Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3 2915919 2913938 2026-07-06T10:32:23Z Aliwal2012 39067 /* B */ 2915919 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CJ Langenhoven.jpg|duimnael|200px|[[C. J. Langenhoven]] met Mev. Langenhoven by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.]] [[Lêer:Eugenemarais.jpg|duimnael|200px|[[Eugène Marais]] – redakteur, skrywer, digter, juris en natuurkenner.]] [[Lêer:Sangiro.jpg|duimnael|200px|[[Sangiro]] wen die Hertzogprys in 1945 vir al sy prosawerk.]] [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|200px|[[Breyten Breytenbach]] by die 2009 Brooklyn Book Festival.]] [[Lêer:Roodt dan wiki.jpg|duimnael|200px|[[Dan Roodt]].]] [[Lêer:Deon Meyer01.jpg|duimnael|200px|[[Deon Meyer]].]] [[Beeld:Maria Elizabeth Rothmann MER.jpg|duimnael|200px|[[M.E.R.]].]] [[Lêer:Brink.jpg|duimnael|200px|[[André P. Brink]] in 1999.]] [[Beeld:Marlise Joubert 1968 3.jpg|200px|regs|duimnael|[[Marlise Joubert]], omstreeks 1967.]] Hier volg 'n '''lys van Afrikaanse skrywers''': {{indeks}} == A == * [[Berna Ackerman]] * [[Dirna Ackerman]] * [[Wilma Adamson]] * [[Wilna Adriaanse]] * [[Adriaan Louw Albertyn]] * [[Belinda Albrecht]] * [[Frieda Albrecht]] * [[Jaques Andres]] * [[Willem Anker]] * [[Len Anthony]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Elza Augustyn]] == B == * [[Eleanor Baker]] * [[Margaret Bakkes]] * [[Christine Barkhuizen le Roux]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Mark Behr]] * [[Pirow Bekker]] * [[Benjamin Selwyn Paulse|S.P. Benjamin]] * [[Dricky Beukes]] * [[Eugene Beukes]] * [[Gerhard Beukes]] * [[Lalie Beukes]] * [[C.F. Beyers-Boshoff]] * [[Helen Blackmore]] (mev. Bernard Lewis) * [[Albert Blake]] * [[Stella Blakemore]] (Stella Owen) * [[Audrey Blignault]] * [[Lynette Blignaut]] * [[François Bloemhof]] * [[Arnold Blumer]] * [[Boerneef]] (''Boplaas'', 1938) * [[Louie Boshoff]] * [[F.C.L. Bosman]] * [[Herman Charles Bosman]] * [[Annelie Botes]] * Dina Botha * [[Jaco Botha]] * [[Lien Botha]] * [[Susan Botha]] * [[Tertia Botha]] * [[Alba Bouwer]] * [[Hendrik Brand]] (dr. S.H. Skaife) * [[Johanna Brandt]] * [[Lulu Brewis]] (''Marietjie'', 1932) * [[Breyten Breytenbach]] * [[Kerneels Breytenbach]] * [[André P. Brink]] * [[Melt Brink]] * Tania Brink ([[Jaco Jacobs]]) * [[N.J. Brummer]] * Sannie Bruwer (''Bodemvas'', 1929) * [[Willie Burger]] == C == * [[Jan Lion Cachet]] (1854-1912) * [[Analise Carstens]] * [[Wannie Carstens]] * [[Jan F.E. Celliers]] * [[J.D. Cilliers]] * [[Abel Coetzee]] (''Waarheen Vader?'' 1940) * [[Christoffel Coetzee]] * [[John Coetzee]] * [[Nico Coetzee]] * A.L. (Anna) Conradie (''Laura'', 1942) * [[Dawie Couzyn]] (1925–2010) * [[Elna Crouse]] * [[Henk Crouse]] == D == * [[Thomas Deacon]] * [[D'Arbez]] (J.F. van Oordt) * [[Phillip de Bruyn]] * [[Ferdinand Deist]] * [[W.A. de Klerk]] (''Die Grenslose'', 1946) * [[Helene de Kock]] * [[Anna de Villiers]] (''Die wit kraai'', 1938) * [[Helene de Villiers]] * [[Herna de Villiers]] * [[Leon de Villiers]] * [[P.V. Pistorius|P. de Villiers]] (dr. P.V. Pistorius) (''Die Predikantsvrou'', 1940) * [[Ina de Villiers|S.J.A. de Villiers]] * [[Philip de Vos]] * [[Abraham H. de Vries]] * [[J.H.H. de Waal]] (''Oupa en sy kleindogters'', 1923) * [[Manie de Waal]] * [[Reza de Wet]] * [[E.K.M. Dido]] * [[Cor Dirks]] * [[Anton Döckel]] * [[Hermien Dommisse]] * [[Werner Dorfling]] * [[Tom Dreyer]] * [[Albert du Biel|A. du Biel]] * [[Hans du Plessis]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[I.D. du Plessis]] * [[PG du Plessis]] * [[D.F. du Toit]] (Oom Lokomotief) * [[Daniël Francois du Toit]] (Dokter) * [[S.J. du Toit]] (1847-1911) * [[Tryna du Toit]] == E == * [[Eitemal]] * [[Ella Eloff-van der Walt]] (''Tersia'', 1939 en ''Die anker van die lewe'', 1941) * [[B.P.J. Erasmus]] * [[Marion Erskine]] * [[Chris Euvrard]] == F == * [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] * [[Engemi Ferreira]] * [[Jeanette Ferreira]] * [[Corlia Fourie]] * [[Jan Fourie]] * [[Pierre Fourie]] * [[S.D. Fourie]] == G == * Prof. dr. [[G.B.A. Gerdener]] * [[J.M. Gilfillan]] * [[Hermann Giliomee]] * [[Jeanne Goosen]] * [[Tersia Gouws]] * [[Rachelle Greeff]] * [[Franci Greyling]] * [[Pieter W. Grobbelaar]] * [[Piet Grobler]] * [[C.A. Groenewald|Coenrad Groenewald]] * [[J.J. Groeneweg]] * [[A.S. Grosskopf]] * [[E.B. Grosskopf]] * [[J.F.W. Grosskopf]] (''Ou Leeumelker'', 1942) * [[Santie Grosskopf]] * [[Henriette Grové]] == H == * [[T.J. Haarhoff]] * [[P.J. Haasbroek]] * [[Joan Hambidge]] * [[M.J. Harris]] (''Bruisende waters'', 1939) * [[Hester Heese]] * Dr. [[J.A. Heese]] * [[Japie Heese]] * [[Anna-Louize Heiberg]] * [[P.G. Hendriks]] (Pieter Pistorius, 19 September 1920) (''Roep van die tsetlo'', 1979) * [[A.J. Herholdt]] (1831-1901) * Anel Heydenrych * [[Bonaventure Hinwood]] * [[G.C. en S.B. Hobson|Hobson-broers]] (G.C. en S.B.) (''Kalahari-kaskenades'', 1929) * [[Tienie Holloway]] * [[C.P. Hoogenhout]] (oom Jan wat versies maak) * [[Barrie Hough]] * [[Trisa Hugo]] == I == * [[Doc Immelman]] (1928-2013) == J == * [[Jaco Jacobs]] * [[E.G. Jansen]] ([[1881]]-[[1959]]), [[Goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika]], [[Speaker van die Nasionale Vergadering|Speaker van die Volksraad]] * [[M.M. Jansen]] (''Sommerso'' en ''Erfenis''. 1940) * [[Valda Jansen]] * [[Holmer Johanssen]] (J.F. Holleman) (''Gety'', 1938 en ''Die Onterfdes'', 1944) * [[Abraham Jonker]] (1905-1966) * [[Christa Jonker-Jordaan]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Helm Jooste]] * [[Elsa Joubert]] * [[Gideon Joubert]] * [[Irma Joubert]] * [[Marlise Joubert]] == K == * [[Harry Kalmer]] * Konstant Kamelring (J. Wapenaar) * [[Ronelda Kamfer]] * [[Willem Kamp]] (Onze Wim) * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Sophia Kapp]] * [[Karin]] (C.M. Marais) * [[Rosa Keet]] * [[Regina Kemp (Coetzee)|Regina Kemp]] * [[Karl Kielblock]] * [[Koos Kombuis]] * Isa Konrad * [[Uys Krige]] * [[Louis Krüger]] * [[W.O. Kunhe]] == L == * [[C.J. Langenhoven]] * [[André le Roux]] * [[Braam le Roux (skrywer)|Braam le Roux]] (''Die geheim van Njabela'', 1949) * [[Etienne Leroux]] * [[Johnita le Roux]] * [[Marlene le Roux]] * [[Marzanne Leroux-Van der Boon]] * [[Ben Lindemann]] * [[Freda Linde]] * [[Marie Linde]] * [[Helena Lochner]] * [[Francois Loots]] * [[Sonja Loots]] * [[Daniël Lötter]] * [[Anna M. Louw]] * [[Miemie Louw-Theron]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * [[W.E.G. Louw]] == M == * [[Maretha Maartens]] * [[D.F. Malherbe]] * Marie Malherbe (''Kringe'', 1939) * W.M.R. Malherbe (red. ''Brandwag'') * [[Eugene Marais]] * [[Leon Maré]] * [[Wille Martin]] * [[Dalene Matthee]] * [[Petrovna Metelerkamp]] * [[M.E.R.]] * L.H. Meurant (1811-1893) * [[Deon Meyer]] * [[Mikro]] * [[John Miles]] * [[S. Ignatius Mocke]] (''Die Belofte'', 1941) * [[Annelize Morgan]] * [[Dirk Mostert]] (''Uit my ou Vrystaat'', 1938; ook skepper van ''Oom Bart'') * [[Elise Muller]] * [[Petra Müller]] * T.B. Muller * [[Ena Murray]] * [[Erika Murray-Theron]] * [[M.I. Murray]] (''Die Gerf'', 1940) == N == * [[Nataniël]] * [[Jackie Nagtegaal]] * [[Reinet Nagtegaal]] * [[Bettie Naudé]], skuilnaam van [[Topsy Smith]] * [[Thijs Nel]] * [[Christien Neser]] * M.H. Neser * [[Dolf van Niekerk]] * [[Louise van Niekerk]] * [[Marlene van Niekerk]] * [[P.J. Nienaber]] * [[P.H. Nortjé]] == O == * M.A. Oberholzer (''Nietige mense'', 1941) * [[Fanie Olivier]] * [[D.J. Opperman]] * [[Janie Oosthuysen]] == P == * [[Arnoldus Pannevis]] (1838-1884) * [[Gerrit Pasch]] (''Erfgrond'', 1944) * [[Chanette Paul]] * [[Chris Pelser]] * [[S.V. Petersen]] * E.C. Pienaar * [[P. de V. Pienaar]] (''Skakels van die ketting'', 1929) * T.C. Pienaar * [[Emily Pieterse]] * [[Henning Pieterse]] * [[Pieter Pieterse]] * [[Hilda Postma]] * [[Willem Postma]] (Dr. O'kulis) * [[Elma Potgieter]] * [[Kasha Potgieter]] * [[Nic Potgieter]] * [[Gustav Preller]] * [[Anton Prinsloo]] == Q == == R == * [[Jan Rabie]] * [[Joan Rankin]] * [[Louis Rautenbach|Louis B. Rautenbach]] * [[Reenen J. van Reenen]] (''Die Agterstevoortrekkers'', 1917) * [[F.W. Reitz]] * [[Linda Rode]] * [[Dan Roodt]] * [[P.H. Roodt]] * [[Zuretha Roos]] * [[Ina Rousseau]] * [[Leon Rousseau]] * [[Sophie Roux]] * [[Rona Rupert]] == S == * [[Sangiro]] (A.A. Pienaar) * [[Riana Scheepers]] * [[Karel Schoeman]] * [[P.J. Schoeman]] * [[A.H.M. Scholtz]] * [[G.D. Scholtz]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[Merwe Scholtz]] * [[P.C. Schoonees]] (''Jannie'', 1926) * Scriba (A.J. Pienaar) (''Onverwag'', 1941) * [[E. Serfontein]] * [[Sita]] (S.S. de Kock) * [[Dan Sleigh]] * [[Adam Small]] * [[Bartho Smit]] * [[Berta Smit]] * [[Hettie Smit]] * J.J. Smith (red. ''Huisgenoot'', 1916) * [[Topsy Smith]] * [[Evert Snyman]] * [[Ela Spence]] * [[Jan Spies]] * [[Lina Spies]] * [[Carina Stander]] * [[Nicol Stassen]] * [[Elsabe Steenberg]] * Deborah Steinmair * Francois Stemmet * Aletta Steyn (''Die jare daarna'', 1939) * [[Elmar Steyn]] * [[Fritz Steyn]] (''Die laaste passasier'', 1941) * [[Jaap Steyn]] * [[Malan Steyn]] * Martin Steyn * [[Klaas Steytler]] * [[Wilma Stockenström]] * [[Alexander Strachan]] * [[Peter Snyders]] * [[Adriaan Snyman]] * [[Annette Snyman]] * [[Dana Snyman]] * [[Loit Sols]] * [[Pieter Strauss]] * [[Leon Strydom]] * [[Lize Swart]] == T == * [[Sanet te Groen]] * [[Totius]] (J.D. du Toit) == U == == V == * [[Madeleine van Biljon]] * [[Hendrik van Blerk‎]] * [[Petra van Blerk]] * [[Jochem van Bruggen]] * [[Jan van Bruggen|J.R.L. (Jan) van Bruggen (Kleinjan)]] (''Japie'', 1922 en ''Marta'', 1940) * [[Kas van den Bergh]] * [[Zirk van den Berg]] * [[C.M. van den Heever]] * [[Kootjie van den Heever]] <u>(</u>''Danie se droom'', 1940) * [[Willem van der Berg]] (''Reisigers na nerens'', 1946) * [[Carel van der Merwe]] * [[Christo van der Merwe]] * [[Boerneef|Izak van der Merwe (Boerneef)]] * [[Kirby van der Merwe]] * [[Ella van der Mescht]] * [[Jan J. van der Post|Jan Jakobus van der Post]] * [[Sep Smidt|Johan van der Post (S.G. Smidt)]] * [[J.W. van der Rijst]] (Oom Willem) * [[Cecil van der Spuy]] * [[Marita van der Vyver]] * [[Ernst van Heerden]] * [[Etienne van Heerden]] * Iz. van Heerden (Vaalswaer) * [[Johannes van Melle]] * [[Dolf van Niekerk]] * [[Leon van Nierop]] * [[Rudie van Rensburg]] * [[Engela van Rooyen]] * [[Nanette van Rooyen]] * [[Piet van Rooyen]] * [[M.C.E. van Schoor|Tienie van Schoor]] * [[Jan van Tonder]] * [[Dine van Zyl]] * [[Marinda van Zyl]] * [[Verna Vels]] * [[Eben Venter]] * [[F.A. Venter]] * [[Irma Venter]] * [[Fanie Viljoen]] * J.D. Voigt * [[Hannes Visser]] * [[Anoeschka von Meck]] == W == * [[Herman Wasserman]] * [[G.A. Watermeyer]] * [[George Weideman]] * Albert Wessels (''Tog seker'', 1942) * [[Ingrid Winterbach]] == X == == Y == == Z == == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] {{indeks}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Afrikaanse skrywers]] h00u4mix5k2e2tzmnjsiquxgvodwek9 2915920 2915919 2026-07-06T10:36:53Z Aliwal2012 39067 /* G */ 2915920 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CJ Langenhoven.jpg|duimnael|200px|[[C. J. Langenhoven]] met Mev. Langenhoven by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.]] [[Lêer:Eugenemarais.jpg|duimnael|200px|[[Eugène Marais]] – redakteur, skrywer, digter, juris en natuurkenner.]] [[Lêer:Sangiro.jpg|duimnael|200px|[[Sangiro]] wen die Hertzogprys in 1945 vir al sy prosawerk.]] [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|200px|[[Breyten Breytenbach]] by die 2009 Brooklyn Book Festival.]] [[Lêer:Roodt dan wiki.jpg|duimnael|200px|[[Dan Roodt]].]] [[Lêer:Deon Meyer01.jpg|duimnael|200px|[[Deon Meyer]].]] [[Beeld:Maria Elizabeth Rothmann MER.jpg|duimnael|200px|[[M.E.R.]].]] [[Lêer:Brink.jpg|duimnael|200px|[[André P. Brink]] in 1999.]] [[Beeld:Marlise Joubert 1968 3.jpg|200px|regs|duimnael|[[Marlise Joubert]], omstreeks 1967.]] Hier volg 'n '''lys van Afrikaanse skrywers''': {{indeks}} == A == * [[Berna Ackerman]] * [[Dirna Ackerman]] * [[Wilma Adamson]] * [[Wilna Adriaanse]] * [[Adriaan Louw Albertyn]] * [[Belinda Albrecht]] * [[Frieda Albrecht]] * [[Jaques Andres]] * [[Willem Anker]] * [[Len Anthony]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Elza Augustyn]] == B == * [[Eleanor Baker]] * [[Margaret Bakkes]] * [[Christine Barkhuizen le Roux]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Mark Behr]] * [[Pirow Bekker]] * [[Benjamin Selwyn Paulse|S.P. Benjamin]] * [[Dricky Beukes]] * [[Eugene Beukes]] * [[Gerhard Beukes]] * [[Lalie Beukes]] * [[C.F. Beyers-Boshoff]] * [[Helen Blackmore]] (mev. Bernard Lewis) * [[Albert Blake]] * [[Stella Blakemore]] (Stella Owen) * [[Audrey Blignault]] * [[Lynette Blignaut]] * [[François Bloemhof]] * [[Arnold Blumer]] * [[Boerneef]] (''Boplaas'', 1938) * [[Louie Boshoff]] * [[F.C.L. Bosman]] * [[Herman Charles Bosman]] * [[Annelie Botes]] * Dina Botha * [[Jaco Botha]] * [[Lien Botha]] * [[Susan Botha]] * [[Tertia Botha]] * [[Alba Bouwer]] * [[Hendrik Brand]] (dr. S.H. Skaife) * [[Johanna Brandt]] * [[Lulu Brewis]] (''Marietjie'', 1932) * [[Breyten Breytenbach]] * [[Kerneels Breytenbach]] * [[André P. Brink]] * [[Melt Brink]] * Tania Brink ([[Jaco Jacobs]]) * [[N.J. Brummer]] * Sannie Bruwer (''Bodemvas'', 1929) * [[Willie Burger]] == C == * [[Jan Lion Cachet]] (1854-1912) * [[Analise Carstens]] * [[Wannie Carstens]] * [[Jan F.E. Celliers]] * [[J.D. Cilliers]] * [[Abel Coetzee]] (''Waarheen Vader?'' 1940) * [[Christoffel Coetzee]] * [[John Coetzee]] * [[Nico Coetzee]] * A.L. (Anna) Conradie (''Laura'', 1942) * [[Dawie Couzyn]] (1925–2010) * [[Elna Crouse]] * [[Henk Crouse]] == D == * [[Thomas Deacon]] * [[D'Arbez]] (J.F. van Oordt) * [[Phillip de Bruyn]] * [[Ferdinand Deist]] * [[W.A. de Klerk]] (''Die Grenslose'', 1946) * [[Helene de Kock]] * [[Anna de Villiers]] (''Die wit kraai'', 1938) * [[Helene de Villiers]] * [[Herna de Villiers]] * [[Leon de Villiers]] * [[P.V. Pistorius|P. de Villiers]] (dr. P.V. Pistorius) (''Die Predikantsvrou'', 1940) * [[Ina de Villiers|S.J.A. de Villiers]] * [[Philip de Vos]] * [[Abraham H. de Vries]] * [[J.H.H. de Waal]] (''Oupa en sy kleindogters'', 1923) * [[Manie de Waal]] * [[Reza de Wet]] * [[E.K.M. Dido]] * [[Cor Dirks]] * [[Anton Döckel]] * [[Hermien Dommisse]] * [[Werner Dorfling]] * [[Tom Dreyer]] * [[Albert du Biel|A. du Biel]] * [[Hans du Plessis]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[I.D. du Plessis]] * [[PG du Plessis]] * [[D.F. du Toit]] (Oom Lokomotief) * [[Daniël Francois du Toit]] (Dokter) * [[S.J. du Toit]] (1847-1911) * [[Tryna du Toit]] == E == * [[Eitemal]] * [[Ella Eloff-van der Walt]] (''Tersia'', 1939 en ''Die anker van die lewe'', 1941) * [[B.P.J. Erasmus]] * [[Marion Erskine]] * [[Chris Euvrard]] == F == * [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] * [[Engemi Ferreira]] * [[Jeanette Ferreira]] * [[Corlia Fourie]] * [[Jan Fourie]] * [[Pierre Fourie]] * [[S.D. Fourie]] == G == * [[G.B.A. Gerdener]] * [[J.M. Gilfillan]] * [[Hermann Giliomee]] * [[Jeanne Goosen]] * [[Tersia Gouws]] * [[Rachelle Greeff]] * [[Franci Greyling]] * [[Pieter W. Grobbelaar]] * [[Piet Grobler]] * [[C.A. Groenewald|Coenrad Groenewald]] * [[J.J. Groeneweg]] * [[A.S. Grosskopf]] * [[E.B. Grosskopf]] * [[J.F.W. Grosskopf]] (''Ou Leeumelker'', 1942) * [[Santie Grosskopf]] * [[Henriette Grové]] == H == * [[T.J. Haarhoff]] * [[P.J. Haasbroek]] * [[Joan Hambidge]] * [[M.J. Harris]] (''Bruisende waters'', 1939) * [[Hester Heese]] * Dr. [[J.A. Heese]] * [[Japie Heese]] * [[Anna-Louize Heiberg]] * [[P.G. Hendriks]] (Pieter Pistorius, 19 September 1920) (''Roep van die tsetlo'', 1979) * [[A.J. Herholdt]] (1831-1901) * Anel Heydenrych * [[Bonaventure Hinwood]] * [[G.C. en S.B. Hobson|Hobson-broers]] (G.C. en S.B.) (''Kalahari-kaskenades'', 1929) * [[Tienie Holloway]] * [[C.P. Hoogenhout]] (oom Jan wat versies maak) * [[Barrie Hough]] * [[Trisa Hugo]] == I == * [[Doc Immelman]] (1928-2013) == J == * [[Jaco Jacobs]] * [[E.G. Jansen]] ([[1881]]-[[1959]]), [[Goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika]], [[Speaker van die Nasionale Vergadering|Speaker van die Volksraad]] * [[M.M. Jansen]] (''Sommerso'' en ''Erfenis''. 1940) * [[Valda Jansen]] * [[Holmer Johanssen]] (J.F. Holleman) (''Gety'', 1938 en ''Die Onterfdes'', 1944) * [[Abraham Jonker]] (1905-1966) * [[Christa Jonker-Jordaan]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Helm Jooste]] * [[Elsa Joubert]] * [[Gideon Joubert]] * [[Irma Joubert]] * [[Marlise Joubert]] == K == * [[Harry Kalmer]] * Konstant Kamelring (J. Wapenaar) * [[Ronelda Kamfer]] * [[Willem Kamp]] (Onze Wim) * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Sophia Kapp]] * [[Karin]] (C.M. Marais) * [[Rosa Keet]] * [[Regina Kemp (Coetzee)|Regina Kemp]] * [[Karl Kielblock]] * [[Koos Kombuis]] * Isa Konrad * [[Uys Krige]] * [[Louis Krüger]] * [[W.O. Kunhe]] == L == * [[C.J. Langenhoven]] * [[André le Roux]] * [[Braam le Roux (skrywer)|Braam le Roux]] (''Die geheim van Njabela'', 1949) * [[Etienne Leroux]] * [[Johnita le Roux]] * [[Marlene le Roux]] * [[Marzanne Leroux-Van der Boon]] * [[Ben Lindemann]] * [[Freda Linde]] * [[Marie Linde]] * [[Helena Lochner]] * [[Francois Loots]] * [[Sonja Loots]] * [[Daniël Lötter]] * [[Anna M. Louw]] * [[Miemie Louw-Theron]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * [[W.E.G. Louw]] == M == * [[Maretha Maartens]] * [[D.F. Malherbe]] * Marie Malherbe (''Kringe'', 1939) * W.M.R. Malherbe (red. ''Brandwag'') * [[Eugene Marais]] * [[Leon Maré]] * [[Wille Martin]] * [[Dalene Matthee]] * [[Petrovna Metelerkamp]] * [[M.E.R.]] * L.H. Meurant (1811-1893) * [[Deon Meyer]] * [[Mikro]] * [[John Miles]] * [[S. Ignatius Mocke]] (''Die Belofte'', 1941) * [[Annelize Morgan]] * [[Dirk Mostert]] (''Uit my ou Vrystaat'', 1938; ook skepper van ''Oom Bart'') * [[Elise Muller]] * [[Petra Müller]] * T.B. Muller * [[Ena Murray]] * [[Erika Murray-Theron]] * [[M.I. Murray]] (''Die Gerf'', 1940) == N == * [[Nataniël]] * [[Jackie Nagtegaal]] * [[Reinet Nagtegaal]] * [[Bettie Naudé]], skuilnaam van [[Topsy Smith]] * [[Thijs Nel]] * [[Christien Neser]] * M.H. Neser * [[Dolf van Niekerk]] * [[Louise van Niekerk]] * [[Marlene van Niekerk]] * [[P.J. Nienaber]] * [[P.H. Nortjé]] == O == * M.A. Oberholzer (''Nietige mense'', 1941) * [[Fanie Olivier]] * [[D.J. Opperman]] * [[Janie Oosthuysen]] == P == * [[Arnoldus Pannevis]] (1838-1884) * [[Gerrit Pasch]] (''Erfgrond'', 1944) * [[Chanette Paul]] * [[Chris Pelser]] * [[S.V. Petersen]] * E.C. Pienaar * [[P. de V. Pienaar]] (''Skakels van die ketting'', 1929) * T.C. Pienaar * [[Emily Pieterse]] * [[Henning Pieterse]] * [[Pieter Pieterse]] * [[Hilda Postma]] * [[Willem Postma]] (Dr. O'kulis) * [[Elma Potgieter]] * [[Kasha Potgieter]] * [[Nic Potgieter]] * [[Gustav Preller]] * [[Anton Prinsloo]] == Q == == R == * [[Jan Rabie]] * [[Joan Rankin]] * [[Louis Rautenbach|Louis B. Rautenbach]] * [[Reenen J. van Reenen]] (''Die Agterstevoortrekkers'', 1917) * [[F.W. Reitz]] * [[Linda Rode]] * [[Dan Roodt]] * [[P.H. Roodt]] * [[Zuretha Roos]] * [[Ina Rousseau]] * [[Leon Rousseau]] * [[Sophie Roux]] * [[Rona Rupert]] == S == * [[Sangiro]] (A.A. Pienaar) * [[Riana Scheepers]] * [[Karel Schoeman]] * [[P.J. Schoeman]] * [[A.H.M. Scholtz]] * [[G.D. Scholtz]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[Merwe Scholtz]] * [[P.C. Schoonees]] (''Jannie'', 1926) * Scriba (A.J. Pienaar) (''Onverwag'', 1941) * [[E. Serfontein]] * [[Sita]] (S.S. de Kock) * [[Dan Sleigh]] * [[Adam Small]] * [[Bartho Smit]] * [[Berta Smit]] * [[Hettie Smit]] * J.J. Smith (red. ''Huisgenoot'', 1916) * [[Topsy Smith]] * [[Evert Snyman]] * [[Ela Spence]] * [[Jan Spies]] * [[Lina Spies]] * [[Carina Stander]] * [[Nicol Stassen]] * [[Elsabe Steenberg]] * Deborah Steinmair * Francois Stemmet * Aletta Steyn (''Die jare daarna'', 1939) * [[Elmar Steyn]] * [[Fritz Steyn]] (''Die laaste passasier'', 1941) * [[Jaap Steyn]] * [[Malan Steyn]] * Martin Steyn * [[Klaas Steytler]] * [[Wilma Stockenström]] * [[Alexander Strachan]] * [[Peter Snyders]] * [[Adriaan Snyman]] * [[Annette Snyman]] * [[Dana Snyman]] * [[Loit Sols]] * [[Pieter Strauss]] * [[Leon Strydom]] * [[Lize Swart]] == T == * [[Sanet te Groen]] * [[Totius]] (J.D. du Toit) == U == == V == * [[Madeleine van Biljon]] * [[Hendrik van Blerk‎]] * [[Petra van Blerk]] * [[Jochem van Bruggen]] * [[Jan van Bruggen|J.R.L. (Jan) van Bruggen (Kleinjan)]] (''Japie'', 1922 en ''Marta'', 1940) * [[Kas van den Bergh]] * [[Zirk van den Berg]] * [[C.M. van den Heever]] * [[Kootjie van den Heever]] <u>(</u>''Danie se droom'', 1940) * [[Willem van der Berg]] (''Reisigers na nerens'', 1946) * [[Carel van der Merwe]] * [[Christo van der Merwe]] * [[Boerneef|Izak van der Merwe (Boerneef)]] * [[Kirby van der Merwe]] * [[Ella van der Mescht]] * [[Jan J. van der Post|Jan Jakobus van der Post]] * [[Sep Smidt|Johan van der Post (S.G. Smidt)]] * [[J.W. van der Rijst]] (Oom Willem) * [[Cecil van der Spuy]] * [[Marita van der Vyver]] * [[Ernst van Heerden]] * [[Etienne van Heerden]] * Iz. van Heerden (Vaalswaer) * [[Johannes van Melle]] * [[Dolf van Niekerk]] * [[Leon van Nierop]] * [[Rudie van Rensburg]] * [[Engela van Rooyen]] * [[Nanette van Rooyen]] * [[Piet van Rooyen]] * [[M.C.E. van Schoor|Tienie van Schoor]] * [[Jan van Tonder]] * [[Dine van Zyl]] * [[Marinda van Zyl]] * [[Verna Vels]] * [[Eben Venter]] * [[F.A. Venter]] * [[Irma Venter]] * [[Fanie Viljoen]] * J.D. Voigt * [[Hannes Visser]] * [[Anoeschka von Meck]] == W == * [[Herman Wasserman]] * [[G.A. Watermeyer]] * [[George Weideman]] * Albert Wessels (''Tog seker'', 1942) * [[Ingrid Winterbach]] == X == == Y == == Z == == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] {{indeks}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Afrikaanse skrywers]] bwweh44n4wnulrnmfhxnjrs2fb2oh57 2915921 2915920 2026-07-06T10:40:14Z Aliwal2012 39067 /* J */ 2915921 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CJ Langenhoven.jpg|duimnael|200px|[[C. J. Langenhoven]] met Mev. Langenhoven by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926.]] [[Lêer:Eugenemarais.jpg|duimnael|200px|[[Eugène Marais]] – redakteur, skrywer, digter, juris en natuurkenner.]] [[Lêer:Sangiro.jpg|duimnael|200px|[[Sangiro]] wen die Hertzogprys in 1945 vir al sy prosawerk.]] [[Lêer:9.13.09BreytenBreytenbachByLuigiNovi1.jpg|duimnael|200px|[[Breyten Breytenbach]] by die 2009 Brooklyn Book Festival.]] [[Lêer:Roodt dan wiki.jpg|duimnael|200px|[[Dan Roodt]].]] [[Lêer:Deon Meyer01.jpg|duimnael|200px|[[Deon Meyer]].]] [[Beeld:Maria Elizabeth Rothmann MER.jpg|duimnael|200px|[[M.E.R.]].]] [[Lêer:Brink.jpg|duimnael|200px|[[André P. Brink]] in 1999.]] [[Beeld:Marlise Joubert 1968 3.jpg|200px|regs|duimnael|[[Marlise Joubert]], omstreeks 1967.]] Hier volg 'n '''lys van Afrikaanse skrywers''': {{indeks}} == A == * [[Berna Ackerman]] * [[Dirna Ackerman]] * [[Wilma Adamson]] * [[Wilna Adriaanse]] * [[Adriaan Louw Albertyn]] * [[Belinda Albrecht]] * [[Frieda Albrecht]] * [[Jaques Andres]] * [[Willem Anker]] * [[Len Anthony]] * [[Hennie Aucamp]] * [[Elza Augustyn]] == B == * [[Eleanor Baker]] * [[Margaret Bakkes]] * [[Christine Barkhuizen le Roux]] * [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] * [[Mark Behr]] * [[Pirow Bekker]] * [[Benjamin Selwyn Paulse|S.P. Benjamin]] * [[Dricky Beukes]] * [[Eugene Beukes]] * [[Gerhard Beukes]] * [[Lalie Beukes]] * [[C.F. Beyers-Boshoff]] * [[Helen Blackmore]] (mev. Bernard Lewis) * [[Albert Blake]] * [[Stella Blakemore]] (Stella Owen) * [[Audrey Blignault]] * [[Lynette Blignaut]] * [[François Bloemhof]] * [[Arnold Blumer]] * [[Boerneef]] (''Boplaas'', 1938) * [[Louie Boshoff]] * [[F.C.L. Bosman]] * [[Herman Charles Bosman]] * [[Annelie Botes]] * Dina Botha * [[Jaco Botha]] * [[Lien Botha]] * [[Susan Botha]] * [[Tertia Botha]] * [[Alba Bouwer]] * [[Hendrik Brand]] (dr. S.H. Skaife) * [[Johanna Brandt]] * [[Lulu Brewis]] (''Marietjie'', 1932) * [[Breyten Breytenbach]] * [[Kerneels Breytenbach]] * [[André P. Brink]] * [[Melt Brink]] * Tania Brink ([[Jaco Jacobs]]) * [[N.J. Brummer]] * Sannie Bruwer (''Bodemvas'', 1929) * [[Willie Burger]] == C == * [[Jan Lion Cachet]] (1854-1912) * [[Analise Carstens]] * [[Wannie Carstens]] * [[Jan F.E. Celliers]] * [[J.D. Cilliers]] * [[Abel Coetzee]] (''Waarheen Vader?'' 1940) * [[Christoffel Coetzee]] * [[John Coetzee]] * [[Nico Coetzee]] * A.L. (Anna) Conradie (''Laura'', 1942) * [[Dawie Couzyn]] (1925–2010) * [[Elna Crouse]] * [[Henk Crouse]] == D == * [[Thomas Deacon]] * [[D'Arbez]] (J.F. van Oordt) * [[Phillip de Bruyn]] * [[Ferdinand Deist]] * [[W.A. de Klerk]] (''Die Grenslose'', 1946) * [[Helene de Kock]] * [[Anna de Villiers]] (''Die wit kraai'', 1938) * [[Helene de Villiers]] * [[Herna de Villiers]] * [[Leon de Villiers]] * [[P.V. Pistorius|P. de Villiers]] (dr. P.V. Pistorius) (''Die Predikantsvrou'', 1940) * [[Ina de Villiers|S.J.A. de Villiers]] * [[Philip de Vos]] * [[Abraham H. de Vries]] * [[J.H.H. de Waal]] (''Oupa en sy kleindogters'', 1923) * [[Manie de Waal]] * [[Reza de Wet]] * [[E.K.M. Dido]] * [[Cor Dirks]] * [[Anton Döckel]] * [[Hermien Dommisse]] * [[Werner Dorfling]] * [[Tom Dreyer]] * [[Albert du Biel|A. du Biel]] * [[Hans du Plessis]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[I.D. du Plessis]] * [[PG du Plessis]] * [[D.F. du Toit]] (Oom Lokomotief) * [[Daniël Francois du Toit]] (Dokter) * [[S.J. du Toit]] (1847-1911) * [[Tryna du Toit]] == E == * [[Eitemal]] * [[Ella Eloff-van der Walt]] (''Tersia'', 1939 en ''Die anker van die lewe'', 1941) * [[B.P.J. Erasmus]] * [[Marion Erskine]] * [[Chris Euvrard]] == F == * [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] * [[Engemi Ferreira]] * [[Jeanette Ferreira]] * [[Corlia Fourie]] * [[Jan Fourie]] * [[Pierre Fourie]] * [[S.D. Fourie]] == G == * [[G.B.A. Gerdener]] * [[J.M. Gilfillan]] * [[Hermann Giliomee]] * [[Jeanne Goosen]] * [[Tersia Gouws]] * [[Rachelle Greeff]] * [[Franci Greyling]] * [[Pieter W. Grobbelaar]] * [[Piet Grobler]] * [[C.A. Groenewald|Coenrad Groenewald]] * [[J.J. Groeneweg]] * [[A.S. Grosskopf]] * [[E.B. Grosskopf]] * [[J.F.W. Grosskopf]] (''Ou Leeumelker'', 1942) * [[Santie Grosskopf]] * [[Henriette Grové]] == H == * [[T.J. Haarhoff]] * [[P.J. Haasbroek]] * [[Joan Hambidge]] * [[M.J. Harris]] (''Bruisende waters'', 1939) * [[Hester Heese]] * Dr. [[J.A. Heese]] * [[Japie Heese]] * [[Anna-Louize Heiberg]] * [[P.G. Hendriks]] (Pieter Pistorius, 19 September 1920) (''Roep van die tsetlo'', 1979) * [[A.J. Herholdt]] (1831-1901) * Anel Heydenrych * [[Bonaventure Hinwood]] * [[G.C. en S.B. Hobson|Hobson-broers]] (G.C. en S.B.) (''Kalahari-kaskenades'', 1929) * [[Tienie Holloway]] * [[C.P. Hoogenhout]] (oom Jan wat versies maak) * [[Barrie Hough]] * [[Trisa Hugo]] == I == * [[Doc Immelman]] (1928-2013) == J == * [[Jaco Jacobs]] * [[E.G. Jansen]] ([[1881]]-[[1959]]) * [[M.M. Jansen]] (''Sommerso'' en ''Erfenis''. 1940) * [[Valda Jansen]] * [[Holmer Johanssen]] (J.F. Holleman) (''Gety'', 1938 en ''Die Onterfdes'', 1944) * [[Abraham Jonker]] (1905-1966) * [[Christa Jonker-Jordaan]] * [[Ingrid Jonker]] * [[Helm Jooste]] * [[Elsa Joubert]] * [[Gideon Joubert]] * [[Irma Joubert]] * [[Marlise Joubert]] == K == * [[Harry Kalmer]] * Konstant Kamelring (J. Wapenaar) * [[Ronelda Kamfer]] * [[Willem Kamp]] (Onze Wim) * [[J.C. Kannemeyer]] * [[Sophia Kapp]] * [[Karin]] (C.M. Marais) * [[Rosa Keet]] * [[Regina Kemp (Coetzee)|Regina Kemp]] * [[Karl Kielblock]] * [[Koos Kombuis]] * Isa Konrad * [[Uys Krige]] * [[Louis Krüger]] * [[W.O. Kunhe]] == L == * [[C.J. Langenhoven]] * [[André le Roux]] * [[Braam le Roux (skrywer)|Braam le Roux]] (''Die geheim van Njabela'', 1949) * [[Etienne Leroux]] * [[Johnita le Roux]] * [[Marlene le Roux]] * [[Marzanne Leroux-Van der Boon]] * [[Ben Lindemann]] * [[Freda Linde]] * [[Marie Linde]] * [[Helena Lochner]] * [[Francois Loots]] * [[Sonja Loots]] * [[Daniël Lötter]] * [[Anna M. Louw]] * [[Miemie Louw-Theron]] * [[N.P. van Wyk Louw]] * [[W.E.G. Louw]] == M == * [[Maretha Maartens]] * [[D.F. Malherbe]] * Marie Malherbe (''Kringe'', 1939) * W.M.R. Malherbe (red. ''Brandwag'') * [[Eugene Marais]] * [[Leon Maré]] * [[Wille Martin]] * [[Dalene Matthee]] * [[Petrovna Metelerkamp]] * [[M.E.R.]] * L.H. Meurant (1811-1893) * [[Deon Meyer]] * [[Mikro]] * [[John Miles]] * [[S. Ignatius Mocke]] (''Die Belofte'', 1941) * [[Annelize Morgan]] * [[Dirk Mostert]] (''Uit my ou Vrystaat'', 1938; ook skepper van ''Oom Bart'') * [[Elise Muller]] * [[Petra Müller]] * T.B. Muller * [[Ena Murray]] * [[Erika Murray-Theron]] * [[M.I. Murray]] (''Die Gerf'', 1940) == N == * [[Nataniël]] * [[Jackie Nagtegaal]] * [[Reinet Nagtegaal]] * [[Bettie Naudé]], skuilnaam van [[Topsy Smith]] * [[Thijs Nel]] * [[Christien Neser]] * M.H. Neser * [[Dolf van Niekerk]] * [[Louise van Niekerk]] * [[Marlene van Niekerk]] * [[P.J. Nienaber]] * [[P.H. Nortjé]] == O == * M.A. Oberholzer (''Nietige mense'', 1941) * [[Fanie Olivier]] * [[D.J. Opperman]] * [[Janie Oosthuysen]] == P == * [[Arnoldus Pannevis]] (1838-1884) * [[Gerrit Pasch]] (''Erfgrond'', 1944) * [[Chanette Paul]] * [[Chris Pelser]] * [[S.V. Petersen]] * E.C. Pienaar * [[P. de V. Pienaar]] (''Skakels van die ketting'', 1929) * T.C. Pienaar * [[Emily Pieterse]] * [[Henning Pieterse]] * [[Pieter Pieterse]] * [[Hilda Postma]] * [[Willem Postma]] (Dr. O'kulis) * [[Elma Potgieter]] * [[Kasha Potgieter]] * [[Nic Potgieter]] * [[Gustav Preller]] * [[Anton Prinsloo]] == Q == == R == * [[Jan Rabie]] * [[Joan Rankin]] * [[Louis Rautenbach|Louis B. Rautenbach]] * [[Reenen J. van Reenen]] (''Die Agterstevoortrekkers'', 1917) * [[F.W. Reitz]] * [[Linda Rode]] * [[Dan Roodt]] * [[P.H. Roodt]] * [[Zuretha Roos]] * [[Ina Rousseau]] * [[Leon Rousseau]] * [[Sophie Roux]] * [[Rona Rupert]] == S == * [[Sangiro]] (A.A. Pienaar) * [[Riana Scheepers]] * [[Karel Schoeman]] * [[P.J. Schoeman]] * [[A.H.M. Scholtz]] * [[G.D. Scholtz]] * [[Johannes du Plessis Scholtz]] * [[Merwe Scholtz]] * [[P.C. Schoonees]] (''Jannie'', 1926) * Scriba (A.J. Pienaar) (''Onverwag'', 1941) * [[E. Serfontein]] * [[Sita]] (S.S. de Kock) * [[Dan Sleigh]] * [[Adam Small]] * [[Bartho Smit]] * [[Berta Smit]] * [[Hettie Smit]] * J.J. Smith (red. ''Huisgenoot'', 1916) * [[Topsy Smith]] * [[Evert Snyman]] * [[Ela Spence]] * [[Jan Spies]] * [[Lina Spies]] * [[Carina Stander]] * [[Nicol Stassen]] * [[Elsabe Steenberg]] * Deborah Steinmair * Francois Stemmet * Aletta Steyn (''Die jare daarna'', 1939) * [[Elmar Steyn]] * [[Fritz Steyn]] (''Die laaste passasier'', 1941) * [[Jaap Steyn]] * [[Malan Steyn]] * Martin Steyn * [[Klaas Steytler]] * [[Wilma Stockenström]] * [[Alexander Strachan]] * [[Peter Snyders]] * [[Adriaan Snyman]] * [[Annette Snyman]] * [[Dana Snyman]] * [[Loit Sols]] * [[Pieter Strauss]] * [[Leon Strydom]] * [[Lize Swart]] == T == * [[Sanet te Groen]] * [[Totius]] (J.D. du Toit) == U == == V == * [[Madeleine van Biljon]] * [[Hendrik van Blerk‎]] * [[Petra van Blerk]] * [[Jochem van Bruggen]] * [[Jan van Bruggen|J.R.L. (Jan) van Bruggen (Kleinjan)]] (''Japie'', 1922 en ''Marta'', 1940) * [[Kas van den Bergh]] * [[Zirk van den Berg]] * [[C.M. van den Heever]] * [[Kootjie van den Heever]] <u>(</u>''Danie se droom'', 1940) * [[Willem van der Berg]] (''Reisigers na nerens'', 1946) * [[Carel van der Merwe]] * [[Christo van der Merwe]] * [[Boerneef|Izak van der Merwe (Boerneef)]] * [[Kirby van der Merwe]] * [[Ella van der Mescht]] * [[Jan J. van der Post|Jan Jakobus van der Post]] * [[Sep Smidt|Johan van der Post (S.G. Smidt)]] * [[J.W. van der Rijst]] (Oom Willem) * [[Cecil van der Spuy]] * [[Marita van der Vyver]] * [[Ernst van Heerden]] * [[Etienne van Heerden]] * Iz. van Heerden (Vaalswaer) * [[Johannes van Melle]] * [[Dolf van Niekerk]] * [[Leon van Nierop]] * [[Rudie van Rensburg]] * [[Engela van Rooyen]] * [[Nanette van Rooyen]] * [[Piet van Rooyen]] * [[M.C.E. van Schoor|Tienie van Schoor]] * [[Jan van Tonder]] * [[Dine van Zyl]] * [[Marinda van Zyl]] * [[Verna Vels]] * [[Eben Venter]] * [[F.A. Venter]] * [[Irma Venter]] * [[Fanie Viljoen]] * J.D. Voigt * [[Hannes Visser]] * [[Anoeschka von Meck]] == W == * [[Herman Wasserman]] * [[G.A. Watermeyer]] * [[George Weideman]] * Albert Wessels (''Tog seker'', 1942) * [[Ingrid Winterbach]] == X == == Y == == Z == == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse digters]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers]] {{indeks}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Afrikaanse skrywers]] a17avzlry0fszf7tzjql6646bgrllnn 0 153 2915930 2909907 2026-07-06T11:47:18Z Jcb 223 2915930 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jesus van Nasaret | bynaam = | beeld = Christ Pantocrator Deesis mosaic Hagia Sophia.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Skildery van Jesus Christus uit die [[Aya Sophia]]-kerk in [[Konstantinopel]] (die huidige [[Istanboel]], 1280) | geboortenaam = | geboortedatum = 8–2 v.C. | geboorteplek = [[Betlehem]], Judea, [[Romeinse Ryk]] | sterfdatum = 29–36 n.C. | sterfplek = [[Jerusalem]], Judea, [[Romeinse Ryk]] | doodsoorsaak = [[Kruisiging]] | nasionaliteit = [[Romeinse Ryk|Romeins]] | ouers = {{hlist|[[Maria]], [[Josef van Nasaret|Josef]]}} | ander = | bekend = Stigter van die [[Christendom|Christelike]] religie }} '''Jesus van Nasaret''' (8–2 v.C. tot 29–36 n.C.),<ref>Sommige geskiedkundiges en Bybelse akademici wat die geboorte en dood van Jesus in hierdie tydperk plaas, sluit in D. A. Carson, Douglas J. Moo and Leon Morris. ''An Introduction to the New Testament.'' Grand Rapids, MI: Zondervan Publishing House, 1992, 54, 56; Michael Grant, ''Jesus: An Historian's Review of the Gospels'', Scribner's, 1977, bl. 71; John P. Meier, ''A Marginal Jew'', Doubleday, 1991–, vol. 1:214; E. P. Sanders, ''The Historical Figure of Jesus'', Penguin Books, 1993, bl. 10–11, en Ben Witherington III, "Primary Sources," ''Christian History'' 17 (1998) No. 3:12–20.</ref> ook algemeen bekend as '''Jesus''', is die sentrale figuur in die [[Christendom]] en is ook 'n belangrike figuur in verskeie ander gelowe. Daar word ook na hom verwys as '''Jesus Christus''', waar "[[Christus]]" afkomstig is vanaf die [[Grieks]]e Χριστός (''Christós'') wat "Gesalfde een" beteken en verwant is aan die [[Hebreeus]]-afgeleide "[[Messias]]". Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse vorm van die Griekse Ίησους (''Iesoûs''), wat self 'n Hellenisering van die [[Hebreeus]]-[[Aramees|Aramese]] ישו (''Jesjoea'' of ''Jesjoe'') is, wat beteken "[[JHWH]] red". Christelike sienings oor Jesus fokus op die geloof dat Jesus die Messias is wie se koms in die [[Ou Testament]] van die [[Bybel]] voorspel word en dat hy opgestaan het uit die dood. Die meeste Christene glo dat Jesus die verpersoonliking van [[God]] is en dat hy gekom het om [[verlossing]] en versoening met God te bied. Nie-trinitaristiese Christene erken verskeie ander interpretasies rakende Jesus se goddelikheid. Jesus het self geen geskrewe werke nagelaat nie en die hoofbronne van inligting rakende Jesus se lewe en sy leerstellings is die vier [[kanon]]ieke [[Evangelie]]s van die [[Nuwe Testament]]: [[Evangelie volgens Matteus|Matteus]], [[Evangelie volgens Markus|Markus]], [[Evangelie volgens Lukas|Lukas]] en [[Evangelie volgens Johannes|Johannes]] en 'n aantal [[Apokriewe boeke|apokriewe]] skrifte. Meeste geleerdes van geskiedenis van Bybelstudie stem saam dat Jesus 'n [[Galilea|Galilese]] [[Jood]] was, dat hy as 'n leraar en 'n geneser<!---moenie "geneeskundige" gebruik nie, dit impliseer 'n mediese dokter---> beskou was, dat hy deur [[Johannes die Doper]] gedoop was en gekruisig was in [[Jerusalem]] onder die bevel van die Romeinse goewerneur, [[Pontius Pilatus]], na beskuldigings van opruiing teen die [[Romeinse Ryk]].<ref>Raymond E. Brown, ''The Death of the Messiah: From Gethsemane to the Grave'' (New York: Doubleday, Anchor Bible Reference Library 1994), bl. 964; D. A. Carson, et al., bl. 50–56; Shaye J.D. Cohen, ''From the Maccabees to the Mishnah'', Westminster Press, 1987, bl. 78, 93, 105, 108; John Dominic Crossan, ''The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant'', HarperCollins, 1991, bl. xi – xiii; Michael Grant, bl. 34–35, 78, 166, 200; Paula Fredriksen, ''Jesus of Nazareth, King of the Jews'', Alfred B. Knopf, 1999, bl. 6–7, 105–110, 232–234, 266; John P. Meier, vol. 1:68, 146, 199, 278, 386, 2:726; E.P. Sanders, bl. 12–13; Geza Vermes, Jesus the Jew (Philadelphia: Fortress Press 1973), bl. 37.; Paul L. Maier, ''In the Fullness of Time'', Kregel, 1991, bl. 1, 99, 121, 171; N. T. Wright, ''The Meaning of Jesus: Two Visions'', HarperCollins, 1998, bl. 32, 83, 100–102, 222; Ben Witherington III, bl. 12–20.</ref><ref>Alhoewel baie geskiedkundiges sommige voorbehoudings mag hê rakende die gebruik van die Evangelies vir geskiedkundige rekords, "''even the most hesitant, however, will concede that we are probably on safe historical footing''" rakende die basiese feite oor Jesus se lewe. Jo Ann H. Moran Cruz and Richard Gerberding, ''Medieval Worlds: An Introduction to European History'' Houghton Mifflin Company 2004, bl. 44–45.</ref> Baie min moderne geleerdes glo dat Jesus se bestaan bevraagteken kan word of 'n [[mite]] is,<ref>Voorbeelde van outeurs wat beweer dat Jesus 'n mite is, is: Thomas L. Thompson, ''The Messiah Myth: The Near Eastern Roots of Jesus and David '' (Jonathan Cape, Publisher, 2006); Michael Martin, ''The Case Against Christianity'' (Philadelphia: Temple University Press, 1991), 36–72; John Mackinnon Robertson.</ref> terwyl ander geleerdes op teenkanting teen hierdie bewerings fokus.<ref>Strobel, Lee. ''The Case for Christ: A Journalist's Personal Investigation of the Evidence for Jesus.'' Zondervan, 1998. {{ISBN|0-310-20930-7}}; Wright, N.T. ''The Challenge of Jesus: Rediscovering Who Jesus Was and Is.'' InterVarsity Press, 1999. {{ISBN|0-8308-2200-3}}; Dunn, James D.G. ''The Evidence for Jesus." Westminster John Knox Press, 1985. {{ISBN|0-664-24698-2}}''</ref> In [[Islam]] word Jesus (oor die algemeen getranslitereer as '''Isa''') as een van God se mees geliefde en belangrikste [[profeet|profete]] beskou, asook 'n bringer van heilige skrifte, 'n wonderwerker en die Messias. [[Moslem]]s deel egter nie die Christelike geloof in die [[kruisiging]] of die goddelikheid van Jesus nie, maar glo dat Jesus se kruisiging 'n goddelike illusie was en dat hy liggaamlik in die hemel opgeneem is. Uit die Koran: 4:157: "en omdat hulle sê: Ons het die Messias, Jesus, die seun van Maria, die boodskapper van [[Allah]], omgebring ~ en hulle het hom nie gedood nie, en ook nie tot die dood toe gekruisig nie, maar dit het vir hulle gelyk asof dit so is. En hulle wat hieroor verskil, twyfel voorwaar daaraan. Hulle het geen kennis daaromtrent nie, maar volg slegs ’n vermoede, en hulle het hom beslis nie doodgemaak nie." Die meeste Moslems glo ook dat hy na die aarde sal terugkeer saam met die Mahdi, wanneer die aarde met sonde en onreg gevul word met die koms van Islam se [[Antichris]]-agtige Dajjal. == Chronologie == [[Lêer:Good shepherd m2.jpg|duimnael|225px|'n Vroeë uitbeelding van Jesus as die Goeie Herder (4de eeu).]] Die fynste beskrywing van Jesus se geboorte kom uit die [[Evangelie volgens Matteus]] (wat waarskynlik tussen 65 en 90 n.C. geskryf is)<ref name="mat-date">Darrell L. Bock, ''Jesus According to Scripture'', bl. 29–30, gee 'n ''c.'' 60–70 datum; L. Michael White, ''From Jesus to Christianity'', bl. 244, gee ''c.'' 80–90.</ref> en die [[Evangelie volgens Lukas]] (wat waarskynlik tussen 65 en 100 n.C. geskryf is).<ref name="luke-date">Bock, ''ibid.'', bl. 38, gee ''c.'' 62–70; White, ''ibid.'', bl. 252, gee ''c.'' 90–100.</ref> Geleerdes bly debatteer oor die besonderhede van Jesus se geboorte en min beweer dat hulle die presiese jaar of datum van sy geboorte of dood ken. Dit is moeilik om Jesus se geboorte te dateer, aangesien baie bronne uit die tydperk nou verlore is en meer as 1900 jaar verloop het sedert die Evangelies geskryf is. Die evangelies volgens Matteus en Lukas maak geen melding van Jesus se geboortedatum of -jaar nie. In die Westerse Christendom word sy geboorte tradisioneel op [[25 Desember]] as [[Kersfees]] gevier; die vieringsdatum kan tot in 330 nagetrek word, toe dit deur Romeinse Christene gevier is. Voor dit was Jesus se geboorte egter oor die algemeen op [[6 Januarie]] gevier, as deel van die fees van teofanie (godsverskyning),<ref>Erwin Fahlbusch en Geoffrey William Bromiley, ''The Encyclopedia of Christianity.'' Grand Rapids, Mich.; Leiden, Netherlands: Wm. B. Eerdmans; Brill, 1999–2003, 1:454–55</ref> ook bekend as die [[Driekoningedag|Driekoningefees]], wat nie slegs Jesus se geboorte herdenk het nie, maar ook sy doop deur Johannes in die [[Jordaanrivier]] en moontlik ander gebeurtenisse in sy lewe. Baie Oosterse Christene vier Kersfees op die 7de Januarie omdat hulle steeds die [[Juliaanse kalender]] gebruik, waarvolgens 25 Desember ooreenstem met 7 Januarie op die [[Gregoriaanse kalender]], wat nou algemeen gebruik word. Sommige geleerdes wys daarop dat Lukas se beskrywing van skaapwagters en hulle aktiwiteite op 'n datum in die lente of somer aandui.<ref>Porterm J. R. ''Jesus Christ: The Jesus of History, the Christ of Faith.'' Oxford University Press, 1999. bl. 70 {{ISBN|0-19-521429-3}}</ref> Ander geleerdes beweer dat die datum (25 Desember) gekies is omdat die Christene die kult van die onoorwonne son (Sol Invictus), wat vroeër hierdie datum as 'n feesdag gebruik het, wou teësit of absorbeer en dat Romeinse keisers in die 3de eeu hierdie datum as 'n Christelike feesdag bevorder het in pogings om 'n nuwe ryksgodsdiens te skep. Die pous, [[Pous Benedictus XVI|Benedictus XVI]], het hierdie bewerings aangeveg en gesê dat 25 Desember verkry is deur slegs nege maande by 25 Maart te tel, die dag wat as Jesus se bevrugting gevier word (die Mariaboodskapfees).<ref>Joseph Cardinal Ratzinger (Benedict XVI), ''The Spirit of the Liturgy'', vertaal deur John Saward (San Francisco: Ignatius Press, 2000), bl. 108; cf. bl. 100. Sien ook H. Rahner, ''Griechische Mythen in christlicher Deutung''. Darmstadt, 1957. 'n Engelse vertaling is beskikbaar as ''Greek Myths and Christian Mystery'', vertaal deur. Brian Battershaw (New York: Harper Row, 1963).</ref> In die 247de jaar gedurende die Diokletianus-kalenderera (gebaseer op Diokletianus se styging na die Romeinse troon), het Dionusios Eksiguus probeer om die aantal jare sedert Jesus se geboorte vas te stel en 'n syfer van 753 jaar ná die stigting van Rome gekry. Dionusios het toe Jesus se geboorte as [[25 Desember]] 1 v.C. aangeteken ("voor Christus") en die volgende jaar as 1 n.C. ("na Christus") aangewys en so die stelsel van jaarbeskrywing geskep. Dié stelsel is in die jaar 532 geskep en is amper twee eeue later aanvaar en die het gevestigde kalender van die Westerse wêreld geword. Die Evangelies van Lukas en Matteus plaas Jesus se geboorte tydens die Heerskappy van [[Herodes die Grote|Herodes]]. Lukas beskryf sy geboorte as tydens die Romeinse goewerneurskap van Sirenius onder [[Keiser Augustus]] en het ook die eerste sensus van die Romeinse provinsies van [[Sirië]] en Judea ingesluit. Die eerste-eeuse Joodse geskiedkundige Flavius Josefus, plaas die goewerneurskap en die sensus in die jaar 6 n.C. (Lukas verwys ook hierna in [[Handelinge]] 5:37), lank na die dood van Herodes in 4 v.C.. Debatte rondom die saak vra of die bronne versoen kan word deur 'n vroeër goewerneurskap aan Sirenius in Sirië toe te ken en of 'n vroeë sensus moontlik plaasgevind het, en, indien nie, welke bron dan foutief is.<ref>Josephus, Antiquities 17.342–4</ref> Die datum van Jesus se dood is ook nie duidelik nie. Die Evangelie van Johannes beskryf die kruisiging as direk voor die [[Pesach]] (die Joodse Paasfees) op Vrydag 14 Nisan, waar die sinoptiese evangelies (Matteus, Markus en Lukas) (behalwe Markus 14:2) Jesus se [[Laaste Avondmaal]] as die Pasgamaal van Vrydag 15 Nisan beskryf. Sommige geleerdes beweer egter dat die sinoptiese weergawe in harmonie is met die weergawe in Johannes.<ref name="alternate-supper">Sien Leon Morri], ''The Gospel According to John, Revised'', bl. 284–295, vir 'n bespreking van verskeie alternatiewe teorieë met verwysings.</ref> Die Jode het verder 'n lunêr-solêre kalender gevolg, wat die fases van die maan as datums gebruik het en berekenings met 'n presiese datum in 'n sonkalender vermoeilik. == Lewe en leer, soos in die Evangelies == === Genealogie en familie === [[Lêer:Czestochowska.jpg|duimnael|165px|Die Swart Madonna van Czestochowa: Jesus en Maria.]] Van die vier evangelies gee slegs Matteus en Lukas 'n beskrywing van Jesus se genealogie. Die weergawes in die twee evangelies verskil egter aansienlik en verskeie teorieë is voorgestel om die verskille te verduidelik.<ref>Joseph A. Fitzmyer, The Gospel According to Luke I-IX. Anchor Bible. Garden City: Doubleday, 1981, bl. 499–500; I. Howard Marshall, The Gospel of Luke (The New International Greek Testament Commentary). Grand Rapids: Eerdmans, 1978, bl. 158.</ref> Beide weergawes beskryf Jesus as 'n nakomeling van Koning Dawid en van [[Abraham]]. Hierdie lyste is identies tussen Abraham en Dawid, maar verskil tussen Dawid en Josef. Matteus begin met [[Salomo]] en noem al die konings van Judea tot die laaste koning, Jojagin. Ná Jojagin het die lyn konings geëindig toe die Babiloniërs Judea ingeneem het. Volgens Matteus is Jesus dus die wettige erfgenaam van die troon van Israel. Lukas se stamboom is langer as Matteus s'n en gaan terug tot by Adam en verskaf ook meer name tussen Dawid en Jesus. Josef, Maria se man, verskyn in beskrywings van Jesus se kinderjare. Daar word egter geen melding van hom gemaak tydens die prediking van Jesus nie. Johannes se weergawe van Jesus se oorgawe van Maria aan die sorg van die "[[dissipel vir wie Jesus baie lief was]]" tydens sy kruising, dui daarop dat Josef teen die tyd reeds gesterf het.<ref>Johannes 19:25-27; Easton, Matthew Gallego, [http://www.christiananswers.net/dictionary/joseph-fosterfatherofjesus.html "Joseph (the foster father of Jesus Christ)"], Christiananswers.net Laaste besoek op 14 April 2007.</ref> Die Nuwe Testamentboeke Matteus, Markus en [[Galasiërs]] beskryf Jesus se familie, insluitend broers en susters.<ref>Matteus 13:55–56, Markus 6:3 en Galasiërs 1:19</ref> Lukas maak ook melding van Elisabet, die moeder van Johannes die Doper, en noem haar 'n "bloedverwant" van Maria (Lukas 1:36) wat Johannes 'n vêrlangse familielid van Jesus sou maak. === Geboorte en vroeë lewe === [[Lêer:Gerard van Honthorst 002.jpg|duimnael|links|175px|''Bewondering deur die skaapwagters'', [[Matthias Stom]], 17de eeu.]] Volgens Matteus en Lukas was Jesus in [[Betlehem]], Judea, gebore aan Maria, 'n maagd, deur 'n wonderwerk van die [[Heilige Gees]]. Die Evangelie van Lukas gee 'n verslag van die engel Gabriël wat Maria besoek om haar mee te deel dat sy gekies is om die Seun van God te baar (Lukas 1:26-38). Volgens Lukas het Keiser Augustus Maria en Josef indirek geforseer om hulle tuiste in Nasaret te verlaat en na die huis van Josef se voorvaders, die [[Huis van Dawid]], te gaan vir die sensus van Sirenius. Na Jesus se geboorte was die paartjie geforseer om 'n krip in plaas van 'n kinderbed te gebruik, te wyte aan 'n tekort aan akkommodasie (Lukas 2:1-7). Volgens Lukas het 'n engel Jesus se geboorte aan skaapwagters aangekondig wat hulle skape verlaat het om die nuutgebore kind te aanskou en daarna die gebeurtenis aan die area verkondig het. Matteus verwys na die Wyse Manne of "sterrekykers" wat geskenke aan Jesus gebring het; hulle het 'n ster gesien het en geglo dat dit die geboorte van die Koning van die Jode aangekondig het (Matteus 2:1-12). Jesus se tuiste in sy kinderjare word geïdentifiseer as die dorpie Nasaret in Galilea. Behalwe vir sy familie se reistog na Egipte tydens se eerste jare (in 'n poging om die bevole kindermoorde van Herodes te ontsnap) en 'n kort reis na Tirus en Sidon (tans Libanon), plaas die Evangelies al die ander gebeure in Jesus se lewe in antieke Israel.<ref>''Vir Egipte'': Matteus 2:13–23; ''Vir Tirus en Sidon'': Matteus 15:21–28 en Markus 7:24–3.</ref> Volgens Matteus het die familie in Egipte gebly tot Herodes se dood, waarna hulle na Nasaret teruggekeer het om te vermy dat hulle onder die gesag van Herodes se seun en opvolger in Judea, Herodes Argelaos, sou woon (Matteus 2:19-32). Slegs Lukas vertel dat Jesus as kind verlore geraak het, maar dat sy ouers hom gevind het in 'n tempel waar hy besig was om mense te leer (Lukas 2:41-52). Die gebeurtenis is die enigste gebeurtenis tussen Jesus se babajare en doop wat in enige van die kanonieke Evangelies genoem word. Volgens Lukas was Jesus "omtrent dertig jaar oud" toe hy gedoop was en "met sy werk begin het" (Lukas 3:23). In Markus word daar na Jesus verwys as 'n timmerman. Matteus verwys na Jesus as die seun van 'n timmerman, wat mag beteken dat Jesus tydens sy eerste 30 jaar timmer saam met sy vader beoefen het (Markus 6:3, Matteus 13:55). === Doop en versoeking === [[Lêer:Ary Scheffer - The Temptation of Christ (1854).jpg|duimnael|175px|''Versoeking van Christus'', [[Ary Scheffer]], 19de eeu.]] Al drie die sinoptiese Evangelies beskryf die [[Doop van Jesus]] deur [[Johannes die Doper]], 'n gebeurtenis wat Bybelse vakkundiges as die beginpunt van Jesus se openbare prediking beskryf. Volgens hierdie verhalings het Jesus na die Jordaanrivier gekom waar Johannes aan 'n skare gepreek het en mense uit die skare gedoop het. Volgens Matteus is Johannes aanvanklik huiwerig om Jesus te doop en sê hy dat Jesus eerder hom moet doop. Jesus het egter aangedring: "nogtans moet jy dit nou doen, want op hierdie manier moet ons aan die wil van God voldoen".<ref>Matteus 3:15</ref> Na Jesus gedoop en uit die water uit opgekom het, skryf Markus dat Jesus "die hemel sien oopskeur en die Gees soos 'n duif na Hom toe sien neerdaal" en dat 'n stem uit die hemel aan hom gesê het "Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My". (Markus 1:1-10). Die Evangelie volgens Johannes sluit nie die doop van Jesus in nie, maar getuig dat Jesus die persoon is waaroor Johannes die Doper gepreek het – die Seun van God. Na sy doop het God Jesus na die woestyn gelei waar hy vir veertig dae en veertig nagte gevas het (Matteus 4:1-2). Tydens hierdie tyd het die duiwel aan hom verskyn en hom drie keer in die versoeking gebring. Elke keer het Jesus die versoeking weerstaan met 'n aanhaling uit die boek van [[Deuteronomium]]. Die duiwel het verdwyn en engele het gekom en voedsel aan Jesus gebring.<ref>Matteus 4:1–11, Markus 1:12–13 en Lukas 4:1–13</ref> === Prediking === [[Lêer:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|links|duimnael|250px|''Die Bergrede'', geskilder deur Carl Heinrich Bloch in die 19de eeu.]] Volgens die Evangelies het Jesus, as die Messias, gekom om "sy lewe te gee as losprys vir baie mense" en die "evangelie van die koninkryk van God [te] verkondig" (Markus 10:45, Lukas 4:43). Deur die loop van Jesus se loopbaan as prediker en leraar word verskeie wonderwerke aan hom toegeskryf, soos genesings, duiweluitdrywings, om op water te loop, om water in wyn te verander en 'n aantal mense, soos Lasarus, uit die dood uit op te wek.<ref>Johannes 11:1–44, Matteus 9:25 en Lukas 7:15.</ref> Die Evangelie van Johannes beskryf drie verskillende Pasgas in die loop van Jesus se prediking. Dit dui aan dat Jesus vir 'n periode van drie jaar gepreek het, alhoewel sommige interpretasies van die sinoptiese evangelies slegs een jaar voorstel.<ref>"The Thompson Chain-Reference Study Bible NIV," Desember 1999, B.B. Kirkbride Bible Co., Inc.; William Adler & Paul Tuffin, "The Chronography of George Synkellos: A Byzantine Chronicle of Universal History from the Creation," Oxford University Press (2002), bl. 466</ref> Die fokus van Jesus se prekings was hoofsaaklik sy getrouste volgelinge, die [[Apostel|Twaalf Dissipels]], alhoewel baie van sy ander volgelinge as dissipels beskou was. Die Twaalf Dissipels en ander wat getrou aan Jesus was, was almal Jode, soos gewys deur Jesus se verklaring dat sy missie slegs op diegene uit die huis van Israel fokus (Matteus 14:24) en deur die feit dat die dissipels slegs na sy dood met Paulus saamgestem het dat die evangelie ook aan onbesnede heidene geleer moet word.<ref>Handelinge 15:1–31 en Galasiërs 2:7-9.</ref> Jesus het 'n apokaliptiese gevolg gelei: hy het gepreek dat die einde van die wêreld onverwags sou aanbreek en dat hy sou terugkeer om die wêreld te oordeel, veral deur hulle behandeling van die kwetsbares; vir hierdie redes het hy sy volgelinge vermaan om altyd gelowig en op hulle hoede te wees. Jesus het ook geleer dat berou nodig is om die hel te ontsnap en het belowe om die ewige lewe te gee aan diegene wat in hom glo (Johannes 3:16-18). [[Lêer:First century Iudaea province.gif|duimnael|200px|Judea en Galilea in Jesus se tyd.]] Op die hoogtepunt van Jesus se loopbaan as prediker het hy groot skares gelok wat duisende mense getel het, hoofsaaklik in die areas van Galilea en Perea (moderne Israel en Jordaan, respektiewelik). Sommige van Jesus se bekendste leerstellings kom uit die [[Bergrede]], wat die Saligsprekinge en die [[Onse Vader]] ingesluit het. Jesus het dikwels gelykenisse gebruik, soos die Gelykenis van die verlore seun en die Gelykenis van die saaier. Sy leerstellings het onvoorwaardelike, selfopofferende liefde vir God en ander mense aangemoedig. Tydens sy preke het hy oor diens en nederigheid gepreek, sowel as vriende en die behoefte om die gees van die wet, sowel as die letter, te volg.<ref>''Bergrede'': Matteus 5–7; ''Verlore seun'': Lukas 15:11–32; ''Die saaier'': Matteus 13:1–9; ''Agape'': Matteus 22:34–40.</ref> Jesus het ook dikwels met die gemeenskap se uitgeworpenes vergader, soos die tollenaars, insluitende die apostel Matteus; toe die Fariseërs beswaar teen Jesus se vergadering met sondaars eerder as die goedgelowiges aanteken, het hy geantwoord dat dit die sieklikes is wat 'n geneeskundige kort, nie die gesondes nie.<ref>Matteus 9:9–13</ref> Volgens Lukas en Johannes het Jesus ook pogings aangewend om sy leer tot die [[Samaritane]] uit te brei, wat 'n ander vorm van die Israelitiese geloof aangehang het. Die poging word weerspieël in sy preek aan die Samaritane van Sigar, wat hulle bekering tot gevolg gehad het.<ref>Johannes 4:1–42</ref> Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus drie van sy apostels, Petrus, Johannes en Jakobus, na die bo-punt van 'n berg geneem om te bid. Daar het Jesus van gedaante verander: sy gesig het geskyn soos die son en sy klere was 'n briljante wit. Elia en Moses het langs hom verskyn. 'n Helder wolk het oor hulle gekom en 'n stem uit die hemel het gesê "dit is my geliefde Seun or wie Ek My verheug".<ref>Matteus 17:1–6, Markus 9:1–8 en Lukas 9:28–36.</ref> Die evangelies gee ook weer dat Jesus, nader aan die einde van sy prediking, sy dissipels begin waarsku het oor sy dood en opstanding (Matteus 16:21–28). === Arrestasie, verhoor en dood === [[Lêer:Antonio Ciseri Ecce Homo.png|duimnael|links|200px|''Ecce Homo (Aanskou die man!)'', [[Antonio Ciseri]], 19de eeu: Pontius Pilatus wys 'n gegeselde Jesus aan 'n skare.]] Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus tydens Pasga saam met sy volgelinge na Jerusalem gekom, waar 'n groot skare hom tegemoet gekom het en geskree het "Prys Hom! Loof Hom wat in die Naam van die Here kom!".<ref>Die skare het Psalms 118:26 aangehaal, soos in Johannes 12:13-16.</ref> Na sy binnekoms het Jesus 'n versteuring by Herodus se tempel veroorsaak deur die tafels van die geldwisselaars om te keer en te verklaar dat hulle die tempel in 'n "rowersnes" verander het (Markus 11:17). Later daardie week het Jesus die Pasgamaal saam met sy dissipels gedeel, 'n gebeurtenis wat later as die Laaste Avondmaal bekend sou staan. Tydens hierdie maaltyd het hy voorspel dat hy deur een van sy dissipels verraai sou word en dan tereggestel sou word. Hy het brood en wyn geëet en gedrink en gesê "Dit is my liggaam wat vir julle gegee word" en "Hierdie beker is die nuwe verbond, beseël deur my bloed, wat vir julle vergiet word" (Lukas 22:7-20). Na die maaltyd het Jesus en sy dissipels in die Tuin van Getsémané gaan bid. Terwyl hulle in die tuin was, was Jesus gearresteer deur tempelwagte onder bevel van die Sanhedrin (die Joodse Raad) en die hoë priester, Kajafas.<ref>Lukas 22:47–52 en Matteus 26:47–56.</ref> Die arrestasie het in die geheim tydens die nag gebeur, sodat 'n oproer vermy kon word, siende dat Jesus oor die algemeen 'n gewilde persoon was (Markus 14:2). Judas Iskariot, een van Jesus se apostels, het Jesus verraai deur hom met kus aan die wagte te identifiseer. Simon Petrus, 'n ander apostel, het sy swaard gebruik om een van Jesus se gevangenemers aan te val en het sy oor afgesny. Volgens Lukas het Jesus Simon beveel om op te hou en het hy die "oor aangeraak en hom genees".<ref>Die apostel word in Johannes 18:10 as Simon Petrus identifiseer; die genesing van die oor vind plaas in Lukas 22:51.</ref> Jesus het aan Simon Petrus gesê "almal wat na die swaard gryp, sal deur die swaard omkom" (Matteus 26:52). Na sy arrestasie het Jesus se apostels hulself verskuil. [[Lêer:Cristo crucificado.jpg|duimnael|175px|''Kruisiging'', [[Diego Velázques]], 17de eeu.]] Tydens Jesus se verhoor het die hoë priesters en bejaardes aan hom gevra "Dan is jy die Seun van God?", en na hy geantwoord het "Dit is soos julle sê: Ek is!" het hulle hom aan godslastering skuldig bevind.<ref>Lukas 22:70–71</ref> Die hoë priesters het hom daarna aan die Romeinse goewerneur, [[Pontius Pilatus]], oorgegee, gebaseer op 'n beskuldiging van sedisie, omdat hy beweer het dat hy die Koning van die Jode is.<ref>Matteus 27:11 en Markus 15:12</ref> Toe Jesus voor Pilatus kom, het Pilatus hom gevra "Is jy die koning van die Jode?", waarop Jesus geantwoord het "Dit is soos u sê". Volgens die evangelies het Pilatus persoonlik nie gevoel dat Jesus skuldig was aan 'n misdaad teen die Romeine nie en, omdat daar met die Pasga 'n tradisie was waartydens die Romeinse goewerneur een gevangene kan vrystel,<ref>Hierdie tradisie is nêrens anders as die evangelies aangeteken nie.</ref> het Pilatus die skare 'n keuse gegee tussen Jesus van Nasaret en 'n rebel genaamd Barabbas. Die skare het gekies dat Barabbas vrygelaat word en dat Jesus gekruisig word. Pilatus het sy hande gewas om sy onskuld in die ongeregtigheid van die keuse aan te toon.<ref>Matteus 27:11–26</ref> Volgens al vier die evangelies het Jesus kort voor laatmiddag by Kalvarie gesterf, ook bekend as Golgota of die Kruisberg. Die ryk Judees, Josef van Arimatea ('n lid van die Sanhedrin volgens Markus en Lukas), het toestemming van Pilatus verkry om Jesus se liggaam in besit te neem en hy het dit na Jesus se dood in 'n grafkelder geplaas.<ref>Markus 15:42–46 en Lukas 23:50–56.</ref> Volgens Johannes is Josef deur Nikodemus bygestaan en het dié hom gehelp om Jesus te begrawe (Nikodemus verskyn ook in ander dele van Johannes se evangelie) (Johannes 19:38–42). Die drie sinoptiese evangelies beskryf 'n verduistering van die hemel vanaf twaalf tot drie in die middag en Matteus maak ook melding van 'n [[aardbewing]] (Matteus 27:51). === Opstanding en Hemelvaart === [[Lêer:Matthias_Grünewald_-_Resurrection.jpg|duimnael|links|175px|''Christ en majesté'', [[Matthias Grünewald]], 16de eeu: Opstanding van Jesus]] Volgens die evangelies het Jesus uit die dood uit opgestaan op die derde dag na sy kruisiging.<ref name="Resurrection">Matteus 28:5-10, Markus 16:9, Lukas 24:12–16, Johannes 20:10–17, Handelinge 2:24 en Korintiërs 6:14</ref> Die Evangelie volgens Matteus vertel van 'n engel wat naby Jesus se grafkelder verskyn het en sy opstanding aan [[Maria Magdalena]] en "die ander Maria" aangekondig het toe die vrouens opgedaag het om Jesus se liggaam te salf.<ref>Matteus 28:1–10</ref> Volgens Lukas was daar twee engele (Lukas 24:4) en volgens Markus was dit 'n jongman in lang, wit klere (Markus 16:5). Die langer einde van Markus vertel dat Jesus op die oggend van sy opstanding eers aan Maria Magdalena verskyn het (Markus 16:9). Johannes vertel hoe, toe Maria in die graf ingekyk het, twee engele aan haar gevra het hoekom sy huil; en soos sy omgedraai het, het sy Jesus eers herken toe hy haar naam genoem het (Johannes 20:11-18). Die [[Handelinge]] van die Apostels vertel dat Jesus oor die volgende veertig dae aan verskeie mense in verskeie plekke verskyn het. Ure na sy opstanding het hy aan twee reisigers op pad na Emmaus verskyn (Lukas 24:13–35). Hy het aan sy vergaderde dissipels op die aand na sy opstanding verskyn (Johannes 20:19). Alhoewel sy leerstellings spesifiek tot Jode gerig was, het Jesus sy apostels na die heidene gestuur met die Groot Opdrag en het hy na die Hemel opgevaar, terwyl 'n wolk hom uit hul sig gehou het. Volgens die Handelinge het Paulus van Tarsus 'n visioen van Jesus gehad tydens sy tog na Damaskus. Jesus het belowe dat hy weer sou kom om die res van die Messias-voorspelling uit te voer.<ref>''Leerstelling aan Israels'': Matteus 15:24; ''Hemelvaart'': Markus 16:19; Lukas 24:51 Handelinge 1:6–11; ''Saulus se visoen en bekering'': Handelinge 9:1–19 en 22:1–22|31, asook 26:9–24|31; ''Wederkoms'': Matteus 24:36–44</ref> Jesus se kruisiging word deur Christene as [[Goeie Vrydag]] en sy opstanding as [[Paasfees]] herdenk. === Vervulling van voorspelling === Die Evangelies bied Jesus se geboorte, lewe, dood en opstand as vervulling van voorspellings wat in die Hebreeuse Bybel gevind kan word. Sien byvoorbeeld die maagdelike geboorte, die vlug na Egipte, Immanuel ([[Jesaja]] 7:14) en die lydende dienaar (Jesaja 53).<ref name="Christianity.com">[http://christianity.com/Christian%20Foundations/Jesus/11541169/ ''"What the Old Testament Prophesied About the Messiah"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217202523/http://christianity.com/Christian%20Foundations/Jesus/11541169/ |date=17 Desember 2007 }} Laaste besoek op 2007-10-11.</ref> == Boodskap == === Die Ryk van God === Jesus van Nasaret se boodskap oor die Ryk van God het sentraal in sy verkondiging gestaan (vergelyk Markus 1:14) en aangesluit by profetiese en apokaliptiese Hebreeuse geskrifte soos dié van Jesaja en Daniël. Danksy die navorsingswerk van Johannes Weiß, Albert Schweitzer, Charles Harold Dodd, Werner Georg Kümmel, Ernst Käsemann en ander word hierdie komende ryk onder meer as 'n radikale wending in die menslike bestaan geïnterpreteer wat nie deur die mens self nie, maar deur God veroorsaak word. Jesus se tydgenote was moontlik vertroud met die religieuse betekenis van die term aangesien dit in die evangelies nie uitvoerig toegelig word nie, maar eerder deur middel van konkrete handelinge, gelykenisse en leergesprekke verduidelik word.<ref>Conzelmann, H. en Lindemann, A.: ''Arbeitsbuch zum Neuen Testament'', bl. 353; Theißen, G.: ''Der historische Jesus'', bl. 221</ref> Tekste in die Nuwe Testament waarmee nie-Joodse gehore aangespreek word, verwys nouliks na die Ryk van God en bevestig sodoende die hipotese. In Jesus se verkondiging staan uitsprake waarmee hy die begin van die Ryk van God as 'n gebeurtenis van die onmiddellike toekoms vorentoe afkondig en uitsprake waarmee hy verduidelik of veronderstel dat die Ryk van God reeds aangebreek het, naas mekaar. Hierdie kontras het in die wetenskaplike navorsing vroeër aanleiding tot afwykende interpretasies ten opsigte van Jesus se eskatologie of voorspellings oor die eindtyd gegee: sommige geleerdes, soos Albert Schweitzer, beweer dat dit toekomsgerig was, terwyl ander, soos C.H. Dodd veronderstel dat dit op Jesus se tyd gemik was. Omtrent [[1945]] het eksegete begin om nie meer 'n literêr-kritiese onderskeiding tussen "outentieke" en "nie-outentieke" uitsprake van Jesus te maak nie, maar om eerder albei aspekte as outentiek te beskou.<ref>Theißen, G.: ''Der historische Jesus'', bl. 224 en 230</ref> Ook in Matteus se weergawe van die "Onse-Vader"-gebed kan albei aspekte aangewys word. Voorbeelde van apokaliptiese uitsprake, wat na 'n nabye einde van die tyd verwys, is die visioen oor Satan se val (Lukas 10:18) of die geskil oor die oorsprong van Jesus se geneeskrag (Matthéüs 12:24). Jesus se handelinge word hier as die begin van die Ryk van God uitgebeeld waarmee die Ryk van die Bose al van sy mag ontneem word. Tekste soos die uitspraak oor "bestormers" (Mattéüs 11:12) skep die indruk dat hierdie ryk met 'n gewelddadige konflik te make het wat met die optrede van Johannes die Doper 'n aanvang geneem het en tot by Jesus se tyd voortduur.<ref>Verskillende interpretasies word aangevoer in: Wiefel, W.: ''Das Evangelium nach Matthäus'', bl. 214</ref> In Markus 1:15 gee die oorlewering van Johannes die aanleiding vir Jesus se uitspraak ''Die tyd is vervul […]'' wat ook die begin van sy eie verkondiging markeer. In die saligverklaringe van Lukas 6:20 en Matthéüs 5:3 verkondig Jesus die Ryk van God as 'n heilsbesit wat reeds aan die armes, bedroefdes, magteloses en vervolgdes van sy tyd behoort – hy belowe dat hierdie ryk hul nood sal verlig. Sosiaal-historiese ondersoeke soos dié van Gerd Theißen (''Soziologie der Jesusbewegung''), Norbert Perrin, John G. Gager, John Dominic Crossan en ander<ref>Theißen, G.: ''Der historische Jesus'', bl. 223-226</ref> verklaar hierdie soort tekste uit die destydse lewensomstandighede: Jode was blootgestel aan uitbuiting, belastingheffings ten opsigte van Rome en die Joodse tempel, daaglikse militêre geweld wat deur Romeinse troepe gepleeg is, skuldslawerny, honger, epidemies en sosiale ontworteling.<ref>Schoottroff, L. en Stegemann, Wolfgang: Jesus von Nazareth – Hoffnung der Armen, bl. 26</ref> Die evangelies hou die optrede van Jesus van Nasaret as 'n vervulling van profetiese beloftes voor en sluit sodoende by die teologie van die armes aan wat reeds in die Hebreeuse Tanag (of Verlossingsplan) gestalte gekry het. Die navorser Martin Karrer beweer dat hierdie teologie nie op die invloede van (byvoorbeeld) rondtrekkende Kiniese filosowe teruggevoer kan word nie, maar uit Jesus se spesifieke charismatiese en uitdagende rol as 'n buitestander voortgespruit het. Hiermee het hy 'n onderdanige beweging van mense in die lewe geroep wat van die godsdienstige en maatskaplike norme en waardes van hul tyd afgewyk het. == Geskiedkundige egtheid == [[Lêer:P52 recto.jpg|duimnael|Die sogenaamde P52: 'n [[papirus]]fragment uit 'n [[kodeks]] van ongeveer 90-160 n.C.. Die fragment is een van die eerste bekende manuskripte van die Nuwe Testament.]] Skoliere het die geskiedkundige metode gebruik om 'n waarskynlike rekonstruksie van Jesus se lewe te ontwikkel. Sommige geleerdes trek 'n definitiewe lyn tussen Jesus soos herbou deur geskiedkundige metodes en Jesus soos hy vanuit 'n teologiese oogpunt verstaan word, terwyl ander geleerdes volhou dat 'n teologiese Jesus wel 'n geskiedkundige figuur verteenwoordig.<ref>Sien, vir 'n voorbeeld van die laasgenoemde, ''Jesus of Nazareth'' deur [[Pous Benedictus XVI]], Doubleday, 2007. {{ISBN|978-0-385-52341-7}}</ref> Die hoofbronne van inligting van Jesus se lewe en leerstellings is die vier kanonieke Evangelies van die Nuwe Testament: Matteus, Markus, Lukas en Johannes. Bybelse akademici en klassieke geskiedkundige aanvaar oor die algemeen die bestaan van Jesus en bewerings téén sy bestaan as "effektief weergelê".<ref>Oorspronklike aanhaling: ''"effectively refuted"''. Uit Robert E. Van Voorst, ''Jesus Outside the New Testament: An Introduction to the Ancient Evidence'' (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2000), bl. 16.: ''"The nonhistoricity thesis has always been controversial, and it has consistently failed to convince scholars of many disciplines and religious creeds. … Biblical scholars and classical historians now regard it as effectively refuted."''</ref> === Die heropbou van 'n geskiedkundige Jesus === Geskiedkundiges beskryf Jesus oor die algemeen as 'n rondreisende preker en die leier van 'n godsdienstige beweging binne-in Judaïsme.<ref>Harrison, John B. en Richard E. Sullivan. ''A short history of Western civilization''. New York: Knopf. 1975.</ref> Volgens geskiedkundige heropbouing was Jesus deur Johannes die Doper gedoop, het hy deur middel van gelykenisse en spreuke geleer, godsdienstige tradisies, wetsverering en sosiale rangordes betwis en was hy deur die Romeine gekruisig. Geskiedkundiges is egter verdeeld oor of Jesus 'n loopbaan van genesing en duiweluitdrywing bedryf het, of hy die naderende einde van die wêreld verkondig het en of sy kruisiging onvermydelik was. Daar word wyd aanvaar dat die Evangelie van Markus eers na die Joodse opstand teen die Romeine tussen die laat sestigs en vroeë sewentigs geskryf is<ref>Brown, R., et al. The New Jerome Biblical Commentary, Prentice Hall, 1990. Bl. 164.</ref> aangesien dit opmerkings oor die vernieling van die Joodse tempel in Jerusalem maak (Markus 13,2; Matteus 22,7; Lukas 19,43) en dat die ander evangelies tussen 70-100 geskryf is.<ref name="meier">Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, bl. 43</ref> Daar is 'n klein minderheid wat teenstrydige datums (beide vroeër en later) weergee vir die Evangelie volgens Markus, terwyl die datum vir die Evangelie van Matteus tussen 70 en 100 geplaas word ('n klein groep Rooms-Katolieke geleerdes aanvaar 'n vroeër datum vir die evangelies, as deel van die Augustynse hipotese). Die Evangelie van Lukas se oorsprong word ook baie later geplaas, tussen 80-90 n.C.,<ref>Brown, Raymond E. (1997). Introduction to the New Testament. New York: Anchor Bible, bl. 226. {{ISBN|0-385-24767-2}}.</ref><ref name="meier" /> alhoewel daar ook hier 'n minderheid is wat ten gunste van 'n vroeër datum is. Daar word ook wyd aanvaar dat die skrywers van die Evangelies van Lukas en Matteus die Evangelie van Markus as 'n bron vir hulle werke gebruik het. Die outeur van die Evangelie van Johannes se identiteit word reeds sedert die tweede eeu betwis en teorieë strek van Johannes die Apostel, tot Kerintus<!--nie seker van afr. spelling nie!-->,<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/03539a.htm ''Cerinthus''] by die ''Catholic Encyclopaedia''. Laaste besoek op 21 November 2007.</ref> 'n tweede-eeuse Jood, tot selfs Maria Magdalena.<ref name="langbein">Langbein, Walter-Jörg: ''Maria Magdalena. Die Wahrheit über die Geliebte Jesu''. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006</ref> Die geskiedkundige uitsig oor Jesus vertrou op kritieke interpretasies en analises van die Bybel, veral die evangelies. Baie geleerdes het probeer om Jesus se lewe te herbou in terme van eietydse politiese, kulturele en godsdienstige gebeure in Israel, met die inagneming van verskille tussen Galilea en Judea en die verskillende sekte soos die Fariseërs, die Sadduseërs, die Esseners en die Selote,<ref>Sien S. G. F. Brandon, ''Jesus and the Zealots: a study of the political factor in primitive Christianity,'' (Manchester University Press (1967) {{ISBN|0-684-31010-4}}) vir 'n vergelyking tussen die Selote en die Jesusbeweging.</ref><ref name="comparison">Sien gerus John P. Meier se ''Companions and Competitors (A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, Volume 3)'' (Anchor Bible, 2001. {{ISBN|0-385-46993-4}}) vir 'n meer algemene vergelyking van Jesus se leerstelling met ander skole van eerste-eeuse Judaïsme.</ref> ook in terme van die konflikte tussen Jode in die konteks van Romeinse besetting. ==== Bande met gelowige groepe ==== Die Evangelies verwys na Jesus as 'n Nasarener, 'n term wat algemeen dog verkeerdelik as 'n verwysing na sy geboorteplek begryp word. Sommige interpreteer die woord om na Jesus se gelowige affiliasies te verwys,<ref name="comparison" /> terwyl ander geleerdes Jesus as 'n Fariseër beskou.<ref>Gebaseerd op 'n vergelyking van die Evangelies met die Talmoed en ander Joodse letterkunde. Maccoby, Hyam. ''Jesus the Pharisee,'' Scm Press, 2003. {{ISBN|0-334-02914-7}}; Falk, Harvey ''Jesus the Pharisee: A New Look at the Jewishness of Jesus,'' Wipf & Stock Publishers (2003). {{ISBN|1-59244-313-3}}.</ref> In Jesus se tyd was die twee denkrigtings tussen die Fariseërs die Huis van Hillel en die Huis van Sjammai. Jesus se stellings oor skynheiligheid mag teen die strenger Huis van Sjammai gemik gewees het, alhoewel hy ook met hulle saamgestem het oor hulle leerstellings rakende egskeiding.<ref>Markus 10:1-12, asook Neusner, Jacob: ''A Rabbi Talks With Jesus,'' McGill-Queen's University Press, 2000. {{ISBN|0-7735-2046-5}}. Rabbi Neusner meen dat Jesus se leerstellings meer in gemeen gehad het met die Huis van Sjammai as die Huis van Hillel.</ref> Jesus het ook kommentaar gelewer op die Huis van Hillel se leerstellings (Babiloniese Talmoed, Sjabbat 31a) rakende die grootste gebod ("[[Sjema Jisrael]]", Markus 12:28-34) en die [[Goue Reël]] (in Matteus 7:12). Ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n Essener was, 'n Joodse sekte wat nie in die Nuwe Testament genoem word nie.<ref>Gebaseer op 'n vergelyking van die Evangelies met die Dooie Seerolle, veral die Leerder van Regverdigheid en die Deurboorde Messias. Eisenman, Robert: ''James the Brother of Jesus: The Key to Unlocking the Secrets of Early Christianity and the Dead Sea Scrolls,'' Penguin (Non-Classics), 1998. {{ISBN|0-14-025773-X}}; Stegemann, Hartmut: ''The Library of Qumran: On the Essenes, Qumran, John the Baptist, and Jesus.'' Grand Rapids MI, 1998. Sien ook Broshi, Magen, "What Jesus Learned from the Essenes," ''Biblical Archaeology Review,'' 30:1, bl. 32–37, 64. Magen dui op die ooreenkomste tussen Jesus se leerstellings oor egskeiding en die deugsaamheid van armoede en die Esseniese leerstellings soos weergegee word in Josefus se "Joodse Oorloë" en die Damaskusdokument van die Dooi Seerolle, respektiewelik. Sien ook Akers, Keith: ''The Lost Religion of Jesus.'' Lantern, 2000. {{ISBN|1-930051-26-3}}.</ref> Nog ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n nuwe, apokaliptiese sekte gelei het wat moontlik verwant was aan Johannes die Doper.<ref>Die Evangelies wys dat beide Jesus en Johannes die Doper berou van sondes en die koms van die Koninkryk van God verkondig het.</ref> Steeds ander geleerdes beweer dat Jesus 'n gefaalde apokaliptiese profeet was<ref>Sien Schwietzer, Albert: ''The Quest of the Historical Jesus: A Critical Study of its Progress from Reimarus to Wrede,'' bl. 370–371, 402. Scribner (1968), {{ISBN|0-02-089240-3}}; Ehrman, Bart ''Apocalyptic Prophet of the New Millennium,'' Oxford University Press USA, 1999. {{ISBN|0-19-512474-X}}. Crossan maak egter 'n onderskeid tussen Johannes se apokaliptiese leerstellings en Jesus se morele leerstellings in ''The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus'' deur John Dominic Crossan. bl. 305–344. Harper Collins, 1998. {{ISBN|0-06-061659-8}}.</ref> wat 'n vroeë Christen geword het na die Groot Opdrag sy leerstellings na die heidene versprei het.<ref>Dit sluit die geloof van Jesus as die Messias in. Brown, Michael L. ''Answering Jewish Objections to Jesus: Messianic Prophecy Objections'' Baker Books, 2003. {{ISBN|0-8010-6423-6}}. Brown wys hoe die Christelike konsep van 'n Messias verwant is aan idees uit die laat Tweede Tempel-periode in Judaïsme. Sien ook Klausner, Joseph: ''The Messianic Idea in Israel: From its Beginning to the Completion of the Mishnah,'' Macmillan 1955; Patai, Raphael: ''Messiah Texts,'' Wayne State University Press, 1989. {{ISBN|0-8143-1850-9}} en Crossan, John Dominic: ''The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus,'' bl. 461. Harper Collins, 1998. {{ISBN|0-06-061659-8}}. Patai en Klausner is van mening dat een interpretasie van die voorspellings twee Messiase noem: ''Messias ben Josef'' (die sterwende Messias) en ''Messias ben Dawid'' (die Dawid-koning), of moontlik een Messias wat twee keer kom. Crossan haal ook die Esseniese leerstelling oor die twee Messiasse aan. Hierdie kan ook met die Christelike doktrine van die wederkoms vergelyk word.</ref> Hierdie is 'n aparte opdrag van die een wat Jesus vroeër aan die twaalf apostels gegee het, wat beperk was tot slegs Joodse volgelinge en Heidene en Samaritane spesifiek uitgesluit het. ==== Verhouding met vroue ==== Daar is 'n opvallende kontras tussen Jesus se houding teenoor vroue en hulle destydse wetlike en maatskaplike status in die Joodse gemeenskap. Joodse vroue is deur hulle mans as 'n waardevolle besitting beskou, eerbiedig en oor die algemeen goed behandel, maar hulle is nogtans nouliks as regssubjekte erken nie en het feitlik dieselfde status geniet as vee, slawe of meubels. Joodse vroue was nie gemagtig om self eiendom te besit, te erf, as getuies in howe op te tree of hulself in 'n regsaak te verdedig nie. Daarenteen was manne daartoe geregtig om sonder enige rede van hul eggenotes te skei.<ref>Katzer, Josef: ''Das Leben in Israel zur Zeit Jesu''. Würzburg: Echter 2003, bl. 183 Uittreksel aanlyn beskikbaar: [http://elf.scm-digital.net/show.sxp/8258_jesus_von_a-z__frauen.html ''Jesus von A-Z: Frauen''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927002948/http://elf.scm-digital.net/show.sxp/8258_jesus_von_a-z__frauen.html |date=27 September 2007 }}</ref> In sommige geweste is vroue op straat nie eers aangespreek nie. Vroue het nouliks aan die religieuse en spirituele debatvoering binne die Joodse gemeenskap deelgeneem nie en was nóg geregtig om self as spirituele leiers op te tree, nóg om deur 'n spirituele leraar regstreeks onderwys te ontvang. [[Lêer:Kafarnaum BW 1.JPG|duimnael|250px|Kapernaum vandag: 'n Rooms-Katolieke kerk oor die bouvalle van Simon Petrus se huis.]] Jesus van Nasaret het van sy tydgenote in hierdie opsig duidelik verskil. Hy het vroue regstreeks aangespreek en selfs prostitute het met hom gesels en hom aangeraak – hierdie gedrag was vir gerespekteerde Joodse manne ondenkbaar. Jesus het godsdienstige onderwys aan 'n Samaritaanse vrou gegee wat in haar dorp openlik oor hierdie gebeurtenis gepraat en meer mense saamgeneem het wat na sy woorde wou luister. Hy het 'n arm weduwee geloof wat hom en sy volgelinge finansieel ondersteun het. Hy het 'n vrou beskerm wat weens egbreuk ter dood veroordeel is en het volgens oorlewering 'n ander wat as onrein beskou is van 'n langjarige siekte genees. Hy het, volgens oorlewering, 'n jong meisie, die dogter van ene Jaïrus, glo van die dooies opgewek. Toe sy volgelinge kinders wat saam met hul moeders na sy onderwys wou luister probeer wegjaag het, het Jesus daarop aangedring dat hulle moes bly en hulle geseën. Ondanks alle Joodse tradisies moet by die beoordeling van Jesus se optrede rekening gehou word met die sterk invloede wat die Hellenistiese en Romeinse beskawings in Jesus se tydperk reeds uitgeoefen het. Vroue met 'n Griekse of Romeinse agtergrond het duidelik meer vryhede geniet en aktief aan die sosiale, kulturele en religieuse lewe deelgeneem. In die Romeinse maatskappy was vroue daarnaas nie van hulle mans regtelik afhanklik nie, maar van hulle vaders. Die omgewing van die Genesaret-meer met Jesus se woonplek [[Kapernaüm]] (Matteus 4:13) was die basis van 'n Romeinse garnisoen en vermoedelik het die rol en status van vroue in hierdie gebied al van dié in ander gebiede soos die hartland rondom Jerusalem verskil. Die Evangelie volgens Lukas steun hierdie teorie in Lukas 8:1-3.<ref>Katzer (2003), bl. 183</ref> Die evangelies bevestig Jesus se progressiewe rol as 'n leraar wat die spirituele ewewig tussen die manlike en vroulike element herstel het. Geeneen van die evangelies bevestig uitdruklik die stelling van ortodokse Christene en sommige wetenskaplikes dat hy die ongetroude staat verkies het nie. ==== Name en titels ==== Volgens meeste geskiedkundiges het Jesus vir die grootste gedeelte van sy lewe waarskynlik in Galilea gewoon en het hy waarskynlik Aramees en Hebreeus gepraat. Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse Latynse vorm, "Iesus", wat deur Grieks afkomstig is van die Hebreeuse naam "Jesjoea" ("hy sal red"). "Jesjoea" is 'n sametrekking van die Hebreeuse naam "Jehosjoea": ''Jeho'' – "Jawe [is]"; ''sjoea'' – "hulp/redding". Die naam kom ook in Afrikaans voor as "Josua". Gevolgelik glo geleerdes dat Jesus waarskynlik onder een van hierdie name aan sy gelykes in sy eie leeftyd bekend gestaan het.<ref>Durant, Will. ''Caesar and Christ''. New York: Simon and Schuster, 1944. bl. 558; John P. Meier, ''A Marginal Jew''. New York: Doubleday, 1991 vol. 1:205–7;</ref> "Christus" (wat 'n titel was en nie deel van sy naam vorm nie) is afkomstig van die Griekse term vir "Messias" (en beteken letterlik "gesalfde een"). Geskiedkundiges debatteer oor wat hierdie titel kon beteken het in Jesus se leeftyd: sommige geskiedkundiges glo dat ander titels wat aan Jesus in die Nuwe Testament gegee word in die eerste eeu verskillende betekenisse gehad het as wat hulle vandag het.<ref>Vermes, "Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels"</ref> Ander name en titels vir Jesus: * Seun van God * Seun van die Mens * Koning * Priester * Profeet * Wonderbaar * Raadsman * Sterke God * Gesalfde van God * [https://www.bible.com/af/bible/5/ISA.9.AFR53 Ewige Vader] * Vredevors … ''Sien Jesaja 9:5 – 1953 vertaling'' * Die Alfa en die Omega, die begin en die einde * Die Almagtige … ''Sien Openbaring 1:8 – 1953 vertaling'' * Engel van die verbond … ''Sien Maleagi 3:1 – 1953 vertaling'' * Die weg en die waarheid en die lewe … ''Sien Johannes 14:6 – 1953 vertaling'' === Bronne oor Jesus se lewe === Meeste Bybelse geleerdes is van mening dat die werke waarin Jesus beskryf word aanvanklik deur mondelings tradisie oorgedra is en nie skriftelik aangeteken was tot 'n aantal dekades na sy kruisiging nie. Die eerste oorgeblewe tekste wat na Jesus verwys is Paulus (vroeër Saulus) se briewe, wat uit die middel van die eerste eeu dateer. Paulus skryf dat hy Jesus slegs in visioene gesien het, maar dat hulle goddelike openbarings was en dus gesaghebbend is ([[Galasiërs]] 1:11-12). Die vroegste oorgeblewe tekste wat Jesus in enige detail beskryf is die vier Evangelies. Siende dat hierdie boeke deel van die Bybelse kanon uitmaak, het hulle veel meer analise en aanvaarding van Christelike bronne ontvang as ander moontlike bronne met inligting oor Jesus. Baie ander vroeë Christelike tekste beskryf detail van Jesus se lewe en sy leerstellings, maar hulle was nie by die Bybelse kanon ingesluit nie omdat daar geglo was dat hulle pseudepigrafies was (menende dat die beweerde outeurskap as vals gevind was of nie verifieer kon word nie), dat dit nie geïnspireer was nie, of dat te lank na Jesus se dood geskryf is. Ander tekste is weer onderdruk omdat dit verskil het van Christelike regsinnigheid. Dit het verskeie eeue geneem voor die lys van amptelike Bybeltekste gefinaliseer was en vir 'n groot deel van die vroeë tydperk was die [[Openbaring|Openbaring aan Johannes]] nie ingesluit nie, terwyl werke soos die "Skaapwagter van Hermas" wel ingesluit was. Boeke wat nie ingesluit was nie staan bekend as die [[Apokriewe boeke]] van die Nuwe Testament. Hierdie boeke sluit ook die Evangelie van Tomas in, 'n versameling spreuke wat aan Jesus toegeskryf word en slegs in die 20ste eeu herontdek is en moontlik deur die Siriese gemeentes versamel was. Hierdie materiaal is in die dekades ná Jesus se dood deur lede van die eerste generasie Christene oorlewer (Lukas 1,2). Ander belangrike apokriewe werke wat 'n groot invloed in die vorming van tradisionele Christelike geloof gehad het sluit die Openbaring van Petrus, die Protoevangelium van Jakobus, die Kindheidsevangelie van Tomas en die Handelinge van Petrus in. 'n Aantal Christelike tradisies soos die sluier van Veronica en Maria se hemelvaart kom nie in die kanonieke evangelies voor nie, maar in hierdie en ander apokriewe werke. Die Joodse geskiedskrywer Flavius Josephus berig in sy ''Antiquitates Judaicae'' (Ant. 20,200) van die teregstelling van Jakobus die Opregte en vermeld terloops dat hierdie man die broeder van Jesus was, wat ook Christus genoem word (Ant. 20,200). Baie navorsers beskou hierdie aanmerking as die eerste nie-Christelike verwysing na Jesus, terwyl ander deskundiges betwyfel dat 'n Joodse geskiedkundige Jesus as "Christus" sou beskryf het. Ook Josephus se tweede verwysing na Jesus in die ''Testimonium Flavianum'' (Ant. 18,63f) word deur sommige as 'n latere Christelike byvoeging beskou – die Romeinse tekste is deur die eeue heen met die hand gekopieer en heel moontlik verander. Nogtans vermoed sommige navorsers dat daar 'n outentieke kern bestaan wat hulle probeer herbou. Die Romeinse geskiedskrywer [[Tacitus]] berig omtrent [[117]] in sy ''Annales'' (boek XV, 44[1]) van sogenaamde "Chrestianers", wat deur keiser Nero verantwoordelik gemaak is vir die brandramp in Rome in die jaar 64. Hy skryf verder: ''"Die man, waarvan hierdie benaming afgelei is, Christus, is gedurende die heerskappy van Tiberius op bevel van die prokurator Pontius Pilatus tereggestel. Hierdie verderflike bygeloof was destyds voorlopig onderdruk, maar het later opnuut na vore gekom en nie net in Judea uitgebrei nie, maar ook in Rome, waar alle gruwels en afskuwelikhede van die hele wêreld saamkom en uitgeoefen word."'' Dit is egter nie duidelik of die verwysing na Christus in hierdie op onafhanklike Romeinse bronne berig of moontlik reeds op Christelike oorlewerings baseer nie. 'n Steentafel wat in [[1961]] in Caesarea ontdek is, noem dat Pontius Pilatus slegs die amp van prefek beklee het – en sommige geleerdes trek dus Takitus se berig in twyfel.<ref>Stern, nommer 52, 18 Desember 2002: ''Jesus: Was Forscher heute wissen''. Bl. 50</ref> Suetonius skryf omtrent [[120]] in sy biografie oor keiser Claudius (hoofstuk 25, 4[2] dat die heerser van die Jode, wat deur ene Chrestos opgestook was, voortlopend onrus veroorsaak het en uit Rome verdryf is (49). Dit is nie bekend of die naam Chrestos na Jesus verwys nie. Ander berigte is deur Plinius die Jonge, die andersins onbekende Siriese Stoïsyn Mara bar Sarapion en Joodse rabbyne oorlewer. Hierdie skrywers verwys egter net terloops of op 'n polemiese manier na Christelike oorlewerings wat aan hulle bekend was. ==== Moontlike vroeër tekste ==== Daar word gespekuleer dat tekste met selfs vroeër geskiedkundige of mitologiese inligting oor Jesus voor die Evangelies bestaan het,<ref>Bettenson, Henry en Maunder, Chris. ''Documents of the Christian Church'' (3de uitgawe), Oxford University Press, 1999. {{ISBN|0-19-288071-3}}</ref> alhoewel daar, behalwe vir Pauliniese briewe, geen sulke tekste gevind is nie. Baie geleerdes glo dat, gebaseer op die ongewone ooreenkomste en verskille tussen die Sinoptiese Evangelies, mondelingse tradisies en spreuke (soos in die Evangelie van Thomas en die teoretiese Q-dokument)<ref>Gaztambide, Daniel. [http://www.aramaicnt.org/site/index.php?mode=article&entry=30 ''"The Synoptic Problem: Two-Source Hypothesis and Q"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070117132726/http://www.aramaicnt.org/site/index.php?mode=article&entry=30 |date=17 Januarie 2007 }}, AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.</ref> waarskynlik 'n sterk rol op die aanvanklike deurgawe van verhale oor Jesus gehad het en moontlik selfs sommige van die Sinoptiese Evangelies geïnspireer het. Spesifiek glo baie geleerdes dat die teoretiese Q-dokument en die Evangelie van Markus as die twee bronne vir die evangelies van Matteus en Lukas gebruik is. Ander teorieë, soos die ouer [[Augustynse hipotese]], word steeds deur ander Bybelse geleerdes aangehang. 'n Ander teoretiese dokument is die Spreuke Evangelie, wat sommige glo 'n bron vir die Evangelie volgens Johannes was.<ref>Gaztambide, Daniel. [http://www.aramaicnt.org/site/index.php?mode=article&entry=28 "So Sayeth The Lord... According to Who?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060210024005/http://www.aramaicnt.org/site/index.php?mode=article&entry=28 |date=10 Februarie 2006 }}, AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.</ref> Daar is ook vroeë nie-kanonieke evangelies wat ouer as die kanonieke Evangelies mag wees, alhoewel min oorblywende fragmente gevind is. Tussen hierdie is die Evangelie van die Redder, die Oksiringos Evangelies, die Egerton-evangelie, die Fajjum- of Fayyum-fragment, die Dialoog van die Redder, die Evangelie van die Ebioniete, die Evangelie van die Hebreërs en die Evangelie van die Nasareners.<ref>Miller, Robert J. ''ed.'' (1994) ''The Complete Gospels: Annotated Scholars Version''. Polebridge Pres: Sonoma, CA. bl. 1–5.</ref> ==== Vrae rondom betroubaarheid ==== : ''Sien ook: [[Ontvange Griekse teks]]''<br /> As gevolg van 'n moontlik dekadelange gaping tussen die gebeurtenisse self en die skryf van die Evangelies waarin hulle beskryf word, bevraagteken verskeie partye die akkuraatheid van vroeë tekste wat die detail van Jesus se lewe beskryf. Dit word tradisioneel beskou dat die outeurs van die Evangelies ooggetuies was van die gebeurtenisse wat hulle aangeteken het. Na die oorspronklike mondelingse verhale in Grieks neergeskryf was, was hulle oorgeskryf en later in ander tale vertaal. Dit is egter nie uniek aan die Bybel nie: ander antieke dokumente moes ook goed bestudeer word omdat daar gapings tussen die aangetekende gebeurtenis en die datum van aantekening was. Dit kontrasteer sterk met antieke tekste soos die vroeë biografieë van [[Aleksander die Grote]], wat meer as vierhonderd jaar na sy dood in 323 v.C. deur Arrianos en Plutargos geskryf is, maar tog as betroubaar beskou word. (Daar moet egter in aanmerking geneem word dat die gegewe voorbeeld van Aleksander se biografieë geen bonatuurlike aansprake maak nie en dat die outeurs slegs as geskiedkundige aantekenaars opgetree het.) Geskiedkundige en eermalige biskop, Paul Barnett, wys daarop dat "vakkundiges van antieke geskiedenis altyd die 'subjektiwiteits'faktor in hulle beskikbare bronne erken het" en dat hulle "so min bronne beskikbaar het in vergelyking met hulle moderne teenvoeters, dat hulle met graagte na enige beskikbare brokkies inligting sal uitreik". Hy het genoem dat moderne geskiedenis en antieke geskiedenis twee verskillende vakrigtings is, met verskillende metodes vir analise en interpretasie.<ref>Barnett, Paul: "Is the New Testament History?," bl.1.</ref> Die [[Verligting]] en die [[Wetenskaplike Revolusie]] het twyfelsug rakende die geskiedkundige akkuraatheid van die tekste meegebring. Alhoewel sommige kritiserende geleerdes, insluitende argeoloë, die tekste steeds gebruik as 'n verwysingspunt in hulle studie van die geskiedenis van die Nabye-Ooste,<ref>Hawkins, Craig S. [http://www.apologeticsinfo.org/papers/actsarcheology.html "The Book of Acts and Archaeology"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011114350/http://www.apologeticsinfo.org/papers/actsarcheology.html |date=11 Oktober 2007 }}, Apologetics Information Ministry. Besoek op 14 April 2007.</ref> beskou ander geleerdes die tekste as bloot kulturele en letterkundige dokumente en sien hulle die tekste oor die algemeen as deel van 'n genre in die letterkunde wat bekend staan as hagiagrofie of heiligelewensbeskrywing: 'n verhaal van 'n heilige persoon wat beskou word as die verteenwoordiging van 'n morele en goddelike ideaal. Hagiografie het as sy hoofdoel die [[Verheerliking van Jesus|verheerliking]] van godsdiens self en die voorbeeld wat deur die perfekte heilige persoon as die sentrale fokus gestel word. Die sienings van geleerdes wat Jesus se historisiteit geheel en al verwerp word opgesom in die hoofstuk oor Jesus in [[Will Durant]] se ''Caesar and Christ''. Dit is gebaseer op 'n vermeende gebrek aan ooggetuienis, 'n gebrek aan direkte argeologiese bewyse en die feit dat sekere antieke werke nalaat om na Jesus te verwys en die beweerde ooreenkomste tussen vroeë Christendom en eietydse mitologie.<ref>Durant, Will. ''Caesar and Christ''. New York: Simon and Schuster, 1944. {{ISBN|0-671-11500-6}}. bl. 553–7</ref> Diegene wat 'n naturalistiese siening van geskiedenis het, glo oor die algemeen nie aan goddelike ingryping of wonderwerke nie, soos die beskrywing van Jesus se opstand uit die dood in die Evangelies. Een van die metodes wat gebruik word om die feitelike akkuraatheid van die verhale in die evangelies te toets staan bekend as die "maatstaf van verleentheid", waarvolgens verhale met verleënde aspekte (soos die ontkenning van Jesus deur Petrus of die vlugting van sy volgelinge na sy gevangenisneming) waarskynlik nie ingesluit sou word indien dit fiktief was nie.<ref name="A Marginal Jew">Meier, John P. ''A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus''. Doubleday: 1991. vol 1: bl. 168–171.</ref> ==== Moontlike eksterne invloede ==== [[Lêer:ChristAsSol.jpg|duimnael|links|175px|Vatikaanse mosaïek (3de eeu): Sol Invictus]] Sommige geleerdes stel voor dat die Evangeliese verhaling van Jesus min of geen geskiedkundige basis het nie. Hulle sien ooreenkomste tussen stories oor Jesus en ouer mites soos paganistiese goddelike mense soos Mitras, Attis en Osiris-Dionusios. Hulle bewering is dat die paganistiese mites deur sommige outeurs van vroeë verslae van Jesus oorgeneem is in 'n poging om die paganistiese gelowe met Christendom te versoen (sinkretisme). Sommige gewilde skrywers soos Earl Doherty neem hierdie geloof 'n stap verder en stel voor dat die evangelies eintlik verwerkings is van nie-Abrahamiese mites en nie op 'n historiese figuur gebaseer is nie.<ref name="asmyth">Michael Martin; John Mackinnon Robertson; G.A. Wells. ''The Jesus Legend'', Chicago: Open Court, 1996, bl xii.</ref> Sommige Christelike skrywers, soos Justin Martyr en [[C.S. Lewis]], stel voor dat die mites geskep was deur antieke paganiste wat die profetiese eienskappe van die Messias, soos geleer in die [[Pentateug]] en die Profete, op hulle spesifieke god toegepas het. Steeds ander navorsers betwis die siening dat die verhale oor Jesus vanaf ouer mites aangepas is. In 1962 het Judaïese geleerde Sameul Sandmel teen hierdie praktyk gewaarsku en die term "Parallelomanie" gebruik om dit te beskryf: "Ons mag vir ons doeleindes parallelomanie definieer as daardie oordrewenheid tussen geleerdes wat eerste die veronderstelde ooreenkomste in teksgedeeltes oordryf en dan voortgaan om bron en afgeleide te beskryf asof hulle 'n letterkundige verband insinueer wat in 'n onvermydelike en voorafbestemde rigting vloei".<ref>Oorspronklike aanhaling: "''We might for our purposes define parallelomania as that extravagance among scholars which first overdoes the supposed similarity in passages and then proceeds to describe source and derivation as if implying a literary connection flowing in an inevitable or predetermined direction.''" Sandmel, Samuel. "Parallelomania," ''Journal of Biblical Literature'' 1 (Maart 1962)</ref> In die boek, ''Reinventing Jesus'', beweer die outeurs dat "Slegs na 100 het die misteries begin om baie op Christendom te lyk, juis omdat hulle bestaan deur hierdie nuwe geloof bedreig was. Hulle moes kompeteer om te oorleef".<ref>Komoszewski et al (2006), ''Reinventing Jesus'', Kregel, bl.237</ref> Ander geleerdes, soos Michael Grant, sien ook nie die opvallende ooreenkomste tussen die paganistiese mites en Christendom nie. Grant verklaar in ''Jesus: An Historian's Review of the Gospels'': "Judaïsme was 'n milieu waar die doktrines van die sterftes en hergeboortes van mitiese gode so heeltemal buitelands voorgekom het, dat die voorskynkoming van so 'n versinsel vanuit die midde [van paganisme] baie moeilik is om te erken".<ref>Oorspronklike aanhaling: "''Judaism was a milieu to which doctrines of the deaths and rebirths, of mythical gods seemed so entirely foreign that the emergence of such a fabrication from its midst is very hard to credit.''" uit Grant, Michael: ''Jesus: An Historian's Review of the Gospels'', Scribner, 1995 bl. 199. {{ISBN|0-684-81867-1}}</ref> == Religieuse sienings == === Status as 'n profeet === In Mormonisme, Isal, die [[Baha’i]]-geloof, die Aetherius-geselskap, Raëlisme ('n [[monoteïsme|nie-monoteïstiese]] geloof), Agmadija en die ''United Submitters International'' word Jesus as 'n [[Profesie|profeet]] gesien. Sommige [[Gnostisisme|Gnostiese]] groepe, soos [[Manigeïsme]], het Jesus ook as 'n profeet beskou. === Christelike sienings === Alhoewel daar verskillende Christelike sienings van Jesus is, is dit wel moontlik om 'n algemene meerderheid Christelike siening te beskryf deur die ooreenkomste tussen die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]], [[Ortodokse kerke|Ortodokse]], [[Anglikaanse Kerk|Anglikaanse]] en sekere [[Protestantisme|Protestantse]] leerstellings te vergelyk, soos dit in die verskeie kategismusse en belydenistekste voorkom.<ref>Hierdie afdeling gebruik 'n aantal bronne om die leerstellings van hierdie groep te bepaal, veral die vroeë Geloofsbelydenisse, die Kategismus van die Katolieke Kerk, 'n aantal teologiese werke en die verskeie Belydenisse wat deur die [[Reformasie]] opgestel is, insluitende die Nege-en-dertig Artikels van die Kerk van Engeland, werke in die Boek van Konkordansie en ander tekste.</ref> Hierdie siening, onder beskryf as die hoofsiening, dek nie alle groepe wat hulself as Christene beskou nie en dié se sienings word daarna beskryf. ==== Hoofsiening ==== [[Lêer:Christ Carrying the Cross 1580.jpg|duimnael|links|200px|''Jesus dra die kruis'', deur El Greco, 1580.]] Christene betuig oorwegend dat Jesus die Messias is wie se koms in die Ou Testament voorspel word,<ref>''Catechism of the Catholic Church'' §&nbsp;436–40; ''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 2; Irenaeus ''On the Detection and Overthrow of the So-Called Gnosis'' in ''Patrologia Graeca'' red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 7/1, 93; Lukas 2:11; Matteus 16:16</ref> wat deur sy lewe, dood en opstanding, die mens se verbondenheid met God herstel het in die bloed van die Nuwe Verbond. Sy dood aan die kruis word verstaan as 'n verlossende opoffering: die bron van die mens se redding en die vergoeding van sonde,<ref>''Catechism of the Catholic Church'' §&nbsp;606–618; Council of Trent (1547) in Denzinger-Schönmetzer, ''Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum'' (1965) NIV Johannes 14:2–3</ref> wat die geskiedenis van die mens ingetree het met die sonde van Adam.<ref>''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 9; ''Augsburg Confession'', artikel 2; ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 8; Romeine 5:12–21; 1 Korintiërs 15:21–22.</ref> Hulle betuig dat Jesus die enigste Seun van God is, die Here<ref>Belydenis van die apostel; [[Geloofsbelydenis van Nicea]], Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;441–451; ''Augsburg Confession'', artikel 3; ''Luther's Small Catechism'', kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 16:16–17; 1 Korintiërs 2:8.</ref> en die ewige woord,<ref>''Augsburg Confession'', artikel 3; Johannes 1:1.</ref> wat mens geword het<ref>Belydenis van die apostel; [[Geloofsbelydenis van Nicea]], Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;461–463;''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 2; ''Luther's Small Catechism'', kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Johannes 1:14, 16; Hebreërs 10:5–7.</ref> sodat die wat in hom glo die ewige lewe mag hê.<ref>''Catechism of the Catholic Church'' §&nbsp;456–460; Gregory of Nyssa, Orat. catech. 15 in ''Patrologia Graeca'' red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 45, 48B; St. Irenaeus, ''Adversus Haereses'' 3.19.1 in ibid. 7/1, 939; St. Athanasius, ''De inc.'', 54.3 in ibid. 25, 192B. St. Thomas Aquinas, ''Opusc.'' in ibid. 57: 1–4; Galasiërs 4:4–5.</ref> Verder glo hulle dat hy gebore is aan die Maagd Maria deur die mag van die Heilige Gees, in 'n gebeurtenis wat beskryf word as die "wonderbaarlike maagdelike geboorte" of die "Menswording".<ref>Belydenis van die apostel; [[Geloofsbelydenis van Nicea]], Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;484–489, 494–507; ''Luther's Small Catechism'', kommentaar op die Belydenis van die Apostel.</ref> Tydens sy lewe het Jesus die "goeie nuus" verkondig: dat die koms van die Koninkryk van God naby was<ref>''Kategismus van die Katolieke Kerk'' §&nbsp;541–546</ref> en dat hy die Christelike Kerk gestig het, wat ook die saad van die koninkryk is en waarheen hy dié met vermoeide gees heen roep.<ref>Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;551–553; ''Augsburg Confession'', article 8; ''Luther's Small Catechism'' kommentaar oor die Belydenis van die apostel; ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 9; Leo the Great, ''Sermo'' 4.3 in ''Patrologia Latina'' red. J. P. Migne (Parys, 1841–1855); Matteus 16:18.</ref> Jesus se handelinge tydens die [[Laaste Avondmaal]], waar hy die [[Nagmaal]] ingestel het, word beskou as sentraal in die verbond met God en die aandenking van Jesus se opoffering.<ref>Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;1322–1419; Maarten Luther, ''Augsburg Confession'', artikel 10; ''Luther's Small Catechism: the Sacrament of the Altar''</ref> Christene bely ook dat Jesus deur sy kruisiging gesterf het,<ref>Belydenis van die apostel; [[Geloofsbelydenis van Nicea]]; ''Luther's Small Catechism'' kommentaar oor die Belydenis van die apostel; ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 9</ref> ter helle neergedaal het (waar "hel" óf as die plek van ewige straf óf die plek van die dood verstaan word),<ref>Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;632–635; ''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 3; ''Augsburg Confession'', artikel 3; ''Council of Rome (745) in Denzinger-Schönmetzer'', ''Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum'' (1965) §&nbsp;587; Benedict XII, ''Cum dudum'' (1341) in ibid. §&nbsp;1011; Clement VI, ''Super quibusdam'' (1351) in ibid. §&nbsp;1077; Council of Toledo IV (625) in ibid. §&nbsp;485; Matteus 27:52–53.</ref> en as vlees uit die dood uit opgestaan het in 'n beslissende wonderwerk wat op die opstanding van die mens aan die einde van die tyd dui,<ref>Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;638–655; ''Byzantine Liturgy'', ''Troparion of Easter''; ''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 4 en 17; ''Augsburg Confession'', artikel 3; ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 9.</ref> wanneer Christus sal terugkeer om die laaste oordeling te lewer oor die wat lewe en die wat reeds gesterf het én dat dit sal eindig in die verkiesing tot die Hemel of die verdoeming tot die Hel.<ref>Belydenis van die apostel; [[Geloofsbelydenis van Nicea]], Kategismus van die Katolieke Kerk §&nbsp;668–675, 678–679; ''Luther's Small Catechism'', kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 25:32–46.</ref> In die tweede eeu het die Romeinse amptenaar en skrywer Plinius die Jongere (63 – ca. 113) geskryf dat Christene "'n gesang responsief aan Christus sing, soos aan 'n god (''carmenque Christo quasi deo dicere secum invicem'').<ref>Pliny the Younger: [http://www.vroma.org/~hwalker/Pliny/Pliny10-096-L.html C. Plinius Traino Imperatori Liber Decimus Epistula XCVI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023191657/http://www.vroma.org/~hwalker/Pliny/Pliny10-096-L.html |date=23 Oktober 2007 }}. Vertaal uit die Engesle aanhaling: "Christians were 'singing responsively a hymn to Christ as to god'".</ref> Tussen 325 en 681 het Christene hulle sien van die aard van Jesus teologies geartikuleer en geskaaf deur 'n reeks van sewe ekumeniese rade. Hierdie rade beskryf Jesus as een van drie goddelike persone van die Heilige Drie-eenheid: die Seun, God die Vader en die Heilige Gees vorm saam die enkele kern van die Een God.<ref>''Beleid van Nicea''; ''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 1; ''Augsburg Confession'', artikel; ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 3; Council of Nicaea I (325) in Denzinger-Schönmetzer, ''{{lang|la|Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum}}'' (1965) §&nbsp;126; Council of Constantinople II (553) in ibid. §&nbsp;424 and 424; Council of Ephesus in ibid. §&nbsp;255; Johannes 1:1; Johannes 8:58; Johannes 10:30.</ref> Verder word Jesus ook gedefinieer as een persoon met 'n volwaardige menslike dog volle goddelike aard, 'n leerstelling bekend as die Hipostatiese unie<ref>''Kategismus van die Katolieke Kerk'' §&nbsp;464–469; ''Thirty Nine Articles of the Church of England'', artikel 2 en 3 ''Second Helvetic Confession'', hoofstuk 9; Council of Ephesus (431) in Denzinger-Schönmetzer, ''Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum'' (1965) §&nbsp;250; Council of Ephesus in ibid. §&nbsp;251; Council of Chalcedon (451) in ibid. §&nbsp;301 and 302; Hebreërs 4:15.</ref> (hierdie leerstelling word egter nie deur Oosterse Ortodoksie aanvaar nie). Volgens die Nuwe Testament het Jesus aanbidding aanvaar (Matteus 14:33; Matteus 28:9) en was hy daarvan beskuldig dat hy God se gesag tot homself toegeëien het deur mense te vertel dat hulle sondes vergewe was (Lukas 5:20-21) en bewerings omtrent homself gemaak het, insluitende dat: * hy is ("Voordag Abraham gebore is, was Ek al wat Ek is", Johannes 8:58); * hy en die Vader is een (Johannes 10:30); * geloof in hom gee die ewige lewe (Johannes 3:16); * aan hom is "alle mag gegee in die hemel en op die aarde" (Matteus 28:18); * hy stuur die Voorspraak, die Heilige Gees (Johannes 14:25-26) en * hy is die enigste weg na God die Vader (Johannes 14:6). In sy boek, ''Jesus of Nazareth'', verwys [[Pous Benedictus XVI]] na die Rabbi Jacob Neusner, 'n gelowige Jood, wat deur sy analises van die Evangelies tot die gevolgtrekking gekom het dat Jesus beweer het dat hy God was deur te verklaar dat hy 'n hoër gesag was as die Joodse Wet wat deur God aan die Jode (deur Moses) gegee is.<ref>[[Pous Benedictus XVI]] (2007): ''Jesus of Nazareth''. Double Day; Sien ook Van Biema (2007). [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1625183,00.html ''The Pope's Favorite Rabbi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071031022353/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1625183,00.html |date=31 Oktober 2007 }}. ''Time Magazine'', asook Murray J. Harris (1998) ''Jesus as God'' . Baker Academic.</ref> In verdediging van Jesus se goddelikheid, beweer sommige verdedigers dat daar drie moontlikhede is rakende Jesus se beweerde bewerings dat hy die een God van Israel is: óf hy is werklik God, óf hy is 'n leuenaar óf hy is waansinnig – hulle verwerp die laaste twee op die basis van Jesus se betroubaarheid en wysheid, soos deur hulle gesien.<ref>C.S. Lewis en Peter Kreeft (1988): [http://www.peterkreeft.com/topics/christ-divinity.htm ''"The Divinity of Jesus Christ"''] uit ''Fundamentals of the Faith''. Ignatius Press; Kreeft en Tacelli, ''Handbook of Christian Apologetics'', (Madison, 1994), 149-174.</ref> ==== Alternatiewe sienings ==== Huidige godsdienstige groepe wat nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar nie sluit die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae (Mormone), Jehovasgetuies en die Christadelfiërs in. Ander groepe uit die geskiedenis wat ook nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar het nie, sluit die Unitariërs in en, uit die antiekheid, volgelinge van Arianisme. ===== Heiliges van die Laaste Dae (Mormone) ===== Die teologie van die Heiliges van die Laaste Dae hou vol dat die "Hemelse Vader", "Jesus Christus" en die "Heilige Gees" drie verskillende en onderskeidelike wesens is, alhoewel hulle al drie ewigdurend en in 'n gelyke mate goddelik is en saam die Goddelike Hoof vorm. Alhoewel hulle as "een God" beskryf word,<ref>http://scriptures.lds.org/en/dc/20/28#28</ref> het elkeen 'n ander rol: die Heilige Gees is 'n gees sonder 'n fisieke liggaam, die Vader en die Seun besit onderskeidelike en perfekte liggame van vlees en been. Die Boek van Mormon vertel dat die opgestane Jesus sommige van die inwoners van die vroeë Amerikas besoek en geleer het, ná hy aan die apostels in Jerusalem verskyn het.<ref>''Boek van Mormon:'' 3 Nefi 11:8.</ref> Mormone glo ook dat 'n geloofsversaking na die dood van Christus en sy apostels plaasgevind het. Hulle glo dat Christus en die Hemelse Vader in 1820 aan Joseph Smith, Jr. verskyn het as deel van 'n reeks hemelse besoeke om die volheid van die evangelie van Jesus Christus te hertel. Hulle glo dat Jesus (en nie die Vader nie) dieselfde Jehova van die Ou Testament is. ===== Jehovah se Getuies ===== [[Jehovah se Getuies]] glo dat Jesus God (of Jehova) se seun is, maar dat hy nie God self is nie, maar eerder die aartsengel Migael is en dat hy 'n perfekte mens geword het om na die aarde neer te daal.<ref>"Jesus The Ruler Whose Origin Is From Early Times," ''The Watchtower'' (15 June 1998) bl. 22.</ref> Hulle sien die term, "Seun van God", as 'n aanduiding van Jesus se belangrikheid aan die skepper en sy status as God se "enigste [unieke] seun" (Johannes 3:16), die "Eerste, verhewe bo al die skepping" ([[Kolossense]] 1:15) en dat "Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge" (Romeine 11:36). Hulle glo ook dat Jesus aan 'n enkele folterpaal gesterf het en nie aan die kruis nie.<ref>[http://www.watchtower.org/library/jt/article_03.htm "What Do They Believe?"], Watchtower Bible and Tract Society c.f.. Besoek op 14 April 2007.</ref> ===== Unity ===== Die ''Unity''-kerk beskou Jesus die meesterleraar as "wegwyser" en haal Jesus se gereelde wense dat mense soos hom moet leef aan, eerder as om hom te aanbid, soos in Johannes 10:34 en Johannes 14:12. Jesus word nie as God aanbid nie, maar word beskou as iemand wie 'n volledige band met God die Vader bereik het. ===== Christadelfiërs ===== Christadelfiërs glo dat Jesus letterlik God se seun is, volgens die Bybelse titel ''Seun van God''.<ref>Flint, James; Flint, Deb. [http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_onegod.htm#3 ''One God or a Trinity?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507013349/http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_onegod.htm#3 |date= 7 Mei 2023 }} Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 3. {{ISBN|81-87409-61-4}}.</ref> Hulle glo dat Jesus in God se plan sedert die begin van die skepping was,<ref>Flint, James; Flint, Deb. [http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_onegod.htm#10 ''One God or a Trinity?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507013349/http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_onegod.htm#10 |date= 7 Mei 2023 }} Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 10. {{ISBN|81-87409-61-4}}.</ref> maar dat hy slegs tydens sy geboorte verwesenlik is.<ref>Pearce, Fred. [http://www.christadelphia.org/pamphlet/jesus.htm#7 ''Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230715065056/http://www.christadelphia.org/pamphlet/jesus.htm#7 |date=15 Julie 2023 }}. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 7.</ref> Na aanleiding van bybelgedeeltes soos Hebreërs 2:10-14 en 17-18 glo hulle dat Jesus volwaardig mens was en dat hierdie volwaardige menswees noodsaaklik was om die mensdom van die sonde te red. Volgens die Christadelfiërs sou verlossing nie moontlik gewees het indien Jesus werklik God was nie.<ref>Pearce, Fred. [http://www.christadelphia.org/pamphlet/jesus.htm#8 ''Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230715065056/http://www.christadelphia.org/pamphlet/jesus.htm#8 |date=15 Julie 2023 }}. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 8.</ref> Hulle glo dat Jesus nou in die Hemel is, waar hy aan die regterhand van God sit en wag om na die Aarde terug te keer en God se koninkryk vir ewigheid te stig.<ref>Morgan, Tecwyn. [http://www.christadelphia.org/pamphlet/coming.htm#1 ''Christ is Coming! Bible Teaching About His Return''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071129220950/http://www.christadelphia.org/pamphlet/coming.htm#1 |date=29 November 2007 }}. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, UK. Bl. 1.</ref> ===== Ander alternatiewe sienings ===== Ander glo dat God, wat hom in die Ou Testament as Jehova openbaar het, na die aarde neergedaal het en die menslike vorm van Jesus aangeneem het. Sommige glo dat Jesus Jehova is, dat hy die Heilige Gees is en dat hy die een Persoon is wat God is. Voorbeelde van sulke kerke is die Eenheid Pentakostalisme en die Nuwe Kerk. ==== Ander vroeë sienings ==== Verskeie vroeë Christelike groepe en teoloë het verskillende sienings van Jesus gehad. Die Ebioniete, 'n vroeë Joods-Christelike gemeenskap, het geglo dat Jesus die laaste Profeet (soos in die Hebreeuse Bybel) en Messias was. Hulle het geglo dat Jesus die natuurlike seun van Maria en Josef was en hulle het dus die geloof in die maagdelike geboorte verwerp. Die Ebioniete was adopsioniste en het Jesus nie as goddelik beskou nie, maar beweer dat hy by sy doop die seun van God geword het. Hulle het die Briewe van Paulus verwerp en dit duidelik gestel dat Jesus streng gehoorsaam aan die Mosaïese wet was en sy volgelinge opgeroep het om dieselfde te doen. Hulle het Jesus se kruisiging egter as die uiterste offer beskou en dus geglo dat diereoffers nou oorbodig was. Daarom was sommige Ebioniete dan ook vegetariërs en het hulle ook Jesus en Johannes die Doper as vegetariërs beskou.<ref>Ehrman, Bart D.: ''Lost Christianities'', Oxford 2003, bl. 102</ref> Volgens die [[Gnostisisme]] het Jesus oor geheime kennis ("gnosis") van die geestelike wêreld beskik wat as noodsaaklik geag word vir die verlossing van 'n mens.<ref>McManners, John, ed., ''The Oxford Illustrated History of Christianity,'' Oxford: Oxford University Press 1990, bl. 26–31.</ref> Terwyl sommige Gnostici aanhangers van doketisme was, het ander geglo dat Jesus 'n mens was wat gedurende sy doop deur die gees van die Christus besiel is.<ref>Ehrman, Bart D. ''Lost Christianities'', Oxford, 2003, bl. 124–125</ref> Baie Gnostici het geglo dat Christus 'n Aeon (of "gepersonifiseerde tydperk") sou wees wat gestuur was deur 'n hoër godheid as die [[Demiurg]], die skepper van die stoflike wêreld. Die Gnostici het die Griekse skrifte van die Nuwe Testament by voorkeur as allegories beskou, en sommige het ook Jesus self as 'n allegorie geïnterpreteer. Hulle het daarnaas 'n aantal ander tekste gebruik wat nie by die Bybelse kanon ingesluit is nie. : ''Sien ook [[Jesus van Nasaret (Gnosties-Christelike benadering)]].'' Die Marcioniete was 2de eeuse nie-Joodse aanhangers van die Christelike teoloog Marcion van Sinope, wat as die seun van die plaaslike biskop gebore is. Hulle het geglo dat Jesus die Hebreeuse Skrifte verwerp het of dat ten minste dele daarvan onversoenbaar met sy leerstellings was.<ref>Wace, Henry: [http://www.earlychristianwritings.com/info/marcion-wace.html ''"Commentary on Marcion"'']. Besoek op 16 April 2007.</ref> Marcion het – na aanleiding van Paulus se onderskeiding tussen die "Wet" (Ou Testament) en die "Evangelie" (Nuwe Testament) – 'n duidelike teenstelling tussen die wraaksugtige God van die Ou Testament en die liefdevolle God van Jesus gesien en besluit dat die Joodse God en Jesus twee afsonderlike godhede was. Net soos sommige Gnostici het die Marcioniete die Joodse God as die bose skepper van die wêreld beskou en Jesus as die verlosser van die stoflike wêreld. Hulle het ook beweer dat Jesus nie menslik was nie, maar eerder 'n volledig geestelike wese. Hulle het geglo dat sy stoflike liggaam – en ook sy kruisiging en dood – goddelike illusies was. Marcion was ook die eerste bekende vroeë Christen wat 'n Bybelse kanon geskep het, met tien Paulus-briewe en sy eie weergawe van die Evangelie volgens Lukas (moontlik sonder die eerste twee hoofstukke van die moderne weergawe en sonder Joodse verwysings),<ref>Ehrman, Bart D.: ''Lost Christianities'', Oxford 2003, bl. 103, 104–105 en 108</ref> asook sy verhandeling oor die "Antitese" tussen die Ou en die Nuwe Testament. Weens die teenstrydighede tussen die kanonieke evangelies en sy eie Christelike geloofstelsel het Marcion die tekste "bewerk" en verwysings na Jesus se geboorte verwyder. Marcionisme is deur die proto-ortodokse stroming as kettery verdoem, maar sy teenkerk het tot in die 6de eeu bestaan. Die kerk het baie van sy leerstellings verander en nader beweeg aan die Gnostiese stromings. Die Montaniste van die 2de eeu en Sabellius (3de eeu) het geleer dat die Drieënigheid nie drie persone sou verteenwoordig nie, maar een enkele persoon wat in drie "vorms" of "modusse" verskyn. === Islamitiese sienings === {{Hoofartikel|Jesus in Islam}} {{Ses Islamitiese profete}} In [[Islam]] is Jesus bekend as Isa en word hy beskou as een van God se geliefste en belangrikste profete. Die Koran verwys verskeie kere na hom as ''masih'' of Messias.<ref>Bernhard von Dadelsen: ''Aufbruch ins Morgenland. Weltreligion Islam: Geschichte, Kultur, Gesellschaft''. München: Zabert Sandmann 2009, bl. 48</ref> Hy is een van vyf boodskappers (''rusul'') en een van die vyf "vasberade" profete. Die Hadit vertel dat Jesus na die wêreld sal terugkeer ná die ''Imam Mahdi'' om die ''Dajjal'' ('n Antichris-agtige figuur, vertaal as "bedrieër") te vernietig.<ref>Mufti A.H. Elias, [http://www.islam.tc/prophecies/jesus.html "Jesus (Isa) A.S. in Islam, and his Second Coming"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421041543/http://www.islam.tc/prophecies/jesus.html |date=21 April 2012 }}, Islam.tc. Verkry op 14 April 2007.</ref> Sommige Islamitiese geleerdes beskou egter hierdie tradisies as onbetroubaar en vals.<ref>Parrinder, Geoffrey. ''Jesus in the Quran'', bl.121, Oxford: Oneworld Publications, 1996. {{ISBN|1-85168-094-2}}</ref><ref>Hanif, Jhangeer. [http://www.al-mawrid.org/Content/ViewReaderQuestion.aspx?questionId=318 "Qur'anic Verse regarding Second Coming of Jesus"]. Verkry op 14 April 2007.</ref><ref>Islahi, Amin. ''[Tadabbur-i-Qur'an''. Faran Foundation:Lahore vol.2, bl.243</ref> Soos in die Christelike vertellings van Jesus se geboorte, vertel die 7de-eeuse Koran dat Jesus sonder 'n biologiese vader aan die maagd Maria gebore is, deur die wil van God (Allah). Daar word na Hom verwys as ''Isa ibn Maryam'' ("Jesus, seun van Maria").<ref>Koran 3:45, Koran 19:21, Koran 19:35 en Koran 21:19</ref> In Moslemtradisies het Jesus 'n perfekte lewe sonder geweld gelei en het hy goedaardigheid aan mense en diere betoon (wat ooreenkom met ander Islamitiese profete); hy het geen materiële besittings gehad nie en nie sonde gehad nie.<ref>III&E. [http://www.islam.tc/alhilaal/site/poi.html "Prophethood in Islam"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224082526/http://www.islam.tc/alhilaal/site/poi.html |date=24 Desember 2007 }}, Verkry op 14 April 2007.</ref> Islamitiese geloof getuig dat Jesus wonderwerke kon verrig, maar slegs deur die wil van God.<ref>[http://www.soundvision.com/Info/Jesus/inIslam.asp "The Islamic and Christian views of Jesus: a comparison"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113043622/http://www.soundvision.com/info/jesus/inislam.asp |date=13 November 2007 }}, ISoundvision, verkry op 14 April 2007.</ref> Moslems glo egter nie dat Jesus 'n goddelike aard as God of die Seun van God gehad het nie. Die Koran waarsku teen 'n geloof in Jesus se goddelikheid.<ref>Koran 3:59; Koran 4:171; Koran 5:116-117.</ref> Moslems glo dat Jesus 'n evangelie van God ontvang het, die ''Injill'', wat ooreenstem met die Christelike Nuwe Testament, maar dat dele daarvan deur die jare heen misgeïnterpreteer is en dus nie meer God se boodskap akkuraat verkondig nie.<ref>Abdullah Ibrahim, [http://www.arabicbible.com/islam/hit.htm "The History of the Quran and the Injil"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107092328/http://www.arabicbible.com/islam/hit.htm |date= 7 November 2007 }}, Arabic Bible Outreach Ministry. Verkry op 15 April 2007.</ref> Moslems glo ook nie in Jesus se rol as offer nie en die Koran, volgens algemene begrip, verklaar dat Jesus nie aan die kruis gesterf het nie. Islam aanvaar ook geen menslike opofferings vir sonde nie (Koran 22:37). Die Koran is teen die Jode wat verklaar het dat hulle Jesus doodgemaak het (na die kruisiging), maar sê dat hulle hom nié gekruisig het nie en ook nie doodgemaak het nie, maar slegs 'n beeltenis wat aan hulle gewys is (Koran 4:157-158).<ref name="EoIJesus">Artikel oor Jesus in die ''Encyclopedia of Islam''.</ref> Sommige Moslemskrywers soos Ahmed Deedat het die teks in die Koran uitgebrei na aanleiding van teks in die Bybel.<ref>[http://www.jamaat.net/crux/Crux6–10.html "Crucifixion or cruci-fiction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209231756/http://www.jamaat.net/crux/Crux6%E2%80%9310.html |date= 9 Desember 2012 }}, deur Ahmed Deedat</ref> Die Moslemse tradisies voltooi egter die verklaring van die Koran: sommige tradisies hou vol dat Jesus met 'n dubbelganger verruil is en volgens ander was dit Simon van Sirene of een van die Apostels.<ref name="EoIJesus" /> Die ontkenning van die kruisiging word gesien as Jesus (die verteenwoordiger van geloof) se triomf oor sy teregstellers (die verteenwoordigers van die bose).<ref name="EoIJesus" /> Sommige Moslemgeleerdes en Ismaili-kommentators het egter die betrokke versies anders geïnterpreteer: "Die Koran praat hier nie oor 'n man nie, hoe regverdig en verontregd hy ook al mag wees, maar oor die Woord van God wat na die aarde gestuur is en na God teruggekeer het. Die ontkenning van Jesus se moord is dus 'n ontkenning van die krag van die mens om die goddelike Woord te verslaan en vernietig, en dit is vir ewig seëvierend".<ref name="EoIJesus" /><ref>Mahmoud Ayoub, ''The death of Jesus: Reality or Delusion'', Journal of the Muslim World 70 (1980) bl. 91–121. Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"The Qur'an is not here speaking about a man, righteous and wronged though he may be, but about the Word of God who was sent to earth and returned to God. Thus the denial of killing of Jesus is a denial of the power of men to vanquish and destroy the divine Word, which is for ever victorious."''.</ref> ==== Agmadija sienings ==== Die Agmadija-beweging is 'n beweging wat in 'n klein dorpie in Indië in die 19de eeu ontstaan het en nou meer as 10 miljoen volgelinge wêreldwyd het. Hulle glo dat Jesus die kruisiging oorleef het en na die ooste, na Kasjmir, gevlug het, waar hy aan natuurlike oorsake onder, die naam "Yuz Asaf Issa", op 'n ou ouderdom gesterf het. Hulle glo dat sy graf in Srinagar, Indië, geleë is. Hierdie siening word tans ook deur sommige westerse outeurs aangeneem.<ref>Ahmad, M. M. [http://www.alislam.org/library/links/00000094.html#8 "The Lost Tribes of Israel: The Travels of Jesus"], ''Ahmadiyya Muslim Community''. Verkry op 14 April 2007. Günter Grönbold, Jesus In Indien, München: Kösel 1985, {{ISBN|3-466-20270-1}}. Norbert Klatt, ''Lebte Jesus in Indien?'', Göttingen: Wallstein 1988.</ref> Die Agmadija-beweging glo dat die voorspelling van Jesus se wederkoms as 'n spirituele wederkoms bedoel was en reeds vervul is in die persoon [[Mirza Ghulam Ahmad]], die stigter van die beweging, wat hulle as die Iman Mahdi, of Messias, beskou. === Judaïstiese sienings === Judaïsme glo dat die idee van Jesus as God, as deel van 'n Drie-eenheid of as 'n middelaar na God, kettery is.<ref>''Emunoth ve-Deoth'', II:5</ref> Judaïsme glo ook dat Jesus nie die Messias is nie en beweer dat hy nie die Messiaanse voorspellings in die Tanakh vervul het nie en ook nie die persoonlike kwalifikasies van die Messias verpersoonlik nie.<ref>Simmons, Shraga, [http://www.aish.com/jewishissues/jewishsociety/Why_Jews_Dont_Believe_In_Jesus.asp "Why Jews Don't Believe in Jesus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060316040138/http://www.aish.com/jewishissues/jewishsociety/Why_Jews_Dont_Believe_In_Jesus.asp |date=16 Maart 2006 }}. Verkry op 15 April 2007; [http://ohr.edu/ask_db/ask_main.php/2637/Q1/ "Why Jews Don't Believe in Jesus"]; Ohr Samayach: ''Ask the Rabbi''. Verkry op 15 April 2007; [http://www.askmoses.com/qa_detail.html?h=120&o=350 "Why don't Jews believe that Jesus was the messiah?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200508095233/http://www.askmoses.com/qa_detail.html?h=120&o=350 |date= 8 Mei 2020 }}, AskMoses.com. Verkry op 15 April 2007.</ref> <!--Moet eers 'n Afrikaanse kopie raadpleeg, ipv die volg. bloot te probeer vertaal The ''[[Mishneh Torah]]'' (an authoritative work of [[halakha|Jewish law]]) states: : Even Jesus the Nazarene who imagined that he would be [[Jewish Messiah|Messiah]] and was killed by the court, was already prophesied by [[Daniel]]. So that it was said, "And the members of the outlaws of your nation would be carried to make a (prophetic) vision stand. And they stumbled".<ref>Daniel 11.14</ref> Because, is there a greater stumbling-block than this one? So that all of the [[prophet]]s spoke that the Messiah redeems Israel, and saves them, and gathers their banished ones, and strengthens their commandments. And this one caused (nations) to destroy Israel by sword, and to scatter their remnant, and to humiliate them, and to exchange the Torah, and to make the majority of the world err to serve a divinity besides God. However, the thoughts of the Creator of the world — there is no force in a human to attain them because our ways are not God's ways, and our thoughts not God's thoughts. And all these things of Jesus the Nazarene, and of ([[Muhammad]]) the [[Ishmael]]ite who stood after him — there is no (purpose) but to straighten out the way for the King Messiah, and to restore all the world to serve God together. So that it is said, "Because then I will turn toward the nations (giving them) a clear lip, to call all of them in the name of God and to serve God (shoulder to shoulder as) one shoulder".<ref>Zephaniah 3.9</ref> Look how all the world already becomes full of the things of the Messiah, and the things of the [[Torah]], and the things of the commandments! And these things spread among the far islands and among the many nations uncircumcised of heart. (''Hilkhot Melakhim'' 11:10–12)<ref>[http://www.mechon-mamre.org/i/e511.htm "Hilchot Malachim (laws concerning kings) (Hebrew)"], [[Torah database#Mechon Mamre(digital freeware)|MechonMamre.org]], Retrieved April 15, 2007</ref>--> Reformeerde Judaïsme, 'n moderne progressiewe beweging, verklaar dat "Enige persoon wat verklaar dat Jesus hulle redder is, is vir ons in die Joodse gemeenskap nie meer 'n Jood nie en 'n afvallige".<ref>Engelse teks: "''For us in the Jewish community anyone who claims that Jesus is their savior is no longer a Jew and is an apostate.''" (Contemporary American Reform Responsa, #68).[http://www.faqs.org/faqs/judaism/FAQ/10-Reform/section-15.html "Question 18.3.4: Reform's Position On...What is unacceptable practice?"], faqs.org. Verkry op 15 April 2007.</ref> Volgens die Joodse tradisie was daar na 420 v.C. geen profete meer nie: Maleagi was die laaste profeet en hy het eeue voor Christus gelewe. Judaïsme hou vol dat Jesus nie die vereistes (soos deur die Tora uiteengeset) vervul het om te bewys dat hy 'n profeet is nie. Selfs al het Jesus so 'n teken wat deur Judaïsme erken word, openbaar, verklaar Judaïsme dat geen profeet of dromer die wette van die Tora kan weerspreek nie, wat Jesus wel volgens die Judaïsme gedoen het.<ref>[http://www.chabad.org/article.asp?AID=9977 Devarim 13:1–5]</ref><ref>Buchwald, Ephraim: [http://www.njop.org/html/REEH5764–2004.html "Parashat Re'eh 5764–2004: Identifying a True Prophet"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, National Jewish Outreach Program, verkry op 15 April 2007; Tracey Rich, [http://www.jewfaq.org/prophet.htm "Prophets and Prophecy"], ''Judaism 101'', verkry op 15 April 2007; Rabbi Pinchas Frankel, [http://www.ou.org/about/judaism/history.htm "Covenant of History: A Fools Prophecy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828005635/http://www.ou.org/about/judaism/history.htm |date=28 Augustus 2013 }}, Orthodox Union of Jewish Congregations of America, verkry op 15 April 2007; Laurence Edwards, [http://urj.org/Articles/index.cfm?id=2819&pge_prg_id=26382&pge_id=3453 "Torat Hayim — Living Torah: No Rest(s) for the Wicked"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221220040/http://urj.org/Articles/index.cfm?id=2819&pge_prg_id=26382&pge_id=3453 |date=21 Desember 2005 }}, Union of American Hebrew Congregations, verkry op 15 April 2007.</ref> === Boeddhistiese sienings === [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] sienings van Jesus verskil, siende dat Jesus nie in enige Boeddhistiese teks voorkom nie. Sommige Boeddhiste, soos Tenzin Gyatso, die 14de Dalai Lama, beskou Jesus as 'n ''bodhisattva'', of "verligde persoon", wat sy lewe aan die welsyn van die mens gewy het.<ref>Beverley, James A., [http://www.christianitytoday.com/ct/2001/june11/15.64.html Hollywood's Idol], Christianity Today, ''"Jesus Christ also lived previous lives,"'' het hy gesê. ''"So, you see, he reached a high state, either as a Bodhisattva, or an enlightened person, through Buddhist practice or something like that,"'' Verkry op 20 April 2007.</ref> Beide Jesus en Boeddha het radikale veranderings in die gebruiklike religieuse beoefenings van hulle dae gehad. Daar is nou en dan 'n ooreenkoms in die taal, soos die gebruik van 'n algemene metafoor van 'n lyn blinde mans om te verwys na die religieuse gesaghebbers van wie hulle verskil het.<ref>Digha Nikaya 13.15; Matteus 15:14.</ref> Sommige glo dat daar 'n noue verwantskap is tussen Boeddhisme (of Oostelike geestelike denkwyses oor die algemeen) en die leerstellings van Gnostiese tekste soos die Evangelie volgens Tomas.<ref>[http://buddhistfaith.tripod.com/gospel/ "Gospel of Thomas:The Buddhist Jesus?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224131721/http://buddhistfaith.tripod.com/gospel/ |date=24 Februarie 2012 }} Verkry op 15 April 2007.</ref> === Hindoeïstiese sienings === Hindoe sienings oor Jesus verskil. Baie in die Surat Shabd Yoga-tradisie beskou Jesus as 'n ''Satguru'' ("egte guru"). Swami Vivekananda het Jesus geprys en na hom verwys as 'n bron van sterkte en die personifikasie van perfeksie.<ref name="vivekananda">[http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda/volume_4/lectures_and_discourses/christ_the_messenger.htm Christ the Messenger]. Verkry op 15 April 2007.</ref> Paramahanse Yoganada het geleer dat Jesus die reïnkarnasie van Elisa was en 'n leerling van Johannes die Doper, wat weer die reïnkarnasie van Elia was.<ref>Paramahansa Yogananda, ''Autobiography of a Yogi,'' 2nd ed., Crystal Clarity Publishers, 2005. {{ISBN|1-56589-212-7}}.</ref> [[Mahatma Gandhi]] het Jesus as een van sy hoofleraars en inspirasies vir nie-geweldadige teësetting beskou; hy het gesê "Ek hou van julle Christus, ek hou nie van julle Christene nie. Julle Christene is so anders as julle Christus".<ref>{{en}} Taylor, Dan. [http://www.gnmagazine.org/issues/gn69/jesus.htm "The Jesus So Few Know,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211042315/http://www.gnmagazine.org/issues/gn69/jesus.htm |date=11 Desember 2007 }} The Good News A Magazine of Understanding. Verkry op 15 April 2007.</ref> === Bahá'í-sienings === Die [[Baha’i|Baha'i-geloof]] beskou Jesus, saam met [[Mohammed]], [[Boeddha]], [[Krisjna]], [[Zoroaster]] en ander boodskappers van die gelowe van die wêreld, as verskynsels van God (of profete) wat beide menslik en goddelik is.<ref name="stockman">[http://bahai-library.com/index.php5?file=stockman_jesus_bahai_writings ''Jesus Christ in the Baha'i Writings''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930182817/http://bahai-library.com/index.php5?file=stockman_jesus_bahai_writings |date=30 September 2007 }} deur Robert Stockman in die ''Bahá'í Studies Review''. Vol. 1. 1992.</ref> In hulle goddelike posisie, is die Bahá'í-siening dat hulle 'n noodsaaklike eenheid met mekaar en met God vorm en dat hulle onderskeidelike individue is in hulle menslike verskynsels.<ref name="stockman" /> Volgens die Bahá'í-geloof verpersoonlik Jesus God se eienskappe en weerspieël en betuig hy dit op 'n perfekte wyse.<ref name="stockman" /> Die Bahá'í verwerp egter die geloof dat Jesus (of enige ander menslike wese) die essensie van God volledig of perfek besit het, siende dat Bahá'í skrifte die oortreflikheid van die essensie van God benadruk.<ref name="stockman" /> Jesus word gesien as die "Seun van God", alhoewel hy nie as die letterlike, biologiese seun gesien word nie. Volgens die Bahá'í is die titel "Seun van God" geheel en al 'n geestelike titel wat die noue verhouding tussen God en Jesus aandui.<ref name="log">Brief deur Shoghi Effendi op 29 November 1937 soos gepubliseer in Hornby, Helen (red.) (1983). ''[http://bahai-library.com/?file=hornby_lights_guidance Lights of Guidance: A Bahá'í Reference File]. Bahá'í Publishing Trust, New Delhi, Indië. {{ISBN|81-85091-46-3}}. Bl. 491.''</ref> Bahá'í's aanvaar Jesus as die Messias wie se koms in die Joodse Skrifte voorspel word. Hulle glo egter dat hulle boodskapper, [[Baha'u'llah]], die simboliese wederkoms van Christus is, soos hy in die laaste dae verwag word.<ref name="progressive_revelation">[http://bahai-library.com/theses/apocalyptic/apocalypticism.05.html Bahá'í Apocalypticism: The Concept of Progressive Revelation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201411/http://bahai-library.com/theses/apocalyptic/apocalypticism.05.html |date=27 September 2007 }} deur Zaid Lundberg. Hoofstuk VII. Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University: 1996–05. Besoek op 2007–07–04.</ref> Volgens die sienings van die Bahá'í word geloof voortdurend openbaar deur God se boodskappers of profete en dat die boodskappers van God die geestelike wederkoms van die boodskappers van vroeër is.<ref name="progressive_revelation" /> === Mandaeïstiese sienings === Mandaeërs beskou Jesus as 'n bedriegende profeet (''mšiha kdaba'') van die valse Joodse God van die Ou Testament, Adonai,<ref>[http://www.gnosis.org/library/haran.htm Mandaean Scriptures and Fragments: ''The Haran Gawaitha''] Verkry op 20 April 2007.</ref> en 'n opponent van die goeie profeet, Johannes die Doper, wat as 'n groot leraar in Mandaeïsme beskou word. === Ander sienings === Die [[Nuwe Era-beweging]] bevat 'n verskeidenheid sienings oor Jesus. Sommige aanhangers van die beweging beweer dat hulle sy gees kan ervaar<!--channel-->. Die Nuwe Era-beweging leer oor die algemeen dat Christusskap iets is wat almal kan verkry. Teosofiste, van waar baie van die Nuwe Era se leerstellings kom ('n Teosofis genaamd [[Alice Bailey]] het die term ''[[Nuwe Era]]'' uitgedink), verwys van Jesus as die Meester Jesus en glo dat hy vroeër reeds mens geword het en tans een van die Kosmiese Meesters van die Antieke Wysheid is (die opperwesens wat verantwoordelik vir die bestuur van die aarde is). Baie skrywers benadruk die morele leerstellings van Jesus. Garry Wills meen dat Jesus se gedragsnorme onderskei kan word van dié wat deur die Christendom geleer word.<ref>Wills, Garry, ''What Jesus Meant'' (2006) {{ISBN|0-670-03496-7}}</ref> Die Jesus Seminaar beeld Jesus uit as 'n rondreisende priester wat vrede en liefde verkondig het, asook vrouregte en respek vir kinders en dat hy gepreek het teen die skynheiligheid van godsdienstige leiers en die rykes.<ref>Crossan, John Dominic: ''The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant'', HarperSanFrancisco (1993), {{ISBN|0-06-061629-6}}; [[Robert Funk]], ''The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? The Search for the AUTHENTIC Words of Jesus'', Harper San Francisco (1997), {{ISBN|0-06-063040-X}}; Robert Funk, ''The Acts of Jesus: What Did Jesus Really Do?'', The Jesus Seminar, Harper San Francisco (1998), {{ISBN|0-06-062978-9}}; The Jesus Seminar, ''The Gospel of Jesus: According to the Jesus Seminar'', Robert Walter Funk (Editor), Polebridge Press (1999), {{ISBN|0-944344-74-7}}</ref> [[Thomas Jefferson]], een van die stigtende vaders van die [[Verenigde State van Amerika]], was 'n [[Deïsme|deïs]] en het die Jefferson Bybel geskep, getiteld "The Life and Morals of Jesus of Nazareth", wat slegs Jesus se etiese leerstelling ingesluit het, aangesien hy nie in Jesus se goddelikheid of die ander bonatuurlike aspekte van die Bybel geglo het nie. Die filosoof en ateïs Bertrand Russel glo dat Jesus se leerstellings en waardes deur ander filosowe oortref is: Russel skryf "Ek kan nie self voel dat óf in die kwessie van wysheid óf die kwessie van deugsaamheid, Christus so hoog soos ander mense aan die Geskiedenis bekend gestaan het nie. Ek dink ek sou Boeddha en Sokrates bo Hom stel in hierdie respekte".<ref>Vertaal vanaf die Engelse aanhaling: ''"I cannot myself feel that either in the matter of wisdom or in the matter of virtue Christ stands quite as high as some other people known to History. I think I should put Buddha and Socrates above Him in those respects.''" [http://www.positiveatheism.org/hist/russell0.htm Russell, Bertrand, ''Why I am not a Christian''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061119081311/http://www.positiveatheism.org/hist/russell0.htm |date=19 November 2006 }}, 6 Maart 1927, verkry op 15 April 2007.</ref> [[Friedrich Nietzsche]] het [[Sokrates]] en Jesus as grondbeginsels van die westerse kultuur beskou en beide gekritiseer. Hy beskou Jesus se besorgdheid vir die swakkes as 'n ommekeer van edele moraliteit en het Christendom beskuldig van die verspreiding van gelyke regte vir almal; iets wat hy self teëgestaan het.<ref>Nietzsche, Friedrich. [http://www.handprint.com/SC/NIE/antich.html "The Anti-Christ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070923003622/http://www.handprint.com/SC/NIE/antich.html |date=23 September 2007 }}, afdelings 54, 43.</ref> === Spekulatiewe teorieë en omstrede sienings === 'n Karakteristieke kenmerk van vroeë Christelike tekste was die verhalende manier waarop Jesus as Christus te verkondig en sy betekenis slegs ten opsigte van hul eie tyd geïnterpreteer was, eerder as om presiese biografiese gegewens te verstrek. Die gebrek aan biografiese besonderhede het regstreeks van die begin van die navorsing oor die Nuwe Testament af 'n verskeidenheid spekulatiewe teorieë opgewek, wat dikwels op enkele aanhalings en aanduidings in die Christelike tekste steun en probeer om die gebrek aan presiese inligting met kennis vanuit ander bronne te kompenseer. Daar is tans 'n groot aantal spekulatiewe teorieë ten opsigte van Jesus en ander figure uit die Nuwe Testament. Voorbeelde vir hierdie soort teorieë is: * "Jesus het nie aan die kruis gesterf nie": Gnosties-Christelike groepe was daarvan oortuig dat Jesus slegs skynbaar gedood is en leerstellings van 'n skynlyf ontwikkel wat gekruisig sou wees. Die ware goddelike natuur was vir hulle onversoenbaar met menswording, materie, lyding en sterflikheid. Hierdie leerstellings het ook 'n invloed op die latere Islam uitgeoefen – in sy Koran beweer die Islamitiese profeet Mohammed dat 'n ander man, wat met Jesus verwissel is, aan die kruis gesterf het. * "Jesus het sy boodskap later in Indië en Tibet verkondig en is hier oorlede": Hierdie hipoteses is vir die eerste keer deur reisskrywers soos die Fransman Louis Jacolliot en die Rus Nikolaj Notowitsj geformuleer en later deur die stigter van die Islamitiese Ahmadiyya-groep, Ghoelam Ahmad, oorgeneem wat na homself as die wedergebore "Mahdi" (Messias) verwys het. Ander outeurs, wat die teorie aanvaar het, was Mathilde Ludendorff, Kurt Berna, Siegfried Obermeier, Erich von Däniken, Elmar R. Gruber en Holger Kersten. * "Jesus word in die [[Dooie See-rolle|skrifrolle]] wat in [[1947]] by die Dooie See gevind is genoem, en word deur die Vatikaan agter slot en grendel gebêre of is slegs in 'n gemanipuleerde weergawe vrygestel": Die outeurs Michael Baigent en Richard Leigh het hierdie [[samesweringsteorie]] in hul boek ''The Dead Sea Scrolls Deception'', wat in [[1991]] verskyn het, behandel. * "Jesus was getroud en het met sy vrou kinders gehad": Hierdie hipotese baseer op 'n aanhaling uit een van die evangelies waarvolgens Jesus Maria Magdalena gekus het en is onder meer in die boek "The Holy Blood and the Holy Grail" deur Michael Baigent, Richard Leigh, en Henry Lincoln, behandel. In die ernstige histories-kritiese navorsing oor die Nuwe Testament word hierdie teorieë grootliks verwerp aangesien die aanduidings daaroor in die bronne nie verifieerbaar of presies genoeg is nie en geen wetenskaplike metodes by hulle formulering ingespan word nie. Sommige teorieë trek wel die aandag van die media en die publiek, soos gesien kan word uit die sukses van die fiktiewe roman, ''The Da Vinci Code'', deur Dan Brown. ==== Homo-erotiese verhoudings ==== Ondersoek aangaande die moontlikheid van Jesus van Nasaret se homoseksuele gedrag was eeue lank 'n taboe, maar interpretasies van 'n erotiese, homoseksuele verhouding bestaan sedert die 16de eeu.<ref>Rictor Norton, [http://www.infopt.demon.co.uk/famous.htm Lists of Famous Homosexuals]. Volgens die webwerf het Jakobus 1 van Engeland in 1617 Jesus se homoseksualiteit as 'n verskoning van sy eie homoseksualiteit gebruik.</ref> Die navorser professor Morton Smith het in [[1958]] in die klooster Mar Saba in Jerusalem 'n dokument ontdek: 'n handgeskrewe kopie van 'n brief wat deur sommige geleerdes aan [[Clemens van Alexandrië]] toegeskryf word.<ref name="langbein" /> Die brief was gerig aan ene Theodorus en bevat aanhalings uit die Geheime Evangelie volgens Markus. Die Geheime Evangelie (waarvan die egtheid steeds betwis word) was langer as die teks wat uiteindelik by die Bybelse kanon gevoeg is. Waar sommige geleerdes die teks as die rites van die doop interpreteer, beskou ander geleerdes, waarvan Morton Smith die eerste was, dit as 'n bekendmaking van Jesus se homoseksualiteit. : "''En hulle het na [[Bethanië]] gekom. En 'n sekere vrou ontmoet wie se broer daar gesterf het. Sy het op haar knieë neergeval en vir Jesus gesê: 'Seun van Dawid, erbarm u oor my!' Maar die volgelinge het haar teruggewys. En Jesus het kwaad geraak en met haar na die tuin gegaan waar die graf geleë was en daar was onmiddellik 'n kreet van die graf gehoor. En Jesus het nader getree en die steen voor die ingang van die graf weggerol. En hy het na binne gegaan waar die jongeling gelê het, sy hand uitgestrek en hom aan sy hand omhoog gehef. Maar toe die jongeling hom bekyk het, het hy verlief geraak op hom en gesmeek dat hy by Jesus wil bly. En hulle het uit die graf gekom en na die jongeling se huis gegaan, want hy was welvarend. En ná ses dae het Jesus vir hom gesê wat hy moes doen, en in die aand het die jongeling na hom gekom, en hy het 'n linnedoek om sy naakte lyf gehad. En hy het daardie nag by hom gebly, want Jesus het hom die geheim van die Ryk van God geleer''."<ref>{{en}} {{Cite web |url=http://www.user.uni-bremen.de/~wie/Secret/letter-engl.html |title=Die brief van Clemens van Alexandrië, Engelse vertaling, Universiteit van Bremen |accessdate=31 Julie 2007 |archive-date=13 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613091503/http://www.user.uni-bremen.de/~wie/Secret/letter-engl.html |url-status=dead }}</ref> ==== Die Heilige Huwelik van Jesus en Maria Magdalena ==== ''Ses dae voor die paasfees het Jesus na Betánië toe gekom, waar Lasarus wat hy uit die dood opgewek het, gewoon het. Daar het hulle vir Jesus 'n ete gegee: Marta het bedien, en Lasarus was een van dié wat saam met Hom aan tafel was. Toe het Maria 'n halfliter, egte, baie duur [[nardus]]olie gebring en dit op Jesus se voete uitgegiet en sy voete met haar hare afgedroog. Die hele huis is deurtrek met die reuk van die reukolie.'' (Johannes 12:1-3) Welvarende vroue het in Jesus se tyd soms 'n klein fiool uit alabaster met kosbare [[nardus]]olie om hulle nek gedra. Die alabaster-fiool is stukkend geslaan sodra hulle mans oorlede was, en die vroue het die oorledene daarmee gesalf. Sommige geleerdes sien ooreenkomste in die verhaal in die Evangelie van Johannes en die [[Hooglied van Salomo]], 'n Hebreeuse weergawe van die Sumeriese erotiese gedig oor koning Dummuzi en Inanna. Net soos Jersus word Dummuzi gemartel, sterf en staan weer op. Die navorser Margaret Starbird het in haar boek ''The Woman With the Alabaster Jar'' na die parallele tussen Dummuzi en Jesus verwys.<ref>Starbird, Margaret: ''The Woman With the Alabaster Jar. Mary Magdalen and the Holy Grail''. Santa Fe (Nieu-Meksiko): Bear & Company 1993, hoofstuk 11</ref> Die ritueel van die Heilige Huwelik was destyds 'n praktyk van die Hieros-Gamos-kult, waarby die Aarde se vrugbaarheid bewaar word deur die vereniging van die hemelse god met die godin van die Aarde. Die Heilige Huwelik is 'n ritueel wat reeds gedurende die bronstydperk in verskillende Europese en Oosterse beskawings, waaronder ook die Griekse, Minoïese en Egiptiese, voorgekom het. Jesus het die Laaste Nagmaal in Markus 2:19 self as 'n bruilof beskryf. Met haar salwing het Maria Magdalena volgens sommige navorsers die Heilige Huwelik met Jesus voltrek en hom tot Messias gesalf. In die destydse konteks was Jesus net een van 'n hele reeks Messias-kandidate, en dat hy na homself as "God" verwys het was volgens die Joodse wet godslastering. Die evangelies berig van insidente waar Jesus byna deur Joodse gelowiges gestenig is. Wetenskaplikes wat hierdie teorieë summier verwerp voer aan dat Jesus in die Joodse tradisie verwortel was, alhoewel Judea en Galilea destyds Romeinse provinsies was en ook al langer onder Helleense invloed gestaan het. ==== Opwekking van dooies ==== [[Lêer:Giotto - Scrovegni - -25- - Raising of Lazarus.jpg|220px|duimnael|Jesus wek Lasarus uit die dood op (Giotto di Bondone, 1267–1337, Scrovegni-kapel in Padua, Italië).]] <!--Ek verstaan nie lekker die punt van hierdie stuk nie, so ek plaas dit maar vir eers hier--> Volgens die Christelike leerstellings is dit onwaarskynlik dat dooies al vóór Jesus se eie opstanding opgewek is. Die skrywer Jacques Bergier verwys na die geheime kulte en rituele wat destyds in die Heilige Land beoefen is.<ref>Langbein, Walter-Jörg: ''Das Sakrileg und die Heiligen Frauen. Das Geheimnis um die Nachkommen Jesu''. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006, bl. 162</ref> Nuwelinge is deur middel van 'n inlywing tot hierdie geheime groepe toegelaat en dikwels het mense op 'n simboliese manier van hulle ou lewens afskeid geneem deur hul eie "dood" in 'n ritueel te beleef. Hierdie ritueel was uiters realisties – die "oorledene" is met die ''sidon'', die tradisionele lykdoek, omwikkel en soms ook in 'n rituele grafkamer "ter ruste gelê". Soortgelyke rituele kom nog steeds voor in geheime groepe soos byvoorbeeld die [[Vrymesselaars]]. Die simboliese "dood" het ure of selfs enkele dae geduur. Die toelating tot die gemeenskap is daarna as 'n "opstanding van die dooies" gevier. == Nalatenskap == Volgens die meeste Christelike interpretasies van die Bybel was die tema van Jesus se leerstellings berou van die sonde, onvoorwaardelike liefde (Johannes 13:34-35), die vergifnis van sonde, goddelike genade en die koms van die Koninkryk van God.<ref>Sniegocki, John. "[http://catholicbooksreview.org/2005/grassi.htm Review of Joseph GRASSI, ''Peace on Earth: Roots and Practices from Luke's Gospel'',]" Collegeville, Minnesota: Liturgical Press, 2004 (berou, vergifnis); Bock, Darrell L. [http://www.bible.org/page.php?page_id=2210 "Major Themes of Jesus' life,"] (koms van die Koninkryk van God); Brussat, Frederic and Mary Ann. "[http://www.spiritualityandpractice.com/books/books.php?id=9695 Review of ''If Grace Is So Amazing, Why Don't We Like It?,'']" (genade); Hughes, F. A. [http://www.stempublishing.com/authors/hughes/GRACTRTH.html "Grace and Truth,"] STEM publishing 1972 (genade)</ref> Jesus het sy dissipels geleer en hulle het na sy dood sy leerstellings versprei. Binne 'n paar dekades was sy volgelinge deel van 'n geloof wat van Judaïsme onderskei kan word. Christendom het deur die Romeinse Ryk versprei onder 'n weergawe bekend as Niceaanse Christendom en het die staatsgodsdiens onder Konstantyn die Grote geword. Deur die eeue het dit na Europa en die res van die wêreld versprei. [[Lêer:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|duimnael|links|''Pietà'', [[Michelangelo]], 16de eeu.: Jesus se moeder, Maria, hou die liggaam van haar dooie seun in haar arms.]] Jesus is al op baie verskillende manier uitgebeeld in tekeninge, skilderye en beeldhouwerke, op die verhoog en in rolprente, wat strek van die ernstige tot die humoristiese. Die figuur van Jesus vertoon prominent in kuns en letterkunde. 'n Aantal gewilde romans, soos ''The Da Vinci Code'' stel verskeie idees rakende Jesus en sy lewe voor en 'n aantal rolprente, soos ''The Passion of the Christ'', beeld sy lewe, dood en opstanding uit. Baie van die spreuke wat aan Jesus toegeken word, het deel van die Westerse kultuur geword. Daar is baie items wat beweerde relieke van Jesus is, soos die bekende Kleed van Turyn en die Sweetdoek van Oviedo. Ander nalatenskappe sluit 'n siening van God in as meer liefdevol, genadevol, vergewingsgesind en die groei van 'n geloof in 'n vreugdevolle hiernamaals en die opstanding van die dood. Sy leerstellings bevorder die waarde van diegene wat oor die algemeen as ondergeskik beskou word: vroue, die armsaliges, etniese buitestaanders, kinders, prostitute, sieklikes, gevangenes, ens. Vir meer as 'n duisend jaar is tallose hospitale, weeshuise en skole uitdruklik in Jesus se naam gestig. Jesus en sy boodskap is en was deur baie mense geïnterpreteer, verduidelik en verstaan. Jesus is met name deur (onder meer) Paul van Tarsus, die [[Kerkvaders]] (waaronder [[Augustinus van Hippo]]), Maarten Luther en meer onlangs C.S. Lewis en [[Pous Johannes Paulus II]] verduidelik. [[Thomas Jefferson]] het Jesus se leerstellings beskryf as "die mees heerlike en liefdadige morele kode wat ooit aan die mensdom geskenk is".<ref>[http://www.angelfire.com/co/JeffersonBible/jeffintr.html The Jefferson Bible]. Verkry op 20 April 2007.</ref> Vir sommige Jode was die nalatenskap van Jesus 'n geskiedenis van anti-Semitisme,<ref>"Christian Antisemitism: A History of Hate" deur William Nicholls, 1993. Jason Aronson Inc., 1995</ref><ref>"Mature Christianity: The Recognition and Repudiation of the Anti-Jewish Polemic in the New Testament" Norman A. Beck, Susquehanna Univ. Press, 1985</ref><ref>"The Satanizing of the Jews: Origin and development of mystical anti-Semitism" Joel Carmichael, Fromm, 1993</ref><ref>"The Origins of Anti-Semitism: Attitudes Toward Judaism in Pagan and Christian Antiquity" John G. Gager, Oxford Univ. Press, 1983</ref><ref>"What Did They Think of the Jews?" Red.: Allan Gould, Jason Aronson Inc., 1991</ref><ref>"The New Testament's Anti-Jewish Slander and Conventions of Ancient Polemic," Luke Johnson, Journal of Biblical Literature, Volume 3, 1989</ref><ref>"Three Popes and the Jews" Pinchas E. Lapide, Hawthorne Books, 1967</ref><ref>"National Socialism and the Roman Catholic Church" Nathaniel Micklem, Oxford Univ. Press, 1939</ref><ref>"Theological Anti-Semitism in the New Testament", Rosemary Radford Ruether, Christian Century, Feb. 1968, Vol. 85</ref><ref>"John Chrysostom and the Jews" Robert L. Wilken, University of California Press, Berkeley, 1983</ref> alhoewel baie Christengroepe na die [[Joodse Volksmoord]] moeite gedoen het om versoening met die Jode te bewerkstellig en om wedersydse respek en dialoog te bevorder. Vir ander is die Christendom gekoppel aan Europese kolonialisme.<ref>''Of Revelation and Revolution, Volume 1: Christianity, Colonialism, and Consciousness in South Africa'' deur Jean Comaroff, John L. Comaroff, 1991, University of Chicago Press</ref><ref>''A Violent Evangelism: The Political and Religious Conquest of the Americas'' deur Luis Rivera Pagan, 1992, Westminster Press</ref><ref>''The Americas in the Spanish World Order: The Justification for Conquest in the 17th Century'' deur James Muldoon, 1994, University of Pennsylvania Press</ref><ref>''An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the Making of French Colonialism'', 1880–1914 deur J.P. Daughton, 2006, Oxford University Press</ref><ref>''Contracting Colonialism: Translations and Christian Conversion in Tagalog Society Under Early Spanish Rule'' deur Vicente L. Rafael, 1988, Cornell University Press</ref><ref>''Christians and Missionaries in India: Cross-Cultural Communication Since 1500; With Special Reference to Caste, Conversion, and Colonialism (Studies in the History of Christian Missions)'' redigering deur Robert Eric Frykenberg en Alaine Low, 2003, Wm. B. Eerdmans</ref> 'n Omgekeerde siening voer aan dat, deur Bartolomé de las Casas se verdediging van die inheemse inwoners van Spanje se Nuwe Wêreldryk, een van die erfenisse van Jesus die begrip van universele menseregte is. == Sien ook == * [[Die geboorte van Jesus Christus in Kuns]] * [[Lys van persone in die Bybel]] * [[Soteriologie]] * [[Wederkoms]] == Verwysings == : ''Hierdie artikel gebruik gedeeltes uit die Engelse Wikipedia-artikel, [[:en:Special:PermanentLink/172635836|"Jesus"]]'' {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * Allison, Dale. ''Jesus of Nazareth: Millenarian Prophet.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 1999. {{ISBN|0-8006-3144-7}} * Brown, Raymond E. ''An Introduction to the New Testament.'' New York: Doubleday, 1997. {{ISBN|0-385-24767-2}} * Cohen, Shaye J.D. ''From the Maccabees to the Mishnah.'' Louisville, KY: Westminster John Knox Press, 1988. {{ISBN|0-664-25017-3}} * Cohen, Shaye J.D. ''The Beginnings of Jewishness: Boundaries, Varieties, Uncertainties.'' Berkeley: University of California Press, 2001. {{ISBN|0-520-22693-3}} * Crossan, John Dominic. **''The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant.'' New York: HarperSanFrancisco, 1993. {{ISBN|0-06-061629-6}} ** ''Who Killed Jesus?," 1995. {{ISBN|0-06-061480-3}}'' * Guy Davenport and Benjamin Urrutia. ''The Logia of Yeshua; The Sayings of Jesus''. Washington, DC: 1996. {{ISBN|1-887178-70-8}} * De La Potterie, Ignace. "The Hour of Jesus." New York: Alba House, 1989. * Doherty, Earl: ''The Jesus Puzzle. Did Christianity Begin With A Mythical Christ? - Challenging the Existence of an Historical Jesus''. Ottawa: Canadian Humanist Publications 1999 * Durant, Will. ''Caesar and Christ.'' New York: Simon and Schuster, 1944. {{ISBN|0-671-11500-6}} * Ehrman, Bart. ''The Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew.'' New York: Oxford University Press, 2003. {{ISBN|0-19-514183-0}} * Ehrman, Bart. ''The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings.'' New York: Oxford University Press, 2003. {{ISBN|0-19-515462-2}} * Flemming, Brian (regisseur): ''The God Who Wasn't There''. DVD: Beyond Belief Media, vrystelling: 23 Augustus 2005 * Fredriksen, Paula. ''Jesus of Nazareth, King of the Jews: A Jewish Life and the Emergence of Christianity.'' New York: Vintage, 2000. {{ISBN|0-679-76746-0}} * Fredriksen, Paula. ''From Jesus to Christ.'' New Haven: Yale University Press, 2000. {{ISBN|0-300-04864-5}} * Finegan, Jack. ''Handbook of Biblical Chronology'', revised ed. Peabody, MA: Hendrickson Publishers, 1998. {{ISBN|1-56563-143-9}}. * Fuller, Reginald H., ''The Foundations of New Testament Christology']. New York: Scribners, 1965. {{ISBN|0-227-17075-X}}'' * Lepelley, Claude: ''Rome et l'intégration de l'Empire. Tome 2: Approches régionales du Haut-Empire romain 44 av.J.-C.-260 ap.J.-C.'' Parys 1998: Presses Universitaires de France * Meier, John P., ''A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus'', New York: Anchor Doubleday, : v. 1, ''The Roots of the Problem and the Person'', 1991. {{ISBN|0-385-26425-9}} : v. 2, ''Mentor, Message, and Miracles'', 1994. {{ISBN|0-385-46992-6}} : v. 3, ''Companions and Competitors'', 2001. {{ISBN|0-385-46993-4}} * Ochmann, Frank: ''Jesus. Was Forscher heute wissen''. In: Stern. Nommer 52, 18 Desember 2002. Aanlyn beskikbaar: [http://www.stern.de/wissenschaft/natur/index.html?id=501701&nv=redir www.stern.de]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * O'Collins, Gerald. ''Interpreting Jesus.'' Mahwah, NJ: Paulist Press, 1983. * Pelikan, Jaroslav. ''Jesus Through the Centuries: His Place in the History of Culture.'' New Haven: Yale University Press, 1999. {{ISBN|0-300-07987-7}} * Pleticha, Heinrich en Schönberger, Otto: ''Die Römer. Ein enzyklopädisches Sachbuch zur frühen Geschichte Europas.'' Bindlach: Gondrom 1992 * Robinson, John A. T. ''Redating the New Testament.'' Eugene, OR: Wipf & Stock, 2001 (original 1977). {{ISBN|1-57910-527-0}}. * Sanders, E.P. ''The Historical Figure of Jesus.'' New York: Penguin, 1996. {{ISBN|0-14-014499-4}} * Sanders, E.P. ''Jesus and Judaism.'' Minneapolis: Fortress Press, 1987. {{ISBN|0-8006-2061-5}} * Vermes, Geza. ''Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 1981. {{ISBN|0-8006-1443-7}} * Vermes, Geza. ''The Religion of Jesus the Jew.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 1993. {{ISBN|0-8006-2797-0}} * Vermes, Geza. ''Jesus in his Jewish Context.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. {{ISBN|0-8006-3623-6}} * Walker, Jim: ''Did Jesus exist?'' 12 Junie 1997. Aanlyn beskikbaar: [http://www.nobeliefs.com/exist.htm nobeliefs.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050123034150/http://www.nobeliefs.com/exist.htm |date=23 Januarie 2005 }} * Wilson, A.N. ''Jesus.'' London: Pimlico, 2003. {{ISBN|0-7126-0697-1}} * Wright, N.T. ''Jesus and the Victory of God.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 1997. {{ISBN|0-8006-2682-6}} * Wright, N.T. ''The Resurrection of the Son of God: Christian Origins and the Question of God.'' Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. {{ISBN|0-8006-2679-6}} * Zindler, Frank R.: ''Did Jesus Exist?'' In: The American Atheist, Somer 1998. Aanlyn beskikbaar: [http://www.atheists.org/christianity/didjesusexist.html atheists.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921041205/http://www.atheists.org/christianity/didjesusexist.html |date=21 September 2007 }} * [https://web.archive.org/web/19990210091413/http://members.aol.com/fljosephus/home.htm Webwerf oor Flavius Joseph] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Jesus Christ|Jesus van Nasaret}} ; Gelowige sienings * [http://www.latinvulgate.com/christverse.aspx Volledige spreuke van Jesus Christus]'' In Parallel Latyn & Engels * [http://www.newadvent.org/cathen/08374c.htm ''Jesus Christ''] – artikels in die'' Catholic Encyclopedia'' * [http://christianity.com/Jesus/ Christian Foundations: Jesus] articles from a Protestant perspective * [http://www.lds.org/library/display/0,4945,90–1–10–1,00.html ''Verklaring oor die goddelikheid van Jesus Christus] deur die Heiliges van die Laaste Dae. * [http://www.atmajyoti.org/spirwrit-christianity.asp 'n Hindoe-perspektief oor Jesus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114161252/http://www.atmajyoti.org/spirwrit-christianity.asp |date=14 November 2007 }} * [http://www.islamfrominside.com/Pages/Articles/Jesus%20-%20An%20Islamic%20Perspective.html 'n Islamiese perspektief oor Jesus] * [http://www.biblicalstudies.org.uk/jesus.php BiblicalStudies.org.uk] Bied 'n uitgebreide bibliografie en talle vol-teks artikels. * [http://www.gnosticchristianity.com/index.htm ''Gnostic Christianity''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808211033/http://www.gnosticchristianity.com/index.htm |date= 8 Augustus 2007 }} ; Geskiedkundige en skeptiese sienings * [http://www.religionfacts.com/christianity/history/jesus.htm ''Overview of the Life of Jesus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080609203646/http://www.religionfacts.com/christianity/history/jesus.htm |date= 9 Junie 2008 }} 'n Opsomming van die verhalings in die Nuwe Testament. * [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/ ''From Jesus to Christ''] — 'n PBS dokumentêre program oor Jesus en vroeë Christendom. * [http://www.religiousstudies.uncc.edu/JDTABOR/indexb.html Die Joods-Romeinse wêreld van Jesus] * [http://pages.ca.inter.net/~oblio/jhcjp.htm The Jesus Puzzle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224051938/http://pages.ca.inter.net/~oblio/jhcjp.htm |date=24 Februarie 2008 }} — Earl Doherty s webwerf * [http://www.stern.de/wissenschaft/natur/:Jesus-Die-Wahrheit--Legende/501604.html ''Jesus: Die Wahrheit hinter der Legende''] * [http://www.geo.de/GEO/kultur/geschichte/1915.html ''Wie Jesus wirklich starb''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929103111/http://www.geo.de/GEO/kultur/geschichte/1915.html |date=29 September 2007 }} * [http://www.awakenedwoman.com/starbird_interview.htm ''The Greatest Story Never Told''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022201/http://www.awakenedwoman.com/starbird_interview.htm |date=28 September 2007 }} – 'n Onderhoud met die Rooms-Katolieke navorser Margaret Starbird oor die Heilige Huwelik en Maria Magdalena. {{Profete van Islam}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Jesus| ]] [[Kategorie:Christelike leiers]] [[Kategorie:Christene uit die Nuwe Testament]] [[Kategorie:God in die Christendom]] [[Kategorie:Jode uit die Nuwe Testament]] [[Kategorie:Profete van Islam]] [[Kategorie:Tereggestelde mense]] [[Kategorie:Joodse geskiedenis]] [[Kategorie:Geboortes in 6 v.C.]] [[Kategorie:Sterftes in 30]] jq36vpm53y5m7dmx07djd52567wom51 0 527 2915880 2818122 2026-07-06T08:44:57Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus 2915880 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Harley-Davidson 1000 cc 1923.jpg|teks=[[Harley-Davidson]] 1000 cc, 1923}} Die '''jaar 1923''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 23ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[26 Junie]] – Die eerste 24 uur [[Le Mans]] resies. * [[8 November]] – [[Adolf Hitler]], [[Erich Ludendorff]] en ander lede van die [[Kampfbund]] begin die ''Biersaalputsch'' in [[München]], in 'n poging om beheer oor te neem in [[Duitsland]]. * Die [[Gotthard-spoorlyn]] in [[Switserland]] tussen [[Zürich]] en [[Chiasso]] skakel oor van stoom na elektrisiteit. * [[Hiperinflasie]] in [[Duitsland]]. * Stigting van die [[Suid-Afrikaanse Elektrisiteitsvoorsieningskommissie]] (Evkom/Eskom). * [[Warden]] in die [[Oos-Vrystaat]] word geproklameer. * Drie teorie oor die chemie van [[suur|sure]] en [[basis]]se word gepubliseer. Die teorieë van [[Johannes Nicolaus Brønsted|Brønsted]] en [[Thomas Martin Lowry|Lowry]] is amper identies, maar Lewis se teorie het ’n ander [[Lewisteorie|beginsel]]. == Geboortes == * [[15 Januarie]] – [[Lee Teng-hui]], president van Taiwan († [[2020]]). * [[17 Januarie]] – [[Hannah Botha]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2007]]). * [[19 Januarie]] – [[Bob McFadden]], Amerikaanse akteur († [[2000]]). * [[13 Februarie]] – [[Chuck Yeager]], Amerikaanse vlieënier en die eerste persoon was wat deur die [[klankgrens]] gevlieg het († [[2020]]). * [[27 Februarie]] – [[Dexter Gordon]], [[VSA|Amerikaanse]] [[jazz]]musikant († [[1990]]). * [[4 Maart]] – [[Patrick Moore]], Britse sterrekundige († [[2012]]). * [[12 Maart]] – [[Walter M. Schirra]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2007]]). * [[28 Maart]] – [[Monica Breed]], Afrikaanse omroeper, aktrise en skrywer van kleuterprogramme en hoorbeelde († [[2021]]). * [[13 April]] – [[Don Adams]], Amerikaanse akteur en komediant († [[2005]]). * [[1 Mei]] – [[Joseph Heller]], Amerikaanse satirikus († [[1999]]). * [[2 Mei]] – [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus († [[2008]]). * [[4 Mei]] – [[Eric Sykes]], Britse akteur en komediant († [[2012]]). * [[12 Mei]] – [[Daniel Steyn]], Suid-Afrikaanse [[politikus]] en kabinetsminister († [[2017]]). * [[19 Mei]] – [[Johannes Meintjes]], Suid-Afrikaanse kunsskilder en skrywer († [[1980]]). * [[23 Mei]] – [[Alicia de Larrocha]], 'n [[Spanje|Spaanse]] [[pianis]] en [[komponis]] († [[2009]]). * [[27 Mei]] – [[Henry Kissinger]], Amerikaanse politieke wetenskaplike en diplomaat († [[2023]]). * [[31 Mei]] – [[Rainier III van Monaco|Rainier III]], prins van Monaco († [[2005]]) * [[2 Julie]] – [[Wisława Szymborska]], Poolse digteres, ontvanger van die [[Nobelprys vir Letterkunde]], [[1996]] († [[2012]]). * [[6 Julie]] – [[Margaret Phillips]], Walliese aktrise († [[1984]]). * [[7 Augustus]] – [[Willem Barnard]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] († [[2012]]) * [[9 Augustus]] – [[Gerrit Kouwenaar]], Nederlandse skrywer, digter, joernalis en vertaler. († [[2014]]). * [[14 Augustus]] – [[Alice Ghostley]], Amerikaanse aktrise († [[2007]]). * [[29 Augustus]] – [[Richard Attenborough]], Britse akteur en rolprentmaker († [[2014]]). * [[1 September]] – Rocky Marciano, [[swaargewig]]bokskampioen van die wêreld († [[1969]]). * [[4 September]] – [[Gideon Joubert]], Suid-Afrikaanse verslaggewer en skrywer († [[2010]]). * [[17 September]] – [[John Rigby Hale|J.R. Hale]], Britse geskiedkundige en vertaler († [[1999]]). * [[4 Oktober]] – [[Charlton Heston]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[5 Oktober]] – [[Glynis Johns]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2024]]). * [[16 Oktober]] – [[Linda Darnell]], Amerikaanse aktrise († [[1965]]). * [[25 Oktober]] – [[Bob Courtney]], Suid-Afrikaanse akteur en omroeper († [[2010]]). * [[20 Oktober]] – [[Otfried Preussler]], Duitse kinderboekskrywer († [[2013]]). * [[7 November]] – [[Morkel van Tonder]], Afrikaanse radio-omroeper († [[2013]]). * [[9 November]] – [[Dorothy Dandridge]], Amerikaanse aktrise († [[1965]]). * [[18 November]] – [[Alan Shepard]], Amerikaanse vlootvlieënier en [[ruimtevaarder]] († [[1998]]). * [[20 November]] – [[Nadine Gordimer]], Suid-Afrikaanse skryfster en ontvanger van die Nobelprys vir Letterkunde in 1991 († [[2014]]). * [[30 November]] – [[Emgee Pretorius]], Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[2 Desember]] – [[Maria Callas]], Amerikaanse operasangeres († [[1977]]). * [[10 Desember]] – [[Jorge Semprún]], Spaanse skrywer († [[2011]]). * [[27 Desember]] – [[Lucas Mangope]], Suid-Afrikaanse politikus en voormalige president van die [[bantoestan]] [[Bophuthatswana]] (1977–1994) († [[2018]]). * [[31 Desember]] – [[Rykie van Reenen]], Afrikaanse joernalis († [[2003]]). == Sterftes == * [[10 Februarie]] – [[Wilhelm Röntgen|Wilhelm Conrad Röntgen]], fisikus, wenner van die eerste [[Nobelprys vir Fisika]] [[1901]], (* [[1845]]). * [[5 Maart]] – Gravin [[Dora Pejačević]], Kroatiese komponis en lid van die Huis van Pejačević (* [[1885]]). * [[8 Maart]] – Ds. [[Pieter Bingle|Pieter Willem Bingle]], predikant in 2 [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde kerke]], nl. [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] en [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]. (* [[1833]]). * [[26 Maart]] – [[Sarah Bernhardt]], 'n Franse toneelspeelster en rolprentaktrise (* [[1844]]). * [[22 April]] – [[D.F. du Toit]], ''Oom Lokomotief'', stigterslid van die [[GRA]] (* [[1846]]). * [[16 Julie]] – [[Louis Couperus]], Nederlandse romansier en digter (* [[1863]]). * [[2 Augustus]] – [[Warren G. Harding]], 29ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1865]]). * [[17 Desember]] – [[Folkert Wilko Hesse]], ’n Suid-Afrikaanse argitek van Nederlandse herkoms (* [[1855]]). * [[27 Desember]] – [[Alexandre Gustave Eiffel]], Franse ingenieur (* [[1832]]). [[Kategorie:1923| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] m8egp6m7lb9s7inpzey2dyxao19etd8 0 609 2915882 2907976 2026-07-06T08:48:08Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus 2915882 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=UEFA EURO 2008 logo.svg|teks=[[Barack Obama]] 44ste president van die Verenigde State.}} Die '''jaar 2008''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 8ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. Die jaar is deur die [[VN]] tot die ''Jaar van die planeet Aarde'' verklaar. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – Die [[Euro]] word ingelei in [[Malta]], [[Siprus]], [[Akrotiri en Dhekelië]]. * [[24 Januarie]] – [[Irak]] neem 'n [[Vlag van Irak|nuwe vlag]] in gebruik. * [[5 Februarie]] – Die nuwe [[Frankryk|Franse]] hoësnelheidstrein [[AGV]] word in die Wes-Franse stad [[La Rochelle]] amptelik bekend gestel. * [[17 Februarie]] – [[Kosovo]] verklaar onafhanklikheid van [[Serwië]]. * [[1 April]] – [[Ian Khama]] volg Festus Mogae op as [[President van Botswana]]. * [[1 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[24 Augustus]] – Opening van die [[Olimpiese Somerspele 2008|29ste Olimpiese Somerspele]] in [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]]. * [[26 Augustus]] – Die [[Rusland|Russiese]] president [[Dmitri Medwedef]] onderteken die wet, waardeur die selfverklaarde [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]] as onafhanklike republieke erken word. * [[6 September]] – Opening van die [[Paralimpiese Somerspele 2008|13de Paralimpiese Somerspele]] in Beijing, Volksrepubliek China. * [[21 September]] – President [[Thabo Mbeki]] van [[Suid-Afrika]] bedank op versoek van die [[African National Congress]]. * [[25 September]] – [[Kgalema Motlanthe]] word verkies as die [[President van Suid-Afrika]]. * [[4 November]] – [[Barack Obama]] wen die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2008|presidensiële verkiesing]] in die [[Verenigde State van Amerika]]. * [[7 Desember]] – [[John Atta Mills]] wen die presidensiële verkiesing in [[Ghana]]. * [[8 Desember]] – [[Handves 08]] 'n internetversoekskrif waarin politieke hervorming in die [[Volksrepubliek China]] geëis word, word in die land gepubliseer. == Geboortes == * [[14 Junie]] – [[Giulia Benite]], Brasiliaanse aktrise. == Sterftes == * [[7 Januarie]] – [[Alwyn Schlebusch]], Suid-Afrikaanse politikus en staatsman (* [[1917]]). * [[11 Januarie]] – Sir [[Edmund Hillary]], [[Nieu-Seeland]], eerste persoon wat [[Everest]] uitgeklim het (* [[1919]]). * [[22 Januarie]] – [[Heath Ledger]], Australiese akteur (* [[1979]]). * [[25 Januarie]] – [[Christopher Allport]], Amerikaanse akteur (* [[1947]]). * [[11 Maart]] – [[Phyllis Spira]], Suid-Afrikaanse ballerina (* [[1943]]). * [[19 Maart]] – [[Arthur C. Clarke]], [[Amerikaanse]] [[wetenskapsfiksie]]skrywer (* 1917). * 19 Maart – [[Hugo Claus]], toonaangewende [[Vlaminge|Vlaamse]] skrywer (* [[1929]]). * [[5 April]] – [[Charlton Heston]], Amerikaanse akteur (* [[1923]]). * [[12 April]] – [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus (* [[1923]]). * [[24 Mei]] – [[Rob Knox]], Britse akteur (* [[1989]]). * [[2 Junie]] – [[Mel Ferrer]], Amerikaanse akteur en vervaardiger (* 1917). * [[22 Junie]] – [[Ryne de Beer]], [[Suid-Afrika]] se fluitende predikantsvrou (* [[1932]]). * 22 Junie – [[George Carlin]], Amerikaanse komediant (* [[1937]]). * [[2 Julie]] – [[Joe Nhlanhla]], Suid-Afrikaanse ANC-[[politikus]] (* [[1936]]). * [[11 Julie]] – Michael DeBakey, bekende hartchirurg wat die hartvatomleidingchirurgie uitgevind het (* [[1908]]). * [[14 Julie]] – [[Mike Schutte]], [[Suid-Afrika]]anse [[swaargewig]] bokskampioen (* [[1950]]). * [[10 Augustus]] – [[Isaac Hayes]], Amerikaanse musikant (* [[1942]]). * [[11 Augustus]] – [[Fred Sinowatz]], Oostenrykse politikus en staatsman, kanselier van [[Oostenryk]] (* [[1929]]). * 11 Augustus – [[George Furth]], Amerikaanse akteur (* [[1932]]). * [[15 Augustus]] – [[Vic Toweel]], Suid-Afrikaanse [[boks]]legende en voormalige kapokgewig-wêreldkampioen (* [[1928]]) * [[26 Augustus]] – Ds. [[Phil Olivier]], predikant van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], assistentredakteur van die ''[[Kerkbode]]'' en samesteller van ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]'' (* [[1918]]). * [[28 Augustus]] – [[George Weideman]], [[Afrikaanse skrywer]], [[digter]] en [[drama]]turg (* [[1947]]). * [[26 September]] – [[Paul Newman]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). * [[1 Oktober]] – [[Audrey Blignault]], Afrikaanse skrywer (* [[1916]]). * [[15 Oktober]] – [[Edie Adams]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1927]]). * [[28 Oktober]] – [[Buck Adams]], Amerikaanse [[pornografiese akteur]] (* [[1955]]). * [[9 November]] – [[Limpie Basson]], Suid-Afrikaanse akteur en radiopersoonlikheid (* [[1930]]). * [[10 November]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende sterf aan 'n hartaanval, kort na 'n optrede in [[Italië]] (* [[1932]]). * [[10 November]] – [[Limpie Basson]], Suid-Afrikaanse akteur en radiopersoonlikheid (* [[1930]]). * [[25 Desember]] – [[Eartha Kitt]], Amerikaanse sangeres, danseres en aktrise (* [[1927]]). * [[29 Desember]] – [[Freddie Hubbard]], Amerikaanse jazz-trompetspeler (* [[1938]]). [[Kategorie:2008| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] qs46dq4k9rr08w3xcq7bxpceyuu8fnh 0 2077 2915765 2886229 2026-07-05T15:00:14Z Artkraft7 210527 2915765 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 46&nbsp;354&nbsp;321 |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] 0ccknah5mgwxkxrq7fbs1xfvtx9hd6r 2915767 2915765 2026-07-05T15:03:03Z Artkraft7 210527 2915767 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 46&nbsp;354&nbsp;321 |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] awmfzoehs3cd9lxv7e9v5zx7xkxpvj9 2915769 2915767 2026-07-05T15:05:58Z Artkraft7 210527 2915769 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120 |bevolking_sensus_jaar = 2026 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] pn83br91d4snt12uxxq13df8153gklg 2915770 2915769 2026-07-05T15:08:39Z Artkraft7 210527 2915770 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 2026 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] c6xkk7f2r2xoi6l6i33rj5684m1nui7 2915774 2915770 2026-07-05T15:12:45Z Artkraft7 210527 2915774 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus_voorlopig = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 2026 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] i0y1bmatqmvs9scf7qestuke0glmz0t 2915775 2915774 2026-07-05T15:13:49Z Artkraft7 210527 2915775 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] gvs0bcji5rzv13aha7gs41jh34rj5va 2915777 2915775 2026-07-05T15:14:40Z Artkraft7 210527 2915777 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 2026 (voorlopig) |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] 3gjb6mq2hcd07g8xci5qpit7oepclft 2915844 2915777 2026-07-05T20:16:46Z Artkraft7 210527 2915844 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 1/04/2026 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] revfoyeorjpz1gtzf83e4lhekhp1rff 2915848 2915844 2026-07-05T20:20:43Z Artkraft7 210527 2915848 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927024323/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking = 2026 (1 April, voorlopig) |bevolking_rang = 31^ste |bevolking_sensus = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="CIA" /> |bevolking_sensus_jaar = 1/04/2026 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 1/04/2026 'n bevolking van 49&nbsp;687&nbsp;120 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] gm6act5z7cvhtprvworxhseaa86itad 2915849 2915848 2026-07-05T20:30:21Z SpesBona 2720 CIA se "factbook" is in Januarie 2026 geskrap, dit kan nie syfers vir April 2026 gee nie. 2915849 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260127144633/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|archive-date=27 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 47&nbsp;280&nbsp;433<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 32^ste |bevolking_sensus = 46&nbsp;354&nbsp;321 |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] h6k7wgy4n3o2cqopetwcmggr2pn9tt8 2915850 2915849 2026-07-05T20:30:24Z SpesBona 2720 Beskerm "[[Spanje]]": Veranderinge sonder bron/verwysing ([Wysig=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval op 5 Januarie 2027 om 20:30 (UTC)) [Skuif=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval op 5 Januarie 2027 om 20:30 (UTC))) 2915849 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260127144633/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|archive-date=27 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 47&nbsp;280&nbsp;433<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 32^ste |bevolking_sensus = 46&nbsp;354&nbsp;321 |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 93,6 |bevolkingsdigtheidmi² = 242,3 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 47&nbsp;280&nbsp;433 gehad.<ref name="CIA" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] h6k7wgy4n3o2cqopetwcmggr2pn9tt8 0 2332 2915846 2911704 2026-07-05T20:20:34Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ + Australië wen die eindstryd van die tiende T20I-vrouewêreldbeker in Engeland met sewe paaltjies teen Engeland. 2915846 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''5 Julie''' is die 186ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (187ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 179 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[633]] – [[Pous Vitalianus]] ontmoet keiser [[Konstans II]] by die sesde mylpaal op pad na [[Rome]]. * [[1548]] – Giacomo Boncompagni, buite-egtelike seun van [[Pous Gregorius XIII]] word gelegitimeer deur die biskop van Feltre. * [[1574]] – Pous Gregorius XIII stel sy nefie Filippo Guastavillani aan as kardinaal. * [[1687]] – [[Isaac Newton]] publiseer sy ''[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]]''. * [[1830]] – [[Pous Pius VIII]] stel Louis-François-Auguste de Rohan Chabot, aartsbiskop van Besançon aan as kardinaal. * [[1859]] – Kaptein N. C. Brooks ontdek die [[Midway-atol|Midway]]-eilande en neem dit in besit namens die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. * [[1865]] – Die [[Amerikaanse]] Geheime Diens begin in die Tesourie om geldvervalsing te bestry. * [[1950]] – Die wet van Terugkeer word in [[Israel]] aanvaar. * [[1971]] – Die 26ste wysiging van die Amerikaanse grondwet gee stemreg aan alle burgers 18 jaar en ouer. * [[1975]] – [[Kaap Verde]] word van [[Portugal]] onafhanklik. * 1975 – [[Arthur Ashe]] verslaan Jimmy Conners in die 89ste Wimbledon tenniskampioenskap. * [[2018]] – [[Litaue]] sluit by die [[OESO]] aan. * [[2026]] – [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] wen die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]] in [[Engeland]] met sewe paaltjies teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]]. == Geboortes == * [[1810]] – [[P. T. Barnum]], [[Amerikaanse]] sakeman en sirkuskunstenaar († [[1891]]). * [[1853]] – [[Cecil John Rhodes]], [[Britse]] imperialis en stigter van [[Rhodesië]] († [[1902]]). * [[1857]] – [[Clara Zetkin]], [[Duitse]] Marxistiese aktivis en kampvegter vir [[vroueregte]] († [[1933]]). * [[1872]] – [[Édouard Herriot]], Franse politikus († [[1957]]) * [[1875]] – [[Japie Hauptfleisch]], Boerekryger († [[1901]]). * [[1886]] – [[Felix Timmermans]], Vlaamse skrywer († [[1947]]). * 1886 – [[Willem Drees]], [[Nederland]]se eerste minister († [[1988]]). * [[1889]] – [[Jean Cocteau]], [[Franse]] kunstenaar († [[1963]]). * [[1904]] – [[Ernst Mayr]], Duitse bioloog († [[2005]]). * [[1911]] – [[Georges Pompidou]], President van [[Frankryk]] († [[1974]]). * [[1925]] – [[Jean Raspail]], Franse skrywer († [[2020]]). * [[1933]] – [[Lisa Janti]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[1956]] – [[Horacio Cartes]], President van [[Paraguay]]. * [[1959]] – [[Derrick America]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[1962]] – [[Mandlenkosi Galo]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[1967]] – [[Mustafa Al-Kadhimi]], Irakse politikus, [[Eerste Minister]] van [[Irak]] tot 2022. * [[1975]] – [[Hernán Crespo]], [[sokkerspeler]] van [[Argentinië]]. * [[1976]] – [[Johannes de Villiers]], [[Suid-Afrika]]anse skrywer. * [[1979]] – [[Amélie Mauresmo]], Franse [[tennisspeelster]]. * [[1980]] – [[Eva Green]], Franse aktrise. * [[1982]] – [[Alberto Gilardino]], [[Italië|Italiaanse]] [[sokkerspeler]]. * [[1987]] – [[Irvette van Zyl]], Suid-Afrikaanse langafstandatleet en wêreldkampioen oor 50 km. * [[1989]] – [[Dejan Lovren]], Kroatiese [[sokkerspeler]]. == Sterftes == * [[1676]] – [[Carl Gustav Wrangel]], [[Sweedse]] soldaat (* [[1613]]). * [[1833]] – [[Nicéphore Niépce]], Franse uitvinder (* [[1765]]). * [[1908]] – [[Jonas Lie]], skrywer van [[Noorweë]] (* [[1833]]). * [[1945]] – [[John Curtin]], [[Australië|Australiese]] joernalis en politikus, 14de Australiese Eerste Minister (* 1885). * [[1948]] – [[Carole Landis]], Amerikaanse aktrise (* [[1919]]). * [[1969]] – [[Walter Gropius]], [[argitek]] van [[Duitsland]] (* [[1883]]). * 1969 – [[Wilhelm Backhaus]], Duitse [[pianis]] en pedagoog (* [[1884]]). * [[1975]] – [[Otto Skorzeny]], Duitse [[Waffen-SS]] spesiale operasies- kenner (* [[1908]]). * [[1988]] – [[P.J. Schoeman]], [[Afrikaanse skrywer]] (* [[1904]]). * [[2002]] – [[Katy Jurado]], Meksikaanse aktrise (* [[1924]]). * [[2003]] – [[N!xau]], Namibiese rolprentakteur van [[The Gods Must Be Crazy]] (* ~1944). * [[2006]] – [[Amzie Strickland]], Amerikaanse aktrise (* [[1919]]). * [[2012]] – [[Gerrit Komrij]], Nederlandse skrywer, digter en dramaturg (* 1944). * [[2015]] – [[Hernus Kriel]], oudminister van wet en orde in die [[kabinet van Suid-Afrika]] (* [[1941]]). * 2015 – [[Piet Malan]], [[Springbokrugbyspeler]] (* [[1919]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * {{commonskat|5 July}} [[Kategorie:Julie]] bonhgk5ulaho6luev1csipd1a5ksknf 0 4051 2915883 2826428 2026-07-06T08:49:46Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2915883 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''12 April''' is die 102de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (103de in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar is nog 263 dae in hierdie jaar. == Gebeure == * [[467]] – Anthemius word verhef tot Romeinse Keiser. * [[1204]] – [[Konstantinopel]] verower deur die kruisvaarders van die vierde [[kruistog]]. * [[1261]] – [[Pous Alexander IV]] gee 'n bul aan koning [[Hendrik III van Engeland|Hendrik III]] van [[Engeland]] wat hom onthef van sy eed wat die koning geneem het in die Voorsienings van Oxford. * [[1281]] – [[Pous Martinus IV]] bevorder [[Girolamo Masci d'Ascoli]] (later [[Pous Nicolaas IV]]) tot kardinaal-biskop van Palestrina. * [[1671]] – [[Pous Clemens X]] verklaar ses persone heilig waaronder Sint Rose van Lima. * [[1798]] – Stigting van die Helvetiese Republiek met hoofstad [[Aarau]]. * [[1815]] – Uitbarsting van berg [[Tambora]] wat reeds op [[5 April]] begin het, eis altesaam minstens 71&nbsp;000 menselewens. * [[1850]] – [[Pous Pius IX]] keer terug na [[Rome]]. * [[1861]] – Die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] begin by [[Fort Sumter]]. * [[1877]] – Die [[Verenigde Koninkryk]] annekseer [[Transvaal]]. * [[1945]] – [[Harry S. Truman]] ingehuldig as die 33ste [[President van die Verenigde State]]. * [[1945]] – Troepe van die [[VSA]] betree die [[Buchenwald]]-[[konsentrasiekamp]]. * [[1961]] – [[Joeri Gagarin]] word die eerste man in die ruimte. * [[1975]] – [[Viëtnam-oorlog]]: Die [[Verenigde State]] se ambassade in [[Phnom Penh]], [[Kambodja]] word ontruim toe [[Khmer Rouge]] troepe die stad omsingel. * [[1981]] – Die eerste lansering van die [[ruimtependeltuig]] ''[[Ruimtependeltuig Columbia|Columbia]]'' vir die STS-1 missie. * [[1992]] – Euro Disney open in Marne-la-Vallee, [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[1892]] – [[Henry Darger]], Amerikaanse skrywer, romanskrywer en kunstenaar († [[1973]]). * [[1898]] – [[Lily Pons]], Amerikaanse [[opera]]sopraan († [[1976]]). * [[1905]] – [[Emmanuel Mounier]], [[Franse]] [[filosoof]] († [[1950]]). * [[1933]] – [[Montserrat Caballé]], Spaanse operasangeres († [[2018]]). * [[1939]] – [[Mannetjies Roux]], Springbokrugbyspeler. * [[1940]] – [[Herbie Hancock]], [[VSA|Amerikaanse]] [[pianis]], [[komponis]], en [[akteur]]. * [[1942]] – [[Jacob Zuma]], Suid-Afrikaanse politikus en vierde [[President van Suid-Afrika]] (2009–2018). * 1942 – [[Carlos Reutemann]], Argentynse [[Formule Een]]renjaer († [[2021]]). * [[1947]] – [[Tom Clancy]], Amerikaanse outeur († [[2013]]). * [[1949]] – [[Pravin Gordhan]], Suid-Afrikaanse politikus en voormalige minister van finansies († [[2024]]). * [[1950]] – [[David Cassidy]], Amerikaanse [[sanger]], [[akteur]] († [[2017]]). * [[1957]] – [[Suzzanne Douglas]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2021]]). * [[1957]] – [[Ronald Plasterk]], Nederlandse [[bioloog]] en voormalige [[PvdA]]-politikus. * [[1971]] – [[Shannen Doherty]], Amerikaanse aktrise († [[2024]]). * [[1979]] – [[Claire Danes]], Amerikaanse aktrise. * [[1981]] – [[Tulsi Gabbard]], Amerikaanse politikus dien sedert 2025 as die 8ste direkteur van nasionale intelligensie. * [[1992]] – [[Chad le Clos]], Suid-Afrikaanse swemmer en Olimpiese gouemedaljewenner. == Sterftes == * [[65]] – [[Lucius Annaeus Seneca]], filosoof ca. [[4 v.C.]] * [[352]] – [[Pous Julius I]], 35ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1945]] – [[Franklin D. Roosevelt]], Amerikaanse politikus en staatsman, 32ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1882]]). * [[1947]] – [[C. Louis Leipoldt]] Afrikaanse digter († [[28 Desember]] [[1880]]). * [[1969]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]). * [[1981]] – [[Joe Louis]], Amerikaanse bokser (* [[1914]]). * [[1988]] – [[Alan Paton]], Suid-Afrikaanse skrywer en politieke leier (* [[1903]]). * [[1993]] – [[Pierre Etienne Rousseau]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike en die stigter van [[SASOL]] (* [[1910]]). * [[2002]] – [[Steve Tshwete]], ANC-kabinetsminister (* [[1938]]). * [[2008]] – [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus (* [[1923]]). * [[2009]] – [[Marilyn Chambers]], Amerikaanse erotiese aktrise (* [[1952]]). * [[2013]] – [[Johnny du Plooy]], Suid-Afrikaanse swaargewigbokser (* [[1964]]). * [[2019]] – [[Carol Thomas]], Suid-Afrikaanse ginekoloog (* [[1961]]). * [[2020]] – [[Stirling Moss]], [[Orde van die Britse Ryk|OBE]] 'n voormalige [[VK|Britse]] renjaer (* [[1929]]). * [[2022]] – [[Gilbert Gottfried]], Amerikaanse komediant en akteur (* [[1955]]). == Vakansiedae en vierings == * Geboortefees van [[Mahavira]]. * Feesdag van Pous Julius I in die Rooms-Katolieke Kerk. * Herdenking van die eerste mens in die ruimte deur Joeri Gagarin: ** Kosmonautikadag (Rusland) ** [[Internasionale Dag van Menslike Ruimtevaart]]<ref>{{cite web |title=International Days |url=https://www.un.org/en/sections/observances/international-days/ |website=www.un.org |access-date=2 January 2021 |language=en |date=6 January 2015}}</ref> ** Joeri se Nag (Internasionale viering) {{commonskat|12 April}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:April]] prihnxqb9l0p59jv18hhpz8oi0uc81z 2915884 2915883 2026-07-06T08:51:15Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ 2915884 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''12 April''' is die 102de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (103de in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar is nog 263 dae in hierdie jaar. == Gebeure == * [[467]] – Anthemius word verhef tot Romeinse Keiser. * [[1204]] – [[Konstantinopel]] verower deur die kruisvaarders van die vierde [[kruistog]]. * [[1261]] – [[Pous Alexander IV]] gee 'n bul aan koning [[Hendrik III van Engeland|Hendrik III]] van [[Engeland]] wat hom onthef van sy eed wat die koning geneem het in die Voorsienings van Oxford. * [[1281]] – [[Pous Martinus IV]] bevorder [[Girolamo Masci d'Ascoli]] (later [[Pous Nicolaas IV]]) tot kardinaal-biskop van Palestrina. * [[1671]] – [[Pous Clemens X]] verklaar ses persone heilig waaronder Sint Rose van Lima. * [[1798]] – Stigting van die Helvetiese Republiek met hoofstad [[Aarau]]. * [[1815]] – Uitbarsting van berg [[Tambora]] wat reeds op [[5 April]] begin het, eis altesaam minstens 71&nbsp;000 menselewens. * [[1850]] – [[Pous Pius IX]] keer terug na [[Rome]]. * [[1861]] – Die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] begin by [[Fort Sumter]]. * [[1877]] – Die [[Verenigde Koninkryk]] annekseer [[Transvaal]]. * [[1945]] – [[Harry S. Truman]] ingehuldig as die 33ste [[President van die Verenigde State]]. * [[1945]] – Troepe van die [[VSA]] betree die [[Buchenwald]]-[[konsentrasiekamp]]. * [[1961]] – [[Joeri Gagarin]] word die eerste man in die ruimte. * [[1975]] – [[Viëtnam-oorlog]]: Die [[Verenigde State]] se ambassade in [[Phnom Penh]], [[Kambodja]] word ontruim toe [[Khmer Rouge]] troepe die stad omsingel. * [[1981]] – Die eerste lansering van die [[ruimtependeltuig]] ''[[Ruimtependeltuig Columbia|Columbia]]'' vir die STS-1 missie. * [[1992]] – Euro Disney open in Marne-la-Vallee, [[Frankryk]]. == Geboortes == * [[1892]] – [[Henry Darger]], Amerikaanse skrywer, romanskrywer en kunstenaar († [[1973]]). * [[1898]] – [[Lily Pons]], Amerikaanse [[opera]]sopraan († [[1976]]). * [[1905]] – [[Emmanuel Mounier]], [[Franse]] [[filosoof]] († [[1950]]). * [[1933]] – [[Montserrat Caballé]], Spaanse operasangeres († [[2018]]). * [[1939]] – [[Mannetjies Roux]], Springbokrugbyspeler. * [[1940]] – [[Herbie Hancock]], [[VSA|Amerikaanse]] [[pianis]], [[komponis]], en [[akteur]]. * [[1942]] – [[Jacob Zuma]], Suid-Afrikaanse politikus en vierde [[President van Suid-Afrika]] (2009–2018). * 1942 – [[Carlos Reutemann]], Argentynse [[Formule Een]]renjaer († [[2021]]). * [[1947]] – [[Tom Clancy]], Amerikaanse outeur († [[2013]]). * [[1949]] – [[Pravin Gordhan]], Suid-Afrikaanse politikus en voormalige minister van finansies († [[2024]]). * [[1950]] – [[David Cassidy]], Amerikaanse [[sanger]], [[akteur]] († [[2017]]). * [[1957]] – [[Suzzanne Douglas]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2021]]). * [[1957]] – [[Ronald Plasterk]], Nederlandse [[bioloog]] en voormalige [[PvdA]]-politikus. * [[1971]] – [[Shannen Doherty]], Amerikaanse aktrise († [[2024]]). * [[1979]] – [[Claire Danes]], Amerikaanse aktrise. * [[1981]] – [[Tulsi Gabbard]], Amerikaanse politikus dien sedert 2025 as die 8ste direkteur van nasionale intelligensie. * [[1992]] – [[Chad le Clos]], Suid-Afrikaanse swemmer en Olimpiese gouemedaljewenner. == Sterftes == * [[65]] – [[Lucius Annaeus Seneca]], filosoof ca. [[4 v.C.]] * [[352]] – [[Pous Julius I]], 35ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1945]] – [[Franklin D. Roosevelt]], Amerikaanse politikus en staatsman, 32ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1882]]). * [[1947]] – [[C. Louis Leipoldt]], Afrikaanse digter (* [[1880]]). * [[1969]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]). * [[1981]] – [[Joe Louis]], Amerikaanse bokser (* [[1914]]). * [[1988]] – [[Alan Paton]], Suid-Afrikaanse skrywer en politieke leier (* [[1903]]). * [[1993]] – [[Pierre Etienne Rousseau]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike en die stigter van [[SASOL]] (* [[1910]]). * [[2002]] – [[Steve Tshwete]], ANC-kabinetsminister (* [[1938]]). * [[2008]] – [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus (* [[1923]]). * [[2009]] – [[Marilyn Chambers]], Amerikaanse erotiese aktrise (* [[1952]]). * [[2013]] – [[Johnny du Plooy]], Suid-Afrikaanse swaargewigbokser (* [[1964]]). * [[2019]] – [[Carol Thomas]], Suid-Afrikaanse ginekoloog (* [[1961]]). * [[2020]] – [[Stirling Moss]], [[Orde van die Britse Ryk|OBE]] 'n voormalige [[VK|Britse]] renjaer (* [[1929]]). * [[2022]] – [[Gilbert Gottfried]], Amerikaanse komediant en akteur (* [[1955]]). == Vakansiedae en vierings == * Geboortefees van [[Mahavira]]. * Feesdag van Pous Julius I in die Rooms-Katolieke Kerk. * Herdenking van die eerste mens in die ruimte deur Joeri Gagarin: ** Kosmonautikadag (Rusland) ** [[Internasionale Dag van Menslike Ruimtevaart]]<ref>{{cite web |title=International Days |url=https://www.un.org/en/sections/observances/international-days/ |website=www.un.org |access-date=2 January 2021 |language=en |date=6 January 2015}}</ref> ** Joeri se Nag (Internasionale viering) {{commonskat|12 April}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:April]] 80shmci0z25d6k7ufq2ub8z8rp7agnk 0 4299 2915881 2887916 2026-07-06T08:45:30Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus 2915881 wikitext text/x-wiki {{MeiKalender}} '''2 Mei''' is die 122ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (123ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 243 dae in die jaar. == Gebeure == * [[1312]] – [[Pous Clemens V]] publiseer sy bul ''Ad Providam'' waarin hy die besittings van die [[Tempeliers]] oordra aan die Hospitaalridders. * [[1368]] – In die tweede oorlog tussen die Hansa en [[Denemarke]], verower die vloot van die Hansa en 2000 soldate die stad [[Kopenhagen]] en vernietig die stad. * [[1444]] – [[Pous Eugenius IV]] bevorder [[Alonso de Borja]] (later [[Pous Callixtus III]]) tot kardinaal. * [[1568]] – [[Maria I van Skotland]] ontsnap van die kasteel op [[Loch Leven]]. * [[1598]] – Vrede van Vervins: [[Frankryk]] en [[Spanje]] sluit vrede en beëindig Phillip II se deelname aan die Hugenote-oorlog. * [[1668]] – Ondertekening van die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]], daarmee kom die Devolusieoorlog tussen Frankryk en Spanje tot 'n einde. * [[1670]] – Koning [[Karel II van Engeland]] stig vir die pelshandel in [[Noord-Amerika]] die ''[[Hudson's Bay Company]]''. * [[1672]] – John Maitland word die hertog van Lauderdale en graaf van Maart. * [[1808]] – Skiereilandoorlog: Die opstand van Dos de Mayo (''El Levantamiento del Dos de Mayo''). Die burgers van [[Madrid]] kom in opstand teen die [[Napoleontiese Oorloë|Napoleontiese]] besettingsmag. * [[1816]] – [[Leopold I van België|Leopold van Saxe-Coburg]] en Charlotte Augusta trou. * [[1863]] – [[Amerikaanse Burgeroorlog]]: Die Slag van Chancellorsville eindig, met die nederlaag van die Potomac-weermag onder Generaal Joseph Hooker. * [[1885]] – ''Good Housekeeping''-tydskrif te koop vir die eerste keer. * [[1885]] – Die ''Congo Free State'' gevestig deur Koning [[Leopold II van België]]. * [[1889]] – [[Menelik II]], Keiser van [[Ethiopië]], teken 'n verdrag met [[Italië]], wat Ethiopië beheer gee oor [[Eritrea]]. * [[1900]] – Oscar II van Swede gee sy ondersteuning aan [[Groot-Brittanje]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Boere-oorlog]]. * [[1926]] – 'n [[Burgeroorlog]] breek uit in [[Nicaragua]]. * [[1933]] – Die eerste waarneming van die Loch Ness-monster gerapporteer. * [[1933]] – [[Adolf Hitler]] verban werkersunies. * [[1945]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Sowjetunie]] kondig die val van Berlyn aan. Sowjetsoldate hys die rooi vlag oor die [[Reichstag (gebou)|''Reichstag''-gebou]]. [[Duitsland|Duitse]] magte gee oor in [[Italië]]. * [[1952]] – Die [[De Havilland Comet]] vlieg as eerste [[passasiersvliegtuig]] met straalenjins vir die BOAC van Londen na Johannesburg. * [[1953]] – Troonbestyging van die konings [[Faisal II van Irak]] en Hoessein van Jordanië. Albei is kleinkinders van die voormalige koning van [[Mekka]]. * [[1955]] – [[Tennessee Williams]] wen die [[Pulitzerprys vir Drama]] vir ''Cat on a Hot Tin Roof''. * [[1966]] – Upper Hutt in [[Nieu-Seeland]] word as 'n stad geproklameer. * [[1969]] – Die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[skip]] RMS ''Queen Elizabeth 2'' vertrek op sy eerste vaart na [[New York-stad|New York]]. * [[1982]] – Die [[HMS Conqueror (S48)|HMS ''Conqueror'']] sink die [[Argentinië|Argentynse]] skip ''ARA General Belgrano'' gedurende die [[Falkland-oorlog]]. * [[1984]] – ''Sunday in the Park with George'' open in [[Broadway]]. * 1986 – Die radioaktiewe wolk van die [[Tsjernobil-kernramp]] van 26 April 1986 trek oor [[België]] en Nederland. * [[1988]] – Die laaste [[Rockwell B-1 Lancer]] word afgelewer. * [[1989]] – Hongaarse soldate begin met die sloping van die "[[Ystergordyn]]" tussen [[Hongarye]] en [[Oostenryk]]. Alle grensversperrings word afgebreek. * [[1990]] – Tydens 'n ontmoeting in Kaapstad kom die [[Staatspresident van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Staatspresident]] [[Frederik Willem de Klerk]] en [[Nelson Mandela]] ooreen om die beleid van [[Apartheid]] af te skaf. * 1990 – Die skrywer Árpád Göncz (68), word deur die Hongaarse parlement aangestel as die voorsitter en interim-president van die republiek. * [[1997]] – [[Tony Blair]] word [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk]], en beëindig daarmee 18 jaar van die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]]-regering. Op 44 is hy die jongste eerste minister in 185 jaar. * [[2000]] – [[Bill Clinton]] kondig aan dat toegang tot [[GPS]], soortgelyk aan dié van die [[VSA|Amerikaanse]] militêre stelsel, beskikbaar sal word vir die publiek. * [[2011]] – [[Osama bin Laden]], die leier van die terreurorganisasie [[Al-Kaïda|Al Qaida]], word in 'n huis in Abbottabad, [[Pakistan]] deur Amerikaanse soldate doodgeskiet. * [[2012]] – In [[Viëtnam]] word Thủ Dầu Một tot 'n stad verklaar. == Geboortes == * [[1729]] – Keiserin [[Katharina II van Rusland]] († [[1796]]). * [[1772]] – [[Novalis]], Duitse [[digter]] († [[1801]]). * [[1846]] – [[Zygmunt Noskowski]], Poolse komponis en dirigent († [[1909]]). * [[1860]] – [[Theodor Herzl]], Joods-Oostenrykse joernalis, uitgewer en stigter van die Sionisme († [[1904]]). * [[1885]] – [[Hedda Hopper]], Amerikaanse aktise en [[joernalis]] († [[1966]]). * [[1891]] – Genl. Sir [[Pierre van Ryneveld]], (KBE, CB, DSO, MC) Suid-Afrikaanse militêre bevelvoerder en vlieënier († [[1972]]). * [[1892]] – [[Manfred von Richthofen]], Duitse [[Vlieënier|vegvlieënier]]. ''Die Rooi Baron''-vlieënier († [[1918]]). * 1912 – [[Nigel Patrick]], Engelse akteur († [[1981]]). * [[1921]] – [[Satyajit Ray]], Indiese rolprentvervaardiger († [[1992]]). * [[1923]] – [[Patrick Hillery]], Ierse arts en politikus († [[2008]]). * [[1925]] – [[Roscoe Lee Browne]], Amerikaanse akteur († [[2007]]). * [[1929]] – [[Jigme Dorji Wangchuck]], 3de koning van [[Bhutan]] († [[1972]]). * [[1935]] – Koning [[Faisal II van Irak]] († [[1958]]). * [[1936]] – [[Engelbert Humperdinck (sanger)|Engelbert Humperdinck]], Amerikaanse sanger. * [[1941]] – [[Stephen J. Cannell]], rolprentvervaardiger. * [[1942]] – [[Jacques Rogge]], Belgiese [[Ortopediese chirurgie|ortopediese chirurg]] en agste president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] († [[2021]]). * [[1946]] – [[David Suchet]], Engelse verhoog- en televisie-akteur. * [[1946]] – [[Lesley Gore]], Amerikaanse sangeres († [[2015]]). * [[1952]] – [[Christine Baranski]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. * 1952 – [[Gerald Olitzki]]. Suid-Afrikaanse eiendomsontwikkelaar. * [[1969]] – [[Brian Lara]], [[Trinidad en Tobago|Trinidadse]] [[krieket]]speler. * [[1972]] – [[Dwayne Johnson|Die Rock]], WWE professionele [[stoei]]er en akteur. * [[1975]] – [[David Beckham]], Engelse [[sokker]]speler. * [[1978]] – [[Hykie Berg]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[1987]] – [[Sexy Cora]], [[Duitsers|Duitse]] [[pornografiese aktrise]] († [[2011]]). * [[2015]] – [[Prinses Charlotte van Wallis]], [[dogter]] van [[William, Prins van Wallis]], en 'n Britse troonopvolger. == Sterftes == * [[1519]] – [[Leonardo da Vinci]], Italiaanse wetenskaplike, wiskundige, ingenieur, uitvinder, skilder, beeldhouer, argitek, musikant en skrywer (* [[1452]]). * [[1844]] – [[William Thomas Beckford]], Engelse roman- en reisskrywer (* [[1760]]). * [[1864]] – [[Giacomo Meyerbeer]] (72), Joods-Duitse komponis en dirigent (* [[1791]]). * [[1972]] – [[J. Edgar Hoover]], Amerikaanse direkteur van die [[FBI]] (* [[1875]]). * [[1995]] – [[Michael Hordern]], Engelse akteur (* [[1911]]). * [[1997]] – John Carew Eccles, [[Nobelprys|Australiese Nobelpryswenner]]. * [[1999]] – [[Oliver Reed]], Britse akteur (* [[1938]]). * [[2011]] – [[Osama bin Laden]], Arabiese terroris en stigter van al-Kaïda (* [[1957]]).<ref>{{en}}[http://www.nytimes.com/2011/05/02/world/asia/osama-bin-laden-is-killed.html?_r=0 N.Y. Times - Osama bin Laden is killed]</ref> * [[2016]] – [[Nelie Smith]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en die een-en-dertigste [[Springbokkapteins|Springbokkaptein]] (* [[1934]]). == Vakansiedae == * [[Baha'i]] – Laaste dag van die fees van Ridván. * [[Pole]] – Vlagdag. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Mei]] 7gqwqaaecb8epze5aqb1z0tv3b4mhyd 4 5209 2915876 2915415 2026-07-06T07:22:51Z Suidpunt 13232 /* Besoeke vir Junie. */ 2915876 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) 0wf0hj0csmypsj7jeoq4mfacbv5ldxa 0 7632 2915886 2915548 2026-07-06T09:02:09Z Aliwal2012 39067 /* Laaste jare */ C. Louis Leipoldt 2915886 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = D.J. Opperman | bynaam = | beeld = DJ Opperman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = D.J. Opperman omstreeks 1960. | geboortenaam = Diederik Johannes Opperman | geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|9|29}} | geboorteplek = [[Dundee]], [[Natal (provinsie)|Natal]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|9|29|1985|9|22}} | sterfteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} | beroep = Digter en dramaturg | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] (1947, 1956, 1969 en 1980)<br />[[Hofmeyrprys]] (1954, 1956, 1966 en 1980)<br />[[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-prys vir Letterkunde]] (1964 en 1980)<br />Drie-Eeue Stigting-prys (1956)<br />Louis Luyt-prys (1980)<br />Gustav Preller-prys vir literêre kritiek (1985) | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Diederik Johannes Opperman''' (1914–1985) was 'n professor in [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. As [[Afrikaanse Digters|Afrikaanse digter]] en [[dramaturg]] verower hy die [[Hertzogprys]] vir beide [[poësie]] en [[drama]].<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Opperman,_Diederik_Johannes{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:DJ Opperman 1960 Universiteit van Stellenbosch.jpg|duimnael|regs|D.J. Opperman aanvaar in 1960 die professoraat in Afrikaanse letterkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hier hou hy op 26 Februarie daardie jaar die lesing "Kolporteur en kunstenaar", sy eerste openbare optrede in sy nuwe hoedanigheid.]] Diederik Johannes Opperman is op [[29 September]] [[1914]] op die familieplaas Geduld nr. 2 naby Dannhauser in die distrik [[Dundee]] in [[Natal (provinsie)|Natal]] gebore.<ref>Kannemeyer, J.C. “D.J. Opperman: ’n Biografie” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986</ref><ref name=":0">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/opperman.html</ref> Hy is die oudste van agt kinders, vyf seuns en drie dogters (van wie een vroeg oorlede is), van Diederik Johannes Opperman ([[5 Junie]] [[1891]] – [[20 Mei]] [[1943]]) en Heila Susanna Magdalena Botha ([[13 November]] [[1892]] – [[27 Augustus]] [[1956]]). Sy broers was Hermanus Lambertus (Maans) (gebore 1917), Louis Petrus (1923), Christiaan Christoffel (Chris) (1926) en Jacobus Abraham (Koos) (1930) en sy susters was Elizabeth Margaretha (Liz) (1918), Louisa Petronella (1920–1921) en Violetta Susanna (Vi) (1921). Sy vader slaag slegs standerd ses, maar was ’n skrander man wat weens gebrek aan geleerdheid nooit sy volle potensiaal verwesenlik het nie. Hy is aanvanklik boer op die familieplaas en later spoorwegwerker en versekeringsagent van beroep, maar was geïnteresseerd in die Oosterse wysbegeerte en die spiritisme en het in sy vrye tyd geskilder. Die gesin verhuis gereeld as gevolg van die vader se beroepsveranderinge. Dirk se eerste lewensjare bring hy op sy grootvader se plaas Stedham deur, naby die sendingstasie [[Glückstad]] in die distrik [[Vryheid]] in [[Natal]]. Weens die gesukkel om ’n lewe as boer te maak, verhuis die gesin in 1917 na [[Ladysmith]], waar sy vader se broer Chris reeds as spoorwegamptenaar werk en sy vader ook in hierdie amp by hom aansluit. In 1918 verhuis hulle na sy moeder se familiedorp [[Memel, Vrystaat|Memel]] in die [[Vrystaat]], waar die vader as [[grofsmid]] werk. Vanaf 1921 bly hulle op New Formosa, ’n klein spoorweghalte naby [[Estcourt]] in Natal, waar sy vader stasievoorman is. Aanvanklik gaan Dirk in Engels skool op Estcourt, en in 1922 verhuis die gesin na Hart’s Hill naby [[Colenso]], waar hy hier ook in Engels sy skoolopleiding voortsit. In 1923 verhuis hulle na Colenso self, waar sy pa steeds in diens van die spoorweë staan. Reeds as jong kind kom Dirk in aanraking met die taal en kultuur van die [[Zoeloes]] en [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]], en leer hy hul leefwyse en wêreld intiem ken. Op elfjarige ouderdom word hy ernstig siek aan maagkoors en draai by die dood om. Hy bring etlike maande in die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] hospitaal in [[Pietermaritzburg]] deur. Weens ’n hartkwaal is sy vader in 1926 verplig om sy werk by die spoorweë op te sê en om die huis in Colenso te verkoop. Die gesin verhuis dan na Estcourt, waar sy vader as versekeringsagent begin werk en Dirk sy standerd ses voltooi. In 1929 verhuis hulle na [[Frere]], waar sy vader sy versekeringswerk voortsit. Dirk word as gevolg van die depressie toestande gedwing om sy skoolopleiding te onderbreek en ’n tyd saam met sy broer Maans op ’n kleinhoewe in die dorp met koeie, hoenders en groente te “boer”. Aan die einde van 1930 verhuis die gesin na Vryheid in Natal, waar sy vader op ’n kommissiebasis as ’n agent vir African Homes Trust werk. Vanaf 1931 gaan Dirk dan as ryper leerling na die dubbelmedium Hoërskool Vryheid waar [[P.C. Schoonees]] die skoolhoof is en hy vir die eerste keer gedeeltelike onderrig in Afrikaans ontvang. Schoonees word sy Afrikaans onderwyser, wat sy leerlinge se insig in die letterkunde verdiep en só ’n liefde daarvoor by hulle aankweek. Dirk begin reeds op Colenso om gediggies in Engels te skryf, maar op Vryheid begin hy meer ernstig dig en skryf verskeie gedigte in Afrikaans. Gerard (Koos) Boonstra gee onderrig in [[Wetenskap]] op Vryheid. Boonstra het ’n uitgesproke Darwinistiese oortuiging, skeptiese en kritiese ingesteldheid teenoor die Kerk en opstandige gesindheid teenoor die Regering. Hierdie eienskappe oefen groot invloed uit op die ontwikkeling van Dirk se rasionele denke en hy begin belangstel in die deterministiese denke van die evolusieleer. Aangesien die Oppermangesin dit altyd maar skraps gehad het, staan Boonstra hom later finansieel by met sy studies vir sy meestersgraad. Aan die einde van 1934 lê hy die matrikulasie-eksamen van die [[Universiteit van Suid-Afrika]] af en behaal die beste uitslag in die Hoër Taalbondeksamen, wat aan hom ’n onderwyslening besorg waarmee hy sy studies kon voortsit. === Verdere studie en begin van loopbaan === [[Lêer:P du P Grobler.jpg|duimnael|regs|180px|Die letterkundige kritikus [[P. du P. Grobler]].]] In 1935 gaan Dirk na die [[Natalse Universiteitskollege]] in Pietermaritzburg waar hy aanvanklik in die University Lodge koshuis tuisgaan en in sy derde jaar privaat loseer. Aan hierdie universiteit het [[G.S. Nienaber]] as dosent ’n stimulerende invloed op hom en moedig hom as digter aan. Hy is ook bevriend met Jan Scannell, [[C.J.M. Nienaber]], [[Sheila Cussons]], P. du P. Grobler en [[M.J. Harris]]. Tydens universiteitsvakansies werk hy as [[vragmotorbestuurder]] van die klipbrekers by die munisipale gruisgat. Vanaf 1936 dien hy in die redaksie en in 1938 is hy redakteur van ''Natal University College Magazine'', terwyl hy in 1936 ook stigter en sekretaris en in 1937 voorsitter is van die Afrikaanse Kultuurklub. Dirk behaal in 1937 die B.A.-graad met [[Hollands]] (soos Afrikaans-Nederlands in daardie tyd bekend was), [[Geskiedenis]] en [[Sielkunde]] as hoofvakke. In 1938 studeer hy aan sy Hoër Onderwysdiploma, wat hy die einde van die jaar met onderskeiding verwerf, en skryf ook reeds in vir sy meestersgraad opleiding. Reeds aan die einde van 1938 slaag hy die eksamengedeelte (vandag die B.A. Honneurs) van sy M.A.-graad met onderskeiding en aan die einde van 1939 behaal hy die M.A.-graad onder leiding van G.S. Nienaber met onderskeiding met ’n verhandeling oor ''Die Afrikaanse letterkundige kritiek tot 1922''. Onder die skuilnaam Arnold Benadi behartig hy in die jare 1938 en 1939 die boekerubriek van ''Die Natalse Afrikaner'' en plaas dan ook van sy skeppende werk in hierdie publikasie. Deur bemiddeling van G.S. Nienaber raak hy ook betrokke by die Natalse radio-omroep, waar hy boekbesprekings waarneem en ook aan ander programme deelneem. Na aanleiding van sy besondere prestasie met sy Onderwysdiploma en die eksamen vir sy M.A.-graad word die Victoria-beurs vir oorsese studie reeds einde 1938 aan hom toegeken, waarmee hy van plan was om vanaf September 1939 in [[Nederland]] te studeer. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] verongeluk egter hierdie planne. Tydens sy universiteitsjare het hy ernstige verhoudings met Marie Theron en die model Olga Ardell. In Mei 1938 kom hy weer in aanraking met sy latere eggenote, Marié van Reenen, wat saam met hom op skool was, toe sy as sekretaresse en hy as voorsitter van die oudskolierebond van die Hoërskool Vryheid ’n reünie reël. Hulle begin hierna met ’n ernstige verhouding. === Loopbaan as onderwyser en troue === Dirk gee vanaf 1940 tot middel 1945 onderwys aan die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg, wat beide laer en hoër klasse gehuisves het en ook die enigste Afrikaanse skool in die stad was. Nadat hy aanvanklik betrokke was by die laer klasse, skuif hy vanaf 1941 oor na die hoër klasse en doseer veral Afrikaans, maar ook Geskiedenis, Engels en per geleentheid ook [[Rekenkunde]]. Hy skryf in 1944 die skoollied vir hierdie skool en is afrigter van een van die rugbyspanne, atletiek en skyfskiet, terwyl hy ook leiding neem met kulturele bedrywighede soos die toneelvereniging en die kunswedstryde. Van 1940 tot 1944 is hy ook redakteur van die skooljaarblad. Terselfdertyd werk hy aan ’n doktorale verhandeling oor die natuurbeelding in die letterkunde, wat hy nooit voltooi nie. In hierdie tyd verskyn verskeie van sy gedigte in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' en hy lewer ook boekbesprekings vir hierdie tydskrif en vir ''Ons eie boek''. Op 2 April 1942 trou hy met Marié van Reenen, wat vanaf 1941 ook onderwys gee by die Voortrekkerskool in Pietermaritzburg. Onder haar getroude van verwerf sy later bekendheid vir haar kinderverhale en gedigte, optekening en oorvertelling van inboorlingsprokies en vertaling van ''Versamelde sprokies van Hans Christian Andersen''. Die egpaar het drie dogters, [[Trienke Laurie|Catherina Elizabeth (Trienke)]] (gebore 10 Mei 1946), Heila Marié (gebore 1 November 1947) en Diederi Joanne (gebore 10 April 1956). Trienke word later self ’n bekende digteres onder haar getroude van, [[Trienke Laurie]], en sy is ook ’n behendige skilderes.<ref>Tafelberg-Uitgewers: http://www.tafelberg.com/authors/333 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409131807/http://tafelberg.com/Authors/333 |date= 9 April 2016 }}</ref> Om die gesin se inkomste aan te vul is Dirk nasiener van Hollandse vraestelle aan die Natalse Universiteitskollege en bied hy buitemuurse lesings aan, terwyl hy ook buitemuurse lektor is by die Tegniese Kollege. Vanaf Julie 1945 aanvaar Dirk ’n betrekking aan die Helpmekaar Hoërskool in Johannesburg, waarheen sy ouers reeds in 1938 verhuis het en sy vader op 20 Mei 1943 oorlede is. Hier leer hy die grootstadlewe van fabriek en myn beter ken. Die gevare wat hierdie omgewing inhou, word geïllustreer deur die feit dat sy broer Louis in die versoeking kom om geld te verduister en kort voor Dirk se aankoms in Johannesburg gevang en later tot drie jaar tronkstraf gevonnis is. Hierdie gebeurtenis vind neerslag in sy poësie, veral ''Ballade van die grysland''. In hierdie tyd raak Dirk ook bevriend met [[Elisabeth Eybers]], [[H.A. Mulder]], [[Fritz Steyn]], [[Olga Kirsch]] en [[M.P.O. Burgers]]. === Loopbaan as joernalis en skrywer en begin van akademiese loopbaan === Reeds sedert 1939 verskyn van sy gedigte en boekbesprekings in ''Die Huisgenoot'' en as die hoofredakteur Markus Viljoen hom aan die einde van 1945 ’n betrekking aanbied, verhuis hy in Januarie 1946 na Kaapstad. Hier geniet hy die stimulerende vriendskap van onder andere [[Fred le Roux]], I.W. van der Merwe ([[Boerneef]]), [[N.P. van Wyk Louw]], [[Jan Greshoff]], [[W.A. de Klerk]] en [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]], met [[Elsa Joubert]] wat op dieselfde dag as hy ook nuut by ''Die Huisgenoot'' begin werk. In [[Kaapstad]] woon die gesin eers ’n kort ruk in beknopte akkommodasie in [[Seepunt]] en in Kloofnekweg, waarna hulle in 1947 na ’n woonstel in [[Drieankerbaai]] trek. Hier woon hulle tot Julie 1954 en betrek dan hulle eerste huis in [[Tamboerskloof]], steeds in Kaapstad. Die jare in Kaapstad lei tot ’n kreatiewe opbloei in Opperman se lewe. Uit hierdie tyd dateer van sy belangrikste poësie en dramas en skryf hy sy deeglike kritiese opstelle. Hy stel ook sy indrukwekkende reeks verseboeke saam en werk mee aan ''Wêreldletterkunde'', ''Die Moderne Ensiklopedie'' en ''Die Skatkis''. In 1947 tree hy toe tot die redaksie van ''Standpunte'', maar as gevolg van sy werk by ''Die Huisgenoot'' (wat hy aan die einde van Januarie 1949 bedank) en die moontlike besware wat daar teen sy aandeel aan ’n ander tydskrif kon kom, word sy naam eers vanaf April 1949 by die paneel gevoeg. Op 1 Maart 1949 aanvaar hy ’n tydelike lektoraat by die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy hoofsaaklik die Middeleeuse en sewentiende eeuse Nederlandse literatuur doseer. Vir die eenjaarkursus doseer hy die Geskiedenis van die Taalbewegings en die Literatuur voor 1900, terwyl hy ook twee kursusse vir die Departement Drama aanbied. Dirk word in [[1950]] tot permanente lektor en in November 1954 tot senior lektor aan die universiteit bevorder. Nadat probleme rondom die aard en winsdeling van ''Standpunte'' met [[W.E.G. Louw]] tot ’n spits gedryf word, neem Dirk die sekretariaat van hierdie tydskrif in 1950 oor en sorg tot 1955 vir die hoë peil wat hierdie tydskrif handhaaf. Hy is in hierdie tyd en geruime tyd daarna ook die vernaamste keurder vir nuwe letterkundige publikasies by Nasionale Boekhandel. In 1951 word hy uitgenooi tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in April 1952 word hy ook op aanbeveling van W.J. du P. Erlank ([[Eitemal]]) verkies tot lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], nadat ’n soortgelyke aanbeveling van Erlank in 1950 afgewys is. In Desember 1952 behaal hy onder leiding van J. du P. Scholtz die D.Litt.-graad met sy opspraakwekkende proefskrif, ''Die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie'', wat die volgende jaar as ''[[Digters van Dertig]]'' gepubliseer word. Wanneer hy ’n eksemplaar van hierdie boek aan Van Wyk Louw in Nederland stuur met die versoek om kommentaar, reageer Louw negatief oor sy metodes en sy gebruikmaking van persoonlike inligting wat hy te goeder trou aan Opperman genoem het. Hierdie korrespondensie en die repliek lei tot ’n breuk in hulle vriendskapsverhouding, hoewel beide steeds groot waardering vir die ander se kreatiewe werk toon. === Reise === Einde 1956 vertrek Dirk en sy vrou met ’n Rembrandt-beurs op ’n uitgebreide Europese reis, ’n ervaring wat later in sy poësie neerslag sal vind. Hulle vertrek op 7 Desember 1956 per boot vanaf Kaapstad na [[Southampton]] in [[Engeland]] en daarvandaan na [[Londen]] en [[Amsterdam]]. Hier besoek hulle vir N.P. van Wyk Louw, wat daardie tyd in Nederland woonagtig was, en Dirk ontmoet ook verskeie Nederlandse skrywers en digters soos Simon Vinkenoog, A. Roland Holst en Gerrit Achterberg. Die besoek sluit ook [[Duitsland]], [[België]] (waar hulle Hugo Claus ontmoet), [[Italië]], [[Griekeland]], Engeland, [[Frankryk]] en [[Spanje]] in. Fred le Roux en sy vrou Ria sluit in Europa by hulle aan vir ses weke van die toer. Tydens die besoek sien Opperman bykans vyftig teateropvoerings en besoek talle katedrale en plekke van historiese belang. Die terugkeer begin op 27 Junie 1957, weer per boot. Tydens die Julievakansie van 1958 besoek die gesin Natal, waar hulle die familie en jeugplekke opsoek. In November 1958 betrek hy sy vakansiehuis van hout gebou in Franskraal aan die Suid-Kaapse kus, wat ook ’n invloedsfeer is vir van sy latere gedigte en waar hy gereeld gaan uitspan. Hy koop later nog ’n erf op Franskraal en laat ’n dubbelverdiepinghuis daarop bou, wat die gesin vroeg in 1965 kon betrek. In 1968 neem hy vir ses maande verlof en onderneem tydens die April-skoolvakansie ’n uitgebreide reis per motor deur die hele Suid-Afrika en [[Botswana]]. Onderweg doen hy by verskeie letterkundiges en skrywers aan, insluitende [[M.E.R.|M.E.R]]. op [[Swellendam]], [[Rob Antonissen]] op [[Grahamstad]], [[A.P. Grové]] in [[Pretoria]], [[Gerrit Dekker]] in [[Potchefstroom]] en [[Etienne Leroux]] op [[Koffiefontein]]. === Stellenbosch periode === Aan die begin van 1960 word Dirk hoogleraar in die [[Afrikaanse letterkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/D.J._Opperman</ref> en die gesin trek reeds in November 1959 na [[Stellenbosch]], waar hulle in ’n huis in Thibaultstraat bly wat Opperman Kiepersol noem. In sy Stellenbosse periode gaan hy voort met sy werk as digter en dramaturg, al is sy produksie in hierdie jare kleiner in omvang. As hoogleraar lewer hy ’n groot bydrae deur die opleiding van letterkundiges soos [[J.C. Kannemeyer]], D.F. Spangenberg, J.P. Smuts, [[Leon Strydom]] en Gerrit Olivier. Hy stig ook die Letterkundige Laboratorium waarin aspirant digters hulle eie skeppende werk ontleed en waardevolle advies van hom ontvang. Hierdie advies aan digters (waaronder [[Lina Spies]], [[Leon Strydom]], [[Fanie Olivier]], [[André le Roux]], [[Rika Cilliers]], [[Charles Fryer]], [[Etienne van Heerden]], [[Joan Hambidge]] en [[Marlene van Niekerk]]), is ’n voortsetting van die hulp wat hy op persoonlike vlak en as uitgewerskeurder aan talle digters sedert die veertigerjare gee. Hy is vanaf 1962 direkteur van die firma [[Human & Rousseau|Human en Rousseau]] en het ’n belangrike aandeel aan die beplanning van heelparty publikasies, terwyl hy vir die kinderafdeling van hierdie uitgewer Sunny B. Warner se ''Tobias en sy groot rooi tas'' vertaal. Periodiek skryf hy boekverslae vir die uitgewers [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]], HAUM en [[Perskor]]. By geleentheid tree hy ook op as keurder by die toekenning van literêre pryse, soos die C.N.A.-prys, die Reina Prinsen Geerligs-prys en die Afrikaanse Persboekhandel-prys. Hy tree ook op as redakteur van die reeks ''Blokboeke oor die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde'', as adviseur vir die ''[[Kennis Ensiklopedie]]'' en as ereredakteur in die redaksie van die Vlaamse letterkundige tydskrif ''Ons Erfdeel''. === Teenkanting van die sensuurwet === Weens sy prominente posisie as vooraanstaande kunstenaar en akademikus is hy ook in die sestiger- en sewentigerjare in die brandpunt sover dit die toenemende staatsinmenging in en [[Sensuurwet (Apartheid)|sensuur]] van die letterkunde betref. Reeds in ’n brief aan ''[[Die Burger]]'' van 20 Maart 1963 spreek hy hom teen die beoogde sensuurwet uit. Daarna sou hy, hoofsaaklik deur middel van private gesprekke eerder as vertoë in die openbaar, hom beywer vir ’n bevredigender bedeling wat die beheer oor publikasies betref. [[W.A. de Klerk]] en Mary Renault (met medewerking van N.P. van Wyk Louw) stel ’n credo oor die wetsontwerp op waarin hulle wys op die gevare van sensuur van letterkundige werke, wat Dirk onderteken. Hy het verder gereeld indringende gesprekke met [[Merwe Scholtz]] en A.P. Grové, wat albei in die Sensuurraad gedien het, terwyl hy op Franskraal gereeld geleentheid het om hierdie aangeleentheid met Volksraadslede te bespreek. In hierdie tye het hy ook ’n meningsverskil met mnr. [[Pieter Willem Botha|P.W. Botha]], na aanleiding van die Eerste Minister dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kritiek op Van Wyk Louw se ''Die pluimsaad waai ver''. Botha stel onder andere voor dat Opperman op ’n rots moet gaan sit en ’n ode aan die volk en vaderland te skryf, waarop Opperman antwoord dat die eerste rymwoord met “rots” waaraan hy dink, “kots” is. Later verskil hy ook met die Eerste Minister mnr. [[John Vorster]] oor die bekroning van [[Breyten Breytenbach]] se ''Die huis van die dowe''. Vorster dring onder andere daarop aan dat Opperman hom moet kom spreek oor Breytenbach se bundel en die implikasies van ’n bekroning, waarop Opperman vir Vorster inlig dat hy ’n leek is op die gebied van die letterkunde en dat hy daarop aandring om Vorster eers voldoende vir so ’n gesprek op te lei. Na die verbod op ''Kennis van die aand'' van [[André P. Brink]] reageer Opperman in ’n openbare toespraak skerp wanneer die sensuurwetgewing verander word en nou selfs strenger en meer drakonies is. Hy lewer ook getuienis ten gunste van die opheffing van die verbod op ''Kennis van die Aand'' en Etienne Leroux se ''Magersfontein, O Magersfontein'''!''''' === Drankmisbruik en gesondheidsprobleme === Reeds in die sestigerjare maar veral na 1970 raak Dirk lewensmoeg en toenemend depressief oor sy afname in skeppingskrag en produktiwiteit. Ook die dood van N.P. van Wyk Louw in 1970 raak hom diep, aangesien hy sy kreatiewe werk altyd teen Louw gemeet het en nou nie meer ’n waardige teenstander het nie. In al groter mate wend hy hom tot drank as reddingsmiddel en drink nou tot ses bottels rooiwyn per dag. Hierdie drankmisbruik lei tot groter neerslagtigheid en depressiwiteit, wat hom nog meer laat drink, sodat hy in ’n bose kringloop verval. Tydens die vakansie op [[Franskraalstrand|Franskraal]] aan die einde van 1975 word hy siek en in Januarie 1976 word hy in die Tygerberg hospitaal in [[Bellville]] opgeneem as gevolg van lewerversaking. Binne tien dae verloor hy beheer oor sy funksies en verval hy in ’n komatose toestand. Daar word herhaaldelik vir sy lewe gevrees en hy spandeer feitlik die gehele 1976 in die hospitaal.<ref name=":0" /> Sy vrou laat hom later oorplaas na die Stellenbosch Hospitaal, waar sy behandeling verander is. Sy kollegas, vriende en kennisse was oortuig dat hy sou sterf en sy dokters huldig ook hierdie mening. As jarelange vriend word die joernalis [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk Pienaar]] gevra om ’n doodsberig te skryf wat as hoofartikel in ''Die Burger'' geplaas sou word, terwyl [[Ernst van Heerden]] op versoek van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] ’n lykrede vir die televisie en [[Meyer de Villiers]] een vir die radio opgeneem het. Dirk herstel egter merkwaardig en kan in 1977 sy werk as hoogleraar voortsit, tot met sy aftrede aan die einde van 1979. In hierdie tyd voltooi hy werk aan die merkwaardige digbundel ''Komas uit ʼn'' ''bamboesstok'' wat deur vele kenners as die beste digbundel in Afrikaans beskou word. Daarna behartig hy as buitengewone professor tot einde 1980 nog die Letterkundige Laboratorium aan die Universiteit van Stellenbosch. === Laaste jare === Sedert 1977 word sy dokumente aan die Universiteit van Stellenbosch bewaar. Hierdie versameling bestaan uit die manuskripte van sy dramas en gedigte, aantekeninge vir ''Digters van Dertig'', werk aan die verseboeke, materiaal oor ''Die Huisgenoot'' en ''Standpunte'', outobiografiese gegewens, koerantuitknipsels, dagboeke, manuskripte van ander digters en skrywers (onder andere [[C. Louis Leipoldt]], [[Boerneef]], [[Eitemal]], [[Uys Krige]], Elisabeth Eybers, Van Wyk Louw, Ina Rousseau, [[Peter Blum]], M.E.R., Lina Spies en [[Leon Strydom]]) en sy uitgebreide korrespondensie, dikwels met kladkopieë van sy eie briewe aan baie digters en kritici (onder meer W.E.G. Louw, N.P. van Wyk Louw, G.A. Watermeyer, [[Rob Antonissen]] en [[A.P. Grové]]). In Augustus 1980 het hy ’n ligte [[Beroerte|beroerte-aanval]] in ’n tyd wat sy vrou in die hospitaal opgeneem is vir ’n operasie, maar hy herstel gou weer hiervan. Met die geld wat hy met die Louis Luyt-prys wen onderneem hy in Maart en April 1981 ’n reis na [[Malawi]] om navorsing te doen vir sy nuwe digbundel. Op 22 Junie 1981 kry hy ’n ernstige beroerte-aanval terwyl hy druk besig is met sy nuwe bundel en word hy eers in die hospitaal en later tuis verpleeg. Dit is egter duidelik dat die beroerte gepaard gegaan het met breinskade. In September 1982 word hy oorgeplaas na die Geluksoord-tehuis vir verswakte bejaardes, waar hy tot met sy dood versorg word. Op Sondag, 22 September 1985 is D.J. Opperman na ’n lang siekbed in die Geluksoord-tehuis op [[Stellenbosch]] oorlede. Sy weduwee, Marié, is op 24 Augustus 1999 aan hartversaking oorlede.<ref>Korrespondent “Hartversaking eis Opperman se vrou” “Plus” 27 Augustus 1999</ref> == Skryfwerk == Reeds op laerskool skryf Dirk gedigte in Engels en van sy gedigte verskyn later in die skooljaarblaaie. Nog voor die einde van sy matriekjaar stel hy ’n manuskrip saam van gedigte wat hy tot in daardie stadium geskryf het. Hy neem dit vroeg in 1935 na [[G.S. Nienaber]] vir kommentaar, wat die gedigte vriendelik bespreek en hom aanmoedig om voort te gaan. Op [[7 September]] [[1934]] verskyn sy eerste gepubliseerde stuk in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Dit is ’n kortverhaal wat teen ’n [[Zoeloe]]-agtergrond afspeel, getiteld ''Die reënoffer'', wat hy skryf in sy skooljare te [[Vryheid]]. Sy eerste gepubliseerde gedig, ''Seepbelle blaas'', verskyn in 1935 in die ''Natal University College Magazine'' en hy verower hiermee die prys as beste bydrae van ’n eerstejaar. Ander verse soos ''My boeke'', ''Daeraad'', ''Die sweet des aanskyns'', ''Stadsaand'', ''Die vallei'', ''Eros'', ''Somerreëns'', ''Bacchanalieë'', ''Drif'' en ''In die tuin'' verskyn ook in hierdie tydskrif, asook ’n opstel oor ''Die broers Karamazov: Dostojevski''. Verder publiseer hy bydraes in ''The Natal Witness'' en ''Die Saamwerk'' (onder redaksie van G.S. Nienaber) en die prysbekroonde gedig ''Soekend'' verskyn in Junie 1936 onder die skuilnaam Soeker in laasgenoemde publikasie. Ander gedigte in ''Die Saamwerk'' sluit in ''Op die rivier'' en ''Gemis'', terwyl hy ook boekresensies en artikels soos ''Letterkundige kritiek'' hierin publiseer. Later werk hy ook mee aan ''Die Natalse Afrikaner'' en lewer vir hierdie publikasie gedigte soos ''Plantasie-lied'', ''Die maan oor die see'' en ''Na-doodse gebed'', die kortverhaal ''Die maalklip'' en die transkripsie van ’n aantal minnebriewe van Zoeloes. Reeds in 1937 voltooi hy onder aanmoediging van G.S. Nienaber sy eerste bundel gedigte, ''Opwaartse drif'', maar dit word deur die Volksblad-boekhandel vir publikasie afgekeur. Nog ’n manuskrip gedigte word deur J.L. van Schaik afgekeur. In hierdie jare word sy gedigte toenemend ook in ''Die Huisgenoot'' geplaas, terwyl hy ook publiseer in die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. === Poësie === In 1943 lê Dirk ’n bundel onder die titel ''Grensgeveg'' vir publikasie aan die [[Naspers|Nasionale Pers]] voor, maar dit word aan hom teruggestuur weens die papierskaarste tydens die oorlog. Deur bemiddeling van Fred le Roux en Markus Viljoen van ''Die Huisgenoot'' word ’n gewysigde manuskrip daarna voorgelê aan die uitgewersredakteur [[Gerrit Dekker]]. Hy keur publikasie aanvanklik af, maar ná verdere hersiening en verwerking word die bundel vir publikasie aanbeveel. Uiteindelik word ''Heilige beeste'' dan in 1945 gepubliseer. Dit is baie duidelik dat dit ’n besondere talent is wat hier aan die werk is. Hoewel hy ouderdomsgewys ’n tydgenoot is van [[Dertigers]] soos [[N.P. van Wyk Louw]], [[W.E.G. Louw]], [[Uys Krige]] en [[Elisabeth Eybers]], is daar van meet af aan ’n ander klem in sy poësie. Sodoende word hy die leier van die [[Veertigers]]. Tematies is hy in sy eerste bundel sterk [[Afrika]]-gerig, met die Natalse ruimte en die Zoeloekultuur as geografiese agtergrond. Die titel van die bundel (en ook grootliks die struktuur daarvan) is dan ook ontleen aan die kulturele agtergrond rondom die titelgedig, waar die drie drifte rondom die beeste beskryf word as die aardse, die vrou en die Groot-Groot-Gees (of God). Die daaglikse wei van die beeste in die veld verbind hulle met die aardse; daar word hoofsaaklik met beeste lobola betaal voordat daar vrou geneem word, wat hulle sterk met liefde verbind; en die beeste is ook afstammelinge van die (heilige) voorvaders se kuddes. Hierdie drie temas word dan in aparte afdelings verder ondersoek. Tegnies maak Opperman in hierdie bundel baie meer gebruik van die “gewone” of “wetenskaplike” woord, eerder as die “mooi” woord wat die werk van die Dertigers kenmerk.<ref>Mulder, H.A. “Standpunte” Reeks 1, no.2 1945</ref> Die [[Hertzogprys]] word in 1947 aan ''Heilige beeste'' toegeken. In ''Negester oor Ninevé'' dui “negester” (nege sterre, ’n fiktiewe sterrekonstellasie) op die oorheersende tema van vrugbaarheid en groei, veral met verwysing na die swanger vrou en die kind in haar buik. Hierdie swangerskap duur natuurlik nege maande met die ster wat ook Christus se geboorte aangekondig het, waardeur dit aansluiting vind by die sterk Bybelse inslag in die temas van verskeie gedigte in hierdie bundel. ’n Groot deel van die bundel is ook ’n besinning oor die naderende vaderskap en die taak wat daar op die man in dié verband wag. Die Ninevé in die titel is die sondige Bybelse stad, die bose vrou wat met die meedoënloosheid van die eise wat die stadslewe stel, die wonder van die geboorte wil vernietig.<ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 29, Junie 1960</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte” Jaargang 4, no.2, 1949</ref> Die epos ''Joernaal van Jorik'' kan op verskeie vlakke gelees word. Dit is oënskynlik die verslag van ’n spioen wat in oorlogstyd per duikboot aan die kus van Suid-Afrika afgelaai word, met die opdrag om verslag te doen oor alles wat hy waarneem en meemaak in hierdie vreemde land (wat natuurlik ook die lewenstaak van ’n digter is). Hierdeur word ’n spanningselement in die verloop van die gedig ingebou. Jorik leer die land en sy mense ken en word vasgevang in die politieke situasie en lewenswyse binne Suid-Afrika. Sy makkers moet hom aan die einde met geweld per duikboot wegvoer na sy eintlike vaderland, want hy voel hom een met die land en sy mense. Die Jorik van die titel is afgelei van die digter se eie name (Diederik Johannes), wat ’n outobiografiese element suggereer, terwyl die figuur ook gesien kan word as ’n soort “alleman”. Die ervarings van Jorik kan dus teen die universele agtergrond gesien word as onder andere die verhaal van die [[Afrikaners|Afrikaner]], gevorm deur sy eie en die wêreldgeskiedenis. Daar is ook ’n moontlike universele lesing, waar die epos die lewensloop van die mens uitbeeld soos hy in die gang van eeue sy verskyning maak, deel word van die aarde en eindelik na die apokalips weggevoer word vir rekenskap. Sy sendinggewer is onsigbaar, maar Jorik (of die mens) sal tog eindelik rekenskap van hulle aktiwiteite moet gee, wat sterk simbolies is van die Christelike sending aan die mens op aarde. Ook die [[psigoanalise]] vind neerslag na aanleiding van veral Jung se kollektiewe bewussyn. Die gedig word eindelik ’n grootse visie van die Suid-Afrika van die veertigerjare van die vorige eeu, met die komplekse interaksies tussen man en vrou en politieke groeperings geskilder teen die agtergrond van die geskiedenis en geografie van die land en die wêreld. Dit alles bereik Opperman deur middel van konkrete en elementêre woordgebruik en die gebruik van ’n eenvoudige heffingsvers, in kwatryne gerangskik. Die verhaal van Jorik word in vyf afdelings vertel.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Standpunte” No. 21, Oktober 1951</ref> Soos Van Wyk Louw se ''Raka'' is ''Joernaal van Jorik'' in [[Russies]] vertaal en deur professor John Harvey ook in [[Engels]]. In 1989 bewerk Roelof Temmingh die werk ook musikaal, waar die teks in sy geheel voorgelees word teen die agtergrond van ’n nuut gekomponeerde klankbaan. ’n Bandopname van die enigste uitvoering word in [[2012]] in ’n CD omskep. Ten tye van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n faksimilee-uitgawe van ''Joernaal van Jorik'' onder die titel ''Galeie van Jorik'' uitgegee, waarin die ontstaan van hierdie belangrike werk uiteengesit word in verskillende weergawes en kritiese kommentaar van kollegas en vriende.<ref>Brink, André P. “Rapport” 27 Januarie 1980</ref><ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref><ref>Van Rensburg, F.I.J. “Beeld” 29 Oktober 1979</ref> In ''Engel uit die klip'' poog die digter om die religieuse (die “engel”) uit die harde en ongenaakbare werklikheid (die “klip”) te voorskyn te laat tree, soos ’n kunstenaar ’n beeld uit marmer kap. Die verlossende werking van kuns is dus ’n sentrale motief. Dit impliseer verder die uitverkorenheid van die geroepene wat hierdie taak moet vervul, asook die belangrikheid van sy getuienis en belydenis, wat in die bundel tot sy reg kom. Die titel suggereer ook reeds die verlossingsmotief en die religieuse, wat sentraal staan in die bundel.<ref name="ant" /> Die tema van rasseverhoudinge word verder geneem in ''Blom en baaierd'', waar die blom in die titel die skoonheid en ordelike simboliseer en staan teenoor die baaierd, wat dui op vormloosheid, chaos en warboel.<ref name="ant15">Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 15, Desember1956-Januarie 1957</ref><ref name="ant63">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref>Grové, A.P. “Standpunte”, “Januarie/Februarie 1958</ref> ''Blom en baaierd'' word in 1956 met die [[W.A. Hofmeyr-prys]] bekroon. ''Astrak'' is ’n eie keuse uit sy poësie, waar die titel verwys na ’n uittreksel of kondensaat.<ref name="ant63" /><ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 32, Desember 1960</ref> Voorheen ongebundelde gedigte word ook hier ingesluit, wat later in ''Dolosse'' opgeneem sal word. Opperman maak hier dikwels geringe tekswysigings aan voorheen gepubliseerde gedigte, wat meestal nie in latere uitgawes van die afsonderlike bundels gevolg word nie. In 1960 stel [[Merwe Scholtz]] vir die Nederlandse mark ’n bundel uit sy gedigte saam onder die titel ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'', wat deur die Nederlandse uitgewer G.A. van Oorschot uitgegee word en goed ontvang word in Nederland.<ref>Britz, E.C. “The Argus” 22 Januarie 1987</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Suid-Afrikaan” Lente 1987</ref><ref>Roos, Henriette “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 4, Desember 1986</ref> ''Dolosse'' se titel kan verwys na dierlike bene (met ’n toespeling van towery en waarsêery) of as simbool van dood en vernietiging in die verlede, maar ook na hoofsaaklik somber boodskappe en profesieë oor die toekoms en hierdie betekenismoontlikhede vind weerklank regdeur die bundel. Dit is gedeeltelik die digterlike weergawe van Opperman se uitgebreide oorsese reis in die vyftigerjare, waardeur die Afrika-agtergrond van sy eerste verse geografies verruim word.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> Die C.N.A.-prys word in 1963 en die W.A. Hofmeyr-prys in 1965 aan ''Dolosse'' toegeken. Die bundel is in 1965 ook ’n sterk aanspraakmaker op die Hertzogprys met heelwat steun in die keurpaneel, maar later word voorkeur gegee aan ''Tristia'' van N.P. van Wyk Louw. ''Kuns-mis'' (wat by geleentheid van Opperman se vyftigste verjaarsdag verskyn) se titel dui reeds aan dat hier met ’n ligter aanslag gewerk word, aangesien die produkte nie heeltemal as kuns gesien word nie, dit mis die teiken as kuns óf is meer kunsmatig. Die titel verwys ook na kunsmis, wat suggereer dat die gedigte eerder as voedingsbron vir die poësie gesien moet word as die finale produk. In die eerste afdeling is ’n groot aantal van die verse geskryf na aanleiding van literêre gebeurtenisse. Die bundel word afgesluit met ’n afdeling van kritiese selfportrette, wat ook vir die eerste keer die tema van die digter se drankverslaafdheid aanraak, veral in die twee ''Dylan Thomas''-gedigte.<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> ''Kort reis na Carrara'' is ’n bundel met ’n beperkte oplaag waarin [[A.P. Grové]] ’n keuse uit Opperman se gedigte maak om saam te val met sy vyftigste verjaarsdag. ''Edms. Bpk.'' het as agtergrond die see en omgewing van Franskraal, waar die digter se strandhuis is, en behandel die beperktheid van menslike besit en dus in geestelike sin ook die tydelikheid van sy verblyf op aarde. Gemeet teen sy vorige bundels is dit ’n baie kleiner doek waarteen die wêreld in hierdie bundel geskilder word en hierdie verskraling vind ook uiting in die tematiek. Die digter sien die tydelikheid van alles en die liggaamlike aftakeling, siekte en dreigende naderende dood, welke tema hy met groot verskeidenheid aanbied. Die mens word geteken as die slagoffer van bonatuurlike magte waaroor hy nie beheer het nie, maar ook as selfvernietiger. Die bundel word in drie afdelings verdeel, met die ongetitelde eerste afdeling wat verse oor beperktheid en aftakeling bevat. Die treffende titelgedig proklameer eers die digter se besitneming van sy erf, met daarna die Janfiskaal (simbool van die dood) wat hierdie gebied doodluiters as syne toe-eien en die slang (simbool van die duiwel) wat daarna alles as sy eiendom proklameer. Daardeur word Dirk se erf se beperktheid treffend geïllustreer in kontras met die wydte van die voël en slang se gebied.<ref>Brink, André P. “Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cilliers, Rika “Standpunte” Nuwe reeks 119, Junie 1975</ref> Na sy merkwaardige herstel verskyn ''Komas uit ’n bamboesstok'' met die subtitel ''die mirakelagtige terugkeer ná lewerversaking van ene Marco Polo'', wat as ’n soort herbegin beskou kan word. Die “komas” in die titel verwys na die digter se siektetoestand, maar sinspeel ook op die benaming vir ’n sywurm se papies wat in die ooste in ’n bamboesstok gesmokkel is. So word dit met “bamboesstok” verbind, wat verband hou met Christus, die reisiger se wandelstok en ook kan verwys na die manlike seksorgaan. Op hierdie wyse word dood, vrugbaarheid en voortplanting alles binne die titel saamgevat. Die bundel word verdeel in sewe rolle met ’n proloog en epiloog, wat deur die digter in die opdraggedig verduidelik word as verwysend na die nege maande-siklus van die fetus en sy eie sewe maande siekte.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Junie 1979</ref><ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 20 no. 2, Junie 1980</ref><ref>Lindenberg, Ernst “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979</ref> Die toonaard van die bundel is baie ligter as in ''Dolosse'' en ''Edms. Bpk. Komas uit ’n bamboesstok''” word in 1979 met die C.N.A.-prys en in 1980 met die Hertzogprys, die W.A. Hofmeyr-prys en die Louis Luyt-prys bekroon. Ná sy dood word ’n faksimilee-uitgawe van sy onvoltooide bundel gedigte as ''Sonklong oor Afrika'' uitgegee, waarin hy die vele fasette van Afrika en ook sy ontwikkeling sou verken, van die prehistoriese tot die moderne tyd. Die gedigte is kennelik steeds onafgewerk, sodat dit nie soseer as digbundel beoordeel kan word nie. Hierdie boek het dus grotendeels nut om die digter se werkwyse te bestudeer.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 30 Oktober 2000</ref><ref>Snyman, Henning “Rapport” 17 Desember 2000</ref> ==== Versamelbundels en ander gepubliseerde gedigte ==== Sy gedigte word in ’n menigte versamelbundels opgeneem, insluitende ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse ballades'', ''Junior verseboek'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Faune'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digterstemme'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Liggaamlose taal'', ''Uit ons letterkunde'', ''Woordpaljas'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en ''Goudaar''. Deur die jare publiseer hy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende ''Die Huisgenoot'', ''Standpunte'' en ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring''. A.P. Grové is redakteur van Opperman se ''Versamelde poësie'', wat na sy dood gepubliseer word en waarin al sy bundels in een band opgeneem word. Drie vroeë gedigte (''Daeraad'', ''Die vallei'' en ''Stadsaand'') wat in die ''Natal University College Magazine'' gepubliseer is en nie in hierdie bundel opgeneem is nie, word deur Amanda Botha op die Versindaba webwerf gepubliseer.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |title=argiefkopie |access-date= 2 November 2016 |archive-date=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113121421/http://versindaba.co.za/2010/10/25/dj-opperman-drie-vroee-gedigte/ |url-status=dead }}</ref> Baie van sy gedigte word vertaal, onder andere in [[Duits]] deur Helmut Erbe, in [[Frans]] deur André Piot, in [[Engels]] deur C.J.D. Harvey, [[Guy Butler]], Anthony Delius en William en Jean Branford, in [[Russies]] deur Jewgeni Witkowski, in [[Italiaans]] deur Giacomo Prampolini en in [[Sweeds]] deur Britt G. Hallqvist. As samesteller van bloemlesings lewer hy ’n onskatbare bydrae,<ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402204618/http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html |date= 2 April 2016 }}</ref> veral met die samestelling van ''Groot Verseboek'', wat ’n verteenwoordigende oorsig van die beste Afrikaanse poësie bied en die gesaghebbende standaardwerk op hierdie gebied word.<ref>Huisamen, Tim “Rapport” 7 Mei 1976</ref><ref>Olivier, Gerrit “Die Burger” 12 Januarie 1984</ref><ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 1 Mei 1978</ref> Vir laerskole stel hy ''Klein verseboek'' en ''Junior verseboek'' saam en vir hoërskole ''Senior verseboek'', terwyl ''Kleuterverseboek'' op ’n selfs jonger mark gerig is.<ref>Loots, Sonja “Rapport” 9 Oktober 2005</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> ''Lied van die land'' bevat gedigte wat die skoonheid van Suid-Afrika besing, waarin Opperman in 'n inleiding op die ou Hollandse reisjoernale en vroeë Nederlandse verse oor die Kaap wys. Saam met [[C.J.M. Nienaber]] stel hy die versamelbundel ''Dubbelloop'' saam uit die Nederlandse en Afrikaanse poësie. === Drama === Ook op dramagebied maak hy ’n wesenlike bydrae met sy drie versdramas. Met ''Periandros van Korinthe'' neem hy uit die werke van [[Herodotos|Herodotus]] die geskiedenis van Periandros, die alleenheerser van die stad [[Korinthe]] in die tyd voor Christus.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 4, 1955</ref><ref name="ant63" /><ref>Botha, Elize “Standpunte” Nuwe reeks 31, Oktober 1960</ref><ref>Elferink, Rita “Die Burger” 19 Augustus 1987</ref> ''Periandros van Korinthe'' word reeds op [[29 Oktober]] [[1954]] oor die radio uitgesaai en in Mei en Junie 1955 in Stellenbosch en Kaapstad opgevoer. Die drama word in 1955 met die W.A. Hofmeyr-prys en in 1956 met die Hertzogprys bekroon, terwyl dit in 1956 ook ’n prys van die Drie Eeue-Stigting verwerf. ''Vergelegen'' vertel die geskiedenis van die bewind van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]] aan die Kaap. Sy droom is om die Kaap se produkte wêreldwyd te bemark, maar hy bevorder homself en sy amptenary deur voorkeur aan hulle produkte te gee. Dit bring hom in botsing met die Vryburgers, wat ekonomies sukkel om te oorleef aangesien hulle nie afsetpunte vir hulle produkte kry nie. Hierdie botsing tussen die amptenare en Vryburgers vorm die spanningslyn in die drama, waar die amptenare selfversekerd begin teenoor die verdeelde Vryburgers, maar later al hoe meer verdeeld raak, terwyl die Vryburgers groei tot ’n nuwe nasie.<ref name="ant15" /><ref name="ant63" /> ''Vergelegen'' word vir die eerste keer in Augustus [[1964]] in Kaapstad opgevoer om saam te val met Opperman se vyftigste verjaarsdag en word ook later oor die radio uitgesaai. Die struktuur van sy derde drama, ''Voëlvry'' (''kroniekspel van ’n voortrek''), is heelwat losser van aard en maak gebruik van die vrye vers. Die titel verwys na die trekkers wat aan die een kant vry soos voëls is, aan geen gebied gekoppel nie, en aan die ander kant na mense wat voëlvry verklaar is en dus op sig uitgedelg kan word. Die drama is gebaseer op die dagboek van die Voortrekkerleier [[Louis Tregardt|Louis Tregard]], waarin die ontberinge van die Trek, die kleinlike rusies en persoonlike verskille uitgebeeld word. Sodoende vorm hulle ’n mikrokosmos van die volk, verteenwoordigend van die menslike maatskappy in ’n onherbergsame wêreld.<ref>Van der Walt, P.D. “Standpunte” Nuwe reeks 79, Oktober 1968</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> Hierdie drama is in opdrag van [[Kruik|KRUIK]] vir die Republiekfees van [[1966]] geskryf en beleef sy eerste opvoering in April 1967 in die H.B. Thom-teater op Stellenbosch. Later word dit ook oor die radio uitgesaai. ''Voëlvry'' word in [[1969]] met die Hertzogprys vir drama bekroon. === Prosa === ==== Kortverhale ==== Die eerste kortverhaal wat hy publiseer is ''Die reënoffer'', wat op [[7 September]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn. Hierin word ’n menslike offer gemaak om die droogte te breek. Die verhaal getuig van ’n intieme kennis van die veld en van die Zoeloekultuur. [[Daniel Hugo]] neem hierdie kortverhaal op in die versamelbundel ''Tydskrif 2''. Hierna volg die kortverhaal ''Die maalklip'', wat in ''Die Natalse Afrikaner'' verskyn. Sover bekend is dit die enigste kortverhale wat hy publiseer. ==== Werk as kritikus ==== Met sy werk as kritikus lewer Opperman ’n baie belangrike bydrae. In ''Die Natalse Afrikaner'' publiseer hy in die jare 1938–1939 ’n rubriek oor boeke en kuns, waaronder agt artikels oor “gebrokenheid” en die digters van die dertigerjare, wat ’n voorstudie is vir sy latere doktorale proefskrif. In ''Die Natalse Afrikaner'' van [[1 Augustus]] [[1938]] publiseer hy ook die belangwekkende opstel ''Wanneer begin die Afrikaanse letterkunde?'' wat op [[3 Februarie]] [[1939]] in ''Die Huisgenoot'' oorgedruk word en sy lang verbintenis met hierdie tydskrif inlei. Sy doktorale proefskrif word as ''Digters van Dertig'' gepubliseer en is die standaardwerk wat hierdie belangrike vernuwing in ons digkuns ontleed en uiteensit. Hierin maak hy op toeganklike wyse die digters se invloede vir die leser oop, terwyl hy indringende kommentaar lewer op die figure en hulle digterskap. Sy oordeel oor die digters van Dertig se werk het na publikasie van sy proefskrif besondere impak op die algemene waardeoordeel wat daar oor hierdie<ref>Gilfillan, F.R. “Standpunte” Nuwe reeks 140, April 1979</ref> digters gevel word.<ref name="ant63" /> Benewens sy bydrae as keurder vir uitgewers, skryf hy in tydskrifte soos ''Die Huisgenoot'', ''Ons eie boek'' en ''Standpunte'' verskeie resensies en letterkundige opstelle, wat in die bundels ''Wiggelstok'' en ''Naaldekoker'' byeengebring word. In ''Wiggelstok'' word ’n wye verskeidenheid van onderwerpe aangetref, waaronder resensies oor ouer Nederlandse en Afrikaanse werke tesame met nuwer werk, literêr-sosiologiese en literêr-historiese essays, asook boeiende teoretiese besinnings oor die kwatryn en die versdrama. Die opstel “''Kuns is boos!''” is ’n boeiende uiteensetting van sy besinning oor die taak van die kunstenaar en hy wys onder andere op die wyse waarop die kunstenaar geheel en al onpartydig staan teenoor die held en die skurk en in ’n groot mate dus selfs amoreel is deur sy onpartydigheid. As die mens die kunstenaar oorwin, word kuns eensydig en didakties, terwyl die kunstenaar as oorwinnaar sorg vir estetiek. ''Naaldekoker'' bevat stukke (artikels en toesprake) wat hoofsaaklik in die sestigerjare ontstaan.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> ''Verspreide opstelle'' word deur [[J.C. Kannemeyer]] versorg en bundel die ongebundelde resensies en opstelle van Opperman wat nie in sy ander bundels verskyn nie. Daar is drie afdelings, waarvan die eerste besprekings van spesifieke werke is, die tweede geleentheidswerk is wat hy op versoek geskryf het en die derde sy voordrag by die aanvaarding van die C.N.A.-prys vir die digbundel ''Dolosse'' en ’n opstel met sy toekomsblik op die Afrikaanse geesteslewe bevat.<ref>Brink, André P. “Rapport” 25 September 1977</ref><ref>Van der Walt, P.D. “Die Transvaler” 27 Augustus 1977</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> Hy lewer ook bydraes tot boeke, onder andere die lang gedig oor ''Shaka'' vir die bloemlesing ''Tuinprovinsie Natal'' onder redaksie van C.J.M. Nienaber.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 15 no. 2, Junie 1975</ref> Opperman lewer as samesteller ook ’n belangrike bydrae, veral met sy samestelling van [[Gustav Preller|Gustav S. Preller]] se ''Eerstelinge'', waardeur Preller as eerste belangrike letterkundige kritikus in Afrikaans se verspreide opstelle byeengebring word, en H.A. Mulder se ''Laaste opstelle'', waarin hierdie besonder belangrike kritikus uit die tyd van die digterlike opbloei in die dertiger- en veertigerjare se werk bewaar word. ’n Keur uit die beskouings van P.C. Schoonees stel hy as ''Die tweede verdieping'' saam uit verspreide bundels van hierdie skrywer en literator. As redakteur en met die medewerking van vyftien vakkundiges op verskillende gebiede ondersoek hy die wynkultuur vanaf sy oorsprong in die geskiedenis, die verspreiding daarvan na Suid-Afrika, die neerslag in die kuns en literatuur en die omgang en gebruik van wyn, wat uitloop op die publikasie van ''Gees van die wingerd'', wat ook in Engels uitgegee word. == Eerbewyse == Benewens die talle pryse vir sy boeke word sy persoon en werk by herhaling bekroon. By geleentheid van sy vyftigste verjaarsdag in 1964 stel A.P. Grové die bloemlesing ''Kort reis na Carrara'' uit sy werk saam. Die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] in 1968, die Universiteit van Stellenbosch in 1976, die [[Universiteit van Kaapstad]] in 1980 en die [[Universiteit van Pretoria]] in 1982 ken eredoktorate aan hom toe. In 1970 ontvang hy vir sy redigering van ''Gees van die Wingerd'' die Franse Diplome d’Honneur du Prix de la Propagande en in Februarie 1980 ’n [[KWV]]-toekenning, terwyl hy in 1970 ook met erelidmaatskap van die Stellenbosse Boere- en Wynproewersvereniging vereer word en in 1980 met erelidmaatskap van die KWV. In [[1971]] word hy buitelandse erelid van die [[Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren|Koninklijke Vlaamsche Academie voor Nederlandsche Taal en Letterkunde]]. Tydens die viering van sy sestigste verjaarsdag in 1974 word hy gehuldig met die verskyning van verskeie bundels. ''Woord en wederwoord'', saamgestel deur Merwe Scholtz, is ’n bundel opstelle oor sy werk en hom as persoon; ''D.J. Opperman: dolosgooier van die woord'', saamgestel deur A.P. Grové, bevat besprekings van sy poësie; en ''Verse vir Opperman'' bevat verse van 24 vooraanstaande Suid-Afrikaanse digters wat hulle gedigte elkeen met die hand op spesiale papier geskryf het. Sy studente bied in [[1974]] ’n huldigingsprogram met voordragte uit sy werk aan. In 1977 word hy vereer met die diploma van die Uniso Brasileira de Escritores van Manaus, [[Brasilië]]. Op [[9 Augustus]] [[1978]] ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring tydens ’n byeenkoms op Stellenbosch. Ter geleentheid van sy 65e verjaarsdag in 1979 word ’n hele uitgawe van ''Standpunte'' (Nuwe reeks 143, September 1979) aan hom en sy werk gewy, terwyl J.C. Kannemeyer die uitgawe van ''Galeie van Jorik'' behartig, waarin die geskrewe manuskrip van ''Joernaal van Jorik'' opgeneem word tesame met redaksionele aantekeninge en ’n inleiding. In [[1983]] word hy verkies tot ’n erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en in [[1984]] word hy vereer met die Staatspresident se Dekorasie vir Voortreflike Diens. In 1985 ken die Akademie die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap aan hom toe vir sy literêre kritiek. Na sy dood kondig die Universiteit van Stellenbosch aan dat ’n nagraadse beurs (geborg deur Nasionale Boekhandel) en ’n jaarlikse prestige-gedenklesing (geborg deur die Fynproewersgilde van Stellenbosch) ter ere van sy gedagtenis by die universiteit ingestel word. Sy gedigte word vertaal in onder andere Engels, Duits en Nederlands en verskeie doktorale proefskrifte word oor sy werk, veral sy digkuns, geskryf. J.C. Kannemeyer skryf ’n omvattende biografie oor sy lewe onder die titel ''D.J. Opperman: ’n biografie'' en stel later ook die fotoboek oor sy lewe onder die titel ''Die bonkige Zoeloelander'' saam.<ref>Botha, Johann “Die Burger” 30 November 1994</ref><ref>Grové, A.P. “Insig” November 1994</ref> Lina Spies publiseer ''Kolonnade'' in [[1993]], ’n studie van Opperman se poësie. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1945 |''Heilige beeste'' |- |1947 |''Negester oor Ninevé'' |- |1949 |''Joernaal van Jorik'' |- |1950 |''Engel uit die klip'' |- |1953 |''Digters van Dertig'' |- |1954 |''Periandros van Korinthe'' |- |1956 |''Blom en baaierd'' ''Vergelegen'' |- |1959 |''Wiggelstok'' |- |1960 |''Astrak'' ''D.J. Opperman: ’n Keur uit sy gedigte'' |- |1963 |''Dolosse'' |- |1964 |''Kort reis na Carrara'' ''Kuns-Mis'' |- |1968 |''Voëlvry'' |- |1970 |''Edms. Bpk.'' |- |1974 |''Naaldekoker'' |- |1977 |''Verspreide opstelle'' |- |1979 |''Die galeie van Jorik'' ''Komas uit ’n bamboesstok'' |- |1987 |''Versamelde poësie'' |- |2000 |''Sonklong oor Afrika'' |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1946 |''Stiebeuel'' (saam met F.J. le Roux) |- |1951 |''Groot verseboek'' ''Junior verseboek'' ''Senior verseboek'' |- |1954 |''Lied van die land'' |- |1957 |''Kleuterverseboek'' |- |1958 |''Klankies vir kleuters'' (saam met H.J. van Zyl) ''Verseboek vir standerd VI'' (saam met J.A. Heyl) ''Verseboek vir standerds VII en VIII'' (saam met J.A. Heyl |- |1959 |''Afrikaanse digkuns'' (saam met H.J. van Zyl) ''Klein verseboek'' |- |1960 |''My Afrikaanse verseboek'' (saam met M.A. Basson en E. Stumpf) |- |1961 |''Eerstelinge'' – Gustav S. Preller ''Laaste opstelle'' – H.A. Mulder ''My eerste verseboek. Standerd I'' (saam met C.B. Linder) ''My tweede verseboek. Standerd II'' (saam met C.B. Linder) ''My derde verseboek. Standerd III'' (saam met C.B. Linder) ''My vierde verseboek. Standerd IV'' (saam met C.B. Linder) ''My vyfde verseboek. Standerd V'' (saam met C.B. Linder) |- |1962 |''Die tweede verdieping'' – P.C. Schoonees |- |1965 |''Stiebeuel 2'' (saam met F.J. le Roux) |- |1966 |''Dubbelloop'' (saam met C.J.M. Nienaber) |- |1967 |''Kinderkeur uit A.G. Visser'' ''Klankies vir kleintjies'' (saam met H.J. van Zyl) |- |1968 |''Gees van die wingerd'' ''Spirit of the vine'' |- |1976 |Diere-maniere: vrolike rympies oor goeie maniere |- |1979 |''Jonger verseboek vir hoërskole'' (saam met J.A. Heyl) |- |1980 |''Poësie vir plesier'' ''Verseboek vir die jeug'' (saam met J.A. Heyl) |- |1981 |Nuwe klein verseboek |- |1985 |''Skakering'' (saam met G.H.J. Coetzee) |} === Vertaling === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1964 |''Tobias en sy groot rooi tas'' – Sunny B. Warner |- |1982 |''101 rympies'' (saam met E.P. du Plessis, Elizabeth van der Merwe, P.W. Grobbelaar en Leon Rousseau) |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize en Pretorius, Réna (reds.) “Samehang en sin” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Eerste druk 1983 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. “Oordeel en besinning” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Grobler, P. du P. “Verkenning” Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. “Dagsoom” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. (red.) “D.J. Opperman – Dolosgooier van die woord” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974 * Grové, A.P. “Die duister digter” Universiteitspers, Natal Pietermaritzburg en Durban 1949 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. “D.J. Opperman” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-BoekhandelJohannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * HAUM “Stellenbosse Galery” HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Kannemeyer, J.C. “Opstelle oor die Afrikaanse drama” Academica Kaapstad Pretoria Eerste uitgawe 1970 * Kannemeyer, J.C. “Konfrontasies” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Kannemeyer, J.C. “Kroniek van klip en ster” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die dokumente van Dertig” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Eerste druk 1990 * Kannemeyer, J.C. “Die bonkige Zoeloelander” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1994 * Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys “Die naamlose muse” Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. “Onsydige toets” Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk “Weegskaal” Human & Rousseau Kaapstad, Pretoria en Johannesburg Eerste uitgawe 1982 * Nienaber, C.J.M. “Oor literatuur 2” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, C.J.M. (redakteur) “Tuinprovinsie Natal” Tafelberg Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1977 * Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pretorius, Réna “Ryk domeine” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990 * Scholtz, J. du P. “Oor skilders en skrywers” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Scholtz, Merwe “Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Scholtz, Merwe “Die teken as teiken” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Scholtz, Merwe (samesteller) “Woord en wederwoord” Human & Rousseau Pretoria en Kaapstad 1974 * Spies, Lina “Kolonnade” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg 1992 * Spies, Lina “Ontmoetings” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Vuuren, Helize “D.J. Opperman (1914–1985)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Willemse, Hein “Aan die ander kant” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2007 === Vakkundige artikels === *Barnard-Naudé, Jaco. 2012. Die denker as digter, die digter as denker- D.J. Opperman, N.P. Van Wyk Louw en die digkuns:filosofie-debat in die Afrikaanse letterkunde (Deel 1). ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Barnes, LA. 1979. Op weg na 'n interpretasie van Opperman se Spermutasie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cloete, TT. 1980. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Literator.'' *Du Plooy, Heilna. 2011. Sigbare en minder sigbare verhale in Komas uit ’n bamboesstok (D.J. Opperman) en Bres (Leonard Nolens). ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Franzen, Riel. 2013. Die funksionaliteit van voëlverwysings in twee verse-inwording uit D.J. Opperman se onvoltooide bundel Sonklong oor Afrika. ''Stilet.'' *Grové, AP. 1980. Stad in die mis, draaikewers, nagwag (D.J. Opperman) grense, winter (NP van Wyk Louw). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, AP. 1990. Die simboliseringsproses by D.J. Opperman. ''Literator.'' *Hambidge, Joan. 2014. Opperman se “Ballade van die grysland” as representasie van digterlike vrees. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hambidge, Joan. 2022. Die afwesige dog aanwesige mentor - D.J. Opperman en kreatiewe skryfwerk. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Hugo, DJ. 1981. "Bontokoe" en "Aanraaklied" van D.J. Opperman as "Imitatio Christi". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Jordaan, D.J.. 1993. Op soek na die paradys- paradigma-ondermyning as leesstrategie toegepas op ‘Vrees van die arbeider’ (Heilige beeste) deur DJ. Opperman. ''Literator.'' *Krog, Antjie. 2010. Die verkleurmannetjie(s) op Shaka- ’n Vergelyking tussen DJ Opperman en Thomas Mofolo . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Marais, GF. 1983. Joernaal van Jorik (DJ Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Meihuizen, E.. 2003. Aspekte van die genetiese proses by Opperman soos afgelei uit ’n variantestudie van 'Gedagtes by ’n sarkofaag'. ''Literator.'' *Meuhuizen, Elsa. 2008. Oor Opperman, die toekoms van die Afrikaner en die skeppingsproses - "Hotnot - God" en die "Boek van die B's?. ''Stilet.'' *Muller, Martie. 1987. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Olivier, Gerrit. 1989. JC Kannemeyer, D.J. Opperman en die tradisie. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Potgleter, S. 1986. Koerant en Konteks in Opperman se Poësie. ''Literator.'' *Prins, MJ. 1997. Joernaal van Jorik (D.J. Opperman) - 'n bespreking. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Reddy, Vasu. 2017. Antropologiese aantekeninge by DJ Opperman se “Ringdans van die Hamerkoppe”. ''Stilet.'' *Rust, Melinda. 2004. DJ Opperman se teaterkwatryn. ''Stilet.'' *Smuts, JP. 1993. Die tortels van die modder - "Paddas" van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1995. Twee digte(r) Opperman-tekste "Man met flits" en "Digter". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Snyman, NJ. 1985. Periandros van Korinthe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 1994. Die tortels van die modder - Digter tussen slym en ster in die poesie van D.J. Opperman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2018. Die vleesgeworde Woord by Martinus Nijhoff en DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van der Merwe, Hannes. 1997. Saam met Dirk Opperman in Malawi. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Vuuren, Helize. 2014. D.J. Opperman se laatwerk. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Zyl, Ia. 1987. Periandros van Korithe (D.J. Opperman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Hein. 1980. Verskeidenheid en samehang in DJ Opperman se Komas. ''Literator.'' *Viljoen, Hein. 2018. Kreolisering van die wêreldletterkunde by DJ Opperman. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Viljoen, Louise. 1993. Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se "Kaapse skeepswerf". ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Opperman word 68” “Die Burger” 29 September 1982 * Anoniem “Opperman ‘te laat’ vereer” “Die Burger” 29 Junie 1985 * Anoniem “Opperman het op alle gebiede pas aangegee” “Die Burger” 23 September 1985 * Anoniem “Ryk, vrugbare lewe” “Die Burger” 23 September 1985 * Barnes, L.A. “Op weg na ’n interpretasie van Opperman se ‘Spermutasie’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979 * Botha, Amanda “D.J. Opperman gehuldig” “Die Transvaler” 29 September 1979 * Botha, Amanda “’n Natalse vriendekring wat ver gereik het” “Boekewêreld” 17 November 1999 * Breytenbach, Jan “Opperman vonkel, koek in oond” “Rapport” 12 Junie 1977 * Breytenbach, Jan “‘Deur die blare’ uit dood terug” “Rapport” 10 Junie 1979 * Breytenbach, Jan “Sonklong Opperman se son sit laag” “Rapport” 10 Oktober 1982 * Brink, André P. “Nog eens die newelkoppe e.d.m. (bpk?)” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Astrak van ‘Trekkerswee’ in ‘Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 83, Junie 1969 * Cloete, T.T. “Ritme en klank as veraanskoulikingsmiddele in D.J. Opperman se ‘Blom en Baaierd’” “Standpunte” Nuwe reeks 103, Oktober 1972 * Cloete, T.T. “Bifokaal sien en koggel” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Cloete, T.T. “’n Oeuvrestudie van Opperman se werk” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Cloete, T.T. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Cloete, T.T. “Huldiging aan D.J. Opperman (1913–1985)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Crafford, Albert “Dirk maak probleem vir jou ’n plesier” “Rapport” 30 Desember 1979 * De Vos, Annesu “Viva, Oom Dirk!” “Bylae by Die Burger” September 2000 * De Vries, Willem “Jorik se musiek uitgereik” “Beeld” 2 Maart 2013 * Eksteen, L.C. “Spermutasie: Ontginning van ’n woord” “Standpunte” Nuwe reeks 67, Oktober 1966 * Gilfillan, F.R. “Die beeste kom uit soutgebrek: Antonissen en Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 116, Desember 1974 * Grobler, P. du P. en Lindenberg, E. “Dirk Opperman: 50 jaar – twee waarderings” “Lantern” Jaargang XIV no. 2, Desember 1964 * Grové, A.P. “Aantekeninge by ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Grové, A.P. “’Stad in die mis’, ‘Draaikewers’, ‘Nagwag’ (D.J. Opperman) en ‘Grense’, Winter’ (N.P. van Wyk Louw)” “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Grové, A.P. “Dirk Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 180, Desember 1985 * Grütter, Wilhelm “Artikel werp nuwe lig op Opperman se siekte” “Die Burger” 4 Junie 1992 * Hambidge, Joan “Sy digterskap bly nou nog groot inspirasie” “Beeld” 27 Desember 2010 * Hooggeregshofverslaggewer “Digter laat R0,8m na” “Die Burger” 28 Junie 1986 * Hugo, Daniel “Laboratorium van die woord” “Rapport” 23 Augustus 2015 * Hugo, D.J. “Die ‘Kroniek van Kristien’ – Enkele genetiese aantekeninge” “Standpunte” Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Hugo, D.J. “‘Bontekoe’ en ‘Aanraaklied’ van D.J. Opperman as ‘Imitatio Christi’” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Hugo, D.J. “’n Literêre boa: Die ‘Brandaan’-siklus van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981 * Hugo, D.J. “Die limerick-vorm by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Hugo, D.J. “’Komas uit ’n bamboesstok’ as verslag aan ’n Akademie” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Hugo, D.J. “Opperman en die Persiese kwatryn” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Hugo, D.J. “’n Nuwe liedjie op ’n ou deuntjie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1985 * Human, J.J. “D.J. Opperman en die uitgewersbedryf” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979Kaapstadse redaksie “Dirk weer bieblebom ná sy beroerte” “Rapport” 13 Desember 1981 * Kannemeyer, J.C. “’Vergelegen’ as dualiteitsdrama” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969 * Kannemeyer, J.C. “Opperman leef ‘altyd’” “Die Burger” 23 September 1985 * Kannemeyer, J.C. “Toe die politici ’n digter wou leer dig…” “Rapport” 19 Oktober 1986 * Kannemeyer, J.C. “Hy en die ‘duvel’ van drank” “Rapport” 26 Oktober 1986 * Kantoor “Opperman na tehuis vir verswaktes” “Die Burger” 27 November 1982 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (1)” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 1, Maart 1993 * Klopper, E.M.M. “’Spermutasie’: lees dié woord geduldig (2)”” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 33 no. 2, Junie 1993 * Le Roux, André “Intieme sy van Opperman in biografie onthul” “Die Burger” 23 Oktober 1986 * Le Roux, André “Opperman se Jorik praat Engels” “Die Burger” 5 Januarie 1991 * Malan, Regina “Genre-intertekstualiteit: ‘Komas uit ’n bamboesstok as volksboek’” “Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 26, no. 4 November 1989 * Marais, G.F. “’Joernaal van Jorik’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 3, Augustus 1983 * Massyn, P.J. “Teks en interteks: gedig en tradisie” “Standpunte” Nuwe reeks 182, April 1986 * Muller, Martie “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 3, Augustus 1987 * Nienaber, C.J.M. “‘Dennebol’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 43, Oktober 1962 * Nienaber-Luitingh, M. “’n Moderne Nebukadneser” “Standpunte” Nuwe reeks 142, Augustus 1979 * Nieuwoudt, Stephanie “D.J. se handskrif wys beroerte was op pad” “Plus” 11 Oktober 2000 * Nolte, Elsa “Vergelegen en die geskiedenis: Die religieuse implikasies van die drama” “Standpunte” Nuwe reeks 88, April 1970 * Nolte, Elsa “Vergelegen se Adam Tas en Opperman se siening van die kunstenaarskap” “Standpunte” * Nuwe reeks 93, Februarie 1971 * Nolte, Elsa “Geure en kle(u)re in ‘Periandros van Korinthe’ (D.J. Opperman), ‘Haar naam was Hanna’ en ‘Wie onthou vir Kinna?’ (Henriette Grové)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Pieterse, Henning “Voorgeskrewe poësie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991 * Pretorius, S.J. “Die simboliek in “Ballade van die grysland’” “Standpunte” Nuwe reeks 81, Februarie 1969 * Prins, M.J. “Die funksie van die s-herhaling in ‘Joernaal van Jorik’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 27, no. 3 Augustus 1989 * Prins, M.J. “’Joernaal van Jorik’: ’n Bespreking” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie1997 * Prinsloo, A.F. “Dirk se dinge (Taalkundige en woordfrekwensie aspekte van die substantiewe in die werke van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 32 no. 2, Junie 1992 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (1)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 14 no. 4, November 1976 * Schutte, H.J. “Speelse en eksperimentele elemente, vanuit die gesigshoek van geestigheid, in die poësie van D.J. Opperman (2)” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977 * Smuts, J.P. “Die tortels van die modder: ‘Paddas’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 4, November 1993 * Smuts, Ria “Binne ’n ligblou Middeleeuse nag” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Smuts, Ria “Twee digte(r) Opperman-tekste: ‘Man met flits’ en ‘Digter’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995 * Snyman, Henning “Aspekte van die simbool-metafoor verhouding in D.J. Opperman se ‘Komas uit ’n bamboesstok” “Standpunte” Nuwe reeks 156, Desember 1981 * Spies, Lina “Skuld en verlossing” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979 * Spies, Lina “Tot digterskap gedrewe: Van ‘Negester oor Ninevé’ tot ‘Komas uit ’n bamboesstok’” “Tydskrifvir Letterkunde”, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980 * Spies, Lina “Siekte en herstel in ‘Komas uit ’n bamboesstok’: ’n proses van devolusie en evolusie: ‘mineralies, vegetaties en dieraties’” “Standpunte” Nuwe reeks 160, Augustus 1982 * Spies, Lina “Mens en digter was onlosmaaklik” “Die Burger” 23 September 1985 * Spies, Lina “D.J. Opperman: Dirk-der-duisende” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986 * Spies, Lina “Die tortels van die modder: Digter tussen slym en ster in die poësie van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Spies, Lina “Heildronk op die sonklong” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Steenberg, D.H. “’Gedagtes by ’n sarkofaag’ as Credogedig van ‘Dolosse’” “Standpunte” Nuwe reeks 80, Desember 1968 * Steenberg, D.H. “Die skeppingsmotief in Opperman se ‘Dolosse’” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 8 no. 1, Februarie 1970 * Strydom, Leon “D.J. Opperman se Poësie-Laboratorium” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 1, Maart 1983 * Strydom, S. “Aantekeninge by ‘Sondag van ’n kind’ van D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 40-41, April-Junie 1962 * Van der Merwe, Hannes “Saam met Dirk Opperman in Malawi” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997 * Van der Merwe, Peet “Die teruggesnoeide digter in D.J. Opperman se ‘Kanarie’” “Standpunte” Nuwereeks 178, Augustus 1985 * Van der Merwe, P.P. “Die simboliese in ‘Paddas’ van Dirk Opperman” “Standpunte”, Nuwe reeks 86, Desember 1969 * Van der Westhuizen, Betsie “Van Sien tot Lewensiening in ‘Komas uit ’n bamboesstok’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 26 no. 1, Maart 1986 * Van Eetveldt, H. “Aspekte van die rymvariant in ‘Meriba’ van Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 74, Desember 1967 * Van Heerden, Ernst “Die wordende Jorik” “Standpunte” Nuwe reeks 147, Mei 1980 * Van Heerden, Ernst “Twee vuurstelers” “Standpunte” Nuwe reeks 166, Augustus 1983 * Van Heerden, Ernst “Jorik en die ou seevaarder” “Standpunte” Nuwe reeks 167, Oktober 1983 * Van Heerden, Ernst “Dirk-der-duisende, ma uit een stuk” “Die Burger” 23 September 1985 * Van Heerden, Ernst “Kilroy was hier” “Insig” Oktober 1988 * Van Rensburg, F.I.J. “’n Opvallende taalkonstruksie by D.J. Opperman” “Standpunte” Nuwe reeks 63, Februarie 1966 * Van Zyl, Ia “’Periandros van Korinthe’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Van Zyl, Wium “Van ‘Djokjakarta’ tot ‘Die ballade van die onwaarskynlike seun’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 3, Augustus 1990 * Viljoen, Louise “D.J. Opperman se aandeel aan ‘Standpunte’” “Standpunte” Nuwe reeks 143, September 1979 * Viljoen, Louise “Enkele voorstelle in verband met die hantering van die manuskripte rondom Opperman se ‘Kaapse skeepswerf’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993 * Wessels, Louis “‘My nooi is in ’n nartjie’, het Dirk onthou” “Die Burger” 24 September 1985 * Willemse, Hein “Die Afrikaanse gedig: ‘Kaapse skeepswerf’ van D.J. Opperman” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 34 no. 1, Maart 1994 ===  Internet === * Botha, Amanda Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204064818/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/17/4/10.html |date= 4 Februarie 2014 }} * Botha, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/25/10/2.html * Brümmer, Willemien Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201143000/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/08/26/8/12.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Die Burger Hoofartikel: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/30/10/11.html * Grütter, Wilhelm Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/06/04/6/5.html * Hambidge, Joan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/05/07/BY/06/02.html * Hambidge, Joan Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/12/21/VB/12/boekmerk_1441.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/5/2/12.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203085237/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/10/11/6/8.html |date= 3 Februarie 2014 }} * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/08/20/4/19.html * Kannemeyer, J.C. Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201110039/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/10/6/5/7.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/09/04/4/11.html * Smith, Charles Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201134359/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2000/08/11/7/8.html |date= 1 Februarie 2014 }} * Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204055059/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/04/22/BY/9/LinaOpperman.html |date= 4 Februarie 2014 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Opperman, D.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] 6dbjg4vddai4k4l8tyjxv46bdy58k91 0 10029 2915887 2901599 2026-07-06T09:03:24Z Aliwal2012 39067 /* Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde */ C. Louis Leipoldt 2915887 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Tweede Vryheidsoorlog |deelvan = die [[Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorloë]] |beeld = [[Lêer:Second Boer War Collage.png|300px]] |byskrif = Kloksgewys van links:<br />Boere in aksie by die [[Slag van Colenso]], die Britse 17de Lansiers wat 'n aanval by Elandsrivier hou, Britse Generaal [[Redvers Henry Buller| Redvers Buller]] wat Ladysmith binnegaan na die beleg, Boere wat by die [[Beleg van Mafeking]] veg, Koninklike Kanadese Troepe tydens die [[Slag van Paardeberg]], en Boere teenwoordig by die [[Slag van Spioenkop]]. |datum = [[11 Oktober]] [[1899]] – [[31 Mei]] [[1902]] |plek = [[Suid-Afrika]] en Swaziland (nou [[Eswatini]])<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015}}</ref> |resultaat = Britse oorwinning |gebied = Britse soewereiniteit oor die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]] in ooreenstemming met die [[Verdrag van Vereeniging]] |party1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse Ryk]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} * [[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|22px|border]] [[Kaapkolonie]] * [[Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg|22px|border]] [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] * [[Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg|22px|border]] [[Suid-Rhodesië]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Rhodes and Rhodesia: The White Conquest of Zimbabwe, 1884–1902 |author=[[Arthur M. Keppel-Jones]] |year=1983 |publisher=McGill-Queen's University Press |location=Montreal, Quebec and Kingston, Ontario |isbn=978-0-7735-0534-6 |pages=590–599}}</ref> * {{vlagland|Brits-Indië}} * {{vlagland|Australië}}<br />Voor Federasie: ** [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[Nieu-Suid-Wallis]] ** [[Lêer:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]] ** [[Lêer:Flag of South Australia.svg|22px]] [[Suid-Australië]] ** [[Lêer:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[Tasmanië]] ** [[Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] ** [[Lêer:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[Wes-Australië]] * {{vlagland|Kanada|1868}} * {{vlagland|Nieu-Seeland}} * {{vlagland|Sri Lanka|brit}} |party2 = {{vlagland|Vrystaat}}<br />{{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />Buitelandse vrywilligers:<br /> Groter kragte * {{vlagland|Nederland}} * {{vlagland|Duitse Keiserryk}} * [[Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg|22px]] [[Swede]]-[[Noorweë]] Kleiner kragte * {{vlagland|België}} * {{vlagland|Frankryk}} * {{vlagland|Verenigde State|1896}} * {{vlagland|Italië|1861}} * {{vlagland|Russiese Ryk}} * {{vlagikoon|Rusland}} [[Pole|Russies-Pole]] * {{vlagland|Denemarke}} |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Robert Gascoyne-Cecil|Lord Salisbury]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Alfred Milner|Lord Milner]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Redvers Henry Buller|Sir Redvers Buller]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Herbert Kitchener|Lord Kitchener]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Wilfrid Laurier]]<br />{{vlagikoon|Kanada|1868}} [[Frederick Borden]]<br />[[Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg|23px]] [[Cecil John Rhodes]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Paul Kruger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Louis Botha]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Schalk Willem Burger|Schalk W. Burger]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Koos de la Rey]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]]<br />{{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} [[Christiaan de Wet]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Cronje]]<br />{{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Piet Joubert]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''Britse regulêre:''' 347&nbsp;000<br /> '''Koloniale kragte:''' 103&nbsp;000–153&nbsp;000<ref name="britannica.com">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}}</ref> |sterkte2 = 88&nbsp;000 (25&nbsp;000 Transvaal- en 15&nbsp;000 Vrystaat-Boere aan die begin van die oorlog) (insluitende buitelandse vrywilligers en Kaapse Boere)<ref name="britannica.com" /> |sterkte3 = |ongevalle1 = '''Militêre ongevalle'''<br />7&nbsp;894 gesneuweldes<br />13&nbsp;250 dood deur siekte<br />934 vermis<br />22&nbsp;828 gewondes<ref>{{en}} {{Cite book|title=Nash's war manual|publisher=Eveleigh Nash|year=1914|page=309|chapter=Caring for the soldiers health|url=http://www.archive.org/stream/nashswarmanual00londiala#page/308/mode/1up|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><ref>{{en}} {{Cite book|title=Europe at war|publisher=Doubleday, Page & Company|year=1914|pages=183 (n198)|chapter=The Commissariat – The Red Cross – The Hague Court|url=http://www.archive.org/details/europeatwarared01unkngoog|accessdate=22 Augustus 2009}}</ref><br />'''44&nbsp;906 totaal ongevalle''' |ongevalle2 = '''Militêre ongevalle'''<br />9&nbsp;098 gesneuweldes <br />(24&nbsp;000 Boere-gevangenes oorsee gestuur)<ref name="britannica.com" /> |ongevalle3 = '''Burgerlike ongevalle''': 27&nbsp;927 Boere-burgerlikes, wat in konsentrasiekampe gesterf het, plus ongeveer 12&nbsp;000 swart mense (107&nbsp;000 was geïnterneer).<ref>{{en}} {{Harvnb|Davenport|Saunders|2000|p=228}}</ref> |notas = }} Die '''Tweede Vryheidsoorlog''' of '''Anglo-Boereoorlog''' ([[Engels]]: ''Second Boer War''), was 'n [[oorlog]] tussen die [[Boererepublieke]] van die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] aan die een kant en die [[Britse Ryk]] aan die ander kant wat tussen 11 Oktober 1899 en 31 Mei 1902 in [[Suider-Afrika]], [[Eswatini|Swaziland]] ingesluit, gewoed het.<ref>{{en}} [http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html Military History Journal, Vol 11 No 3/4 (Oktober 1999). Huw M Jones, "Neutrality compromised: Swaziland and the Anglo-Boer War, 1899 – 1902"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104222/http://rapidttp.co.za/milhist/vol113hj.html |date=22 Desember 2015 }}</ref> Minder algemene name in omgang wat in die letterkunde gebruik word is die '''Engelse Oorlog'''<ref>{{af}} Sien byvoorbeeld MA Gronum, ''Die ontplooiing van die Engelse Oorlog 1899–1900'' en ''Die Engelse oorlog, 1899–1902; die gevegsmetodes waarmee die Boere-republieke verower is''.</ref> en die '''Driejarige Oorlog'''.<ref>{{en}} Christiaan De Wet, Three Years War, 1st American Edition, Charles Scribner's Sons, New York, 1902 – Engelse vertaling van Generaal de Wet se oorlogsherinneringe – oorspronklik in [[Nederlands]] geskryf – getiteld ''[[De Strijd Tusschen Boer en Brit]]''.</ref> == Oorsig == [[Lêer:BoerWarBlockHouse SouthAfrica.jpg|duimnael|links|'n Britse blokhuis in Suid-Afrika]] Die Tweede Vryheidsoorlog, ook bekend as die Suid-Afrikaanse Oorlog, oftewel die Anglo-Boereoorlog, het vanaf [[Oktober]] 1899 tot [[Mei]] 1902 geduur. In hierdie oorlog het die twee Boererepublieke, die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ou [[Transvaal]]) en die Republiek van die [[Oranje-Vrystaat]], te staan gekom teen die Britse Ryk. Die hele gebied waarop hierdie oorlog plaasgevind het vorm vandag deel van die Republiek van [[Suid-Afrika]]. Oor die sowat twee en 'n half jaar wat die oorlog geduur het, het dit [[Brittanje]] nagenoeg 200 miljoen pond, 448&nbsp;435 Britse- en Rykssoldate en sowat 20&nbsp;000 Britse lewens gekos om 'n "Boererebellie" te bemeester. Aan die kant van die [[Boererepubliek]]e was die koste van die oorlog baie hoog. Elke republiek se ekonomie is totaal en al vernietig deur die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]] wat deur die Britse generaals toegepas is. Toe die Boere by die [[Vrede van Vereeniging]] hul wapens neerlê, het baie as hoofrede vir hul oorgawe die lyding van hul vroue en kinders aangevoer. Ongeveer 9&nbsp;000 Boere het in die oorlog gesneuwel, en minstens 26&nbsp;000 vrouens en kinders en 12&nbsp;000 swart mense het hul lewe in [[konsentrasiekamp]]e verloor, meestal kinders onder 16 jaar, hoofsaaklik as gevolg van die swak kos-voorsiening, 'n tekort aan behoorlike sanitasie en swak skuiling. Ook aan die Britse kant het die meeste soldate weens die swak organisasievernuf van militêre bewindhebbers nie op slagvelde gesneuwel nie, maar aan siekte beswyk. == Oorsaak van die oorlog == [[Lêer:SouthAfrica1885.svg|duimnael|links|Suid-Afrika in 1885]] Die oorsaak van die oorlog is steeds omstrede. Aan die Britse kant was dit 'n polemiek vanaf die oomblik dat dit uitgebreek het. Anti-imperialiste, asook Marxiste, het die oorlog as 'n produk van 'n kapitalistiese sameswering gesien wat daarop gemik was om, deur middel van brute krag, die [[diamant]]- en [[goud]]velde van die Vrystaat en Transvaal te bekom. Moderne interpretasies sien Britse beleid as gekaap deur radikale imperialiste soos [[Cecil John Rhodes]] en lord [[Alfred Milner]], wat gevrees het dat die nuut gevonde rykdom van die Boererepublieke die droom van 'n Britse Suid-Afrika sou ontspoor. Die drang na vryheid het die Boererepublieke in staat gestel om hulself teen Britse oorheersing te beskerm en om hul eie onafhanklike buitelandse beleid te volg, wat die deur kon oopmaak vir Duitse beheer van die belangrike Kaapse roete na [[Indië]]. Brittanje het daarop aangedring dat die Britse onderdane, wat op die goudmyne in die [[Witwatersrand]] werk, stemreg moes kry. Hulle kon egter automaties stemreg verwerf as hulle vir vyf jaar Transvaalse burgerskap gehad het. President [[Paul Kruger]] van die Transvaal moes na talle samesprekings tot die konklusie kom wat tot sy volgende uitspraak gely het: "Hulle wil nie stemreg hê nie, hulle wil ons land hê". President [[Marthinus Theunis Steyn|Marthinus Steyn]] van die Vrystaat het hom by Kruger geskaar en die lot van die Vrystaat as dieselfde as die lot van die Transvaal beskryf. == Die verloop van die oorlog == === Voorbereiding === [[Lêer:Leander Starr Jameson00.jpg|duimnael|links|'n Skets toon die arrestasie van [[Jameson-inval|Jameson]] ná die mislukte inval in 1896.]] Ondanks die verslegtende verhouding tussen [[Kaapstad]] en die Boererepublieke in die laaste dekade van die 19de eeu, was die Britte merkbaar swak voorberei vir oorlog aan die vooraand daarvan. Die vernederende nederlaag aan die hande van die Boere by die [[Slag van Majuba]] in die [[Eerste Vryheidsoorlog]] ten spyt, is die Boererepublieke nie as ernstige teenstander geag nie. Britse militêre intelligensie het gereken dat die Boere slegs 3&nbsp;000 man in die veld sou kon plaas om kleinskaalse klopjagte in die Kaap en Natal uit te voer, terwyl hulle uiteindelik daartoe in staat was om sowat 30&nbsp;000 berede manskappe in Natal alleen aan te wend. Die Britse opperbevelhebber, lord [[Garnet Wolseley|Wolseley]], het geglo (en die Britse oorlogsminister, [[lord Lansdowne]], het saamgestem) dat 'n garnisoen van 20&nbsp;000 Britse soldate genoeg sou wees om die Republieke aan te durf. In 1895, ná die [[Jameson-inval]], was Pres. Kruger seker dat Brittanje op oorlog ingestel was. Hy het 'n klein staande leër op die been gebring en sy administrasie versterk deur knap, jong Afrikaners soos [[Jan Christian Smuts]] aan te stel. Daar is probeer om steun vir die Boere in [[Europa]] te werf, maar geen tasbare steun is verleen nie. Die twee klein republieke het alleen teen die magtigste ryk in die wêreld gestaan. Toe Pres. Kruger gevra is hoekom hy teen so 'n oormag veg, was sy antwoord: " 'n Man sal nie 'n leeu aanval met 'n mes in sy hand nie, maar net 'n lafaard sal nie met alle mag veg as die leeu hom aanval nie." Die Boererepublieke het wel daarin geslaag om Duitse Mausergewere en Franse Creuzot "[[Long Tom]]"-langafstandkanonne te bekom. Die Russiese [[tsaar]] het 'n paar veldambulanse voorsien en die Transvaal se artilleriekorps is deur Duitsers opgelei. === Eerste fase === [[Lêer:Battle of Talana Hill (Redcoat) - Bacon's South Africa War Prints.png|links|duimnael|240x240px|Britse illustrasie van die Slag van Glencoe]] Die eerste skote in die oorlog het op 12 Oktober 1899 geklap nadat Brittanje die ultimatum van die Boererepublieke verwerp het. Die Boere het tot die aanval oorgegaan en 'n strook van 160&nbsp;km in die Kaapkolonie ingeneem terwyl hulle in Natal tot teenaan die [[Tugelarivier]] gevorder het. Mafeking en Kimberley het Britse eilande in 'n Boergedomineerde veld geword, terwyl die Britse garnisoen in Natal by Ladysmith vasgekeer en beleër is. Die Britse leër het in verskeie veldslae tweede gekom. Op 11 Desember is 'n frontaanval deur Britse soldate wat deur artillerievuur ondersteun is, afgemaai deur Boere wat hulself in loopgrawe ingegrawe het by [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] naby [[Kimberley]]. Op 15 Desember by [[Slag van Colenso|Colenso]] het 4&nbsp;000 Boere, ingegrawe in die hoogtes op die Noordelike oewer van die Tugela, 'n aanval van 16&nbsp;000 Britte afgeweer wat wou deurbreek na Ladysmith. Hierdie vyf dae is deur die Britse magte die [[Swart Week]] genoem. In hierdie tydperk het hulle 7&nbsp;000 manskappe verloor en geen positiewe strategiese resultate gekry nie. Smuts sou egter later melding maak van die "konserwatiewe kortsigtigheid" van die ouer geslag van generaals, wat "die gulde geleentheid" van oorwinning laat wegglip het. Britse troepe het deur Kaapstad en Durban ingestroom. Onder die opperbevel van [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]], wat generaal [[Kitchener]] as stafhoof gehad het, het die Britse versterkings vinnig na die front beweeg en die beleërde dorpe ontset. Hulle het 4&nbsp;000 man onder generaal [[Piet Cronje]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en [[Bloemfontein]] op 13 Maart 1900, [[Johannesburg]] op 5 Mei en [[Pretoria]] op 6 Junie ingeneem.[[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]]Op 21 Oktober 1900, het president Kruger, van [[Delagoabaai]], vandag [[Maputo]] in [[Mosambiek]], na [[Europa]] vertrek om steun vir die Boere se saak te probeer werf. Hy het meer as drie jaar later as banneling in [[Switserland]] gesterf. President Steyn het tot aan die einde van die oorlog saam met die Vrystaatse guerrillavegters in die veld gebly en die grootste bittereinder geword. Die Boere behaal baie groot sukses, maar die Engelse, word aanhoudend voorsien van nog ammunisie en soldate vanuit Engeland. Ook het Joiners, deurdat hulle die Britte van hulp voorsien het, die Republieke groot skade berokken. Op 24 Mei en 1 September het Brittanje die administrasie van onderskeidelik die Oranjerivierkolonie en die kolonie van Transvaal oorgeneem. Britse magte het al die infrastruktuur in Suid-Afrika soos die spoorlyne beheer en die 20&nbsp;000 vegtende Boere wat oorgebly het, was feitelik heeltemal sonder steun. === Guerillategniek van die bittereinders === [[Lêer:Smuts Boereoorlog.jpg|duimnael|400px|Smuts (in die middel op 'n rots) saam met manskappe nadat hulle naby aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog tot in die Kaapkolonie opgeruk het.]] Net ná die val van Pretoria het die Transvaalse militêre leierskorps onmiddellike oorgawe aanbeveel. President Steyn was woedend en het aan die Transvalers geskryf dat die ZAR die Vrystaatse burgers en Kaapse rebelle in 'n rampspoedige oorlog betrek het. "Wil die ZAR nou 'n skandelike en selfsugtige vrede sluit die oomblik dat die oorlog sy grense bereik? Wat die [[ZAR]] ook al doen, die Vrystaters sal tot die bitter einde veg." Die geveg is toe deur almal voortgesit. Na die val van [[Pretoria]] was [[Machadodorp]] van [[5 Junie]] tot [[27 Augustus|27 Agustus]] [[1900]] die setel van die Transvaalse regering. Daarna het die regering na [[Waterval Onder|Waterval-Onder]] en toe later na [[Nelspruit]] geskuif, waar besluit is dat pres. Kruger weens sy ouderdom na Europa moet gaan om die Boere se saak te bevorder. In hierdie tydperk was die Boeregeneraals mense wat progressief was: kommersiële boere en professionele aambagslui. Hulle het net om een rede geveg: hul onafhanklikheid. Die [[bittereinders]] het [[Guerilla-oorlogvoering|guerillataktiek]] gevolg en in klein, beweeglike kommando's geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. In hierdie tydperk was daar ook die joiners. Dit was Boere wat hoofsaaklik as spioene vir die Britte opgetree het in die laaste 18 maande van die oorlog. Daar is geskat dat 5&nbsp;000 Boere teen [[April]] 1902 Britse oorheersing gunstig was. Party van hierdie Joiners het die Britse saak gesteun omdat hulle geglo het dat daar vir hulle 'n beter bedeling onder die Britte wag en dat hulle na hulle plase kon terugkeer en groot skade en leed kon vermy deur oor te gee of te "hensop". Die Britse opperbevel het van twee taktieke gebruik gemaak om die bittereinders te beveg. Eerstens is linies [[blokhuis]]e en doringdraad opgerig om Boerevegters uit die een distrik na die ander uit te sluit, om hulle sodoende saam te hok om gevang te word. Hierdie taktiek was baie duur en hoewel baie dramaties, kon dit geen groot gevegte tussen die Boere wat die prooi was en Britse jagters uitlok nie. Die tweede taktiek wat gebruik was, die [[Verskroeide Aarde Beleid|Verskroeideaardebeleid]], het berus op, eerstens, die vernietiging van die Boere se plase; en tweedens die saam hokking en verhongering van Boerevrouens en kinders in [[konsentrasiekamp]]e. Van die kampe wat verplaaste Boerefamilies moes huisves het reeds in Julie 1900 verskyn. === Konsentrasiekampe, epidemies en 'n verskroeide aarde === [[Lêer:Boercamp1.jpg|duimnael|Boerevroue en kinders in 'n Britse konsentrasiekamp tydens die Tweede Vryheidsoorlog, ongeveer 1900.]] Die Britte het nie 'n totale oorlog gevoer waarin almal voor die voet geskiet is nie. Onderskeid is tussen vegtende en nievegtende Boere getref, alhoewel daar uitsonderings is. Van die einde van 1900 het Britse troepe voor die voet (behalwe waar daar hensoppers was) opstalle afgebrand en vee uitgewis. Verwoesting en chaos is oor amper die hele Vrystaat en Transvaal gesaai. Kampe is opgerig om die gevange Boere vroue en kinders beter te kan beheer. Swart mense wat ook gevange geneem was, is in aparte kampe geplaas. Die plasing van die kampe was swak en die inwoners het onvoldoende (dikwels vergiftigde) voeding gekry. Uiterste lyding in haglike omstandighede het die inwoners van die kampe elke dag getreiter. Baie het gesterf, veral van [[buiktifus]] en [[masels]]. Die Britse publiek, plaaslik en in Brittanje, het eers bewus geraak van wat in die kampe gebeur toe [[Emily Hobhouse]] in Engeland toestemming gekry het om die kampe te besoek. Hobhouse het in Desember 1900 Engeland verlaat en in Mei 1901 teruggekeer. Voor haar vertrek het sy net kennis gedra van die [[Port Elizabeth-konsentrasiekamp]]. Sy is met afgryse vervul oor wat sy gesien het en sy het die publiek geskok met haar onthullings. Teen Oktober 1901 het die sterftesyfer tot 344 per 1000 in die kampe opgeskiet. Kinders onder vyf jaar oud het feitlik geen kans op oorlewing gehad nie. Teen die einde van 1901 het 'n kommissie van Engelse vroue, wat oorlogsondersteuners was, ook besoeke by die kampe afgelê. Hulle was net so geskok soos Hobhouse. Hulle het 'n aantal aanbevelings gemaak wat die dodetal skerp laat daal het. Die mans, Britte en Boere, was verslae oor die vroue se dapperheid en wat hulle bereid was om te verduur vir die stryd om onafhanklikheid. Die vroue was onversetlik in hul aandrang dat hul mans en seuns vir onafhanklikheid moes voortveg. Sommige vroue het verklaar dat hulle verkies om hul huise te sien brand eerder as dat hul mans oorgee. Daar het 4&nbsp;177 Boerevroue en 22&nbsp;074 Boerekinders in die kampe gesterf. Die [[Nasionale Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] is opgerig ter nagedagtenis van die Boervroue van die Tweede Vryheidsoorlog. Die Oorlogsmuseum is ook daar opgerig. === Die einde van die oorlog === Teen die begin van 1902 het die Boeremagte gekrimp tot 10&nbsp;000 Transvalers, 6&nbsp;000 Vrystaters en 3&nbsp;000 Kaapse rebelle. In Suidoos-Transvaal het 'n [[Zoeloe]]mag 'n Boerelaer aangeval en 56 burgers doodgemaak. Terwyl die Boere wat gevange geneem is almal na oorsese krygsgevangene kampe weggestuur is deur die Britte, het die Boere die Britse krygsgevangenes vrygelaat nadat hulle van kos, skoene en in party gevalle klere gestroop is. In Mei 1902 het 60 Boereleiers in [[Vereeniging]] vergader om oor vrede te besluit. Die Vrystaters was nog steeds gekant teen vrede, maar die swak gesondheid van Pres. Steyn het hul saak baie skade aangedoen. Die vredesvoorwaardes het ingesluit dat die Boere die Britse monarg erken as wettige heerser; Boere kon hul besittings, insluitend gewere vir verdediging, behou; en [[Nederlands]] sou in die skole van Transvaal en die Vrystaat as vak onderrig word mits die ouers dit verlang. Op 31 Mei het die vergadering met 54 stemme teen 6 besluit om hierdie voorwaardes te aanvaar. == Internasionale reaksie == Meer as 2,5 duisend buitelandse vrywilligers het in die Boere-leër geveg, insluitend die Nederlanders (650 mense), Duitsers (550 mense), Franse (400 mense), Amerikaners (300 mense), Russe (225 mense), Italianers (200 mense) , Noorweërs en Swede (150 mense). Die gewilde Russiese koerant New Time weerspieël die samelewing se simpatie met die Boere: “Direkte godsdienstige boere wat besluit het om die vryheid van die Vaderland met hul bloed te verdedig, sal altyd nader aan die hart van die Heilige Rusland wees as ons oorspronklike vyand – koue en selfsugtige Engeland. Deur ons diepe geloof in God, is die Boere ons broers ”(16 Oktober 1899, no. 8490). == Krygsgevangenes in Suid-Afrika en oorsee == {{Hoofartikel|Boerekrygsgevangenes}} [[Lêer:Green Point - Cape Town - Boer War - Transit Camp.jpg|duimnael|Kamp Nr. 1, ’n kamp vir Boerekrygsgevangenes in [[Groenpunt]], [[Kaapstad]]. Die kamp het later 'n oorplasingskamp geword en gevangenes is hiervandaan oorgeplaas na krygsgevangekampe in ander dele van die [[Britse Ryk]].]] Die eerste noemenswaardige groep [[Boerekrygsgevangenes]] wat deur die [[Brittanje|Engelse]] gevange geneem is, was dié wat tydens die [[Slag van Elandslaagte]] op 21 Oktober 1899 gevang is. [[Brittanje]] het hierdie krygsgevangenes aanvanklik op troepeskepe in [[Simonsbaai]] aangehou totdat krygsgevangekampe in Kaapstad en Simonstad voltooi is. In totaal sou ses krygsgevangekampe in Suid-Afrika tydens die oorlog opgerig word.<ref name=":0">{{af}} Changuion, Louis (2022). ''Vasgevang! Die lewe van die Boere in die Suid-Afrikaanse krygsgevangenekampe gedurende die Anglo-Boereoorlog, 1899–1902''. Centurion, Suid-Afrika: Kraal Uitgewers. bl. 12.</ref> Die Engelse het gevoel dat daar 'n risiko in die aanhouding van teveel krygsgevangenes in Suid-Afrika was. Hulle het ook gevrees dat die krygsgevangenes deur die Boeremagte of simpatieke plaaslike inwoners bevry kon word. Hulle het dit reeds moeilik gevind om aan hulle eie troepe se behoeftes te voorsien, en wou nie die ekstra las dra deur addisionele voorrade vir die krygsgevangenes te stuur nie. Brittanje het dus besluit om die meerderheid van hulle oorsee te stuur. Ongeveer 31 krygsgevangekampe is met gevolg tydens die oorlog in Britse kolonies oorsee opgerig.<ref name=":0" /> Die eerste oorsese kampe buite [[Afrika]], is op [[Sint Helena]] geopen, wat uiteindelik byna 5000 krygsgevangenes ontvang het. Ongeveer 5000 krygsgevangenes is na [[Sri Lanka|Ceylon]] gestuur. Ander is na [[Bermuda]] en [[Indië]] gestuur. Geen bewyse bestaan dat Boere-krygsgevangenes na die Gemenebes van die Britse Ryk soos [[Australië]], [[Kanada]] of [[Nieu-Seeland]] gestuur is nie.<ref name="collint">{{en}} [http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm Die Anglo-Boereoorlog Filatelie Gemeenskap: Versamelingsbelange] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210040529/http://www.boerwarsociety.org/Interests.cfm |date=10 Desember 2005 }}</ref> ==Die oorlog in die Afrikaanse letterkunde== Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) was 'n waterskeidingsmoment in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en het 'n diepgaande impak op die [[Afrikaanse letterkunde]] gehad. Die konflik het 'n ryk bron van tematiese materiaal vir skrywers gebied en 'n sterk invloed op die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse literêre stem uitgeoefen.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die direkte ervaringe van die oorlog, die politieke nasleep, en die verskuiwende sosiale landskap het aanleiding gegee tot 'n verskeidenheid van literêre werke, insluitend poësie, prosa en drama. Reeds tydens die Anglo-Boereoorlog het die stryd aanleiding gegee tot "heftigste verse oor die vryheidstryd".<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Hierdie vroeë gedigte, dikwels ingegee deur die onmiddellike emosies en gebeure van die oorlog, het die patriotiese gevoelens van die Afrikaners uitgedruk en hul weerstand teen die Britse mag verwoord.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Na die oorlog het hierdie tendens voortgesit, en die poësie van die periode tot ongeveer 1911 is gekenmerk deur die tema van "'die storie van ons sterfte'".<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Digters van die Eerste Geslag na die Anglo-Boereoorlog, soos [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]], het in hul vroeë bundels poësie van besondere formaat gelewer wat dikwels die impak en nagevolge van die oorlog weerspieël het.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad</ref> C. Louis Leipoldt het byvoorbeeld 'n kortverhaal wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, in Nederlands geskryf en dit aanvanklik in Holland laat publiseer.<ref>Koch, J. 2015. A history of South African literature/ Afrikaans literature. Van Schaik.</ref> Naas die poësie het die Anglo-Boereoorlog ook 'n golf van gedenkwaardighede en persoonlike verhale tot gevolg gehad.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Baie van hierdie werke is in 'n ietwat gebrekkige Nederlands gepubliseer. [[Gordon Tomlinson]] se ''Deur die smeltkroes'' (1917) is 'n voorbeeld van so 'n verslag van sy avonture tydens die oorlog in die omgewing van [[Swellendam]].<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Alhoewel hierdie werk lewendige tonele oproep, word dit gekritiseer vir sy stereotiepe natuurbeskrywings, oppervlakkige insig in die menslike psige en 'n te sterk pro-Afrikaanse en anti-imperialistiese standpunt.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Jare later het Tomlinson sy aandeel aan die taalstryd in ''Herinneringe van 'n jong Turk'' (1956) gebundel. [[John Daniel Kestell]] het ook die oorlogservaringe in ''Met de Boeren commandos'' (1903) en ''Through shot and flame'' (1903) geboekstaaf.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die Anglo-Boereoorlog het ook as agtergrond vir fiksiewerke gedien. [[D.F. Malherbe]] se roman ''Vergeet nie'' (1913) speel af teen die agtergrond van die oorlog, spesifiek die Kaapse Rebellie, en toon ooreenkomste met die geskiedenis van [[Gideon Scheepers]]. Hierdie verhaal word beskryf as sterk aansluitend by die ou historiese roman, alhoewel daar naas 'n opeenstapeling van spannende gebeurtenisse ook 'n poging is om die psige van die karakters te ondersoek. [[Joubert Reitz]] het ook avontuurverhale soos ''Die dolosgooier'' (1916), ''Beproewing'' (1918) en ''Wraak'' (1927) geskryf wat vol spanning was, alhoewel taalkundig en stilisties onbeholpe.<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Selfs in die [[jeugliteratuur]] het die Anglo-Boereoorlog 'n rol gespeel. [[C.M. van den Heever]] het 'n aantal spannende avontuurverhale vir die jeug geskryf wat teen die agtergrond van die vroeë jare van die Kimberleyse diamantvelde, die Witwatersrandse goudontdekkings, die Kaapse Oosgrens en veral die Anglo-Boereoorlog afspeel, soos ''Die ruiter in die nag'' (1936) en die vervolg daarop, ''Kaptein Gereke'' (1937).<ref name="Kannemeyer">Kannemeyer, J.C. 1984. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur'' 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.</ref> Die impak van die Anglo-Boereoorlog op die Afrikaanse letterkunde was veelvuldig en blywend. Dit het 'n generasie skrywers geïnspireer om die trauma, die heldhaftigheid, die verlies en die politieke gevolge van die konflik te verwoord. Die oorlog het nie net 'n belangrike tema gebied nie, maar het ook bygedra tot die ontwikkeling van 'n eie Afrikaanse identiteit en 'n bewustheid van 'n gedeelde geskiedenis, wat fundamenteel was vir die groei en volwassenheid van die Afrikaanse letterkunde. Die literatuur wat uit hierdie periode voortgespruit het, bied 'n waardevolle insig in 'n kritieke tydperk in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en die belewenisse van die mense wat daardeur geraak is. == Sien ook == * [[Anglo-Zoeloeoorlog]] * [[Eerste Vryheidsoorlog]] * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] * [[blokhuis]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Douglas Porch: ''Wars of Empire''. London: Cassell & Co., 2000 {{ISBN|0-304-35271-3}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Cartwright |first=A.P |year=1964 |title=The Dynamite Company |location=Cape Town|publisher=Purnell & Sons}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Davenport|last2=Saunders |year=2000 |title=South Africa: A Modern History|isbn=0-8020-2261-8 }} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Pakenham |first=Thomas |authorlink=Thomas Pakenham |year=1979 |title=The Boer War|location=New York|publisher=Random House|isbn=0-394-42742-4|url=http://books.google.com/?id=aoFzAAAAMAAJ}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Wessels |first=André |year=2000 |chapter=Afrikaners at War |editor-first=John |editor1-last=Gooch |title=The Boer War |location=London |publisher=Cass |isbn=}} * {{en}} {{Cite book|ref=harv |last=Steele |first=David |year=2000 |chapter=Salisbury and the Soldiers |editor-first=John |editor-last=Gooch |title=The Boer War: Direction, Experience and Image|location=London|publisher=Cass}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, vol 4, bl. 672-675, {{ISBN|0 7981 0826 6}} * {{af}} Die stryd tussen Boer en Brit, Genl CR de Wet, 1959, Tafelberg Uitgewers. * Maree, Berna: 'n Boer maak 'n plan. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783 * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Second Boer War|Tweede Vryheidsoorlog}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/South-African-War|title=South African War|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 November 2023}} * {{af}} [http://www.anglo-boer.co.za/ Anglo-Boereoorlog museum in Bloemfontein. Anglo-Boereoorlog Museum] * {{nl}} [http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 Boerenoorlog op Hemelbestormer.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718021515/http://www.hemelbestormer.nl/phpBB3/viewforum.php?f=21 |date=18 Julie 2010 }} * {{nl}} [http://afrikaans.be/argief/geskiedenis/index.html Vlaanderen en de Anglo-Boerenoorlog en ander Boereoorlog verwante inligting op Afrikaans.be]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.gutenberg.org/etext/16462 ''With the Boer Forces''], deur Howard C. Hillegas. 'n Boek geskryf deur 'n Britse joernalis wat tyd saam met die Boere tydens die oorlog deurgebring het. Beskikbaar gestel deur die [http://www.gutenberg.org/wiki/Main_Page Gutenberg projek]. {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog| ]] [[Kategorie:Britse Ryk]] ci09w76e6htsetbls6br79hx983u2z7 4 10890 2915836 2914505 2026-07-05T19:35:19Z SpesBona 2720 + [[Ivy Mike- kerntoets]] 2915836 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- | colspan="2" | <h2 style="font-size:16pt">Voorbladartikels: die beste van Wikipedia</h2> [[Lêer:Cscr-featured.svg|links|50px|]] Hier by die Afrikaanse Wikipedia poog ons om spogartikels voor te berei om op die voorblad te pryk. Hierdie artikels verteenwoordig van die beste skryfwerk en is vooraf gekies deur die gemeenskapslede. Dit beteken egter nie dat die artikels nie verder verbeter kan word nie, maar bloot dat dit al reeds meer aandag geniet het. Tans is daar '''{{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}''' artikels wat voorbladstatus behaal het, uit 'n totaal van {{NUMBEROFARTICLES}}. Dus verskyn een uit elke {{rondaf|{{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / {{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}}} }} artikels op die onderstaande lys. Nomineer gerus potensiële artikels by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad|''Kandidaatartikels vir voorblad'']] of bespreek ander gebruikers se nominasies. <div align="center"><br /> <p style="font-variant: small-caps; text-align: center; font-size: 100%;">[[#Aardrykskunde|Aardrykskunde]] • [[#Biologie|Biologie]] • [[#Geskiedenis|Geskiedenis]] • [[#Kultuur en samelewing|Kultuur en samelewing]] • [[#Sport|Sport]] • [[#Taal- en letterkunde|Taal- en letterkunde]] • [[#Die Kunste|Die Kunste]] • [[#Sterrekunde en ruimtevaart|Sterrekunde en ruimtevaart]] • [[#Wetenskap en tegnologie|Wetenskap en tegnologie]]</p> </div> |- | colspan="2" | {| width="100%" |[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Nuwe toevoegings === </div> |} |-valign="top" | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}} | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} -1 }} {{CURRENTYEAR}}}} |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Purple geography icon.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geografie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Aardrykskunde === </div> |} [[Lêer:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|100px|regs|Japan]] [[Aarde]] - [[Alabama]] - [[Alaska]] - [[Alexandrië]] - [[Alpe]] - [[Amsterdam]] - [[Andorra]] - [[Antarktika]] - [[Argentinië]] - [[Arktiese Oseaan]] - [[Arles]] - [[Armenië]] - [[Australië]] - [[Azerbeidjan]] - [[Belfast]] - [[België]] - [[Berg Athos]] - [[Berlyn]] - [[Bergen]] - [[Bernau bei Berlin]] - [[Bieszczady]] - [[Bloemfontein]] - [[Bordeaux]] - [[Botswana]] - [[Brandenburg]] - [[Brasilië]] - [[Bredasdorp]] - [[Bremen]] - [[Bretagne]] - [[Brussel]] - [[Buenos Aires]] - [[Bulgarye]] - [[Carcassonne]] - [[Chicago]] - [[Chili]] - [[Costa Rica]] - [[Darmstadt]] - [[Denemarke]] - [[Duitsland]] - [[Durban]] - [[Estland]] - [[Ethiopië]] - [[Faroëreilande]] - [[Finland]] - [[Frankfurt am Main]] - [[Frankryk]] - [[Frans-Guyana]] - [[Genua]] - [[Georgië]] - [[Glasgow]] - [[Gotenburg]] - [[Gqeberha]] - [[Hamburg]] - [[Harlem]] - [[Hawaii]] - [[Helsinki]] - [[Hesse]] - [[Republiek Ierland|Ierland]] - [[Iran]] - [[Istanboel]] - [[Italië]] - [[Japan]] - [[Johannesburg]] - [[Kaaimanseilande]] - [[Kaapse Plooigordel]] - [[Kaapstad]] - [[Kalifornië]] - [[Kaliningrad]] - [[Kambodja]] - [[Kamtsjatka-skiereiland]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Keulen]] - [[Kimberley]] - [[Krim]] - [[Krugerwildtuin]] - [[Leiden]] - [[Letland]] - [[Libië]] - [[Litaue]] - [[Londen]] - [[Los Angeles]] - [[Madagaskar]] - [[Malawi]] - [[Malta]] - [[Meksiko]] - [[Miami]] - [[Milwaukee]] - [[Moldowa]] - [[Monaco]] - [[Mont-Saint-Michel]] - [[Montreal]] - [[Montreux]] - [[Moskou]] - [[Namibië]] - [[Nederland]] - [[Nedersakse]] - [[Nieu-Seeland]] - [[Noord-Ierland]] - [[Noord-Masedonië]] - [[Noorweë]] - [[Normandië]] - [[Nyldelta]] - [[Oekraïne]] - [[Oostenryk]] - [[Paaseiland]] - [[Papoea-Nieu-Guinee]] - [[Parys]] - [[Perth]] - [[Pireneë]] - [[Pole]] - [[Portugal]] - [[Potsdam]] - [[Pretoria]] - [[Provence]] - [[Quebec]] - [[Republiek China]] - [[Réunion]] - [[Reykjavik]] - [[Riga]] - [[Rio de Janeiro]] - [[Roemenië]] - [[Rusland]] - [[Sachalin]] - [[São Paulo]] - [[Seegolf]] - [[Senegal]] - [[Shanghai]] - [[Siberië]] - [[Singapoer]] - [[Skerryvore]] - [[Skotland]] - [[Slowakye]] - [[Spanje]] - [[Straatsburg]] - [[Suid-Afrika]] - [[Suid-Korea]] - [[Svalbard]] - [[Swartwoud]] - [[Swede]] - [[Switserland]] - [[Sydney]] - [[Tafelberg]] - [[Tahiti]] - [[Thailand]] - [[Tirus]] - [[Tornado]] - [[Treviso]] - [[Tsjeggië]] - [[Tsoenami]] - [[Turyn]] - [[Uruguay]] - [[Valencia, Spanje|Valencia]] - [[Venesië]] - [[Verenigde Koninkryk]] - [[Verenigde State van Amerika]] - [[Vermont]] - [[Vilnius]] - [[Vulkaan]] - [[Waalse Gewes]] - [[Wallis]] - [[Warskou]] - [[Washington, D.C.]] - [[Wes-Australië]] - [[Windhoek]] - [[Ysland]] - [[Zambië]] - [[Zürich]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P history.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geskiedenis}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Geskiedenis === </div> |} [[Lêer:B-29s dropping bombs.jpg|100px|regs|Bomwerpers oor Japan tydens die Tweede Wêreldoorlog]] [[2de eeu v.C.]] - [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]] - [[Akkadiese Ryk]] - [[Alcatraz-gevangenis]] - [[Amerikaanse Rewolusie]] - [[Andries Pretorius]] - [[Anne Frank]] - [[Antieke Egipte]] - [[Antieke Hawaii]] - [[Apartheid]] - [[Asjantiryk]] - [[Assirië]] - [[Berlynse Lugbrug]] - [[Bloedlaster]] - [[Boeing B-17 Flying Fortress]] - [[Boerekrygsgevangenes]] - [[Centurion (tenk)|Centurion]] - [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]] - [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] - [[Choefoe]] - [[Cicero]] - [[Cité de Carcassonne]] - [[Cleopatra VII]] - [[Consolidated B-24 Liberator]] - [[Djengis Khan]] - [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] - [[Dooie See-rolle]] - [[Duitse Demokratiese Republiek]] - [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] - [[Etruskers]] - [[Fenisië]] - [[Francis William Reitz]] - [[Fritz Joubert Duquesne]] - [[Gallië]] - [[George V van die Verenigde Koninkryk]] - [[Geskiedenis van Spanje]] - [[Goelag]] - [[Groot Sfinks van Giza]] - [[Groot Trek]] - [[Grootvorstedom Moskou]] - [[Heinz Guderian]] - [[Helios]] - [[Hetiete]] - [[Homeros]] - [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] - [[Indusvalleibeskawing]] - [[Iwan die Verskriklike]] - [[Jan Christian Smuts]] - [[Jesus van Nasaret]] - [[Johanna van Arkel]] - [[Jura]] - [[Kanaän]] - [[Kathaar]] - [[Khmer-ryk]] - [[Kiëf-Roes]] - [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] - [[Koninkryk Juda]] - [[Kosakke]] - [[Koue Oorlog]] - [[Koesj]] - [[Kruistog]] - [[Kulturele Rewolusie]] - [[Kwartêre Ystydperk]] - [[Legendariese Sweedse konings]] - [[Li Bai]] - [[Memphis (Egipte)|Memphis]] - [[Mesopotamië]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Militêre geskiedenis van Suid-Afrika]] - [[Mongoolse Ryk]] - [[Bernard Montgomery]] - [[Moord op die Romanofs]] - [[Adriaan Moorrees]] - [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] - [[Fridtjof Nansen]] - [[Natalse Regeringspoorweë]] - [[Neanderdaller]] - [[Nebukadnesar II]] - [[Neolitiese Omwenteling]] - [[Nikolaas II van Rusland]] - [[Nineve]] - [[Nyabêla]] - [[Operasie Entebbe]] - [[Opstand in die Warskou-ghetto]] - [[Paleolitikum]] - [[Palmyra]] - [[Partiese Ryk]] - [[Perikles]] - [[Pieter I van Rusland]] - [[Pitia]] - [[Plinius die ouere]] - [[Pous Pius IX]] - [[Pous Silvester II]] - [[Rosettasteen]] - [[Russies-Japannese Oorlog]] - [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie 1917]] - [[Sargon van Akkad]] - [[William Philip Schreiner]] - [[Seerowery]] - [[Sesdaagse Oorlog]] - [[Sherman Firefly]] - [[Slag van Magersfontein]] - [[Slag van Stalingrad]] - [[Sowjetunie]] - [[Hendrik Spoorbek]] - [[Stonewall-onluste]] - [[Hans Strijdom]] - [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] - [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] - [[Helen Suzman]] - [[Terracottaleër]] - [[Tiger I-tenk]] - [[Tiglat-Pileser III]] - [[Toetankamen]] - [[Trojaanse Oorlog]] - [[Tweede Wêreldoorlog]] - [[USS Constitution]] - [[USS Franklin (CV-13)]] - [[USS Maryland (BB-46)]] - [[Vallei van die Konings]] - [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlad Dracula]] - [[Voorlaaier (geweer)|Voorlaaier]] - [[Wêreldgeskiedenis]] - [[Winteroorlog]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P culture.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kultuur}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Kultuur en samelewing === </div> |} [[Lêer:Red Wine Glass.jpg|100px|regs|'n Glas rooiwyn]] [[3D-rolprent]] - [[Afrikaanse kerkbou in die Karoo]] - [[Alter Bridge]] - [[Androginie]] - [[Antinoös]] - [[Hennie Aucamp]] - [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] - [[Barnsteen]] - [[Simone de Beauvoir]] - [[Bewussyn]] - [[Christiaan Frederik Beyers]] - [[Boeddhisme]] - [[Borsjt]] - [[Breyten Breytenbach]] - [[André P. Brink]] - [[Ted Bundy]] - [[Byeboerdery]] - [[Petrus Coetzee]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]] - [[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] - [[Joachim Nikolaus von Dessin]] - [[Marie Koopmans-de Wet]] - [[Reza de Wet]] - [[Die Transvaler]] - [[Die Vaderland]] - [[Egiptiese mitologie]] - [[Ekonomie van Suid-Afrika]] - [[Eleusiniese misterieë]] - [[Fietsryrewolusie]] - [[Frans Engelenburg]] - [[Ganesja]] - [[Geestesteuring]] - [[Gereformeerde kerk Humpata]] - [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] - [[Groot Markplein van Brussel]] - [[Hadj]] - [[Carl Otto Hager]] - [[Hiernamaals]] - [[Hindoeïsme]] - [[Adriaan Hofmeyr]] - [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] - [[Jannie Hofmeyr]] - [[Anthony Hopkins]] - [[Interseks]] - [[Islamitiese seksualiteitswette]] - [[Jode in Suid-Afrika]] - [[Ingrid Jonker]] - [[Elsa Joubert]] - [[Kaas]] - [[Kleurlingstemregvraagstuk]] - [[Uys Krige]] - [[Kruiskleding]] - [[C. Louis Leipoldt]] - [[Etienne Leroux]] - [[N.P. van Wyk Louw]] - [[Mabel Malherbe]] - [[Charles Manson]] - [[Maori-kultuur]] - [[Eugène Marais]] - [[Johannes Meintjes]] - [[Georges Méliès]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Andrew Murray]] - [[Nederduits (skoolvak)]] - [[NG gemeente Fordsburg]] - [[NG gemeente Rondebosch]] - [[Oktoberfest]] - [[Oosters-Ortodokse Kerk]] - [[D.J. Opperman]] - [[Ougelowiges]] - [[Outisme]] - [[Paryse Metro]] - [[Pasta]] - [[Plafon van die Sixtynse kapel]] - [[Wladimir Poetin]] - [[Posseël]] - [[Dirk Postma]] - [[Ptolemeus]] - [[Jan Rabie]] - [[Reinheitsgebot]] - [[Rooiplein]] - [[P.D. Rossouw]] - [[Maria Elizabeth Rothmann]] - [[Jean-Jacques Rousseau]] - [[SACS]] - [[Satan]] - [[Arnold Schoenberg]] - [[Seks]] - [[Seksualiteit in antieke Rome]] - [[Seksuele oriëntasie]] - [[Sider]] - [[Sisiliaanse Mafia]] - [[Slawiese mitologie]] - [[Dan Sleigh]] - [[Sodiakmoordenaar]] - [[Speelkaart]] - [[Meryl Streep]] - [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies: 2003-]] - [[Swabies-Alemanniese Karnaval]] - [[Swastika]] - [[Tarotwaarsêery‎]] - [[Tatoeëermerk]] - [[Elizabeth Taylor]] - [[Anton Tsjechof]] - [[Herman van Broekhuizen]] - [[Verenigde Party]] - [[Vermaak]] - [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] - [[Mary Walker]] - [[Webjoernaal]] - [[Westerse filosofie]] - [[Wyn]] - [[Wysheid]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P sport.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Sport}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sport === </div> |} [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|100px|regs|'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër]] [[Afghaanse nasionale krieketspan]] - [[All Blacks]] - [[Fernando Alonso]] - [[Argentynse nasionale rugbyspan]] - [[Australiese nasionale krieketspan]] - [[Belgiese nasionale rugbyspan]] - [[Bengaalse nasionale krieketspan]] - [[Bermudaanse nasionale krieketspan]] - [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] - [[Britse en Ierse Leeus]] - [[Jenson Button]] - [[Chileense nasionale rugbyspan]] - [[Duitse nasionale krieketspan]] - [[Duitse nasionale rugbyspan]] - [[Engelse nasionale krieketspan]] - [[Engelse nasionale rugbyspan]] - [[Roger Federer]] - [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Franse nasionale rugbyspan]] - [[Pierre Gasly]] - [[Georgiese nasionale rugbyspan]] - [[Lewis Hamilton]] - [[Hongkongse nasionale krieketspan]] - [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] - [[Ierse nasionale krieketspan]] - [[Ierse nasionale rugbyspan]] - [[Indiese nasionale krieketspan]] - [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] - [[Japannese nasionale rugbyspan]] - [[Kanadese nasionale krieketspan]] - [[Kanadese nasionale rugbyspan]] - [[Keniaanse nasionale krieketspan]] - [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] - [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] - [[Krieket]] - [[Krieketwêreldbeker 2003]] - [[Krieketwêreldbeker 2007]] - [[Krieketwêreldbeker 2011]] - [[Krieketwêreldbeker 2015]] - [[Krieketwêreldbeker 2019]] - [[Krieketwêreldbeker 2023]] - [[Niki Lauda]] - [[Namibiese nasionale krieketspan]] - [[Namibiese nasionale rugbyspan]] - [[Nederlandse nasionale krieketspan]] - [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] - [[Nepalese nasionale krieketspan]] - [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] - [[Olimpiese Somerspele 2008]] - [[Olimpiese Somerspele 2012]] - [[Omaanse nasionale krieketspan]] - [[Pakistanse nasionale krieketspan]] - [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] - [[Paralimpiese Somerspele 2008]] - [[Nelson Piquet]] - [[Portugese nasionale rugbyspan]] - [[Proteas]] - [[Roemeense nasionale rugbyspan]] - [[Rugby]] - [[Rugbywêreldbeker 2003]] - [[Rugbywêreldbeker 2007]] - [[Rugbywêreldbeker 2011]] - [[Rugbywêreldbeker 2015]] - [[Rugbywêreldbeker 2019]] - [[Rugbywêreldbeker 2023]] - [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] - [[Skaak]] - [[Skotse nasionale krieketspan]] - [[Skotse nasionale rugbyspan]] - [[Spaanse nasionale rugbyspan]] - [[Springbokke]] - [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] - [[T20I-wêreldbeker 2016]] - [[T20I-wêreldbeker 2021]] - [[T20I-wêreldbeker 2022]] - [[T20I-wêreldbeker 2024]] - [[Tafeltennis]] - [[Tongaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ugandese nasionale krieketspan]] - [[Uruguaanse nasionale rugbyspan]] - [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] - [[Wallabies]] - [[Walliese nasionale rugbyspan]] - [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] {| width="100%" | {{klik|Afbeelding=P biology.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Biologie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Biologie === </div> |} [[Lêer:Hippopotame 0003.jpg|100px|regs|Seekoei]] [[Afrika-rotsluislang]] - [[Berghaan]] - [[Blouwalvis]] - [[Bonobo]] - [[Buffel]] - [[Diabetes]] - [[Dier]] - [[Dinosourus]] - [[Fotosintese]] - [[Gewone luislang]] - [[Gordeldier]] - [[Hidroponika]] - [[Homo erectus]] - [[Homo ergaster]] - [[Jagluiperd]] - [[Javaanse tier]] - [[Kaapse luiperd]] - [[Kambriese ontploffing]] - [[Kat]] - [[Koraal]] - [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] - [[Leeu]] - [[Lewensiklus van die tier]] - [[Mens]] - [[Menslike evolusie]] - [[Mos]] - [[Oorsprong van voëls]] - [[Pikkewyn]] - [[Plesiosauria]] - [[Poema]] - [[Pterosauria]] - [[Pylsterteend]] - [[Rot]] - [[Saffraan]] - [[Seekoei]] - [[Sekretarisvoël]] - [[Senuweestelsel]] - [[Sesam]] - [[Slaap]] - [[Swangerskap]] - [[Tierluislang]] - [[Velociraptor]] - [[Veroudering]] - [[Wolf]] - [[Ysbeer]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P linguistics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Taal}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Taal- en letterkunde === </div> |} [[Lêer:Betws y coed.jpg|100px|regs|Padteken in Wallies]] [[Afrikaans]] - [[Fins]] - [[Frans]] - [[Hamlet]] - [[Henry James]] - [[Inferno (Dante)]] - [[Italiaans]] - [[Mabel Jansen]] - [[Adam Mickiewicz]] - [[Misdaad en Straf]] - [[Nederlands]] - [[William Shakespeare]] - [[Sweeds]] - [[Taal]] - [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] - [[Wallies]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P art.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kuns}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Die Kunste === </div> |} [[Lêer:Little nemo the walking bed.jpg|100px|regs|'n Strokiesverhaal]] [[Ingmar Bergman]] - [[Bucchero]] - [[Samuel Cronwright]] - [[Salvador Dalí]] - [[Marlene Dietrich]] - [[documenta]] - [[Mia Farrow]] - [[Frankenstein]] - [[Paul Gauguin]] - [[Katedraal van Vilnius]] - [[Klooster]] - [[Krugerstandbeeld]] - [[Kuns]] - [[Leonardo da Vinci]] - [[Modernisme]] - [[Marita Napier]] - [[Oscar Niemeyer]] - [[Jacobus Hendrik Pierneef]] - [[Johan de Ridder]] - [[Leni Riefenstahl]] - [[Auguste Rodin]] - [[Jack Sparrow]] - [[Steven Spielberg]] - [[Staafkerk van Borgund]] - [[Sosialistiese realisme]] - [[Spider-Man]] - [[Strokiesverhaal]] - [[Topkapi-paleis]] - [[Tuin van Wellus]] - [[Rembrandt van Rijn]] - [[Leonore Veenemans]] - [[Andy Warhol]] - [[Wat Phra Kaew]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Q space.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geesteswetenskappe}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sterrekunde en ruimtevaart === </div> |} [[Lêer:Saturn (planet) large.jpg|100px|regs|Saturnus]] [[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P physics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Wetenskap}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Wetenskap en tegnologie === </div> |} [[Lêer:Wankel-1.jpg|100px|regs|Wankelenjin]] [[Aardverwarming]] - [[Airbus A380]] - [[Anonymous (kollektief)]] - [[Apple Inc.]] - [[Binnebrandenjin]] - [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] - [[Concorde]] - [[Delta Air Lines]] - [[Differensiaalrekening]] - [[Doebai Internasionale Lughawe]] - [[Galileo Galilei]] - [[Gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] - [[Geskiedenis van die Aarde]] - [[Glas]] - [[Maria Goeppert-Mayer]] - [[Goud]] - [[Hardeskyf]] - [[Hernubare energie]] - [[Infrarooi]] - [[Ivy Mike- kerntoets]] - [[Jaar]] - [[Kalium]] - [[Kamera]] - [[Karoo-supergroep]] - [[Kunsmatige algemene intelligensie]] - [[Laser]] - [[Manhattan-projek]] - [[Miami Internasionale Lughawe]] - [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] - [[Parasetamol]] - [[Patent]] - [[Pi]] - [[Poolkoördinatestelsel]] - [[Portland Internasionale Lughawe]] - [[Qantas]] - [[James Randi]] - [[San Francisco Internasionale Lughawe]] - [[Ignaz Semmelweis]] - [[TGV]] - [[Tegnesium]] - [[Edward Teller]] - [[Tempelhof-lughawe]] - [[Toekoms van die Aarde]] - [[Turboskroef]] - [[Uraan]] - [[Virgin Australia]] - [[Wankelenjin]] - [[Waterstof]] - [[Wright-broers]] - [[Yster]] |- | colspan="2" | |} __NOTOC____NOEDITSECTION__ <center>[[Wikipedia:Voorbladartikels 2005|Voorbladartikels 2005]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2006|Voorbladartikels 2006]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2007|Voorbladartikels 2007]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2008|Voorbladartikels 2008]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2009|Voorbladartikels 2009]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2010|Voorbladartikels 2010]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2011|Voorbladartikels 2011]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2012|Voorbladartikels 2012]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2013|Voorbladartikels 2013]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2014|Voorbladartikels 2014]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2015|Voorbladartikels 2015]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2016|Voorbladartikels 2016]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2017|Voorbladartikels 2017]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2018|Voorbladartikels 2018]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2019|Voorbladartikels 2019]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2020|Voorbladartikels 2020]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2021|Voorbladartikels 2021]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2022|Voorbladartikels 2022]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2023|Voorbladartikels 2023]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2024|Voorbladartikels 2024]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2025|Voorbladartikels 2025]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026|Voorbladartikels 2026]]</center> <br /> <hr> <br /> Indien die voorblad nie verfris word met die nuwe week se artikel nie, of indien die geskiedkundige herdenkings steeds die vorige dag se inskrywings vertoon, kan u gerus [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} hier] klik sodat dit verfris word. [[Kategorie:Voorblad]] ldljyit7yjktipoioansknd43e4u6ph 0 11235 2915894 2729732 2026-07-06T09:29:17Z Daniellouw 54542 2915894 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Waneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of :<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] o4mvl67duakj5qhztki3n8a482cnzyk 2915898 2915894 2026-07-06T09:36:34Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915898 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == [[Lêer:WeerstandParallel.jpg|duimnael|regs|Weerstande in parallel.]] Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of :<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] cuxhety5rsatbot7jbj57kaewqxwzmf 2915899 2915898 2026-07-06T09:36:51Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915899 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|Weerstande in parallel.]] Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of :<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] rexqtync71u0dfszaqdwz158uot5qtm 2915900 2915899 2026-07-06T09:39:03Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915900 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of :<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] bq3vz8mzfvnc9f24kbh5yxjai4dio3n 2915902 2915900 2026-07-06T09:41:13Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915902 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of {| class="wikitable" |-align=center |<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> |} == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] jjmbrdny2rxztlwvuzeq52wr2gqdg3x 2915903 2915902 2026-07-06T09:42:14Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915903 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of {| class="wikitable" |-align=center |<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> |} == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] r4uyv8z12w70oy3vjx7y47gqvznhoab 2915906 2915903 2026-07-06T09:47:32Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915906 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is, kan mens Ohm se wet gebruik om dit soos volg te skryf: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> Indien mens Ohm se wet toepas op die totale weerstandː :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I} \quad = \quad \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}} \quad = \quad \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> Dusː {| class="wikitable" |-align=center |<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> |} == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] 7w3eigf2l4wmy85zqidvf4gw8ih1r8k 2915907 2915906 2026-07-06T09:49:21Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915907 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is, kan mens Ohm se wet gebruik om dit soos volg te skryf: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> Indien mens Ohm se wet toepas op die totale weerstandː :<math>R_totaal = \frac{V}{I} \quad = \quad \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_totaal = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}} \quad = \quad \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> Dusː {| class="wikitable" |-align=center |<math>\frac{1}{R_totaal} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> |} == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] 28a6pf5vxpn03v8e2y8d8fzjsrixzbl 2915908 2915907 2026-07-06T09:50:19Z Daniellouw 54542 /* Parallele weerstand */ 2915908 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OhmsLaw.svg|duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.]] '''Ohm se wet''' is 'n [[vergelyking]] wat die verhouding tussen [[elektriese stroom]]sterkte, spanning en [[elektriese weerstand|weerstand]] in 'n [[elektrisiteit|elektriese stelsel]] weergee. Dit is geformuleer deur [[Georg Simon Ohm]]. Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word. Die vergelyking is soos volg: :::<math>I = \frac{V}{R}</math> Waar * [[elektriese stroom|I]] = stroomsterkte; * [[elektriese weerstand|R]] = weerstand; en * [[Volt|V]] = spanningsverskil. == Parallele weerstand == Wanneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: [[Lêer:WeerstandParallel.png|duimnael|regs|350px|Weerstande in parallel.]] Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is, kan mens Ohm se wet gebruik om dit soos volg te skryf: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> Indien mens Ohm se wet toepas op die totale weerstandː :<math>R_{totaal} = \frac{V}{I} \quad = \quad \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{totaal} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}} \quad = \quad \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> Dusː {| class="wikitable" |-align=center |<math>\frac{1}{R_{totaal}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> |} == Sien ook == * [[Ohmmeter]] * [[Resistor]] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektronika]] [[Kategorie:Natuurwette]] qd4r1gb58oruezfmb56olx1ni9n4dui 0 13832 2915904 2848857 2026-07-06T09:43:03Z Aliwal2012 39067 /* Afrikaans as amptelike taal */ C. Louis Leipoldt 2915904 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hilda Postma Ons Outjies.jpg|duimnael|Omslag van Ons Outjies deur [[Hilda Postma]].]] [[Lêer:Phil Olivier Hier's die bende.jpg|duimnael|Hier's die bende deur [[Phil Olivier]].]] [[Lêer:Johannes Meintjes Sebastiaan.jpg|duimnael|Buiteblad van die versverhaal "Sebastiaan" van Pieter Marincovitz.]] [[Lêer:Môrester in Mashonaland.jpg|duimnael|Omslag van Môrester in Mashonland deur ds. [[Andries Adriaan Louw sr.]]]] [[Lêer:Stad bo op 'n berg.jpg|duimnael|Buiteblad van ds. [[Attie Burger]] se 'n Stad bo op 'n berg, deel van die NG Kerk-Uitgewers se Kerk en Volk-reeks van die 1950's.]] Die '''Afrikaanse letterkunde''' het geleidelik vanaf [[6 April]] [[1652]] met die aankoms van [[Jan van Riebeeck]] in [[Tafelbaai]] ontwikkel toe die [[Kaapkolonie|Kaapse]] vorm van [[Nederlands]] al verder en verder van die Standaardnederlands begin ontwikkel het. Hoewel 'n aantal tekste reeds spore van "Kaaps-Hollands" vertoon het, neem die moderne [[Afrikaans]]e letterkunde 'n aanvang met die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] op [[14 Augustus]] [[1875]]. == Voor 1875 == === Die Hollandse Tyd === Volgens artikel XCI van die ''Artyckel-Brief'' van die Generale Vereenighde Nederlantsche G'octroyeerde Oostindische Compagnie moes elke joernaal, geskryf deur 'n dienaar van die Kompanjie, aan die Goewerneur-Generaal van Indië of aan die Here XVII in Amsterdam afgelewer word. Aan dié bepaling en aan die formele opdrag, wat die verantwoordelike Kompanjie-dienaars gekry het, ,,om correcte notitie ende dagregisters" te hou van alles wat gedurende hul dienstyd sou gebeur, het ons die oudste geskrifte te danke wat op Suid-Afrikaanse bodem ontstaan het, en tewens die begin van die Afrikaanse letterkunde. Kort na die middel van die Nederlandse ''[[Gouden Eeuw]]'', op 24 Desember 1651, het drie skepe die hawe van Texel verlaat met bestemming Kaap die Goeie Hoop. Ruim drie maande later, op 6 April 1652, word in Tafelbaai die anker gegooi en 'n aanvang gemaak met die stigting van die Hollandse nedersetting. Die ''Daghregister'' (Des. 1651-Mei 1662) van Jan Anthonisz van Riebeeck (1619 Culeinborg - 1677 Batavia), die "Koopman en Opperhoofd", word in Suid-Afrika die eerste van 'n tot in die 19de eeu voortgesette reeks joernale, waarvan sommige, ondanks hul amptelike of private karakter, en al is hulle geskryf sonder 'n sweem van artistieke bedoeling, naas 'n historiese ook 'n letterkundige betekenis het. Een van die belangwekkendste is die ''Daghregister'' self. Die styl mag omslagtig en dikwels slordig wees, maar dit bevat talryke passasies waarin Van Riebeeck boeiend rapporteer, lewendig vertel, mense (veral van die Hottentotte) duidelik tipeer, omstandighede van tyd en plek raak beskryf. En dwarsdeur is daar aksente van menslikheid: van die heldhaftige en die kleinlike, die naïewe en die skelmse, die belaglike en die tragiese; aksente van wanhoop en vertroue, van humor en ironie, van avontuursin en heimwee, van ontdekkingslus en vrees vir die onbekende. Verskeie kleiner joernale en dagverhale is in die ''Daghregister'' opgeneem. Onder die interessantste is die verslae van vier togte van Kompanjie-dienaars na die Afrikaanse binneland om betrekkinge met nog onbekende stamme aan te knoop, en op soek na die ryk van Monomatapa en die goue stad Vigita Magna, albei waarskynlik ewe legendaries. Soos Graalridders het hulle uitgetrek, ook nog herhaaldelik na Van Riebeeck se tyd. Op drie van die landreise is die joernaal gehou deur die Kopenhagenaar en ''onder-chirughijn'' Pieter van Meerhoff (1668) ''wel ter pen en oock eenighsints in de teyckenkunst ervaren'', 'n skerp waarnemer en geestige verteller. Van belang is verder die twee joernale van die Breslauer kruidkundige en tekenaar [[Hendrik Claudius]], die dagverhaal van [[Olof Bergh]] se tweede reis na Namakwaland (1683) en (waarskynlik) die ''Voiagie gedaen naer de Amacquas Land onder 't beleydt van den E. Heer Symon van der Stel'' (1685-86). Albei munt uit deur aanskoulike en stewige taal. Goed gestileer is eweneens die amptelike register 1686-94 van die geleerde latinis J.G. de Grevenbroeck (ca. 1644-na 1714); merkwaardig is daarin veral die lotgevalle wat hy uit die mond van skipbreukelinge opgeteken het. In sy Latynse geskrifte deel hy heelwat wetenswaardigs mee oor die Hottentotte en hul taal. Naas die amptelike registers van die Goewerneurs, wat oor die algemeen maar tydelik aan die Kaap vertoef en wie se geskrifte dan ook meestal louter Nederlands van gees bly, ontwikkel in die loop van die 18de eeu 'n '''dagboek-literatuur''' met meer en meer spesifiek-Afrikaanse inslag, die werk van gebore Afrikaners of van mense wat in Suid-Afrika 'n nuwe vaderland gevind het. Toe, in die begin van die eeu, goewerneur W.A. van der Stel en ander amptenare wederregtelike uitgestrekte landerye vir hulle begin toeëien en die skeepshandel aan die Kaap welhaas tot eie voordeel monopoliseer, kom die vryburgers heftig in verset. Die Nederlandse koloniste en die Hugenote, wat in die tagtigerjare van die vorige eeu in Suid-Afrika aangekom het en hulle eweneens byna uitsluitend op die boerderybedryf toelê, sluit aaneen tot 'n belange- en lotsgemeenskap, grondslag van die latere Afrikaanse volk. Die siel van die vryburgers se verweer was Adam Tas (1668 Amsterdam - 1722 Stellenbosch), wat hom in 1697 aan die Kaap kom vestig het. Hy was 'n taamlik belese man en het vir sy eie genoeë sy belewings begin opteken; sy ''Dagregister'' (1705-06), waarvan die bewaarde fragmente genoegsaam bewys dat hy deur die goewerneur terég (maar veragtelik!) 'n ''sierlijk schrijver'' genoem is, is verreweg die beste uit die Hollandse tyd. Met onuitputlike geestigheid karakteriseer hy sy omgewing; met 'n sarkasme wat soms tot bitter-ernstige verontwaardiging oorslaan, hekel hy die amptenaredom. Hy speel met die taal, bou kragtige volsinne, en waar die gloed van sy temperament gevat word in stafrym en ritmiese periodes, voer hy sy prosa keer op keer tot woordkuns op. Van Tas het in 1712 in Amsterdam nog die ''Contra-Deductie'' verskyn, 'n lywige maar alleen in geskiedkundige opsig belangrike versameling van griewe teen Van der Stel. Pas in die laaste kwart van die 18de eeu word weer dagboeke gehou wat die literêre betekenis van Tas s'n benader. Pieter Cloete (Stellenbosch 1756 -ca. 1790), 'n jong Afrikaanse boer, vergesel in 1776 die in Nederland opgevoede seun van goewerneur Swellengrebel op 'n tog na die binneland. Albei skryf hul bevindinge neer, en die resultaat sou die differensiasie van die Hollandse en die Afrikaanse volksaard nie beter kon illustreer nie. Swellengrebel gee 'n sorgvuldig-wetenskaplike, koel-interessante relaas in fyn Hollands. Cloete sien die land en die mense met die liefde van die landsman, geniet van die vertroude natuur, begryp die trekboer, vind plesier in swart toneelopvoerings en gee aan die taal van sy ''Journaal'' 'n spontane Afrikaanse gang en kleur. Nog ryker aan afrikanismes is die spannende en leersame ''Berigt...van 't geene my ondergeteekende ontmoet is, wat ik gehoord ende gezien hebbe, zeedert dat ik langs de groote rivier op ende needer gesworven hebbe'', aan die Kaapse goewerneur oorhandig deur die Sweed Hendrik J. Wikar (geb. Göteborg) nadat hy in 1775 uit die Kompanjie-hospitaal weggedros en vier jaar onder die inboorlinge in die omstreke van die Oranjerivier gewoon het. Die laaste verteenwoordigers van die groot Boere-joernaal in die Kaapkolonie is die vier broers Van Reenen, gebore Afrikaners. Jacob beskryf 'n ekspedisie na Kafferland in 1790. Willem hou 'n beknopte joernaal van sy tog na die Groot-Rivier in 1791-1792. Sebastiaan Valentyn skryf die vlot verhaal van sy reis langs die Weskus na Walvisbaai in 1793. Tien jaar later, ten slotte, kry ons die mooi ''Dag-Verhaal eener Reize naar de binnenlanden van Africa beoosten de Kaap de Goede Hoop geleegen'' van Dirk Gysbert van Reenen (1754 Rondebosch - 1828 Swellendam), deur en deur Suid-Afrikaans van taal en gees. Met warme meegevoel teken hy die dikwels hopelose stryd van die boere teen die natuur, die veesiektes, die plundertogte van die inboorlinge in die nog woeste en onbeskermde grensdistrikte. Sy joernaal, geskryf in die eerste jaar van die Bataafse Republiek se bewind, open geen bemoedigende perspektief op die eeu nie. Die ontevredenheid van die vryburgers t.o.v. die Kompanjie-beleid, teen die einde van die 18de eeu nog gevoed deur die Europese ideë van patriotisme en liberalisme, bereik 'n hoogtepunt in 1795, wanneer die distrikte Graaff-Reinet en Swellendam hul onafhanklikheid proklameer. Aan die bestaan van hierdie republiekies word egter nog dieselfde jaar 'n einde van gemaak deur die Engelse ekspedisie wat, in besit van 'n deur die Prins van Oranje ondertekende bevel tot oorgawe, die Kaap vir onbepaalde tyd kom beset. By hierdie besetting het die Engelse so goed as geen teenstand van die prinsgesinde amptenaregroep ondervind nie, wel egter van 'n klein kommando patriotiese vryburgers. Albei partye het hul satirikus gekry. Die verset van die patriotte word op spot onthaal in ''Lied ter ere van de Swellendamsche en diverse andere helden bij die bloedige actie aan Muisenberg in dato 7 Aug. 1795'' (daar was inderdaad geen geveg nie), 'n hoogs belangrike stuk omdat hier vir die eerste keer bewus gebruik gemaak word van Afrikaans, nl. waar die taal van die Swellendammers "en ander helde" met kleinerende bedoeling nageboots word. 'n Ander spotdigter hekel die tweedrag, en veral die ruggraatloosheid van die regeerders, in die lang verhalende gedig ''Historie van de Kaap zeer krachtig'' (1796). Die skerpste satirikus was H.D. Campagne (1763 Tiel - 1828 Beverwijk), een van die weinige Hollandse amptenare wat nie prinsgesind was nie; in 1796 is hy dan ook na Engeland gedeporteer, weens sy voortdurende aanvalle op die hoofskuldiges in sake verengelsingspolitiek. Sy vernaamste hekeldigte, wat pas later in Holland aan die lig gekom het, is ''Gedagten bij de beschouwing van het voorleeden en toekomstige lot van de Kaap'', ''De Bevordering van den Heer W. St. van Rijneveld'' en ''De Verwaandheid van Africa''. Tot die amptenaarskringe behoort 'n aantal predikante en sendelinge van metodisties-filantropiese gesindheid. Vier van hulle verdien om in hierdie verband onthou te word. Die Nederlander H.R. van Lier (1764 Assen - 1793 Kaapstad) het ons 'n Dagboek (1806), ''brieven en overdenkingen'', 'n tipiese produk van daardie tyd se piëtiese vroomheid en sentimentaliteit. Alleen haar lied ''Moet ik steeds met onspoed strijden'', wat liggies gewysig as Gesang 28 alom bekend geword het, getuig van waaragtige inspirasie. Die briefvorm vind ons eweneens in die outobiografiese roman van M.C. Vos (1759 Kaapstad - 1825 Roodezand): ''Merkwaardig Verhaal aangaande het Leven en de Lotgevallen van Michiel Christiaan Vos..., door hem zelven in den jare 1819 briefsgewijze aan eenen vriend medegedeeld'' waarin die dweperigheid van die sentimentalis hoogty vier; hy is op sy beste waar hy, in die toon van die Weltschmertz-romantiek, effentjies ironies word. Die ontwikkelde Fries [[Meent Borcherds]] (1762-1832 Stellenbosch) het as twee-en-twintigjarige na die Kaap gekom en predikant geword in Stellenbosch. Hy is 'n Suid-Afrikaanse Bilderdijk van kleiner formaat, digter van romantiese liriek en hoogdrawende leerdigte in Frans-klassistiese gewaad, veelsydige skrywer van sketse, verhale, historiese en ander studies, waarvan die merendeel verskyn het in die in 1824 opgerigte ''Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tijdschrift''. === Galery === <gallery> Jan_van_Riebeeck.jpg|[[Jan van Riebeeck ]](1619-1677) </gallery> === Verengelsing van die Kaap en eksodus === In 1806 het die bewind van die Bataafse Republiek aan die Kaap ten einde geloop. Dit was te kort gewees om die anglisering wat op die eerste Engelse besetting gevolg het, ongedaan te maak. Die tweede besetting het tot aan die einde van die Napoleontiese oorloë nog 'n enigsins voorlopige karakter gehad, maar toe dit in 1814 definitief beseël is, het die sistematiese verengelsing begin. Berug in hierdie opsig is deur Lord Charles Somerset in 1822 uitgevaardigde taalbesluite. En die anglisering het nie tot administrasie, gereg en skoolwese beperk gebly nie; ook in die Hollandse kerke, in die breë maatskaplike en selfs in die huislike lewe het dit deurgewerk. Onder anglisering verstaan ons hier trouens nie net verengelsing wat die taal betref nie, maar ook die vervanging van ou Hollands-Afrikaanse instellinge en gebruik deur Britse. Uit die Afrikaners van destyds se oogpunt was dat die Engelse regering filantropies gedweep het met die inboorlinge, terwyl die regering andersyds skroomlik sy plig verwaarloos het om die grensboere teen moord en roof te beskerm. Met die vrystelling van die slawe is die boere ook nie vergoed nie - dit alles lei ten slotte tot die Groot Trek, waardeur die belangrikste hoeksteen gelê word vir die behoud van die Dietse volk in Suid-Afrika. Terwyl daar in die Kaapkolonie reeds koerante en tydskrifte verskyn en 'n toneellewe bloei, bly die enigste letterkundige uitinge - meestal nie as sodanig bedoel nie - van die Voortrekkers nog vir 'n lang tyd: die dagboek, die joernaal, die brief. Dis die werk van eenvoudige mense wat daagliks tot harde arbeid en stryd genoop word, wie se enigste kontak met bronne van wysheid en skoonheid bestaan in die natuur en die Bybel. Hoewel die Trekkers in werklikheid in die neëntiende eeu gelewe het, het hul gedagtegang altyd op die van die sewentiende-eeuer bly lyk. Alle opvoeding was streng godsdienstig, die kerk vir hul onafskeidelik aan die skool verbind, waardeur hul briewe en geskrifte deurdrenk is van die Heilige Skrif. Die veelal onbeholpe taal van hul werke, half Nederlands half Afrikaans, vertoon 'n sterk invloed van die Bybelse styl, wat die wyding en erns daarvan verhoog. Die erns van mense wat 'n heilige taak onderneem het en wat daartoe alles wat hulle dierbaar is op die spel sit, is die hooftrek van hierdie geskrifte. Die oudste Voortrekkerswerk is die ''Dagboek'' van Louis Trichardt (1783 distr. Swellendam - 1838 Lourenço-Marques). Dit bestaan uit twee dele, waarvan alleen die tweede letterkundige waarde het, en loop van 31 Julie 1836 tot 1 Mei 1838, die dag waarop Trichardt sy vrou verloor. Sy bedoeling met die dagboek was aanvanklik om ander Trekkers, wat sou volg, noukeurig te kan inlig; later ook om boek te hou van sy besit en om die herinnering van die trekervarings lewendig te bewaar. Dat dit nie bloot as 'n kroniek opgevat is nie, blyk uit die uitweidings oor allerlei ''huislike'' voorvalletjies en uit die raak, dikwels humoristiese tipering van Voortrekkersfigure. Trichardt doen 'n hopelose poging om so korrek moontlik die Nederlandse spelling en vormleer te eerbiedig; maar hy kán nie daarin slaag nie, omdat sy moedertaal nie langer Nederlands is nie, maar Afrikaans. [[Lêer:Nieuwe Riddersorde.jpg|duimnael|regs|Voorblad van die satiries toneelstuk ''De nieuwe ridderorde of De Temperantisten'' (1832). waarin [[Charles Etienne Boniface|Boniface]] (die skrywer) die matigheidsbeweging gespot het. Hy gebruik die destyds plaaslike Kaaps-Hollandse patois, veral waar [[bruin mense]] uitgebeeld is.<ref>{{cite web |url = https://esat.sun.ac.za/index.php/De_Nieuwe_Ridderorde,_of_De_Temperantisten |title = De Nieuwe Ridderorde, of De Temperantisten |language = Engels |publisher = Encyclopaedia of South African Theatre and Performance (ESAT) |access-date = 30 November 2023}}</ref> <ref>{{cite web |title = Drama en toneel in Suid-Afrika. Deel 1. 1652-1855 |first = FCL |last = Bosman |year = 1928 |publisher = . Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co. |location = Kaapstad |accessdate = 30 November 2023 |url = https://www.dbnl.org/tekst/bosm012dram01_01/bosm012dram01_01_0007.php |pages = 299-320}}</ref>]] Tot die groep van Maritz en Retief behoort die ongeordende predikant uit Amsterdam Erasmus Smit (1778-1863), wat in sy suiwerder-Nederlandse ''Dagboek'' (Nov. 1836 - Jan. 1839) 'n sterk bewoë ooggetuieverslag gee van die sentrale episode van die Groot Trek. Gestaltes van leiers soos Retief, Maritz en Potgieter rys daaruit op, en die skoonheid van die natuur in die Natalse ''land van belofte'' inspireer hom soms tot liriese passasies. Een van Smit se heftigste teenstanders was Sarel Cilliers (1801 distr. Drakenstein - 1870 Kroonstad). Sy ''Joernaal'', pas op sy sterfbed geskryf, is 'n kompilasie van sy herinneringe uit die tyd van die Trek én uit die jare daarna toe die Republieke ontstaan het. Nêrens in die Voortrekkersgeskrifte is die "Hollands" so Afrikaans en só Bybels-getint nie. Die Trek het hy beskou as 'n volbrenging van die wil Gods om die christelike beskawing na die Noorde toe uit te brei. As verteenwoordiger van die puriteinse ortodoksie het hy 'n groot rol gespeel in die kerkgeskiedenis van die jong Republieke, en daaraan het ons 'n aansienlike deel van sy merkwaardige briefwisseling te danke. Die mémoire-karakter is ook eie aan die meeste ander Voortrekkerswerke, soos die ''Gedenkschrift'' (1843) van Anna Elis. Steenkamp, die ''Herinneringen'' van F.P. van Gass (by sy dood in 1883 uitgegee onder die titel ''Een Afrikaner''), en ''De Geschiedenis van de Hollandsch-Afrikaansche Boeren'' (uitgegee in 1893) deur J.H. Hatting. Met die laaste twee geskrifte, soos met die in 1876 gepubliseerde ''Journaal'' van Cilliers, staan ons reeds in die periode van die Eerste Afrikaanse Beweging. Kort ná 1800 word die grondslae gelê van die Hollands-Afrikaanse toneeltradisie. Die Kaapse toneellewe het in die begin 'n heel kosmopolitiese karakter. In die Komediehuis op die Boereplein, opgerig in 1800, wissel Engelse, Duitse, Franse en Nederlandse geselskappe mekaar af. Die Duitse toneel verdwyn egter al in 1803; die Franse gaan in 1811 geheel in die Nederlandse op. Ons noem hier slegs die vernaamste Nederlandse toneelgroepe. Die eerste Nederlandse geselskap, gestig in 1803, was ''Tot Leering en Vermaak'' wat in 1809 verdoop word ''Tot Nut en Vermaak'' (later ''Tot Oefening en Vermaak'') en die toneelaktiwiteit beheers tot omstreeks 1850. Daarmee wedywer allerlei onbestendiger maak dikwels meer ondernemende geselskappe, soos ''Honi soit qui mal y pense'', ''Men doet wat men kan'', ''Vlyt en Kunst'', ''Door Yver vruchtbaar'', ''Door Yver bloeit de Kunst''. Laasgenoemde speel in die tweede helfte van die eeu (1849-55, 1865-72, 1892-97) veral onder leiding van J.C. Combrink 'n heel belangrike rol. Van 1886 tot 1887 gee egter die splinternuwe [[Rederykerskamer Aurora]] in Kaapstad die toon aan. In 1833 vind ons die eerste Nederlandse toneel buite Kaapstad, nl. in Stellenbosch. ==Eerste Taalbeweging== {{Sien ook|Genootskap van Regte Afrikaners}} === Galery === <gallery> Du_Toit,_Stephanus_Jacobus.jpg|[[Stephanus Jacobus du Toit]] (1847-1911) </gallery> ==Tweede Taalbeweging== {{Sien ook|Afrikaanse Taalbeweging}} === Galery === <gallery> Gustav_Preller.jpg|[[Gustav Preller]] (1875-1943) Eugenemarais.jpg|[[Eugene Marais]] (1871-1936) </gallery> ==Afrikaans as amptelike taal== === Galery === <gallery> C_Louis_Leipoldt03.jpg|[[C. Louis Leipoldt]] (1880-1947) Pierre_de_Villiers_Pienaar.JPG| [[P. de V. Pienaar|Pierre de Villiers Pienaar]] (1904-1978) Johannes_Meintjes_1945.jpg|[[Johannes Meintjes]] (1923-1980) </gallery> ==Sestigers== {{Sien ook|Sestigers}} === Galery === <gallery> André Brink Portrait.jpg|[[André P. Brink]] (1935 - 2015) Ingrid_Jonker_1956.jpg|[[Ingrid Jonker]] (1933-1965) Breyten Breytenbach, 1995 - 16.jpg|[[Breyten Breytenbach]] (1939-2024) </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Antonissen, Rob. 1955. ''Die Afrikaanse Letterkunde van die Aanvang tot Hede.'' Pretoria - Kaapstad : H.A.U.M. == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans literature}} * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk01_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1]'', tweede, hersiene en bygewerkte uitgawe, [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk02_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2]'', [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * [http://www.dbnl.org/letterkunde/zuidafrika Afdeling Zuid-Afrikaanse literatuur in DBNL] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde| ]] ndgxi2p0jynzfn0fy8krlu1oi7z0rji 10 13882 2915813 2915398 2026-07-05T18:15:05Z SpesBona 2720 T20I-vrouewêreldbeker 2026 hersien 2915813 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prime Minister Keir Starmer Portrait (cropped).jpg|regs|140px|Keir Starmer in 2024]] * Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] duur voort met uitklopwedstryde in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande. * In die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir die gasvroue [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel in. [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] was die ander twee semi-finaliste. * '''[[Keir Starmer]]''', kondig sy bedanking as eerste minister van die [[Verenigde Koninkryk]] aan. * [[Pous Leo XIV]] publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek. * Die [[Verenigde Arabiese Emirate]], een van die wêreld se belangrikste [[ruolie]]uitvoerlande, verlaat die [[OPUL|Organisasie van Petroleumuitvoerlande]] (OPUL). <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]] • [[Portchie]] • [[Abdullah Ibrahim]] • [[Alan Greenspan]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> 1c7zfqmzjelwnp2r0dwsgsnh6xfrzsd 2915847 2915813 2026-07-05T20:20:37Z SpesBona 2720 - Verenigde Arabiese Emirate; + Europese Unie 2915847 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prime Minister Keir Starmer Portrait (cropped).jpg|regs|140px|Keir Starmer in 2024]] * Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] duur voort met uitklopwedstryde in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande. * In die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir die gasvroue [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel in. [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] was die ander twee semi-finaliste. * [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Siprus]] oor. * '''[[Keir Starmer]]''', kondig sy bedanking as eerste minister van die [[Verenigde Koninkryk]] aan. * [[Pous Leo XIV]] publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]] • [[Portchie]] • [[Abdullah Ibrahim]] • [[Alan Greenspan]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> 719hqkdcu0w9w13gtlqp0jwzqne5xyq 0 15551 2915888 2874242 2026-07-06T09:07:47Z Aliwal2012 39067 /* Romans */ 2915888 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Karel Schoeman | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1939]] | geboorteplek = [[Trompsburg]], [[Oranje-Vrystaat]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = [[1 Mei]] [[2017]] | sterfteplek = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Republiek van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer, vertaler, historikus | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Karel Schoeman''' (* 26 Oktober 1939, [[Trompsburg]], [[Oranje-Vrystaat]] – † 1 Mei 2017, <!-- in die Noorderbloem-aftreeoord --> [[Bloemfontein]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]]. In 1956 het hy sy matriekeksamen aan die Hoër Jongenskool in die [[Paarl]] geslaag. Schoeman het taalkunde aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] gestudeer en in 1959 'n BA-graad behaal. In dieselfde jaar het hy die Rooms-Katolieke geloof aangeneem en aan die Rooms-Katolieke Seminarium St. Jean-Marie Vianney in [[Pretoria]] gestudeer. In 1961 het hy tot die orde van die Fransiskane in [[Republiek van Ierland|Ierland]] toegetree. Ná drie jaar se novisiaat in die [[klooster]]s van Killarney en Gilwald het hy egter besluit om nie sy gelofte as priester af te lê nie. Hy het in 1964 na [[Bloemfontein]] in [[Suid-Afrika]] teruggekeer en die Hoër Diploma in Biblioteekkunde behaal. == Pryse en eretoekennings == Schoeman se werk is verskeie kere met pryse bekroon. Hy het drie keer die [[Hertzogprys]] gewen (in 1970 vir sy romans ''By fakkellig'', '' 'n Lug vol helder wolke'' en ''Spiraal''; in 1986 vir '' 'n Ander land'' en in 1995 vir ''Hierdie lewe''). Vir die roman '' 'n Ander land'' het hy ook die Ou Mutual-prys, die [[W.A. Hofmeyrprys]] en die [[Helgaard Steyn-prys]] gekry, terwyl hy vir ''Hierdie lewe'' ook die [[Central News Agency-prys vir Letterkunde|CNA-letterkundeprys]] ontvang het. Vir ''Verkenning'' het Schoeman in 1997 die M-Net-boekprys en die Stals-prys vir kultuurgeskiedenis gewen. Hy het in 2002 vir 'n tweede keer die W.A. Hofmeyr-prys vir ''Armosyn van die Kaap'' opgeraap. Hy het ook vier [[Recht Malan-prys]]e gewen. In 1999 het hy in Pretoria die Orde van Voortreflike Diens van oudpres. [[Nelson Mandela]] ontvang. == Loopbaan == [[Lêer:Sint Jean-Marie Vianney-seminarie, Pretoria, a.jpg|duimnael|regs|Sint Jean-Marie Vianney-seminarie in [[Pretoria]], waar Schoeman sy aanvanklike geestelike opleiding ontvang het.]] Nadat hy sy studies aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] voltooi het was hy vir 'n wyle by die Rooms-Katolieke seminarie in Pretoria. Daarna is hy na die buiteland, waar hy van tyd tot tyd gewoon het. Aanvanklik was hy 'n broeder in ʼn Franciskaneklooster in [[Ierland]], waarna hy in onderskeidelik [[Amsterdam]] en [[Kreta]] gewoon het. Later het hy in [[Glasgow]], [[Skotland]], as verpleër gewerk. Schoeman het later weer in Suid-Afrika gewoon en was verbonde aan die Provinsiale Biblioteekdiens van die Vrystaat. Hoewel Schoeman hoofsaaklik as prosaïs bekend geword het, het hy ook vertalings van dramas soos [[Tsjechof]] se ''Oom Wanja'' en [[Friedrich Schiller|Schiller]] se ''Maria'' ''Stuart'' gedoen. Soos in sy prosawerk word sy werk gekenmerk deur 'n fyn wisseling van stemminge, die broosheid, tydelikheid en mislukking van menslike verhoudinge en aktuele politieke strominge, en die spanninge van die tyd. Hoewel hy in die periode van die sestigers en die sewentigers val, is sy werk individualisties van aard. Schoeman se debuutwerk, ''Veldslag'', het in 1960 verskyn. Die werk bestaan uit twee novelles wat elk 'n aspek van die [[Anglo-Boereoorlog]] as tema het. Hy het ook die volgende romans geskryf: ''In ballingskap'' (1964); ''By fakkellig'' (1966); ''Spiraal'' (1968); ''ʼn Lug vol helder wolke'' (1967); ''Op ʼn eiland'' (1971); ''Na die geliefde land'' (1972); ''Die noorderlig'' (1975); ''Om te sterwe'' (1976); ''Afrika: 'n roman'' (1977); ''Die hemeltuin'' (1979); ''Die reisiger'' (1980) en ''Waar ek gelukkig was'' (1981). Al die werke handel oor persoonlike verhoudings en in ʼn hele paar, soos ''Om te sterwe'', kom Suid-Afrika se politieke situasie ter sprake. Vir ''<nowiki/>'n Lug vol helder wolke'' wat in 1982 deur die [[SAUK]] se televisiediens gebeeldsaai is, ''By fakkellig'' en ''Spiraal'' het Schoeman die [[Hertzogprys]] in 1970 verower. Benewens bogenoemde romans het Schoeman ook 'n aantal reisbeskrywings, soos ''Berig uit die vreemde'' (1966), ''Koninkryk in die noorde'' (1977) en ''Onderweg'' (1978), geskryf. Hy het ook biografiese romans oor kunstenaars soos Shakespeare, Rembrandt en Beethoven geskryf (onderskeidelik ''Die hart van die son'', 1965, ''Lig in die donke''r, 1969, en ''Eroica'', 1973). Sy veelsydigheid blyk voorts ook uit ʼn bundel verhale uit die [[Ierse mitologie]]: ''Helde van die rooi tak'' (1973). In die eerste televisietekste wat in Afrikaans gepubliseer is, ''Besoek'' (1975), ''Die somerpaleis'' (1975) en ''Die jare'' (1976), toon Schoeman, soos in sy ander werk, 'n fyn aanvoeling vir menslike verhoudinge en stemmingswisselinge. Die laaste stuk word as sy geslaagdste beskou. ''Bloemfontein, die ontstaan van ʼn stad'', 1846-1946, wat in 1980 verskyn het, word alom beskou as ʼn uitsonderlike stuk geskiedskrywing. ''Die dood van 'n Engelsman'' (1982) is 'n roman wat ook op historiese gebeure gebaseer is. == Literêre werk == Hieronder volg 'n verkorte en bondige lys van werke uit sy omvattende oeuvre: === Romans === * 1965: ''Veldslag - Twee novelles''; ''Die Hart van die Son - 'n roman oor die lewe van [[Shakespeare]]'' * 1966: ''By fakkellig'' * 1967: '' 'n Lug vol helder wolke'' * 1968: ''Spiraal'' * 1969: ''Lig in die donker - 'n roman oor die lewe van [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]]'' * 1971: ''Op 'n eiland'' * 1972: ''Na die geliefde land'' * 1973: ''Eroica - 'n roman oor die lewe van [[Beethoven]]'' * 1975: ''Die Noorderlig'' * 1976: ''Om te sterwe'' * 1977: ''Afrika: 'n roman'' * 1979: ''Die hemeltuin'' * 1980: ''Die Reisiger'' (Die roman is geskryf in opdrag van die [[SAUK]] vir die eeufees in 1980 van [[C. Louis Leipoldt]] se geboorte. Dit is 'n denkbeeldige herskepping van die kort periode in die lewe van die pas gekwalifiseerde dokter Leipoldt gedurende die winter van 1908-09 aan boord die privaatjag van die Amerikaanse koerantmagnaat [[Joseph Pulitzer]].) * 1981: ''Waar ek gelukkig was'' * 1984: '''n Ander land'' * 1990: ''Afskeid en vertrek'' * 1993: ''Hierdie lewe'' (Deel van Schoeman se ''Stemme''-reeks, as ''Stemme 2'') * 1995: ''Die uur van die engel'' (Deel van Schoeman se ''Stemme''-reeks, as ''Stemme 3'') * 1996: ''Verkenning'' * 1998: ''Verliesfontein'' (Deel van Schoeman se ''Stemme''-reeks, as ''Stemme 1'') * 2009: ''Titaan'' (Historiese roman oor die lewe van [[Michelangelo|Michelangelo Buonarroti]]) === Reisverslae en -beskrywings === * 1977: ''Koninkryk in die Noorde - 'n boek oor Skotland'' * 2011: ''Riviereland - twee besoeke aan Nederland'' * 2013: ''Deelstad - 'n boek oor Berlyn'' * 2017: ''Afskeid van Europa - Aantekeninge'' * 2019: ''Die laaste reis'' (Karel Schoeman se “reisbriewe” - mymeringe, gedagtes en herinneringe van sy laaste drie kort reise na [[Lesotho]]) === Geskiedkundige werk === * ''Bloemfontein: die ontstaan van 'n stad, 1846-1946'' (1980) * ''Vrystaatse erfenis'' (1982) * ''Bloemfontein in beeld, 1860-1910'' (1987) * ''Die Vrijstatia-reeks: Sophie Leviseur: Memories'' * ''Frantz Balfet: Samuel Rolland (1801-1873)'' * ''J.G. Fraser - James Briggs: Sotho War Diaries: 1864-1865'' * ''Die Huis van die Armes: die [[Berlynse Sendinggenootskap]] in die OVS, 1833-1869'' * ''Maude Bidwell: Pen Pictures of the Past'' * ''The Free State Mission: the Anglican Church in the OFS, 1863-1883'' * ''Die Herinneringe van JC de Waal'' * ''The Recollections of Elizabeth Rolland (1803-1901)'' * ''The Bloemfontein Diary of Lieut. W.J. St John, 1852-1853'' * ''The Early Days of the Orange Free State'' * ''The Wesleyan Mission in the Orange Free State, 1833-1854'' * ''The Missionary Letters of Gottlob Schreiner, 1873-1846'' * ''The British Presence in the Transorange, 1845-1854'' * ''Armosyn van die Kaap'' (2001) * ''Die suidhoek van Afrika'' (2003) * ''The early Mission in South Africa/Die vroeë Sending in Suid-Afrika, 1799-1819'' (2005) * ''Kolonie aan die Kaap. Jan van Riebeeck en die vestiging van die eerste blankes, 1652-1662'' (2010) * ''Die Bosmans van Drakenstein - Persoonlike dokumente van die familie Bosman van Drakenstein, 1705-1842'' (2010, getranskribeer en geredigeer deur Karel Schoeman) * ''Imperiale somer: Suid-Afrika tussen Oorlog en Unie, 1902 – 1910'' (2015) * ''Skepelinge - Aanloop tot 'n roman'' (2017) * ''Rekonstruksie - Die naoorlogsjare in Suid-Afrika, 1902-1905'' (2021, postuum) * ''Babilon - Johannesburg in die koloniale tydperk, 1902-1910'' (2021, postuum) * ''Herlewing - Transvaal en die grensgebiede in die naoorlogsjare, 1902-1910'' (2022, postuum) === Biografieë === * ''In liefde en trou'' (1989) * ''Die wêreld van die digter'' (1986) * ''[[Olive Schreiner]]: 'n Lewe in Suid-Afrika, 1855-1881'' (1989) * ''Only an anguish to live here: Olive Schreiner and the Anglo-Boer War, 1899-1902'' (1992) * ''Die wêreld van [[Susanna Smit]], 1799 - 1863'' (1995) * ''The Face of the Country: A South African family album, 1860-1910'' (1996) * ''Dogter van Sion'' (1997) * ''Merksteen'' (1998; outobiografie) * ''Stamland - 'n Reis deur Nederland'' (1999; vervolging op Schoeman se "familiebiografie" ''Merksteen'') * ''From the collections of the South African Library'' (1999) * ''Die laaste Afrikaanse boek'' (2002; outobiografie) * '''n Duitser aan die Kaap, 1724-1765'' (2004; outobiografie) * ''Witnesses to War: Personal documents of the Anglo-Boer War (1899-1902)'' * ''Slot van die Dag - Gedagtes'' (2017; outobiografie) === Vertalings in Afrikaans deur Schoeman === * [[Anton Tsjechof]], ''Oom Wanja: Tonele uit die Plattelandse Lewe in Vier Bedrywe'' (1968) * ''Uit die Iers: Middeleeuse Gedigte'' (1970) * ''Helde van die Rooi Tak: Die Saga van Cucullin en die Veeroof van Culne'' (1973) * [[Friedrich Schiller]], ''Maria Stuart'' (1973) * [[Anton Tsjechof]], ''Die Kersieboord: Blyspel in Vier Bedrywe'' (1975) * ''Gode, Helde en Konings: Middeleeuse Ierse Verhale'' (1975) * ''Finn en sy Mense: Die Avonture van die [[Fianna]] van Ierland'' (1976) * [[Pieter Langendijk]], ''Die Huweliksbedrog: 'n Blyspel'' (1976) * [[Herman Heijermans]], ''Op Hoop van Seën: 'n Spel van die See in Vier Bedrywe'' (1979) * [[Arthur Schnitzler]], ''Liebelei'' (1981) * [[Rob Nairn]], ''’n Stil Gemoed: 'n Inleiding tot die Boeddhisme en Meditasie'' (1997) == Vertalings van Schoeman se werke == Vertalings van Schoeman se romans het in Duits, Engels, Frans, Nederlands en Russies verskyn. === [[Duits]] === * ''In einem fremden Land'' ('n Ander land), vertaal deur Gisela Stege, Knaus, München, 1993 === [[Engels]] === * ''Promised Land'' (''Na die geliefde land''), vertaal deur Marion Friedmann, Julian Friedmann Publishers Limited, Londen 1978 * ''Another Country'' ('''n Ander land''), vertaal deur David Schalkwyk, Sinclair-Stevenson, Londen 1991 * ''Take Leave and Go'' (''Afskeid en Vertrek''), vertaal deur Karel Schoeman, Sinclair-Stevenson, Londen 1992 * ''Miss Godby and the magistrate'', uittreksel van ''Verliesfontein'', in Michael Rice en Chris N. van der Merwe (red.) ''A Century of Anglo-Boer War Stories'', Jonathan Ball Publisher, Johannesburg 1999 * ''This Life'' (''Hierdie Lewe''), vertaal deur Elsa Silke, Human & Rousseau, Kaapstad-Pretoria 2005 === [[Frans]] === '''Kortverhale:''' ''Dans le parc'' (Die park na die val van die blare); ''L'hôtel'' (Die hotel); ''Point de rupture'' (Onderbreking), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein in ''Caravanes'', Éditions Phébus, Parys 2003 '''Romans :''' * ''En étrange pays'' ('n Ander land), vertaal (uit Engels) deur Jean Guiloineau, Éditions Robert Laffont, Parys 1993, Éditions Rivages, Parys 1998 en Éditions Phébus, Parys 2008 * ''La saison des adieux'' (Afskeid en vertrek), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Éditions Phébus, Parys 2004 (Prix Amphi 2006). * ''Retour au pays bien-aimé'' (Na die geliefde land), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Éditions Phébus, Parys 2006. * ''Cette vie'' (Hierdie lewe), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Éditions Phébus, Parys 2009, Prix du Meilleur Livre étranger 2009 * ''Des voix parmi les ombres'' (Verliesfontein), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Éditions Phébus, Parys 2014 * ''L'heure de l'ange'' (Die uur van die engel), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Éditions Phébus, Parys 2018, Prix Transfuge du Meileur roman africain 2018 * ''Le jardin céleste'' (Die Hemeltuin), vertaal deur Pierre-Marie Finkelstein, Actes Sud, Parys 2022 === [[Nederlands]] === * ''Een ander land'' ('''n Ander land''), vertaal deur Riet de Jong-Goossens, Uitgeverij Contact, Amsterdam 1993 * ''Merksteen: een dubbelbiografie'' (Merksteen: 'n dubbelbiografie), vertaal deur Riet de Jong-Goossens, Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam 2004 * ''Dit leven'' (''Hierdie lewe''), vertaal deur Rob van der Veer, Brevier Uitgeverij, Kampen 2014<ref>{{Cite web |url=http://www.maandbladzuidafrika.nl/node/152 |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2014 |archive-date=27 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141027011345/http://www.maandbladzuidafrika.nl/node/152 |url-status=dead }}</ref> en <ref>http://www.brevieruitgeverij.nl/auteur/492/schoeman-karel.html</ref> === [[Russies]] === * ''В родную страну'' (''Na die geliefde land''), vertaal deur A. K. Slavinska, Прогресс, Moskou 1978 == Bronne == ===Vakkundige artikels=== *Bezuidenhout, Andries. 2017. Niemand op Rietvlei nie- ter nagedagtenis aan Karel Schoeman . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Burger, Willie. 2000. Karel Schoeman's voices from the past- Narrating the Anglo‐Boer war . ''Current Writing.'' *Burger, Willie. 2003. "Bolwerk teen tyd en vergetelheid" Karel Schoeman se outobiografiese aantekeninge. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Burger, Willie. 2010. Grafstene in Karel Schoeman se ''Hierdie lewe''. Vertellings wat die afwesige aandui. ''Stilet.'' *Burger, Willie. 2014. “[T]og het iets gebeur [...] iets wat die jare en die afstand en die aarselende, ontoereikende woorde oorlewe hê. Die gebeurtenis en die getuie in Karel Schoeman se ''Die uur van die engel''. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Coertzen, Alta. 2020. Musiek en dans as teks in drie romans van Karel Schoeman- ''Na die geliefde land'', ''’n Ander land'' en ''Verliesfontein''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Coetzee, Emile. 2023. Karel Schoeman - Rekonstruksie - Die naoorlogsjare in Suid-Afrika, 1902–1905. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' *Crous, Marius. 2010. Tussen mans- 'n Perspektief op homososiale begeerte in Karel Schoeman se '''n Ander land''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Grobbelaar, M. en H. Roos. 1993. ’n Interpretasie van Karel Schoeman se roman, ''’n Ander land'' binne die raamwerk van die laat negentiendeeeuse estetisistiese en dekadente literêre tradisie. ''Literator.'' *Groenewald, Gerald. 2024. ‘Ons lewe almal in twee wêrelde…’ - aspekte van primordialiteit in enkele laat romans van Karel Schoeman. ''Stilet.'' *Haarhoff, Johannes. 2007. Die bydrae van Karel Schoeman tot geskiedskrywing oor die Kaapkolonie. ''Historia.'' *Hunter, Eva. 2008. Gender Politics and the Gothic in Karel Schoeman's ''This Life''. ''Journal of Literary Studies.'' *John, Philip. 2002. Die abjekte einde van ''Verkenning'' van Karel Schoeman en die Afrikaanse rewolusie. ''Stilet.'' *Jooste, GA. 1995. Die vreemdelíngskaptema in enkele romans van Karel Schoeman, ’n Bespreking van die tussenskap. ''Literator.'' *Klopper, Elsa. 1999. The Use of Conceptual Metaphor in Karel Schoeman's ''Another Country''. ''Alternation.'' *Koch, Jerzy. 2002. Rondom de Ander in ''Na die geliefde land'' van Karel Schoeman. ''Stilet.'' *Marais, Renée. 2001. Nederland in de romans van Karel Schoeman. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Marais, Renée. 2003. Die Karel Schoemanversameling en die werkswyse van die skrywer - 'n voorlopige verkenning. ''Stilet.'' *Marais, Renée. 2017. Karel Schoeman se skrywerskap en vroeër werk- ’n persoonlike perspektief . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Minnaar, L.C.. 1984. Aspekte van Karel Schoeman se Woordwêreld. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2018. Kladboek van 'n flaneur- ''Afskeid van Europa'' (Karel Schoeman)– Aantekeninge. ''Literator.'' *Parkendorf, Margot en Willie Burger. 2003. "Terwyl ons volke mekaar nog verskeur het, het ons oor verslete skryfboeke gesit." Die motto in ''Afskeid en vertrek'' - Jan Karel Schoeman. ''Stilet.'' *Raath, Andries. 2018. Karel Schoeman se impressionistiese-historiografiese rekonstruksie van marginalisering en die seemansspiritualiteit in ''Skepelinge'' (2017) – ‘n bronnestudie. ''Joernaal vir Eietydse Geskiedenis.'' *Reddy, Vasu. 2017. Karel Schoeman (1939-2017) se dood- 'n Koue dag vir die letterkunde. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Renders, Luc. 1987. '''n Ander Land'' of Karel Schoeman in de voetsporen van Dante. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Rens, Susan. 1973. Die Reismotief in Karel Schoeman se op 'n eiland met spesiale verwysing na die gesprek as opboumiddel. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Roos, Henriette. 2000. Die "vaslê en behou van wat eens hier gebeur het" vrouestemme in Karel Schoeman se ''Verkenning'' en ''Dogter van Sion''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Roos, Henriette. 2002. Skrywer en Stamland - Karel Schoeman se Nederlandse verbintenis. ''Stilet.'' *Rossouw, Johann. 2018. Die reis gaan inwaarts- Die kuns van sterwe in kreatiewe werke van Karel Schoeman (Cas Wepener) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Schutte, HJ. 1985. By fakkellig (Karel Schoeman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Sleigh, Daniel. 2017. Geskiedskrywing in Karel Schoeman se ''Skepelinge''. Aanloop tot ’n roman. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Titlestad, Mike Kissack, Michael. 2008. Hospitality in Karel Schoeman's ''Promised Land'' and Antjie Krog's ''Country of My Skull''. ''Journal of Literary Studies.'' *Van der Merwe, Catrien. 1993. Aantekeninge oor ''By fakkellig'' - Karel Schoeman. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van der Merwe, Chris. 2018. ''Skepelinge'' (Karel Schoeman) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van der Merwe, Peet. 1986. By fakkellig (Karel Schoeman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van der Mescht, Heinrich. 2005. "Die monnik by die see" en die monnik in Trompsburg - Caspar David Friedrich se skilderye en Karel Schoeman se roman ''Hierdie lewe''. ''Stilet.'' *Van der Mescht, Heinrich. 2013. Eensaamheid, alleenheid, vryheid- Joseph Joachim se F-A-E-lewensmotto (“Frei aber einsam”) en Karel Schoeman se roman ''Hierdie lewe''. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Van Deventer, Susanne. 1997. 'n Onderdrukte volk bevry (''By fakkellig'' - Karel Schoeman). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Niekerk, Jacomien. 2015. ''Die vrou wat alleen bly'' (Karel Schoeman) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Vuuren, Helize. 1997. ‘Op die limiete’- Karel Schoeman se ''Verkenning'' (1996). ''Literator.'' *Van Vuuren, Helize. 2004. “Kuns en Argief” in die Suid‐Afrikaanse skrywers‐outobiografie- Karel Schoeman en J.M.Coetzee . ''Journal of Literary Studies.'' *Van Zyl, Ia. 1992. Die aard van die oorlog in Karel Schoeman se roman ''Afskeid en vertrek''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Viljoen, Louise. 2004. “'n brief in ‘n bottel”- ‘n Lesing van Karel Schoeman se ''Die laaste Afrikaanse boek''. ''Journal of Literary Studies.'' *Wepener, Cas. 2017. Karel Schoeman en die kuns van sterwe. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Willemse, Hein. 2017. Karel Schoeman (1939-2017) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' ===Ander=== * Roux, Henk: By Fakkellig deur Karel Schoeman. In: Lantern. Die Kultuurtydskrif. Jaargang 41, nr. 2, 1992, ISSN 0023-8422 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409664}}, volume 25, bl. 22 * '' Reise met Schoeman - in die voetspore van die skrywer'', 2020, Ria Winters == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schoeman, Karel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] qen3uwqir61fs37ysctlqqaan9m7gsj 0 15635 2915756 2909242 2026-07-05T14:10:17Z Jcb 223 2915756 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Hennie Aucamp | bynaam = | beeld = Hennie Aucamp.jpg | beeldbeskrywing = Hennie Aucamp, 2013. | onderskrif = Hennie Aucamp in 2013. | geboortenaam = Hendrik Christoffel Lourens Aucamp | geboortedatum = [[20 Januarie]] [[1934]] | geboorteplek = [[Dordrecht, Oos-Kaap]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2014|3|20|1934|1|20|df=y}} | sterfteplek = [[Kaapstad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner | beroep = Digter, skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Hennie Aucamp''' ([[20 Januarie]] [[1934]] – [[20 Maart]] [[2014]]) was 'n bekroonde [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]] en [[skrywer]] van hoofsaaklik [[kortverhaal|kortverhale]].<ref name=":0">http://www.esaach.org.za/index.php?title=Aucamp,_Hennie_(Hendrik_Christoffel_Lourens{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar is ook al na hom verwys as 'die vader van die Suid-Afrikaanse letterkundige kabaret'<ref>[http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164/ NB-uitgewers: Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025103229/http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164 |date=25 Oktober 2009 }}, verkry op 4 Julie 2009.</ref> en hy het 'n belangrike plek onder die beoefenaars van die Afrikaanse kontreikuns beklee.<ref>{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003052843/https://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |url-status=dead }}</ref> Hennie Aucamp was by uitstek 'n belese kortverhaalskrywer, maar het ook heelwat sterk verhoogtekste gelewer, veral vir die kabaretgenre – onder meer '' 'n Brommer in die boord'', ''Die sewe doodsondes'', ''Met permissie gesê'' en ''Slegs vir almal''. Sy werk is ook gewild vir prosa-aanbiedings en talle van sy gedigte is getoonset. Die Afrikaanse sangeres [[Amanda Strydom]] het hom as haar mentor beskou. In 1982 is hy met die [[Hertzogprys]] vir sy prosawerk bekroon, en in 2004 met die Fleur du Cap-toekenning vir sy lewenslange bydrae tot die groei en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse teater.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Hendrik Christoffel Lourens Aucamp is op 20 Januarie 1934 op [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] in die [[Kaapprovinsie]] gebore<ref name=":1">http://esat.sun.ac.za/index.php/Hennie_Aucamp</ref> as een van twee kinders. Sy ma was ’n nooi Coetzee en hy het ’n suster, Rina. Hy word groot op die plaas Rust-mijn-ziel op die Stormberg-hoogland in die distrik [[Jamestown, Oos-Kaap|Jamestown]]. Van substanderd A af gaan hy op die dorp skool, waar hy in die week in die koshuis inwoon. Sy onderwyseres op laerskool moedig hom aan om versies te skryf en sy stuur dit vir ''[[Die Jongspan]]'', wat dit in Maart [[1946]] publiseer toe Hennie slegs elf jaar oud was. In [[1951]] [[matrikuleer]] hy aan die Jamestown Hoërskool, waar die skrywer [[Jan Rabie]] vir ’n ruk ’n onderwyser was. Vanaf [[1952]] studeer hy Afrikaanse, Engels en Drama aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] waar hy die [[B.A.-graad]] in [[1955]], die B.A. Honneurs-graad in [[1956]], die Hoër Onderwysdiploma in [[1957]] en die [[Magister artium|M.A.-graad]] in [[1958]] (met lof) behaal met ’n studie oor ''Die poësie van Ernst van Heerden''. In [[1959]] en [[1960]] bring hy as toeris sowat tien maande in [[Europa]] deur, waar hy kennis maak met die goue era van die teater en veral in Londen klassieke werke te siene kry. Hy is daarna vir ’n periode tydelike lektor aan die Fakulteit van Opvoedkunde op Stellenbosch en in [[Kaapstad]] en tree dan op as onderwyser op Stellenbosch (in die Lückhoffskool vir Kleurlinge), sy tuisdorp Jamestown, [[Cradock]] en in [[Rondebosch]]. Vanaf Oktober [[1963]] tot Junie [[1964]] studeer hy letterkunde-onderwys op hoërskole aan die Katolieke Universiteit van Leuven in [[België]].<ref>http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html</ref> Sedert middel 1964 is hy dosent en sedert [[1983]] departementshoof in Opvoedkunde aan die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":0" /> Op Stellenbosch bly hy vir baie jare in die Molenvliet-woonstelkompleks, waar die digter [[Lina Spies]] een van sy bure is. In [[1974]] promoveer hy met lof (D.Ed.-graad) aan hierdie universiteit met die proefskrif ''’n Ondersoek na die doeltreffendheid van die eksterne'' ''eksaminering van voorgeskrewe letterkunde vir Afrikaans Hoër in die Kaaplandse Senior Sertifikaat''. Vir die Taalfeesprogram in [[1975]] in die [[Paarl]] is hy die samesteller van ’n program onder die titel ''Om Boer te wees''. Hierdie program bied ’n beeld van die boer soos vervat in die [[Afrikaners|Afrikaner]] se letterkunde en preliterêre erfgoed. In 1979 ontvang hy ’n beurs vir buitelandse studie en hy studeer dan in [[New York Stad|New York]] in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] aan die Teachers College en die Columbia University, waar hy die spesialisasiekursusse volg in The writing of drama, Professional and Educational Writing en Popular Fiction. Hy onderneem in die begin van [[1982]] ’n kabarettoer na [[Nederland]] en [[Duitsland]]. In [[1986]] word hy aangestel as medeprofessor en hoof van die Departement Afrikaans en tree dan aan die einde van [[1993]] af as hoogleraar by die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":2">http://www.litnet.co.za/hennie-aucamp-1934/</ref> Hierna verhuis hy na ’n woonstel in [[Tamboerskloof]] in [[Kaapstad]] en wy hom daarna voltyds aan sy skryfwerk. Hy ondergaan in hierdie tyd ’n knievervanging, wat sy mobiliteit bemoeilik. Tot 2006 is hy besonder aktief as resensent van nuwe boeke vir verskeie tydskrifte en koerante. In April [[2011]] het hy ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]] en hoewel hy weer herstel, het hierdie gebeurtenis ’n groot impak op sy gesondheid en lewenswyse. Hierna kan hy nie meer bestuur nie en moet sy motor verkoop, waarna ’n motoris oor sy regtervoet ry en sy mobiliteit verder belemmer. Noodgedwonge moet hy sy woonstel in Tamboerskloof ontruim en trek na ’n ander woonstel, omdat hy nie meer trappe kan klim nie. Daar is ook gebrekkige koördinasie in sy regterhand en sy geheue is aangetas, wat dit vir hom toenemend moeilik maak om te skryf. [[Lêer:Jong Hennie Aucamp.jpg|links|duimnael|'n Jong Hennie Aucamp]] Hy skryf sy hele omvangryke [[oeuvre]] met die hand en gebruik nooit ’n [[tikmasjien]] of ’n [[rekenaar]] nie. So is hy dan altyd afhanklik van die hulp van tiksters om sy manuskripte persklaar te maak. Dwarsdeur sy lewe is hy ook ’n entoesiastiese korrespondent wat briewe skryf (en ontvang) van baie van die leidende persoonlikhede in die land en ook van die buiteland. Hennie Aucamp is Donderdagnag 20 Maart 2014 in sy woonstel in Kloofstraat in Kaapstad oorlede.<ref name=":2" /> == Skryfwerk == === Kortverhale === As letterkundige, opvoedkundige en veelsydige skrywer van veral korter vorme, publiseer hy oor ’n breë spektrum, wat insluit verhale, essays, toneel- en kabarettekste, lirieke, aforismes, dagboeke, gedigte en resensies. Reeds in standerd twee begin hy skryf wanneer ''[[Die Jongspan]]'' van sy gediggies publiseer, waarna vanaf [[1949]] verhale in ''Die Naweek'' en ''Die Huisvrou'' volg en in sy matriekjaar verskyn sy eerste verhaal in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Van hierdie kortverhale (getipeer as landelike sketse en vertellings) word opgeneem in sy debuutbundel ''Een somermiddag'', wat ’n plaas en die platteland as agtergrond het vir jeugherinneringe. Eitemal skryf ’n kort voorwoord vir hierdie bundel, waarin hy reeds die aandag vestig op die gevoeligheid van Aucamp se woordgebruik. ''Die hartseerwals'' is ’n groot vooruitgang op hierdie debuut. Soos die titel aandui, staan die verhale in die bundel almal in die gees van een of ander hartseer gebeurtenis. Die titel ''Spitsuur'' roep kennelik die grootstadlewe op en Aucamp verbreed hier sy tematiek en aanslag. Die bundel is in drie dele verdeel, waar die verhale in die eerste deel die problematiek van die individu aanspreek soos hulle dit in herinnerings ervaar, die tweede deel simbolies-allegoriese verhale is wat bewustelik met die surrealistiese eksperimenteer en die derde deel ’n aantal beelde van eensame mense skep.<ref>Van Heerden, Ernst. Standpunte. Nuwe reeks 77, Junie 1968</ref> ''’n Bruidsbed vir tant Nonnie'' bevat verhale in drie afdelings. In die eerste afdeling is die lewe en dood die oorheersende tema, met die titelverhaal ’n hoogtepunt. Die tweede afdeling werk hoofsaaklik met die kontras tussen tyd en ruimte, waar die karakters teruggryp na die verlede en die geluk of liefde onthou wat hulle toe ervaar het. In die derde afdeling is daar twee verhale wat aanpassing as tema het. ’n Tafelberg-prys word in [[1970]] vir ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' toegeken.<ref name="brink">Brink, André P. ''Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 92, Desember 1970</ref> Saam met [[Margaret Bakkes]]<ref name=":3">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/164 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116102527/http://www.nb.co.za/Authors/164 |date=16 November 2016 }}</ref> bundel hy in ''’n Baksel in die more'' kortverhale oor die [[Stormberg]]e, met ''Want kyk, die bruidegom is hier'' wat wentel rondom die verhouding van ’n ouma en ’n kind.<ref name="bouwer">Bouwer, Alba. Sarie Marais, 21 November 1973</ref><ref>Coetzee, A.J. Rapport, 25 November 1973</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 12 Julie 1974</ref> Die bundel ''Hongerblom'' bevat vyf elegieë (treurliedere) en is ’n besondere hoogtepunt in sy werk. Soos die beskrywing “elegieë” reeds aandui het die verhale almal met verganklikheid en die dood te doen. Die titel van die bundel vind weerklank in die terugkerende motief van blomme in die verskillende verhale, terwyl die “honger” gestalte vind in die roofdier-motief en die uitreik na son en genade (liefde en aanvaarding) wat ook in verskeie verhale te vinde is. In die bundel kom die subtiele mengsel van woede en weemoed oor die verganklikheid van die mooie fyn aan die woord.<ref name="botha">Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 1, April 1976</ref><ref name="bouwer" /><ref name="brink" /><ref>Spies, Lina. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973</ref> Hierdie bundel word onder andere in Duits vertaal. ''Hongerblom'' verower saam met ''Wolwedans'' die [[W.A. Hofmeyr-prys]] in 1974. ''Wolwedans'' bevat ’n bonte verskeidenheid van kunsvorme (kortverhale, sketse, gedigte en selfs ’n eenbedryf), waarin die styl wissel tussen ironies, bytend, satiries en geestig. Deur hierdie veelvoud word menswees ondersoek en word die mens agter sy masker ontbloot.<ref name="botha" /><ref name="brink" /><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 10 Mei 1974</ref> ''Dooierus'' kan stagnasie of die rus van die dooies beteken maar ook sekuur aanlê op die teiken, terwyl dit ook balans impliseer. Die temas van die verhale is onder andere die eensaamheid en angs van gefrustreerde mense, met die Stormberge wat dikwels as agtergrond dien. In hierdie verhale bemoei Aucamp hom vir die eerste keer werklik met die tydshantering in die kortverhaal, veral om die chronologie van verskillende belewenisse wat oor verskeie tye plaasvind, op te hef ten einde so beter die samehang en betekenis hieruit te haal.<ref>Botha, Elize. Beeld, 31 Januarie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 7 November 1976</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg</ref> Die titel van ''Enkelvlug'' verwys daarna dat daar vir hierdie lewe nie ’n retoer is nie, terwyl dit ook die enkeling en eensaamheid suggereer en “vlug” ook die konsep van weghardloop bevat. Die bundel bevat dan ook verhale oor mense besig met hulle alleenreis deur die troostelose wêreld. Aucamp situeer agt van die tien verhale binne ’n fisiese reis, waarbinne die emosionele reis voltrek word.<ref>Botha, Johann. Beeld, 6 November 1978</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 November 1978</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> ''Volmink'' vat in sy titel die teenpole van “volmaak” en “vermink” saam. In hierdie bundel word veral die gestroopte mens ondersoek, wat in sy emosionele naaktheid met groot deernis behandel word. Die oorwegende boodskap is dat ons genade met ander moet hê, omdat almal iewers tussen volmaak en vermink is. Onderliggende temas is ook eensaamheid en die erotiek.<ref>Roos, Henriette Beeld, 23 November 1981</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Aucamp kry in 1982 die [[Hertzogprys]] vir al sy gepubliseerde prosawerke tot op daardie datum, te wete ''Een somermiddag'', ''Die hartseerwals'', ''Spitsuur'', ''Karnaatjie'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'', ''Hongerblom'', ''Wolwedans'', ''Dooierus'', ''Enkelvlug'' en ''Volmink''.<ref name=":1" /> ''Wat bly oor van soene?'' bevat weer hoofsaaklik herinnering- en belydeniskuns, maar hier is daar kennelik ’n ouer en wyser verteller aan die woord. Die titel word herlei na Brecht se vraag, “Wonde laat letsels, maar wat bly oor van soene?”, met die implikasie dat intimiteit tussen mense vergaan. Aucamp beeld hier die melodrama en seksualiteit uit, maar altyd binne die subtiliteit wat sy kuns kenmerk. Hy sê self in ’n onderhoud met Koos Prinsloo in ''Beeld'' van 20 Januarie 1986 dat dit hier gaan om die bankrotskap van seks en liefde, teenoor die beswerende krag van kreatiwiteit. Die soektog na vervulling en die futiliteit daarvan onderlê dan die verhale, met die lewe en letterkunde wat ten nouste aan mekaar verbonde is.<ref>Brink, André P. Rapport, 5 Oktober 1986</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Burger. 23 Oktober 1986</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref> ''Dalk gaan niks verlore nie'' se titel is ontleen aan die sterftoneel binne [[N.P. van Wyk Louw]] se ''Germanicus''. Die bundel bevat werk wat verskeie genres en stylvorms oorspan, wat deur omvattende intertekstualiteit gekenmerk word.<ref>De Lange, Johann. Insig, Augustus 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunter. Die Burger, 3 November 1992</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref><ref>Venter, L.S. Rapport, 22 November 1992</ref> ''Gewis is alles net ’n grap'' sluit by die twee vorige bundels aan deur die geografiese gebondenheid in die Stormberge, Stellenbosch en Kaapstad en die skrynende indring in die individuele pyn. ’n Deurlopende tema is die skildering van die menslike ervaring van die skadukant van die lewe, deurgaans met insig en empatie geteken met die wete dat soortgelyke gebeure maklik op elkeen se lewensweg kon gekom het.<ref>De Vries, Abraham H. Die Burger, 22 Februarie 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 12 Februarie 1995</ref><ref>Grové, Henriette. Insig, Mei 1995</ref> In ''Ook skaduwees laat spore'' maak Aucamp ’n keuse uit die meer populêre kortverhale wat hy in die jare 1959–1970 geskryf het en wat in tydskrifte soos ''Sarie Marais'' en ''Die Huisgenoot'' gepubliseer is of oor die radio voorgelees is. Weens tematiek of ander oorwegings het hierdie verhale egter nie ingepas in die bundels wat hy in hierdie tyd saamgestel het nie. Oor die algemeen staan hierdie verhale egter nie stilisties agter by verhale wat wel opgeneem is nie en dit is ook duidelik dat sommige van hierdie verhale later ontwikkel het in ander bekende verhale. Die oorheersende tema is brose menslike verhoudings.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 9 Julie 2000</ref> Die letterkundige [[Elize Botha]] maak ’n keuse uit Hennie Aucamp se werk wat as ''In een kraal'' gepubliseer word, terwyl [[Charles Fryer]] se keuse as ''Brandglas''<ref>Brink, André P. Rapport, 20 Maart 1988</ref> verskyn. ’n Keur uit sy werk, vanaf ''Hartseerwals'' tot ''Volmink'', word deur Ian Ferguson in Engels vertaal en in 1983 onder die ''House visits'' gepubliseer.<ref>Ferguson, Ian. Rapport, 22 Mei 1983</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 7 Julie 1983</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> Van sy kortverhale en sketse word opgeneem in versamelbundels soos ''Die Afrikaanse Kortverhaalboek'', ''Kompas'', ''Steekbaard'', ''Vertellers 1 en 2,'' ''Op Afrikaanse werf'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Windroos'', ''Mosaïek'', ''Op hulle stukke'', ''Borde borde boordevol'', ''Vuurslag'', ''Allegaartjie'', ''Soort soek soort'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''Trekvoëls'', ''Willekeur'', ''Kleinbegin in die prosa'', ''Kort keur'', ''Majesteit, die kat'', ''Stad en stedelig'' en ''The Heinemann book of South African short stories'', om slegs ’n paar te noem. In ''Rooi'', ’n versamelbundel van sketse en essays deur prominente skrywers (hoofsaaklik [[Sestigers]]), word vier sketse en essays van hom opgeneem, naamlik ''Sy naam moet hy nog kry'', ''Die handskoen'', ''’n Verdwaalde somerdag'' en ''Die vals noot in die herinnering''. Sommige hiervan het tussen [[1962]] en 1964 in ''Die Huisvrou'' verskyn. Verskeie van sy kortverhale verskyn in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Kol'' en ''Tydskrif vir Letterkunde''. === Ander prosa === Aucamp skryf ook verskeie ander vorme van prosa. ''Karnaatjie'' bundel sketse oor reise na [[Ierland]], [[Spanje]], [[Oostenryk]], [[Vlaandere]] en [[Italië]], terwyl hy ook met die sketse ''Winter op die Stormberge'' en ''In die Vloorvlei'' ’n verkenning van plaaslike milieus onderneem. ’n Uitspraak in die skets ''Grüss Gott'' tipeer Aucamp se reisliteratuur en lewensbeskouing, naamlik dat jy van toeris na reisiger promoveer wanneer jy volledig katalisator geword het en alles wat die oog sien en die oor hoor vergeestelik. ''In lande ver vandaan'' is sy reisjoernaal van ’n reis deur die Oosterse lande [[China]], [[Tibet]] en [[Nepal]].<ref>John, Philip. Beeld, 14 Januarie 2002</ref> ''’n Boekreis ver'' bevat sy leeservarings van ’n aantal Afrikaanse skrywers. Hierdie is ’n spesiale publikasie om [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]] se veertigste bestaansjaar te vier en die boek is dus nie in die handel beskikbaar gemaak nie. Die opstel waarop die uitgawe gebaseer word, is oorspronklik as praatjie aangebied voor Die Vriende van die Biblioteek in [[Bellville]] op [[25 Oktober]] [[1990]], waarna dit aangevul en uitgebrei is. ''Rampe in die ruigte'' bevat ’n sewetal fabels oor eietydse probleemtemas. Die konvensie van die fabel, om menslike eienskappe aan diere toe te ken, word hier met groot sukses beoefen. Deur hierdie middel lewer hy kommentaar op die Suid-Afrikaanse werklikheid en verskaf ook stof tot nadenke oor sedelike verval, die behoud van nugterheid te midde van emosionele beproewings en misbruik van militêre mag.<ref>Botha, Willem M. Insig, April 1997</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 12 Januarie 1997</ref><ref>Visagie, Andries, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4, Augustus 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 16 Desember 1996</ref> ''Woorde wat wond'' is ’n bundel wat sy geleentheidstukke oor die randkultuur saambundel, onder andere sy praatjies by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] oor “musiek en liriek” en sy lesing as gasdosent by die Letterkundige Laboratorium in Stellenbosch oor die vertolking van ligte musiek en die ballade. Hierdie bundel bevat ook kabarettekste. Hy maak voorbrand vir ’n wyer definisie van wat kultuur en literatuur behels, omdat die tradisionele opvattinge te eng raak vir die verskillende vorme van geestesuitinge van die twintigste eeu en lewer sodoende baanbrekerswerk in hierdie verband.<ref>Snyman, Henning, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984</ref> ''Kommerkrale'' is kort prosatekste waarin Aucamp die alfabet neem en by elke letter ’n kernbegrip vind en ’n kort stuk daaroor skryf, as kunsvorm soortgelyk aan die gelykenisse wat in die Bybel aangetref word, gemeng met die anekdotiese en die grappige.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 31 Desember 1989</ref><ref>Spies, Lina. Die Burger, 7 Desember 1989</ref> ''Pluk die dag'' bevat kort meditasies (aforismes of spreuke), waarin lewenswaarhede in kort en bondige manier geformuleer word en hy goed daarin slaag om die cliché te vermy.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 27 Maart 1994</ref><ref>Scholtz, Merwe, Die Burger, 1 Maart 1994</ref> Van sy veertiende jaar af hou Aucamp al dagboek en uittreksels uit sy latere dagboeke word dan uitgegee as ''Gekaapte tyd'' (September [[1994]] tot April [[1995]] – wat in [[1997]] bekroon word met die [[Recht Malanprys|Recht Malan-prys]]<ref>Pieterse, H.J. Rapport, 2 Junie 1996</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Mei 1996</ref>), ''Allersiele''<ref>Venter, L.S. Rapport, 26 Oktober 1997</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 18 Augustus 1997</ref> (Mei 1995 tot Februarie [[1996]]) en ''Skuinslig''<ref>Visagie, Andries, Beeld, 15 Maart 2004</ref> (Maart 1996 tot April 1997). Hierdie egodokumente is ryk aan verwysings, portretstudies (van straatkarakters tot vooraanstaande persoonlikhede), kommentaar op en kommer oor aktuele kwessies en essayistiese en aforistiese gedeeltes. Sy kunsbeskouing word al geselsende op boeiende wyse aangebied en sy landskap- en natuurbeskouings getuig van ’n besonder skerp waarnemingsvermoë. Die dagboekdissipline word hier ’n uiting van die wondere, die mistiek, die kwellings en die banaliteite van die lewe. “''In die vroegte''” bevat outobiografiese herinneringe in essayistiese formaat en besinninge oor sy skryfkuns. In ''Bly te kenne'' skryf hy persoonlike huldeblyke oor verskeie mense wat ’n impak op sy lewe gemaak het, onder andere [[Audrey Blignault]], [[M.E.R.|M.E.R]]., dr. Con de Villiers, [[Anna Neethling-Pohl]], [[Anna de Villiers]], [[Uys Krige]], [[W.A. de Klerk]], [[Ernst van Heerden]], Robert Mohr en [[Stephan Bouwer]].<ref>John, Philip. Beeld, 3 Desember 2001</ref> In ''Beeltenis verbode'' laat hy hom literêr-teoreties uit oor die praktyk van dagboeke en outobiografieë, wat met die besondere insig en wye kennis daarin ’n belangrike bydrae maak tot die in-diepte letterkundige gesprek in Afrikaans.<ref>Wybenga, Gretel, Beeld, 24 Augustus 1998</ref> ’n Keur uit sy briewe tussen 1958 en 2011 aan verskeie van die leidende figure in die Afrikaanse kultuurlewe word uitgegee as ''Mits dese wil ek vir jou sê'', waar die titel ’n aanhaling is uit ’n bekende gedig van [[Boerneef]]. Die boek bevat ook ’n inleidende oorsig oor sy lewe en werk en ’n omvattende persoonsregister. Amper al die bekende figure in die Afrikaanse wêreld van die letterkunde, teater en beeldende kunste uit die afgelope halfeeu kom in hierdie register voor. As die briewe nie aan hulle gerig is nie, word daar wel met waardering na hulle verwys. Daar is ook twee dele met foto’s op glanspapier. Hoewel daar talle verklarende voetnote by die briewe is, kon die boek gebaat het by agtergrond oor sekere voorvalle waarna in die briewe verwys word, sodat die konteks waaruit die korrespondensie ontstaan duideliker na vore kon kom. In die briewe staan die trefseker woordgebruik uit en word baie belangrike kwessies aangeraak, sodat die bundel terselfdertyd ’n oorsig word van die belangrikste kultuurkwessies van sy tyd.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 7 April 2013</ref><ref>Van Aardt, Peet. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks Jaargang 51 no. 1 Herfs 2014</ref> Aucamp lewer talle artikels vir vakwetenskaplike tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Klasgids'', ''Tydskrif vir letterkunde'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' en ''New Contrast''. Van hierdie artikels is opgeneem in sy vakkundige bundel ''Kort voor lank'', waarin hy dit veral het oor verskillende aspekte van die onderrig van Afrikaans en oor die aard van die kortverhaal. ''Die blote storie'' en ''Die blote storie 2'' is werkboeke vir kortverhaalskrywers.<ref>Heese, Marié. Die Burger, 26 Julie 1986</ref> ''Dagblad'' is ’n versameling van sy dagbladresensies en artikels tussen [[1968]] en 1986.<ref>Malan, Charles. Insig, Januarie 1988</ref> ''Windperd'' ''is'' ’n bundel met opstelle oor kreatiewe skryfwerk, waar die teikengehoor almal is wat ''ge''moeid is by skryf, van instrukteur tot leerling en student. Hy besin oor enkele kwelvrae soos die verband tussen kreatiwiteit en ander faktore soos kunssinnigheid, intelligensie, denke, emosies en oorspronklikheid.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 18 Oktober 1992</ref> ''Oor en weer'' is ’n keur uit al die onderhoude wat oor die jare met hom gevoer is, waarin hy groter duidelikheid gee oor sy eie oeuvre en ook oor die skryfkuns, veral van kortverhale.<ref>De Jager, Shaun. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 49 no. 1, Herfs 2012</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 6 Junie 2010</ref><ref>Kleyn, Leti. Beeld, 7 Junie 2010</ref> ''Lendetaal'' (met die subtitel ''Homoërotiek in die kunste en letterkunde'') is ’n versameling van essays oor die homoërotiese, waarin ’n wye verskeidenheid temas, werke en kunstenaars betrek word. ''Koffer in Berlyn'' is die eerste bundel in Afrikaans met essays wat uitsluitlik oor die kabaret handel. Aan die hand van die denkbeeldige kabaret ''Dans op ’n vulkaan'' gee hy verder verduidelikings oor die integrasie tussen beeld, musiek en woord en bespreek hy die geskiedenis van die kabaret, invloede, temas, skeppers en spelers en ’n magdom ander inligting oor hierdie kunsvorm. Ingeweef in die essays is ook lewenswyshede en verrassende insigte oor kuns en die kultuur in die algemeen, wat hierdie ’n besondere naslaanwerk maak.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref><ref>Rust, Riette. Rapport, 3 Februarie 2013</ref><ref>Schoombie, Schalk. Beeld, 4 Februarie 2013</ref> Aucamp vertaal Jack Schaefer se ''Ou Ramon'' in Afrikaans. Hy is ook verantwoordelik vir verskeie versamelbundels, waaronder ''M.E.R. 100'' (’n keuse uit die werk van M.E.R.) en die versamelbundels met kortverhale ''Bolder'', ''Blommetjie gedenk aan my'', ''Die bruid en ander verhale'' (die tien wenverhale in ''[[De Kat]]'' en Potpourri se kortverhaalwedstryd van [[1988]], waarvoor hy ’n inleiding skryf), ''Wisselstroom'' (’n bloemlesing homoërotiese verhale<ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 18 Oktober 1990</ref>), ''Vuurslag'' (’n versameling kort-kortverhale<ref>Malan, Lucas. Rapport, 10 November 1991</ref><ref>Van der Merwe, C.N. Die Burger, 10 Desember 1991</ref>), ''Sewe sondes, nee meer'' (met verhale van plaaslike skrywers en buitelanders in vertaling, wat die sewe doodsondes en ander sondes illustreer<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 21 Januarie 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>), ''Wys my waar is Timboektoe'' (verhale oor verskeie aspekte van Afrika in 25 afdelings met temas soos woestyne, droogte, wild en wolke, reën en plantegroei, diere, siektes, berge, see, jag, konflik en geweld<ref>Botha, Elize. Beeld, 1 September 1997</ref><ref>Engelbrecht, Theunis. Kalender, 2 Julie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 31 Augustus 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>) en ''Borde borde boordevol'' (verhale en essays oor kos<ref>Aldrich, Elsabe. Insig, November 1998</ref><ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 12 Oktober 1998</ref>). Sy belangstelling in sy streek van herkoms blyk onder andere uit die bundel ''Op die Stormberge'', waarin hy sketse en essays van verskeie skrywers oor hierdie streek saambundel en ook van sy eie werk opneem. === Drama === Op die gebied van die drama maak Aucamp aanvanklik ’n groot impak met sy kabarette, tot op daardie stadium ’n verwaarloosde vorm in Afrikaans, waarna hy ook dramas en radiodramas skryf. Dit is nie ’n oordrywing om hom as die vader van die Afrikaanse kabaret te beskou nie.<ref>http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/469/630</ref> In ''Die lewe is ’n grenshotel'' bundel hy ryme wat veral vir kabaret gebruik kan word en begin daarmee met die oopbreek van die letterkunde om ook liedjies in te sluit, wat dan weer terugkeer na die oorsprong van poësie as kunsvorm wat aanvanklik gesing is.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 18 no. 2, Junie 1978</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979</ref> ’n kabaretopvoering wat hoofsaaklik op hierdie liedere gebaseer is, word in [[1979]] deur [[Swaruk|SWARUK]] in [[Windhoek]] op die planke gebring. ''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke. ''Met permissie gesê'' is die eerste volwaardige kabaretteks wat in Afrikaans gepubliseer word. Die sosiale kommentaar hierin is gerig teen dwaashede in die volkslewe en die liedjies beïndruk met talle slim woordspelings. Daar is veral twee hooftemas, naamlik die stryd tussen die vleeslike en die geestelike en die oorlogsituasie aan die grens en die oorlewing van die Afrikaner in Suid-Afrika. Die tweede deel van die kabaret bind die temas saam in die sentrale gegewe van ’n skoonheidswedstryd wat deur Miss Konsepsie gewen word.<ref>Bruwer, Johan. Rapport, 13 November 1983</ref><ref>Conradie, P.J. Standpunte. Nuwe reeks 158, April 1982</ref><ref>Elferink, Rita. Beeld, 20 April 1981</ref><ref>Kruger, Joan. Die Transvaler, 10 April 1981·</ref> ''Dubbeldop'' bevat sy keuse uit die kabarettekste van ''Blomtyd is bloeityd'' en ''Oudisie!'', asook opstelle, waarby dit by die soortgelyke bundel ''Woorde wat wond'' aansluit.<ref>Diedericks, Erla-Mari. Die Burger, 30 November 1994</ref> In ''Blomtyd is bloeityd'' is die tema die vrou wat vasgevang is in haar rol in die samelewing en in haar biologie. ’n Vrou bloei op meer as een manier, maar omdat sy die draer van lewe is, word sy ook die hoofbepaler van hierdie lewe en oorstyg so haar verganklikheid. Hierdie kabaret word in 1988 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer, nadat dit in [[1987]] die Fleur du Cap-toneelprys verower het.<ref>Hough, Barrie. Rapport, 6 Desember 1989</ref> ''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' is kabarettekste. Reeds in die titel van ''Slegs vir almal'' is daar ’n toespeling op die “slegs vir blankes” kennisgewings van die apartheidsera, maar die satiriese lem sny baie verder as net hierdie aspek van die Suid-Afrikaanse maatskaplike lewe. Die skrywer gee in die tien sekwense ’n spreekbeurt aan die verskillende rassegroepe en belig ook sekere karaktertipes, terwyl die dramatiese sekwens ''Ai, die ou nasie (nazi) darem'' ’n duidelike verband trek tussen [[Adolf Hitler|Hitler]] se [[Duitsland]] en [[apartheid]]<ref>Britz, E.C. Die Burger, 11 Desember 1986</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 3, September 1987</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 24 Maart 1985</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> In ''Stank en dank'' dryf ’n monoloog van ’n boemelaar in Joubertpark die rassehaat op die spits. Aucamp bring die boodskap dat almal leef en sterf in een verband, dus as deel van ’n omvattende Suid-Afrikanerskap, en dat elkeen derhalwe verdraagsaam moet wees teen die ander. Hierdie stuk het ’n gedetailleerde inleiding oor die kabaret as kunsvorm deur Herman Pretorius. Die kabaret ''Van hoogmoed tot traagheid'' benader die sewe doodsondes vanuit ’n postmodernistiese hoek en beskryf elke doodsonde in ’n volkse versverhaal op paarrym, met ’n bypassende temalied. Daar is ook ’n ekstra doodsonde, naamlik dat die moderne mens so oorval is deur sonde dat hy dit nie meer kan identifiseer nie.<ref>Bouwer, Stephan. Rapport, 9 Februarie 1997</ref><ref>Van Zyl, Ia. Insig, Februarie 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 3 Maart 1997</ref> ''Papawerwyn en ander verbeeldings vir die verhoog'' bevat onder andere dramatiese verwerkinge van elemente uit die ballet en sprokieswêreld en bevat drie stukke, naamlik ''Papawerwyn'', ''Trits'' en ''Die skreeu''. Geeneen van hierdie stukke kan as realisties gesien word nie en is eerder ’n voortsetting van die tradisie van die Teater van die Absurde. In ''Papawerwyn'' beeld Aucamp die tirannieke heerskappy van ’n ou moeder oor haar kinders, Lourens en Engela, uit. Selfs na haar dood kan hulle steeds nie sin in die lewe ontdek nie. Geestige volkstaal, veral by die naïewe bediende Sara, word gebruik om die motiewe van sinloosheid en die invloed van tyd uit te beeld. Hierdie drama is reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer.  Die eerste prys in die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se wedstryd vir eenbedrywe word in [[1980]] toegeken aan ''Papawerwyn''. ''Trits'' word aangedui as “drie sprokies grimmig bewerk”, met Rooikappie, Aspoestertjie en Sneeuwitjie die sprokies wat ter sprake is. Hierin dramatiseer Aucamp voort op die gegewe van die sprokie, met hedendaagse omstandighede daarin vervat en die uitkoms glad nie so idillies as wat die sprokie wou voorgee nie. Rooikappie streef vergeefs daarna om deur ’n wolf verlei te word en beland eindelik in die arms van haar ouma. Twintig jaar na haar huwelik is dit duidelik dat Aspoestertjie maar ’n platvloerse meisie is wat nou ver bo haar stand verhef is. Die koning ontdek dat Sneeuwitjie nie suiwer blank is nie en dat sy destyds gedwing is om die dwergies se luste te bevredig.<ref>Conradie, P.J. Standpunte. Nuwe reeks 158, April 1982</ref><ref>Schutte, H.J. Die Transvaler, 16 Februarie 1981</ref> ''Die skreeu'' (wat in sy titel die bekende skildery van [[Edvard Munch]] oproep) is ’n uitbeelding van die nagmerrie-agtige binne die danswêreld. Aucamp beskryf dit as ’n toneelballet en dit is ’n eksperimentele teaterstuk. Aanvanklik word die verhaal aangebied deur deels vertelling en deels uitbeelding deur akteurs, maar dan word die verhaal weergegee deur die mimiek van ballet, sonder enige woorde. So word die stuk ’n treffende ontginning van die dramatiese woord en die plek daarvan binne ’n drama, met die boodskap dat gruwels geluidloos oorgedra kan word. ''Die skreeu'' word deur [[Ian Ferguson]] in Engels vertaal as ''The scream''. ''Punt in die wind'' is ’n [[Homoseksualiteit|homoseksuele]] sekskomedie in drie bedrywe, met die oerteks van [[Euripides]] se ''[[Orestes van Makedonië|Orestes]]'' as basis. Die sukkelende toneelskrywer Jack wil hierdie oerteks modern aanbied (’n drama binne ’n drama), maar vind dat die klassieke nie noodwendig meer modern of aktueel word met aanpassings nie. Jack woon saam met die jong Tim, met wie hy ’n meester-slaaf verhouding het. Jack se gewese vrou Shirley het ’n verhouding met Dawid en haar aanmoediging lei tot Jack se motivering om die drama oor Orestes klaar te skryf en vir Tim om ’n suksesvolle haarkapper te word. Die drama se handeling bevat vele elemente uit die oerteks, verplaas na ’n hedendaagse milieu. Die teks dryf die spot met erotiese fantasieë, seksuele manipulasie en ontgin dekadensie as verskynsel van kultuur.<ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref><ref>Weideman, George. Die Burger, 12 Oktober 1989</ref> ''Sjampanje vir ontbyt'' is ’n versameling van drie dramatiese stukke, wat as vingeroefeninge in hierdie genre en ’n eksperimentering met vorm beskryf kan word. Al drie stukke het die seksuele as kernmotief, waar die gay vanuit verskillende hoeke betrag word. Die titelstuk, ''Sjampanje vir ontbyt'', is ’n gay Kersontbyt wat skeefloop en die ingewikkelde netwerk verhoudings tussen ’n aantal gay mans openbaar. Hierdie eksplisiete stuk maak ’n venster oop op ’n leefwyse waarvan die heteroseksueel min kennis en ervaring het en ontbloot benewens die eksesse van die leefwyse ook die wondbaarheid van die karakters.<ref>Hough, Barrie. Insig, September 1988</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> ''Jakobregop, ’n saterspel'' is meer van ’n revueskets as ’n eenbedryf. Twee bejaarde mense van onsekere geslag (Beulah wie se naam verwys na “beautiful” en Freda, wie se naam verwys na frustrasies) is onder die wanindruk dat die jongman (Gertjie) wat hulle besoek hulle kom meet vir kiste, terwyl hy eintlik ’n gigolo is. Die “sater” van die subtitel verwys na ’n halfgod, ’n navolger van Dionisius wat op wellus, musiek en dans versot is. In ''Die nagapie'' (wat aanvanklik in Augustus [[1985]] in ''Standpunte'' gepubliseer is) loop ’n mislukte verleiding op moord uit. Die ryk Wynand tel die manlike prostituut Johny in ’n kroeg op en bring hom na sy huis toe. Wynand hou ’n nagapie in sy woonstel aan en Johny draai die dier nek-om wanneer Wynand gaan koffie maak en gooi hom terug in sy hok sonder dat Wynand daarvan bewus is. Later daag die eienaar van die nagapie op om hom te haal en is histeries wanneer hy uitvind dat die diertjie dood is. Nadat hy vertrek vermoor Johny vir Wynand. Hierdie stuk belig die gevaar van manlike prostitute. ''By Felix en Madame'' bevat ses eenbedrywe. Die titelstuk, ''By Felix en Madame'', speel in ’n soort oorgangsryk tussen lewe en dood af. Felix en Madame is die gasheer en gasvrou van ’n aantal gestorwenes wat partytjie hou totdat hulle vir ewig gaan rus.''Wolf, wolf, hoe laat is dit?'' (’n verwerking van die gelyknamige kortverhaal in ''Hongerblom'') beeld oumense uit wat ’n makabere fantasiespel speel, waarin hulle preokkupasie met die dood duidelik blyk. In ''Die kis'' behou ’n pas gestorwe ou man (Stefaans) steeds ’n greep op sy veel jonger vrou Drieka en sy stiefseun Daiel. Drieka en Daiel het ’n verhouding, maar sy sal die plase verloor as sy ooit weer sou trou. Nou forseer sy vir Daiel om haar langs Stefaan se lyk te soen, om op so ’n wyse tog wraak te neem teen hom.In ''Die solderkamer'' (aanvanklik in Augustus [[1986|1986 in]] ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer) keer ’n gestorwene terug om in te gryp in die lewens van die agtergeblewenes. Drie geslagte se vroue is teenwoordig, naamlik die reeds gestorwe Ma, haar dogter Hannie en kleindogter Annatjie. Na haar dood kom besoek die ma vir Hannie om aan haar en haar dogter Annatjie bemoediging te gee oor die hiernamaals en die lewe op aarde. Annatjie staan op troue en besluit eindelik om Ma se trourok vir die geleentheid te dra, wat bevestiging word van die erfenis wat die voorouers aan die agtergeblewenes nalaat. ''Die sosiopaat'' speel ’n gesplete bestaan uit waarin ’n [[psigiater]] (die sosiopaat genoem) sy kliënt Margot se gesplete persoonlikhede Loeloe en Jenny letterlik uit haar uitdink. Deur die loop van die dramaskets vind ’n omkering van rolle plaas, met die psigiater wat verander tot kind en sy kliënt Margot tot moederfiguur. In hierdie stukke is die dood en die oorgange en oomblikke van afskeid ’n dominante motief. Die radiodrama ''Op ’n kaal eiland'' sluit hierby aan deur die interaksie uit te beeld tussen ’n Spaanse prins (Carlos) en boermense (Miguel en Maria). Carlos skuil na ’n volksrewolusie by die boermense en probeer dan ontvlug. Hierdie drama word deur [[Gerhard Beukes|Gerhard J. Beukes]] opgeneem in die versamelbundel ''Spel en spelers'', deur P.J. du Toit in die versamelbundel ''Fasette'' en deur [[Temple Hauptfleisch]] en P.P.B. Breytenbach in ''Die kleiner kosmos''.<ref>Brink, André P. Rapport, 22 November 1987</ref><ref>Hauptfleisch, Temple. Insig, Oktober 1987</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref> ''’n Brommer in die boord'' is ’n Boereklug en hierdie drama word genomineer vir die Rapportprys van 1990. Die radiodrama ''Die dood van ’n matador'' word opgeneem in ''Hoorspelkeur''. Die joernalis Ramón Rojas ondersoek die dood van die beroemde stiervegter Gallito Murillo, wat ’n held is in die oë van sy baie bewonderaars. Soos Ramón met sy ondersoek vorder, begin hy twyfel daaraan of Murillo wel ’n held was. ''Vyf blikkies boeliebief'' is ’n eenbedryf wat opgeneem word in ''Die magiese kring'', saamgestel deur Temple Hauptfleisch. Die eenbedryf ''Die volgende ronde'' word eers in ''Standpunte'' gepubliseer en dan opgeneem in die versamelbundel ''Rostrum''. Dit beeld die interaksie tussen gay mans in ’n stoombadkompleks uit. Die sentrale karakters is die ou akteur Larry van der Merwe en die Joodse sakeman Melzer. Laasgenoemde gee aan Larry ’n geskenk in die vorm van ’n massering waarvoor hy betaal, maar Larry se poging om die verhouding tussen Martin en Rinus te herstel is ’n klaaglike mislukking.<ref>De Koker, Ben. Die Burger, 31 Oktober 1985</ref> Die eenbedryf ''Janblom dans ’n masurka'' (vroeër as kabaret gepubliseer in ''Met permissie gesê'') word in die versamelbundel ''Skouspel'' opgeneem. Die eenbedryf ''Die appel'' word deur P.G. Nel opgeneem in ''Die storm en ander eenbedrywe'', deur J.P. ([[Jan Spies|Jan) Spies]] in ''Kleinbegin in die drama'' en deur Temple Hauptfleisch in die versamelbundel ''Boomhuis, droomhuis''. Die skoolseun Japie Bosman steel ’n appel uit die pastorie se tuin om vir sy nooi, Naomi Havenga, te gee. Die pastoriemoeder kuier by Naomi se peettante en iemand sien vir Japie deur die venster klim. So kom die hele episode op die lappe en word Japie en Naomi uitgevang. [[George Weideman]] neem die eenbedrywe ''Die rooi bal'' en ''Die silwer arende'' op in ''Alles op die spel''. In ''Die silwer arende'' maak Aucamp van sirkusartieste gebruik om ’n fiktiewe wêreld aan te dui. Die onderliggende tema van die teks is verwaarloosde kinders wat aktuele sake soos bendes en geweld moet hanteer, terwyl familietwis en die stryd van goed teenoor kwaad newe-temas is. ’n Hawelose tweeling (elf jaar oud) word hier gered van ’n bendeleier. Die lewensles in die kort werk is dat dit beter is om te werk as om misdade te pleeg. ''Die rooi bal'' is ’n uitbeelding van ’n eensame seun se drome. Die rystoel gekluisterde Henkie sien hoe ’n rooi bal oor die muur kom. Die twee anderskleurige kinders, Faried en Zubayda, kom haal die bal. Die kontras wat die twee sorgelose kinders teenoor Henkie in sy rystoel skep versterk Henkie se begeerte, selfs in sy drome, om normaal te wees, om soos ander kinders te kan speel en rondhardloop. Faried beveel hom om op te staan en ’n paar tree te loop, maar wanneer die verpleegster terugkom, is daar geen teken van die bal of die kinders nie. Die program ''Om Boer te wees'' word in 1975 deur Aucamp saamgestel vir die Taalfeesprogram in die [[Paarl]]. Verder skryf hy ook die volgende dramas wat deur [[DALRO]] bewaar word, naamlik die eenbedryf ''’n Winter agter tralies'' (wat reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer is), die kabaretmonoloog ''Die hoededoos'', die monoloog ''Op ’n Dinsdag as dit reën'', die eenbedryf ''Liefde onder lede'' en die eenbedryf ''Ou-Kersaand, 1901''. Die monoloë ''Troostyd vir ’n bang gemoed'' (Februarie [[1977]]) en ''Die skawagter van Stompiesfontein'' (Mei 1990) word in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Die eenbedryf ''Die Caledonner'' word deur DALRO bewaar en is ’n verwerking deur H. Roux van die gelyknamige kortverhaal. Die radiodrama ''Die peerboom in die tuin'' word in [[2008]] deur [[Radio Sonder Grense|Radiosondergrense]] uitgesaai, maar is nooit gepubliseer nie. In ’n radio-onderhoud met [[Bettie Kemp]] (Drama 75 episode 12, uitgesaai op 20 September 2012) erken Aucamp dat hy selfs nie eens meer die teks van hierdie hoorspel het nie. Hy vertel ook dat hy drie verhale geskryf het spesifiek vir voorlees op die radio, naamlik ''Die pers rok'', ''Die hartseerwals'' en ''’n Man soos Johannes''. Nadat Aucamp in 1993 afskeid neem van die kabaret voer die Universiteit van Stellenbosch se Dramadepartement ''Wie gryp ’n handvol?'' op, wat ’n keur is uit al sy kabaretwerk (liedjies, sketse, gedigte en monoloë) en ook ’n paar ongepubliseerde tekste insluit. Die kabaret ''Lyflied'' is ’n keur uit Hennie se stoutste verse getoonset deur die komponis André Strijdom en word verder aangevul deur verse van onder andere R.K. Belcher, [[Peter Blum]], [[Lina Spies]], [[Breyten Breytenbach]] en [[Antjie Krog]] en as deel van ''Kabaretmania'' in 2008 op Stellenbosch op die planke gebring. Van sy kortverhale, soos ''Die hartseerwals'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' en ''’n Bars loop deur die wasbak'' word vir die televisie verwerk en as televisiedramas uitgesaai. ''Die sewe doodsondes'', wat hy as ’n moraliteitspel beskryf, word deur die Universiteit van Stellenbosch se dramadepartement by die ATKV Kampustoneel in 1995 en ook in Stellenbosch by die H.B. Thom-teater opgevoer. Hierdie drama/kabaret word later as ''Van hoogmoed tot traagheid'' gepubliseer. === Poësie === Reeds in die bundel “''Wolwedans''”, wat ’n verskeidenheid kunsvorme bevat, sluit Aucamp ’n sestal gedigte in wat hy in die voorwoord “verdigte prosa sonder fatsoen” noem. Enkele hiervan, soos ''Selfportret op amper veertig'' en die kwatryn ''Summer View'', kan egter reeds as geslaagde gedigte beskou word. Die lirieke wat Aucamp in ''Die lewe is ’n grenshotel'' saambundel is ook reeds ’n bydrae tot die digkuns, al noem hy dit self in die subtitel slegs “ryme vir pop en kabaret”. Op grond van sy eie beskrywings is dit duidelik dat hy op hierdie stadium nog nie sy poësie ernstig opneem nie. Die lirieke in ''Die lewe is ’n grenshotel'' sluit egter aan by die oorsprong van die poësie, naamlik liedere wat gesing is. Sy deeglike vakmanskap en beleë wysheid blyk ook reeds uit hierdie ligter vorm van poësie, wat reeds ’n meer beduidende bydrae tot die Afrikaanse digkuns maak as baie meer ernstige digbundels. In ''Enkelspel'' word die spel tennis as metafoor gebruik vir ’n beskrywing van die liefdesspel en die lewensspel, met eindelik slegs een wenner in hierdie stryd, naamlik die dood. ''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke, waarna sy kabarettekste (''Met permissie gesê'', ''Dubbeldop'', ''Blomtyd is bloeityd'', ''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' bevat vele lirieke bevat wat ook poëties geslaagd is. ''’n Windharp teen die tyd'' uit ''Met permissie gesê'' is ’n goeie voorbeeld, waarin die stilte van die nag die bome se geruis soos poësie laat klink en die spreker ook in staat stel om die geliefde te onthou en saam te sing. Sodoende word die verganklikheid van die verhouding opgehef in die lied se opgaan in die kosmos en ewigheid en word dit, soos die titel aandui, “’n windharp teen die tyd”. ''Die blou uur'' is “cocktail-kwatryne” met ’n kenmerkende angel in die stert. Die blou uur is die uur na sonsondergang of skemertyd, wanneer dit tyd is vir cocktails en nadenke. Aktuele temas word hierin betrek, soos die Suid-Afrikaanse rassesituasie, feminisme, prostitusie, seks, aborsie en homoseksualisme.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 23 Augustus 1984</ref> Die bundel ''Koerier'' is opdragkwatryne vir vriende, asook kwatryne oor landskappe, seks en verganklikheid, waarin Aucamp se beleë wysheid blyk. Die geleentheids-aard van die bundel laat dit egter afsteek teen die groter trefkrag van die kwatryne in ''Die blou uur''.<ref>Olivier, Fanie. Rapport, 10 Augustus 1998</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Mei 1999</ref> ''Lyflied'' is ’n versameling deur Daniel Hugo van sy liedtekste (met ’n diskografie wat reeds aantoon hoeveel van hierdie liedere deur kunstenaars soos [[Coenie de Villiers]], Marica Otto, [[Laurika Rauch]], Alida White, [[Louis van Rensburg]] en [[Amanda Strydom]] opgeneem is).<ref>Van Rensburg, Cas. Beeld, 6 September 1999</ref> ''Hittegolf'' (subtitel ''wulpse sonnette met ’n nawoord'') is ’n bundel van gay liefdesonnette. Die tegniese vorm van hierdie sonnette is merendeels drie kwatryne, gevolg deur ’n rymende koeplet wat op aforistiese wyse die voorafgaande afsluit. Die nawoord tot ''Hittegolf'' plaas die erotiese gedigte binne ’n literêre milieu en Aucamp onderskei hier tussen erotiek en pornografie, erotiek en ruwe seksualiteit asook tussen die eksplisiete en die gesublimeerde.<ref>De Wet, Karen. Beeld, 21 Oktober 2002</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 14 Oktober 2002</ref> ''Stad op hitte'' vergelyk die hitte van die dag (wat dikwels brand en gepaardgaande vernietiging tot gevolg het) met die erotiese vuur van binne, wat die mens van binne verbrand. Tekenend is die slim woordspeling wat die gedigte dikwels verskillende betekenislae gee. ''Dryfhout'' is ’n opvolgbundel sonnette, waarin die homo-erotiese weer figureer, maar dit bevat ook lykdigte en ’n afdeling met verse oor die dood.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006</ref><ref>John, Philip. Beeld, 15 Mei 2006</ref><ref>Visagie, Andries. Rapport, 12 Februarie 2006</ref> ''Vlamsalmander'' bevat ’n groot verskeidenheid digvorms, waarmee Aucamp dan wegbreek van sy gewoonte van slegs een digvorm in ’n bundel. Benewens die kwatryne, sonnette en ander digvorme durf hy hier selfs die Japannese haikoe aan. Met hierdie bundel bevestig hy sy status as een van die vernuftigste digters in Afrikaans.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009</ref><ref>Viljoen, Louise. Rapport, 19 Oktober 2008</ref> ''Teen die lig'' word opgedra aan [[Johann de Lange]]. Die bundel ondersoek veral afskeid, herinneringe en die dood. T Kenmerkend van die bundel is dat die digter hom nie hou by die streng voorskrifte vir die digvorm nie en telkens eksperimenteer met byvoorbeeld rymskemas.<ref>Kuhn, Karen. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref> Op gevorderde leeftyd begin hy ook die kindervers beoefen. [[Riana Scheepers]] het skrywers van kinderverse uitgenooi om verse aan haar te stuur vir die publikasie van ''Nuwe Kleuterverseboek'' en ''Nuwe Kleinverseboek''. Hennie het twee versies gehad wat baie jare terug dateer. Hierna kom verdere verse spontaan en eindelik sien twee bundels, ''Woerts in die hoekie'' en ''Ghoera: Afrika-verse vir kinders'', die lig. Albei bundels staan in die gedeeltelike teken van ’n terugreis in die tyd na die diere, die natuur en die folklore van sy kindertyd. ''Ghoera'' se titel kom uit die San en is die naam van ’n booginstrument wat by talle [[inheemse volke]], insluitende die [[San]], die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] en die [[Korana]], &shy;voorgekom het. Aucamp se gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Speelse verse'' en ''Nuwe verset''. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Ensovoort''. Niel van der Watt toonset ''Die wind dreun soos ’n ghoera'', deel van ’n San-siklus en ’n aantal Afrika-verse uit ''Ghoera'' en dit word in Augustus [[2012]] saam met ander getoonsette gedigte van ander digters in die Centurion-teater opgevoer. == Eerbewyse en toekennings == === Eerbewyse === In [[1989]] ontvang Hennie Aucamp saam met [[Margaret Bakkes]] en wyle Han Aucamp van [[De Aar]] ’n erepenning van die Sterkstroom Rapportryerskorps in samewerking met die Direktoraat Kultuursake. [[Randse Afrikaanse Universiteit|Die Randse Afrikaanse Universiteit]] se jaarlikse simposium oor aspekte van die populêre kultuur word in 1994 in sy geheel aan sy woordkuns gewy en in dieselfde jaar ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring op Stellenbosch. Ook in 1994 word ’n huldigingsprogram vir Hennie vir sy belangrike bydrae tot die Afrikaanse kabaret op Stellenbosch gehou. In Augustus [[1998]] bied die Departement Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van Stellenbosch ’n Aucampfees aan, wat ’n herhaling is van die een wat vroeër die jaar tydens die Leipoldt Letterkundefees op [[Clanwilliam]] aangebied is. Die Universiteit van Stellenbosch ken in Maart [[2000]] ’n eredoktoraat in die letterkunde aan hom toe en in [[2003]] is hy die onderwerp van ’n landwye vasvrawedstryd wat deur Akpol, die Afrikaanse kultuurarm van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]], en die ATKV aangebied word. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vereer hom in [[2004]] met ’n Afrikaans Onbeperk Kanna vir sy lewensbydrae en in hierdie jaar, sy sewentigste, word hy vereer met die huldigingsbundel ''’n Skrywer by sonsopkoms: Hennie Aucamp 70'', saamgestel deur [[Lina Spies]] en [[Lucas Malan]]. In 2004 ontvang hy ook ’n Fleur du Cap-teaterprys vir lewenswerk en bydrae tot teater en die ATKV se Prestige-toekenning, die ATKVeertjie. Die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] word in [[2006]] aan hom toegeken, terwyl die ATKV in dieselfde jaar hom vereer as ’n ATKV-Afrikoon. In April 2008 word hy by die Cederberg-fees in Clanwilliam gehuldig vir sy werk as akademikus, kortverhaalskrywer, dramaturg, digter en kabaretskrywer. ’n Spesiale huldigingsprogram word by Woordfees [[2009]] aangebied ter herdenking van sy 75e verjaardag. In [[2010]] verower hy die Woordfees se eerste prys as woordkunstenaar. In hierdie jaar verwerf hy ook ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. Tydens die Vriende van Afrikaans se jaarafsluiting in [[2013]] word hy vereer met ’n multimedia-aanbieding oor sy oeuvre. Die Universiteit van Stellenbosch se Dokumentesentrum stel in 2014 ’n katalogus van sy dokumente by die J.S. Gericke Biblioteek bekend. Hierdie katalogus bestaan uit ’n opsomming van sy werk en sluit in oorspronklike briewe, manuskripte, dagboeke, notaboeke, plakboeke, foto’s wat gesorteer, beskryf en genommer is met titel-, outeur- en onderwerpindekse om potensiële navorsers se taak te vergemaklik.<ref>University of Stellenbosch Hennie Aucamp Collection: https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018210319/http://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 |date=18 Oktober 2016 }}</ref> === Toekennings<ref name=":3" /> === * 1970 – Tafelbergprys * 1974 – [[W.A. Hofmeyr-prys]] (saam met [[Chris Barnard]]) * 1980 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-toneelprys * 1982 – [[Hertzogprys]] * 1987 – Fleur du Cap-prys vir die beste Suid-Afrikaanse toneelstuk van die jaar * 1997 – [[Recht Malan-prys]] * 2004 – Fleur du Cap-merietetoekenning * 2004 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-veertjie * 2004 – Afrikaans-Onbeperk-toekoenning van die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] * 2004 – Wenner van [[LitNet]] se Mont du Toit-kelderkompetisie vir wynpoësie * 2006 – Die Gustav Preller-medalje vir Letterkundige Teorie == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=auca001</ref> == === Prosa === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1963 |''Een somermiddag'' |- |1965 |''Die hartseerwals'' |- |1967 |''Spitsuur'' |- |1968 |''Karnaatjie'' |- |1970 |''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' |- |1972 |''Hongerblom'' |- |1973 |''’n Baksel in die more'' (saam met Margaret Bakkes) ''Wolwedans'' |- |1976 |''Dooierus'' |- |1977 |''Kort voor lank'' |- |1978 |''Enkelvlug'' |- |1979 |''In een kraal'' (’n keuse uit sy werk deur Elize Botha) |- |1980 |''Met permissie gesê'' ''Papawerwyn'' |- |1981 |''Volmink'' |- |1983 |''House visits'' |- |1984 |''Woorde wat wond'' |- |1986 |''Die blote storie'' ''Wat bly oor van soene?'' |- |1987 |''Dagblad'' ''Brandglas'' (’n keuse uit sy werk deur Charles Fryer) |- |1989 |''Kommerkrale'' |- |1991 |''’n Boekreis ver'' |- |1992 |''Dalk gaan niks verlore nie'' ''Windperd'' |- |1994 |''Pluk die dag'' ''Gewis is alles net ’n grap'' ''Die blote storie 2'' |- |1996 |''Gekaapte tyd'' ''Rampe in die ruigte'' ''Van hoogmoed tot traagheid'' |- |1997 |''Allersiele'' |- |1998 |''Beeltenis verbode'' |- |2000 |''Ook skaduwees laat spore'' |- |2001 |''Bly te kenne'' ''In lande ver vandaan'' |- |2003 |''In die vroegte'' ''Skuinslig'' |- |2007 |''’n Vreemdeling op deurtog'' |- |2009 |''Die huis van die digter en ander liefdesverhale'' |- |2010 |''Oor en weer'' |- |2011 |''Lendetaal'' |- |2012 |''Koffer in Berlyn'' |- |2013 |''Mits dese wil ek vir jou sê'' |} === Poësie === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1977 |''Die lewe is ’n grenshotel'' |- |1984 |''Die blou uur'' |- |1987 |''Teen latenstyd'' |- |1999 |''Koerier'' ''Lyflied'' |- |2002 |''Hittegolf'' |- |2005 |''Dryfhout'' |- |2008 |''Vlamsalmander'' |- |2010 |''Woerts in die hoekie'' |- |2011 |''Ghoera'' |- |2012 |''Teen die lig'' |- |2014 |''Skulp'' |- |2020 |''Oopkardoes: boertige ryme. Versôre deur Johann de Lange'' (postuum, [[Johann de Lange]], red) |} === Drama === {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1980 |Met permissie gese - kabaret Papawerwyn |- |1986 |''Slegs vir almal'' |- |1987 |''By Felix en Madame en ander eenbedrywe'' |- |1988 |''Sjampanje vir ontbyt'' ''Punt in die wind'' |- |1990 |''’n Brommer in die boord'' |- |1994 |''Dubbeldop'' |} === Vertalings === * 1963               ''Ou Ramon'' – Jack Schaefer === Samesteller en redakteur === * 1971: ''Op die Stormberge'' * 1973: ''Bolder'' * 1976: ''Die sneeu van anderjare – C.G.S. de Villiers'' * 1978: ''Blommetjie gedenk aan my'' * 1979: ''Soete Inval: Nagelate Geskrifte van Con de Villiers'' * 1980: ''Met ander oë'' – ''Uys Krige'' * 1982: ''Kinders van die wind – Koos du Plessis'' * 1983: ''Mense wat maar eenmaal liefhet – J. van Melle'' * 1986: ''As die maan oor die lug loop – Minnie Postma'' * 1988: ''Die bruid en ander verhale'' * 1989: ''Verhale en essays 1942–1981 – Elise Muller'' * 1990: ''Wisselstroom'' * 1991: ''Vuurslag'' * 1995: ''Sewe sondes, nee meer'' * 1996: ''Mal Hansie en ander verhale – Audrey Blignault'' * 1997: ''Wys my waar is Timboektoe'' * 1998: ''Borde borde boordevol'' == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]] == Bronnelys == === Boeke === * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Aucamp, Hennie. ''Windperd – Opstelle oor kreatiewe skryfwerk''. HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1992 * Beukes, Gerhard J. (red.) ''Spel en spelers.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1988 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bosch, Erna. ''Mosaïek.'' Academica Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Botha, Danie. ''Die helder dae.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Breytenbach, P.P.B. en Hauptfleisch, Temple (samestellers) ''Die kleiner kosmos''. Academica Pretoria,Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983 * Brink, André P. e.a. ''Rooi.'' John Malherbe Edms. Bpk. Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1982 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Jager, Johan. ''Allegaartjie''. De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * De Vries, Abraham H. ''Kort vertel: Aspekte van die Afrikaanse kortverhaal''. Suid-Afrikaanse Instituut Amsterdam 1998 * Du Toit, P.A. ''Hennie Aucamp (1934 -)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobbelaar, Mardelene “Hennie Aucamp as dekadent” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste Uitgawe 1994 * Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Grové, A.P. ''Trekvoëls''. Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969 * HAUM. ''Stellenbosse Galery.'' HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Hauptfleisch, Temple. ''Die magiese kring''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Derde druk 1995 * Hugo, Daniel. ''Hennie Aucamp as digter.'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * [[Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malan, Charles. ''Kleinbegin in die prosa''. De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Tweede uitgawe Sewentiende druk 1994 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. ''Op Afrikaanse werf''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe 1988 * Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985 * Smuts, J.P. (Red.) ''Kompas''. HAUM Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. ''Mosaïek''. HAUM Kaapstad Vierde druk 1969 * Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk1983 * Spies, Lina. ''Ontmoetings.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979 * Van Biljon, Madeleine. ''Geliefde leesgoed''. Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * [[Van Coller, H.P.]] (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vaktydskrifte === *Bezuidenhout, Zandra. 2006. ''Dryfhout'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Bloemhof, François. 1993. Enkele aspekte in Hennie Aucamp se '''n Bruidsbed vir tant Nonnie'' en Jan Rabie se ''Die man met die swaar been''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cochrane, Neil. 2009. '''n Vreemdeling op deurtog'', Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Crous, Marius. 2015. ''Skulp'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *De Korte, Ilse. 2017. Om Hennie Aucamp te onthou. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Du Randt, WSH. 1989. ''Bolder'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Du Toit, PA. 1999. Vertellershouding, afgelei van die taal en styl van die teks- Hennie Aucamp se 'Vir vier stemme'. ''Journal of Literary Studies.'' *Grobbelaar, Mardelene. 1987. 'n Interpretasie van die montageverhaal "Vir vier stemme" in Hennie Aucamp se kortverhaalbundel ''Volmink''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Grové, Waldo. 2016. Hennie Aucamp en sy Weimar-kompleks - ’n Germanistiese blik op sy kreatiewe omgang met die Duitse kultuur. ''Stilet.'' *Jooste, GA. 1984. ''Die hartseerwals'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Malan, Karin. 1983. Hennie Aucamp ''Met permissie gesê'' 'n speurtog. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Malan, Lucas. 2000. "My soort poesie" - oor die poetiese aspekte in Hennie Aucamp se prosa. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Moon, Jihie. 2017. Hybride zelf(re)presentatie in de dagboeken van Hennie Aucamp . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Pretorius, Jannie. 2023. 'n Persoonlike waardering van Hennie Aucamp se gepubliseerde dagboeke. ''Stilet.'' *Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1996. Die verteller by Hennie Aucamp '''n Bruidsbed vir tant Nonnie''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1998. 'n Verteller by Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smuts, Ria. 1998. Teleskoop en bril - van William Herschel tot Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Spies, Lina. 2004. Hennie Aucamp-huldiging. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van Aardt, Peet. 2014. Mits dese wil ek vir jou sê. Briewe van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Van der Merwe, T. 1984. Tipering van ''Wolf, wolf hoe laat is dit?'' (Hennie Aucamp). ''Literator.'' *Van der Mescht, Heinrich. 2006. "Dat ek my boodskap insing in mense se harte" - musiekkunstenaars in die kortverhale van Hennie Aucamp. ''Stilet.'' *Visagie, Andries. 2004. Travestie en gay identiteit in ''Volmink'' (1981) van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Visagie, Andries. 2015. Huldeblyk Hennie Aucamp (1934–2014). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie. ''Die onsigb’re naelstring''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 3, Augustus 1995 * Bloemhof, Francois. ''Enkele aspekte in Hennie Aucamp se ’n Bruidsbed vir tant Nonnie en Jan Rabie se Die man met die swaar been''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993 * Bosman, Martjie. ''Aucamp het intens geleef.'' Rapport, 30 Maart 2014 * Botha, Elize. ''Huldigingswoord vir Hennie Aucamp met oorhandiging van Hertzogprys vir Prosa op 24 Junie 1982''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982 * Bouwer, Stephan. ''Hennie Aucamp: Die kontinentale konneksie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Brümmer, Willemien. ''Ek het nou alles gesê''. By, 19 Oktober 2013 * Dekker, Leendert. ''Reisiger, oog en bril: Die kortkuns van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 4, Desember 1976 * De Kock, Anita. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007 * De Vries, Willem. ''Aucamp dig oor ‘bewuswording’''. Beeld, 21 November 2012 * De Vries, Willem. ''Katalogusse vir Spies en Aucamp''. Beeld, 10 Maart 2014 * Du Plessis, Sonia. ''Verhale uit ‘Verlore paradyse’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997 * Du Toit, P.A. ’''n Verkenning van enkele kortverhale uit ‘Kort keur’ deur Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * Friis, Jens. ''’Bo ’n somberte in my hart…'' Beeld, 27 Oktober 2010 * Grobbelaar, Mardelene. ’''n Interpretasie van die montageverhaal ‘Vir vier stemme’ in Hennie Aucampse kortverhaalbundel ‘Volmink''’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Grobbelaar, Mardelene. ''’Heiligheid vandag’ – ’n ironiese visie in ‘’n Heilige met huisbesoek’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Hambidge, Joan. ''Die Afrikaanse letterkunde: ’n Queer-obsessie oftewel: die gawe moffie op die dorp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998 * Johl, Ronél. ''Gedagtes om Hennie Aucamp se nuwe werke.'' Standpunte. Nuwe reeks 174, Desember 1984 * Jooste, G.A. ’''Die hartseerwals’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die kuns van Hennie Aucamp''. Standpunte. Nuwe reeks 162, Desember 1982 * Malan, Karin. ''Hennie Aucamp: ‘Met permissie gesê’: ’n speurtog.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 1, Februarie 1983 * Malan, Lucas. ''Sensibiliteit van gevormde mens.'' Plus, 20 Januarie 2009 * Marais, G.F. ''’Die les’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 * Maritz, Avriane. ''Die klein bestaan van die mens: ‘Rust-mijn-ziel: ’n aandgesang’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Odendaal, Bernard. ''Afrikaanse se Brel rigsnoer en maatstaf.'' Beeld, 31 Oktober 2011 * Odendaal, L.B. ''Hoorspelkeur.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1983 * Pienaar, Corné. ''Mitologie en didaktiek in twee Aucamp-verhale.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987 * Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Pieterse, Henning. ''Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel deur P.J. du Toit''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989 * Prins, M.J. ''Die masker en sy manifestasie in die prosa van Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''Die verteller by Hennie Aucamp: ‘’n Bruidsbed vir tant Nonnie’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996 * Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''’n Verteller by Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998 * Smuts, Ria. ''’n Bars loop deur die wasbak’: ’n Interpretasie van die verhaal en wenke vir die klaskamer.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995 * Spies, Lina. ''Hennie Aucamp-huldiging''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004 * Spies, Lina. Totsiens my vriend. [[Rapport]], 23 Maart 2014 * Steenberg, Elsabe. ''’n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982 * Van Coller, H.P. ''’Geld is ook nie alles nie’ deur Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997 * Van der Spuy, Bobbi. ''Venter, Aucamp, ander wen pryse van Naspers.'' Beeld, 25 April 1997 * Van Vuuren, Helize''. Eg Afrikaanse erfenis in Duits.'' By, 6 Januarie 2007 * Van Vuuren, Helize. ''Aucamp was ’n woordstilis enig in sy soort.'' Beeld, 26 Maart 2014 * Van Zyl, Dorothea. ''Commendatio Hennie Aucamp: Erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring, 24 Mei 1994''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995 * Visagie, Andries. ''Huldeblyk: Hennie Aucamp (1934–2014).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015 === Internet === * Seven Circumstances: http://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/ * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html * Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n50-58081/ * [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_a-e/aucamp_hennie.html Francois Loots ontmoet Hennie Aucamp, Insig 2002] * [http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp LitNet-onderhoud met Hennie Aucamp, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814101504/http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp |date=14 Augustus 2009 }} * http://oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160720001905/http://www.oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp |date=20 Julie 2016 }} * https://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/ * [http://praag.co.za/?p=46966 Leon Lemmer: Ter huldiging van Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200302053052/http://praag.co.za/?p=46966 |date= 2 Maart 2020 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Aucamp, Hennie}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1934]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] [[Kategorie:Afrikaners]] 4z52agqvv3bvid6vgqpfbt9ymktpjle 0 16124 2915905 2908343 2026-07-06T09:47:31Z Aliwal2012 39067 trs 2915905 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ingrid Jonker | bynaam = | beeld = Ingrid Jonker 1956.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ingrid Jonker in 1956 | geboortenaam = | geboortedatum = 19 September 1933 | geboorteplek = [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]], [[Kaapkolonie]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|9|19|1965|7|19}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | ouers = [[Abraham Jonker]] en Beatrice Cilliers | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans | beroep = Skrywer en digter | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Pieter Venter | kinders = Simone | webblad = | handtekening = }} '''Ingrid Jonker''' (19 September 1933 – 19 Julie 1965) was 'n [[Afrikaans]]e [[skryfster]] en [[digteres]]. Belangstelling in Jonker se werke, en veral ook in haar kort en tragiese lewe, was ná haar dood veel groter as toe sy geleef het. Net drie digbundels van haar is ooit gepubliseer: ''Ontvlugting'' (1956), ''[[Rook en oker]]'' (1963), en ''Kantelson'' (postuum in 1966). Dit is veral die kort en suiwer liriese gedigte van verlange en verlatenheid in ''Rook en oker'' wat aan haar roem besorg het.<ref>SA History: http://www.sahistory.org.za/people/ingrid-jonker</ref> In haar nadoodse ''Kantelson'' was dit 'n doodsverlange wat tot lesers gespreek het en daartoe gelei het dat bekende musici haar gedigte getoonset en opgeneem het. Sy het op 19 Julie 1965 [[selfmoord]] gepleeg deur in [[Drieankerbaai]] in [[Kaapstad]] in die see te loop. == Lewe en werk == [[Lêer:Ingrid Jonker se begrafnis, 25 Julie 1965.jpg|duimnael|regs|300px|[[Uys Krige]] aan die woord op [[25 Julie]] [[1965]] tydens 'n byeenkoms van skrywers en ander vriende van Ingrid Jonker in die Woltemade-begraafplaas, [[Maitland]], [[Kaapstad]]. Krige het 'n waardering van haar werk gelewer en [[Jan Rabie]], links met sy rug na die kamera, het van haar gedigte voorgedra. Die begrafnis was drie dae vantevore, op [[22 Julie]].]] === Vroeë lewe en herkoms === Ingrid Jonker, dogter van die skrywer en [[Nasionale Party]] politikus [[Abraham Jonker|Abraham H. Jonker]] en Beatrice Cilliers, is op 19 September 1933 op ’n plaas naby [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]], 'n dorp naby die hoofstad van die [[Noord-Kaap]]<nowiki/>provinsie, in die huis van haar oupa en ouma aan moederskant, Swart Fanie (Stephanus) Cilliers en Annie (Anna) Retief, gebore. Haar oupa is in hierdie tyd reeds geruime tyd verlam in sy bed. Ingrid het ’n ouer suster, Anna. Nog voordat Ingrid gebore word, verbrokkel die huwelik tussen haar ouers wanneer haar vader sy ouerskap van die ongebore baba bevraagteken en haar ma dan verlaat. Haar suster en sy en haar ma woon in Douglas tot 1937, waarna hulle saam met die grootouers na [[Durbanville]] naby [[Kaapstad]] verhuis. In 1938 het Ingrid ’n noue ontkoming wanneer sy amper in die Bergrivier verdrink. Haar oupa is in hierdie jaar oorlede. Ouma Cilliers, Beatrice, Anna en Ingrid verhuis dan in 1940 na die [[Strand, Wes-Kaap|Strand]], waar Ingrid vanaf Julie in die kindertuinklas van die Laerskool Die Strand begin skoolgaan en haar eerste kinderverse skryf. Hulle verander dikwels van blyplek op soek na ’n meer bekostigbare woning en trek van huis na woonstel na kamer na losieshuis in die Strand, daarna na [[Gordonsbaai]] en in 1941 weer na die Strand. === Opleiding === Ingrid begin haar laerskoolopleiding aan die Laerskool Die Strand. Haar ma is ’n senulyer en word verskeie kere in inrigtings opgeneem, onder andere ’n hospitaal in [[Somerset-Wes]] en die Valkenburg-kliniek en is slegs in die Gordonsbaai-periode voltyds by die huis. Daarna word sy gehospitaliseer en bring twee jare in verskillende verpleeginrigtings deur, waaronder die [[Somerset-Wes]], [[Groote Schuur]] en Conradiehospitale. Op 6 Augustus 1944 is sy aan kanker oorlede. In die Strand woon die ouma en kinders in armoede in ’n losieshuis, onderhou slegs deur die ouma se ouderdomspensioen, bydraes van ouma se twee seuns (onder wie professor [[A.C. Celliers|A.C. Cilliers]] van [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]]) en ’n karige toelaag van haar vader. Na die dood van haar ma kom haar pa vir Ingrid en Anna teen die einde van 1944 haal. Hy is in 1941 weer getroud, hierdie keer met die skryfster [[Lulu Brewis]]. Omdat die huis wat Abraham in [[Rondebosch]] gehad het, te klein was vir die hele familie, loseer Ingrid en Anna aanvanklik privaat in [[Oranjezicht]] in Kaapstad. Ingrid is vanaf Januarie 1945 ’n leerling aan die [[Laerskool Jan van Riebeeck]] in Tuine in Kaapstad. In Julie 1945 trek die gesin na [[Plumstead]] en Ingrid sit haar skoolopleiding in Engels voort aan die Wynberg Girls High School. Sy slaag standerd vyf aan die einde van 1946. Nadat sy aan die einde van 1951 [[Matriek|matrikuleer]] (met onderskeiding in [[Afrikaans]]), verlaat sy haar vader se huis om in ’n woonstel in Kaapstad se middestad te bly en ’n jaarlange handelskursus in tik en snelskrif te volg. === Begin van loopbaan === Sy werk vanaf ongeveer Oktober 1952 by die uitgewery Kennis in Kaapstad. In die volgende vier en ’n half jaar is sy proefleser, redigeerder en sekretaresse van die hoofbestuurder van Citadel Press (die Heilsleër se drukkery) en vul sy betrekkings by HAUM, die Uitgewery Culemborg en Nasionale Boekhandel. Sy wen in Augustus 1953 ’n tweede prys vir voordrag in die afdeling Poësie Ope op die Afrikaanse [[Eisteddfod]] in Kaapstad. In 1956 trek sy na ’n woonstel in Vredehoek en aanvaar ’n betrekking by die Uitgewery Culemborg van [[Aat Kaptein]], waar haar debuutbundel, ''Ontvlugting'', in Junie verskyn. Sy besoek [[Johannesburg]] vir die eerste keer in Oktober 1955 op ’n reis saam met Pieter Venter (digter van die digbundel ''Die blomblaar is'' ''requiem''). Op 15 Desember 1956 trou sy en Pieter en die egpaar trek in April 1957 na ’n woonstel in [[Seepunt]] (Chamonix 2 in Friareweg). Haar dogter, Simone, word op 1 Desember 1957 gebore. === Vriendskap met ander Sestigers === In hierdie tyd raak sy bevriend met Kaapse kunstenaars en skrywers soos [[Jan Rabie]], [[Marjorie Wallace]], die skilder Eric Laubscher, [[Uys Krige]], [[Jack Cope]], [[Breyten Breytenbach]], [[Richard Rive]], Peter Clarke en [[P.J. Philander]]. Onder invloed van hierdie groep begin sy wyer lees en raak bekend met die werk van kontemporêre digters uit [[Frankryk]], [[Spanje]], [[Suid-Amerika]], [[Nederland]], [[Engeland]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waardeur haar eie digkuns verryk en verdiep word. In 1958 werk sy by HAUM. In Mei 1959 word Pieter Venter na Johannesburg verplaas en die egpaar vestig hulle eers in ’n rondawel in [[Illovo, Johannesburg|Illovo]] en vanaf Julie 1959 in ’n gemeubileerde huis in [[Emmarentia]]. Hier woon Breyten Breytenbach ’n ruk by hulle in voordat hy na die buiteland vertrek. In Johannesburg ontmoet sy vir [[Bartho Smit]] (wat later haar digbundel ''Rook en oker'' sou uitgee) en sy vrou Kita Redelinghuys. Sy vertrek teen die einde van Julie 1959 sonder Simone per trein terug na Kaapstad, maar word weer deur Pieter Venter gehaal en terug geneem na Johannesburg. In Desember 1959 trek hulle na ’n woonstel in [[Hillbrow]]. === Stormagtige jare === In Januarie 1960 verlaat Ingrid vir Pieter Venter en keer sy met Simone terug na Kaapstad, waar sy ’n betrekking by Nasionale Boekhandel in [[Elsiesrivier]] aanvaar en later vir [[Nasionale Pers]] werk en ook vryskutwerk doen. By Nasionale Pers is sy vir ’n kort rukkie Louis Hiemstra se assistente terwyl hy hersiening doen aan die ''Tweetalige Woordeboek''. Haar en Pieter Venter se huwelik is op die rotse en hulle is op [[30 Januarie]] [[1962]] formeel geskei. Sy het hierna verskeie ernstige verhoudings, onder andere met die Engelse skrywer Jack Cope en [[André P. Brink]], maar nie een van hulle is bereid om met haar te trou nie. Reeds vanaf April 1961 is sy in ’n ernstige verhouding met Jack Cope. Wanneer sy later hierdie jaar Cope se kind verwag, ondergaan sy ’n aborsie. In Julie 1961 word sy vir die eerste keer opgeneem in ’n psigiatriese hospitaal in Kaapstad, een van vele sodanige opnames in die daaropvolgende jare. Sy ontmoet vir André P. Brink in April 1963, wanneer hulle verhouding begin. Met die prysgeld van die A.P.B.-prys wat sy in 1964 vir ''Rook en oker'' verower en ’n toelaag van die Anglo American Corporation vertrek sy op 27 Maart 1964 met die skip ''Windsor Castle'' na [[Engeland]]. Sy ontmoet die skrywer [[Laurens van der Post]] aan boord die skip en hulle het daarna gereelde kontak. April en Mei van daardie jaar bring sy om die beurt in Engeland en [[Nederland]] deur, waar sy veral in [[Londen]] en [[Amsterdam]] vertoef. Sy besoek ook [[Duitsland]] en [[Switserland]]. Op 20 Junie 1964 sluit [[André P. Brink]] in [[Amsterdam]] by haar aan en hulle vertrek saam na [[Parys]], waar hulle gereelde kontak het met [[Breyten Breytenbach]] en sy vrou. Later dieselfde maand gaan hulle ook na [[Barcelona]] in [[Spanje]]. Hierdie besoek eindig rampspoedig wanneer haar en Brink se verhouding vertroebel en sy weens depressie in ’n Paryse hospitaal, die Saint-Anne, opgeneem word. By haar terugkeer na [[Suid-Afrika]] in Julie 1964 is sy eers werksaam by die Kaapse Afdelingsraad en vanaf Maart 1965 by die uitgewer John Malherbe. Sy doen ook vryskutwerk. In Desember 1964 hervat sy en Brink weer hulle verhouding, maar is kort daarna weer uitmekaar, wat ’n soort patroon word. Op 28 April 1965 beëindig Brink finaal die verhouding met haar. Sy het in hierdie tyd tot met haar dood verskeie minnaars. Sy ontmoet die jong Vlaamse skilder, [[Herman van Nazareth]], op 7 Februarie 1965 en hy is een van die laastes. In die maande voor haar dood verswak haar gesondheid en geestestoestand en leef sy onder mediese toesig. Sy is ook in ’n motorongeluk betrokke waarin sy haar voet breek en dit is in gips tot ’n week voor haar dood. Sy sou op 1 Julie 1965 by ''[[Die Burger]]'' begin werk, maar stel as gevolg van die ongeluk die datum uit tot 19 Julie 1965. In hierdie tyd het sy ook ernstige finansiële probleme. Sy het nie meer ’n telefoon nie en kan ook nie haar woonstelhuur betaal nie. In ’n brief gedateer 16 Julie 1965 vra sy Bartho Smit of hy nie die kopiereg van ''Rook en oker'' by haar wil koop nie, omdat sy die geld nodig het. Op hierdie dag verneem sy ook die nuus van André P. Brink se verlowing aan Salomi Louw. === Verhouding met haar pa === Haar verhouding met haar pa en die verwerping wat sy hier ervaar word allerweë beskou as een van die sterkste faktore in haar sielkundige ontwikkeling. Reeds voor haar geboorte is sy ongegronde aantyging dat hy nie seker is of Ingrid sy kind is nie een van die vernaamste faktore in die verbrokkeling van sy huwelik met haar ma. Wanneer hy haar en haar suster terugneem in die huis, is dit sonder om die liefde en sekuriteit te gee wat sy op daardie stadium van haar ontwikkeling nodig het. Die feit dat hy intussen getroud is met ’n vrou wat nie vir Ingrid en haar suster Anna werklik aanvaar nie, dra baie tot hierdie negatiewe atmosfeer by. Ingrid dra haar eerste digbundel aan haar pa op, maar sy reaksie is om te sê dat hy later sal lees “om te kyk hoe jy my in die skande gesteek het”.<ref>Metelerkamp, Petrovna (samesteller'') Ingrid Jonker – Beeld van ’n digterslewe''.Hemel en See-Uitgewers Vermont Eerste uitgawe Eerste druk 2003</ref> Vroeg reeds is sy gekant teen die Regering se apartheidsbeleid en haar politieke uitlatings (en gedigte soos ''Die kind'') dryf ’n verdere wig tussen haar en haar vader, wat Volksraadslid vir die Nasionale Party is. Hy verwerp haar uitsprake in die openbaar in die Parlement. Abraham is ook Voorsitter van die Parlementêre Komitee wat die instelling van [[Sensuur]] moet ondersoek en verantwoordelik vir die eerste [[Sensuurwet (Wet op Publikasies en Vermaaklikhede van 1963 en 1974)|Sensuurwetgewing]], waarteen Ingrid en baie ander skrywers ’n versetskrif onderteken. Wanneer sy die APB-prys vir ''Rook en oker'' wen, bied sy aan om Abraham se reiskoste te betaal sodat hy die plegtigheid saam met haar kan bywoon, maar hy wys die aanbod van die hand. === Selfdood === Op Maandagoggend 19 Julie 1965 word haar lyk in die see by [[Drieankerbaai]] in Kaapstad gevind, nadat sy vermoedelik in die loop van die nag selfdood is deur doelbewus te verdrink. Sy was slegs 32 jaar oud.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Jonker,_Ingrid{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy word op Donderdag 22 Julie 1965 in [[Maitland]] se begraafplaas begrawe onder reëlings van haar pa, met veiligheidspolisiemanne wat die kis dra en ’n predikant wat die diens hou wat haar glad nie geken het nie en nie eens bewus was dat sy ’n digter was nie. Haar skrywersvriende hou dan die Sondag na haar dood (25 Julie 1965) ’n tweede begrafnisdiens, waar hulle van haar gedigte voorlees, Uys Krige ’n huldeblyk lewer en Jan Rabie die daarstelling van die [[Ingrid Jonkerprys|Ingrid Jonker-prys]] bekend maak.<ref>Metelerkamp, Petrovna. Op die ou end is Ingrid twee keer begrawe. Insig, Julie 1994</ref> ’n Geregtelike ondersoek na haar dood word op 21 Oktober 1965 gehou, met die regter wat beslis dat die beskikbare feite daarop dui dat sy selfdood is. Skaars ses maande na haar dood is haar vader, Abraham H. Jonker, op 10 Januarie 1966 oorlede. Hy het in die maande na haar dood oormatig begin drink. == Skryfwerk == === Poësie === Reeds op ses jaar word haar versies in skoolblaaie gepubliseer en sy lewer verskeie versies tot ''[[Die Jongspan]]''. Haar ouma lees gereeld haar gediggies voor aan die Kleurling gemeenskap in die Strand, waar sy evangelisasiewerk gedoen het. Haar eerste gepubliseerde gedig, ''Die baba'', verskyn in 1946 in die ''Wynberg Girls High School Magazine'' en in 1947 verskyn kortverhale in ''Die Jongspan'', naamlik ''Petrus'' en ''Nag''. Verdere gedigte in die skooljaarblad volg (''Lag met die wêreld'' in 1948 en ''Drome'' in 1949) en op sestienjarige ouderdom lê sy in 1949 haar eerste bundel ''Na'' ''die somer'' aan ’n uitgewer voor. Dit word afgekeur, maar die keurder, [[D.J. Opperman]], is beïndruk deur haar talent en word in die daaropvolgende jare ’n soort mentorfiguur wat haar tot voor haar debuut aanmoedig en help. Ook [[Uys Krige]] help haar baie, veral na haar debuut. In 1954 verskyn haar gedigte ''Opdrag'' en ''Windliedjie'' in ''Naweekpos'' en ''Ek het gedink'' in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]''. Van haar gedigte verskyn hierna gereeld in verskeie publikasies soos ''Die Huisgenoot'', ''[[Rooi Rose]]'' en ''Naweekpos'' (waar [[Berta Smit]] redakteur was) en later ook in ''Contrast'', ''Inset'', ''Sestiger'' en die Nederlandse ''Podium'' en ''De Nieuwe Stem''. Hoewel sy verskeie kere gedigte aan ''Standpunte'' stuur, word geeneen ooit vir publikasie aanvaar nie. Die tema van verwerping deur die vaderfiguur en deur geliefdes en die behoefte aan 'n moederfiguur vind deurlopend neerslag in haar lewe en werk. In ''Ontvlugting'' se titelgedig word ontvlugting as ontsnapping uit hierdie beklemmende wêreld en lewe gesien, waar eindelik slegs die smart volmaak kan wees. Hierdie debuutdigbundel word louwarm ontvang weens die tegniese beperktheid wat blyk uit die diktaat van metrum en rym en die steeds grootliks adolessente liefdes en ander gevoelens en ervarings daarin verwoord, maar maak tog indruk met sensitiwiteit en verskeie oorspronklike sienings en beeldings. Hoewel die tematiek streng persoonlik is en ook grootliks adolessent, slaag sy hier reeds daarin om tot die wese van dinge onder die skyn deur te dring. Die titelgedig word later bekend veral weens die versreël “My lyk lê uitgespoel in wier en gras”, wat ’n somber voorspelling van haar latere dood is. Haar kinderlikheid, wat sy nooit verloor het nie, is aanwesig regdeur die bundel. ''Dubbelspel'' is agterna beskou ’n sleutelgedig in haar oeuvre, aangesien sy hier reeds die wisselwerking tussen spel en dodelike erns aan die bod bring en die mens as dubbelwese (man en vrou maar ook in die self verdeeld) uitbeeld. Die gedigte ''Ontnugtering'' (waarin die kind uitgroei tot volwassene en digter), ''Lied van die lappop'' (waarin die pop vermenslik word en dan afhanklik is van die toegeneentheid van die eienaar), ''Man en vrou'' (met sy mooi beelding van die eenheid tussen twee mense, ten spyte van verwydering), ''Puberteit'' (met die aangrypende beelding van die kind wat binne die mens vermoor word) en ''Die blommeverkoopster'' (met haar onmoontlike droom van ontvlugting uit haar benarde omstandighede, wat futiel blyk te wees) toon reeds, ten spyte van gebreke, tekens van haar baie groot belofte. ''Windliedjie'' beeld die wind in die dennebome uit, met opeenvolgende strofes wat die spreker se verlange na die geliefde, die onrus oor die welstand van die geliefde en laastens die vooruitsig om deur die winter eindelik lente en sekerheid te verkry oor die geliefde, verwoord. ''By die Goodwood-tentoonstelling'' maak gebruik van die dier (’n skaap) as dramatiese spreker, wat ’n verfrissende afwisseling is op die oorwegend selfgesentreerde verse. In hierdie gedig word roem, kunsmatigheid en gevangeskap gestel teenoor anonimiteit, natuurlikheid en vryheid.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref><ref>Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> In 1960 en weer in 1961 lê sy ’n bundel gedigte onder die titel ''Ukulele'' aan [[Nasionale Boekhandel]] vir publikasie voor, wat [[D.J. Opperman]] in beide gevalle afkeur vir publikasie, met die opdrag dat daar verder aan die bundel geskaaf moet word. Sy wend haar hierna na die uitgewer Afrikaanse Pers-Boekhandel. Die uiteindelike publikasie van ''Rook en oker'' (opgedra aan [[Uys Krige]] en Jack Cope) is in alle opsigte ’n vooruitgang op haar debuut en sy skryf hierin ’n vrye vers met verrassende assosiasies en ritmes, wat veral oor die liefde en oor die kind handel. Die titel kontrasteer reeds die konkrete met die nie-tasbare en hierdie kontras word regdeur die bundel as motief gebruik, waar die nie-tasbare konkreet word en ook andersom. Opwindend vir die eietydse Afrikaanse poësie is die trefseker aanwending van die vrye vers en suggestie, met verskeie verse wat eksperimenteer met tegnieke soos die surrealisme en die impak van herhaling. Die bundel is ’n belangrike toevoeging tot veral die sensitiewe liefdesvers in Afrikaans, waarin meermale ’n afwesige geliefde treffend aangespreek word. Verrassend is die beeld- en klankassosiasies, waardeur die digter haar sensitiewe waarnemingsvermoë en verbeelding illustreer, wat telkens ook bekoorlike trekke van kinderlikheid bevat. Jonker vind met baie van die gedigte emosionele aanklank by lesers, wat aan haar ’n leserspubliek besorg lank na haar dood en wat ook invloed uitoefen op baie digters na haar. Die bundel word in vyf afdelings verdeel, met slegs die tweede wat ’n titel bevat. Die eerste afdeling is liefdesverse. In ’n gedig soos ''Op alle gesigte'' blyk die behoefte aan liefde en die soeke daarna in die harde werklikheid. Die afwesige geliefde is in bykans alles aanwesig, maar nooit op tasbare wyse nie. ''Ek herhaal jou'' reduseer die verhouding tussen die ek en die geliefde tot die enigste werklikheid, sodat die omringende wêreld en mense hierteen slegs ’n illusie word. Die geliefde se koms gaan soms gepaard met ’n warm gevoel van genoegdoening, soos in ''Verlore stad'' (wat die bundeltitel bevat) en ''Herfsoggend''. Die afdeling ''Intieme gesprek'' bevat kort eenvoudige verse waarin direk met die minnaar gepraat word. Die gedigte maak gebruik van besondere beelding om die ekstase van die liefde te bewoord. Die derde afdeling beskryf die eensaamheid, wat veral beklemtoon word in ''Ek wil nie meer besoek ontvang nie''. Hierdie eensaamheid word gevoel selfs in die teenwoordigheid van ander. Hierdie gedig gee ook blyke van die digter se besondere slag met beelde. ''Madeliefies in Namakwaland'' is ’n subtiele en ontroerende gedig geïnspireer deur apartheid en die menslike toestand. Die vierde afdeling bevat verse oor die kind, waaronder die belangrike gedig ''Die kind'', waarin hulde gebring word aan ’n jong swart kind wat tydens politieke onluste in [[Langa]] naby Kaapstad in 1960 doodgeskiet is. Die kind se sterfte word egter simbool van ’n gehele vryheidstryd wat algaande onkeerbare momentum verkry. ''My pop val stukkend'' is vir sy tyd ’n besonder moderne gedig, waaruit die spreker se wanhoop en veelvuldigheid van gewaarwordings en gevoelens blyk in die surrealistiese uitbeelding van die pop se aftakeling. ''Korreltjie sand'' omvat ’n ironiese beskrywing van die spreker se hele lewe wat sy sien as ’n nietigheid, telkens geaksentueer met die verkleinwoord en verkleining van selfs kosmiese verskynsels en gelykstelling daarvan aan haar eie nietigheidsgevoel. Die gedig sluit af met die ontroerende “korreltjie klein is my woord/ korreltjie niks is my dood”, met die implikasie dat die spreker nie in staat was om die wêreld so te verklein dat sy daarin kon woon en met liefde te vul nie, sodat slegs die dood oorbly. ''Kabouterliefde'' (opgedra aan haar dogter Simone) bevat ’n kinderlike ekstase in sy uitbeelding van ’n sprokiesagtige milieu en ’n [[kabouter]] se liefdesverklaring. Die gedig met sy dartelende gang is ’n vreugdevolle voorstelling van liefdesgenot. Die reeds klassiek geworde ''Toemaar die donker man'' bevat vertroosting teen die naderende nag, waar die donker man benewens die nag ook die dood uitbeeld. Weens sy musikaliteit is laasgenoemde gedig vele kere getoonset en deur bekende sangers opgeneem. In ''Begin somer'' word ’n pragtige somersdag by die see vanuit die kind se perspektief gegee en word alles tot speelding gereduseer. Die vyfde afdeling bevat verse oor liefdesteleurstelling. In ''Bitterbessie dagbreek'' word die droefheid van liefdesteleurstelling treffend in ’n volksliedagtige vers verwoord, met die spreker wat vergeefs na liefde soek maar slegs die eggo’s van die minnaar se woorde hoor, soos ook gesimboliseer deur die beeld van die papegaai. ''Jy’t my gekierang'' beeld ’n man uit wat hom tot sy verlore geliefde rig met die verwyt van liefdesbedrog en ten spyte van reaksie en advies van naasbestaandes nie van sy ongeluk kan vergeet nie. ''L’art poetique'' gee uiting aan die wens van die spreker om haar in vele dinge weg te bêre, wat ’n strewe na ontvlugting maar ook verewiging suggereer. ''Rook en oker'' word in 1963 met die Afrikaanse Persboekhandel-prys bekroon.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 50, Desember 1963</ref><ref name="ant">Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> ''Kantelson'' is ’n bundel met nagelate gedigte, wat beide voor en na die publikasie van ''Rook en oker'' ontstaan het. Dit is ’n ongelyke bundel, maar bevat tog ’n aantal sterk gedigte. Die grootste aantal gedigte handel steeds oor liefde, veral verbygegane liefde, met ’n paar verse wat die Suid-Afrikaanse aktualiteit, die eie toestand en eie dood aanspreek. Die liefdesverlatenheid en gepaardgaande disintegrasie van die self is van die aangrypendste gedigte oor hierdie onderwerp in Afrikaans. ''Ek dryf in die wind'' is ’n uiting van volslae vreemdelingskap en eensaamheid, waar die spreker los geraak het van familie, vriende en haar volk. ''As jy weer skryf'' word opgedra aan Jack (Cope) en is ’n versoek aan die afwesige minnaar om in sy aantekeninge in sy dagboek gedeelde momente uit hulle liefdesverhouding te onthou. In ''Mamma'' loop die konfrontasie met die self uit op vervreemding van die self, terwyl die spreker haar in ''Op die pad na die dood'' vereenselwig met Judas Iskariot in sy bespotting. ''Waterval van mos en son'' se visuele aanbod tref, terwyl ''Daar is net een vir altyd'' die somerlandskap en die minnaar se liggaam met mekaar verbind.<ref name="ant" /> === Versamelbundels === Haar gedigte word opgeneem in alle belangrike versamelbundels oor die Afrikaanse poësie, insluitende ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Dit word ook in ander versamelbundels opgeneem, soos ''Nuwe klein verseboek'', ''Die dye trek die dye aan'', ''’n Rooie met ratte, Pa'', ''Kraaines'', ''Digters en digkuns'', ''Woordpaljas'', ''Voorspraak,'' ''Die goue vreugde'' en ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''. In 2020 word haar gedigte ‘Twee harte’, ‘Lied van die lappop’, ‘mammas’ en ‘''Die winter is 'n krom ou vrou''’ in ''Vers en vrou'' opgeneem.<ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> In 1993 vertaal Jerzy Koch van Pole 32 van haar gedigte in Pools en dit word onder die titel ''Tesknota za Kapsztadem'' (''Heimwee na Kaapstad'') gepubliseer. Gerrit Komrij vertaal van haar gedigte in Nederlands wat in 2000 as ''Ik herhaal je'' gepubliseer word, saam met ’n aangrypende lewenskets van Ingrid deur Henk van Woerden onder die titel ''De dag kent een smalle schaduw''. Hierdie bundel word in 2011 reeds vir die elfde keer herdruk.<ref>Keyser, Gawie. Boekewêreld. 14 Junie 2000</ref> Sy word as 'n soort kultusfiguur in Nederland beskou.<ref>Keyser, Gawie Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/12ingrid.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501074328/http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/12ingrid.asp |date= 1 Mei 2016 }}</ref> Van haar verse word kort na haar dood deur Jack Cope en William Plomer in Engels vertaal en in 1968 onder die titel ''Selected poems'' uitgegee.<ref>Nel. Jo. Beeld, 8 Oktober 2001</ref> In 2007 verskyn ’n meer omvattende Engelse vertaling deur André P. Brink en [[Antjie Krog]] onder die titel ''Black butterflies''.<ref>Human, Thys. Beeld, 17 Desember 2007</ref> Een van haar vertaalde gedigte verskyn in die Duitse bloemlesing ''Glut in Afrika'', wat saamgestel is deur Peter Sulzer. Van haar gedigte is ook in [[Hindi]], [[Frans]] en [[Zoeloe]] vertaal en sommige word in die buiteland voorgedra en oor Europese radiosenders (die [[BBC]] en Radio Wêreldomroep in Amsterdam) uitgesaai. Sy self vertaal ’n bundel Nederlandse kinderverse van Ilse-Margret Vogel, ''Moenie skrik nie'', wat in 1964 gepubliseer word en in 29 Junie 1966 in ''Die Taalgenoot'' verskyn. === Prosa === In haar ''Versamelde werke'' word benewens haar gedigte ook opgeneem die kortverhaal ''Die bok'', wat voorheen in 1964 in die versamelbundel ''Windroos'' verskyn het en later deur [[Abraham H. de Vries]] opgeneem word in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en deur [[Merwe Scholtz]] in ''Vertellers'' 2. In hierdie verhaal is Susan ’n jong vrou wat veel jonger is as haar man en ontevrede met die lewe. Sy verwag ’n kind, wat haar en haar man aan mekaar moes bind, maar nou beskou sy dit as net haar kind. Haar frustrasies vind uiting in ’n bok, wat simbool word van haar man en ’n soort sondebok. Sy sny die bok los waar hy wag vir slagting, maar ondervind geen vryheid nie, slegs aanvaarding van haar situasie. Die versamelde werke bevat ook kort outobiografiese sketse en die kortverhaal ''’n Daad van geloof''. Laasgenoemde verhaal word ook in ''Halfeeu'' (waarin [[PG du Plessis|P.G. du Plessis]] hoogtepunte uit die kortverhale van die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' saambundel), die versamelbundel ''Herinnering se wei'', ''Vertellers'' van Merwe Scholtz en [[Koos Human]] se ''Willekeur'' opgeneem. Dit gaan oor die verhouding tussen die verteller en haar ouma. Weens armoede dien die ouma se handsak as haar boeksak. Sy vertel dan vir haar ouma dat sy haar gedigte gaan verkoop om ’n boeksak te kan koop. Ouma se reaksie dui daarop dat sy graag die boeksak vir haar sou wou koop, maar nie kan nie en in stede daarvan gee sy iets beters: geloof in gebed. Hierdie kortverhaal is kort na haar dood in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en later ook onder die titel ''Dit was ’n oggend'' opgeneem in die versamelbundel ''Dames 17'' onder redaksie van [[C.J.M. Nienaber]].<ref>Brink, André P. Rapport, 29 Februarie 1976</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 29 Maart 1976</ref><ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 2, Mei 1995</ref><ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 9 November 1994</ref> Ingrid is nie net bydraer tot die letterkundige tydskrif ''Contrast'' nie, maar help ook met die redaksionele werk, waar sy beïndruk met haar kritiese en analitiese vermoëns in die proefleeswerk wat sy doen. Sy vertaal Lea Timmermans se ''Verloren Zomerdag'' in Afrikaans, maar dit word nie gepubliseer nie. Haar briefwisseling met die skrywer André P. Brink word na Brink se dood deur Francis Galloway geredigeer en onder die titel ''Vlam in die sneeu'' gepubliseer.<ref>De Vries, Willem. Aangrypende briewe gepubliseer. Beeld, 5 Augustus 2015</ref> Brink het Jonker se oorspronklike briewe aan hom en afskrifte van sy briewe aan haar vanaf die sestigerjare bewaar. Die titel van die boek suggereer reeds die onstuimige en veranderende aard van die liefdesverhouding tussen die briefskrywers. Die briewe gee ook  insig in die politieke en literêre landskap van die vroeë sestigerjare. Hierdie boek word ook in Nederlands vertaal.<ref>Breytenbach, Kerneels. Rapport, 6 Desember 2015</ref><ref>Hambidge, Joan. Beeld, 16 November 2015</ref> === Drama === Die eenbedryf ''’n Seun na my hart'' word ook in haar ''Versamelde werke'' opgeneem. Hierdie drama is reeds in 1959 geskryf en is voorheen deur Dalro gepubliseer, waarna dit in 1970 deur Gerhard J. Beukes in sterk gesensureerde vorm in die versamelbundel ''Iewers langs die pad'' opgeneem word. Anna en Maria is hierin twee gefrustreerde ou vroue. Maria het ’n maagd gebly, met haar onvervulde hunkering na ’n seun, terwyl Anna ’n moeder is met ’n seun wat in die oorlog óf gedood óf vermink is (dit is nooit duidelik wat presies gebeur het nie). Hulle droomseun is dieselfde duidelik omlynde karakter, wat in die stuk as Simon figureer. Die drama tref met sy uitbeelding van die ironie, waar beide moeder en seun die werklikheid op hulle eie irrasionele manier probeer ontvlug. Illusie en werklikheid word moeiteloos met mekaar verbind en skep ’n magiese droomsfeer. Dit is ’n eksperimentele stuk wat in sy benadering besonder vars aandoen. Daar is nie ’n konvensionele storielyn waarin alles sin maak nie, eerder suggesties van verskillende moontlikhede wat almal tegelykertyd bestaan of gedroom word, net soos verskillende interpretasies van dieselfde gegewe gelyktydig bestaan. Die drama word onder andere in 1970 in die Johannesburgse Stadskouburg en in 1976 in The Centre in Kaapstad opgevoer. == Nalatenskap en eerbewyse == Na haar dood word die [[Ingrid Jonkerprys|Ingrid Jonker-prys]] in haar gedagtenis ingestel om jaarliks om die beurt belowende jong digters in Afrikaans en Engels aan te moedig. Vyf jaar na haar dood, in 1970, word die program ''Jy’t my gekierang, Dollie'' by die Stadskouburg in Johannesburg opgevoer. Die program bestaan uit drie dele, ’n huldeblyk aan die skrywer se lewe en voorlesing uit haar gedigte, dan ’n voorstelling van haar kortverhaal ''Die bok'' en laastens ’n opvoering van haar eenbedryf, ''’n Seun na my hart''. In 1979 word van haar gedigte op die program ''Klankpaljas'' van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] voorgelees en die Afrikaanse Skrywersgilde reël ’n spesiale huldigingsprogram in 1983 om, wat haar vyftigste verjaarsdag sou wees, te herdenk. Die choreograaf Esther Nasser stel in dieselfde jaar ’n dansdrama van tien minute saam met musiek gekomponeer deur Danie Fourie, wat sy ''Jonker’s fragments'' noem en waarin sy poog om die [[dichotomie]] tussen gees en vlees te beskryf. In 1984 stel [[Marga van Rooy]] ’n program onder die naam ''Ek is Simon'' saam wat in die Nico Malan-Arena in Kaapstad opgevoer word. Die program in twee dele bestaan uit voordragte van haar gedigte en ’n opvoering van haar eenbedryf, ''’n Seun na my hart''.<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 7 Januarie 1984</ref> Jannie Botes stel ’n hoorbeeld oor haar lewe en werk saam wat oor die radio uitgesaai word. Haar werk lok opnuut belangstelling wanneer President [[Nelson Mandela]]<ref>Parlementêre redaksie. Mandela bring hulde aan Ingrid Jonker – die Suid-Afrikaner, die digter, die mens. Die Burger, 25 Mei 1994</ref> by die opening van die eerste parlement van ’n volle demokratiese Suid-Afrika in 1994 haar gedig ''Die kind'' voorlees en aan haar as digteres en as mens hulde bring.<ref name=":0" /><ref>Joubert, Herman. ‘Poetic justice’ vir Ingrid Jonker toe President gedig lees. Die Burger, 25 Mei 1994</ref> Die gedig word in meer as agt tale vertaal, insluitende Zoeloe en Hindi. Ryk Hattingh se werk ''Opdrag: Ingrid Jonker'' word in [[1997]] by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] op [[Oudtshoorn]] opgevoer. ’n Dokumentêre rolprent oor haar werk en lewe onder die regie van Helena Noguiera, wat vyf jaar geneem het om te maak, ''Ingrid Jonker: The Marilyn Monroe of'' ''South African Literature'', word in 2001 by die Grahamstadse kunstefees vertoon. In ietwat gewysigde vorm word dit in 2007 op die kommersiële kringloop vrygestel as ''Ingrid Jonker: her lives and time'',<ref>Anoniem. Nuwe dokumentêr oor Ingrid Jonker open in Rosebank. Beeld, 8 Februarie 2007</ref> nadat dit op die [[Cannes-rolprentfees]] in [[Frankryk]] en die eerste Suid-Afrikaanse rolprentfees in Londen vertoon is. [[Saartjie Botha]] skryf die drama oor haar lewe, ''Altyd Jonker'', wat in 2006 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees en die [[Aardklop]] Kunstefees opgevoer word en die Fleur du Cap-prys vir beste nuwe inheemse stuk en beste regisseur verower. Haar gedigte word gereeld getoonset en [[Chris Chameleon]] stel in 2006 ’n CD vry, ''Ek herhaal jou'', wat uitsluitlik bestaan uit liedjies van haar gedigte. In 2011 volg hy hierdie CD op met verdere toonsettings van haar werk wat op die CD ''As jy weer skryf'' vrygestel word.<ref>Bouwer, Anna-Retha. Nog Jonker vir Chameleon. Beeld, 29 Maart 2011</ref> Ander sangers wat haar werk opneem sluit in Herman van den Berg, [[Laurika Rauch]], Laurinda Hofmeyr, Renette Bouwer, [[Anneli van Rooyen|Annelie van Rooyen]], Jennifer Ferguson en [[Anna Davel]]. Die Nederlandse sangeres en komponis, Niki Romijn, besoek Suid-Afrika in 2008 met haar toonsettings van Ingrid se gedigte, wat sy onder die titel ''Roos van jou mond'' opvoer. Niel van der Watt toonset haar gedig ''Bitterbessie dagbreek'' en dit word in Augustus 2012 saam met ander getoonsette gedigte van ander digters in die Centurion-teater opgevoer. Haar dogter Simone ontwikkel sedert 2010 saam met ander soos Riana Wiechers en Anneke Villet ’n artistieke huldeblyk aan haar ma onder die vaandel van die Ingrid Jonker multikulturele musiekprojek, wat bestaan uit twee CD’s, ’n boek en ’n rolprent. In 2004 word sy postuum deur die Staatspresident vereer met die Orde van Ikhamanga (Silwer), Suid-Afrika se hoogste toekenning vir prestasie in die skeppende en uitvoerende kunste, ter erkenning van haar letterkundige bydrae in Afrikaans. Sy ontvang die toekenning op dieselfde geleentheid as [[Elsa Joubert]] en hulle is na [[Karel Schoeman]] in [[1998]] die eerste Afrikaanse skrywers wat so vereer word. In Oktober 2009 open die Nederlandse kunstenaar [[Paul Hendrik Roux|Paul Hendrikse]] ’n Ingrid Jonker-uitstalling onder die titel ''Hauntology of smoke and ochre'' in Amsterdam, waarin hy die proses ondersoek waardeur die media en die publiek haar tot legendariese status verhef het. Verskeie biografiese boeke oor haar word gepubliseer, waaronder [[Petrovna Metelerkamp]] se ''Ingrid Jonker:Beeld van 'n digterslewe'' in [[2003]]<ref>Van Vuuren, Helize. Kakkerlak, Uitgawe 3, 2005</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 4 Augustus 2003</ref><ref>Parker, Elise. Sarie, November 2003</ref> en L.M. van der Merwe se Gesprekke oor Ingrid Jonker in 2006. In die Jacana Pocket Series verskyn die Engelstalige ''Ingrid Jonker'' deur Louise Viljoen, waarin haar lewe en werk aan ’n internasionale gehoor bekend gestel word. Ook in Nederland kry haar nalatenskap en persoon baie aandag. Gerrit Komrij is samesteller van die huldigingsbundel ''Ingrid Jonker: Ik herhaal je'', wat in 2000 verskyn. ’n Nederlandse huldigingsrolprent deur Saskia van Schaik en Henk van Woerden, ''Korreltjie niks is my'' ''dood'', word in 2001 vrygestel<ref>Pople, Laetitia. Nederlanders maak prent oor Ingrid Jonker. Beeld, 1 September 2011</ref> en op die Montreux-fees met die Zilveren Roos-toekenning bekroon.<ref>Smith, Charles. Naweek-Beeld,  5 Januarie 2002</ref> In 2011 word die Nederlandse ''Black Butterflies'' op die kommersiële rolprentkringloop in Nederland en wêreldwyd vrygestel. Dit is nie ’n dokumentêre film nie, maar ’n uitbeelding van haar lewe met die middelpunt haar soeke na liefde, haar worsteling met apartheid en konfrontasie met haar pa. Die prent word vervaardig deur Paula van der Oest en Arry Voorsmit, op grond van ’n draaiboek deur die Suid-Afrikaner Greg Latter. Hierdie rolprent word onder andere gekeur om vertoon te word op die Tribeca-rolprentfees in New York.<ref>Boekkooi, Paul. Beeld, 21 Oktober 2011</ref><ref>Robinson, Marguerite “Rapport” 23 Oktober 2011</ref>[[Lêer:Ingrid Jonker - Die kind.JPG|duimnael|''Die kind'' as muurgedig in [[Leiden]]]] == Publikasies == * ''Ontvlugting'', 1956 * ''Rook en oker'', 1963 * ''Kantelson'', 1966 * ''’n Seun na my hart'', 1968 * ''Versamelde werke'', 1975 * ''Vlam in die sneeu'', 2015 === Vertaling === * ''Moenie skrik nie'' – Ilse-Margret Vogel, 1964 === Multimedia: Video === * [http://www.hollanddoc.nl/dossiers/34437343/ ''Korreltjie niks is my dood'' – Nederlandse dokumentêr deur Saskia van Schaik (2001)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080926124629/http://www.hollanddoc.nl/dossiers/34437343/ |date=26 September 2008 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ===Vakkundige artikels=== *Fourie, R. (2016) ‘Vlam in die sneeu. Die liefdesbriewe van André P Brink en Ingrid Jonker’, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 53(2), pp. 243–244. *Jackson, N. (1995) ‘Ingrid Jonker’, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 33(3), pp. 110–112. *Moolman, K. (2015) ‘Ingrid Jonker - Poet under Apartheid’, ''Journal of Southern African Studies'', 41(4), pp. 863–865. *Schwenke, A. (2018) ‘Ingrid Jonker ‘n biografie, Petrovna Metelerkamp’, ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'', 31(2), pp. 106–109. *Senekal, B. (2022) ‘In ʼn leefwêreld vervleg Die gesprek oor Ingrid Jonker op Instagram’, ''Literator'', 43(1), pp. 1–9. === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk1980 * Beukes, Gerhard J. ''Iewers langs die pad.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe Tweede druk 1972 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe drama.'' Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Brink, André P. ’n ''Vurk in die pad''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2009 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Jonker, Ingrid. ''Versamelde werke''. Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1975 * Jonker, Ingrid. ''’n Daad van geloof'', in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines.'' Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Jan Rabie''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys. ''Die naamlose muse''. Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Rabie, Jan (red.) ''In memoriam Ingrid Jonker.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria 1966 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Zuydam, S.W. ''Ingrid Jonker (1933–1965),'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. Uys Krige en Ingrid Jonker. Zuid-Afrika, Maart 2002 * Boekkooi, Paul. Helena laat Ingrid lewe. Rapport, 29 April 2007 * Bosch, Erna. ’n Seun na my hart’ in sy historiese kader. Standpunte. Nuwe reeks 170, April 1984 * Botha, Amanda. Twee Afrikaanse skrywers vereer. Beeld, 26 Oktober 2004 * Britz, Etienne. Plath, Jonker albei deur pa verwond. Beeld, 31 Januarie 2003 * Burger, Karin. Fliek oor Ingrid Jonker begin wys in Amsterdam. Rapport, 20 Maart 2011 * Chameleon, Chris en Kannemeyer, J.C. Ingrid Jonker, gefolterde genie of oorskatte digter? Rapport, 5 Julie 2009 * Cloete, T.T. Bespreking van sewe gedigte. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * De Lange, Johann. Toe dit nog nie mode was nie, was Ingrid volledig Afrikaan. Die Burger, 28 Mei 1994 * De Vries, Fred. Spoke van rook en oker. Rapport, 7 Februarie 2010 * Du Toit, Steyn. Huldeblyk aan Ingrid. Rapport, 2 Desember 2012 * Engelbrecht, Theunis. Ingrid Jonker leef in prent. Rapport, 3 Oktober 2004 * Fourie, Elkarien. Oor Ingrid Jonker bly ons wonder. Rapport, 6 Mei 2007 * Jonker, Anna. Want elkeen het sy Gordonsbaai: Herinneringe aan Ingrid Jonker se kinderdae. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979 * Joubert, Herman. Wat het Ingrif oor Brink geskryf? Die Burger, 2 Junie 1994 * Keyser, Gawie. Word Ingrid Jonker van ons weggesteel? Boekewêreld, November 2001 * Kloppers, Jacolette. Jonker se gedigte bekoor in Tilburg. Beeld, 25 November 2005 * Kunsredaksie. Ingrid Jonker se werk in Kaap uitgegee. Die Burger, 7 Julie 1994 * Metelerkamp, Petrovna. Ingrid se ‘Kind’ kry ’n nuwe naam. Die Burger, 22 September 1994 * Metelerkamp, Petrovna. Sien jouself in Ingrid. Insig, Mei 2003 * Nieuwoudt, Stephanie. Onsterflike elf. Beeld, 2 Julie 2003 * Pople, Laetitia. Jonker ‘is nou in goeie geselskap’. Plus, 8 Junie 2001 * Rautenbach, Elmari. Ingrid het my vertrou. Rapport, 15 November 2015 * Schutte, H.J. Gedig-ontledings. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Slabber, Coenie. Só bly Ingrid Jonker leef. Rapport, 24 Julie 1983 * Toffoli, Hilary Prendini. Die vrou wat Ingrid Jonker se dogter grootgemaak het” “Insig” Julie 2004 * Van Bart, Martiens. Sir Laurens wou Ingrid keer van die dood. Die Burger, 11 Junie 1994 * Van der Merwe, Catrien. Voorgeskrewe boeke vir matriek. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991 * Van Eeden, Dirk. Poet’s ex-lover fires back in ‘lost letters’ war. Sunday Times, 5 Junie 1994 * Van Greunen, Augusta. Liefdesdriehoek het haar alleen, beangs gelos. Rapport, 5 Junie 1994 * Van Niekerk, Annemarié. Ingrid Jonker: Ons herhaal jou (weer). Rapport, 1 Mei 2011 * Van Rensburg, Cas. Jonker as mens – nie net digter, ikoon of selfmoordenaar. Rapport, 25 Februarie 2007 * Van Rensburg, Pieter en Chrisna. Op die spoor van Ingrid Jonker. Kakkerlak, Uitgawe 3, 2005 * Van Zyl, Johan. Jonker-geskrifte in troebel water. Boekewêreld, Junie 2001 * Van Zyl, Wium. Misverstande, booswig sorg vir digdebakel. Beeld, 28 Maart 2001 * Vosloo, Johan. Briewe lig sluier oor Jonker se liefdes. Rapport, 18 Mei 2003 * Vosloo, Johan. Ingrid Jonker en die poppe. Rapport, 14 September 2003 * Williamson, Eagan. Ingrid Jonker ‘sou vandag só trots gewees het’. Beeld, 30 Oktober 2004 === Internet === * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/08/18/SK/8/Nikiromijn.html * Coetzee, Gert Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/29/11/13.html * De Lange, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/05/28/11/14.html * Engelbrecht, Theunis Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/10/29/BY/11/JONKERDEPRES.html * Grundling, Erns Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/07/02/1/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Hambidge, Joan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/11/24/8/6.html * Hambidge, Joan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/05/04/4/1.html * Joubert, Herman Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/05/25/1/4.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/19/2/1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923030236/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/19/2/1.html |date=23 September 2009 }} * Metelerkamp, Petrovna Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/09/22/4/6.html * Nieman, Nols Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/28/VB/3/ARINGRID0.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/07/02/B1/11/02.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923025837/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/07/02/B1/11/02.html |date=23 September 2009 }} * Pople, Laetitia Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/04/27/SK/8/FLiekingridjonker.html * Pretorius, William Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/05/01/KA/3/27helen.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923184222/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/05/01/KA/3/27helen.html |date=23 September 2009 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/12/28/9/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Rensburg, Cas Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/02/23/RU/4/ingrid.html * Van Zyl, Johan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/06/27/1/21.html * Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/12/02/1/62.html * Vosloo, Johan Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/09/14/R1/20/01.html * Williamson, Eagan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/10/30/BS/2LDN/07.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2004/jonker.htm/ ''Suid-Afrikaanse Nasionale Orde vir Meriete toegeken aan Ingrid Jonker 2004''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630155401/http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2004/jonker.htm |date=30 Junie 2010 }} * [http://heritage.thetimes.co.za/memorials/wc/IngridJonker/archive.aspx?id=588257 ''Sunday Times Heritage Project: Troubled Poet – Stanzas from the Ingrid Jonker archive''] * [http://www.muurgedichten.nl/jonker.html Muurgedig ''Die Kind'' in Leiden (Nederland)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209193223/http://www.muurgedichten.nl/jonker.html |date= 9 Desember 2013 }} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Jonker, Ingrid}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] 5vp3c8420c3n7omppz8t1ae5ab7mqcq 2915912 2915905 2026-07-06T10:13:22Z Aliwal2012 39067 2915912 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ingrid Jonker | bynaam = | beeld = Ingrid Jonker 1956.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ingrid Jonker in 1956 | geboortenaam = | geboortedatum = 19 September 1933 | geboorteplek = [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]], [[Kaapkolonie]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|9|19|1965|7|19}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]] | ouers = [[Abraham Jonker]] en Beatrice Cilliers | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner | beroep = Skrywer en digter | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Pieter Venter | kinders = Simone | webblad = | handtekening = }} '''Ingrid Jonker''' (19 September 1933 – 19 Julie 1965) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]]. Belangstelling in Jonker se werke, en veral ook in haar kort en tragiese lewe, was ná haar dood veel groter as toe sy geleef het. Net drie digbundels van haar is ooit gepubliseer: ''Ontvlugting'' (1956), ''[[Rook en oker]]'' (1963), en ''Kantelson'' (postuum in 1966). Dit is veral die kort en suiwer liriese gedigte van verlange en verlatenheid in ''Rook en oker'' wat aan haar roem besorg het.<ref>SA History: http://www.sahistory.org.za/people/ingrid-jonker</ref> In haar nadoodse ''Kantelson'' was dit 'n doodsverlange wat tot lesers gespreek het en daartoe gelei het dat bekende musici haar gedigte getoonset en opgeneem het. Sy het op 19 Julie 1965 [[selfmoord]] gepleeg deur in [[Drieankerbaai]] in [[Kaapstad]] in die see te loop. == Lewe en werk == [[Lêer:Ingrid Jonker se begrafnis, 25 Julie 1965.jpg|duimnael|regs|300px|[[Uys Krige]] aan die woord op [[25 Julie]] [[1965]] tydens 'n byeenkoms van skrywers en ander vriende van Ingrid Jonker in die Woltemade-begraafplaas, [[Maitland]], [[Kaapstad]]. Krige het 'n waardering van haar werk gelewer en [[Jan Rabie]], links met sy rug na die kamera, het van haar gedigte voorgedra. Die begrafnis was drie dae vantevore, op 22 Julie.]] === Vroeë lewe en herkoms === Ingrid Jonker, dogter van die skrywer en [[Nasionale Party]]-politikus [[Abraham Jonker]] en Beatrice Cilliers, is op 19 September 1933 op ’n plaas naby [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]], 'n dorp naby die hoofstad van die [[Noord-Kaap]]<nowiki/>provinsie, in die huis van haar oupa en ouma aan moederskant, Swart Fanie (Stephanus) Cilliers en Annie (Anna) Retief, gebore. Haar oupa is in hierdie tyd reeds geruime tyd verlam in sy bed. Ingrid het ’n ouer suster, Anna. Nog voordat Ingrid gebore word, verbrokkel die huwelik tussen haar ouers wanneer haar vader sy ouerskap van die ongebore baba bevraagteken en haar ma dan verlaat. Haar suster en sy en haar ma woon in Douglas tot 1937, waarna hulle saam met die grootouers na [[Durbanville]] naby [[Kaapstad]] verhuis. In 1938 het Ingrid ’n noue ontkoming wanneer sy amper in die Bergrivier verdrink. Haar oupa is in hierdie jaar oorlede. Ouma Cilliers, Beatrice, Anna en Ingrid verhuis dan in 1940 na die [[Strand, Wes-Kaap|Strand]], waar Ingrid vanaf Julie in die kindertuinklas van die Laerskool Die Strand begin skoolgaan en haar eerste kinderverse skryf. Hulle verander dikwels van blyplek op soek na ’n meer bekostigbare woning en trek van huis na woonstel na kamer na losieshuis in die Strand, daarna na [[Gordonsbaai]] en in 1941 weer na die Strand. === Opleiding === Jonker begin haar laerskoolopleiding aan die Laerskool Die Strand. Haar ma is ’n senulyer en word verskeie kere in inrigtings opgeneem, onder andere ’n hospitaal in [[Somerset-Wes]] en die Valkenburg-kliniek en is slegs in die Gordonsbaai-periode voltyds by die huis. Daarna word sy gehospitaliseer en bring twee jaar in verskillende verpleeginrigtings deur, waaronder die Somerset-Wes, [[Groote Schuur]]- en Conradiehospitale. Op 6 Augustus 1944 is sy aan kanker oorlede. In die Strand woon die ouma en kinders in armoede in ’n losieshuis, onderhou slegs deur die ouma se ouderdomspensioen, bydraes van ouma se twee seuns (onder wie professor [[A.C. Celliers|A.C. Cilliers]] van [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]]) en ’n karige toelaag van haar vader. Na die dood van haar ma kom haar pa vir Ingrid en Anna teen die einde van 1944 haal. Hy is in 1941 weer getroud, hierdie keer met die skryfster [[Lulu Brewis]]. Omdat die huis wat Abraham in [[Rondebosch]] gehad het, te klein was vir die hele familie, loseer Ingrid en Anna aanvanklik privaat in [[Oranjezicht]] in Kaapstad. Ingrid is vanaf Januarie 1945 ’n leerling aan die [[Laerskool Jan van Riebeeck]] in Tuine in Kaapstad. In Julie 1945 trek die gesin na [[Plumstead]] en Ingrid sit haar skoolopleiding in Engels voort aan die Wynberg Girls High School. Sy slaag standerd vyf aan die einde van 1946. Nadat sy aan die einde van 1951 [[Matriek|matrikuleer]] (met 'n onderskeiding in [[Afrikaans]]), verlaat sy haar vader se huis om in ’n woonstel in Kaapstad se middestad te bly en ’n jaarlange handelskursus in tik en snelskrif te volg. === Begin van loopbaan === Sy werk vanaf ongeveer Oktober 1952 by die uitgewery Kennis in Kaapstad. In die volgende vier en ’n half jaar is sy proefleser, redigeerder en sekretaresse van die hoofbestuurder van Citadel Press (die Heilsleër se drukkery) en vul sy betrekkings by HAUM, die Uitgewery Culemborg en Nasionale Boekhandel. Sy wen in Augustus 1953 ’n tweede prys vir voordrag in die afdeling Poësie Ope op die Afrikaanse [[Eisteddfod]] in Kaapstad. In 1956 trek sy na ’n woonstel in Vredehoek en aanvaar ’n betrekking by die Uitgewery Culemborg van [[Aat Kaptein]], waar haar debuutbundel, ''Ontvlugting'', in Junie verskyn. Sy besoek [[Johannesburg]] vir die eerste keer in Oktober 1955 op ’n reis saam met Pieter Venter (digter van die digbundel ''Die blomblaar is'' ''requiem''). Op 15 Desember 1956 trou sy en Pieter en die egpaar trek in April 1957 na ’n woonstel in [[Seepunt]] (Chamonix 2 in Friareweg). Haar dogter, Simone, word op 1 Desember 1957 gebore. === Vriendskap met ander Sestigers === In hierdie tyd raak sy bevriend met Kaapse kunstenaars en skrywers soos [[Jan Rabie]], [[Marjorie Wallace]], die skilder Eric Laubscher, [[Uys Krige]], [[Jack Cope]], [[Breyten Breytenbach]], [[Richard Rive]], Peter Clarke en [[P.J. Philander]]. Onder invloed van hierdie groep begin sy wyer lees en raak bekend met die werk van kontemporêre digters uit [[Frankryk]], [[Spanje]], [[Suid-Amerika]], [[Nederland]], [[Engeland]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waardeur haar eie digkuns verryk en verdiep word. In 1958 werk sy by HAUM. In Mei 1959 word Pieter Venter na Johannesburg verplaas en die egpaar vestig hulle eers in ’n rondawel in [[Illovo, Johannesburg|Illovo]] en vanaf Julie 1959 in ’n gemeubileerde huis in [[Emmarentia]]. Hier woon Breyten Breytenbach ’n ruk by hulle in voordat hy na die buiteland vertrek. In Johannesburg ontmoet sy vir [[Bartho Smit]] (wat later haar digbundel ''Rook en oker'' sou uitgee) en sy vrou Kita Redelinghuys. Sy vertrek teen die einde van Julie 1959 sonder Simone per trein terug na Kaapstad, maar word weer deur Pieter Venter gehaal en terug geneem na Johannesburg. In Desember 1959 trek hulle na ’n woonstel in [[Hillbrow]]. === Stormagtige jare === In Januarie 1960 verlaat Ingrid vir Pieter Venter en keer sy met Simone terug na Kaapstad, waar sy ’n betrekking by Nasionale Boekhandel in [[Elsiesrivier]] aanvaar en later vir [[Nasionale Pers]] werk en ook vryskutwerk doen. By Nasionale Pers is sy vir ’n kort rukkie Louis Hiemstra se assistente terwyl hy hersiening doen aan die ''Tweetalige Woordeboek''. Haar en Pieter Venter se huwelik is op die rotse en hulle is op [[30 Januarie]] [[1962]] formeel geskei. Sy het hierna verskeie ernstige verhoudings, onder andere met die Engelse skrywer Jack Cope en [[André P. Brink]], maar nie een van hulle is bereid om met haar te trou nie. Reeds vanaf April 1961 is sy in ’n ernstige verhouding met Jack Cope. Wanneer sy later hierdie jaar Cope se kind verwag, ondergaan sy ’n aborsie. In Julie 1961 word sy vir die eerste keer opgeneem in ’n psigiatriese hospitaal in Kaapstad, een van vele sodanige opnames in die daaropvolgende jare. Sy ontmoet vir André P. Brink in April 1963, wanneer hulle verhouding begin. Met die prysgeld van die A.P.B.-prys wat sy in 1964 vir ''Rook en oker'' verower en ’n toelaag van die Anglo American Corporation vertrek sy op 27 Maart 1964 met die skip ''Windsor Castle'' na [[Engeland]]. Sy ontmoet die skrywer [[Laurens van der Post]] aan boord die skip en hulle het daarna gereelde kontak. April en Mei van daardie jaar bring sy om die beurt in Engeland en [[Nederland]] deur, waar sy veral in [[Londen]] en [[Amsterdam]] vertoef. Sy besoek ook [[Duitsland]] en [[Switserland]]. Op 20 Junie 1964 sluit [[André P. Brink]] in [[Amsterdam]] by haar aan en hulle vertrek saam na [[Parys]], waar hulle gereelde kontak het met [[Breyten Breytenbach]] en sy vrou. Later dieselfde maand gaan hulle ook na [[Barcelona]] in [[Spanje]]. Hierdie besoek eindig rampspoedig wanneer haar en Brink se verhouding vertroebel en sy weens depressie in ’n Paryse hospitaal, die Saint-Anne, opgeneem word. By haar terugkeer na [[Suid-Afrika]] in Julie 1964 is sy eers werksaam by die Kaapse Afdelingsraad en vanaf Maart 1965 by die uitgewer John Malherbe. Sy doen ook vryskutwerk. In Desember 1964 hervat sy en Brink weer hulle verhouding, maar is kort daarna weer uitmekaar, wat ’n soort patroon word. Op 28 April 1965 beëindig Brink finaal die verhouding met haar. Sy het in hierdie tyd tot met haar dood verskeie minnaars. Sy ontmoet die jong Vlaamse skilder, [[Herman van Nazareth]], op 7 Februarie 1965 en hy is een van die laastes. In die maande voor haar dood verswak haar gesondheid en geestestoestand en leef sy onder mediese toesig. Sy is ook in ’n motorongeluk betrokke waarin sy haar voet breek en dit is in gips tot ’n week voor haar dood. Sy sou op 1 Julie 1965 by ''[[Die Burger]]'' begin werk, maar stel as gevolg van die ongeluk die datum uit tot 19 Julie 1965. In hierdie tyd het sy ook ernstige finansiële probleme. Sy het nie meer ’n telefoon nie en kan ook nie haar woonstelhuur betaal nie. In ’n brief gedateer 16 Julie 1965 vra sy Bartho Smit of hy nie die kopiereg van ''Rook en oker'' by haar wil koop nie, omdat sy die geld nodig het. Op hierdie dag verneem sy ook die nuus van André P. Brink se verlowing aan Salomi Louw. === Verhouding met haar pa === Haar verhouding met haar pa en die verwerping wat sy hier ervaar word allerweë beskou as een van die sterkste faktore in haar sielkundige ontwikkeling. Reeds voor haar geboorte is sy ongegronde aantyging dat hy nie seker is of Ingrid sy kind is nie een van die vernaamste faktore in die verbrokkeling van sy huwelik met haar ma. Wanneer hy haar en haar suster terugneem in die huis, is dit sonder om die liefde en sekuriteit te gee wat sy op daardie stadium van haar ontwikkeling nodig het. Die feit dat hy intussen getroud is met ’n vrou wat nie vir Ingrid en haar suster Anna werklik aanvaar nie, dra baie tot hierdie negatiewe atmosfeer by. Ingrid dra haar eerste digbundel aan haar pa op, maar sy reaksie is om te sê dat hy later sal lees “om te kyk hoe jy my in die skande gesteek het”.<ref>Metelerkamp, Petrovna (samesteller'') Ingrid Jonker – Beeld van ’n digterslewe''.Hemel en See-Uitgewers Vermont Eerste uitgawe Eerste druk 2003</ref> Vroeg reeds is sy gekant teen die Regering se apartheidsbeleid en haar politieke uitlatings (en gedigte soos ''Die kind'') dryf ’n verdere wig tussen haar en haar vader, wat Volksraadslid vir die Nasionale Party is. Hy verwerp haar uitsprake in die openbaar in die Parlement. Abraham is ook Voorsitter van die Parlementêre Komitee wat die instelling van [[Sensuur]] moet ondersoek en verantwoordelik vir die eerste [[Sensuurwet (Wet op Publikasies en Vermaaklikhede van 1963 en 1974)|Sensuurwetgewing]], waarteen Ingrid en baie ander skrywers ’n versetskrif onderteken. Wanneer sy die APB-prys vir ''Rook en oker'' wen, bied sy aan om Abraham se reiskoste te betaal sodat hy die plegtigheid saam met haar kan bywoon, maar hy wys die aanbod van die hand. === Selfdood === Op Maandagoggend 19 Julie 1965 word haar lyk in die see by [[Drieankerbaai]] in Kaapstad gevind, nadat sy vermoedelik in die loop van die nag selfdood is deur doelbewus te verdrink. Sy was slegs 32 jaar oud.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Jonker,_Ingrid{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy word op Donderdag 22 Julie 1965 in [[Maitland]] se begraafplaas begrawe onder reëlings van haar pa, met veiligheidspolisiemanne wat die kis dra en ’n predikant wat die diens hou wat haar glad nie geken het nie en nie eens bewus was dat sy ’n digter was nie. Haar skrywersvriende hou dan die Sondag na haar dood (25 Julie 1965) ’n tweede begrafnisdiens, waar hulle van haar gedigte voorlees, Uys Krige ’n huldeblyk lewer en Jan Rabie die daarstelling van die [[Ingrid Jonkerprys|Ingrid Jonker-prys]] bekend maak.<ref>Metelerkamp, Petrovna. Op die ou end is Ingrid twee keer begrawe. Insig, Julie 1994</ref> ’n Geregtelike ondersoek na haar dood word op 21 Oktober 1965 gehou, met die regter wat beslis dat die beskikbare feite daarop dui dat sy selfdood is. Skaars ses maande na haar dood is haar vader, Abraham H. Jonker, op 10 Januarie 1966 oorlede. Hy het in die maande na haar dood oormatig begin drink. == Skryfwerk == === Poësie === Reeds op ses jaar word haar versies in skoolblaaie gepubliseer en sy lewer verskeie versies tot ''[[Die Jongspan]]''. Haar ouma lees gereeld haar gediggies voor aan die Kleurling gemeenskap in die Strand, waar sy evangelisasiewerk gedoen het. Haar eerste gepubliseerde gedig, ''Die baba'', verskyn in 1946 in die ''Wynberg Girls High School Magazine'' en in 1947 verskyn kortverhale in ''Die Jongspan'', naamlik ''Petrus'' en ''Nag''. Verdere gedigte in die skooljaarblad volg (''Lag met die wêreld'' in 1948 en ''Drome'' in 1949) en op sestienjarige ouderdom lê sy in 1949 haar eerste bundel ''Na'' ''die somer'' aan ’n uitgewer voor. Dit word afgekeur, maar die keurder, [[D.J. Opperman]], is beïndruk deur haar talent en word in die daaropvolgende jare ’n soort mentorfiguur wat haar tot voor haar debuut aanmoedig en help. Ook [[Uys Krige]] help haar baie, veral na haar debuut. In 1954 verskyn haar gedigte ''Opdrag'' en ''Windliedjie'' in ''Naweekpos'' en ''Ek het gedink'' in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]''. Van haar gedigte verskyn hierna gereeld in verskeie publikasies soos ''Die Huisgenoot'', ''[[Rooi Rose]]'' en ''Naweekpos'' (waar [[Berta Smit]] redakteur was) en later ook in ''Contrast'', ''Inset'', ''Sestiger'' en die Nederlandse ''Podium'' en ''De Nieuwe Stem''. Hoewel sy verskeie kere gedigte aan ''Standpunte'' stuur, word geeneen ooit vir publikasie aanvaar nie. Die tema van verwerping deur die vaderfiguur en deur geliefdes en die behoefte aan 'n moederfiguur vind deurlopend neerslag in haar lewe en werk. In ''Ontvlugting'' se titelgedig word ontvlugting as ontsnapping uit hierdie beklemmende wêreld en lewe gesien, waar eindelik slegs die smart volmaak kan wees. Hierdie debuutdigbundel word louwarm ontvang weens die tegniese beperktheid wat blyk uit die diktaat van metrum en rym en die steeds grootliks adolessente liefdes en ander gevoelens en ervarings daarin verwoord, maar maak tog indruk met sensitiwiteit en verskeie oorspronklike sienings en beeldings. Hoewel die tematiek streng persoonlik is en ook grootliks adolessent, slaag sy hier reeds daarin om tot die wese van dinge onder die skyn deur te dring. Die titelgedig word later bekend veral weens die versreël “My lyk lê uitgespoel in wier en gras”, wat ’n somber voorspelling van haar latere dood is. Haar kinderlikheid, wat sy nooit verloor het nie, is aanwesig regdeur die bundel. ''Dubbelspel'' is agterna beskou ’n sleutelgedig in haar oeuvre, aangesien sy hier reeds die wisselwerking tussen spel en dodelike erns aan die bod bring en die mens as dubbelwese (man en vrou maar ook in die self verdeeld) uitbeeld. Die gedigte ''Ontnugtering'' (waarin die kind uitgroei tot volwassene en digter), ''Lied van die lappop'' (waarin die pop vermenslik word en dan afhanklik is van die toegeneentheid van die eienaar), ''Man en vrou'' (met sy mooi beelding van die eenheid tussen twee mense, ten spyte van verwydering), ''Puberteit'' (met die aangrypende beelding van die kind wat binne die mens vermoor word) en ''Die blommeverkoopster'' (met haar onmoontlike droom van ontvlugting uit haar benarde omstandighede, wat futiel blyk te wees) toon reeds, ten spyte van gebreke, tekens van haar baie groot belofte. ''Windliedjie'' beeld die wind in die dennebome uit, met opeenvolgende strofes wat die spreker se verlange na die geliefde, die onrus oor die welstand van die geliefde en laastens die vooruitsig om deur die winter eindelik lente en sekerheid te verkry oor die geliefde, verwoord. ''By die Goodwood-tentoonstelling'' maak gebruik van die dier (’n skaap) as dramatiese spreker, wat ’n verfrissende afwisseling is op die oorwegend selfgesentreerde verse. In hierdie gedig word roem, kunsmatigheid en gevangeskap gestel teenoor anonimiteit, natuurlikheid en vryheid.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref><ref>Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> In 1960 en weer in 1961 lê sy ’n bundel gedigte onder die titel ''Ukulele'' aan [[Nasionale Boekhandel]] vir publikasie voor, wat [[D.J. Opperman]] in beide gevalle afkeur vir publikasie, met die opdrag dat daar verder aan die bundel geskaaf moet word. Sy wend haar hierna na die uitgewer Afrikaanse Pers-Boekhandel. Die uiteindelike publikasie van ''Rook en oker'' (opgedra aan [[Uys Krige]] en Jack Cope) is in alle opsigte ’n vooruitgang op haar debuut en sy skryf hierin ’n vrye vers met verrassende assosiasies en ritmes, wat veral oor die liefde en oor die kind handel. Die titel kontrasteer reeds die konkrete met die nie-tasbare en hierdie kontras word regdeur die bundel as motief gebruik, waar die nie-tasbare konkreet word en ook andersom. Opwindend vir die eietydse Afrikaanse poësie is die trefseker aanwending van die vrye vers en suggestie, met verskeie verse wat eksperimenteer met tegnieke soos die surrealisme en die impak van herhaling. Die bundel is ’n belangrike toevoeging tot veral die sensitiewe liefdesvers in Afrikaans, waarin meermale ’n afwesige geliefde treffend aangespreek word. Verrassend is die beeld- en klankassosiasies, waardeur die digter haar sensitiewe waarnemingsvermoë en verbeelding illustreer, wat telkens ook bekoorlike trekke van kinderlikheid bevat. Jonker vind met baie van die gedigte emosionele aanklank by lesers, wat aan haar ’n leserspubliek besorg lank na haar dood en wat ook invloed uitoefen op baie digters na haar. Die bundel word in vyf afdelings verdeel, met slegs die tweede wat ’n titel bevat. Die eerste afdeling is liefdesverse. In ’n gedig soos ''Op alle gesigte'' blyk die behoefte aan liefde en die soeke daarna in die harde werklikheid. Die afwesige geliefde is in bykans alles aanwesig, maar nooit op tasbare wyse nie. ''Ek herhaal jou'' reduseer die verhouding tussen die ek en die geliefde tot die enigste werklikheid, sodat die omringende wêreld en mense hierteen slegs ’n illusie word. Die geliefde se koms gaan soms gepaard met ’n warm gevoel van genoegdoening, soos in ''Verlore stad'' (wat die bundeltitel bevat) en ''Herfsoggend''. Die afdeling ''Intieme gesprek'' bevat kort eenvoudige verse waarin direk met die minnaar gepraat word. Die gedigte maak gebruik van besondere beelding om die ekstase van die liefde te bewoord. Die derde afdeling beskryf die eensaamheid, wat veral beklemtoon word in ''Ek wil nie meer besoek ontvang nie''. Hierdie eensaamheid word gevoel selfs in die teenwoordigheid van ander. Hierdie gedig gee ook blyke van die digter se besondere slag met beelde. ''Madeliefies in Namakwaland'' is ’n subtiele en ontroerende gedig geïnspireer deur apartheid en die menslike toestand. Die vierde afdeling bevat verse oor die kind, waaronder die belangrike gedig ''Die kind'', waarin hulde gebring word aan ’n jong swart kind wat tydens politieke onluste in [[Langa]] naby Kaapstad in 1960 doodgeskiet is. Die kind se sterfte word egter simbool van ’n gehele vryheidstryd wat algaande onkeerbare momentum verkry. ''My pop val stukkend'' is vir sy tyd ’n besonder moderne gedig, waaruit die spreker se wanhoop en veelvuldigheid van gewaarwordings en gevoelens blyk in die surrealistiese uitbeelding van die pop se aftakeling. ''Korreltjie sand'' omvat ’n ironiese beskrywing van die spreker se hele lewe wat sy sien as ’n nietigheid, telkens geaksentueer met die verkleinwoord en verkleining van selfs kosmiese verskynsels en gelykstelling daarvan aan haar eie nietigheidsgevoel. Die gedig sluit af met die ontroerende “korreltjie klein is my woord/ korreltjie niks is my dood”, met die implikasie dat die spreker nie in staat was om die wêreld so te verklein dat sy daarin kon woon en met liefde te vul nie, sodat slegs die dood oorbly. ''Kabouterliefde'' (opgedra aan haar dogter Simone) bevat ’n kinderlike ekstase in sy uitbeelding van ’n sprokiesagtige milieu en ’n [[kabouter]] se liefdesverklaring. Die gedig met sy dartelende gang is ’n vreugdevolle voorstelling van liefdesgenot. Die reeds klassiek geworde ''Toemaar die donker man'' bevat vertroosting teen die naderende nag, waar die donker man benewens die nag ook die dood uitbeeld. Weens sy musikaliteit is laasgenoemde gedig vele kere getoonset en deur bekende sangers opgeneem. In ''Begin somer'' word ’n pragtige somersdag by die see vanuit die kind se perspektief gegee en word alles tot speelding gereduseer. Die vyfde afdeling bevat verse oor liefdesteleurstelling. In ''Bitterbessie dagbreek'' word die droefheid van liefdesteleurstelling treffend in ’n volksliedagtige vers verwoord, met die spreker wat vergeefs na liefde soek maar slegs die eggo’s van die minnaar se woorde hoor, soos ook gesimboliseer deur die beeld van die papegaai. ''Jy’t my gekierang'' beeld ’n man uit wat hom tot sy verlore geliefde rig met die verwyt van liefdesbedrog en ten spyte van reaksie en advies van naasbestaandes nie van sy ongeluk kan vergeet nie. ''L’art poetique'' gee uiting aan die wens van die spreker om haar in vele dinge weg te bêre, wat ’n strewe na ontvlugting maar ook verewiging suggereer. ''Rook en oker'' word in 1963 met die Afrikaanse Persboekhandel-prys bekroon.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 50, Desember 1963</ref><ref name="ant">Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> ''Kantelson'' is ’n bundel met nagelate gedigte, wat beide voor en na die publikasie van ''Rook en oker'' ontstaan het. Dit is ’n ongelyke bundel, maar bevat tog ’n aantal sterk gedigte. Die grootste aantal gedigte handel steeds oor liefde, veral verbygegane liefde, met ’n paar verse wat die Suid-Afrikaanse aktualiteit, die eie toestand en eie dood aanspreek. Die liefdesverlatenheid en gepaardgaande disintegrasie van die self is van die aangrypendste gedigte oor hierdie onderwerp in Afrikaans. ''Ek dryf in die wind'' is ’n uiting van volslae vreemdelingskap en eensaamheid, waar die spreker los geraak het van familie, vriende en haar volk. ''As jy weer skryf'' word opgedra aan Jack (Cope) en is ’n versoek aan die afwesige minnaar om in sy aantekeninge in sy dagboek gedeelde momente uit hulle liefdesverhouding te onthou. In ''Mamma'' loop die konfrontasie met die self uit op vervreemding van die self, terwyl die spreker haar in ''Op die pad na die dood'' vereenselwig met Judas Iskariot in sy bespotting. ''Waterval van mos en son'' se visuele aanbod tref, terwyl ''Daar is net een vir altyd'' die somerlandskap en die minnaar se liggaam met mekaar verbind.<ref name="ant" /> === Versamelbundels === Haar gedigte word opgeneem in alle belangrike versamelbundels oor die Afrikaanse poësie, insluitende ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. Dit word ook in ander versamelbundels opgeneem, soos ''Nuwe klein verseboek'', ''Die dye trek die dye aan'', ''’n Rooie met ratte, Pa'', ''Kraaines'', ''Digters en digkuns'', ''Woordpaljas'', ''Voorspraak,'' ''Die goue vreugde'' en ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''. In 2020 word haar gedigte ‘Twee harte’, ‘Lied van die lappop’, ‘mammas’ en ‘''Die winter is 'n krom ou vrou''’ in ''Vers en vrou'' opgeneem.<ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> In 1993 vertaal Jerzy Koch van Pole 32 van haar gedigte in Pools en dit word onder die titel ''Tesknota za Kapsztadem'' (''Heimwee na Kaapstad'') gepubliseer. Gerrit Komrij vertaal van haar gedigte in Nederlands wat in 2000 as ''Ik herhaal je'' gepubliseer word, saam met ’n aangrypende lewenskets van Ingrid deur Henk van Woerden onder die titel ''De dag kent een smalle schaduw''. Hierdie bundel word in 2011 reeds vir die elfde keer herdruk.<ref>Keyser, Gawie. Boekewêreld. 14 Junie 2000</ref> Sy word as 'n soort kultusfiguur in Nederland beskou.<ref>Keyser, Gawie Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/12ingrid.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501074328/http://www.oulitnet.co.za/neerlandi/12ingrid.asp |date= 1 Mei 2016 }}</ref> Van haar verse word kort na haar dood deur Jack Cope en William Plomer in Engels vertaal en in 1968 onder die titel ''Selected poems'' uitgegee.<ref>Nel. Jo. Beeld, 8 Oktober 2001</ref> In 2007 verskyn ’n meer omvattende Engelse vertaling deur André P. Brink en [[Antjie Krog]] onder die titel ''Black butterflies''.<ref>Human, Thys. Beeld, 17 Desember 2007</ref> Een van haar vertaalde gedigte verskyn in die Duitse bloemlesing ''Glut in Afrika'', wat saamgestel is deur Peter Sulzer. Van haar gedigte is ook in [[Hindi]], [[Frans]] en [[Zoeloe]] vertaal en sommige word in die buiteland voorgedra en oor Europese radiosenders (die [[BBC]] en Radio Wêreldomroep in Amsterdam) uitgesaai. Sy self vertaal ’n bundel Nederlandse kinderverse van Ilse-Margret Vogel, ''Moenie skrik nie'', wat in 1964 gepubliseer word en in 29 Junie 1966 in ''Die Taalgenoot'' verskyn. === Prosa === In haar ''Versamelde werke'' word benewens haar gedigte ook opgeneem die kortverhaal ''Die bok'', wat voorheen in 1964 in die versamelbundel ''Windroos'' verskyn het en later deur [[Abraham H. de Vries]] opgeneem word in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en deur [[Merwe Scholtz]] in ''Vertellers'' 2. In hierdie verhaal is Susan ’n jong vrou wat veel jonger is as haar man en ontevrede met die lewe. Sy verwag ’n kind, wat haar en haar man aan mekaar moes bind, maar nou beskou sy dit as net haar kind. Haar frustrasies vind uiting in ’n bok, wat simbool word van haar man en ’n soort sondebok. Sy sny die bok los waar hy wag vir slagting, maar ondervind geen vryheid nie, slegs aanvaarding van haar situasie. Die versamelde werke bevat ook kort outobiografiese sketse en die kortverhaal ''’n Daad van geloof''. Laasgenoemde verhaal word ook in ''Halfeeu'' (waarin [[PG du Plessis|P.G. du Plessis]] hoogtepunte uit die kortverhale van die eerste vyftig jaar van ''Die Huisgenoot'' saambundel), die versamelbundel ''Herinnering se wei'', ''Vertellers'' van Merwe Scholtz en [[Koos Human]] se ''Willekeur'' opgeneem. Dit gaan oor die verhouding tussen die verteller en haar ouma. Weens armoede dien die ouma se handsak as haar boeksak. Sy vertel dan vir haar ouma dat sy haar gedigte gaan verkoop om ’n boeksak te kan koop. Ouma se reaksie dui daarop dat sy graag die boeksak vir haar sou wou koop, maar nie kan nie en in stede daarvan gee sy iets beters: geloof in gebed. Hierdie kortverhaal is kort na haar dood in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en later ook onder die titel ''Dit was ’n oggend'' opgeneem in die versamelbundel ''Dames 17'' onder redaksie van [[C.J.M. Nienaber]].<ref>Brink, André P. Rapport, 29 Februarie 1976</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no.2, Junie 1977</ref><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 29 Maart 1976</ref><ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 2, Mei 1995</ref><ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 9 November 1994</ref> Ingrid is nie net bydraer tot die letterkundige tydskrif ''Contrast'' nie, maar help ook met die redaksionele werk, waar sy beïndruk met haar kritiese en analitiese vermoëns in die proefleeswerk wat sy doen. Sy vertaal Lea Timmermans se ''Verloren Zomerdag'' in Afrikaans, maar dit word nie gepubliseer nie. Haar briefwisseling met die skrywer André P. Brink word na Brink se dood deur Francis Galloway geredigeer en onder die titel ''Vlam in die sneeu'' gepubliseer.<ref>De Vries, Willem. Aangrypende briewe gepubliseer. Beeld, 5 Augustus 2015</ref> Brink het Jonker se oorspronklike briewe aan hom en afskrifte van sy briewe aan haar vanaf die sestigerjare bewaar. Die titel van die boek suggereer reeds die onstuimige en veranderende aard van die liefdesverhouding tussen die briefskrywers. Die briewe gee ook  insig in die politieke en literêre landskap van die vroeë sestigerjare. Hierdie boek word ook in Nederlands vertaal.<ref>Breytenbach, Kerneels. Rapport, 6 Desember 2015</ref><ref>Hambidge, Joan. Beeld, 16 November 2015</ref> === Drama === Die eenbedryf ''’n Seun na my hart'' word ook in haar ''Versamelde werke'' opgeneem. Hierdie drama is reeds in 1959 geskryf en is voorheen deur Dalro gepubliseer, waarna dit in 1970 deur Gerhard J. Beukes in sterk gesensureerde vorm in die versamelbundel ''Iewers langs die pad'' opgeneem word. Anna en Maria is hierin twee gefrustreerde ou vroue. Maria het ’n maagd gebly, met haar onvervulde hunkering na ’n seun, terwyl Anna ’n moeder is met ’n seun wat in die oorlog óf gedood óf vermink is (dit is nooit duidelik wat presies gebeur het nie). Hulle droomseun is dieselfde duidelik omlynde karakter, wat in die stuk as Simon figureer. Die drama tref met sy uitbeelding van die ironie, waar beide moeder en seun die werklikheid op hulle eie irrasionele manier probeer ontvlug. Illusie en werklikheid word moeiteloos met mekaar verbind en skep ’n magiese droomsfeer. Dit is ’n eksperimentele stuk wat in sy benadering besonder vars aandoen. Daar is nie ’n konvensionele storielyn waarin alles sin maak nie, eerder suggesties van verskillende moontlikhede wat almal tegelykertyd bestaan of gedroom word, net soos verskillende interpretasies van dieselfde gegewe gelyktydig bestaan. Die drama word onder andere in 1970 in die Johannesburgse Stadskouburg en in 1976 in The Centre in Kaapstad opgevoer. == Nalatenskap en eerbewyse == Na haar dood word die [[Ingrid Jonkerprys|Ingrid Jonker-prys]] in haar gedagtenis ingestel om jaarliks om die beurt belowende jong digters in Afrikaans en Engels aan te moedig. Vyf jaar na haar dood, in 1970, word die program ''Jy’t my gekierang, Dollie'' by die Stadskouburg in Johannesburg opgevoer. Die program bestaan uit drie dele, ’n huldeblyk aan die skrywer se lewe en voorlesing uit haar gedigte, dan ’n voorstelling van haar kortverhaal ''Die bok'' en laastens ’n opvoering van haar eenbedryf, ''’n Seun na my hart''. In 1979 word van haar gedigte op die program ''Klankpaljas'' van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] voorgelees en die Afrikaanse Skrywersgilde reël ’n spesiale huldigingsprogram in 1983 om, wat haar vyftigste verjaarsdag sou wees, te herdenk. Die choreograaf Esther Nasser stel in dieselfde jaar ’n dansdrama van tien minute saam met musiek gekomponeer deur Danie Fourie, wat sy ''Jonker’s fragments'' noem en waarin sy poog om die [[dichotomie]] tussen gees en vlees te beskryf. In 1984 stel [[Marga van Rooy]] ’n program onder die naam ''Ek is Simon'' saam wat in die Nico Malan-Arena in Kaapstad opgevoer word. Die program in twee dele bestaan uit voordragte van haar gedigte en ’n opvoering van haar eenbedryf, ''’n Seun na my hart''.<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 7 Januarie 1984</ref> Jannie Botes stel ’n hoorbeeld oor haar lewe en werk saam wat oor die radio uitgesaai word. Haar werk lok opnuut belangstelling wanneer President [[Nelson Mandela]]<ref>Parlementêre redaksie. Mandela bring hulde aan Ingrid Jonker – die Suid-Afrikaner, die digter, die mens. Die Burger, 25 Mei 1994</ref> by die opening van die eerste parlement van ’n volle demokratiese Suid-Afrika in 1994 haar gedig ''Die kind'' voorlees en aan haar as digteres en as mens hulde bring.<ref name=":0" /><ref>Joubert, Herman. ‘Poetic justice’ vir Ingrid Jonker toe President gedig lees. Die Burger, 25 Mei 1994</ref> Die gedig word in meer as agt tale vertaal, insluitende Zoeloe en Hindi. Ryk Hattingh se werk ''Opdrag: Ingrid Jonker'' word in [[1997]] by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] op [[Oudtshoorn]] opgevoer. ’n Dokumentêre rolprent oor haar werk en lewe onder die regie van Helena Noguiera, wat vyf jaar geneem het om te maak, ''Ingrid Jonker: The Marilyn Monroe of'' ''South African Literature'', word in 2001 by die Grahamstadse kunstefees vertoon. In ietwat gewysigde vorm word dit in 2007 op die kommersiële kringloop vrygestel as ''Ingrid Jonker: her lives and time'',<ref>Anoniem. Nuwe dokumentêr oor Ingrid Jonker open in Rosebank. Beeld, 8 Februarie 2007</ref> nadat dit op die [[Cannes-rolprentfees]] in [[Frankryk]] en die eerste Suid-Afrikaanse rolprentfees in Londen vertoon is. [[Saartjie Botha]] skryf die drama oor haar lewe, ''Altyd Jonker'', wat in 2006 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees en die [[Aardklop]] Kunstefees opgevoer word en die Fleur du Cap-prys vir beste nuwe inheemse stuk en beste regisseur verower. Haar gedigte word gereeld getoonset en [[Chris Chameleon]] stel in 2006 ’n CD vry, ''Ek herhaal jou'', wat uitsluitlik bestaan uit liedjies van haar gedigte. In 2011 volg hy hierdie CD op met verdere toonsettings van haar werk wat op die CD ''As jy weer skryf'' vrygestel word.<ref>Bouwer, Anna-Retha. Nog Jonker vir Chameleon. Beeld, 29 Maart 2011</ref> Ander sangers wat haar werk opneem sluit in Herman van den Berg, [[Laurika Rauch]], Laurinda Hofmeyr, Renette Bouwer, [[Anneli van Rooyen|Annelie van Rooyen]], Jennifer Ferguson en [[Anna Davel]]. Die Nederlandse sangeres en komponis, Niki Romijn, besoek Suid-Afrika in 2008 met haar toonsettings van Ingrid se gedigte, wat sy onder die titel ''Roos van jou mond'' opvoer. Niel van der Watt toonset haar gedig ''Bitterbessie dagbreek'' en dit word in Augustus 2012 saam met ander getoonsette gedigte van ander digters in die Centurion-teater opgevoer. Haar dogter Simone ontwikkel sedert 2010 saam met ander soos Riana Wiechers en Anneke Villet ’n artistieke huldeblyk aan haar ma onder die vaandel van die Ingrid Jonker multikulturele musiekprojek, wat bestaan uit twee CD’s, ’n boek en ’n rolprent. In 2004 word sy postuum deur die Staatspresident vereer met die Orde van Ikhamanga (Silwer), Suid-Afrika se hoogste toekenning vir prestasie in die skeppende en uitvoerende kunste, ter erkenning van haar letterkundige bydrae in Afrikaans. Sy ontvang die toekenning op dieselfde geleentheid as [[Elsa Joubert]] en hulle is na [[Karel Schoeman]] in [[1998]] die eerste Afrikaanse skrywers wat so vereer word. In Oktober 2009 open die Nederlandse kunstenaar [[Paul Hendrik Roux|Paul Hendrikse]] ’n Ingrid Jonker-uitstalling onder die titel ''Hauntology of smoke and ochre'' in Amsterdam, waarin hy die proses ondersoek waardeur die media en die publiek haar tot legendariese status verhef het. Verskeie biografiese boeke oor haar word gepubliseer, waaronder [[Petrovna Metelerkamp]] se ''Ingrid Jonker:Beeld van 'n digterslewe'' in [[2003]]<ref>Van Vuuren, Helize. Kakkerlak, Uitgawe 3, 2005</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 4 Augustus 2003</ref><ref>Parker, Elise. Sarie, November 2003</ref> en L.M. van der Merwe se Gesprekke oor Ingrid Jonker in 2006. In die Jacana Pocket Series verskyn die Engelstalige ''Ingrid Jonker'' deur Louise Viljoen, waarin haar lewe en werk aan ’n internasionale gehoor bekend gestel word. Ook in Nederland kry haar nalatenskap en persoon baie aandag. Gerrit Komrij is samesteller van die huldigingsbundel ''Ingrid Jonker: Ik herhaal je'', wat in 2000 verskyn. ’n Nederlandse huldigingsrolprent deur Saskia van Schaik en Henk van Woerden, ''Korreltjie niks is my'' ''dood'', word in 2001 vrygestel<ref>Pople, Laetitia. Nederlanders maak prent oor Ingrid Jonker. Beeld, 1 September 2011</ref> en op die Montreux-fees met die Zilveren Roos-toekenning bekroon.<ref>Smith, Charles. Naweek-Beeld,  5 Januarie 2002</ref> In 2011 word die Nederlandse ''Black Butterflies'' op die kommersiële rolprentkringloop in Nederland en wêreldwyd vrygestel. Dit is nie ’n dokumentêre film nie, maar ’n uitbeelding van haar lewe met die middelpunt haar soeke na liefde, haar worsteling met apartheid en konfrontasie met haar pa. Die prent word vervaardig deur Paula van der Oest en Arry Voorsmit, op grond van ’n draaiboek deur die Suid-Afrikaner Greg Latter. Hierdie rolprent word onder andere gekeur om vertoon te word op die Tribeca-rolprentfees in New York.<ref>Boekkooi, Paul. Beeld, 21 Oktober 2011</ref><ref>Robinson, Marguerite “Rapport” 23 Oktober 2011</ref>[[Lêer:Ingrid Jonker - Die kind.JPG|duimnael|''Die kind'' as muurgedig in [[Leiden]]]] == Publikasies == * ''Ontvlugting'', 1956 * ''Rook en oker'', 1963 * ''Kantelson'', 1966 * ''’n Seun na my hart'', 1968 * ''Versamelde werke'', 1975 * ''Vlam in die sneeu'', 2015 === Vertaling === * ''Moenie skrik nie'' – Ilse-Margret Vogel, 1964 === Multimedia: Video === * [http://www.hollanddoc.nl/dossiers/34437343/ ''Korreltjie niks is my dood'' – Nederlandse dokumentêr deur Saskia van Schaik (2001)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080926124629/http://www.hollanddoc.nl/dossiers/34437343/ |date=26 September 2008 }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ===Vakkundige artikels=== *Fourie, R. (2016) ‘Vlam in die sneeu. Die liefdesbriewe van André P Brink en Ingrid Jonker’, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 53(2), pp. 243–244. *Jackson, N. (1995) ‘Ingrid Jonker’, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 33(3), pp. 110–112. *Moolman, K. (2015) ‘Ingrid Jonker - Poet under Apartheid’, ''Journal of Southern African Studies'', 41(4), pp. 863–865. *Schwenke, A. (2018) ‘Ingrid Jonker ‘n biografie, Petrovna Metelerkamp’, ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'', 31(2), pp. 106–109. *Senekal, B. (2022) ‘In ʼn leefwêreld vervleg Die gesprek oor Ingrid Jonker op Instagram’, ''Literator'', 43(1), pp. 1–9. === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk1980 * Beukes, Gerhard J. ''Iewers langs die pad.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe Tweede druk 1972 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe drama.'' Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Brink, André P. ’n ''Vurk in die pad''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2009 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Jonker, Ingrid. ''Versamelde werke''. Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1975 * Jonker, Ingrid. ''’n Daad van geloof'', in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines.'' Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Jan Rabie''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Krige, Uys. ''Die naamlose muse''. Protea Boekhuis Pretoria, Eerste uitgawe 2002 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Rabie, Jan (red.) ''In memoriam Ingrid Jonker.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria 1966 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Zuydam, S.W. ''Ingrid Jonker (1933–1965),'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. Uys Krige en Ingrid Jonker. Zuid-Afrika, Maart 2002 * Boekkooi, Paul. Helena laat Ingrid lewe. Rapport, 29 April 2007 * Bosch, Erna. ’n Seun na my hart’ in sy historiese kader. Standpunte. Nuwe reeks 170, April 1984 * Botha, Amanda. Twee Afrikaanse skrywers vereer. Beeld, 26 Oktober 2004 * Britz, Etienne. Plath, Jonker albei deur pa verwond. Beeld, 31 Januarie 2003 * Burger, Karin. Fliek oor Ingrid Jonker begin wys in Amsterdam. Rapport, 20 Maart 2011 * Chameleon, Chris en Kannemeyer, J.C. Ingrid Jonker, gefolterde genie of oorskatte digter? Rapport, 5 Julie 2009 * Cloete, T.T. Bespreking van sewe gedigte. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981 * De Lange, Johann. Toe dit nog nie mode was nie, was Ingrid volledig Afrikaan. Die Burger, 28 Mei 1994 * De Vries, Fred. Spoke van rook en oker. Rapport, 7 Februarie 2010 * Du Toit, Steyn. Huldeblyk aan Ingrid. Rapport, 2 Desember 2012 * Engelbrecht, Theunis. Ingrid Jonker leef in prent. Rapport, 3 Oktober 2004 * Fourie, Elkarien. Oor Ingrid Jonker bly ons wonder. Rapport, 6 Mei 2007 * Jonker, Anna. Want elkeen het sy Gordonsbaai: Herinneringe aan Ingrid Jonker se kinderdae. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979 * Joubert, Herman. Wat het Ingrif oor Brink geskryf? Die Burger, 2 Junie 1994 * Keyser, Gawie. Word Ingrid Jonker van ons weggesteel? Boekewêreld, November 2001 * Kloppers, Jacolette. Jonker se gedigte bekoor in Tilburg. Beeld, 25 November 2005 * Kunsredaksie. Ingrid Jonker se werk in Kaap uitgegee. Die Burger, 7 Julie 1994 * Metelerkamp, Petrovna. Ingrid se ‘Kind’ kry ’n nuwe naam. Die Burger, 22 September 1994 * Metelerkamp, Petrovna. Sien jouself in Ingrid. Insig, Mei 2003 * Nieuwoudt, Stephanie. Onsterflike elf. Beeld, 2 Julie 2003 * Pople, Laetitia. Jonker ‘is nou in goeie geselskap’. Plus, 8 Junie 2001 * Rautenbach, Elmari. Ingrid het my vertrou. Rapport, 15 November 2015 * Schutte, H.J. Gedig-ontledings. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Slabber, Coenie. Só bly Ingrid Jonker leef. Rapport, 24 Julie 1983 * Toffoli, Hilary Prendini. Die vrou wat Ingrid Jonker se dogter grootgemaak het” “Insig” Julie 2004 * Van Bart, Martiens. Sir Laurens wou Ingrid keer van die dood. Die Burger, 11 Junie 1994 * Van der Merwe, Catrien. Voorgeskrewe boeke vir matriek. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 3, Augustus 1991 * Van Eeden, Dirk. Poet’s ex-lover fires back in ‘lost letters’ war. Sunday Times, 5 Junie 1994 * Van Greunen, Augusta. Liefdesdriehoek het haar alleen, beangs gelos. Rapport, 5 Junie 1994 * Van Niekerk, Annemarié. Ingrid Jonker: Ons herhaal jou (weer). Rapport, 1 Mei 2011 * Van Rensburg, Cas. Jonker as mens – nie net digter, ikoon of selfmoordenaar. Rapport, 25 Februarie 2007 * Van Rensburg, Pieter en Chrisna. Op die spoor van Ingrid Jonker. Kakkerlak, Uitgawe 3, 2005 * Van Zyl, Johan. Jonker-geskrifte in troebel water. Boekewêreld, Junie 2001 * Van Zyl, Wium. Misverstande, booswig sorg vir digdebakel. Beeld, 28 Maart 2001 * Vosloo, Johan. Briewe lig sluier oor Jonker se liefdes. Rapport, 18 Mei 2003 * Vosloo, Johan. Ingrid Jonker en die poppe. Rapport, 14 September 2003 * Williamson, Eagan. Ingrid Jonker ‘sou vandag só trots gewees het’. Beeld, 30 Oktober 2004 === Internet === * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/08/18/SK/8/Nikiromijn.html * Coetzee, Gert Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/29/11/13.html * De Lange, Johann Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/05/28/11/14.html * Engelbrecht, Theunis Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/10/29/BY/11/JONKERDEPRES.html * Grundling, Erns Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/07/02/1/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Hambidge, Joan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/11/24/8/6.html * Hambidge, Joan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/05/04/4/1.html * Joubert, Herman Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/05/25/1/4.html * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/19/2/1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923030236/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/03/19/2/1.html |date=23 September 2009 }} * Metelerkamp, Petrovna Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/09/22/4/6.html * Nieman, Nols Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/06/28/VB/3/ARINGRID0.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/07/02/B1/11/02.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923025837/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/07/02/B1/11/02.html |date=23 September 2009 }} * Pople, Laetitia Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/04/27/SK/8/FLiekingridjonker.html * Pretorius, William Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/05/01/KA/3/27helen.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923184222/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2007/05/01/KA/3/27helen.html |date=23 September 2009 }} * Smith, Charles Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/12/28/9/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Rensburg, Cas Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/02/23/RU/4/ingrid.html * Van Zyl, Johan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/06/27/1/21.html * Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/12/02/1/62.html * Vosloo, Johan Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/09/14/R1/20/01.html * Williamson, Eagan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2004/10/30/BS/2LDN/07.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2004/jonker.htm/ ''Suid-Afrikaanse Nasionale Orde vir Meriete toegeken aan Ingrid Jonker 2004''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630155401/http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2004/jonker.htm |date=30 Junie 2010 }} * [http://heritage.thetimes.co.za/memorials/wc/IngridJonker/archive.aspx?id=588257 ''Sunday Times Heritage Project: Troubled Poet – Stanzas from the Ingrid Jonker archive''] * [http://www.muurgedichten.nl/jonker.html Muurgedig ''Die Kind'' in Leiden (Nederland)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209193223/http://www.muurgedichten.nl/jonker.html |date= 9 Desember 2013 }} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Jonker, Ingrid}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] 1lkfigvub1sgmqmqtz9asu46mk68b7w 0 19045 2915750 2909210 2026-07-05T13:07:58Z Jcb 223 2915750 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Edwin Booth Hamlet 1870.jpg|duimnael|250px|Hamlet, soos voorgestel deur die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] akteur [[Edwin Booth]] in ongeveer 1870.]] '''''Hamlet''''' is 'n [[tragedie|treurspel]] deur [[William Shakespeare]] wat waarskynlik tussen 1599 en 1601 geskryf is. Die toneelstuk speel in [[Denemarke]] af en vertel hoe prins Hamlet wraak neem op sy oom, Claudius, wat Hamlet se vader vermoor, met sy moeder getrou en die troon oorgeneem het. ''Hamlet'' bevat 'n intensiewe kartering van die loop van egte en geveinsde kranksinnigheid, van oorweldigende smart tot briesende woede, en verken temas soos verraad, wraak, bloedskande en morele korrupsie. Ten spyte van 'n groot hoeveelheid letterkundige speurwerk word die presiese jaar waarin die toneelstuk geskryf is steeds betwis. Drie verskillende vroeë weergawes van die toneelstuk bestaan vandag: hulle staan bekend as die Eerste Kwartyn (of "First Quarto" in Engels), die Tweede Kwartyn (of "Second Quarto") en die Eerste Folio ("First Folio"). Elke weergawe bevat reëls en selfs tonele wat nie in die ander voorkom nie. Shakespeare het ''Hamlet'' waarskynlik op die Amletus-legende gebaseer. Dié legende, wat sterk ooreenkomste met Shakespeare se toneelstuk bevat, is vandag bekend danksy die 13de-eeuse geskiedkundige [[Saxo Grammaticus]], wat dit in sy ''[[Gesta Danorum]]'' weergegee het. Dit is daarna ook verhaal deur die 16de-eeuse geleerde [[François de Belleforest]], asook in 'n verlore [[Elisabethaanse teater|Elisabethaanse]] toneelstuk wat vandag as die ''[[Ur-Hamlet]]'' bekendstaan. Die toneelstuk se dramatiese struktuur en die diepsinnigheid van die karakterisering beteken dat ''Hamlet'' uit verskeie oogpunte geanaliseer, geïnterpreteer en bespreek kan word. Kommentaarskrywers krap al eeue lank kop oor Hamlet se huiwering om sy oom te vermoor. Sommige sien dit as 'n manier om die aksie te verleng, terwyl ander dit sien as 'n gevolg van die druk wat uitgeoefen word deur die ingewikkelde filosofiese en etiese kwessies rondom koelbloedige moord, voorbedagte wraak en verydelde begeerte. Meer onlangse en psigoanalitiese kritici het Hamlet se [[onderbewussyn]] ondersoek en [[Feminisme|feministiese]] kritici het die soms beswadderde karakters van Ophelia en Gertrude herevalueer en gerehabiliteer. ''Hamlet'' is verreweg Shakespeare se langste toneelstuk en word gereken as een van die kragtigste en invloedrykste treurspelle in die [[Engels|Engelse taal]]. Dit bied 'n intrige wat vatbaar is vir "oënskynlik eindelose hervertelling en verwerkings deur ander".<ref>Thompson en Taylor (2006a, 74). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''...capable of "seemingly endless retelling and adaptation by others".''</ref> Tydens Shakespeare se leeftyd was dit een van sy gewildste werke<ref name="popular" /> en dit word steeds gelys onder die toneelstukke wat die meeste opgevoer is: dit is sedert [[1879]] bo-aan die lys van die Britse toneelgeselskap die [[Royal Shakespeare Company]].<ref>Crystal en Crystal (2005, 66).</ref> Die toneelstuk het reeds 'n verskeidenheid skrywers geïnspireer, van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Charles Dickens]] tot [[James Joyce]] en [[Iris Murdoch]], en is beskryf as die "wêreld se mees verfilmde storie na [[Aspoestertjie]]".<ref>Thompson en Taylor (2006a, 17). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"..the world's most filmed story after ''Cinderella''."''</ref> Die titelrol is waarskynlik geskep met [[Richard Burbage]] in gedagte; hy was die vernaamste treurspelspeler van Shakespeare se tyd.<ref name="gary">Sien Taylor (2002, 4); Banham (1998, 141); Hattaway beweer dat "Richard Burbage … played Hieronimo and also Richard III but then was the first Hamlet, Lear, and Othello" (1982, 91); Peter Thomson oorweeg dat die identiteit van Hamlet as Burbage in die dramaturgie van verskeie oomblike van die toneelstuk ingebou is: "we will profoundly misjudge the position if we do not recognise that, whilst this is Hamlet talking ''about'' the groundlings, it is also Burbage talking ''to'' the groundlings" (1983, 24); sien ook Thomson se bespreking oor die eerste speler se baard (1983, 110).</ref> In die vierhonderd jaar sedert die toneelstuk se skepping is die rol deur die vernaamste akteurs, en soms ook aktrises, van elke era vertolk. == Oorsig == [[Lêer:Johann Heinrich Füssli 043.jpg|duimnael|Horatio, Hamlet, Marcellus en die spook (1780–1785), in ''Hamlet'' 1.4.]] Die hooffiguur in ''Hamlet'' is Prins Hamlet van Denemarke, die seun van die pas oorlede Koning Hamlet en die broerskind van Koning Claudius. Na die dood van Koning Hamlet trou Claudius in aller haas met die koning se weduwee, Gertrude, Hamlet se moeder, en volg hy sy broer as koning op. Op die agtergrond is [[Denemarke]] se langdurige vete met die naburige [[Noorweë]] en 'n inval, onder leiding van die Noorse prins, Fortinbras, word verwag. Die toneelstuk open met 'n koue wintersnag by Elsinore, die Deense koninklike kasteel. Die skildwagte probeer Hamlet se vriend, Horatio, daarvan oortuig dat hulle Koning Hamlet se spook gesien het; die spook verskyn weereens, wat die wagte se verhale beaam. Na Horatio hom van die spook vertel het, besluit Hamlet om dit met sy eie oë te sien. Daardie nag verskyn die spook aan Hamlet: hy vertel Hamlet dat hy sy vader se gees is en onthul dat Claudius die koning vermoor het deur gif in sy ore te giet. Die spook beveel Hamlet om sy vader se dood te wreek; Hamlet stem in en besluit om homself as kranksinnig voor te doen in 'n poging om agterdog te verhoed. Hy is egter nie seker of die spook betroubaar is nie. Claudius en Gertrude hou hulself besig met staatsaangeleenthede en probeer om 'n inval deur Prins Fortinbras van Noorweë af te weer. Hulle is besorgd oor Hamlet se aanhoudende droefheid oor sy vader se dood en sy toenemende wispelturige gedrag. Hulle stuur twee van Hamlet se vriende, Rozencrantz en Guildernstern, om die oorsaak van Hamlet se veranderde gedrag uit te vind. Hamlet ontvang sy vriende goedhartig, maar gewaar gou dat hulle spioene van sy moeder en stiefvader is. [[Polonius]] is Claudius se getroue hoofraadgewer; sy seun, Laertes, staan op die punt om sy studies in Frankryk voort te sit en sy dogter, Ophelia, word deur Hamlet die hof gemaak. Nóg Polonious nóg Laertes keur die verhouding goed en beide waarsku haar daarteen. Kort daarna ontmoet Ophelia Hamlet in die geheim, maar sy is so verontrus deur sy vreemde gedrag dat sy haar vader van Hamlet se toestand vertel. Polonius skryf Hamlet se kranksinnigheid toe aan die "ekstase van die liefde"<ref>Uit ''Hamlet'' 2.1.99-100 "''This is the very ecstacy of love, / whose violent property foredoes itself,"''.</ref> en lig Claudius en Gertrude daaroor in. Tydens hulle volgende afspraak vaar Hamlet teen Ophelia uit en beskuldig haar van onbeskeidenheid en sê dat sy haar na 'n nonneklooster moet haas. Hamlet is steeds nie daarvan oortuig dat die spook hom die waarheid vertel het nie, maar die aankoms van 'n toneelgeselskap bied hom 'n uitweg. Hy besluit om 'n toneelstuk op die planke te bring wat sy vader se moord sou weergee; hy kan dan Claudius se skuld of onskuld vasstel deur sy reaksie. Die howelinge vergader om die toneelstuk te aanskou, met Hamlet wat deurlopende kommentaar lewer. Na die toneel waarin die akteur wat die koning vertolk vermoor word deur gif in sy ore, staan Claudius skielik uit sy stoel op en verlaat hy die kamer: dit is bewys genoeg om Hamlet van sy oom se skuld te oortuig. Claudius vrees vir sy lewe en stuur Hamlet onder valse voorwendsels na Engeland, onder die toesig van Rosencrantz en Guilderstern. Saam met Hamlet stuur Claudius 'n brief aan die Engelse wat instruksies gee dat die draer van die brief vermoor moet word. Gertrude ontbied Hamlet na haar slaapkamer om 'n verduideliking te eis. Op pad daarheen ontdek Hamlet 'n biddende Claudius: hy besluit om hom nie daar en dan dood te maak nie, omdat hy glo dat, indien Claudius tydens gebed sou sterf, hy na die hemel sal gaan. In Gertrude se slaapkamer ontstaan daar 'n hewige argument tussen haar en Hamlet. Polonius beloer hulle van agter 'n muurtapyt; hy maak 'n geluid en Hamlet, wat glo dat dit Claudius is, steek hom dood. Die spook verskyn en versoek Hamlet om Gertrude sagkens te hanteer en herinner hom daaraan om Claudius dood te maak. Gertrude kan self nie die spook sien of hoor nie en neem aan dat Hamlet se gesprek met die spook verdere bewyse van sy kranksinnigheid is. Hamlet steek Polonius se lyk weg. Opheila raak buite haar sinne van droefheid oor Polonius se dood en Hamlet se vertrek na Engeland. Sy wandel deur Elsinore terwyl sy onkuise liedjies sing. Haar broer, Laertes, keer terug van Frankryk en word siedend oor sy vader se dood en sy suster se waansinnigheid. Claudius oortuig Laertes dat Hamlet alleen hiervoor verantwoordelik is; dan arriveer daar nuus dat Hamlet steeds op vrye voet is. (Hy is op pad na Engeland deur seerowers gevangene geneem, maar weer vrygelaat.) Claudius flans gou 'n komplot saam: hy stel voor dat Laertes en Hamlet aan 'n skermgeveg deelneem, waartydens Laertes se skermsabel se punt met gif bedek sal wees. Indien Hamlet wen, beplan hy om Hamlet stilswyend 'n glas vergiftigde wyn aan te bied. Gertrude onderbreek sy gedagtes om hom in te lig dat Ophelia verdrink het. [[Lêer:Hamlet und Horatio auf dem Friedhof (Eugène Ferdinand Victor Delacroix).jpg|duimnael|upright|Die grafgrawertoneel: ''Hamlet'' 5.1.1-205 (1839).]] Twee grafgrawers bespreek Ophelia se klaarblyklike selfmoord terwyl hulle haar graf grawe. Hamlet daag op, vergesel deur Horatio, en skerts met een van die grafgrawers. Dié grawe die skedel van Yorick op, 'n hofnar uit Hamlet se jeug. Ophelia se begrafnisstoet daag op, gelei deur Laertes. Hy en Hamlet stoei, maar hulle worsteling word opgebreek. Terug by Elsinore vertel Hamlet aan Horatio hoe hy ontsnap het en dat Rosencrantz en Guildenstern dood is. 'n Howeling, Osric, onderbreek hulle en nooi Hamlet uit na 'n skermgeveg met Laertes. Die wedstryd begin, met Fortinbras se leër wat nader aan Elsinore beweeg. Laertes deurboor Hamlet met die giftige sabel, maar word dan self noodlottig daarmee beseer. Gertrude drink die giftige wyn en sterf. In sy laaste oomblikke maak Laertes vrede met Hamlet en onthul hy Claudius se moorddadige komplot. Hamlet slaag daarin om Claudius dood te maak en Fortinbras as sy erfgenaam te verklaar voor hy sterf. Met Fortinbras se aankoms vertel Horatio die verhaal aan hom en Fortinbras beveel dat Hamlet se liggaam eervol begrawe word. == Bronne == [[Lêer:Saxo original 001.jpg|duimnael|'n Faksimilee van ''[[Gesta Danorum]]'' deur [[Saxo Grammaticus]], wat die legende van Amletus bevat.]] ''Hamlet''-agtige legendes kan op so baie verskillende plekke gevind word (byvoorbeeld in Italië, Spanje, Bisantium en Arabië), dat die kerntema van 'n "held-as- 'n-dwaas" moontlik van Indo-Europese oorsprong is.<ref>Saxo en Hansen (1983, 36–37).</ref> Verskeie antieke geskrewe bronne vir ''Hamlet'' kan geïdentifiseer word. Die eerste is die anonieme Skandinawiese ''Saga van Hrólfr Kraki'', waarin die vermoorde koning twee seuns het, Hroar en Helgi, wat die grootste gedeelte van die verhaal vermom is en hulself valse name gee, eerder as om te maak asof hulle kranksinnig is; die loop van die verhaal verskil ook van Shakespeare s'n.<ref>Saxo en Hansen (1983, 16–25).</ref> Die tweede is die Romeinse legende van Brutus, wat in twee verskillende Latynse werke aangeteken is. Die legende se held, Lucius ("skyn", "lig"), verander sy naam na Brutus ("eentonig", "dom") en speel die rol van 'n dwaas om die lot van sy vader en broers te systap en uiteindelik sy familie se moordenaar, Koning Tarkwinius, dood te maak. 'n 17de-eeuse Nordiese geleerde, Torfaeus, het die Yslandse held Amlodi en die Spaanse held Prins Ambales (uit die ''Ambales Sage'') met Shakespeare se ''Hamlet'' vergelyk. Ooreenkomste sluit in die prins se voorgegewe malheid, die dood van die koning se raadgewer in sy moeder se kamer (wat per abuis gebeur het) en die uiteindelike moord op die prins se oom.<ref>Saxo en Hansen (1983, 5–15).</ref> Baie van die vroeë legendariese elemente hang ten nouste saam met die 13de-eeuse ''Vita Amlethi'' ("Die Lewe van Amletus") deur [[Saxo Grammaticus]], as deel van sy ''[[Gesta Danorum]]''.<ref>Saxo en Hansen (1983, 1–5).</ref> Dit is 'n Latynse werk wat die klassieke Romeinse konsepte van deugsaamheid en heldhaftigheid weerspieël en wyd verkrygbaar was in Shakespeare se tyd.<ref>Saxo en Hansen (1983, 25–37).</ref> Merkbare ooreenkomste sluit in die prins se voorgegewe malheid, sy moeder se haastige troue met die troonrower, die prins se moord op 'n weggesteekte spioen en die prins wat twee diensknegte in sy plek laat ombring. 'n Redelik getroue weergawe van Saxo se verhaal is in 1570 in Frans vertaal deur [[François de Belleforest]], in sy ''Histoires tragiques''.<ref>Edwards (1985, 1–2).</ref> Belleforest het Saxo se teks aansienlik opgesmuk en amper in lengte verdubbel; hy het ook die held se swartgalligheid ingevoer.<ref>Saxo en Hansen (1983, 66–67).</ref> [[Lêer:The Spanish Tragedy.jpg|duimnael|links|Voorblad van ''[[The Spanish Tragedy]]'', deur [[Thomas Kyd]]. Hierdie gewilde wraaktreurspel mag ook 'n invloed op ''Hamlet'' gehad het. Kyd was moontlik ook die outeur van die ''[[Ur-Hamlet]]''.]] Daar word geglo dat Shakespeare se hoofbron vir ''Hamlet'' 'n vroeër (nou verlore) toneelstuk was, wat vandag bekend staan as die ''[[Ur-Hamlet]]''. Dié toneelstuk, wat moontlik deur [[Thomas Kyd]] geskryf is, was teen 1589 in opvoering en is die eerste weergawe van die verhaal wat 'n spook inlyf.<ref>Jenkins (1982, 82–85).</ref> Shakespeare se toneelgeselskap, die Chamberlain's Men, kon die toneelstuk gekoop en opgevoer het, en Shakespeare kon dit mettertyd verwerk het.<ref>Saxo en Hansen (1983, 67).</ref> Aangesien daar geen kopie van die ''Ur-Hamlet'' bewaar gebly het nie, is dit dus onmoontlik om die taal en styl van die werk met dié van enige van die vermeende outeurs te vergelyk. Daar is dus geen direkte bewyse dat Kyd die ''Ur-Hamlet'' geskryf het nie, maar ook geen bewyse dat dit nie 'n vroeë weergawe van ''Hamlet'' was wat deur Shakespeare self geskryf is nie. Hierdie laaste teorie, wat die skepping van ''Hamlet'' baie vroeër as die algemeen aanvaarde datum plaas, met 'n langer ontwikkelingsperiode, het ondersteuning, maar sommige skryf dit af as spekulasie.<ref>In sy 1933-boek ''The Problem of Hamlet: A Solution'' beweer Andrew Carincross dat die ''Hamlet'' waarna in 1589 verwys word deur Shakespeare geskryf is; Peter Alexander (1964), Eric Sams (volgens Jackson 1991, 267) en, meer onlangs, Harold Bloom (2001, xiii en 383; 2003, 154) stem met hom saam. Dit is ook die opinie van sogenaamde anti-Stratfordiane, wat bevraagteken of Shakespeare die outeur van ''enige'' van sy werke was (Ogburn 1988, 631). Harold Jenkins, die redakteur van die tweede reeks Arden-weergawe van die toneelstuk, skryf die idee as grondloos af (1982, 84 n4). Francis Mere se ''Palladis Tamia'' (uitgegee in 1598, moontlik in Oktober), bevat 'n lys van twaalf Shakespeare-toneelstukke, maar ''Hamlet'' verskyn nie daarin nie. (Lott 1970, xlvi).</ref> Die uitkoms is dat geleerdes nie met enige vertroue kan aanvoer hoeveel materiaal Shakespeare van die ''Ur-Hamlet'' geneem het nie, of hoeveel van Belleforest of Saxo, en hoeveel van ander eietydse bronne (soos Kyd se ''[[The Spanish Tragedy]]'') nie. Geen duidelike bewyse bestaan dat Shakespeare enige direkte verwysing na Saxo se weergawe gemaak het nie. Daar verskyn egter elemente uit Belleforest se weergawe in Shakespeare se toneelstuk wat nié in Saxo se verhaal voorkom nie. Of Shakespeare hierdie direk uit Belleforest se skrywe geneem het, en of hy dit uit die ''Ur-Hamlet'' geneem het, bly onduidelik.<ref>Saxo en Hansen (1983, 66–68).</ref> Die meeste geleerdes verwerp die idee dat ''Hamlet'' hoegenaamd 'n konneksie het met Shakespeare se enigste seun, Hamnet, wat in 1596 op elfjarige ouderdom gesterf het. ''Hamlet'' is duidelik op legende gebaseer, terwyl die naam "Hamnet" baie gewild was in Shakespeare se tyd.<ref>Saxo en Hansen (1983, 6).</ref> Stephen Greenblatt stry egter dat die toeval van die name en Shakespeare se rou oor die verlies van sy seun wel in die wese van die treurspel lê. Hy verwys na Hamnet Sadler, die Stratford-buurman na wie Hamnet genoem is, en wie se naam dikwels as "Hamlet Sadler" geskryf is en dat, in die los skryfstelsel van die tyd, die name vrywel wisselbaar was.<ref>Greenblatt (2004a, 311); Greenblatt (2004b).</ref> Shakespeare het self sy buurman se eerste naam as "Hamlett" gespel in sy testament.<ref>[http://www.bardweb.net/will.html ''Shakespeare's Last Will and Testament''].</ref> == Datum == [[Lêer:Hamlet quarto 3rd.jpg|duimnael|Titelplaat van die 1605-weergawe (K2) van ''Hamlet''.]] "Enige datering van ''Hamlet'' moet versigtig wees", vermaan die ''New Cambridge''-redakteur, Phillip Edwards.<ref>Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"Any dating of ''Hamlet'' must be tentative."''. MacCary stel 1599 of 1600 voor (1998, 13); James Shapiro is ten gunste van 1600 of vroeg 1601 (2005, 341); Wells en Taylor stel voor dat die toneelstuk in 1600 geskryf is en later hersien is (1988, 653); die New Cambridge-redakteur berus by middel 1601 (Edwards 1985, 8); waarmee die redakteur van die ''New Swan Shakespeare Advanced Series'' saamstem (Lott 1970, xlvi); Thompson en Taylor stel versigtig voor (''"according to whether one is the more persuaded by Jenkins or by Honigmann"'') dat die werk teen die lente van 1601 of êrens in 1600 voltooi is (2001a, 58–59).</ref> Die vroegste datering is gegrond op ''Hamlet'' se gereelde sinspelings op Shakespeare se ''Julius Caeser'', wat self uit die middel van 1599 dateer.<ref>MacCary (1998, 12–13) en Edwards (1985, 5–6).</ref> Die laaste datering is gebaseer op 'n inskrywing van [[26 Julie]] [[1602]] in die register van die ''Stationer's Company'', wat by ''Hamlet'' meld: ''"latelie Acted by the Lo: Chamberleyne his servantes"''. In 1598 het Francis Meres in sy ''Palladis Tamia'' 'n opname ingesluit van die Engelse letterkunde vanaf Chaucer tot die (destydse) hede. Twaalf van Shakespeare se toneelstukke verskyn hierin, maar daar is geen melding van ''Hamlet'' nie, wat kan beteken dat dit toe nog nie geskryf was nie. Siende dat die toneelstuk baie gewild was, glo die redakteur van die ''New Swan''-reeks, Bernard Lott, dit is "onwaarskynlik dat hy [Meres] so 'n noemenswaardige stuk sou oorsien".<ref name="lott">Lott (1970, xlvi). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"...unlikely that he [Meres] would have overlooked … so significant a piece."''</ref> Die frase "little eyases"<ref>''Hamlet F1'' 2.2.337. Die hele gesprek tussen Rozencrantz, Guildenstern en Hamlet rakende die toneelgeselskap se vertrek uit die stad is in ''Hamlet "F1"'' 2.2.324–360</ref> in die Eerste Folio (F1) mag verwys na die kinder-toneelgeselskap Children of the Chapel, wie se gewildheid in Londen beteken het dat Shakespeare se toneelgeselskap die provinsie rond moes toer. Die resulterende Oorlog van die Teaters, soos dit later sou bekend staan, ondersteun 'n 1601-datum.<ref name="lott" /> Een van Shakespeare se tydgenote, Gabriel Harvey, het 'n aantekening in sy kopie van die 1598-weergawe van Chaucer se werke gemaak: sommige geleerdes gebruik hierdie aantekening as bewys vir 'n datering van ''Hamlet''. Harvey se nota lees dat "die wyser soort" ''Hamlet'' geniet en impliseer verder dat Robert Devereux, die Graaf van Essex, wat in Februarie 1601 tereggestel is, toe steeds gelewe het. Ander beskou hierdie aantekening as nie afdoende nie. Edwards, byvoorbeeld, kom tot die gevolgtrekking dat die "gevoel van tyd so deurmekaar is in Harvey se aantekening dat dit regtig van min waarde is in die datering van ''Hamlet''".<ref>Edwards (1985, 5). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"...sense of time is so confused in Harvey's note that it is really of little use in trying to date ''Hamlet''."''</ref> Dit is aangesien dieselfde aantekening ook na Edmund Spenser (c. 1552–1599) en Thomas Watson (c. 1557–1592) verwys asof hulle steeds lewe ("ons florerende metrici"), maar ook melding maak van "Jown Owen se nuwe epigramme", wat in 1607 gepubliseer is.<ref>Edwards (1985, 5).</ref> == Tekste == [[Lêer:FirstFolioHamlet.jpg|250px|links|duimnael|'n Faksimilee van die eerste bladsy van ''Hamlet'' uit die Eerste Folio, wat in 1623 gepubliseer is.]] Daar bestaan vandag drie vroeë weergawes van ''Hamlet'', wat dit moeilik maak om 'n enkele outentieke teks te identifiseer,<ref>Hattaway (1987, 13–20).</ref> veral siende dat die tekste van mekaar verskil.<ref>Chambers (1923, vol.&nbsp;3, 486–487) en Halliday (1964, 204–205).</ref> * Eerste Kwartyn ('''K1''', ook genoem die ''First Folio'' in Engels) – In 1603 verskyn die sogenaamde "slegte" kwartyn, uitgegee deur die boekverkopers Nicholas Ling en John Trunde en gedruk deur Valentine Simmes. K1 bevat net meer as die helfte van die teks van die latere Tweede Kwartyn. * Tweede Kwartyn ('''K2''', ook genoem die ''Second quarto'' in Engels) – Die Tweede Kwartyn verskyn in 1604, uitgegee deur Nicholas Ling en gedruk deur James Roberts. Die jaar 1605 verskyn in sommige kopieë, wat dui op 'n tweede druk. Vervolgens word die datum vir K2 dikwels as "1604/05" gegee. K2 is die langste vroeë weergawe, alhoewel daar 85 reëls uitgelaat word wat in F1 gevind word (moontlik uitgelaat in 'n poging om nie Jakobus I van Engeland se vrou, [[Anna van Denemarke]], te beledig nie).<ref name="Halliday">Halliday (1964, 204).</ref> * Eerste Folio ('''F1''', of ''First Folio'') – Die Eerste Folio verskyn in 1623, uitgegee deur Edward Blount en William en Isaac Jaggard, as deel van die eerste uitgawe van Shakespeare se ''Complete Works''.<ref name="tt78">Thompson en Taylor (2006a, 78).</ref> Daar is ook ander folio's en kwartyne gepubliseer, waaronder John Smethwick se K3, K4 en K5, maar dit word as verwerkings van die bogenoemde drie uitgawes beskou.<ref name="tt78" /> [[Lêer:To be or not to be (Q1).jpg|duimnael|Die K1-weergawe van die bekende alleenspraak, "To be, or not to be".]] Vroeë bewerkers van Shakespeare se werke, vanaf Nicholas Rowe (1709) en Lewis Theobald (1773), het teks saamgevoeg uit die twee vroegste weergawes van ''Hamlet'' wat in daardie tyd beskikbaar was, K2 en F1. Elke teks bevat dele wat die ander kort, met 'n groot aantal klein verskille in die bewoording: skaars 200 reëls in die twee weergawes is identies. Bewerkers het hulle saamgevoeg in 'n poging om een "omvattende" teks te skep, wat die voorgestelde "ideaal" van Shakespeare se oorspronklike werk weerspieël. Theobald se weergawe was vir 'n lang tyd die standaard,<ref>Hibbard (1987, 22–23).</ref> en sy "volledige teks"-benadering beïnvloed selfs vandag redaksionele gebruik. Sommige eietydse geleerdes trek hierdie metode in twyfel en beskou 'n "outentieke ''Hamlet'' as 'n onrealiseerbare ideaal … daar is ''tekste'' van hierdie toneelstuk, maar geen ''teks'' nie".<ref>Hattaway (1987, 16).</ref> Die Arden Shakespeare se 2006-weergawe van die verskillende ''Hamlet''-tekste in verskillende volumes is moontlik die beste bewys vir hierdie skuiwende fokus en beklemtoning.<ref>Thompson en Taylor het K2 met bylae in hulle eerste volume gepubliseer (2006a) en die F1- en K1-tekste in hulle tweede volume (2006b). Bate en Rasmussen (2007) bied die F1-teks met addisionele K2-uittreksels in 'n bylaag. Die New Cambridge-reeks het begin om verskillende volumes vir die verskillende kwartynweergawes van Shakespeare se toneelstukke uit te gee (Irace 1998).</ref> Bewerkers van Shakespeare se toneelstukke het hulle tradisioneel in vyf bedrywe gedeel. Geen van die vroeë tekste van ''Hamlet'' is egter op hierdie manier georganiseer nie: die toneelstuk se verdeling in bedrywe en tonele kom uit 'n 1676-kwartyn. Moderne bewerkers volg oor die algemeen hierdie tradisionele verdeling, maar beskou dit as onbevredigend: die einde van die derde bedryf vind plaas nes Hamlet Polonius se lyk uit Gertrude se kamer gesleep het, maar aan die begin van die vierde bedryf blyk dit dat die handelinge ononderbroke voortduur.<ref>Thompson en Taylor (2006a, 543–552).</ref> Die bestaan van 'n Eerste Kwartyn is nie vermoed nie en die ontdekking daarvan in 1823 het aansienlike belangstelling en opwinding gewek, asook baie vrae oor redaksionele praktyk en interpretasie gestel. Geleerdes het onmiddellik skynbare ontbrekings in K1 geïdentifiseer, wat belangrik was in die ontwikkeling van die konsep van 'n Shakespeariaanse "slegte kwartyn".<ref>Jenkins (1982, 14).</ref> K1 se waarde moet egter nie onderskat word nie: dit bevat teateraanwysings wat die gebruike van 'n Shakespeariaanse teater blootlê op 'n manier wat nie in K2 en F1 verskyn nie; dit bevat 'n hele toneel (gewoonlik gemerk as 4.6)<ref>''Hamlet Q1'' 14.</ref> wat nie in K2 óf in F1 voorkom nie en dit is van groot nut vir die vergelyking met die ouer weergawes. K1 is aanmerklik korter as K2 en F1 en is moontlik geskryf deur 'n akteur wat 'n klein rol gespeel het (waarskynlik Marcellus), wat die toneelstuk neergeskryf het soos hy dit onthou het.<ref>Jackson (1986, 171).</ref> Geleerdes is dit nie eens of hierdie herkonstruksie [[plagiaat]] is en of dit deur Shakespeare goedgekeur is nie. 'n Ander teorie, wat deur Kathleen Irace, die redakteur van die New Cambridge-weergawe, aangevoer word, is dat K1 'n beknopte weergawe is wat spesifiek vir reisende produksies bedoel is.<ref>Irace (1998); Thompson en Taylor (2006a, 85–86).</ref> Die idee dat K1 nie 'n horde foute bevat nie, maar eerder besonders gepas is vir die verhoog, het gelei to 28 verskillende K1-produksies sedert 1881.<ref>Thompson en Taylor (2006b, 36–37) asook die ''Checklist of Q1 Productions'' in Thompson en Taylor (2006b, 38–39).</ref> == Analise en kritiek == === Kritieke geskiedenis === Die toneelstuk was vanaf die vroeë 17de eeu bekend vir sy gebruik van 'n spook en die intensiewe dramatisering van droefgeestigheid en kranksinnigheid, wat gelei het tot 'n reeks mal howelinge en dames in die teaterwêreld van die daaropvolgende heerskappye van [[Jakobus I van Engeland|Jakobus I]] en [[Karel I van Engeland|Karel I]].<ref>Wofford (1994) en Kirsch (1968).</ref> Alhoewel dit steeds aanklank by die massa gevind het, het die kritici van die [[Engelse Restourasie|Restourasie]] in die laat 17de eeu die toneelstuk as primitief beskou en afgekeur vanweë sy tekort aan betaamlikheid en eenheid (soos in die tyd verwag, sien [[#Dramatiese struktuur|"Dramatiese struktuur"]] hier onder).<ref>Vickers (1974a, 447) en (1974b, 92).</ref> Hierdie siening het in die 18de eeu drasties verander, toe kritici Hamlet as 'n held beskou het: 'n rein, briljante jong man wat in ongelukkige omstandighede gedompel is.<ref>Wofford (1994, 184–185).</ref> Teen die middel van die 18de eeu het die koms van Gotiese letterkunde meer psigologiese en mistieke lesings meegebring, wat die waansin en die karakter van die spook na die voorgrond geskuif het.<ref>Vickers (1974c, 5).</ref> Dit was eers laat in die 18de eeu dat beide die kritici en toneelspelers Hamlet as verwarrend en veranderlik begin beskou het. Voor hierdie tydperk was hy óf mal óf nie; óf 'n held óf nie: daar was geen tussenoplossing nie.<ref>Wofford (1994, 185).</ref> Hierdie verwikkelinge het 'n wesenlike verandering in letterkundige kritiek weerspieël, wat meer op karakter eerder as intrige gefokus het.<ref name="wof186">Wofford (1994, 186).</ref> Teen die 19de eeu het Romantiese kritici ''Hamlet'' hoog aangeslaan vir die werk se interne, individuele konflik wat die sterk eietydse beklemtoning op interne worsteling en innerlike karakter in die algemeen weerspieël het.<ref>Rosenberg (1992, 179).</ref> Dit is ook in hierdie tyd dat kritici begin het om te fokus op Hamlet se huiwering en getalm as 'n karaktereienskap eerder as 'n manier om die intrige te verleng.<ref name="wof186" /> Hierdie fokus op karakter en innerlike stryd het tot in die 20ste eeu voortgeduur, waartydens dit vertak het in verskillende areas van kritiek, soos bespreek in [[#Konteks en interpretasies|"Konteks en interpretasies"]] hier onder. === Dramatiese struktuur === ''Hamlet'' het op 'n aantal wyses afgewyk van die destydse dramatiese gebruike. In Shakespearse se tyd is verwag dat toneelstukke [[Aristoteles]] se raad uit sy ''Poëtika'' volg: 'n drama moes op aksie en handeling fokus, nie op karakter nie. In ''Hamlet'' het Shakespeare hierdie idee omgekeer, sodat dit deur sy alleensprake is wat die gehoor Hamlet se beweegredes en gedagtes leer ken en nié deur sy handelinge nie. Verder, en hier verskil ''Hamlet'' ook van Shakespeare se ander werke (Othello uitgesluit), is daar geen sterk ondergeskikte intrige nie; al die verskeie intriges hou direk verband aan die hoofintrige: Hamlet se stryd om wraak. Die toneelstuk is ook vol oënskynlike onsamehangendhede en onreëlmatighede wat die handelinge betref. Hamlet sal een oomblik, soos in die toneel met die grafgrawers, vasbeslote wees om Claudius dood te maak; in die volgende toneel, sodra Claudius te voorskyn kom, is hy egter skielik gedwee. Geleerdes debatteer steeds of hierdie onverwagte wendings foute is en of hulle opsetlike byvoegings is wat bedoel is om by te dra tot die toneelstuk se tema van verwarring en dualiteit.<ref>MacCary (1998, 67–72, 84).</ref> Laastens is die speeltyd van die toneelstuk ongewoon lank: toneelstukke uit hierdie tydperk het oor die algemeen twee uur geduur, maar die volledige teks van ''Hamlet'', met 4&nbsp;042 reëls en 29&nbsp;551 woorde, neem meer as vier uur om op te voer.<ref>Gebaseer op die lengte van die eerste uitgawe van ''The Riverside Shakespeare'' (1974).</ref> ''Hamlet'' bevat ook 'n toneelstuk binne-in 'n toneelstuk – 'n kunsie wat Shakespeare graag gebruik het.<ref>Ook gebruik in [[Love's Labour's Lost]] en [[A Midsummer Night's Dream]]. Kermode (2000, 256).</ref> Die ekstra toneelstuk se naam is eers ''The Murder of Gonzago'' ("Die moord van Gonzago"), maar Hamlet verander dit na ''The Mousetrap'' ("Die muisval") wanneer hy die storielyn wysig. === Taal === [[Lêer:Delacroix-1834-I2-QueenConsolesHamlet.JPG|duimnael|Hamlet se uitlating dat sy donker klere 'n uiterlike teken van sy innerlike rou is, demonstreer redekunstige vaardigheid.]] 'n Groot deel van die taalgebruik in die toneelstuk is elegant: uitvoerige, geestige redevoering, soos aanbeveel deur [[Baldassare Castiglione]] se etiketgids, ''Il Libro del Cortigiano'' ("Die Boek van die Howeling"), uit 1528. Hierdie werk beveel koninklike dienaars spesifiek aan om hulle meesters te vermaak met vindingryke taal. Veral Osric en Polonius blyk hierdie opdrag te respekteer. Claudius se spraak is gevul met rederyke figure, net soos Hamlet en, met tye, Ophelia s'n. Die taalgebruik van Horatio, die wagte en die grafgrawers is eenvoudiger. Claudius se hoë status word benadruk deur sy gebruik van die koninklike eerste persoon meervoud (''"we"'' of ''"us"'') en anafore gemeng met metafore wat soos Griekse politieke toesprake klink.<ref>MacCary (1998, 84–85).</ref> Van al die karakters is Hamlet die vaardigste met redekuns. Hy gebruik hoogs ontwikkelde metafore, wisselrede en in nege onvergeetlike woorde gebruik hy beide anafoor en asindeton: "to die: to sleep—&nbsp;/ To sleep, perchance to dream".<ref>Afrikaanse vertaling: "om te sterf: te slaap—&nbsp;/ miskien om te droom". ''Hamlet'' 3.1.63–64.</ref> In kontras, wanneer die omstandighede dit vereis, is hy presies en onomwonde, soos wanneer hy sy innerlike emosie aan sy moeder verduidelik: "But I have that within which passes show,&nbsp;/ These but the trappings and the suits of woe".<ref>Eenvoudige Afrikaanse vertaling: "Maar ek het dit hier binne wat ek nie kan wys nie. Hierdie uiterlike tekens is slegs die tooisels van droefheid."</ref> Met tye vertrou hy op woordspelings om uiting aan sy ware gedagtes te gee én dit terselfdertyd ook te verberg.<ref>MacCary (1998, 89–90).</ref> Sy opmerking aan Ophelia om haar na 'n "nunnery" (nonneklooster) te haas, is 'n voorbeeld van 'n gemene dubbelsinnigheid: die woord "nunnery" was Elisabethaanse slang vir "bordeel".<ref>Oxford English Dictionary (2004, CD).</ref> 'n Ongewone redekunstige vorm, [[hendiadis]], verskyn in 'n aantal dele van die toneelstuk. Voorbeelde kan gevind word in Ophelia se toespraak aan die einde van die "nunnery"-toneel: "Th''{{'}}expectancy and rose'' of the fair state"; "And I, of ladies most ''deject and wretched''".<ref>In Eenvoudige Afrikaans: "Die verwagting en roos van ons mooi land"; "En ek, van al die dames die mismoedigste en ellendigste". ''Hamlet'' 3.1.151 en 3.1.154. ''Die "nunnery"-toneel'': ''Hamlet'' 3.1.87–160.</ref> Baie geleerdes vind dit vreemd dat Shakespeare hierdie vorm van redekuns so skynbaar willekeurig in die toneelstuk gebruik. Een verduideliking is moontlik dat ''Hamlet'' later in Shakespeare se lewe geskryf is, toe hy meer ervare was met die harmonisering van redekunstige vorms en sy karakters en die intrige van die toneelstuk. Die taalkundige George T. Wright stel voor dat Shakespeare hendiadis met opset gebruik het om die toneelstuk se gevoel van dualiteit en ontwrigting te verhoog.<ref>MacCary (1998, 87–88).</ref> Hamlet se alleensprake het ook die aandag van geleerdes getrek. Hamlet onderbreek homself, gee uiting aan sy afsku of sy instemming met homself en verfraai sy eie woorde. Hy sukkel om homself direk uit te druk en verstomp die hoofbetoog van sy gedagtes met woordspelings. Dit is eers laat in die toneelstuk, na sy ervaring met die seerowers, dat hy daarin slaag om vrye uiting aan sy gevoelens te gee. == Konteks en interpretasies == === Gelowige interpretasie === [[Lêer:Millais - Ophelia.jpg|duimnael|links|''Ophelia'', 'n uitbeelding van haar raaiselagtige verdrinking. Die hofnar se gesprek oor of haar dood selfmoord was en of sy 'n Christelike begrafnis verdien, is in wese 'n godsdienstige onderwerp.]] ''Hamlet'' is geskryf tydens 'n gelowige omwenteling, kort na die Engelse Hervorming, en die toneelstuk is met tye Katoliek (of bygelowig Middeleeus) en dan weer Protestants (of bewustelik modern). Die spook beskryf dat hy in die vaevuur is en dat hy sonder sy laaste sakramente gesterf het. Hierdie tonele en Ophelia se begrafnisdiens, wat kenmerkend Katoliek is, vorm die meeste van die toneelstuk se Katolieke konneksies. Sommige geleerdes het gemerk dat treurspele waarin wraak 'n hoofelement is, dikwels uit tradisioneel Katolieke lande kom, soos Italië en Spanje; en dat hulle 'n teenstrydigheid bied, siende dat, volgens die Katolieke geloof, mens se hoofplig aan God en familie is. Hamlet worstel dus met die besluit om sy vader se dood te wreek en Claudius dood te maak, of om oordeel aan God oor te laat, soos sy geloof vereis.<ref>MacCary (1998, 37–38); in die [[Nuwe Testament]], sien Romeine 12:19: "Moenie self wraak neem nie, geliefdes, maar laat dit oor aan die oordeel van God."</ref> 'n Groot deel van die toneelstuk se Protestantisme is vanweë die stuk se ligging in Denemarke – tans en toe 'n hoofsaaklik Protestantse land, alhoewel dit nie duidelik is of die fiktiewe Denemarke van die toneelstuk veronderstel is om hierdie feit te weerspieël nie. Die stuk verwys na [[Wittenberg]], waar Hamlet, Horatio en Rosencrantz en Guildenstern die universiteit bywoon en waar [[Maarten Luther]] sy [[95 stellings]] vasgespyker het.<ref>MacCary (1998, 38).</ref> Wanneer Hamlet praat van die ''"special providence in the fall of a sparrow"'' ("spesiale voorsienigheid in die val 'n swael", ''Hamlet'' 5.2.197–202), peins hy oor die Protestantse geloof dat die wil van God, Goddelike Voorsienigheid, selfs die kleinste gebeurtenis beheer. In K1 lees die eerste sin van dieselfde deel ''"There's a predestinate providence in the fall of a sparrow"'' ("Daar's 'n voorbestemde voorsienigheid in die val van 'n swael", ''Hamlet K1'' 17.45–46), wat 'n selfs sterker Protestantse verband deur [[Johannes Calvyn]] se doktrine van voorbeskikking suggereer. Geleerdes spekuleer dat ''Hamlet'' moontlik gesensor is, aangesien die woord "predestined" ("voorbestem") slegs in hierdie kwartyn verskyn.<ref>Blits (2001, 3–21).</ref> === Filosofiese interpretasie === [[Lêer:Montaigne-Dumonstier.jpg|duimnael|upright|Filosofiese idees in ''Hamlet'' is vergelykbaar met dié van die Franse skrywer [[Michel de Montaigne]], een van Shakespeare se tydgenote.]] Hamlet word dikwels gesien as 'n filosofiese karakter wat 'n uiteensetting van idees gee op 'n manier wat vandag as [[relativisme|relivisties]], [[eksistensialisme|eksistensieel]] en [[skeptisisme|skepties]] beskryf sou word. Hy uiter, byvoorbeeld, 'n relativistiese idee wanneer hy aan Rosencrantz sê ''"there is nothing either good or bad but thinking makes it so"'' ("daar is niks óf sleg óf goed nie, maar denkwyses maak dit so", ''Hamlet F1'' 2.2.247–248). Die idee dat niks werklik is behalwe in die denke van die individu nie, kan teruggevoer word na die Griekse [[Sofisme|Sofiste]], wat geredeneer het dat, aangesien niks waargeneem kan word behalwe deur die sintuie nie, en aangesien alle individuele dinge anders deur hulle sintuie waarneem, daar geen absolute waarheid is nie, maar slegs 'n relatiewe waarheid.<ref>MacCary (1998, 47–48).</ref> Die duidelikste voorbeeld van eksistensialisme kan gevind word in die beroemde alleenspraak wat begin met ''"to be, or not to be"'' ("om te wees, of om nie te wees nie", ''Hamlet'' 3.1.55–87 veral reël 55). Hier vergelyk Hamlet "om te wees" met beide lewe en handeling en "om nie te wees nie" met die dood en daadloosheid. Hamlet se oorweging van selfmoord is in hierdie geval meer gelowig as filosofies, siende dat hy glo hy sal voortbestaan na sy dood.<ref>MacCary (1998, 28–49).</ref> Geleerdes stem saam dat ''Hamlet'' die eietydse skeptisisme weerspieël wat die oorhand gekry het in Renaissance-humanisme.<ref name="m49">MacCary (1998, 49).</ref> Voor Shakespeare se tyd het humaniste geredeneer dat die mens God se belangrikste skepping is, wat in God se beeld geskape is en sy eie aard kan kies. Hierdie siening is later in twyfel getrek, veral in [[Michel de Montaigne]] se ''Essais'' van 1590. Hamlet se ''"What a piece of work is a man"''-toespraak (''Hamlet'' 2.2) eggo baie van Montaigne se idees, maar geleerdes is dit nie eens of Shakespeare gebruik gemaak het van Montaigne se idees en of altwee mans bloot eenders gereageer het op die gees van die tyd nie.<ref>Knowles (1999, 1049 en 1052–1053) aangehaal deur Thompson en Taylor (2006a, 73–74); MacCary (1998, 49).</ref> === Politieke interpretasie === Politieke satire is in die vroeë 17de eeu ontmoedig en toneelskrywers is gestraf vir "beledigende" werke. In 1597 is [[Ben Johnson]] gevange geneem vir sy deelname aan die toneelstuk ''The Isle of Dogs''.<ref>Baskerville (1934, 827–830).</ref> [[Thomas Middleton]] is in 1624 ingekerker en sy toneelstuk ''A Game at Chess'' is na nege opvoerings verbied.<ref>Jones (2007).</ref> Verskeie geleerdes glo dat ''Hamlet'' se Polonius die gek skeer met die oorlede William Cecil, die Heer Hoë Penningmeester en hoofraadgewer van Elisabeth I,<ref>French skryf in 1869: ''"The next important personages in the play are the 'Lord Chamberlain', Polonius; his son, Laertes; and daughter, Ophelia; and these are supposed to stand for Queen Elizabeth's celebrated Lord High Treasurer, Sir William Cecil, Lord Burleigh; his second son, Robert Cecil; and his daughter, Anne Cecil"'' (301). Uittreksels van sy ondersoek kan [http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/texts.html hier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010231838/http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/texts.html |date=10 Oktober 2008 }} gevind word. In 1932 het John Dover Wilson geskryf: ''"the figure of Polonius is almost without doubt intended as a caricature of Burleigh, who died on August 4, 1598"'' (1932, 104).</ref> aangesien 'n hele aantal ooreenkomste tussen hulle bestaan. Polonius se rol as 'n ouer staatsman is vergelykbaar met die rol wat Burghley ingeneem het;<ref>Winstanley (1921, 112). Winstanley spandeer 20 bladsye aan voorgestelde verbindings tussen tonele met Polonius en mense en gebeurtenisse in Elisabethaanse Engeland.</ref> Polonius se raad aan Laertes mag dié van Burghley aan sy seun, Robert Cecil, eggo.<ref>Sien Chambers (1930, 418); in 1964 het Hurstfield en Sutherland geskryf: ''"The governing classes were both paternalistic and patronizing; and nowhere is this attitude better displayed than in the advice which that archetype of elder statesmen William Cecil, Lord Burghley—Shakespeare's Polonius—prepared for his son"'' (1964, 35).</ref> en Polonius se langdradigheid stem moontlik ooreen met Burghley s'n.<ref>Rowse (1963, 323).</ref> Die karakter van Polonius het in K1 "Corambis" geheet, wat klink soos die Latyn vir "dubbelhartig", 'n moontlike gekskeerdery met Heer Burghley se Latynse leuse, ''Cor unum, via una'' ("Een hart, een weg").<ref>Ogburn (1988, 202–203). Soos vertaal deur [http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/corambis3.html Mark Anderson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808135831/http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/corambis3.html |date= 8 Augustus 2008 }}, kan "cor" "hart" beteken, met "bis" of "ambis" wat "twee keer" of "dubbel" beteken, dus kan "Corambis" ook gesien word as die Latyn vir "dubbelhartig", wat moontlik "bedrieglik" of "tweegesig" impliseer.</ref> Laastens kan die verhouding tussen Polonius se dogter, Ophelia, en Hamlet vergelyk word met die verhouding tussen Burghley se dogter, Anne Cecil, en Edward de Vere, die Graaf van Oxford.<ref>Winstanley (1921, 122–124).</ref> Hierdie redenasies word ook gebied vir ondersteuning van die bevraagtekening van Shakespearse as outeur, ten gunste van die Graaf van Oxford.<ref>Ogburn (1984, 84–86).</ref> Hoe dit ook al sy, Shakespeare het sensuur ontsnap en, in plaas daarvan dat dit onderdruk is, het ''Hamlet'' koninklike drukverlof gekry, soos gesien kan word aan die koninklike wapen op die titelplaat van die 1604-uitgawe.<ref>Matus (1994, 234–237).</ref> === Psigoanalitiese interpretasie === [[Lêer:Claudius at Prayer Hamlet 3-3 Delacroix 1844.JPG|duimnael|links|[[Sigmund Freud|Freud]] het voorgestel dat 'n onbewustelike [[Oidipus-kompleks|Oidipus-konflik]] Hamlet se getalm veroorsaak het.]] Sedert die ontstaan van [[psigoanalise]] in die latere gedeelte van die 19de eeu is ''Hamlet'' 'n bron vir sulke studies, deur onder andere [[Sigmund Freud]], [[Ernest Jones]] en [[Jacques Lacan]]; hulle bevindings het ook teaterproduksies beïnvloed. In sy ''Die Traumdeutung'' van 1900 spruit Freud se analise van die toneelstuk uit die veronderstelling dat "die toneelstuk gebou [is] op Hamlet se huiwerings oor die uitvoering van sy taak van wraak wat aan hom gegee is; maar die teks bied geen redes of motivering vir hierdie huiwerings nie".<ref>Engelse aanhaling: ''"the play is built up on Hamlet's hesitations over fulfilling the task of revenge that is assigned to him; but its text offers no reasons or motives for these hesitations"''.</ref><ref name="dreams">Freud (1900, 367).</ref> Na hy verskeie letterkundige teorieë geraadpleeg het, kom Freud tot die gevolgtrekking dat Hamlet 'n "Oidipus-begeerte vir sy moeder het en die daaropvolgende skuldgevoelens verhinder hom om die man te vermoor wat gedoen het wat hy self onbewustelik wou doen".<ref>Engelse aanhaling: ''Hamlet has an "Oedipal desire for his mother and the subsequent guilt [is] preventing him from murdering the man [Claudius] who has done what he unconsciously wanted to do".''</ref><ref name="Britton">Britton (1995, 207-211).</ref> Nadat Hamlet met sy onderdrukte begeertes gekonfronteer word, besef hy dat "hy self letterlik nie beter is as die sondaar wat hy veronderstel is om te straf nie".<ref>Engelse aanhaling: ''"...he himself is literally no better than the sinner whom he is to punish"''.</ref><ref name="dreams" /> Freud beweer dat Hamlet se skynbare "afkeer van seksualiteit", wat duidelik word uit sy "nunnery"-gesprek met Ophelia, met hierdie interpretasie ooreenkom.<ref name="dream2">Freud (1900, 368).</ref><ref>Die "nunnery"-gesprek waarna in hierdie sin verwys word is ''Hamlet'' 3.1.87–160.</ref> [[John Barrymore]] het Freudiaanse bybetekenisse in sy 1922-produksie in New York ingesluit, wat vir 'n rekordgetal van 101 aande gespeel het. In die 1940's het Ernest Jones, 'n psigoanalis en Freud se lewensbeskrywer, Freud se idees ontwikkel tot 'n reeks werkstukke wat gelei het tot sy boek ''Hamlet and Oedipus'' (1949). Verskeie produksies is deur Jones se psigoanalitiese benadering beïnvloed en het die toneel waar Hamlet sy moeder in haar private woonkamer konfronteer (3.4) in 'n seksuele lig uitgebeeld. Volgens hierdie vertolking is Hamlet gewalg deur sy moeder se "bloedskandelike" verhouding met Claudius, maar terselfdertyd ook bang om hom dood te maak, aangesien dit Hamlet se pad na sy moeder se bed sonder hindernisse sou laat. Ophelia se waansinnigheid na haar vader se dood kan ook deur 'n Freudiaanse lens beskou word: as 'n reaksie op die dood van die minnaar wat sy begeer het, haar vader. Sy is verpletter omdat haar onvervulde liefde vir hom so skielik beëindig is en dwaal tot in die vergetelheid van waansin.<ref>MacCary (1998, 104–107, 113–116) en de Grazia (2007, 168–170).</ref> In 1937 het Tyrone Guthrie die regie behartig van 'n Jones-geïnspireerde ''Hamlet'' met [[Laurence Olivier]] in die hoofrol.<ref>Smallwood (2002, 102).</ref> In die 1950's is [[Jacques Lacan]] se [[strukturalisme|strukturalistiese]] teorieë oor ''Hamlet'' eers bekend gemaak in 'n reeks seminare wat in Parys gegee is en later gepubliseer in "Desire and the Interpretation of Desire in ''Hamlet''". Lacan het veronderstel dat die menslike psige deur die strukture van taal beslis word en dat die taalkundige strukture van ''Hamlet'' lig werp op menslike begeerte.<ref name="Britton" /> Sy uitgangspunt is Freud se Oidipus-teorieë en die sentrale tema van rou wat deur ''Hamlet'' loop.<ref name="Britton" /> In Lacan se analise neem Hamlet onbewustelik die rol van ''fallus'' aan – die rol van passiwiteit – en doen hy al hoe meer afstand van realiteit "deur rou, fantasie, narsissisme en psigose", wat gate grou in die werklike, verbeelde en simboliese aspekte van sy psige.<ref name="Britton" /> Lacan se teorieë het letterkundige kritiek van ''Hamlet'' beïnvloed deur sy alternatiewe siening van die toneelstuk en sy gebruik van [[semantiek]] om die stuk se psigologiese landskap te ontdek.<ref name="Britton" /> === Feministiese interpretasie === [[Lêer:Ophelia - Henrietta Rae.jpg|duimnael|Ophelia, waansinnig van droefheid (''Hamlet'' 4.5). Feministiese kritici het haar verval in kranksinnigheid ondersoek.]] In die 20ste eeu het feministiese kritici nuwe benaderings tot Gertrude en Ophelia begin. Nuwe Historisistiese en kultureel materialistiese kritici het die toneelstuk in sy geskiedkundige konteks bestudeer en gepoog om sy oorspronklike kulturele omgewing op te bou.<ref>Wofford (1994, 199–202).</ref> Hulle het gefokus op die geslagstelsel van die vroeë moderne Engeland, met verwysing na die algemene drie-eenheid "maagd, vrou of weeduwee", met "hoer" wat buite hierdie stereotipe staan. In hierdie analise is die kern van ''Hamlet'' die sentrale karakter se veranderde siening van sy moeder as 'n hoereerder vanweë haar versuim om getrou aan Hamlet se vader te bly. As 'n gevolg verloor Hamlet sy vertroue in alle vroue; hy behandel Ophelia asof sy ook hoereer en oneerlik is met Hamlet. Volgens sommige kritici kan Ophelia beide eerlik en regverdig wees, maar ander glo dat dit onmoontlik is om 'n verband tussen hierdie karaktereienskappe te skep, aangesien 'regverdigheid' 'n uiterlike eienskap is en 'eerlikheid' 'n innerlike eienskap.<ref>Howard (2003, 411–415).</ref> Carolyn Heilbrun se 1957-skrywe ''Hamlet's Mother'' verdedig Gertrude en redeneer dat die teks nooit 'n aanduiding gee dat Gertrude daarvan bewus is dat Claudius Koning Hamlet vergiftig het nie. Hierdie analise is deur baie feministiese kritici gesteun. Heilbrun redeneer dat mans Gertrude eeue lank heeltemal verkeerd geïnterpreteer het, omdat hulle Hamlet se siening van haar sonder enige bevraagtekening aanvaar het, eerder as om die eintlike teks van die toneelstuk te volg. Volgens hierdie interpretasie is daar geen duidelike bewyse dat Gertrude 'n egbreekster is nie: sy pas bloot aan by die omstandighede van haar man se dood vir die welvaart van die koninkryk.<ref>Bloom (2003, 58–59); Thompson (2001, 4).</ref> Ophelia is ook deur feministiese kritici verdedig, veral Elaine Showalter.<ref>Showalter (1985).</ref> Ophelia is omring deur magtige en invloedryke mans: haar vader, broer en Hamlet. Al drie verdwyn: Laertes vertrek na Frankryk, Hamlet laat haar in die steek en Polonius sterf. Volgens konvensionele teorieë word Ophelia tot waansin gedryf sonder hierdie drie magtige mans om haar besluite vir haar te neem.<ref>Bloom (2003, 57).</ref> Feministiese kritici redeneer dat sy mal word as gevolg van haar skuldgevoelens: wanneer Hamlet haar vader vermoor, vervul hy haar seksuele begeerte dat Hamlet hom vermoor, sodat hulle verenig kan word. Showalter dui daarop dat Ophelia die simbool vir verontrusde en histeriese vrouens in moderne kultuur geword het, 'n onakkurate en onvanpaste wending.<ref>MacCary (1998, 111–113).</ref> == Invloed == [[Lêer:Mignon Nevada Ophelia2.jpg|duimnael|Mignon Nevada as Ophelia in Hamlet, 1910]] ''Hamlet'' is een van die mees aangehaalde werke in die Engelse taal en word dikwels ingesluit in lyste van die wêreld se beste letterkunde.<ref>''Hamlet'' het 208 aanhalings in die ''Oxford Dictionary of Quotations''; dit neem 10 van die 85 bladsye wat aan Shakespeare bestee word in in die ''Bartlett's Familiar Quotations'' (1986). Sommige lyste wat ''Hamlet'' onder die beste of belangrikste werke tel, sluit in dié van ''Harvard Classics'', ''Great Books'', ''Great Books of the Western World'', Harold Bloom se ''The Western Canon'', St. John's College se leeslys en die Columbia College se kernkurrikulum.</ref> As sulks weergalm die toneelstuk ook in die skrywes van latere eeue. Die geleerde Laurie Osborne identifiseer die direkte invloed van ''Hamlet'' in talle moderne verhale en deel hulle in vier hoofkategorieë in: fiktiewe verhale van die toneelstuk se komposisie, vereenvoudigings van die verhaal vir jong lesers, verhale wat die rolle van een of meer karakters uitbrei en verhale wat opvoerings van die toneelstuk bevat.<ref>Osborne (2007, 114–133 veral 115 en 120).</ref> Henry Fielding se ''Tom Jones'' (ongeveer 1749) beskryf 'n besoek aan ''Hamlet'' deur Tom Jones en Meneer Partridge, met ooreenkomste tussen die "toneelstuk binne-in 'n toneelstuk".<ref name="T&T 123">Thompson en Taylor (2006a, 123–126).</ref> Daarteenoor bevat [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] se ''Wilhelm Meisters Lehrjahre'' (1776–1796) nie net 'n produksie van ''Hamlet'' in die kern van die verhaal nie, maar skep dit ook ooreenkomste tussen die karakter van die spook en Wilhelm Meister se oorlede vader.<ref name="T&T 123" /> In die vroeë 1850's het Herman Melville se ''Pierre'' gefokus op 'n Hamlet-agtige karakter se lang ontwikkeling as 'n skrywer.<ref name="T&T 123" /> Tien jaar later het [[Charles Dickens]] se ''Great Expectations'' se intrige dele bevat wat sterk aan ''Hamlet'' herinner: karakters word deur hulle motiverings tot wraak gedryf, die verhaal bevat spookagtige karakters (Abel Magwich en Miss Havisham) en fokus op die held se skuldgevoelens.<ref name="T&T 123" /> Die geleerde Alexander Welsh dui aan dat ''Great Expectations'' 'n "outobiografiese verhaal" is en "self psigoanalitiese lesings van ''Hamlet'' voorsien".<ref>Welsh (2001, 131).</ref> In ongeveer dieselfde tyd is [[George Eliot]] se ''The Mill on the Floss'' gepubliseer, met die karakter Maggie Tulliver wat "uitdruklik met Hamlet vergelyk word",<ref name="T&T 126">Thompson en Taylor (2006a, 126–131).</ref> maar "met 'n reputasie vir gesonde verstand".<ref name="Novy">Novy (1994, 62, 77–78).</ref> In die 1920's het [[James Joyce]] 'n "vroliker" weergawe van ''Hamlet'' geskep, ontneem van obsessie en wraak, in die vorm van sy roman ''Ulysses''; alhoewel die roman se hoofoorenkomste met [[Homeros]] se ''Odussee'' is.<ref name="T&T 123" /> In die 1990's is twee skryfsters duidelik deur ''Hamlet'' beïnvloed. In Angela Carter se ''Wise Children'' word ''"To be or not to be"'' (''Hamlet'' 3.1.55–87) verwerk tot 'n sing-en-dansroetine en Iris Murdoch se ''The Black Prince'' verweef Oidipus-temas en moord met 'n liefdesverhouding tussen Bradley Pearson, 'n skrywer wat 'n obsessie met ''Hamlet'' het, en die dogter van sy vyand.<ref name="T&T 126" /> == Opvoeringsgeskiedenis == === Van Shakespeare se tyd tot die Interregnum === [[Lêer:Thomas Betterton as Hamlet.jpg|duimnael|Thomas Betterton as Hamlet tydens die [[Engelse Restourasie|Restourasie]].]] Shakespeare het amper sekerlik die rol van Hamlet geskryf met die akteur Richard Burbage in gedagte. Burbage was die hooftreurspelspeler van die Lord Chamberlain's Men (Shakespeare se toneelgeselskap), met 'n uitstekende geheue vir sy reëls en 'n wye emosionele vermoë.<ref name="gary" /> As mens die herdrukke in ag neem, blyk dit dat ''Hamlet'' Shakespeare se vierde mees gewilde toneelstuk in sy leeftyd was; slegs ''Henry IV, Part 1'', ''Richard III'' en ''Pericles'' het dit oortref.<ref name="popular">Taylor (2002, 18).</ref> Shakespeare gee nie 'n duidelike aanduiding van die tydperk waarin die toneelstuk afspeel nie, maar aangesien Elisabethaanse toneelspelers by die Globe-teater in moderne klere en met die minimum dekor opgetree het, sou dit nie die opvoering beïnvloed het nie.<ref>Taylor (2002, 13).</ref> Soliede bewyse vir spesifieke vroeë opvoerings is dun gesaai. Wat wel bekend is, is dat die bemanning van die skip ''Red Dragon'', wat aan die kus van [[Sierra Leone]] geanker was, ''Hamlet'' in September 1607 opgevoer het;<ref>Thompson en Taylor (2006a; 53–55); Chambers (1930, vol.&nbsp;1, 334), aangehaal deur Dawson (2002, 176).</ref> dat die toneelstuk in Duitsland getoer het binne die eerste vyf jaar na Shakespeare se dood;<ref name="d167">Dawson (2002, 176).</ref> en dat dit in 1619 voor [[Jacobus I van Engeland|Jacobus I]] opgevoer is en in 1637 voor [[Karel I van Engeland|Karel I]].<ref name="d167" /> Die Oxford-redakteur, George Hibbard, redeneer dat, aangesien eietydse letterkunde so baie sinspelings op en verwysings na ''Hamlet'' maak, die toneelstuk sekerlik meer dikwels opgevoer is as wat daar melding van is in geskiedkundige aantekeninge.<ref>Uit al Shakespeare se werke word slegs [[Falstaff]] meer genoem. Hibbard (1987, 17).</ref> Alle teaters is tydens die [[Engelse Interregnum|Interregnum]] deur die Puriteinse regering gesluit.<ref>Marsden (2002, 21).</ref> Selfs tydens hierdie tydperk is egter klein toneelstukkies, genaamd ''"drolls"'', onwettig opgevoer; een hiervan was ''The Grave-Makers'', wat gebaseer was op die eerste toneel van die vyfde bedryf van ''Hamlet''.<ref>Holland (2007, 34).</ref> === Restourasie en die 18de eeu === Die toneelstuk het vroeg in die [[Engelse Restourasie|Restourasie]] 'n herlewing ervaar. Toe die oorblywende voorraad van [[Engelse Burgeroorlog|vooroorlogse]] toneelstukke tussen die twee nuutgeskepde "patent"-teatermaatskappye verdeel is, was ''Hamlet'' die enigste Shakespeariaanse gunsteling wat Sir William Davenant se geselskap, die ''Duke's Company'', verkry het.<ref>Marsden (2002, 21–22).</ref> Dit was die eerste van Shakespeare se toneelstukke wat aangebied is met beweegbare skerms wat met algemene dekor versier is, in die Lincoln's Inn Fields-teater.<ref>[[Samuel Pepys]] het genoem hoe verheug hy is oor die nuwigheid van ''Hamlet'' "wat met tonele gedoen word"; sien Thompson en Taylor (1996, 57).</ref> Hierdie nuwe gebruik het die frekwensie beklemtoon waarmee Shakespeare se toneelstukke se liggings verander, wat gelei het tot meer kritiek oor Shakespeare se gebrek aan "eenheid van ligging".<ref>Taylor (1989, 16).</ref> Sir Davenant het die titelrol aan Thomas Betterton toegeken en Betterton het aangehou om die rol van die Deen te vertol tot hy 74 was.<ref>Thompson en Taylor (2006a, 98–99).</ref> David Garrick het 'n produksie op die planke gebring wat Shakespeare se toneelstuk baie aangepas het; hy het verklaar: "Ek het gesweer dat ek nie die verhoog sou verlaat tot ek daardie edele toneelstuk gered het van al die gemors van die vyfde bedryf nie. Ek het dit voortgebring sonder die grafgrawer se truuk, Osrick & die skermgeveg".<ref> 'n Brief aan Sir William Young, 10 Januarie 1773, soos aangehaal deur Uglow (1977, 473). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"I had sworn I would not leave the stage till I had rescued that noble play from all the rubbish of the fifth act. I have brought it forth without the grave-digger's trick, Osrick, & the fencing match."''</ref> Die eerste akteur wat Hamlet in Noord-Amerika vertolk het is (sover bekend) Lewis Hallam Jr., in die ''American Company'' se produksie in 1759 in Philadelphia.<ref>Morrison (2002, 231).</ref> [[Lêer:Garrick as Hamlet.jpg|duimnael|David Garrick se ikoniese handgebaar beeld Hamlet se skok uit tydens sy eerste blik van die spook.]] John Philip Kemble het sy debuut as Hamlet in 1783 in Engeland gemaak.<ref>Moody (2002, 41).</ref> Volgens oorlewering was sy opvoering twintig minute langer as enige ander persoon s'n en sy langdurige stiltes het mense laat dink dat "musiek tussen die woorde gespeel moet word".<ref>In Engels: ''"...music should be played between the words"'' Moody (2002, 44), 'n aanhaling van Richard Brinsley Sheridan aanhaal.</ref> Sarah Siddons was die eerste aktrise wat Hamlet vertolk het (sover bekend); baie vroue het sedertdien die rol vertolk, tot groot toejuiging van die gehoor.<ref>Gay (2002, 159).</ref> Aleksandr Soemarokof het 'n Russiese verwerking geskryf wat gefokus het op Hamlet as die verpersoonliking van opposisie teen Claudius se tirannie – 'n verwerking wat in Oos-Europese weergawes herhaal sou word tot in die 20ste eeu.<ref>Dawson (2002, 185–187).</ref> In die jare na [[Verenigde State|Amerika]] se onafhanklikwording het Thomas Abthorpe Cooper, die jong nasie se voorste treurspelspeler, verskeie toneelstukke, waaronder ook ''Hamlet'', by die Chetnust Street-teater in Philadelphia opgevoer, asook by die Park-teater in New York. Ten spyte van berispings oor sy "erkenning van kennisse in die gehoor" en "onvoldoende memorisering van sy reëls" het hy nasionale roem verwerf.<ref>Engelse aanhalings: ''...chided for "acknowledging acquaintances in the audience" and "inadequate memorisation of his lines".''Morrison (2002, 232–233).</ref> === 19de eeu === Van ongeveer 1810 tot 1840 was die bekendste Shakesperiaanse opvoerings in die Verenigde State in die vorm van toere deur vername Londense akteurs, insluitende George Frederick Cooke, Junius Brutus Booth, [[Edmund Kean]], William Charles Macready en Charles Kemble. Booth was die enigste wat in die Verenigde State agtergebly het om 'n loopbaan daar te begin. Daar het hy die vader geword van die nasie se berugste akteur, [[John Wilkes Booth]] (wat later die sluipmoord op [[Abraham Lincoln]] uitgevoer het), én die nasie se bekendste Hamlet, Edwin Booth.<ref>Morrison (2002, 235–237).</ref> Edwin Booth se ''Hamlet'' is beskryf as "soos die donker, mal, dromerige, misterieuse held van 'n gedig... [vertolk] op 'n ideale wyse, sover as moontlik verwyder van die vlak van eintlike lewe".<ref>William Winter, ''New York Tribune'' 26 Oktober 1875, aangehaal deur Morrison (2002, 241).</ref> Booth het die rol van Hamlet vir 100 aande vertolk in die 1864/5-seisoen by die Winter Garden-teater, wat die era van langlopende Shakespeare-toneelstukke in Amerika ingelui het.<ref>Morrison (2002, 241).</ref> In die Verenigde Koninkryk het die akteur-bestuurders van die Victoriaanse era (waaronder ook Kean, Samuel Phelps, Macready en Henry Irving) Shakespeare op 'n deftige manier aangebied, met fyn afgewerkte dekor en kostuums.<ref>Schoch (2002, 58–75).</ref> Die neiging van akteur-bestuurders om die belangrikheid van hulle eie sentrale karakter te beklemtoon, het nie altyd die goedkeuring van die kritici weggedra nie. [[George Bernard Shaw]] se prysing van Johnston Forbes-Robertson se opvoering eindig met 'n sydelingse hou na Irving: "Die verhaal van die toneelstuk was volkome verstaanbaar, en het die aandag van die gehoor met oomblikke glad van die hoofakteur afgelei. Wat word van die Lyceum[-teater]?" <ref>George Bernard Shaw in ''The Saturday Review'' 2 Oktober 1897, aangehaal in Shaw (1961, 81).</ref> In Londen was Edmund Kean die eerste Hamlet wat afstand gedoen het van die koninklike swier wat gewoonlik met die rol geassosieer is, ten gunste van 'n eenvoudige kostuum; volgens oorlewering het hy sy gehoor verras deur Hamlet as ernstig en introspektief te vertolk.<ref>Moody (2002, 54).</ref> In sterk kontras met vroeë weelde, was William Poel se 1881-produksie van die K1-teks 'n vroeë poging om die [[Elisabethaanse teater]] se eenvoud vas te vang: sy enigste agterdoek was 'n stel rooi gordyne.<ref>Halliday (1964, 204) en O'Connor (2002, 77).</ref> [[Sarah Bernhardt]] het die prins in haar gewilde 1899-produksie in Londen gespeel. In kontras met die verwyfde siening van die sentrale karakter wat gewoonlik met 'n vroulike rolverdeling gepaard gegaan het, het sy haar karakter beskryf as "manlik en vasberade, maar nietemin bedagsaam … [hy] dink voor hy handel, 'n eienskap wat dui op groot sterkte en groot spirituele krag".<ref>Engelse aanhaling: ''" ...manly and resolute, but nonetheless thoughtful … [he] thinks before he acts, a trait indicative of great strength and great spiritual power".'' [[Sarah Bernhardt]] in 'n brief aan die Londense ''Daily Telegraph'', aangehaal deur Gay (2002, 164).</ref> In Frankryk het Charles Kemble entoesiasme vir Shakespeare aangewakker en voorste lede van die Romantiese beweging, soos [[Victor Hugo]] en [[Alexandre Dumas]], het sy 1827-opvoering van ''Hamlet'' in Parys gesien; hulle het die waansin van Harriet Smithson se Ophelia in besonder bewonder.<ref>Holland (2002, 203–205).</ref> In Duitsland is ''Hamlet'' teen die middel van die 19de eeu in so 'n mate opgevoer dat die skrywer Ferdinand Freiligrath verklaar het "Duitsland is Hamlet".<ref>Dawson (2002, 184).</ref> Vanaf die tweede helfte van die 1850's het die [[Parsi]]-teatertradisie in Indië Hamlet in 'n volksopvoering verander en 'n hele aantal liedjies bygevoeg.<ref>Dawson (2002, 188).</ref> === 20ste eeu === [[Lêer:André Huguenet en Berdine Grunewald - Hamlet en Ophelia 1947.jpg|duimnael|links|215px|[[André Huguenet]] as Hamlet en [[Berdine Grünewald]] as Ophelia in ''Hamlet'', wat Huguenet in 1947 ter viering van sy 21ste jubileum in [[Johannesburg]] en [[Pretoria]] opgevoer het.]] Behalwe vir 'n paar Westerse geselskappe se 19de-eeuse besoeke, was die eerste professionele opvoering van Hamlet in [[Japan]] Otojiro Kawakami se ''Sjimpa''-verwerking van 1903 ("Sjimpa" beteken "nuwe skool-teater").<ref name="Gillies 259">Gillies ''en ander'' (2002, 259–262).</ref> Die toneelstuk is ook vertaal en 'n 1911-opvoering gebied wat ''Sjingeki''- ("nuwe drama") en ''Kabuki''-style vermeng het.<ref name="Gillies 259" /> Hierdie vermengde genre het sy piek bereik in Foekoeda Tsoeneari se ''Hamlet'' van 1955.<ref name="Gillies 259" /> In 1998 het Joekio Ninagawe 'n toegejuigde weergawe van ''Hamlet'' in die ''Nogaku''-teaterstyl gebied; hy het ook hierdie produksie na die Londense teaterwêreld geneem.<ref>Dawson (2002, 180).</ref> [[Lêer:John Barrymore Hamlet 1922.jpg|duimnael|John Barrymore as Hamlet in 1922.]] Konstantin Stanislawski en Edward Gordon Craig, twee van die 20ste eeu se invloedrykste teaterbeoefenaars, het saamgewerk aan die Moskouse Kunsteater se hoogs invloedryke produksie van Hamlet in 1911-12.<ref>Craig en Stanislawski het die beplanning vir hierdie produksie in 1908 begin, maar dit is vertraag tot Desember 1991 weens 'n ernstige siekte wat Stanislawski geteister het. Sien Benedetti (1998, 188–211).</ref> Terwyl Craig ten gunste was van gestileerde abstraksie het Stanislawski psigologiese motivering ondersoek.<ref>Benedetti (1999, 189, 195).</ref> Craig het aan die toneelstuk gedink as 'n simbolistiese monodrama, wat 'n droomagtige visie gebied het, soos gesien deur slegs Hamlet se oë.<ref>Sien Taxidou (1998, 38–41) vir meer oor Craig se verhouding met Russiese simboliek en die beginsels van monodrama; sien Innes (1983, 153) vir meer oor Craig se opvoeringsvooorstelle; sien beide Taxidou (1998, 181, 188) en Innes (1983, 153) vir meer oor die sentraliteit van die hoofkarakter en sy weerspeëling van die "outeurlike self".</ref> Dit was veral duidelik in die opvoering van die eerste hoftoneel (1.2.1-128).<ref>'n Helder beligte goue piramide het neergedaal van Claudius se troon, 'n voorstelling van die feodale hiërargie, wat die illusie gegee het van 'n enkele, verenigde massa van liggame. Op die donker, skadu-agtige voorgrond, geskei van die agtergrond deur 'n net, het Hamlet gelê, asof hy droom. Soos Claudius die verhoog verlaat het die figure gebly, maar die net is losgemaak, sodat dit sou lyk asof hulle wegkwyn, asof Hamlet se gedagtes elders heen beweeg. Vir hierdie effek het die toneel 'n staande toejuiging gekry, die eerste by die Moskouse Kunsteater. Sien Innes (1983, 152).</ref> Die bekendste aspek van die produksie is Craig se gebruik van groot, abstrakte skerms wat die grootte en vorm van die verhoog vir elke toneel verander het, bedoel om die karakter se geestestoestand te verteenwoordig.<ref>Sien Innes (1983, 140–175; veral. 165–167 vir die gebruik van skerms).</ref> Die produksie het vir die teater entoesiastiese en ongekende wêreldwye aandag verwerf en dit "op die kulturele kaart van Wes-Europa geplaas".<ref>Innes (1983, 172).</ref> ''Hamlet'' word dikwels opgevoer met eietydse politieke bybedoelings. Leopold Jessner se 1926-produksie by die Berlynse ''Staatstheater'' het Claudius se hof as 'n bespotting van die korrupte en kruiperige hof van Kaiser Wilhelm uitgebeeld.<ref>Hortmann (2002, 214).</ref> In Pole het die aantal produksies van ''Hamlet'' gestyg met tye van politieke onrus, aangesien die toneelstuk se politieke temas (vermoedelike misdade, omverwerpings, bewaking) gebruik kan word as kommentaar op 'n eietydse situasie.<ref>Hortmann (2002, 223).</ref> Op 'n soortgelyke wyse het Tsjeggiese regisseurs die toneelstuk met tye van besetting gebruik: 'n 1941-produksie in Vinohrady het "met die nodige versigtigheid die hulpelose situasie beklemtoon van 'n intellektueel wat poog om 'n meedoënlose omgewing te verduur".<ref>Engelse aanhaling: ''"...emphasised, with due caution, the helpless situation of an intellectual attempting to endure in a ruthless environment"''. Burian (1993), aangehaal deur Hortmann (2002, 224–225).</ref> In Sjina het opvoerings van ''Hamlet'' dikwels politieke betekenisse gehad: Goe Woewei se 1916-''The Usurper of State Power'', 'n samesmelting van ''Hamlet'' en ''Macbeth'' was 'n aanval op Juan Sjikai se poging om die republiek omver te werp.<ref name="Gillies 267">Gillies, en ander (2002, 267–269).</ref> In 1942 het Jiao Joejin die toneelstuk in 'n Konfusiaanse tempel geregisseer, waaruit die regering onttrek het om die naderende Japannese troepe te vermy.<ref name="Gillies 267" /> In die onmiddellike nasleep van die onderdrukking van die opstande by die [[Plein van die Hemelse Vrede]] in Beijing, het Lin Zjaohoea in 1990 'n ''Hamlet'' op die planke gebring waarin die prins 'n gewone individu was, gemartel deur 'n verlies aan betekenis. In hierdie produksie het die akteurs wat Hamlet, Claudius en Polonius speel hulle rolle op belangrike oomblikke tydens die opvoering omgeruil; ook met Claudius se dood, op welke oomblik die akteur wat met hoofsaaklik Hamlet geassosieer is op die grond geval het.<ref name="Gillies 267" /> Merkwaardige Londense produksies sluit in die 1925-produksie deur John Barrymore by die Haymarket-teater: dit het daaropvolgende vertolkings deur [[John Gielgud]] en [[Laurence Olivier]] beïnvloed.<ref>Morrison (2002, 247–248); Thompson en Taylor (2006a, 109).</ref> Gielgud het die hoofrol talle kere vertolk: sy 1936-produksie in New York het vir 136 opvoerings geloop, wat gelei het tot die lofbetuiging dat hy die "beste vertolker van die rol sedert Barrymore" was.<ref>Morrison (2002, 249).</ref> Maurice Evans is deur baie beskou as die voorste vertolker van Shakespeare in die Verenigde State en in die 1938/9-seisoen het hy Broadway se eerste volledige weergawe van ''Hamlet'' aangebied: met 'n totale speeltyd van vier en 'n half uur.<ref>Morrison (2002, 249–250).</ref> Olivier was in 1963 die regisseur van 'n produksie met [[Peter O'Toole]] as Hamlet, in die eerste opvoering van die nuwe ''Royal National Theatre''. === Op die silwerdoek === [[Lêer:Sarah-Bernhardt (Hamlet).jpg|duimnael|[[Sarah Bernhardt]] as Hamlet, met Yorick se skedel.]] Die vroegste sukses vir ''Hamlet'' op die silwerdoek was [[Sarah Bernhardt]] se vyf minute lange rolprent van die skermgeveg (5.2.203-387), wat in 1900 vervaardig is. Die rolprent was 'n vroeë en dus kru klankrolprent: die musiek en woorde is op fonograafplate opgeneem, wat dan veronderstel was om saam met die rolprent gespeel te word.<ref name="Brode 117">Brode (2001, 117–118).</ref> Stilprente is in 1907, 1908, 1910, 1913 en 1917 uitgereik.<ref name="Brode 117" /> In 1920 het [[Asta Nielsen]] Hamlet vertolk as 'n vrou wat haar lewe vermom as 'n man deurbring.<ref name="Brode 117" /> Laurence Olivier se [[film noir]]-weergawe van 1948 het die [[Oscar]]-toekenning vir beste rolprent en beste akteur gewen. Sy vertolking het die Oidipus-konflik van Hamlet beklemtoon, in so 'n mate dat hy op 41-jarige ouderdom die 28 jaar oue Eileen Herlie as Hamlet se moeder gekies het, teenoor homself as Hamlet.<ref>Davies (2000, 171).</ref> ''Gamlet'' is 'n Russiese verwerking van 1964, gebaseer op 'n vertaling deur [[Boris Pasternak]], met Grigori Kozintsef as regisseur en 'n klankbaan deur [[Dmitri Sjostakovitsj]].<ref>Guntner (2000, 120–121).</ref> John Gielgud was die regisseur van 'n 1964/5-produksie by die Lunt-Fontanne-teater, met [[Richard Burton]] in die hoofrol; 'n rolprent van een van die regstreekse vertonings is ook vervaardig.<ref>Brode (2001, 125–127).</ref> [[Franco Zeffirelli]] se Shakespeare-rolprente is as "sensueel, eerder as beredeneerd" beskryf: sy doelwit was om Shakespeare "selfs gewilder" te maak.<ref>Beide aanhalings van Cartmell (2000, 212), die laaste aanhaling word aan Zeffirelli self toegeskryf, uit 'n onderhoud met die ''South Bank Show'' in Desember 1997.</ref> Ten einde hierdie doel te bereik het hy die Australiese akteur [[Mel Gibson]], toe beroemd as Mad Max, in die titelrol van sy 1990-rolprent gekies en Glenn Close, toe bekend as die psigotiese "ander vrou" in ''Fatal Attraction'', as Gertrude.<ref>Guntner (2000, 121–122).</ref> In kontras met Zeffirelli, wie se ''Hamlet'' drasties verkort is, het [[Kenneth Branagh]] in 1996 die hoofrol in sy eie verwerking van die toneelstuk gespeel, asook die regie behartig. Dié weergawe het elke woord van Shakespeare se toneelstuk bevat en materiaal van die F1- en K2-tekste gekombineer. Branagh se ''Hamlet'' het 'n speeltyd van ongeveer vier uur.<ref>Crowl (2000, 232).</ref> Die rolprent gebruik kostuums en meubilering uit die laat 19de eeu en Blenheim-paleis (Engeland), wat uit die 18de eeu dateer, is vir die buitetonele van Elsinore gebruik. Die rolprent is gestruktureer as 'n epos en gebruik terugflitse om elemente te beklemtoon waarna daar nie duidelik in die toneelstuk verwys word nie: Hamlet se seksuele verhouding met [[Kate Winslet]] se Ophelia, byvoorbeeld, of sy jeugdige verhouding met Yorick.<ref>Keyishian (2000, 78–79).</ref> In 2000 het Michael Almereyda die verhaal in 'n moderne Manhattan laat afspeel, met [[Ethan Hawke]] as Hamlet, nie 'n prins nie, maar 'n filmstudent. In hierdie weergawe is Claudius die hoof- uitvoerende beampte van die "Denmark Corporation" en het hy die besigheid oorgeneem deur sy broer te vermoor.<ref>Burnett (2000).</ref> === Verwerkings vir die verhoog en silwerdoek === Die Wes-Duitse regisseur Helmut Käutner het ''Hamlet'' verwerk tot 'n verhaal wat siviele korrupsie behandel in ''Der Rest ist Schweigen''; [[Akira Kurosawa]] het dieselfde tema gebruik vir sy verwerking, ''Warui Yatso Hodo Yoku Nemuru''.<ref>Howard (2000, 300–301).</ref> In die Franse Claude Chabrol se ''Ophélia'' (1962) kyk die hoofkarakter, Yvan, na Olivier se ''Hamlet'' en oortuig hy homself daarvan dat hy in Hamlet se situasie verkeer.<ref>Howard (2000, 301–302).</ref> [[Tom Stoppard]] se toneelstuk ''[[Rosencrantz and Guildenstern Are Dead]]'' (wat ook as 'n 1991-rolprent verkrygbaar is) beeld die gebeurtenisse van ''Hamlet'' uit die perspektief van Hamlet se twee vriende uit: 'n treurspel oor twee minder belangrike karakters wat moet sterf om hulle rol te vervul in 'n drama wat hulle nie verstaan nie. In 1977 het die Oos-Duitse toneelskrywer Heiner Müller ''Die Hamletmaschine'' geskryf: 'n postmodernistiese, gekondenseerde weergawe van ''Hamlet''; hierdie weergawe was gevolglik saamgesmelt met sy vertaling van Shakespeare se toneelstuk in sy 1989/1990-produksie ''Hamlet/Maschine''.<ref>Teraoka (1985, 13).</ref> Sommige beskou Disney se ''The Lion King'' as die ''Hamlet''-verwerking wat die hoogste bruto wins geniet het; die animasierolprent vertel 'n los weergawe van die verhaal met Afrika-leeus in die rolverdeling.<ref>Vogler (1992, 267–275).</ref> == Afrikaanse vertalings == * ''Hamlet'' (1973), vertaal deur [[Eitemal]]. {{ISBN|0-624-00440-6}} * ''Hamlet: prins van Denemarke'' (1959), vertaal deur D.P. de Klerk. == Verwysings == === Aantekeninge === : ''Hierdie artikel is 'n vertaling van die Engelse Wikipedia-artikel, [[:en:Special:PermanentLink/200941719|"Hamlet"]].'' <div class="references-small">Alle verwysing na ''Hamlet'', tensy anders aangedui, is geneem uit die Arden Shakespeare K2 (Thompson en Taylor, 2006a). Volgens hulle verwysingstelsel beteken 3.1.55 bedryf 3, toneel 1, reël 55. Die Arden Shakespeare se "Hamlet: the texts of 1603 and 1623 (Thompson en Taylor, 2006b) het geen bedryfverdelings nie, dus beteken 7.115 toneel 7, reël 115.</div> {{Verwysings|3}} === Weergawes van ''Hamlet'' === <div class="references-small" style="-moz-column-count:1; column-count:1;"> * Bate, Jonathan, en Eric Rasmussen, reds. 2007. ''Complete Works''. By William Shakespeare. The RSC Shakespeare. New York: Modern Library. {{ISBN|0-679-64295-1}}. * Edwards, Phillip, red. 1985. ''Hamlet, Prince of Denmark''. New Cambridge Shakespeare reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-29366-9}}. * Hibbard, G. R., red. 1987. ''Hamlet''. Oxford World's Classics reeks. Oxford. {{ISBN|0-19-283416-9}}. * Hoy, Cyrus, red. 1992. ''Hamlet''. Norton Critical Edition reeks. 2de uitgawe. New York: Norton. {{ISBN|978-0-393-95663-4}}. * Irace, Kathleen O. 1998. ''[https://phdify.com/hamlet-essay-topics The First Quarto of Hamlet]''. New Cambridge Shakespeare-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-65390-8}}. * Jenkins, Harold, red. 1982. ''Hamlet''. The Arden Shakespeare, tweede uitgawe. Londen: Methuen. {{ISBN|1-903436-67-2}}. * Lott, Bernard, red. 1970. ''Hamlet''. New Swan Shakespeare Advanced reeks. Nuwe uitgawe. Londen: Longman. {{ISBN|0-582-52742-2}}. * Spencer, T. J. B., red. 1980 ''Hamlet''. New Penguin Shakespeare reeks. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-070734-4}}. * Thompson, Ann en Neil Taylor, reds. 2006a. ''Hamlet''. The Arden Shakespeare, 3de reeks. Volume een. Londen: Arden. {{ISBN|1-904271-33-2}}. * 2006b. ''Hamlet: The Texts of 1603 en 1623''. The Arden Shakespeare, derde reeks. Volume twee. Londen: Arden. {{ISBN|1-904271-80-4}}. * Wells, Stanley, en Gary Taylor, reds. 1988. ''The Complete Works''. Deur William Shakespeare. The Oxford Shakespeare. Kompakte weergawe. Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-871190-5}}. </div> === Sekondêre bronne === <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"><div style="font-size:90%;"> * Alexander, Peter. 1964. ''Alexander's Introductions to Shakespeare''. Londen: Collins. * Banham, Martin, red. 1998. ''The Cambridge Guide to Theatre''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-43437-8}}. * Baskerville, Charles Read. red. 1934. ''Elizabethan and Stuart Plays''. New York: Henry Holt and Company. * Benedetti, Jean. 1999. ''Stanislavski: His Life and Art''. Hersiene uigawe. Oorspronklike uitgawe gepubliseer in 1988. Londen: Methuen. {{ISBN|0-413-52520-1}}. * Blits, Jan H. 2001. Introduction. In ''Deadly Thought: "Hamlet" and the Human Soul'': 3–22. Langham, MD: Lexington Books. {{ISBN|0-7391-0214-1}}. * Bloom, Harold. 2001. ''Shakespeare: The Invention of the Human''. Open Market red. Harlow, Essex: Longman. {{ISBN|1-57322-751-X}}. * 2003. ''Hamlet: Poem Unlimited''. Edinburg: Cannongate. {{ISBN|1-84195-461-6}}. * Britton, Celia. 1995. "Structuralist and poststructuralist psychoanalytic and Marxist theories" in ''Cambridge History of Literary Criticism: From Formalism to Poststructuralism (Vol&nbsp;8)''. red. Raman Seldon. Cambridge: Cambridge University Press 1995. {{ISBN|978-0-521-30013-1}}. * Brode, Douglas. 2001. ''Shakespeare in the Movies: From the Silent Era to Today''. New York: Berkley Boulevard Books. {{ISBN|0-425-18176-6}}. * Brown, John Russell. 2006. ''Hamlet: A Guide to the Text and its Theatrical Life''. Shakespeare Handbooks reeks. Basingstoke, Hampshire en New York: Palgrave Macmillan. {{ISBN|1-4039-2092-3}}. * Burian, Jarka. 1993. "Hamlet in Postwar Czech Theatre". In ''Foreign Shakespeare: Contemporary Performance''. Red. Dennis Kennedy. Nuwe uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. {{ISBN|0-521-61708-1}}. * Burnett, Mark Thornton. 2000. "&nbsp;'To Hear and See the Matter': Communicating Technology in Michael Almereyda's ''Hamlet'' (2000)". ''Cinema Journal'' 42.3: 48–69. * Carincross, Andrew S. 1936. ''The Problem of Hamlet: A Solution''. Herdrukte uitgawe. Norwood, PA.: Norwood Editions, 1975. {{ISBN|0-88305-130-3}}. * Cartmell, Deborah. 2000. "Franco Zeffirelli and Shakespeare". In Jackson (2000, 212–221). * Chambers, Edmund Kerchever. 1923. ''The Elizabethan Stage''. 4 volumes. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-811511-3}}. * 1930. ''William Shakespeare: A Study of Facts and Problems''. Oxford: Clarendon Press, 1988. {{ISBN|0-19-811774-4}}. * Crowl, Samuel. 2000. "Flamboyant Realist: Kenneth Branagh". In Jackson (2000, 222–240). * Crystal, David, en Ben Crystal. 2005. ''The Shakespeare Miscellany''. New York: Penguin. {{ISBN|0-14-051555-0}}. * Davies, Anthony. 2000. "The Shakespeare films of Laurence Olivier". In Jackson (2000, 163–182). * Dawson, Anthony B. 1995. ''Hamlet''. Shakespeare in Performance reeks. Nuwe uitgawe. Manchester: Manchester University Press, 1997. {{ISBN|0-7190-4625-4}}. * 2002. "International Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 174–193). * [[T.S. Eliot|Eliot, T.S.]] 1920. [http://www.bartleby.com/200/sw9.html "Hamlet and his Problems"]. In ''The Sacred Wood: Essays in Poetry and Criticism''. Londen: Faber & Gwyer. {{ISBN|0-416-37410-7}}. * [[Reginald A. Foakes|Foakes, R. A.]] 1993. ''Hamlet versus Lear: Cultural Politics and Shakespeare's Art''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-60705-1}}. * French, George Russell. 1869. ''Shakspeareana Geologica''. Londen: Macmillan. Herdruk in New York: AMS, 1975. {{ISBN|0-404-02575-7}}. * [[Sigmund Freud|Freud, Sigmund]]. 1900. ''[[The Interpretation of Dreams]]''. Trans. James Strachey. Red. Angela Richards. The Penguin Freud Library, vol.&nbsp;4. Londen: Penguin, 1991. {{ISBN|0-14-013794-7}}. * Gay, Penny. 2002. "Women and Shakespearean Performance". In Wells en Stanton (2002, 155–173). * Gillies, John, Ryuta Minami, Ruru Li, en Poonam Trivedi. 2002. "Shakespeare on the Stages of Asia". In Wells en Stanton (2002, 259–283). * Greenblatt, Stephen. 2004a. ''Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare''. New York: W.W. Norton & Co. {{ISBN|0-393-05057-2}}. * 2004b. [http://www.nybooks.com/articles/17483 "The Death of Hamnet and the Making of Hamlet"]. ''N.Y. Review of Books'' 51.16 (Oct. 21, 2004). * Greg, Walter Wilson. 1955. ''The Shakespeare First Folio, its Bibliographical and Textual History''. Oxford: Clarendon Press. {{OCLC|580880}} * Guntner, J. Lawrence. 2000. "''Hamlet'', ''Macbeth'' and ''King Lear'' on film". In Jackson (2000, 117–134). * Halliday, F. E. 1964. ''A Shakespeare Companion 1564–1964''. Shakespeare Library reeks. Baltimore, Penguin, 1969. {{ISBN|0-14-053011-8}}. * Hattaway, Michael. 1982. ''Elizabethan Popular Theatre: Plays in Performance''. Theatre Production reeks. Londen en Boston: Routledge en Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-9052-8}}. * 1987. ''Hamlet''. The Critics Debate reeks. Basingstoke, Hampshire: Macmillan. {{ISBN|0-333-38524-1}}. * Holland, Peter. 2002. "Touring Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 194–211). * 2007. "Shakespeare Abbreviated". In Shaughnessy (2007, 26–45). * Hortmann, Wilhelm. 2002. "Shakespeare on the Political Stage in the Twentieth Century". In Wells en Stanton (2002, 212–229). * Howard, Jean E. 2003. "Feminist Criticism". In ''Shakespeare: An Oxford Guide'': 411–423. Red. Stanley Wells en Lena Orlin. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-924522-3}}. * Howard, Tony. 2000. "Shakespeare's Cinematic Offshoots". In Jackson (2000, 303–323). * Hurstfield, Joel, en James Sutherland. 1964. ''Shakespeare's World''. New York: St. Martin's Press. * Innes, Christopher. 1983. ''Edward Gordon Craig''. Directors in Perspective-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-27383-8}}. * Jackson, MacDonald P. 1986. "The Transmission of Shakespeare's Text". In ''The Cambridge Companion to Shakespeare Studies'' Red. Stanley Wells. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-31841-6}}. 163–185. * 1991. "Editions and Textual Studies Reviewed". In ''Shakespeare Survey 43, The Tempest and After'': 255–270. Red. Stanley Wells. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-39529-1}}. * Jackson, Russell, red. 2000. ''The Cambridge Companion to Shakespeare on Film''. Cambridge Companions to Literature reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-63975-1}}. * Jenkins, Harold. 1955. "The Relation Between the Second Quarto and the Folio Text of ''Hamlet''". ''Studies in Bibliography'' 7: 69–83. * Jones, Gwilym. 2007. [http://www.globelink.org/research/thomasmiddleton/ ''Thomas Middleton at the Globe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930154009/http://www.globelink.org/research/thomasmiddleton/ |date=30 September 2011 }}. Londen: ''Globe Theatre education resource centre''. Verkry op: 30 Desember 2007. * Kermode, Frank. 2000. ''Shakespeare's Language''. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-028592-X}}. * Keyishian, Harry. 2000. "Shakespeare and Movie Genre: The Case of ''Hamlet''". In Jackson (2000, 72–84). * Kirsch, A. C. 1968. "A Caroline Commentary on the Drama". ''Modern Philology'' 66: 256–261. * Knowles, Ronald. 1999. "Hamlet and Counter-Humanism" ''Renaissance Quarterly'' 52.4: 1046–1069. * [[Jacques Lacan|Lacan, Jacques]]. 1959. "Desire and the Interpretation of Desire in ''Hamlet''". In ''Literature and Psychoanalysis: The Question of Reading Otherwise''. Red. Shoshana Felman. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1982. Het oorspronklik verskyn as 'n dubbeluitgawe van ''Yale French Studies'', nrs. 55/56 (1977). {{ISBN|0-8018-2754-X}}. * [[John Lennard|Lennard, John]]. 2007. ''William Shakespeare: Hamlet''. Literature Insights-reeks. Humanities-Ebooks, 2007. {{ISBN|1-84760-028-X}}. * MacCary, W. Thomas. 1998. ''"Hamlet": A Guide to the Play''. Greenwood Guides to Shakespeare-reeks. Westport, CT: Greenwood Press. {{ISBN|0-313-30082-8}}. * Marsden, Jean I. 2002. "Improving Shakespeare: from the Restoration to Garrick". In Wells en Stanton (2002, 21–36). * Matheson, Mark. 1995. "Hamlet and 'A Matter Tender and Dangerous'&nbsp;". ''Shakespeare Quarterly'' 46.4: 383–397. * Matus, Irvin Leigh. 1994. ''Shakespeare, in Fact''. Nuwe uitgawe. New York: Continuum International Publishing, 1999. {{ISBN|0-8264-0928-8}}. * Moody, Jane. 2002. "Romantic Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 37–57). * Morrison, Michael A. 2002. "Shakespeare in North America". In Wells en Stanton (2002, 230–258). * O'Connor, Marion. 2002. "Reconstructive Shakespeare: Reproducing Elizabethan and Jacobean Stages". In Wells en Stanton (2002, 76–97). * Osborne, Laurie. 2007. "Narration and Staging in ''Hamlet'' and its afternovels" in Shaughnessy (2007, 114–133). * Oxford English Dictionary (Tweede Uitgawe) CD-ROM-weergawe 3 Januarie 2004. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-861016-8}}. * Novy, Marianne. 1994. ''Engaging with Shakespeare: Responses of George Eliot and Other Women Novelists''. (Athens, Georgia) in Thompson en Taylor (2006a, 127). * [[Charlton Ogburn|Ogburn, Charlton]]. 1984. ''The Mystery of William Shakespeare''. New York: Dodd, Mead & Co. {{ISBN|0-396-08441-9}}. * [[Charlton Ogburn|Ogburn, Charlton]]. 1988. ''The Mystery of William Shakespeare''. Londen : Cardinal. {{ISBN|0-7474-0255-8}}. * Pennington, Michael. 1996. ''"Hamlet": A User's Guide''. Londen: Nick Hern. {{ISBN|1-85459-284-X}}. * Pitcher, John, en Woudhuysen, Henry. 1969. ''Shakespeare Companion, 1564–1964''. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-053011-8}}. * Rosenberg, Marvin. 1992. ''The Masks of Hamlet''. Londen: Associated University Presses. {{ISBN| 0-87413-480-3}}. * Rowse, Alfred Leslie. 1963. ''William Shakespeare: A Biography''. New York: Harper & Row. Herdruk in New York: Barnes & Noble Books, 1995. {{ISBN|1-56619-804-6}}. * [[Saxo Grammaticus|Saxo]], en Hansen, William. 1983. ''Saxo Grammaticus & the Life of Hamlet''. Lincoln: University of Nebraska Press. {{ISBN|0-8032-2318-8}}. * Schoch, Richard W. 2002. "Pictorial Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 58–75). * Shapiro, James. 2005. ''1599: A Year in the Life of William Shakespeare''. Londen: Faber, 2006. {{ISBN|0-571-21481-9}}. * Shaughnessy, Robert. 2007. ''The Cambridge Companion to Shakespeare and Popular Culture''. ''Cambridge Companions to Literature''-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-60580-9}}. * [[George Bernard Shaw|Shaw, George Bernard]]. 1961. ''Shaw on Shakespeare''. Red. Edwin Wilson. New York: Applause. {{ISBN|1-55783-561-6}}. * [[Elaine Showalter|Showalter, Elaine]]. 1985. "Representing Ophelia: Women, Madness, and the Responsibilities of Feminist Criticism" In ''Shakespeare and the Question of Theory'': 77–94. Red. Patricia Parker en Geoffrey Hartman. New York en Londen: Methuen. {{ISBN|0-416-36930-8}}. * Smallwood, Robert. 2002. "Twentieth-century Performance: The Stratford and London Companies". In Wells en Stanton (2002, 98–117). * Starks, Lisa S. 1999. "The Displaced Body of Desire: Sexuality in Kenneth Branagh's ''Hamlet''". In ''Shakespeare and Appropriation'': 160–178. Red. Christy Desmet en Robert Sawyer. Accents on Shakespeare-reeks. Londen: Routledge. {{ISBN|0-415-20725-8}}. * Taxidou, Olga. 1998. ''The Mask: A Periodical Performance by Edward Gordon Craig''. Contemporary Theatre Studies-reeks, volume 30. Amsterdam: Harwood Academic Publishers. {{ISBN|90-5755-046-6}}. * Taylor, Gary. 1989. ''Reinventing Shakespeare: A Cultural History from the Restoration to the Present''. Londen: Hogarth Press. {{ISBN|0-7012-0888-0}}. * 2002. "Shakespeare Plays on Renaissance Stages". In Wells en Stanton (2002, 1–20). * Teraoka, Arlene Akiko. 1985. ''The Silence of Entropy or Universal Discourse : the Postmodernist Poetics of Heiner Müller''. New York: Peter Lang. {{ISBN|0-8204-0190-0}}. * Thompson, Ann. 2001. "Shakespeare and sexuality" in Catherine M S Alexander en Stanley Wells ''Shakespeare and Sexuality'': 1–13. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-80475-2}}. * Thompson, Ann en Taylor, Neil. 1996. ''William Shakespeare, "Hamlet"''. Plymouth, UK: Northcote House. {{ISBN|0-7463-0765-9}}. * Thomson, Peter. 1983. ''Shakespeare's Theatre''. Theatre Production-reeks. Londen en Boston: Routledge en Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-9480-9}}. * Tomm, Nigel. 2006. ''Shakespeare's "Hamlet" Remixed''. BookSurge. {{ISBN|1-4196-4892-6}}. * Uglow, Jenny. 1977. ''Hogarth: A Life and a World''. Nuwe uitgawe. Londen: Faber and Faber, 2002. {{ISBN|0-571-19376-5}}. * Vickers, Brian, red. 1974a. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume one (1623–1692). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13404-8}}. * 1974b. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume 4 (1753–1765). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13407-2}}. * 1974c. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume 5 (1765–1774). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13408-0}}. * Vogler, Christopher. 1992. ''The Writer's Journey: Mythic Structure for Storytellers and Screenwriters''. Tweede hersiene uitgawe. Londen: Pan Books, 1999. {{ISBN|0-330-37591-1}}. * Ward, David. 1992. "The King and 'Hamlet'&nbsp;". ''Shakespeare Quarterly'' 43.3: 280–302. * Weimann, Robert. 1985. "Mimesis in ''Hamlet''". In ''Shakespeare and the Question of Theory'': 275–291. Red. Patricia Parker en Geoffrey Hartman. New York en Londen: Methuen. {{ISBN|0-416-36930-8}}. * [[Stanley Wells|Wells, Stanley]], en Stanton, Sarah, reds. 2002. ''The Cambridge Companion to Shakespeare on Stage''. Cambridge Companions to Literature-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-79711-X}}. * Wilson, John Dover. 1932. ''The Essential Shakespeare: A Biographical Adventure''. Cambridge: Cambridge University Press. * 1934. ''The Manuscript of Shakespeare's "Hamlet" and the Problems of its Transmission: An Essay in Critical Bibliography''. 2 volumes. Cambridge: The University Press. * 1935. ''What Happens in Hamlet''. Cambridge: Cambridge University Press, 1959. {{ISBN|0-521-06835-5}}. * Welsh, Alexander. 2001. ''Hamlet in his Modern Guises'' (New Jersey: Princeton) in Thompson en Taylor (2006a, 125). * Winstanley, Lilian. 1921. ''Hamlet and the Scottish succession, Being an Examination of the Relations of the Play of ''Hamlet'' to the Scottish Succession and the Essex Conspiracy''. Londen: Cambridge University Press. Herdruk: Philadelphia: R. West, 1977. {{ISBN|0-8492-2912-X}}. * Wofford, Susanne L. 1994. "A Critical History of Hamlet" In ''Hamlet: Complete, Authoritative Text with Biographical and Historical Contexts, Critical History, and Essays from Five Contemporary Critical Perspectives'': 181–207. Boston: Bedford Books of St. Martins Press. {{ISBN|0-312-08986-4}}. </div></div> == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Tekste * [http://www.opensourceshakespeare.org/views/plays/playmenu.php?WorkID=hamlet Open Source Shakespeare—Hamlet] Die volledige teks van ''Hamlet'', gebaseer op die Tweede Kwatryn. * [http://internetshakespeare.uvic.ca/Library/plays/Ham.html ISE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131007115145/http://internetshakespeare.uvic.ca/Library/plays/Ham.html |date= 7 Oktober 2013 }} — ''Internet Shakespeare Editions'': transkripsies en faksimilees van K1, K2 en F1. * [http://www.hamletregained.com/ ''Hamlet (Regained)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151012173914/http://hamletregained.com/ |date=12 Oktober 2015 }} — Volledige teks van die toneelstuk, met 'n moderne Engelse vertaling en uitgebreide aantekeninge. * [http://www.hyperhamlet.unibas.ch/ "HyperHamlet"] — Die teks van die Tweede Kwatryn, met 'n hele aantal verwysings en aantekeninge. ; Analises * [http://shea.mit.edu/ramparts ''Hamlet on the Ramparts''] — Die ''Massachusetts Institute of Technology'' se Shakespeare Elektroniese Argief. * [http://www.leoyan.com/global-language.com/ENFOLDED/ Hamletworks.org] {{Webarchive|url=https://archive.is/20050323042557/http://www.leoyan.com/global-language.com/ENFOLDED/ |date=23 Maart 2005 }} – 'n Bron met verskeie weergawes van ''Hamlet'' en 'n groot hoeveelheid kommentaar, faksimilees, konkordansies en meer. * [http://www.brightlightsfilm.com/51/hamlet.htm "Nine Hamlets"] — 'n Analise van die toneelstuk en nege rolprentweergawes. {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Toneelstukke]] [[Kategorie:William Shakespeare]] 8x6sqbqr6uybpr1956uksyrgf61rg6x 0 20530 2915865 2832117 2026-07-06T02:02:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915865 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lange-MigrantMother02.jpg|duimnael|regs|250px|Die ekonomiese krisis het baie gesinne feitlik oornag in armoede gedompel: 'n Trekarbeider met haar kinders in Kalifornië, 1936. <br />''Foto geneem deur Dorothea Lange'']] Die '''Groot Depressie''' was 'n wêreldwye ekonomiese ineensinking van [[1929]] tot [[1933]]. Die tydstip waarop dit die verskillende lande getref het, het verskil, maar in die meeste lande het die Groot Depressie in 1929 begin en tot in die laat 1930's voortgewoed.<ref>John A. Garraty, ''The Great Depression'' (1986)</ref> Dit was die langste, mees intense en mees wydverspreide [[ekonomiese depressie|depressie]] van die 20ste eeu.<ref name="ReferenceA">Charles Duhigg, "Depression, You Say?</ref> Die Groot Depressie word oor die algemeen as voorbeeld genoem om te wys hoe ver die wêreldekonomie agteruit kan gaan.<ref>Barry Eichengreen, ''Hall of Mirrors: The Great Depression, The Great Recession, and the Uses-and Misuses-of History'' (2014)</ref> Die ineenstorting van die Wall Street-aandelebeurs op [[29 Oktober]] [[1929]] het regstreeks gelei tot die ekonomiese insinking toe Amerikaanse lenings aan [[Europa]] beëindig is en sakevertroue wêreldwyd drasties afgeneem het. 'n Groot [[Oostenryk]]se [[bank]] het ook in duie gestort, wat destabilisering in Sentraal- en [[Oos-Europa]] tot gevolg gehad het. In [[Suid-Afrika]] het die [[Pakt-regering]] onder die eerste minister, genl. [[James Barry Munnik Hertzog|J.B.M. Hertzog]], hardkoppig geweier om Brittanje se voorbeeld te volg en van die [[goudstandaard]] afstand te doen omdat die regering wou bewys dat Suid-Afrika 'n onafhanklike staat was wat sy eie besluite kon neem. Dit het die uitwerking van die depressie vererger deur die uitvloei van kapitaal uit die land aan te moedig en 'n afname in uitvoere te vererger. Suid-Afrika het uiteindelik in [[1932]], deels danksy die ingryping en pleidooie van adv. [[Tielman Roos]], toegegee en die goudstandaard laat vaar. As grootste [[goud]]produsent ter wêreld het dit onmiddellik meegebring dat die goudprys gestyg het en die afwaartse neiging in die [[ekonomie]] is omgekeer. 'n Lang tydperk van ekonomiese groei het gevolg wat eers tydens die insinking ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] ten einde geloop het. == Verloop == Die depressie het op 4 September 1929 in die [[Verenigde State van Amerika]] met die skerp val in aandelepryse begin. In Oktober 1929 het die Wallstraat-aandelebeurs totaal in duie gestort. Dit het bekend geword as Swart [[Dinsdag]]. Tussen 1929 en 1932 het die algemene verbruikersindeks wêreldwyd met 15% geval--in vergelyking met die Groot Resessie van 2008/2009, toe die internasionale verbruikersindeks met minder as 1% gedaal het.<ref>Roger Lowenstein, "History Repeating," [http://www.wsj.com/articles/book-review-hall-of-mirrors-by-barry-eichengreen-1421192283?autologin=y ''Wall Street Journal'' Jan 14, 2015]</ref> Sommige lande kon daarin slaag om teen die middel van die 1930's te begin herstel, maar in baie ander lande het die Groot Depressie tot met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog voortgeduur.<ref>Garraty, ''Great Depression'' (1986) ch1</ref> Die Groot Depressie het 'n verwoestende uitwerking op beide ryk en arm lande gehad. Persoonlike inkomstebelasting, winste en verbruikerspryse het geval, terwyl internasionale handel met meer as 50% gedaal het. Werkloosheid het in Amerika met 25% toegeneem en in sommige ander lande was soveel as 33% van die bevolking sonder werk.<ref name="Frank_Bernanke">Frank, Robert H.; Bernanke, Ben S. (2007).</ref> Stede wêreldwyd is swaar getref, veral dié wat aangewese was op swaar nywerhede. Konstruksiewerk is in baie lande totaal tot stilstand gedwing. Plaasgemeenskappe en landelike gebiede het swaar gekry met oespryse wat sowat 60% gedaal het.<ref name="USBLS">[http://www.bls.gov/data/ "Commodity Data"].</ref><ref>Cochrane, Willard W. (1958).</ref><ref>"World Economic Survey 1932–33".</ref><ref>Mitchell, ''Depression Decade''</ref> == Die begin == [[Lêer:1929 wall street crash graph.svg|regs|duimnael|400x400px|Die Dow Jones Industrial, 1928–30]] Ekonomiese geskiedskrywers reken oor die algemeen dat die ineenstorting van die Amerikaanse aandelebeurs die begin van die Groot Depressie was maar,<ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/243118/Great-Depression Great Depression], Encyclopædia Britannica</ref> sommiges is egter skepties en sien die ineenstorting eerder as 'n simptoom, as wat dit die oorsaak daarvan was.<ref name="Frank_Bernanke">Frank, Robert H.; Bernanke, Ben S. (2007).</ref><ref>"Economics focus: The Great Depression".</ref><ref>[http://www.gold-eagle.com/editorials_98/vronsky060698.html "1998/99 Prognosis Based Upon 1929 Market Autopsy"].</ref> Die agteruitgang van die Amerikaanse ekonomie het 'n internasionale kettingreaksie begin vanwaar die meeste ander lande ook in die Groot Depressie verval het. == Oorsake == [[Lêer:Crowd outside nyse.jpg|duimnael|'n Skare besorgde Amerikaners op die hoek van Wall- en Broadstrate tydens die ineenstorting van die aandelebeurs in 1929 ]] Namate die Depressie sy tol eis het die Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] met openbare sektor- en plaas-subsidies en ander meganismes desperaat probeer om die Amerikaanse ekonomie weer op dreef te kry. Dit het, volgens kenners, die ekonomie gestimuleer, maar Roosevelt het glad nie genoeg bestee om die ekonomie heeltemal uit die resessie te neem nie. Die resessie het voortgeduur tot en met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>Klein, Lawrence R. (1947).</ref><ref name="Fisher33">Fisher, Irving (October 1933).</ref><ref name="lhf-30s">[http://www.livinghistoryfarm.org/farminginthe30s/money_08.html "Bank Failures"] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20090219185825/http://livinghistoryfarm.org/farminginthe30s/money_08.html |date=19 Februarie 2009 }}.</ref> [[Lêer:American union bank.gif|duimnael|'n Skare paniekerige mense voor die Amerikaanse Union Bank tydens die bankstormlope toe die Groot Depressie uitbreek]] [[Lêer:Bank of the United States failure NYWTS.jpg|duimnael|'n Skare mense buite 'n bank in New York- 1931]] == Keerpunt en herstel == In die meeste lande het die herstel van die Groot Depressie in 1933 beginI,<ref name="Britannica"/> maar die [[Verenigde State van Amerika]] het nog vir 'n dekade verder gespook om terug te kon kom by sy Bruto nasionale produk ( BNP ) van 1929 en het steeds met 'n werkloosheidsyfer van sowat 15% in 1940 gesit, hoewel dit darem beter was as die 25% in 1933. === Tweede Wêreldoorlog en herstel === Die algemene opvatting onder ekonomiese historici is dat die Groot Depressie met die aanvang van die Tweede Wêreldoorlog geëindig het. Baie kenners meen die geld wat vir die oorlog bestee is, het in 'n groot mate die herstel van die Groot Depressie versnel, hoewel ander weer glo dit het nie werklik so 'n groot rol gespeel nie. Die oorlog het egter gehelp om werkloosheid te verminder.<ref name="Britannica"/><ref name="Galbraith">Referring to the effect of World War II spending on the economy, economist John Kenneth Galbraith said, "One could not have had a better demonstration of the Keynesian ideas."</ref><ref>Romer, Christina D. (1992).</ref><ref name="Great Depression and World War II">[http://memory.loc.gov/learn/features/timeline/depwwii/depwar.html Great Depression and World War II].</ref> == Nagevolge == Die meeste lande het hulpskemas op die been gebring en in die meeste gevalle het haglike ekonomiese toestande politieke opstande tot gevolg gehad wat die mense polities regs laat neig het. Talle Europese en Latyns-Amerikaanse lande het van 'n demokrasie na diktature en gesagstate beweeg. Die bekendste hiervan is natuurlik die ontstaan van Nazi-Duitsland in 1933.<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/lo/countries/de/de_economic.html Germany – Economic], Public Broadcasting Service (PBS).</ref><ref>http://www.historyplace.com/worldwar2/riseofhitler/runs.htm</ref> === Suid-Afrika === {{Hoofartikel|Groot Depressie in Suid-Afrika}} Namate die wêreldhandel agteruit gegaan het, het die aanvraag na Suid-Afrika se landbouprodukte en minerale uitvoere ook drasties afgeneem. Die Carnegie-Kommissie se ondersoek na die [[Armblankevraagstuk]] in Suid-Afrika het in 1931 tot die slotsom gekom dat byna een-derde van alle Afrikaners as armlastiges leef. Die sosiale krisis wat die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|depressie in Suid-Afrika]] veroorsaak het, was die begin van die skeuring in Afrikanergeledere tussen die "gesuiwerde" en die "smelter' faksies binne die [[Nasionale Party]] en die Nasionale Party se daaropvolgende samesmelting met die [[Suid-Afrikaanse Party]].<ref>Dan O'Meara, ''Volkskapitalisme: class, capital, and ideology in the development of Afrikaner nationalism, 1934–1948'' (Cambridge University Press, 1983).</ref><ref>[http://www.country-studies.com/south-africa/the-great-depression-and-the-1930s.html The Great Depression and the 1930S] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210426195406/https://www.country-studies.com/south-africa/the-great-depression-and-the-1930s.html |date=26 April 2021 }}, Federal Research Division of the Library of Congress.</ref> == Leesstof == Daar is talle geskrifte oor die Groot Depressie gepubliseer deur skrywers wat 'n era van finansiële- sowel as die emosionele trauma van dié tydvak geboekstaaf het. Die bekendste hiervan is verseker [[John Steinbeck]] se ''The Grapes of Wrath ''wat in 1939 gepubliseer en vir hom die [[Pulitzerprys]] en die [[Nobelprys]] laat wen het. Nog een van Steinbeck is ''Of Mice and Men ''en [[Harper Lee]] se ''[[To Kill a Mockingbird]]''.<ref>David Taylor, ''Soul of a People: The WPA Writers' Project Uncovers Depression America'' (2009).</ref><ref>Jerre Mangione, ''The Dream and the Deal: The Federal Writers' Project, 1935–1943'' (1996)</ref><ref>Jerrold Hirsch, ''Portrait of America: A Cultural History of the Federal Writers' Project'' (2006)</ref><ref>Stacy I. Morgan, ''Rethinking Social Realism: African American art and literature, 1930–1953 '' (2004), p. 244.</ref> == Galery == <gallery widths="220" heights="220"> Lêer:WomanFactory1940s.jpg|'n Vroulike fabriekswerker in Fort Worth, Texas, in 1942. Die vroue het in die arbeidmark inbeweeg namate die mans vir die weermag opgeroep is. Lêer:Poor mother and children, Oklahoma, 1936 by Dorothea Lange.jpg|'n Brandarm Amerikaanse gesin by hulle plakkershut-1936. Lêer:UnemployedMarch.jpg|Werklose mans betoog in Toronto en Ontario in Kanada. Lêer:Bundesarchiv Bild 119-11-19-12, Adolf Hitler bei Ortsgruppenfeier der NSDAP Rosenheim.jpg|Adolf Hitler in 1935. Lêer:Bundesarchiv Bild 102-10246, England, Arbeitslose vor Gewerkschaftshaus.jpg|Werkloses voor 'n werkplek in Londen-1930. Lêer:Unemployed men queued outside a depression soup kitchen opened in Chicago by Al Capone, 02-1931 - NARA - 541927.jpg|Werklose Amerikaners staan in toue in Chicago by 'n sopkombuis en wag vir kos-1931. </gallery> == Sien ook == * [[Groot Depressie in Suid-Afrika]] == Bronne == * Scannell, J.P., ''Die Afrikaanse Kernensiklopedie'', Nasionale Boekhandel Beperk, Kaapstad (et. al.), 1965. * Cameron, Trewhella (hoofred.), ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', Human & Rousseau, Kaapstad en Pretoria, 1986. * Van der Spuy, D.C. (hoofred.), ''Amptelike Jaarboek van die Republiek van Suid-Afrika'' (Eerste Uitgawe), Departement van Inligting, Pretoria, 1975. * Saunders, Christopher C. (raadgewende red.), ''An Illustrated Dictionary of South African History'', Ibis Books and Editorial Services cc, Sandton, 1994. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Geskiedenis]] f6xoev3xmo8fldskivxlgturxrd6bov 0 20612 2915817 2853918 2026-07-05T18:23:18Z JMK 649 koord 2915817 wikitext text/x-wiki : ''Vir '''Boland''', die rugbyspan, sien [[Boland (rugbyspan)]].'' [[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Drakenstein & Franschhoek.jpg|duimnael|300px|Uitsig oor die Boland vanuit die ruimte, met die Franschhoekvallei in die beeldmidde]] [[Lêer:Cape Floral Region Protected Areas map.jpg|duimnael|300px|Gebied 4 is die Boland Bergkompleks.]] [[Lêer:Devil's Peak peeking.jpg|duimnael|300px|Duiwelspiek vanaf Tafelberg, met 'n uitsig oor die Boland. In die agtergrond is Tierberg, Perdeberg en Kasteelberg.]] Die '''Boland''' is die gebied van die [[Bergrivier|Berg-]] en [[Breederivier]]vallei wat strek van [[Stellenbosch]], [[Franschhoek]] en [[Worcester]] tot by [[Tulbagh]] in die noorde van die [[Wes-Kaap]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die gebied het oorspronklik as "Bovenland" bekend gestaan om dit van die res van die land te onderskei, wat as die "Onderveld" bekend gestaan het. Dit word soms ook die Kaapse Wynland genoem, omdat dit die primêre streek vir die verbouing van Wes-Kaapse wyne is. Die streek sluit die hele Suidwes-Kaap in, met die uitsondering van [[Kaapstad]]. Dit word oor die algemeen geag as die gebied tussen die mond van die Bergrivier en [[Swellendam]], hoewel 'n meer akkurate beskrywing sou wees die dorpe [[Wellington]], die [[Paarl]], Franschhoek, Stellenbosch, [[Somerset-Wes]], [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] en [[Gordonsbaai]]. Op sportgebied, weer, is die Boland alle gebiede in die [[Wes-Kaap]] wat nie deur die [[Westelike Provinsie]] en die Suidwestelike Distrikte (S.W.D.) beslaan word nie. Dit is onder andere die tuiste van die [[Boland Kavaliers]] en die Bolandse Krieketspan. == Sien ook == * [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Andrag, Rudolf en Theuns van Rensburg: Berge van die Boland. In: Omgewing RSA. Department van Omgewingsake. Deel 12, nr. 5, Mei 1985 *Jansen, J.P.: Die Boland. In: Ons Land. 'n Reeks van 65 praatjies uitgesaai in die Afrikaanse diens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie van 1 September tot 16 November 1967. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Koördinate|34|00|00|S|19|00|00|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] t54xk202m0fd30npsqne421axw1brvf 2915818 2915817 2026-07-05T18:26:30Z JMK 649 2915818 wikitext text/x-wiki : ''Vir '''Boland''', die rugbyspan, sien [[Boland (rugbyspan)]].'' [[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Drakenstein & Franschhoek.jpg|duimnael|300px|Uitsig oor die Boland vanuit die ruimte, met die Franschhoekvallei in die beeldmidde]] [[Lêer:Cape Floral Region Protected Areas map.jpg|duimnael|300px|Gebied 4 is die Boland Bergkompleks.]] [[Lêer:Devil's Peak peeking.jpg|duimnael|300px|Duiwelspiek vanaf Tafelberg, met 'n uitsig oor die Boland. In die agtergrond is Tierberg, Perdeberg en Kasteelberg.]] Die '''Boland''' is die gebied van die [[Bergrivier|Berg-]] en [[Breederivier]]vallei wat strek van [[Stellenbosch]], [[Franschhoek]] en [[Worcester]] tot by [[Tulbagh]] in die noorde van die [[Wes-Kaap]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die gebied het oorspronklik as "Bovenland" bekend gestaan om dit van die res van die land te onderskei, wat as die "Onderveld" bekend gestaan het. Dit word soms ook die Kaapse Wynland genoem, omdat dit die primêre streek vir die verbouing van Wes-Kaapse wyne is. Die streek sluit die hele Suidwes-Kaap in, met die uitsondering van [[Kaapstad]]. Dit word oor die algemeen geag as die gebied tussen die mond van die Bergrivier en [[Swellendam]], hoewel 'n meer akkurate beskrywing sou wees die dorpe [[Wellington]], die [[Paarl]], Franschhoek, Stellenbosch, [[Somerset-Wes]], [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] en [[Gordonsbaai]]. Op sportgebied, weer, is die Boland alle gebiede in die [[Wes-Kaap]] wat nie deur die [[Westelike Provinsie]] en die Suidwestelike Distrikte (S.W.D.) beslaan word nie. Dit is onder andere die tuiste van die [[Boland Kavaliers]] en die Bolandse Krieketspan. == Sien ook == * [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]] ==Bibliografie== *Andrag, Rudolf en Theuns van Rensburg: Berge van die Boland. In: Omgewing RSA. Department van Omgewingsake. Deel 12, nr. 5, Mei 1985 *Jansen, J.P.: Die Boland. In: Ons Land. 'n Reeks van 65 praatjies uitgesaai in die Afrikaanse diens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie van 1 September tot 16 November 1967. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Koördinate|34|S|19|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]] hkb27i5npzrcynnzn0dy5ofbptywfik 0 21329 2915785 2909245 2026-07-05T16:25:02Z Jcb 223 2915785 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hester Heese | bynaam = | beeld = Hester Heese.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Hester de Swardt | geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1911]] | geboorteplek = [[Kuilsrivier]] | dood_datum = [[24 Mei]] [[1992]] | sterfteplek = [[Kaapstad]] | ouers = Willem Hendrik de Swardt en Johanna Adriana Bosman | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Onderwyser, skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | huweliksmaat = Dr. [[Karl Heese|K.W. (Kalie) Heese]] | kinders = 5 | webblad = | handtekening = }} [[Beeld:Dr KW en Hester Heese se gesin omstreeks 1943 op Malmesbury.jpg|duimnael|regs|240px|Hester Heese, haar man, [[Karl Heese|Kalie]], hul drie oudste kinders en haar moeder in die tyd toe dr. Heese medeleraar was van die [[NG gemeente Swartland]] op [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] (1943–'45).]] '''Hester Heese''' ([[26 Oktober]] [[1911]] – [[24 Mei]] [[1992]])<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Hester-Maria-Heese/6000000021825415613 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 11 September 2016.</ref> was 'n bekroonde Afrikaanse skrywer van kinder- en jeuglektuur. == Lewe en werk == Hester Maria de Swardt is op 26 Oktober 1911 in [[Kuilsrivier]] naby [[Kaapstad]] gebore as die derde jongste van sewe kinders. Haar ouers is Willem Hendrik de Swardt en Johanna Adriana Bosman.<ref name=":0">Geni: https://www.geni.com/people/Hester-Maria-Heese/6000000037683812911</ref> Sy gaan eers skool in Kuilsrivier en matrikuleer dan aan die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in Kaapstad. Ten einde haar as kindertuinonderwyser te bekwaam, studeer sy aan die Onderwyskollege op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] en ook aan die Denneoord Kollege<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/heeseh.html</ref> op [[Stellenbosch]]. Sy gee onderwys op [[Upington]] en later ook aan die [[Laerskool Jan van Riebeeck]] in Kaapstad. In Junie [[1937]] trou sy met dr. [[Karl Heese|Karl Willem (Kalie) Heese]] en uit die huwelik word vyf kinders gebore.<ref name=":0" /> Dr. Heese is eers dosent in [[Sielkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], maar word daarna predikant. Danksy haar huwelik was sy pastoriemoeder van onder meer die [[NG gemeente Swartland]] van [[1943]] tot [[1946]] en van die [[NG gemeente Pinelands]] van [[1956]] tot [[1960]]. Die predikantspaar dien ook die gemeentes [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] en [[Bonnievale]]. Later word dr. Heese aangestel as professor in [[Sielkunde]] aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]], hy is ook die skrywer van ''Oom Kalie gee raad''.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/heeseh.html</ref> Twee van haar swaers was skrywers, [[Japie Heese|Japie]] en dr. [[J.A. Heese|Johannes August]]. Die egpaar vestig hulle in die rietdakhuis in [[Jonkershoek-natuurreservaat|Jonkershoek]] op Stellenbosch, waar dr. Heese op [[21 April]] [[1974]] aan ’n hartaanval oorlede is. Na haar man se dood trek sy na die historiese Morkelhuis in Ryneveldstraat in Stellenbosch. Die laaste jare van haar lewe bly sy eers op [[Prins Albert]],<ref>Coetzee, Nina. Hester Heese het rykdom op Prins Albert ontdek. Oosterlig, 13 Junie 1988</ref> naby haar dogter Dinkie en dié se familie, en daarna in die aftreeoord Serenitas in die [[Strand]].<ref name=":1" /> Sy het aktief aan die [[Voortrekkers (organisasie)|Voortrekkerbeweging]] deelgeneem en hierdie beweging se silwerjuk is aan haar toegeken. Sy is op 24 Mei 1992 op [[Somerset-Wes]] oorlede<ref>Boekeredaksie. Hester Heese oorlede. Die Burger, 26 Mei 1992</ref> nadat sy ’n week vroeër ’n operasie ondergaan het.<ref>Thom, Rina. Hester Heese heen. Die Voorligter, Februarie 1993</ref> == Skryfwerk == Aanvanklik skryf sy verhaaltjies vir jeug- en kindertydskrifte en as predikantsvrou lewer sy bydraes vir kerktydskrifte en skryf selfs dramas vir opvoerings in die gemeenskap om geld in te samel. Eers op 55-jarige leeftyd begin sy boeke skryf. Sy lewer veral kinder- en jeugboeke, wat sy as artritislyer moeisaam met die hand skryf. === Kinderversies === Benewens verhale skryf sy ook kinderverse, wat deur sommige kritici as haar belangrikste werk beskou word. Die onderwerpe van hierdie versies behandel almal die onmiddellike wêreld van die kind, soos ’n ouma, ma en baba, voëltjies, katte en ’n reënboog. Hierdie wêreld word dan op vars wyse aangebied, met ’n fyn oor vir klank en ritme. Hierdie verse word opgeneem in bundels soos ''Opsêgoed vir kleingoed'' (later bygewerk tot ''Bokmakierie sing''), ''Kompatjierie is my liedjie'', ''Waarom is die reënboog krom?'' en ''Sêra Madêra''.<ref name="pienaar">Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 21 no. 1, Maart 1981</ref> In [[1979]] word die [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-prys]] toegeken aan ''Sêra Madêra''. ''Sy wat die soen op haar voorkop dra'' is ’n fantasieversverhaal wat in [[1982]] met die [[Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur|Tienie Holloway-medalje]] vir kleuterliteratuur bekroon word. Dit is die verhaal van die dogtertjie Karalie wat in ’n glasboot wil wegvaar na ’n droomeiland. Voor sy vertrek wil sy iets moois weggee en sy gee dan tien soene, die laaste een aan haar ma wat op haar voorkop die lekkerste soen sal dra. Wanneer sy by die bootsman kom, wil hy ook tien soene hê, maar Karalie het reeds haar tien soene weggegee en sy besef nou dat haar droomland by haar ma is.<ref>Pienaar, Lydia.Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 22 no. 3, September 1982</ref> ''Sy wat die soen op haar voorkop dra'' se illustreerder, Ann Walton, word in [[1980]] bekroon met die Katrine Harries-prys vir haar illustrasies. ''Daar diep in die see'' is nog ’n versverhaal en ''Steweltjies na Wonderland'' bevat ’n keur uit haar kinderverse. ''Steweltjies na Wonderland'' is in 1999 die naaswenner van die ATKV-kinderboekprys vir ouderdomsgroep 6-7 jaar. [[Verwysing benodig - Heese is oorlede in 1992]] Van haar kinderverse word in die versamelbundels ''Nuwe Kleinverseboek'' en ''Nuwe Kleuterverseboek'' opgeneem. === Kleuterboeke === Vir kleuters skryf sy verskeie boeke. ''Wat is daai – hè Pappa?'' word deur Ann Walton geïllustreer. Op ’n sonskynoggend gaan stap Johan en Pappa. Onderweg sien hulle baie mooi dinge raak, soos ’n gousblom, ’n padda en ’n koei met haar kalf. Die mooiste is egter Mamma wat by die huis wag op hulle terugkoms.<ref name="sny28">Snyman, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 28 no. 1, Maart 1988</ref> ''Piet Vrolik en Ben Verstrooi'' is die storie van twee maats, Piet en Ben, wie se trae verstand sukkel om die regte planne te maak. Hulle hoor twee muise piep in die huis en probeer dan om hulle te vang, eers met ’n muisval, dan met ’n gemmerkat en dan gaatjies in die vloer. Ten einde raad roep hulle Naas Buurman se hulp in, wat gou uitvind dat die “groot piep” en die “klein piep” van Piet en Ben se skoene afkomstig is.<ref name="wiehahn163">Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 16 no. 3, September 1976</ref> In ''Die peperboom'' vind ’n moeë reisiger onder ’n peperboom in die woestyn rus en gasvryheid. Om sy dankbaarheid te bewys, verdubbel hy die oes van die barmhartige boer wat vir hom gesorg het en van toe af dra alle peperbome rooi bessies, elkeen soos ’n druppel bloed.<ref name="wiehahn163" /> ''So ’n soort aand'' vertel van Bennie wat in die bed lê en deur die venster na die maan, sterre en wolke kyk. Die wolke lyk vir hom soos ’n skaap en ’n renoster, wat dan die skaap en die maan en die sterre insluk. Dan bars die renoster oop sodat alles wat hy ingesluk het weer uitgly. Hierdie keer is daar ’n lam ook by, maar almal word dan soos ’n wasige vrou wat na hom toe aankom.<ref name="pienaar" /> Dit is sy ma wat hom kom nagsê. Sy ontvang in 1976 die Tienie Holloway-medalje vir al haar kleuterboeke tot op daardie stadium (te wete ''Wat is daai – hé Pappa?'', ''Oustryk'', ''Piet Vrolik en Ben Verstrooi'', ''Die peperboom'' en ''Bokmakierie sing''). ''Kobus het ’n blom'' vertel van die betowering wat ’n suidisselblom in die koeikamp vir Kobus het. Dit is die enigste blom en wanneer die blom ’n saadknop maak, is Kobus te bang om daaraan te raak. Op ’n dag is die saadknop weg en het net die blomsteel oorgebly, wat Kobus treurig maak. Van die sade het egter terug gekom na die weikamp en op ’n dag staan die koeikamp vol geel blomme.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 22 no. 3, September 1982</ref> Adriaan van Zyl ontvang die Katrine Harries-prys in 1982 vir sy super-realistiese illustrasies in ''Kobus het ’n blom''. Hierdie boek word in [[Zoeloe]] vertaal. Die prenteboek ''Op die vensterbank in April'' is deur Paddy Bouma geïllustreer. Voor Tessa se pa dood is, het hy die week voor die verjaarsdag elke dag vir haar ma ’n present gegee en op die verjaarsdag self iets besonders. Hierdie April moet Tessa in haar pa se plek presente uitdink. Sy gee dan vir haar ma elke dag iets wat vir haar mooi is, soos ’n rooi wingerdblaar, ’n voëlnessie met ’n blou eiertjie en ’n ruikertjie lusernblomme in ’n bottel. Elke dag sit haar ma die geskenk op die vensterbank. Op die sewende dag kry Tessa se ma ’n groot boks, met Tessa se kat, Siska, daarin. Nadat hy vrygelaat is, spring Siska ook op die vensterbank, sodat ’n hele week se verjaarsdaggeskenke op die vensterbank is. Die boekie is veral aandoenlik oor die innige verhouding tussen Tessa en haar ma wat daarin uitgebeeld word.<ref>Snyman, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 25 no. 1, Maart 1985</ref> === Boeke gerig op skoolgaande kinders === ’n Aantal van haar boeke is op kleiner skoolgaande kinders gerig. ''Die huis op pale'' is ’n verhaal wat in Pieter se verbeelding afspeel tydens sy rit saam met Albert, wat by sy ouma Mien in die tuin werk, na sy ouma se huis op Ver-eiland by die see. Verbeelding en werklikheid word hier op vernuftige wyse met mekaar verbind. Die chronologiese vervolg hierop is ''Die wildsbok van Ver-eiland'', waar Pieter brand om die wildsbok wat sy ouma beskryf te kan sien. Die bok kom gewoonlik in die maanlig, maar Pieter sien hom nie wanneer hy kom nie, sodat die bok ’n soort magiese betowering verkry. Eindelik verskyn hy slegs vir ’n oomblik in die lig van ’n weerligstraal.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 15 no. 3, September 1975</ref> ''Hokaai'' word deur [[Marjorie Wallace]] geïllustreer. Gertjie-Piet en Gomma ry mark toe in ’n donkiekar en Ghaki, Gertjie-Piet se skaduwee, gaan ook saam.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 17 no. 3, September 1977</ref><ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref> In ''Wannelas'' gaan Jakkie vir die wintervakansie na sy ouma op die plaas [[Soebatsfontein]] in die [[Karoo]]. Hier maak hy kennis met Wannelas, die bokwagtertjie, wie se pa die plaasopsigter Solilê is. Wannelas se ma is dood toe hy nog ’n baba was en hy wil vreeslik graag ’n eie ma hê. Solilê val van die donkiekar af en moet hospitaal toe. Wanneer hy terugkom van die hospitaal af vertel hy vir Wannelas dat een van die verpleegsters in die hospitaal sy nuwe ma gaan word.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref> ''Polka-masurka'' beskryf ’n sorgvrye kindertyd, waarin die byna elfjarige Maria die hoofkarakter is. Hierdie boek slaag met sy rare uitbeelding van ’n betekenisvolle verhouding tussen ’n jong dogter en haar pa. ''Kinders van die konkahut'' beskryf die lewe op ’n plattelandse dorp en die Voortrekkerspannetjie kinders daarop. Hierdie boek is geïnspireer deur haar jare as onderwyseres op Upington. Bybelse temas word ook gereeld ontgin in verhale soos ''En daar is lig – verhale uit die Bybel'', ''Moses'' en ''Rut, Hagar en Maria''.<ref name="sny28" /> ''Josef is ’n jong vrugteboom'' vertel die verhaal van Josef van sy sewentiende jaar tot met sy dood. Haar kinderverhale ''Die heks van Hexrivier'' en ''Die Christus-draer'' word opgeneem in die versamelbundel ''Goue fluit, my storie is uit'' onder redaksie van [[Linda Rode]].  ''Ons noem haar sommer'' word opgeneem in ''Storiehuis, woordpaleis''. Sy is ook betrokke by die saamstel van die ''Jeugland leesboekies'' vir die eerste skooljare. === Jeugverhale === Vir die jeug skryf sy ook verhale. ’n Tema wat sy gereeld in haar realistiese verhale vir hierdie groep ontgin is dié van ’n sensitiewe kind wat deur ’n groeiproses probleme oorkom. Miekel in ''Miekel die koerantjoggie'' en die tiener Jacomien in ''Dwars-in-die-weg'' moet die dood van ’n ouer verwerk en aanpas in ’n nuwe dorp en skool; Fanus in ''Die klein pasella'' moet sy doofheid verwerk; terwyl Frans in ''Frans se vyf dae in Desember'' en Alota in ''Ek en jy, Grootbroer'' die selfvertroue moet kry om te doen wat hulle moet doen. Miekel Marais is veertien jaar oud en die hoofkarakter in ''Miekel die koerantjoggie''. Kort na hulle na Stellenbosch verhuis is sy pa in ’n motorongeluk dood en is sy ma in die hospitaal opgeneem. Hy bly by sy ouma en oupa totdat sy ma ontslaan word en keer dan terug na Stellenbosch, waar hy nog baie vreemd voel. Die buurseun, Rikus van der Merwe, help hom egter om sy ou afgeleefde fiets reg te maak en stel hom voor aan ’n aantal gawe seuns. Geld is skaars en dit word Miekel se hartsbegeerte om vir sy ma ’n geskenk te gee, roosstruike om in die 36 gate te plant wat sy pa kort voor sy dood hiervoor gemaak het. Hy word ’n koerantjoggie om geld te kry en hierdie wens te vervul, maar dan word sy ou fiets gesteel. Die vyftienjarige Jacomien is die hoofkarakter in ''Dwars-in-die-weg''. Haar pa is dosent by die Teologiese Kollege in [[Lusaka]] in [[Zambië]] en sy kuier saam met ’n vriendin op hulle plaas in hierdie land terwyl haar ouers oorsee is. Die polisie bring egter die tyding dat haar ouers in ’n vliegtuigongeluk dood is. Hierna moet sy noodgedwonge by haar tant Emma van wie sy nog nooit gehou het nie, op Stellenbosch gaan woon. Sy moet aanpas in ’n nuwe land en ’n nuwe skool, waar sy nuwe maats moet maak en intussen ook vir tant Emma leer ken en haar ouers se dood verwerk. Geleidelik begin sy agter tant Emma se stroewe uiterlike die ware mens ontdek en kry sy weer beheer oor haar lewe.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref> In ''Die klein pasella'' is die standerd nege leerling Fanus du Toit doof, maar daar is tog tye wat sy ore oopgaan en hy kan hoor, waarna dit weer toeslaan. Hierdie tye is sy klein pasella. Die boek neem ons deur sy laaste twee skooljare en die stryd om sy gebrek te oorkom en ’n normale lewe te lei. ''Frans se vyf dae in Desember'' vertel van die elfjarige Frans se verhoudings binne en buite sy familie. Sy oupa vertel vir hom stories oor die verlede van ’n seun met die naam François en Frans vind eers aan die einde uit dat Oupa en François dieselfde persoon is. Sy vriend Patroon se pa is in die tronk oor diamante en hy baklei met Klaas wanneer dié Patroon se pa ’n tronkvoël noem. Wanneer Klaas se gesindheid verander nooi Frans hom om saam met hulle te gaan bergklim.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 18 no. 1, Maart/April 1978</ref> ''Ek en jy grootbroer'' word in [[1970]] bekroon as die beste jeugboek in ’n wedstryd van [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-Uitgewers]]. Hierdie verhaal speel af in Malawi, waar die hoofkarakter, Alota, te klein, swak en jonk voel vir wat hy wil doen. Hy wil graag soos Grootbroer op die bangwe (musiekinstrument) speel en saam met hom op die meer van Malawi uitvaar, verder as al die ander vissers. Daar is ’n krisis in sy verhouding met sy Grootbroer wanneer dié vir Alota beskuldig dat hy sy bangwe gesteel het. Alota bewys sy onskuld en Grootbroer leer hom en die werklike dief, Mangani, hoe om die bangwe te speel. Gaandeweg deur onderlinge spanning en interaksie met ander kinders ondergaan Alota karaktergroei en word hy ook fisies groter en sterker, sodat hy op ’n dag ook saam met sy Grootbroer op die meer uitvaar en die net ingooi. Heese slaag daarin om die landelike Afrika-omgewing oortuigend weer te gee. Hierdie boek word in Duits vertaal as ''Alota und sein grosser Bruder''. Tien van haar boeke word eervol vermeld by SAIBI (die Suid-Afrikaanse Instituut vir Biblioteek- en Inligtingwese), naamlik ''Aljander, aljander so deur die bos'', ''Loekie die rondlopertjie'', ''En daar is lig – verhale uit die Bybel'', ''Die blou duif'', ''Die huis op pale'', ''Die wildsbok van Ver-eiland'', ''Die peperboom'', ''Josef is ’n jong vrugteboom'', ''Hokaai'' en ''Kompatjierie is my liedjie''. Sy lewer ook as vertaler ’n bydrae deur agt kinderboeke te vertaal en saam met [[AJ van der Merwe|A.J. van der Merwe]] skryf sy aanvullende leesboeke in die Jeugland-reeks vir die tweede skooljaar. ''Die geluid van wakker'' word in Engels vertaal as ''The sound of awakening''. === Skryfwerk vir volwassenes === Vir volwassenes skryf sy die digbundel ''Sonder jou''. Hierdie gedigte is geskryf na die dood van haar man en bevat herinneringsverse in ’n treffende intieme toon.<ref>Anoniem. Die Vaderland, 19 November 1976</ref><ref>De Villiers, I.L. Beeld, 12 April 1976</ref> Van haar gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''. In ''Ek gooi my luike oop'' bundel sy outobiografiese vertellings. As predikantsvrou skryf sy ook ongepubliseerde toneelstukke en godsdienstige voorstellings.<ref>Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_hesterheese_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913114231/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_hesterheese_ph.htm |date=13 September 2014 }}</ref> == Eerbewyse == [[Hoërskool Jan van Riebeeck|Jan van Riebeeck Hoërskool]] ken in [[1989]] ’n erepenning aan haar toe. Ten tyde van haar tagtigste verjaarsdag in [[1990]] gee [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-Uitgewers]] die huldigingsbundel ''Die herfsblaar gooi ’n Kaapse draai'' uit. Hierin bring vriende en familielede hulde aan haar as mens en aan haar werk. == Publikasies == Sy publiseer die volgende werke:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AHeese%2C+Hester.&qt=hot_author</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/hester_heese_kinderboeke.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108184547/http://www.springbokboeke.co.za/html/hester_heese_kinderboeke.html |date= 8 November 2016 }}</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1966 | * ''Moks van Ver-wêreld'' * ''Aljander, aljander, so deur die bos'' * ''Loekie die rondlopertjie'' * ''Opsêgoed vir kleingoed'' |- |1967 | * ''Boertjie word ryk'' * ''Kinders van die konka-hut'' * ''Miekel die koerantjoggie'' |- |1968 | * ''Die klein pasella'' |- |1969 | * ''Hierdie lente'' |- |1970 | * ''Ek en jy, grootbroer'' |- |1971 | * ''En daar is lig: verhale uit die Bybel'' * ''Tomaja'' |- |1972 | * ''Die blou duif'' * ''Polka-masurka'' * ''Wat is daai – hè Pappa?'' |- |1973 | * ''Die huis op pale'' * ''Oustryk'' * ''Die rooi tapyt is jou pad'' |- |1974 | * ''Die wildsbok van Ver-eiland'' |- |1975 | * ''Die peperboom'' * ''Piet Vrolik en Ben Verstrooi'' * ''Bokmakierie sing'' |- |1976 | * ''Daniël in die leeukuil'' * ''Josef is ’n jong vrugteboom'' * ''Sonder jou'' * ''So ’n soort aand'' * ''Die verhaal van Jona'' |- |1977 | * ''Frans se vyf dae in Desember'' * ''Hokaai'' |- |1978 | * ''Wannelas'' |- |1979 | * ''Dwars-in-die-weg'' * ''Sêra Madêra'' |- |1980 | * ''Sy wat die soen op haar voorkop dra'' |- |1981 | * ''Kompatjierie is my liedjie'' * ''Die geluid van wakker'' |- |1982 | * ''Kobus het ’n blom'' |- |1983 | * ''Op die vensterbank in April'' * ''Waarom is die reënboog krom?'' * ''Wondernag'' |- |1984 | * ''The sound of awakening'' |- |1986 | * ''Ek gooi my luike oop'' |- |1987 | * ''Moses'' * ''Rut, Hagar en Maria'' |- |1988 | * ''Noag se ark'' * ''Ons twee, ek en jy'' * ''Wag hier vir my'' |- |1990 | * ''Skaakmat vir ’n vlugteling'' |- |1991 | * ''Daar diep in die see'' |- |1998 | * ''Steweltjies na wonderland'' |} === Vertaling === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1971 | * ''Die mooiste plek'' – Gina Ruck-Pauquèt |- |1972 | * ''Die reënboog'' – Max Bolliger |- |1974 | * ''Die koning en die waarsêer'' – James Reeves |- |1985 | * ''Die lappieskombers'' – Valerie Flournoy |} == Bronnelys == === Boeke === * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * HAUM. ''Stellenbosse Galery''. HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Steenberg, Elsabe. ''Kinderverhale van ses tot twaalf''. Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en KaapstadTweede druk 1984 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. Hester Heese graaf in eie hart. Die Burger, 20 Junie 1986 * Fryer, Charles. ’n Ruiker vir nig Hester. Sarie, 5 November 1986 * Le Roux, Marina. Hester Heese is volksbesit. Die Burger, 2 November 1991 * Smit, Sarah-Ann. Lykwa was haar leesplek. Die Burger, 19 Junie 1979 * Steenberg, Elsabe. Twee bokkies in die kinderliteratuur. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 16 no. 2, Mei 1978 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/09/12/4/5.html * Grütter, Wilhelm Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/05/28/3/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Le Roux, Marina Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1991/11/02/4/6.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} === Verwysings === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Heese, Hester}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1911]] [[Kategorie:Sterftes in 1992]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Jan van Riebeeck]] 4j3h5p4x0k52dnxv5o8105u7lxnsm29 0 28108 2915743 2909194 2026-07-05T12:37:59Z Jcb 223 2915743 wikitext text/x-wiki {{Hindoegod Inligtingskas | Naam = Ganesha ({{IAST|Gaṇeśa}}) | Beeld = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg | Byskrif = Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi.<ref>"Ganesha wat gereed maak om sy lotus te gooi. Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi. Hy is in 'n oranje dhoti geklee; sy liggaam is geheel en al rooi. Aan die drie punte van sy piepklein kroon is lotusbloeisels geheg. Hy hou in sy twee regterhande die bidsnoer en 'n beker gevul met drie ''modakas'' vas ('n vierde is in sy slurp). In sy twee linkerhande hou hy 'n groot lotusblom bo en 'n byl onder, met die handvatsel wat teen sy skouer rus. In die {{IAST|Moedgala-poerāṇa}} (VII, 70) gooi Ganesha 'n lotus na die demoon van eiewaan ({{IAST|Mamāsura}}) wat hom aangeval het. Die demoon, wat nie die geur van die goddelike blom kan uitstaan nie, gee aan Ganesha oor." Vir aanhalings en ’n beskrywing van die werk sien: Martin-Dubost (1997), bl. 73.</ref> | Devanagari = {{lang|sa|गणेश}} | Sanskrit_Transliterasie = {{IAST|gaṇeśa}} | Pali_Transliterasie = | Tamil_skrif = | Affiliasie = [[Deva]] | Mantra = {{lang|sa|ॐ गणेशाय नमः}} <br />({{IAST|Oṃ Gaṇeśāya Namaḥ}}) | Wapen = Byl | Metgesel = [[Buddhi]] (wysheid),<br />Riddhi (welvaart),<br />[[Siddhi]] (vervulling) | Rydier = muis }} '''Ganesha''' of '''Ganesja''' ([[Sanskrit]]: ''गणेश''; {{Audio|Ganesha.ogg|luister}}), wat ook as '''Ganapati''' en '''Winajaka''' bekend staan, is een van die bekendste en mees geliefde [[Hindoeïsme|Hindoe]][[Godheid|gode]].<ref>Rao, bl. 1.</ref> Sy gelykenis word oral in [[Indië]] aangetref<ref>Verwys: * Brown, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}} is often said to be the most worshipped god in India." * Getty, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}}, Lord of the {{IAST|Gaṇas}}, although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods, and his image is found in practically every part of India."</ref> en alle Hindoe-affiliasies aanbid hom.<ref>Verwys: * Rao, bl. 1. * Martin-Dubost, bl. 2–4. * Brown, bl. 1.</ref> Sy aanbidding is nie tot Hindoes en Indië beperk nie, maar kom wydverspreid voor, ook onder [[Djainisme|Djainas]] en [[Boeddhisme|Boeddhiste]].<ref>Verwys: * Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), bl. 175–187. Vir 'n oorsig oor Ganesha se geografiese verspreiding en gewildheid buite Indië. * Getty, bl. 37-88, Vir bespreking van die verspreiding van Ganesha-aanbidding in Nepal, Sjinese Turkestan, Tibet, Burma, Siam, Indo-China, Jawa, Bali, Borneo, Sjina en Japan. * Martin-Dubost, bl. 311–320. * Thapan, bl. 13. * Pal, bl. x.</ref> Ganesha word maklik uitgeken as die god met 'n olifantkop.<ref>Martin-Dubost, bl. 2.</ref> Hy word oor die algemeen aanbid vir die wegneem van hindernisse<ref>Verwys: * Thapan, bl. 254. * Kommentaar op {{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}}, vers 12 in {{Harvnb|Saraswati|2004|p=80}} vir Ganesha se rol as die verwyderaar van hindernisse</ref> en as die heer van beginpunte en van hindernisse ('''Wignesja''', '''Wignesjwara'''),<ref name="Vignesha">Hierdie idees is so algemeen dat Courtright hulle gebruik in die titel van sy boek, ''Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings''. Vir die naam ''Wighnesja'', sien: {{Harvnb|Courtright|1985|p= 156, 213}}</ref> asook beskermheilige van die kunste en wetenskappe en die [[deva]] (god) van intellek en wysheid.<ref>{{Harvnb|Heras|1972|p=58}}</ref> Hy word vereer aan die begin van rituele en seremonies en word opgeroep as die beskermer van letterkunde tydens skryfsessies.<ref>Getty, bl. 5.</ref> Verskeie geskrifte bevat mitologiese anekdotes wat met sy geboorte en dade verbind word en verduidelik sy eiesoortige ikonografie. Ganesha het in die [[4de eeu|4de]] en [[5de eeu]] tydens die Ghoepta-ryk as 'n afsonderlike godheid in ’n duidelik herkenbare vorm ontwikkel, en het eienskappe van [[Vediese religie|Vediese]] en voor-Vediese voorgangers geërf.<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon" in {{Harvnb|Brown|1991|p=27}}</ref> Hy het vinnig gewild geword en is in die [[9de eeu]] plegtig ingesluit by die vyf hoofgode van [[Smartisme]] ('n Hindoe-denominasie). Aanhangers van die Ganapatja-sekte, wat Ganesha as die allerhoogste godheid geïdentifiseer het, het in dié tydperk ontstaan.<ref>Vir die geskiedenis van die ontwikkeling van die ''{{IAST|gāṇapatya}}'' en hulle verhouding met die wye geografiese verspreiding van Ganesha-aanbidding, sien: Hoofstuk 6, "The {{IAST|Gāṇapatyas}}" in: Thapan (1997), bl. 176–213.</ref> Die hoofgeskrifte toegewy aan Ganesha is die ''Ganeshapurana'', ''Moedgalapurana'' en ''Ganapati-atharvashirsa''. == Etimologie en ander name == Ganesha het baie ander titels en byname, insluitend ''Ganapati'' en ''Wignesjwara''. Die Hindoe-eretitel ''Sjrie'' (ook gespel ''Sri'') word dikwels voor sy naam geplaas. Een van die gewilde maniere waarop Ganesha aanbid word, is deur 'n ''Ganesha-sahasranama'', 'n litanie van "'n duisend name van Ganesha", te dreunsing. Elke naam het 'n ander betekenis en simboliseer 'n ander aspek van Ganesha. Minstens twee verskillende weergawes van die Ganesha-sahasranama bestaan: een weergawe kom uit die ''Ganeshapurana''.<ref>Vir 'n Engelse vertaling van die ''Ganeshapurana'' 1.46, sien: Bailey, bl. 258–269.</ref> Die naam Ganesha is 'n Sanskrit samestelling van die woorde ''gana'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गण}}; ''{{IAST|gaṇa}}''), wat "groep", "menigte" of "kategoriestelsel" beteken, en ''isja'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|ईश}}; ''{{IAST|īśa}}''), wat "heer" of "meester" beteken.<ref>Verwys na: * Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 21–22. * Apte, bl. 395.</ref> Die woord ''gaņa'' word dikwels gesien asof dit na die ''gaņas'', 'n groep halfgoddelike wesens wat deel vorm van die gevolg van [[Sjiwa]], verwys wanneer dit met Ganesha geassosieer word.<ref>Vir die afleiding van die naam en die verhouding met die {{IAST|gaņas}}, verwys: Martin-Dubost. bl. 2.</ref> Die term beteken meer algemeen 'n kategorie, klas, gemeenskap, verenigings, of koöperasie.<ref name="ap395">Apte, bl. 395.</ref> Sommige kommentaarskrywers interpreteer die naam "Heer van die {{IAST|Gaņas}}" as "heer van gashere" of "heer van geskepte kategorieë", soos die elemente.<ref>Die woord gaņa word deur Bhāskararāya in sy kommentaar op die {{IAST|gaṇeśasahasranāma}} in hierdie metafisiese sin vertolk. Verwys in besonder na kommentaar op vers 6 insluitend name {{IAST|Gaṇeśvaraḥ}} and {{IAST|Gaṇakrīḍaḥ}} in: {{Harvnb|Śāstri Khiste|1991|pp=7–8}}.</ref> ''Ganapati'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गणपति}}; {{IAST|gaṇapati}}), 'n sinoniem vir Ganesha, is 'n samestelling wat bestaan uit ''{{IAST|gaṇa}}'', wat "groep" beteken, en ''{{IAST|pati}}'', wat "heerser" of "heer" beteken.<ref name="ap395" /> Die ''Amarakośa'',<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Oka|1913|p=8}} vir bronteks van {{IAST|Amarakośa}} 1.38 as {{IAST|vināyako vighnarājadvaimāturagaṇādhipāḥ - apyekadantaherambalambodaragajānanāḥ}}. * {{Harvnb|Śāstri|1978}} vir teks van ''{{IAST|Amarakośa}}'' ''versified'' as 1.1.38.</ref> 'n vroeë Sanskrit leksikon, lys agt sinonieme vir Ganesha: Winajaka, Wighnaraja (ewkivalent aan ''Wignesja''), Dwaimatoera ("een wat twee moeders het"),<ref>Y. Krishan ({{IAST|Gaṇeśa}}:Ontrafeling van 'n Enigma, bl. 6): "Pārwati wat 'n beeld van {{IAST|Gaṇeśa}} geskep het uit haar liggaamlike onreinhede<!--impurities--> maar wat ''bedeel is met lewe na dompeling in die heilige water van die Gangā.'' Daar word dus gesê dat hy twee moeders het – Pārwati en Ghangā en word daarom dvaimātura en ook Gāngeya genoem."</ref> Ganadhipa (ekwivalent aan ''Ganapati'' en Ganesha), Ekadanta ("een wat 'n olifanttand het"), Heramba, Lambodara ("een wat 'n boepmaag het", of, letterlik, "een wat 'n hangmaag het"), en ''Gajanana'' ("een wat die gesig van 'n olifant het").<ref>Krishan bl. 6</ref> ''Winajaka'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|विनायक}}; ''{{IAST|vināyaka}}'') is 'n algemene naam vir Ganesha wat in die puranas en in Boeddhistiese tantras voorkom.<ref name="tha20">Thapan, bl. 20.</ref> Die naam word weerspieël in die benaming van die agt beroemde Ganesha-tempels in Maharashtra wat bekend staan as die astawinajaka.<ref>Vir die geskiedenis van die {{IAST|aṣṭavināyaka}}-terreine en 'n beskrywing van pelgrimsgebruike wat daaraan verwant is, verwys: Mate, bl. 1–25.</ref> Die name ''Wignesja'' en ''Wignesjwara'' ("heer van hindernisse")<ref name="Vignesha" /> verwys na sy primêre funksie in [[Hindoemitologie]] as die skepper en verwyderaar van hindernisse (''{{IAST|vighna}}'').<ref name="Krishanvii">Vir Krishan se standpunte oor Ganesha se tweeledige aard sien sy aanhaling: "{{IAST|Gaṇeśa}} het 'n tweeledige aard; as Vināyaka, as 'n ''{{IAST|grāmadevatā}}'', is hy ''{{IAST|vighnakartā}}'', en as {{IAST|Gaṇeśa}} is hy ''{{IAST|vighnahartā}}'', 'n ''{{IAST|paurāṇic devatā}}''." Krishan, bl. viii.</ref> 'n Prominente naam vir Ganesha in [[Tamil]] is ''Pille'' of ''Pillaiyar'' ("klein kind").<ref>Martin-Dubost, bl. 367.</ref> A.K. Narain onderskei die terme deur aan te dui dat ''pille'' "kind" beteken, terwyl ''pillaiyar'' "adellike kind" beteken. Hy voeg by dat die woorde ''pallu'', ''pella'', en ''pell'' in die [[Drawidiese tale|Drawidiese taalfamilie]] op "tand", of "olifanttand" dui, maar meer dikwels op "olifant".<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon". Brown, bl. 25.</ref> Anita Raina Thapan merk op dat die stamwoord ''pille'' in die naam ''Pillaiyar'' oorspronklik "die kleintjies van die olifant" kon beteken het, omdat die [[Pali]] woord ''pillaka'' "'n jong olifant" beteken.<ref>Thapan, bl. 62.</ref> == Ikonografie == [[Lêer:13th century Ganesha statue cleaned and colour adjusted.jpg|duimnael|250px|Dié standbeeld van Ganesha is in die [[13de eeu]] in die Mysore-distrik van Karnataka opgerig.]] Ganesha is 'n gewilde figuur in Indiese kuns.<ref>Pal, bl. ix.</ref> Anders as dié van ander gode, vertoon afbeeldings van hom groot verskeidenheid en onderskeibare patrone wat gaandeweg verander.<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, vir 'n omvattende oorsig van ikonografie wat mildelik geïllustreer is. * Hoofstuk X, "Development of the Iconography of {{IAST|Gaņeśa}}", in: {{Harvnb|Krishan|1999|pp=87–100}}, vir 'n oorsig van ikonografie met klem op ontwikkelende temas, goed geïllustreer met plate. * Pal, vir 'n geïllustreerde versameling van studies oor spesifieke aspekte van Ganesha met die klem op kuns en ikonografie.</ref> Hy kan staande of dansende uitgebeeld word; heldhaftig besig om demone te beveg, spelend met sy familie as seun, sittende, of besig met aksies in verskeie eietydse situasies. Ganesha-beelde was teen die [[6de eeu]] algemeen in baie dele van Indië.<ref>Brown, bl. 175.</ref> Die beeld regs is tipies van Ganesha-standbeelde van 900–1&nbsp;200, nadat Ganesha goed gevestig is as 'n onafhanklike god met sy eie sekte. Hierdie voorbeeld vertoon sommige van Ganesha se algemene ikonografiese elemente. 'n Byna identiese standbeeld is deur Paul Martin-Dubost as vanuit 973–1200 gedateer,<ref>Martin-Dubost, bl. 213. In die boonste regterhoek is die beeld gedateer as (973–1200).</ref> en 'n ander soortgelyke beeld is deur Pratapaditya Pal as vanuit ca. [[12de eeu]] gedateer.<ref>Pal, bl. vi. Die prent op die bladsy beeld 'n klipstandbeeld in die Los Angeles County Museum of Art uit wat gedateer is as ca. 12de eeu. Pal vertoon 'n voorbeeld van die vorm gedateer ca. 13de eeu on bl. viii.</ref> In hierdie beelde het Ganesha die kop van 'n olifant, 'n groot maag en vier arms, iets wat algemeen is in uitbeeldings van hom. Hy hou sy eie gebroke tand in sy onderste regterhand en 'n lekkerny (wat hy met sy slurp proe) in sy onderste linkerhand. Hierdie motief waarin Ganesha sy slurp skerp na sy linkerkant draai om 'n lekker in sy onderste linkerhand te proe is 'n besonder argaïese eienskap.<ref>Brown, bl. 176.</ref> 'n Meer primitiewe standbeeld in een van die Elloragrotte in hierdie vorm word terugdateer tot die 7de eeu.<ref>Sien foto 2, "Large Ganesh", in: Pal, bl. 16.</ref> Die ander hande se besonderhede kom nie duidelik na vore in die beeld regs nie. In die standaardkonfigurasie hou die god 'n byl<ref name="parasu" /> of 'n ankus (olifantstaf)<ref name="ankus" /> in een boonste arm vas en 'n vangriem<ref name="pasa" /> in die ander boonste arm. Die invloed van hierdie ou samestelling van ikonografiese elemente kan steeds in eietydse voorstellings van Ganesha gesien word. In een moderne vorm is die enigste variasie op die ou elemente die onderste regterhand wat nie die gebroke tand vashou nie, maar eerder na die kyker gedraai is in 'n gebaar van beskerming of vreesloosheid.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 197–198. * foto 9, "Ganesh images being taken for immersion", in: Pal, bl. 22–23. Vir 'n voorbeeld van 'n groot beeld van die tipe wat in 'n optog gedra word. * Pal, bl. 25, Vir twee soortgelyke beelde wat gedompel gaan word.</ref> Dieselfde kombinasie van vier arms en eienskappe kom voor in beelde waar Ganesha dansend vertoon word, wat 'n baie gewilde tema is.<ref>Sien: * Pal, bl. 41–64. Vir baie voorbeelde van Ganesha wat dans. * Brown, bl. 183. Vir die gewildheid van die dansende vorm.</ref> === Algemene eienskappe === [[Lêer:Ganesha Nurpur miniature circa 1810 Dubost p64.jpg|duimnael|links|250px|'n Tipiese vierarm-vorm. Miniatuur van die Nurpurskool (circa 1810).<ref>Four-armed {{IAST|Gaṇeśa}}. Miniatuur van die Nurpurskool, circa 1810. Museum van Chandigarh. Vir die beeld sien: Martin-Dubost (1997), bl. 64, wat dit as volg beskryf: "On a terrace leaning against a thick white bolster, {{IAST|Gaṇeśa}} is seated on a bed of pink lotus petals arranged on a low seat to the back of which is fixed a parasol. The elephant-faced god, with his body entirely red, is dressed in a yellow [[dhoti]] and a yellow scarf fringed with blue. Two white mice decorated with a pretty golden necklace salute {{IAST|Gaṇeśa}} by joining their tiny feet together. {{IAST|Gaṇeśa}} counts on his rosary in his lower right hand; his two upper hands brandish an axe and an elephant goad; his fourth hand holds the broken left tusk."</ref>]] Ganesha is sedert die vroeë stadiums van sy verskyning in Indiese kuns uitgebeeld met die kop van 'n [[olifant]].<ref>Nagar, bl. 77.</ref> Poeraniese mites verskaf talle verduidelikings vir hoe hy die olifantkop gekry het.<ref>Brown, bl. 3.</ref> Een van sy gewilde vorms, Heramba-Ganapati, het vyf olifantkoppe. Ander minder bekende variasies met verskillende getalle koppe kom ook voor.<ref>Nagar, bl. 78.</ref> Terwyl sommige tekste aandui Ganesha is met 'n olifantkop gebore, kry hy dit in die meeste verhale eers later.<ref>Brown, bl. 76.</ref> Die motief wat die meeste voorkom in hierdie verhale is dat hy met 'n mens se kop en liggaam gebore is en dat [[Sjiwa]] sy kop afgekap het toe Ganesha tussen hom en [[Parwati]] gekom het. Sjiwa het daarna Ganesha se oorspronklike kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 77.</ref> Detail van die geveg en waar die nuwe kop vandaan gekom het, wissel volgens verskillende bronne.<ref>Brown, bl. 77–78.</ref> In 'n ander verhaal het sy moeder, Parwati, met Ganesha se geboorte haar nuwe baba aan die ander gode gewys. Die ongeluk het toegeslaan toe die god [[Sjani]] (Saturnus), van wie gesê word hy het 'n bose oog gehad, na hom kyk. Dit het veroorsaak dat die baba se kop tot as verbrand het. Die god [[Wisjnoe]] het die situasie beredder en die ontbrekende kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 76–77.</ref> 'n Ander verhaal vertel dat Ganesha direk deur Sjiwa se lag geskep is. Omdat Sjiwa Ganesha as té aanloklik beskou het, het hy hom 'n olifanthoof en 'n groot maag gegee.<ref>Vir die skepping van Ganesha uit Sjiwa se lag en Sjiwa se vloek wat daarop gevolg het, sien ''Varahapurana'' 23.17 soos aangehaal in Brown: bl. 77.</ref> Ganesha se vroegste naam was Ekadanta ("Eentand"), wat verwys na sy heel tand (die ander een is afgebreek).<ref>Getty, bl. 1.</ref> Sommige van die vroegste beelde van Ganesha vertoon hom waar hy sy gebreekte tand vashou.<ref>Heras, bl. 29.</ref> Die belangrikheid van hierdie onderskeidende eienskap word weerspieël in die Moedgalapurana, wat stel dat die naam van Ganesha se tweede inkarnasie "Ekadanta" is.<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 90.</ref> Ganesha se boepmaag verskyn as 'n onmiskenbare eienskap in vroeë standbeelde van hom wat dateer uit die Ghoepta-tydperk.<ref>"Ganesha in Indian Plastic Art" en ''Passim''. Nagar, bl. 101.</ref> Hierdie eienskap is so belangrik dat twee verskillende inkarnasies van Ganesha volgens die Mudgalapurana name het wat daarop gebaseer is: Lambodara ("boepmaag" of, letterlik, "hangende maag") en Mahodara ("groot maag").<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 91.</ref> Albei name is Sanskrit samestellings wat sy maag beskryf (Sanskrit: ''{{IAST|udara}}'').<ref>Vir vertaling van ''udara'' as "maag" verwys na: Apte, bl. 268.</ref> Die Brahmandapurana sê dat Ganesha die naam Lambodara het omdat al die heelalle (d.w.s. kosmiese eiers) van die verlede, hede en toekoms in hom teenwoordig word.<ref>Verwys: * ''Br. P.'' 2.3.42.34 * Thapan, bl. 200, Vir 'n beskrywing van hoe 'n variant van die storie gebruik word in die ''Moedgala-poerana'' 2.56.38–9</ref> Die aantal arms wat Ganesha het, wissel; sy bekendste vorms het tussen twee en sestien arms.<ref>Vir 'n ikonografiese kaart wat aantal arms en attribute vertoon geklassifiseer volgens bron en genaamde vorm, verwys na: Nagar, bl. 191–195. Appendix I.</ref> Baie uitbeeldings van Ganesha vertoon vier arms. Die vierarmvorm word in Puranabronne genoem en is in sommige ikonografiese tekste as 'n standaardvorm gekodifiseer.<ref>Vir geskiedenis en voorkoms van vorms met verskeie arms, en die vierarmige vorm as een van die standaard tipes, verwys na: {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}.</ref> Sy vroegste beelde het twee arms.<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}, vir twee-armige vorms as 'n vroeëre ontwikkeling as vierarmige vorms. * Brown, bl. 103. Maroeti Nandan Tiwari en Kamal Giri sê in "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism" dat die teenwoordigheid van slegs twee arms op 'n Ganesha beeld dui op 'n vroeë datum.</ref> Vorms met 14 en 20 arms het in die 9de en 10de eeu in Sentraal-Indië verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 120.</ref> Die slang is 'n algemene vorm in Ganesha-ikonografie en verskyn in baie vorms.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 202, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie. * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=50–53}}, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie.</ref> Volgens die Ganeshapurana het Ganesha die slang Wasuki om sy nek gedraai.<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, bl. 202. Vir die Ganeshapurana verwysings vir {{IAST|Vāsuki}} om die nek en die gebruik van 'n slangtroon. * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=51–52}}. Vir die storie van die bedekking van die nek met {{IAST|Vāsuki}} en {{IAST|Śeṣa}} om die maag en vir die naam in sy sahasranama as {{IAST|Sarpagraiveyakāṅgādaḥ}} ("Who has a serpent around his neck"), wat verwys na hierdie standaard-ikonografiese element.</ref> Ander uitbeeldings van slange sluit in die gebruik van 'n heilige draad<ref>Verwys na: * Martin-Dubost, bl. 202. Vir teks van 'n rots inskripsie gedateer 1470 wat Ganesha se heilige draad as die slang {{IAST|Śeṣa}} identifiseer. * Nagar, bl. 92. vir die slang as 'n algemene tipe ''{{IAST|yajñyopavīta}}'' vir Ganesha.</ref> om die maag gedraai as 'n gordel, in 'n hand vasgehou, om die enkels gedraai, of as 'n troon. Op Ganesha se voorkop kan daar 'n derde oog voorkom, of die sektariese merk (Sanskrit: ''tilaka'') wat uit drie horisontale lyne bestaan.<ref>Verwys na: * Nagar, bl. 81. Vir derde oog of Sjaiwa ''tilaka'' met drie horisontale lyne. * die ''{{IAST|dhyānam}}'' in: Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.1. Vir Ganesa gevisualiseer as ''{{IAST|trinetraṁ}}'' (drie-oog).</ref> Die Ganeshapurana beskryf 'n ''tilaka''-merk sowel as 'n sekelmaan op die voorkop.<ref>Verwys: * Nagar, bl. 81. Vir aanhaling van tot ''Ganeshapurana'' I.14.21–25 en vir aanhaling tot ''Padma-poerana'' as beskrywend van die sekel vir versiering van die voorkop van Ganesha * Bailey (1995), bl. 198–199. Vir vertaling van ''Ganeshapurana'' I.14, wat 'n meditasievorm insluit met maan op voorkop.</ref> 'n Bepaalde vorm van Ganesha genaamd ''Bhalachandra'' ("Maan op die Voorkop") sluit hierdie ikonografiese element in.<ref>Verwys na: * Nagar, bl. 81. Vir {{IAST|Bhālacandra}} as 'n bepaalde vorm wat aanbid word. * Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.15. Vir die naam {{IAST|Bhālacandra}} wat in die Ganesha Sahasranama voorkom</ref> Die kleure wat die meeste met Ganesha geassosieer word, is rooi<ref name="nagar">Nagar, Voorwoord.</ref> en geel, maar spesifieke ander kleure word met sekere vorms geassosieer.<ref>"The Colors of Ganesha". Martin-Dubost, bl. 221–230.</ref> Baie voorbeelde van kleurassosiasies met spesifieke meditasievorms word in die Sritattvanidhi, 'n verhandeling oor Hindoe-ikonografie, voorgeskryf. Wit word byvoorbeeld met sy voorstelling as Heramba-Ganapati en Rina-Mochana-Ganapati ("Ganapati wat van gebondenheid bevry is") verbind.<ref>Martin-Dubost, bl. 224–228</ref> Ekadanta-Ganapati word as blou gevisualiseer tydens [[meditasie]].<ref>Martin-Dubost, bl. 228.</ref> === Wahanas === [[Lêer:Ganesha on mouse.jpg|duimnael|250px|Ganesha wat op sy muis ry. 'n Beeld by die Vaidyeshwara-tempel in Talakkadu, Karnataka, [[Indië]]. Let op die rooi blomme wat deur die aanbidders geoffer word.]] Die vroegste Ganesha-beelde ontbreek 'n ''wahana'': 'n [[dier]], mitiese entiteit of droombeeld wat dikwels as rydier gebruik word en 'n noue verbintenis met 'n Hindoegod het.<ref>Krishan, bl. 48, 89, 92.</ref> Van die agt inkarnasies van Ganesha wat in die Mudgalapurana beskryf word, het Ganesha in vyf daarvan 'n muis. In sy inkarnasie as Vakratunda gebruik hy 'n leeu, in sy inkarnasie as Vikata 'n pou en in sy inkarnasie as Wighnaraja Shesha die goddelike slang.<ref>Krishan, bl. 49.</ref> Van die vier inkarnasies van Ganesha wat in die Ganeshapurana gelys word, het Mohotkata 'n leeu, Majuresvara 'n pou, Dhumraketu 'n perd en Gajanana 'n rot.<ref>Verwys na: * Krishan, bl. 48–49. * Bailey (1995), bl. 348. Vir die Ganeshapurana storie van {{IAST|Mayūreśvara}} met die pou wahana (GP I.84.2–3).</ref> [[Djainisme|Djainistiese]] uitbeeldings van Ganesha vertoon sy wahana as 'n muis, olifant, skilpad, ram of pou.<ref>Verwys na: * Krishan, bl. 49. * Maruti Nandan Tiwari en Kamal Giri, "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism", in: Brown, bl. 101-102.</ref> Ganesha word dikwels uitgebeeld waar hy op 'n muis of rot ry of waar die diere na hom omsien.<ref>Verwys na: * Nagar. Preface. * Martin-Dubost, bl. 231–244.</ref> Martin-Dubost sê die rot het in die 7de eeu in Sentraal- en Wes-Indië as die hoofrydier in beelde van Ganesha begin verskyn en is altyd naby sy voete geplaas.<ref>Sien aantekening op figuur 43 in: Martin-Dubost, bl. 144.</ref> Die muis as 'n wahana het vir die eerste keer in geskrewe bronne verskyn in die Matshapurana en later in die Brahmananda- en Ganeshapurana, waar Ganesha dit slegs in sy laaste inkarnasie as sy rydier gebruik.<ref>Aanhalings van ''Matsja-poerana'' 260.54, ''Brahmananda-poerana Lalitamahatmya'' XXVII, en ''Ganeshapurana'' 2.134–136 word verskaf deur : Martin-Dubost, bl. 231.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa sluit 'n meditasievers oor Ganesha in wat noem dat die muis op sy vlag verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 232.</ref> Die name ''{{IAST|Mūṣakavāhana}}'' ("muis-wahana") en ''{{IAST|Ākhuketana}}'' ("rot-banier") verskyn in die Ganesha Sahasranama.<ref>Vir {{IAST|Mūṣakavāhana}} sien v. 6. Vir Ākhuketana sien v. 67. In: ''{{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}}''. ({{IAST|Prācya Prakāśana: Vārāṇasī}}, 1991). Bronteks met kommentaar deur {{IAST|Bhāskararāya}} in Sanskrit.</ref> Die muis word op verskeie manier vertolk. Volgens Grimes interpreteer "baie, indien nie almal nie … dit op negatiewe wyse; dit simboliseer ''tamoguna'' ['donkerheid'] sowel as begeerte".<ref>Vir 'n oorsig van die verskillende vertolkings en aanhalings, sien: Grimes (1995), bl. 86.</ref> Op soortgelyke wyse sê Michael Wilcockson dit simboliseer diegene wat begeertes wil oorkom en minder selfsugtig wil wees.<ref>''A Student's Guide to AS Religious Studies for the OCR Specification,'' deur Michael Wilcockson, pg.117</ref> Krishan merk op dat die rot verwoestend en 'n plaag vir gewasse is. Die Sanskrit woord ''{{IAST|mūṣaka}}'' ("muis") is afgelei van die stam ''{{IAST|mūṣ}}'' ("steel", "roof"). Dit was noodsaaklik om die rot as 'n vernietigende pes te onderdruk, 'n soort belemmering wat oorkom moes word. Volgens die teorie, wat Ganesha wys as meester van die rot, demonstreer dit sy funksie as ''Wignesjvara'' ("heer van hindernisse") en verskaf dit getuienis van sy moontlike rol as 'n volks-''grāmata-devatā'' (dorpgoddelikheid) wat later belangriker geword het.<ref>Krishan bl. 49–50.</ref> Martin-Dubost merk op dat daar 'n siening is dat die rot 'n simbool is wat voorstel dat Ganesha, soos die rot, selfs die mees geheime plekke binnedring.<ref>Verwys: * Martin-Dubost, bl. 231. * Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature", in: Brown (1991), bl. 73. Vir verwysings na die interpretasie dat "die rot die dier is wat sy weg na elke plek vind,'"</ref> == Assosiasies == === Hindernisse === [[Lêer:Ganesha India.jpg|duimnael|250px|'n Oordadige beeld van Ganesja in die Kudroli Bhagavathi-tempel in Mangalore, Indië. Ganesja word algemeen in Indië aanbid as die verwyderaar van hindernisse.]] Ganesja is ''Wignesjvara'' of ''Wighnaraja'', die "heer van hindernisse", beide van 'n materiële en geestelike aard.<ref>"Lord of Obstacles", 'n algemene naam kom in die titel van Courtright se ''{{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings'' voor. Vir ekwivalente Sanskrit name ''Vighneśvara'' en ''Vighnarāja'', sien: Courtright, bl. 136.</ref> Hy word algemeen as die verwyderaar van hindernisse aanbid. Hy plaas egter ook tradisioneel hindernisse op die pad van dié wat getoets moet word. Paul Courtright sê dat dit "sy taak in die goddelike skema, sy [[dharma]] is om hindernisse te plaas en te verwyder … dit is sy besondere gebied, die rede vir sy skepping".<ref>Courtright, bl. 136.</ref> Krishan merk op dat sommige van Ganesja se name skakerings van veelvuldige rolle weerspieël wat met die loop van tyd ontwikkel het.<ref name="Krishanvii" /> Dhavalikar skryf die snelle opkoms van Ganesja in die Hindoepanteon én die verskyning van die Ganapatjas toe aan die klemverskuiwing van ''{{IAST|vighnakartā}}'' ("hindernisskepper") na ''{{IAST|vighnahartā}}'' ("hindernisvermyer").<ref>Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja se veranderende rol, sien Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=49}}</ref> Beide funksies is egter steeds wesenlik tot sy karakter, soos Robert Brown verduidelik: "selfs ná die {{IAST|Poerāṇiese Gaṇeśa}} goed gedefinieer is, het {{IAST|Gaṇeśa}} in kuns hoofsaaklik belangrik gebly vir sy tweeledige rol as skepper en verwyderaar van hindernisse en het hy dus beide 'n negatiewe en 'n positiewe aspek".<ref>Brown, bl. 6.</ref> === Boeddhi === Ganesja word ook beskou as die heer van intelligensie.<ref>Nagar, bl. 5.</ref> In Sanskrit is die woord ''boeddhi'' die vroulike [[selfstandige naamwoord]] wat as intelligensie, wysheid, of intellek vertaal word.<ref>Apte, bl. 703.</ref> Die konsep van boeddhi word nou geassosieer met die persoonlikheid van Ganesja, veral in die Poeraniese tydperk, toe baie stories klem geplaas het op sy slimheid en liefde vir intelligensie. Een van Ganesja se name in die Ganeshapurana en die Ganeshasahasranama is ''Boeddhiprija''.<ref>''Ganesja-poerana'' I.46, v. 5 van die Ganesja Sahasranama afdeling in GP-1993, Sharma uitgawe. Dit verskyn in vers 10 van die weergawe soos gegee in die Bhaskararaya kommentaar.</ref> Hierdie naam kom ook voor in 'n lys van 21 name aan die einde van die Ganeshasahasranama<!-- wat Ganesja sê is veral belangrik-->.<ref>Sharma uitgawe, GP-1993 I.46, verse 204–206. Die Bailey uitgawe gebruik 'n effens ander bewoording, en waar Sharma lees ''Boeddhiprija'', vertaal Bailey ''Toekenner-van-lakhs.''</ref> Die woord ''prija'' kan beteken "lief vir" en in 'n huwelikskonteks kan dit "minnaar" of "eggenoot" beteken,<ref>Practical Sanskrit Dictionary Deur Arthur Anthony MacDonell; bl. 187 (''priya''); Gepubliseer 2004; Motilal Banarsidass Publ; {{ISBN|81-208-2000-2}}</ref> die naam kan dus "lief vir intelligensie" of "boeddhi se man" beteken.<ref>Krishan 1999; bl. 60-70 bespreek Ganesja as "Boeddhi se Man".</ref> === Om === [[Lêer:Ganesha-aum.jpg|duimnael|250px|Omjuweel wat Ganesja uitbeeld.]] Ganesja word met die Hindoe-[[mantra]] ''[[om]]'' ({{lang|sa|ॐ}}, ook ''aum'') verbind. Die term ''{{IAST|oṃkārasvarūpa}}'' ("om is sy vorm"), wanneer dit met Ganesja verbind word, verwys na die gedagte dat hy die oerklank verpersoonlik.<ref>Grimes, bl. 77.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa getuig van dié verbintenis. Chinmayananda vertaal die relevante gedeelte as volg: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">(O heer Ganapati!) U is (die drie-eenheid) [[Brahma]], [[Wisjnoe]] en [[Sjiwa|Mahesa]]. U is [[Indra]]. U is vuur <nowiki>[</nowiki>Agni<nowiki>]</nowiki> en lug <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Vāyu}}<nowiki>]</nowiki>. U is die son <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Sūrya}}<nowiki>]</nowiki> en die maan <nowiki>[</nowiki>Candrama<nowiki>].</nowiki> U is [[Brahman]]. U is (die drie wêrelde) Bhuloka [aarde], Antariksha-loka [ruimte], en Swargaloka [hemel]. U is Om. (Dit wil sê, U is al hierdie dinge).<ref>Chinmayananda, bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel, is dit ''upamantra'' 8.</ref></blockquote> Sommige aanhangers sien ooreenkomste tussen die vorm van Ganesja se liggaam in ikonografie en die vorm van om in die Devanāgarī Tamil-skrifte.<ref>Vir voorbeelde van beide, sien: Grimes, bl. 79–80.</ref> === Eerste chakra === Volgens Kundalini-joga is Ganesja gesetel in die eerste [[chakra]], genaamd {{IAST|mūlādhāra}}. ''Mula'' beteken "oorspronklik, hoof"; ''adhara'' beteken "basis, fondament". Die muladhara chakra is die beginsel waarop die manifestasie of uiterlike uitbreiding van die goddelike krag berus.<ref name="T83">Tantra Unveiled: Seducing the Forces of Matter & Spirit By Rajmani Tigunait; Bydraer Deborah Willoughby ; Gepubliseer 1999; Himalayan Institute Press; bl. 83; {{ISBN|0-89389-158-4}}</ref> Daar word ook van hierdie assosiasie getuig in die Ganapati-atharvashirsa. Courtright vertaal die gedeelte as volg: "[O Ganesja,] U vertoef voortdurend in die sakrale pleksus by die basis van die ruggraat [{{IAST|mūlādhāra cakra}}]".<ref>Translation. Courtright, bl. 253.</ref> Dus het Ganesja 'n permanente woonplek in elke wese by die Muladhara.<ref>Chinmayananda, op. cit., bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel is dit deel van ''upamantra'' 7. 'You have a permanent abode (in every being) at the place called "Muladhara"'.</ref> Ganesja hou, ondersteun en lei al die ander chakras, en "bepaal [hiermee] die kragte wat die wil van die lewe aandryf".<ref name="T83" /> == Familie en metgeselle == [[Lêer:Ganesha Kangra miniature 18th century Dubost p51.jpg|duimnael|250px|[[Sjiwa]] en [[Parwati]] skenk die lewe aan Ganesja. Kangra-miniatuur, [[18de eeu]]. Allahbad-museum, Nieu-Delhi.]] [[Lêer:Ganapati1.jpg|duimnael|links|250px|Ganesja met Riddhi en Siddhi.]] Hoewel Ganesja dikwels beskou word as die seun van [[Sjiwa]] en [[Parwati]], verskil die Poeraniese mites oor sy geboorte.<ref>Verwys: * Nagar, bl. 7-14. Vir 'n opsomming van Poeraniese variante van geboorteverhale. * Martin-Dubost, bl. 41–82. Hoofstuk 2, "Stories of Birth According to the {{IAST|Purāṇas}}".</ref> Hy kon deur Sjiwa geskep gewees het,<ref>''Linga-poerana''.</ref> of deur Parwati,<ref>''Sjiwa-poerana'' IV. 17.47–57. ''Matsja-poerana'' 154.547.</ref> of deur Sjiwa én Parwati,<ref>''{{IAST|Varāha}} Poerana'' 23.18–59.</ref> of op geheimsinnige wyse verskyn het en deur Sjiwa en Parwati ontdek gewees het.<ref>Vir 'n opsomming van ''Brahmawaiwarta-poerana, Ganesja Khanda'', 10.8–37, sien: Nagar, bl. 11–13.</ref> Ganesja se familie sluit in sy broer Skanda, wat ook "Karttikeya", "Murugan" en ander name genoem word.<ref>Vir 'n opsomming van variante name vir Skanda, sien: Thapan, bl. 300.</ref> Streeksverskille bepaal die volgorde van hul geboortes. In noordelike Indië word gewoonlik gemeen Skanda is ouer, terwyl Ganesja in die suide as die eersgeborene gesien word.<ref>Khokar en Saraswati, bl. 4.</ref> Skanda was tussen omstreeks 500 en 600&nbsp;v.C. 'n belangrike oorlogsgod, waarna aanbidding van hom in Noord-Indië drasties gedaal het. Namate Skanda geval het, het Ganesja gewilder geraak. Verskeie verhale vertel van wedywering tussen die twee broers<ref>Brown, bl. 4, 79.</ref> wat sekere sektariese invloede kan weerspieël.<ref>Gupta, bl. 38.</ref> Ganesja se huwelikstatus, die onderwerp van heelwat vakkundige navorsing, wissel drasties in mites.<ref name="lawrence_cohen">For a review, sien: Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 115–140</ref> Een patroon identifiseer Ganesja as 'n ongetroude ''brahmacārin'': 'n godheid wat vir 'n bepaalde tyd [[selibaat]] is.<ref>Verwys na: * {{Harvnb|Getty|1936|p=33}}. "Volgens antieke tradisie, was {{IAST|Gaṇeśa}} 'n {{IAST|Brahmakārin}}, d.i. 'n ongetroude godheid; maar legende het aan hom twee metgeselle toegedig; verpersoonlikhede van Wysheid (Boeddhi) en Sukses (Siddhi)." * {{Harvnb|Krishan|1999|p=63}}. "... in the ''{{IAST|smārta}}'' or orthodox traditional religious beliefs, {{IAST|Gaṇeśa}} is a bachelor or ''{{IAST|brahmacārī}}''"</ref> Hierdie standpunt is algemeen in Suid-Indië en dele van Noord-Indië.<ref>Vir bespreking van kuisheid van Ganesja, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=126–129}}.</ref> 'n Ander partoon verbind hom met die begrippe ''boeddhi'' ("intellek"), ''siddhi'' ("geestelike krag"), en ''riddhi'' ("welvaart"); hierdie drie eienskappe word soms verpersoonlik as godinne, wat as Ganesja se vroue beskryf word.<ref>Vir 'n oorsig van assosiasies met Boeddhi, Siddhi, Riddhi en ander figure, en die stelling "In kort is die gades van {{IAST|Gaṇeśa}} die verpersoonliking van sy kragte, wat manifesteer in sy funksionele aspekte...", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=62}}.</ref> Hy kan ook saam met 'n enkele gade of 'n naamlose bediende uitgebeeld word.<ref>Vir 'n enkele gade of 'n naamlose bediende ''{{IAST|daşi}}'' (bediende), sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=115}}.</ref> Nog 'n patroon verbind Ganesja met die godin van kultuur en kunste, [[Saraswati]] of Śarda (veral in die Indiese staat Maharashtra).<ref>Vir assosiasies met Śarda en [[Sarasvati]] en die identifikasie van dié godinne met mekaar, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=131–132}}.</ref> Hy word ook verbind met die godin van geluk en welvaart, [[Laksjmi]].<ref>Vir verbintenisse met Laksjmi, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=132–135}}.</ref> Nog 'n patroon, hoofsaaklik in die [[Bengale]]-gebied, verbind Ganesja met die meelpiesangboom, Kala Bo,<ref>Vir bespreking van die Kala Bo, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=124–125}}.</ref> wat tydens 'n ritueel in 'n godin verander. Die Shiwapurana sê dat Ganesja twee seuns gehad het: Kşema ("welvaart") en Lābha ("wins"). In Noord-Indiese variante van die verhaal word dikwels genoem dat die seuns Śubha ("gunstigheid") en Lābha is.<ref>Vir 'n stelling oor seuns, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=130}}.</ref> Die 1975-Hindifilm ''Jai Santoshi Maa'' beeld Ganesja uit as getroud met Riddhi en Siddhi en met 'n dogter genaamd Santoshi Ma, die godin van bevrediging. Die storie het geen Poeraniese gronde nie en Anita Raina Thapan en Lawrence Cohen haal Santoshi Ma se kultus aan as getuienis van Ganesja se volgehoue ontwikkeling as 'n gewilde god.<ref>Sien: * Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 130. * Thapan, bl. 15–16, 230, 239, 242, 251.</ref> == Aanbidding en feeste == [[Lêer:Ganesh Paris 2004 DSC08471.JPG|duimnael|250px|Ganesja-feesvieringe deur die Indiese en [[Sri Lanka]]anse [[Tamil]]gemeenskap in [[Parys]], [[Frankryk]].]] Ganesja word op baie godsdienstige en sekulêre geleenthede aanbid; veral aan die begin van ondernemings, soos die koop van 'n motor of die stigting van 'n sakeonderneming.<ref>Krishan bl. 1-3</ref> K.N. Somayaji sê, "daar kan skaars 'n Hindoehuis [in Indië] wees wat nie 'n beeld van Ganapati het nie. [..] Ganapati, wat die gewildste god in Indië is, word deur alle [[kaste]]s en in alle dele van die land aanbid."<ref>K.N. Somayaji, ''Concept of Ganesha'', bl. 1 soos aangehaal in Krishan bl. 2-3</ref> Aanhangers glo as Ganesja gunstig gestem word, verskaf hy sukses, welvaart en beskerming teen teëspoed.<ref>Krishan bl. 38</ref> Ganesja is 'n niesektariese god en Hindoes van alle denominasies roep hom op aan die begin van gebede, belangrike ondernemings en godsdienstige seremonies.<ref>Vir aanbidding van Ganesja deur "volgelinge van alle sektes en denominasies, Saiwiete, Waisnawiete, Boeddhiste en Jaïniste" sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=285}}</ref> Dansers en musikante, veral in Suid-Indië, begin opvoerings soos die ''Bharatnatjam''-dans met 'n gebed aan Ganesja.<ref name="nagar" /> [[Mantra]]s soos ''Om Sjrie {{IAST|Gaṇeshāya}} Namah'' ("Om, begroeting tot die Roemryke Ganesja") word dikwels gebruik. Een van die bekendste mantras wat met Ganesja verbind word, is ''Om {{IAST|Gaṃ}} Ganapataye Namah'' ("Om, Gam, Begroeting tot die Heer van Gashere").<ref>Grimes bl. 27</ref> Volgelinge offer soetgoed soos modakas (neut-en-klapperballetjies) en laddu's (klein gebakte deegballetjies wat in stroop gedoop word) aan Ganesja.<ref>Die term ''modaka'' is van toepassing op alle streeksvariëteite van koeke of lekkers wat aan Ganesja geoffer word. Martin-Dubost, bl. 204.</ref> Hy word dikwels uitgebeeld waar hy 'n bak lekkers, genaamd 'n ''modakapatra'', dra.<ref>Martin-Dubost, bl. 204.</ref> As gevolg van sy identifikasie met die kleur rooi word hy dikwels met rooi sandelhoutpasta<ref>Martin-Dubost, bl. 369.</ref> of rooi blomme aanbid. Kweekgras (''Cynodon dactylon'') en ander materiale word ook in sy aanbidding gebruik.<ref>Martin-Dubost, bl. 95–99.</ref> Een van die feeste wat met Ganesja verbind word, sluit in die Winajaka- of Ganesja-''chaturthi'' op die vierde dag van die aanwassende maan (''{{IAST|śuklapakṣa}}'') in Augustus of September (''bhādrapada'' in die Hindoekalender). Ganesja se versjaarsdag (''Ganesja jajanti'') word op die (vierde dag van die afnemende maan (''{{IAST|kṛṣṇapakṣa}}'') in Januarie of Februarie (''māgha'' in die Hindoekalender) gevier.<ref>Thapan bl. 215</ref> === Ganesja-''tjatoerthi'' === [[Lêer:Ganesh mimarjanam 2 EDITED.jpg|duimnael|links|250px|Die ''visarjan''-seremonie van Ganesja tydens die ''Tjaturthi''-fees in Hyderabad, [[Indië]].]] [[Lêer:Ganesha divali.jpg|duimnael|250px|Ganesja-beeld tydens [[Diwali]] in [[Londen]].]] 'n Jaarlikse fees vereer Ganesja tien dae lank. Dit begin op Ganesja Tjaturthi, wat gewoonlik in laat Augustus of aan die begin van September val.<ref>Vir die vierde wassende dag in {{IAST|Māgha}} toegewy tot Ganesa ({{IAST|Gaṇeśa-caturthī}}) sien: Bhattacharyya, B., "Festivals and Sacred Days", in: Bhattacharyya, volume IV, bl. 483.</ref> Die fees bereik sy hoogtepunt op die dag ''Ananta Tjatoerdasji'', wanneer afbeeldings (''moertis'') van Ganesja in die mees geleë waterliggaam gedompel word.<ref>''The Experience of Hinduism: Essays on Religion in Maharashtra'' ; Saamgestel deur Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen, bl. 76-94 ("The Ganesh Festival in Maharashtra: Some Observations" by Paul B. Courtright); Gepubliseer 1988; SUNY Press; {{ISBN|0-88706-664-X}}</ref> In [[1893]] het Lokmanya Tilak hierdie jaarlikse fees van private familievieringe omskep tot 'n openbare gebeurtenis.<ref>Metcalf en Metcalf, bl. 150.</ref> Hy het dit gedoen om "die gaping tussen die [[Brahmane]] en die nie-Brahmane te oorbrug en 'n gepaste konteks te vind om 'n nuwe eenheid tussen hulle op voetsoolvlak te bou" in sy nasionalistiese strewe teen die Britte in Maharashtra.<ref>Sien: * Brown (1991), bl. 9. * Thapan, bl. 225. Vir Tilak se rol in die omskepping van die private familiefeeste tot 'n openbare gebeurtenis ter ondersteuning van Indiese nasionalisme.</ref> As gevolg van Ganesja se groot gewildheid as "die god vir almal" het Tilak hom gekies as 'n saamtrekpunt vir Indiese protes teen die Britse bewind.<ref>Sien: * Momin, A. R., ''The Legacy Of G. S. Ghurye: A Centennial Festschrift'', bl. 95. * Brown (1991), bl. 9. Vir Ganesja se aantrekking as "the god for Everyman" as 'n motivering vir Tilak.</ref> Tilak was die eerste om groot openbare beelde van Ganesja in paviljoene te laat aanbring, en hy het die gebruik daargestel om openbare beelde op die tiende dag in water te dompel.<ref>Vir Tilak as die eerste om groot publieke beelde te installeer in ''{{IAST|maṇḍapas}}'' (paviljoene of tente) sien: Thapan, bl. 225.</ref> Vandag vier Hindoes oral in Indië die Ganapati-fees met groot entoesiasme, maar dit is die gewildste in die staat [[Maharashtra]].<ref>Vir Ganesh Tjatoerthi as die belangrikste fees in Maharashtra, sien: Thapan, bl. 226.</ref><ref>"{{IAST|Gaṇeśa}} in a Regional Setting". Courtright, bl. 202–247.</ref> Groot feeste word in [[Mumbai]] en in die omliggende gordel van Ashtavinajaka-tempels gehou. === Tempels === In Hindoetempels word Ganesja op verskeie maniere uitgebeeld: as 'n akoliet of ondergeskikte god (''pãrśva-devatã}''); as 'n god verwant aan die hoofgod (''parivāra-devatã''); of as die hoofgod van die tempel ({{IAST|pradhāna}}), wat op soortgelyk wyse behandel word as die hoogste gode van die Hindoepanteon.<ref>Krishan bl. 92</ref> As die god van oorgange word hy in die deure van baie Hindoetempels geplaas om die onwaardiges buite te hou, wat analoog aan sy rol as [[Parwati]] se deurwag is.<ref>Brown bl. 3</ref> Verder is verskeie aanbiddingsplekke<!--shrines--> toegewy aan Ganesja self, waarvan veral die [[Asjtawinajak]] (Sanskrit: अष्टविनायक; aṣṭavināyaka; letterlik "agt Ganesja (-tempels)") in Maharashtra bekend is. Die agt tempels wat binne 'n radius van 100&nbsp;km van die stad Pune geleë is, vereer elkeen 'n besondere vorm van Ganapati, met sy eie leër en legende; saam "vorm hulle 'n ''mandala'' wat die heilige kosmos van Ganesja afmerk".<ref>Grimes, bl. 110-112</ref> Daar is baie ander belangrike Ganesja-tempels in die volgende plekke: Wai in Maharashtra; Ujjain in Madhya Pradesh; Jodhpur, Nagaur en Raipur (Pali) in Rajasthan; Baidyanath in Bihar; Baroda, Dhokala en Valsad in Gujarat en die Dhundiraj-tempel in Varanasi, Uttar Pradesh. Prominente Ganesja-tempels in Suid-Indië sluit die volgende in: die Jambukeśvara-tempel in Tiruchirapalli; in Rameshvaram en Suchindram in Tamil Nadu; in Malliyur, Kottarakara, Pazhavangadi, Kasargod in Kerala, Hampi en Idagunji in Karnataka; en Bhadrachalam in Andhra Pradesh.<ref>Krishan bl. 91-92</ref> T.A. Gopinatha merk op: “Elke dorp het sy eie beeld van Wighnesjwara, met of sonder 'n tempel om dit te huisves. By die ingange van dorpe en forte, onder ''pīpaḹa''-bome […], in 'n hoek […] in tempels van Wisjnoe sowel as Sjiwa en ook in aparte bedevaartplekke spesifiek in Sjiwa-tempels gebou […]; word die figuur van Wighnesjwara byna sonder uitsondering gesien.”<ref>T.A.Gopinatha; ''Elements of Hindu Iconography'', bl. 47-48 soos aangehaal in Krishan bl. 2</ref> Ganesja-tempels is ook buite Indië gebou insluitend in Suidoos-Asië, [[Nepal]],<ref>Krishan bl. 147-158</ref> en in verskeie Westerse lande.<ref>{{cite web|url=http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|title=Ganesha Temples worldwide|access-date= 9 Januarie 2008|archive-date=17 Desember 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071217044207/http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|url-status=dead}}</ref> Die eerste beduidende Hindoetempel wat in [[Suid-Afrika]] opgerig is, is die Ganesja-tempel in Mount Edgecombe in [[Durban]] wat in [[1899]] deur 'n arbeider uit Indië, ene Kistappa Reddy, gebou is.<ref>[http://www.southafrica.net/ SA Tourism], [http://www.southafrica.net/index.cfm?SitePageID=14146 DID YOU KNOW], besoek op 9 Januarie 2007</ref> == Opkoms as vername Hindoegod == === Eerste verskyning === Ganesja het in sy klassieke vorm as 'n duidelik herkenbare god met goed gedefinieerde ikonografiese eienskappe te voorskyn gekom in die vroeë 4de tot 5de eeu.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, bl. 19.</ref> Shanti Lal Nagar sê die vroegste bekende kultusbeeld van Ganesja word word in die nis van die Sjiwa-tempel in Bhumra aangetref. Dit dateer van die Ghoepta-tydperk.<ref>Nagar, bl. 4.</ref> Sy onafhanklike kultus het teen omstreeks die [[10de eeu]] verskyn.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, bl. 19.</ref> Narain som die omstredenheid tussen volgelinge en akademici oor die ontwikkeling van Ganesja as volg op: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">Wat onnaspeurbaar is, is die redelik dramatiese verskyning van Ganesja op die geskiedkundige toneel. Dit is nie duidelik wie sy voorgangers is nie. Sy wye aanvaarding en gewildheid, wat oor sektariese en gebiedsgrense strek, is inderdaad wonderbaarlik. Aan die een kant is daar die vrome geloof van ortodokse volgelinge in Ganesja se Vediese oorsprong en in die Poeraniese verduidelikings in die deurmekaar, maar nietemin interessante, mitologie. Aan die ander kant is daar twyfel oor die bestaan van die ideë en die ikoon van dié god voor die 4de tot 5de eeu&nbsp;n.C. … Na my mening is daar inderdaad geen oortuigende bewyse van die bestaan van die godheid voor die 5de eeu nie.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 19–20.</ref></blockquote> === Moontlike invloede === Courtright bespreek verskeie spekulatiewe teorieë oor die vroeë geskiedenis van Ganesja, insluitend veronderstelde stamtradisies en dierekultusse, en verwerp almal as volg: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die soeke na 'n historiese oorsprong vir Ganesja het sommige presiese liggings buite die Brahmaniese tradisie voorgestel.... Hierdie historiese liggings is vir seker belangwekkend, maar die feit bly staan dat dit alles gissings is, variasies op die Drawidiese hipoteses, wat redeneer dat enigiets waarvan nié in die Vediese en Indo-Europese bronne getuig word nie, van Drawidiese of inboorlingbevolkings van Indië in die Brahmaniese geloof moes beland het, as deel van die proses wat Hindoeïsme uit die interaksies tussen die Ariese en nie-Ariese bevolkings laat ontstaan het. Daar is geen onafhanklike getuienis vir 'n olifantkultus of 'n totem nie; ook nie enige argeologiese data wat dui op 'n tradisie voor dit wat ons reeds in plek kan sien in die Poeraniese geskrifte en die ikonografie van Ganesja nie.<ref>Courtright, bl. 10–11.</ref></blockquote> Thapan se boek oor die ontwikkeling van Ganesja wy 'n hoofstuk aan gissings oor die rol wat olifante in vroeë Indië gespeel het, maar kom tot die gevolgtrekking: "alhoewel die olifantkopvorm ''yaksha'' teen die 2de&nbsp;eeu bestaan het, kan daar nie aangeneem word dat dit Ganapati-Vinayaka is nie. Daar is geen getuienis van 'n godheid met dié naam wat in ’n vroeë stadium die vorm van ’n olifant of ’n olifantkop gehad het nie. Ganapati-Vinayaka moes nog sy debuut maak."<ref>Thapan, bl. 75.</ref> Een teorie oor die oorsprong van Ganesja is dat hy geleidelik op die voorgrond getree het saam met die vier Winajakas.<ref>Verwys na: * ''Passim''. Thapan. * Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 70–72.</ref> In Hindoemitologie was die Winajakas 'n groep van vier lastige demone wat hindernisse en probleme geskep het,<ref>''Aitareya Brāhmana'', I, 21.</ref> maar wat maklik gepaai kon word.<ref>Bhandarkar. Vaisnavism, Saivism and other Minor Sects. bl. 147–48.</ref> Die naam "Winajaka" is 'n algemene naam vir Ganesja beide in die Puranas en in Boeddhistiese tantras.<ref name="tha20" /> Krishan is een van die akademici wat die standpunt aanvaar en prontuit oor Ganesja sê: "Hy is 'n nie-Vediese god. Sy oorsprong moet teruggespoor word na die vier Winajakas, bose geeste, van die ''Manavagrhyasutra'' (7de–4de eeu&nbsp;v.C.) wat verskeie soorte boosheid en leiding veroorsaak".<ref>Krishan, bl. vii.</ref> Uitbeeldings van mensefigure met olifantkoppe, wat sommige met Ganesja identifiseer, verskyn reeds in die [[2de eeu]] in Indiese kuns en op muntstukke.<ref>Vir 'n bespreking van vroeë uitbeeldings van olifanthooffigure in kuns, sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=287–290}} of {{Harvnb|Krishna|1985|p=31–32}}</ref> === Vediese en epiese letterkunde === [[Lêer:Gardesh Ganesha dedicated by Khingila, Kabul, 7-8th century CE.jpg|duimnael|250px|’n 5de-eeuse marmerbeeld van Ganesja wat naby Gardez, [[Afganistan]], gevind is en nou by Dargah Pir Rattan Nath, Kabul, staan. Die inskripsie sê hierdie "groot en beeldskone beeld van Mahavinayaka" is deur die Shahi-koning Khingala heilig gemaak.<ref>Vir 'n foto van die beeld en detail van die inskripsie, sien: Dhavalikar, M. K., "{{IAST|Gaņeśa}}: Myth and Reality", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=50,63}}.</ref>]] Die titel "leier van die groep" (Sanskrit: ''{{IAST|gaṇapati}}'') kom twee keer in die ''Righveda'' (RV) voor, maar in nie een van die twee gevalle verwys dit na die moderne Ganesja nie (die [[Veda]]s is die oudste heilige boeke bekend aan die Hindoes). Die term verskyn volgens kommentaarskrywers in RV 2.23.1 as 'n titel vir die Vediese god Brahmanaspati.<ref>Wilson, H. H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume II: {{IAST|Maṇḍalas}} 2, 3, 4, 5. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K. L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. II); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Set). RV 2.23.1 (2222) {{IAST|gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam}} | 2.23.1; "We invoke the {{IAST|Brahmaṇaspati}}, chief leader of the (heavenly) bands; a sage of sages."</ref> Hoewel die vers sonder twyfel na Brahmanaspati verwys, is dit later aangeneem vir aanbidding van Ganesja en word dit vandag nog gebruik.<ref>Sien: * Nagar, bl. 3. * Rao, bl. 1.</ref> In die verwerping van enige bewering dat die gedeelte in die ''Righveda'' getuienis van Ganesja is, sê Ludo Rocher dat dit "duidelik verwys na Brhaspati, die god van dié psalm, en slegs na Brhaspati verwys".<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69. {{IAST|Bṛhaspati}} is 'n variante naam vir Brahamanaspati.</ref> Verder sê hy: "Net so verwys die tweede gedeelte (RV 10.112.9) duidelik na [[Indra]] [die koning van die gode],<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69–70.</ref> wat die bynaam ganapati gegee is, vertaal as "heer van die geselskappe" (van die ''Maruts'')".<ref>Wilson, H.H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume IV: {{IAST|Maṇḍalas}} 9, 10. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K.L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. IV); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Stel). RV 10.112.9 (10092) {{IAST|ni ṣu sīda gaṇapate gaṇeṣu tvāmāhurvipratamaṃ kavīnām}}; "Lord of the companies (of the ''Maruts''), sit down among the companies (of the worshippers), they call you the most sage of sages".</ref> Rocher merk egter op die meer onlangse Ganapatja-letterkunde haal dikwels die Righvediese verse aan om Vediese aansien aan Ganesja te gee.<ref>Vir gebruik van RV-verse in onlangse Ganapatya-geskrifte, sien Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}</ref> Twee verse in tekste wat tot die Swart Jadjoerweda behoort, ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' (2.9.1)<ref>Die vers: "{{IAST|tát karāţāya vidmahe}} | {{IAST|hastimukhāya dhîmahi}} | {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' (10.1),<ref>Die vers: " {{IAST|tát púruṣâya vidmahe vakratuṇḍāya dhîmahi}}| {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> verwys na 'n god as "die getande een" ({{IAST|Dantiḥ}}), "olifantgesig" (Hastimukha), en "met 'n gekromde slurp" ({{IAST|Vakratuņḍa}}). Hierdie name suggereer Ganesja, en die 14de-eeuse kommentator Sayana bepaal hierdie identifikasie uitdruklik.<ref>Vir teks van ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' 2.9.1 en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' 10.1 en identifikasie deur {{IAST|Sāyaṇa}} in sy kommentaar op die {{IAST|āraṇyaka}}, sien: Rocher, Ludo, "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}.</ref> Die beskrywing van Dantin, wat 'n slurp het en 'n koringgerf, suikerriet en knuppel vashou,<ref>Taittiriya Aranyaka, X, 1, 5.</ref> is so karakteriserend van die Poeraniese Ghanapati dat Heras sê "ons kan nie die aanvaarding van sy volle identifikasie met hierdie Vediese Dantin teenstaan nie".<ref>Heras, bl. 28.</ref> Krishan beskou die psalms egter as latere toevoegings.<ref>Sien: * {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=290}} * {{Harvnb|Krishan|1999|pp=12–15}}. Vir argumente vir die interpolasie na die ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}''</ref> Thapan meen hierdie gedeeltes "word algemeen beskou asof dit geïnterpoleer sou wees". Dhavalikar sê: "Die verwysings na die olifantkopgod in die ''Maitrayani-samhita'' is bewys as baie laat interpolasies en is dus nie baie nuttig vir die bepaling van die vroeë vorming van die god nie."<ref>Sien: * Thapan, bl. 101. Vir interpolasie na die {{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}} en {{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}. * Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=56–57}}. Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja's in vroeë Literatuur.</ref> Ganesja verskyn nie in Indiese epiese letterkunde wat uit die Vediese tydperk dateer nie. 'n Laat interpolasie tot die epiese gedig ''[[Mahabharata]]'' lui dat die wysgeer Vyasa Ganesja gevra het om as sy skriba (skrywer) te dien om die gedig neer te skryf soos hy dit aan hom dikteer. Ganesja het ingestem, maar op voorwaarde dat Vyasa die gedig sonder onderbreking opsê. Die wysgeer het ingestem, maar het agtergekom dat om enige rus te kry hy baie komplekse dele moes opsê sodat Ganesja vir verduidelikings moes vra. Die storie word nie aanvaar as deel van die oorspronklike teks deur die redakteurs van die kritiese uitgawe van die ''Mahabharata'',<ref>Rocher, Ludo "Ganesa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature", Brown, bl. 71–72.</ref> waarin die storie van 20 lyne as voetnoot verplaas is, nie.<ref>''{{IAST|Mahābhārata}}'' Vol. 1 Part 2. Critical edition, bl. 884.</ref> Die storie van Ganesja wat as die skrywer optree kom voor in 37 van die 59 manuskripte wat geraadpleeg is in die voorbereiding van die kritiese uitgawe.<ref>Vir die stelling dat "Nege-en-vyftig manuskripte van die ''{{IAST|Ādiparvan}}'' geraadpleeg is vir die herkonstruksie van die kritiese uitgawe. Die storie van {{IAST|Gaṇeśa}} wat optree as die skrywer vir die skryf van die ''{{IAST|Mahābhārata}}'' kom in 37 manuskripte voor", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=31, note 4}}.</ref> Ganesja se verbintenis met skranderheid en leer is een rede waarom hy as skrywer van Vyasa se diktee van die ''Mahabharata'' in hierdie interpolasie voorkom.<ref>Brown, bl. 4.</ref> Richard L. Brown dateer die storie van die 8ste eeu en Moriz Winternitz kom tot die gevolgtrekking dat dit so vroeg as c. 900 bekend was, maar dat dit eers sowat 150 jaar later tot die ''Mahabharata'' toegevoeg is. Winternitz merk ook op dat die weglating van hierdie Ganesja-legende 'n bepaalde eienskap van Suid-Indiese manuskripte van die ''Mahabharata'' is.<ref>Winternitz, Moriz. "{{IAST|Gaṇeśa}} in die {{IAST|Mahābhārata}}". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (1898:382). Aanhaling verskaf deur Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 80.</ref> Die term ''{{IAST|vināyaka}}'' word aangetref in sommige hersienings van die ''{{IAST|Śāntiparva}}'' en ''{{IAST|Anuśāsanaparva}}'' wat beskou word as interpolasies.<ref>Vir interpolasies van die term vināyaka sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref> 'n Verwysings na ''{{IAST|Vighnakartṛīṇām}}'' ("Skepper van Hindernisse") in ''Vanaparva'' word ook gesien as 'n interpolasie en verskyn nie in die kritiese uitgawe nie.<ref>Vir verwysing {{IAST|Vighnakartṛīṇām}} en vertaling as "Creator of Obstacles", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref> === Poeraniese tydperk === Stories oor Ganesja kom gereeld in die Poeraniese korpus voor. Brown merk op dat hoewel die Poeranas "presiese chronologiese ordening verontagsaam", die meer gedetailleerde verhale van Ganesja se lewe in die latere tekste voorkom, c. 600–1300.<ref>Brown, bl. 183.</ref> Yuvraj Krishan sê dat die Poeraniese mites oor die geboorte van Ganesja en hoe hy 'n olifantkop gekry het in die latere Poeranas voorkom wat van c. 600 af geskryf is. Hy brei daarop uit deur te sê verwysings na Ganesja in die vroeëre Poeranas, soos die Vayu- en Brahmanda-poeranas, is latere interpolasies wat in die 7de tot 10de eeu gemaak is.<ref>Krishan, bl. 103.</ref> In sy oorsig van Ganesja se opkoms tot prominensie in Sanskrit letterkunde merk Ludo Rocher op: <blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die eerste plek kan 'n mens nie help om getref te word deur die feit dat die tallose stories wat om Ganesja wentel, op 'n onverwags beperkte aantal insidente konsentreer nie. Hierdie insidente is hoofsaaklik drie: sy geboorte en ouerskap, sy olifantkop en sy enkele tand. Ander insidente word in die tekste aangeraak, maar in 'n baie mindere mate.<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 73.</ref></blockquote> Ganesja se opkoms tot prominensie is gekodifiseer in die [[9de eeu]], toe hy amptelik ingesluit is as een van die vyf hoofgode van Smartisme. Die 9de-eeuse filosoof Śaṅkarācārya het die "aanbidding van die vyf vorme" -stelsel (''pañcāyatana pūjā'') gewild gemaak onder ortodokse Brahmane van die Smarta-tradisie.<ref>Verwys: * Courtright, bl. 163. Vir Datering van die ''{{IAST|pañcāyatana pūjā}}'' en die verbinetnis daarvan met {{IAST|Smārta}} Brahmane. * Bhattacharyya, S., "Indian Hymnology", in: Bhattacharyya (1956), volume IV, bl. 470. Vir die "vyf" gode (''{{IAST|pañcādevatā}}'') wat "die hoofgode" geword het in die algemeen, en hulle die lys as Sjiwa, Shakti, Wisjnoe, Surya, en Ganesja.</ref> Hierdie aanbiddingsgebruik roep die vyf gode Ganesja, [[Wisjnoe]], [[Sjiwa]], [[Devi]] en [[Soerja]] op.<ref>Verwys na: * Grimes, bl. 162. * Pal, bl. ix.</ref> Śaṅkarācārya het die tradisie hoofsaaklik ingestel om die hoofgode van die vyf hoofsektes op gelyke basis te verenig. Dit het die rol van Ganesja as 'n komplementêre god daargestel. == Buite Indië en Hindoeïsme == [[Lêer:Ganesha.jpg|duimnael|links|250px|Standbeeld van Ganesja in die Cham-museum, Danang, Sentraal-[[Viëtnam]]. Uit die 8ste eeu.]] [[Lêer:TibetianGanpati.jpg|duimnael|250px|"Dansende Ganesj. Sentraal-Tibet. Vroeg [[15de eeu]]. Kleure op katoen. Hoogte: 68 sentimeter".<ref>Hierdie werk en sy beskrywing word vertoon in Pal, bl. 125.</ref> Hierdie vorm staan ook bekend as Maharakta ("Die Groot Rooi Een").<ref>Vir 'n voorstelling van hierdie vorm as Maharakta, sien Pal, bl. 130.</ref>]] [[Lêer:Prambanan-ganesha.jpg|duimnael|250px|Ganesja-standbeeld in Prambanan, Java, [[Indonesië]].]] Kommersiële en kulturele kontak het Indië se invloed in Wes- en Suidoos-Asië uitgebrei. Ganesja is een van baie Hindoegode wat as gevolg hiervan in ander lande bekend geraak het.<ref>Nagar, bl. 175.</ref> Hy is in besonder aanbid deur handelaars wat van Indië af gereis het vir kommersiële ondernemings.<ref>Nagar, bl. 174.</ref> Die tydperk van omstreeks die 10de eeu af is gekenmerk deur die ontwikkeling van nuwe handelsnetwerke, die vorming van handelsgildes en 'n herlewing in die omloop van geld. In hierdie tydperk het Ganesja ontwikkel tot die hoofgod wat met handelaars verbind word.<ref>Thapan, bl. 170.</ref> Die vroegste inskripsie wat Ganesja voor enige ander god oproep, word verbind met die handelaarsgemeenskap.<ref>Thapan, bl. 152.</ref> Hindoes het na die Maleise Argipel migreer en hul kultuur, insluitend Ganesja, met hulle saamgeneem.<ref>Getty, bl. 55.</ref> Talle standbeelde van Ganesja word in die Maleise Argipel aangetref, dikwels langs toevlugsoorde. Die vorms van Ganesja wat in die Hindoekuns van Java, Bali, en Borneo voorkom, vertoon spesifieke streekinvloede.<ref>Getty, bl. 55–66.</ref> Die geleidelike verspreiding van die Hindoekultuur na Suidoos-Asië het Ganesja in aangepaste vorm in [[Birma]], [[Kambodja]] en [[Thailand]] gevestig. In [[Indo-China]] is Hindoeïsme en Boeddhisme saam beoefen en wedersydse invloede kan gesien word in die ikonografie van Ganesja in dié streek.<ref>Getty, bl. 52.</ref> In Thailand, Kambodja en onder die Hindoeklasse van die Chams in [[Viëtnam]] is Ganesja hoofsaaklik as 'n verwyderaar van hindernisse beskou.<ref>Brown, bl. 182.</ref> Selfs vandag word Ganesja in Boeddhistiese Thailand beskou as verwyderaar van hindernisse en die god van sukses.<ref>Brown, bl. 182.</ref> Voor die aankoms van [[Islam]] het [[Afganistan]] noue kulturele bande met Indië gehad en beide Hindoe- en Boeddhiste-gode is aanbid. 'n Paar voorbeelde van beelde uit die 5de tot die 7de eeu het oorleef wat daarop dui dat die aanbidding van Ganesja in daardie stadium hoogty gevier het in die omgewing.<ref>Sien: * Nagar, bl. 175. * Martin-Dubost, bl. 311.</ref> Ganesja verskyn in [[Mahayana]]-Boeddhisme, nie slegs as die Boeddhiste-god Winajaka nie, maar ook as 'n Hindoedemoonvorm met dieselfde naam.<ref>Getty, bl. 37–45.</ref> Hy word ook in die laat Gupta-tydperk uitgebeeld.<ref>Getty, bl. 37.</ref> As die Boeddhistiese god Winajaka word hy dikwels dansende uitgebeeld. Hierdie vorm, genaamd "Nṛtta Ganapati", was gewild in Noord-Indië, is later in [[Nepal]] aangeneem en daarna in [[Tibet]].<ref>Getty, bl. 38.</ref> In Nepal is die Hindoevorm van Ganesja, wat as Heramba bekend staan, baie gewild; hy het vyf koppe en ry op 'n leeu.<ref>Getty, bl. 40.</ref> Tibettaanse uitbeeldings van Ganesja vertoon ambivalente beelde.<ref>Nagar, bl. 185.</ref> 'n Tibetaanse vertaling vir Ganapati is ''tsjogs bdag''.<ref>Wayman, Alex (2006). ''Chanting the Names of Manjushri''. Motilal Banarsidass Uitgewers: bl. 76. {{ISBN|81-208-1653-6}}</ref> In een Tibettaanse vorm word hy uitgebeeld waar hy vertrap word deur Mahakala, 'n gewilde Tibettaanse god.<ref>Verwys: * Getty, bl. 42 * Nagar, bl. 185.</ref> Ander uitbeeldings wys hom as die vernietiger van hindernisse, soms in 'n dansende houding.<ref>Nagar, bl. 185–186.</ref> Ganesja word gesien in [[China]] en [[Japan]] in vorms wat eienskappe van bepaalde streekkarakters vertoon. In Noord-China dra die oudste bekende beeld van Ganesja 'n inskripsie wat terugdateer van [[531]].<ref>Martin-Dubost, bl. 311.</ref> In Japan is die Ganesja-kultus in 806 vir die eerste keer genoem.<ref>Martin-Dubost, bl. 313.</ref> Die kanonieke letterkunde van [[Djainisme]] noem nie die kultus van Ganesja nie.<ref>Krishan, bl. 121.</ref> Die god word egter deur die meeste Djains aanbid vir wie hy oënskynlik sekere funksies van die god Kubera oorgeneem het.<ref>Thapan, bl. 157.</ref> Djain-verbindings met die handelsgemeenskap ondersteun die idee dat Djainisme die aanbidding van Ganesja opgeneem het as gevolg van kommersiële bande.<ref>Thapan, bl. 151, 158, 162, 164, 253.</ref> Die vroegste bekende Djainistiese Ganesja-standbeeld dateer van omstreeks die [[9de eeu]].<ref>Krishan, bl. 122.</ref> 'n [[15de eeu|15de-eeuse]] Djain-teks lys prosedures vir die oprig van Ganapati-beelde.<ref>Krishan, bl. 121.</ref> Beelde van Ganesja verskyn in die Djain-tempels van Rajasthan en Gujarat.<ref>Thapan, bl. 158.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == {{refbegin|4}} * {{Citation |series=Indian Civilization Series |last=Agrawala |first=Prithvi Kumar |authorlink= |coauthors= |title=Goddess Vināyakī: The Female {{IAST|Gaṇeśa}} |year=1978 |publisher=Prithivi Prakashan |location=Varanasi |isbn= }} * {{Citation |last=Apte |first=Vaman Shivram |authorlink= |coauthors= |title=The Practical Sanskrit Dictionary |year=1965 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location=Delhi |isbn=81-208-0567-4 }} (fourth revised and enlarged edition). * {{Citation |last=Avalon |first=Arthur |authorlink=John Woodroffe |coauthors= |title=Śāradā Tilaka Tantram |year=1933 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location= |isbn=81-208-1338-3 }} (1993 reprint edition). * {{Citation |last=Bailey |first=Greg |authorlink= |coauthors= |title=Ganeśapurāna: Introduction, translation, notes and index |year=1995 |publisher=Harrassowitz |location= |isbn=3-447-03647-8 }} * {{Citation |last=Bhattacharyya (Editor) |first=Haridas|authorlink= |coauthors= |title=The Cultural Heritage of India |year=1956 |publisher=The Ramakrishna Mission Institute of Culture |location=Calcutta |isbn= }} Four volumes. * {{Citation| last =Brown| first =Robert| year = 1991| title =Ganesh: Studies of an Asian God | publication-place =Albany| publisher =State University of New York | isbn =0-7914-0657-1}} * {{cite book |last=Chinmayananda |first=Swami |authorlink=Chinmayananda | title=Glory of Ganesha |year=1987 |publisher=Central Chinmaya Mission Trust |location=Bombay |isbn= }} * {{Citation |last=Courtright |first=Paul B. |authorlink= |coauthors= |title={{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings |year=1985 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn={{ISBN|0-19-505742-2}} }} * {{Citation |last=Danielou |first=Alain |authorlink=Alain Danielou |coauthors= |title=The meaning of Ganapati |year=1954 |publisher=The Adyar Library bulletin |location=Madras |isbn=}} * {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |authorlink=Wendy Doniger |coauthors= |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |year=1996 |publisher=Merriam-Webster |location= |isbn= 0-87779-044-2}} * {{Citation |last=Ellawala|first=H |authorlink= |coauthors= |title=Social History of Early Ceylon |year=1969 |publisher=Department of Cultural Affairs |location=Colombo |isbn= }}. * {{Citation |last=Flood |first=Gavin |authorlink= |coauthors= |title=An Introduction to Hinduism |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0}} * {{Citation | last =Getty | first =Alice | year =1936 | title =Gaņeśa: A Monograph on the Elephant-Faced God | edition =1992 reprint | volume = | publication-place =Oxford | publisher =Clarendon Press | isbn =81-215-0377-9}}. * {{Citation |series=SUNY Series in Religious Studies |last=Grimes |first=John A. |authorlink= |coauthors= |title=Ganapati: Song of the Self |year=1995 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=0-7914-2440-5 }} * {{Citation |last=Gupta |first=Shakti M. |authorlink= |coauthors= |title=Karttikeya: The Son of Shiva|year=1988 |publisher=Somaiya Publications Pvt. Ltd.|location=Bombay|isbn= 81-7039-186-5}} * {{Citation |last=Heras |first=H. |authorlink= |coauthors= |title=The Problem of Ganapati |year=1972 |publisher=Indological Book House |location=Delhi |isbn= }} * {{Citation |last=Jansen |first=Eva Rudy|authorlink= |coauthors= |title=The Book of Hindu Imagery|year=1993 |publisher=Binkey Kok Publications BV |location=Havelte, Holland |isbn=90-74597-07-6 }} * {{Citation |last=Khokar |first=Ashish |authorlink= |coauthors=S. Saraswati |title=Ganesha-Karttikeya |year=2005 |publisher=Rupa and Co |location=New Delhi |isbn= 81-291-0776-7}} * {{Citation |last=Krishan |first=Yuvraj |year=1981–1982 |month= |title={{IAST|The Origins of Gaṇeśa}} |journal=Artibus Asiae |volume=43 |issue=4 |pages=285–301 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0004-3648%281981%2F1982%2943%3A4%3C285%3ATOOG%3E2.0.CO%3B2-A |accessdate= 2007-09-11 |quote= |doi=10.2307/3249845 }} * {{Citation| last =Krishan| first =Yuvraj| year = 1999| title =Gaņeśa: Unravelling An Enigma |edition = | volume = | publication-place =Delhi | publisher =Motilal Banarsidass Publishers | isbn =81-208-1413-4}} * {{Citation| last= Krishna | first=Murthy, K. | year=1985 | title= Mythical Animals in Indian Art|publication-place=New Delhi| publisher = Abhinav Publications|isbn=0-391-03287-9}} * {{Citation |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |authorlink=Arthur Anthony Macdonell |coauthors= |title=A Practical Sanskrit Dictionary |year=1996 |publisher=Munshiram Monoharlal Publishers |location= |isbn=81-215-0715-4 }} * {{Citation |last=Martin-Dubost |first=Paul |authorlink= |coauthors= |title=Gaņeśa: The Enchanter of the Three Worlds |year=1997 |publisher=Project for Indian Cultural Studies |location=Mumbai |isbn= 81-900184-3-4}} * {{Citation |last=Mate |first=M. S. |authorlink= |coauthors= |title=Temples and Legends of Maharashtra |year=1988 |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |location=Bombay |isbn= }} * {{Citation |last=Metcalf |first=Thomas R.|authorlink= |coauthors=Metcalf, Barbara Daly|title=A Concise History of India |year= |publisher= |location=}} * {{Citation |last=Nagar |first=Shanti Lal |authorlink= |coauthors= |title=The Cult of Vinayaka |year=1992 |publisher=Intellectual Publishing House |location=New Delhi |isbn=81-7076-043-9 }} * {{Citation | last =Oka | first =Krishnaji Govind | year =1913 | title =The Nāmalingānuśāsana (Amarakosha) of Amarasimha: with the Commentary ({{IAST|Amarakoshodghāṭana}}) of Kshīrasvāmin | edition = | volume = | publication-place =Poona | publisher =Law Printing Press | url=http://ia310939.us.archive.org/1/items/namalinganusasan00amariala/namalinganusasan00amariala.pdf | accessdate =2007-09-14 | isbn =}}. * {{Citation |last=Pal |first=Pratapaditya |authorlink= |coauthors= |title=Ganesh: The Benevolent |year=1995 |publisher=Marg Publications |location= |isbn=81-85026-31-9 }} * {{Citation |last=Ramachandra Rao |first=S. K. |authorlink= |coauthors= |title=The Compendium on Gaņeśa |year=1992 |publisher=Sri Satguru Publications |location=Delhi |isbn= 81-7030-828-3 }} * {{Citation| last =Saraswati| first =Swami Tattvavidananda | year = 2004| title ={{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}} | publication-place =Delhi | publisher =D. K. Printworld Ltd. | isbn =81-246-0265-4}} * {{Citation | last=Śāstri Khiste | first={{IAST|Baṭukanātha}} | year=1991 | title={{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}} | place={{IAST|Vārāṇasī}} | publisher=Prācya Prakāśana | edition= | isbn= }}. Source text with a commentary by Bhāskararāya in Sanskrit. * {{Citation | last=Śāstri | first=Hargovinda | year=1978 | title={{IAST|Amarkoṣa}} with Hindi commentary | place=Vārānasi | publisher=Chowkhambā Sanskrit Series Office | edition= | isbn= }} * {{Citation |last=Thapan |first=Anita Raina |authorlink= |coauthors= |title=Understanding Gaņapati: Insights into the Dynamics of a Cult |year=1997 |publisher=Manohar Publishers |location=New Delhi |isbn=81-7304-195-4 }} * {{Citation |last=Wilson|first=H. H.|authorlink= |coauthors= |title=Rgveda-Samhita, Text in Devanagari, English translation Notes and indices by H. H. Wilson, Ed. W.F. Webster |year=1990|publisher=Nag Publishers,11A/U.A. Jawaharnagar |location=New Delhi |isbn= }} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ganesha}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Ganesha|Engelse Wikipedia]] {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hindoegode]] eluhuo506lthucd3hrd0uwl7whez183 0 28133 2915860 2913223 2026-07-05T21:27:20Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915860 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Wikipedia | logo = Wikipedia-logo-v2-af.svg | skermkiekie = Voorblad Afrikaanse Wikipedia.jpg | tipe = [[Wiki]] | taal = [[Afrikaans]] | registrasie = Opsioneel | eienaar = [[Wikimedia Stigting]] | outeur = Die gemeenskap | opgerig = [[16 November]] [[2001]] | status = Aktief | url = {{URL|https://af.wikipedia.org/}} }} Die '''Afrikaanse Wikipedia''' is die [[Afrikaans]]e weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopievrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de Wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki's list of language Wikipedias ordered by size]]</ref> Wat die aantal biografiese artikels per geslag betref was die Afrikaanse Wikipedia in 2020 die derde mees geslagsgelyke Wikipedia van al die taalweergawes.<ref>{{cite web |url=https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females#project |work=Denelezh |title=Gender Gap in Wikidata |access-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508141543/https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit gebruik tans [[MediaWiki]] weergawe {{CURRENTVERSION}},<ref>[[Special:Version|Huidige weergawe aangedui]]</ref> en word deur gebruikers in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]], benewens bydraers in [[Europa]], [[Noord-Amerika]] en [[Oseanië]] in stand gehou. Die Afrikaanse Wikipedia het tans {{NUMBEROF|PAGES|af|N}} bladsye, waarvan {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels is. Dit het {{NUMBEROF|USERS|af|N}} geregistreerde gebruikers, waarvan {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|af|N}} as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het al {{NUMBEROF|EDITS|af|N}} wysigings aangebring en {{NUMBEROF|FILES|af|N}} lêers opgelaai. [[Google Translate]] gebruik die Afrikaanse Wikipedia as korpus om sy [[Taalmodel|vertaalmodel]] op te lei.<ref>{{cite journal |last1=Senekal |first1=Burgert |last2=Brokensha |first2=Susan |title=The potential of artificial intelligence (AI) for decolonising education in South Africa through the development of indigenous languages |trans-title=Die potensiaal van kunsmatige intelligensie (KI) vir die dekolonisering van onderwys in Suid-Afrika deur die ontwikkeling van inheemse tale |journal=South African Journal of African Languages |volume=43 |issue=3 |pages=208-215 |year=2023 |quote=An initiative that significantly improved the accuracy of Afrikaans through Google Translate was the drive by the SA Academy for Science and the Arts to expand the Afrikaans Wikipedia. In 2016, Pretorius (2016) called for expanding the Afrikaans Wikipedia. The SA Akademie vir Wetenskap en Kuns echoed this call and offered training sessions. The call was answered by numerous Afrikaans enthusiasts, which resulted in the expansion of the Afrikaans Wikipedia to the more than 100 000 articles currently available (see Table 1). The expansion contributed to the massive linguistic corpus that Google Translate needs to improve its accuracy. |trans-quote='n Inisiatief wat die akkuraatheid van Afrikaans op Google Translate aansienlik verbeter het, was die veldtog van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns om die Afrikaanse Wikipedia uit te brei. Pretorius (2016) het in 2016 'n beroep gedoen op die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia. Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het hierdie oproep beaam en opleidingsessies aangebied. Die oproep is deur talle Afrikaanssprekende entoesiaste beantwoord, wat gelei het tot die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia na die meer as 100 000 artikels wat tans beskikbaar is (sien Tabel 1). Die uitbreiding het bygedra tot die massiewe linguistieke korpus wat Google Translate nodig het om die akkuraatheid daarvan te verbeter.}}</ref> == Verwikkelinge in die Afrikaanse Wikipedia en mediadekking == Op '''1 Desember 2005''' skryf die taalaktivis dr. [[Dan Roodt]] in die ''Afrikaner'' (getiteld "Afrikaners moet internet beset", en op 9 April 2007 ook op [[PRAAG]] gepubliseer) die volgende<ref>[https://archive.ph/20191217190122/http://praag.co.za/?p=281 Roodt, D. 2007. Afrikaners moet internet beset. ''PRAAG'', 9 April]:</ref> {{cquote| Dit is daarom van die uiterste belang dat Afrikaners vir hulle 'n gebied in die kuberruim moet afbaken. Ten dele is dié proses reeds aan die gang, maar dit moet versnel en verhewig word. Die totale Afrikanergeskiedenis, -kultuur, en -letterkunde behoort vrylik op die internet beskikbaar te wees. Een manier om dit reg te kry, sou wees om die Afrikaanse weergawe van die sogenaamde ''Wikipedia'' uit te bou. Laasgenoemde is 'n gratis aanlyn-ensiklopedie wat deur vrywillige samewerking in elkeen van die vernaamste tale ter wêreld tot stand gekom het. Tans verkeer die Afrikaanse ''Wikipedia'' in die 46ste posisie wat die aantal gepubliseerde artikels daarin betref, dus nie baie hoog op die lys nie. Myns insiens behoort alle bestaande Afrikaanse kultuurorganisasies en akademici saam te werk om so 'n Afrikaanse ensiklopedie tot een van die grootstes op die internet uit te bou. Afrikaans kan maklik een van die top twintig ''Wikipedia''tale, naas Engels, Duits, Frans, Spaans, ens. word. Afrikaanse boeke waarop daar nie meer kopiereg bestaan nie, behoort ook stelselmatig op die internet opgelaai te word. }} '''2006''': Volgens 'n Duitse akademikus, prof. Andreas Hepp, was dit opvallend hoe die top 15 Wikipedias, met die uitsondering van Japannees en Chinees oorwegend "Westerse tale" was. Hierdie "digitale kloof" is benadruk deurdat Afrikaans wat 43ste op die aktiwiteitsranglys was, ten spyte van sy "koloniale tradisies" die eerste taal in Afrika was om wel 'n mate van vordering te toon. Hy het hierdie tekortkoming aan die algemene "verbindingskloof" toegeskryf, 'n onderafdeling van die "digitale kloof" wat deur faktore soos ontoeganklikheid weens powere, onbekostigbare of afwesige internetverbindings bepaal word.<ref>{{de}}[https://www.researchgate.net/profile/Andreas_Hepp/publication/277301267_Wissenspraktiken_im_Alltag_Wikipedia_und_Podcasting_zwischen_Konnektivitat_und_Mobilitat/links/5da578b3a6fdcc8fc352b2c4/Wissenspraktiken-im-Alltag-Wikipedia-und-Podcasting-zwischen-Konnektivitaet-und-Mobilitaet.pdf Hepp, A. 2006. Wissenspraktiken im Alltag: Wikipedia und Podcasting zwischen Konnektivität und Mobilität. In: Pühringer, Karin / Zielmann, Sarah (eds.): ''Vom Wissen und Nicht-Wissen einer Wissenschaft. Kommunikationswissenschaftliche Domänen, Darstellungen und Defizite.'' Münster: LIT, p. 179.]</ref> '''11 November 2007''': Die iCommons-kantore het gasheer gespeel vir 'n Afrikaanse Wikipedia-byeenkoms, as deel van ‘n Wikipedia-week. Internasionale gaste [[Jimmy Wales]], Ndesanjo Macha en Frank Schulenburg, sowel as 'n aantal Afrikaanse Wikipediane waaronder [[Gebruiker:Laurens|Laurens]], [[Gebruiker:RAM|RAM]], [[Gebruiker:Greenman|Greenman]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en lede van die media, het dit bygewoon. Laurens, een van die mees aktiewe Wikipediane by Afrikaans-Wikipedia op daardie stadium het 'n inleidende lesing getitel “Die Afrikaanse Wikipedia - Reusetjie?” gelewer. Laurens het die ontwikkeling van hierdie tot dusver suksesvolste Wikipedia onder die Afrikatale aangebied wat gevolg is deur 'n informele bespreking. Op daardie stadium met sowat 8 600 artikels was Afrikaans-Wikipedia op pad om gou die prestasie van 10 000 artikels te oortref. In verhouding tot die getal van sowat 6,4 miljoen Afrikaans-moedertaalsprekers is dit 'n goeie getal, maar is dit steeds agter taalweergawes soos Deens of Fins. Die groep bogemiddelde aktiewe Wikipediane in die Afrikaanse Wikipedia is tans nog baie klein. Dit was ook nuttig om Ndesanjo, van die [[Swahili Wikipedia]] (wat op daardie stadium 'n soortgelyke grootte as Afrikaans was), en Frank, van die [[Duitse Wikipedia]], sowel as plaaslike Wikipediane teenwoordig te hê, aangesien daar interessante oorvleuelings en uitruil van idees tussen die verskillende taalgemeenskappe was. Die gesprek wat op die lesing gevolg het was lewendig, waarin deelnemers ervarings uitgeruil het en besin het hoe die ontwikkeling van kleiner taalweergawes soos die Afrikaanse Wikipedia aktief bevorder kan word. Die persoonlike kontak tussen die skrywers het as een van die sleutelpunte na vore gekom en almal was dit eens dat vergaderings, gereeld in Suid-Afrika moet plaasvind. Daar was groot belangstelling in inligting oor die Duitstalige Wikipedia en oor die idees en projekte wat ons ontwikkel het. Veral die idee van 'n skryfkompetisie is met belangstelling ontvang en dit lyk of die eerste kompetisie van sy soort in Afrika binnekort gehou sal word. Die daarstel van 'n plaaslike Wikimedia Foundation-tak is ook bespreek, en met die momentum wat uit die Wikimania-bod gebou is en die belangstelling rondom Wikipedia-week het dit ook al hoe meer waarskynlik laat lyk. <ref>Ian Gilfillan's web log. Afrikaans Wikipedia meetup Nov 2007, 11 November 2007.http://www.greenman.co.za/b2evolution/blogs/index.php?m=200711(18-Nov-07).</ref><ref>Frank Schulenburg, Wikipedia Academy in Südafrika – Tag 4, 11 November 2007. http://www.schulenburg.biz/correspondent/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914071135/http://www.schulenburg.biz/correspondent/ |date=14 September 2008 }} November 18, 2007.</ref> Jana Marais berig op '''21 November 2007''' die stigter van Wikipedia, [[Jimmy Wales]], het spesiaal na Suid-Afrika toe gekom. Hy maak onder andere indirek melding van die Afrikaanse Wikipedia, wat op daardie stadium 8 600 artikels gehad het.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |title=Marais, J. 2007. Wikipedia. ''Rapport'', 21 November. |access-date=28 Januarie 2012 |archive-date=28 Januarie 2012 |archive-url=https://archive.ph/20120128232453/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |url-status=dead }}</ref> Sy woorde word vertolk: {{cquote| ’n Mens se moedertaal bly jou moedertaal. Dit is eenvoudig makliker om ’n inskrywing oor byvoorbeeld kwantumfisika in Afrikaans of Zoeloe te verstaan, as om dit in Engels te probeer ontsyfer. Daarom wil ons al die kennis in alle tale probeer vaslê.” }} '''1 November 2009 tot 1 Januarie 2010 om middernag (SAST)''': In navolging van die [[Nederlandse Wikipedia]] word die eerste skryfwedstryd gehou. Elke kandidaat (of spanne van twee) skep één nuwe artikel of brei 'n saadjie uit. Die beste drie artikels palm elkeen 'n kontantprys vir sy skrywer(s) in. [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] wen die eerste prys, vir sy artikel [[Siberië]]. [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooyen]] word die tweede prys toegeken vir sy artikel [[Zambië]]. Die derde prys word aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] toegeken vir sy artikel [[Barnsteen]]. [[Gebruiker:Hansjoseph|Hansjoseph]] verdien eervolle vermelding vir sy artikel oor [[Pous Gregorius XIII]]. Die beoordelaars was [[Gebruiker:Anrie|Anrie Hoogendoorn]] en [[Gebruiker:Arnobarnard|Arno Barnard]]. Daar was 14 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Skryfwedstryd 2010]]</ref> Volgens [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] se webjoernaal in '''Mei 2013''' was die Afrikaanse Wikipedia wel die derde grootste [[Afrikatale|Afrikataal]]-Wikipedia, maar wat inhoud betref moontlik die beste. Daar is konstante aktiwiteit, groei en 'n gesonde gemeenskap.<ref>{{Cite web |url=http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |title=Greenman. 2013. African language Wikipedia update. May. |access-date= 7 Julie 2013 |archive-date= 7 Julie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130707083744/http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |url-status=live }}</ref> === 2014 - 2015 === '''2014''': Professor Ana Deumert skryf 'n paragraaf of twee oor die Afrikaanse Wikipedia in haar artikel "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" wat in die bundel ''Mediatization and Sociolinguistic Change'' opgeneem is.<ref>[https://books.google.de/books?hl=de&lr=&id=_oDnBQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA487&dq=wikipedia+afrikaans&ots=3S0Zumsa-O&sig=8dULPze_l7a4mtBKqYfYZSeX-wU#v=onepage&q=afrikaans&f=false Deumert, A. 2014. "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" In: ''Mediatization and Sociolinguistic Change'']</ref> Sy bespreek die Afrikaanse, Swahili en [[Malgassiese Wikipedia]], maar doen veral moeite om die probleme by die Xhosa-Wikipedia uit te lig. Xhosa word selfs as 'n "probleemkind" beskou – te midde van sy agtmiljoen sprekers, sy gebruik in die onderwys, regeringspamflette, gedrukte media, televisie en radio en die standaardtaal wat sedert 1820 met die eerste Bybelvertaling sy beslag gekry het, en te midde van [[Gebruiker:Discott|Douglas Scott]] wat ten minste drie werkswinkels aan die Universiteite van Kaapstad, Wes-Kaapland en by die provinsiale regering aangebied het, is die Xhosa-Wikipedia netsowel dood. Die oorsaak hiervan skryf sy toe aan die Engels wat gerieflikheidshalwe eerder gelees word. Die Wikipedia word hoofsaaklik geskryf deur buitelanders ('n Serwiër, Rus, Amerikaner, en Australiër) wat nie een Xhosa magtig is nie: van die Wikipedia word dus eenvoudig 'n prentewoordeboek gemaak. Van 'n Wiki-gemeenskap is daar dus geen sprake nie. Slegs een artikel is by 'n werkswinkel deur 'n Xhosasprekende geskep wat wel plaaslike inhoud bevat het, die res was vertalings uit die Engelse Wikipedia. Maar op Facebook is daar wel lewe – en hier kom nog 'n probleem na vore: terwyl by Wikipedia die neutrale uitkyk (NPOV) verpligtend is, is die skatskis van die Xhosakultuur en -kennis op Facebook weer spontaan. Die behoefte bestaan dus wel om volkskennis en -besit oor te dra en te deel deur 'n digitale medium, maar net nie soseer op Wikipedia nie. Hierteenoor stel Deumert onder meer die Afrikaanse Wikipedia: {{cquote| The language is closely related to Dutch and has over six million speakers in South Africa and Namibia. During apartheid, Afrikaans was heavily supported by the government and language-activism has a long history. A fair proportion of its speakers fall into the top income brackets in South Africa, and the language continues to be supported by cultural and political organizations. Access to the internet is not a serious problem, and most contributors are native speakers. There are several high-profile editors who have each contributed several hundred articles (between 200 and 1700). The work can be characterized as a collaborative project in the best tradition of ''Wikipedia'': although the group of contributors is small (which is typical across Wikipedia, see Panciera et al. 2009), there exists a sense of a community among them. […] Successful African language Wikipedias require the involvement of native speakers. Yet, issues of access are a concern. Only the Afrikaans Wikipedia – which serves a socio-economically advantaged community – shows consistent and collaborative native speaker involvement. }} In die jaar '''2014''' maak prof. [[Jaap Steyn]] in sy boek ''Ons gaan 'n taal maak'' ook kortliks melding van die Afrikaanse Wikipedia (bl. 479) deur na 'n Afriforum-nuusbrief (nr. 43) te verwys : {{cquote| Jan-Carel Brand, 'n medewerker van die Afriforum-nuusbrief het in '''April 2012''' berig dat die Afrikaanse ''Wikipedia'' sy 20 000ste artikel geplaas het. Die inhoud word volledig deur vrywilligers in hul vrye tyd geskep en die teks word onder 'n ''Creative Commons''-lisensie versprei. Dit beteken dat die teks gekopieer, gedeel en versprei kan word sonder dat enige kopieregskendings plaasvind. Die Nederlandse ''Wikipedia'' het kort tevore sy miljoenste artikel gepubliseer. }} '''21 Maart 2014''': By die "Symposium Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur" in die Afrika-studiesentrum, te Leiden, Nederland, bevind die huiswikipediaan Hans Muller daar is heelwat moontlikhede sover dit die Afrikaanse literatuur aangaan op die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia beklee met 30&nbsp;000 artikels nog die derde posisie van die Afrikatale wat artikeltal betref. Al is die aantal sprekers minder as dié van Swahili en Hausa, is die aantal Wikipedia-artikels minder by die laasgenoemde twee tale. Op hierdie stadium is daar nog baie Afrikaanse skrywers wat nog geen artikel het op die Afrikaanse Wikipedia nie; maar wel in Engels en Nederlands. Verder is daar min foto's en soortgelyke beeldmateriaal van die betrokke skrywers te vinde, of die gehalte daarvan (soos die foto van [[Antjie Krog]]) kon beter wees. Die artikel rondom die literatuur in Afrikaans het ook vasgesteek by die literatuurgeskiedenis van [[Rob Antonissen]] uit 1955.<ref>{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |title=De Wit, H.J. 2014. Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur. ''Litnet'' 26 Maart. |access-date=21 Desember 2020 |archive-date=21 Desember 2020 |archive-url=https://archive.ph/20201221194115/https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Laurette Pretorius, Wikimedia-UNISA meetup 2015, a.jpg|regs|duimnael|250px|Prof. Pretorius het die sienings van die taalaktivis [[Neville Alexander]] uitgelig, veral wat vertaling en terminologie-ontwikkeling betref.]] '''3 Junie 2015''': [[Unisa]] se Academy of African Languages and Science (AALS) hou 'n werkswinkel. Die sprekers is onder meer prof. [[Gebruiker:Petterual|Laurette Pretorius]]; die Russiesgebore Israeli van Wikimedia Amir Aharoni, en Nozibele Nomdebevana. Van die besprekingspunte is die uitbou van die verskillende Wikipedias in 'n veeltaligheidskonteks deur vertaling en opleiding. Die Afrikaanse Wikipedia word ook hierby betrek. Op 11 Junie 2015 word 'n kort oorsig op Unisa se webwerf geplaas.<ref>[https://web.archive.org/web/20161019050510/http://www.unisa.ac.za/news/index.php/2015/06/threat-of-digital-language-death-an-african-reality/ Unisa: Threat of Digitale Language Death an African Reality]</ref> Prof. Pretorius skryf: {{cquote| ‘South African indigenous languages are orders of magnitude smaller than the others. Afrikaans is faring best with 35 491 articles, while there are no articles in Ndebele. If we say that we are living inside the digital space and people are looking for information more and more online, on Wikipedia, for example, then this tells us that they are not doing it in their own languages. We have this interesting disconnect that we all deal with; in our social/physical life we use a certain language, in our digital life another – in the case of South Africa, this is usually English. That creates some tension and is something we should be addressing. But all is not lost. We still have some of the big languages in the world, with all of our languages having more than one million speakers.’ }} '''2 Oktober 2015''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n simposium in samewerking met die Prisma Leeskring in Centurion. Hier lewer prof. Laurette Pretorius, professor in rekenaarwetenskap aan Unisa, 'n pleidooi dat meer inskrywings in die Afrikaanse Wikipedia gemaak moet word, omdat Afrikaans se voortbestaan in die digitale ruimte in 'n groot mate daarvan afhang.<ref>[https://web.archive.org/save/_embed/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Algemene-Simposium-1-en-2-Oktober-2015.pdf Algemene simposium 1 en 2 Oktober 2015]</ref> Op '''1 November 2015''' praat prof. Pretorius op die [[Radio Sonder Grense|RSG]]-program "Die tale wat ons praat" oor die Afrikaanse Wikipedia.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304122048/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20151101%5FDIE%5FTALE%5FWAT%5FONS%5FPRAAT%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F RSG: "Die tale wat ons praat": Wikipedia, 1 November 2015]</ref> === 2016 === '''14 Januarie 2016''': RSG-omroepers Martelize Brink en Johan Rademan voer 'n onderhoud met [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]], wat sedert 2015 op die raad van WikimediaZA dien.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114%5FOGGEND%5FWikipedia%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG: "Oggend op RSG", Onderhoud met Deon Steyn. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419131749/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114_OGGEND_Wikipedia.mp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> Op '''28 Januarie 2016''' word onder die opskrif "Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek" in ''Die Burger'' die 15de verjaarsdag van die algehele Wikipediaprojek (wat ander tale omvat) gevier. Op daardie tydstip was daar sowat 38 400 artikels by die Afrikaanse Wikipedia. Die artikels wat die meeste gewysig is, is onder meer "[[Alfabetiese lys van visse]]", "[[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]]" en "[[Jesus van Nasaret]]". In die berig word spesifiek gelet op [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooijen]] se belangstellings.<ref>{{Cite web |url=https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |title=Els, R. 2016. Vyftiende verjaardag: Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek. ''Die Burger'', 28 Januarie. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217121927/https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |url-status=dead }}</ref> In 'n onderhoud geplaas op '''6 en 13 Februarie 2016''' in die ''[[Beeld]]'' en ''[[Volksblad]]'' onderskeidelik, sê prof. [[Gerhard van Huyssteen]] die navorsing wat in 2013 gedoen is dui dat byna 40% van Afrikaanse taalmense (vertalers, dosente, onderwysers) salig onbewus was van die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia haal, wat artikeltal betref, die 86ste posisie uit 291 tale, met amper 40 000 artikels; gevolg, binne die Suid-Afrikaanse omgewing, deur Noord-Sotho met byna 3 000 artikels.<ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Beeld, ''6 Feb. 2016'', bl. 21.</ref><ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Volksblad, ''13 Feb. 2016''</ref> In '''Maart 2016''' skuif Deon Steyn op die ontbytprogram, ''Dagbreek'', op die [[KykNET]]-kanaal, agter die mikrofoon in. '''20 April 2016''': ''[[Maroela Media]]'' kondig aan hul sal voortaan saam met Unisa en ander liefhebbers van Afrikaans die Afrikaanse Wikipedia help uitbrei. Die fokus is skoolvakke gerig op graad vier tot twaalf, soos die kurrikulum stipuleer. Afrikaanse digters en skrywersprofiele word ook op gefokus. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) sal weer op die Afrikaanse geskiedenis fokus. Gratis opleiding sal verskaf word aan iedereen wat bereid is om met die projek te help.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |title=Changuion, A. 2016. Help bou aan 'n Afrikaanse Wikipedia. ''Maroela Media'', 20 April. |access-date=22 April 2016 |archive-date=22 April 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160422231415/http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''22 April 2016''': Die redaktrise van ''Maroela Media'', [[Susan Lombaard]], skryf die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans), die Dagbreek Trust en Unisa sal kragte saamspan om skrywers, vertalers en vrywilligers saam te roep en te organiseer. Opleidingsessies is gehou en skoolkurrikula is deurgesif watter onderwerpe eerste aangepak moet word. Ondertussen het die e-posse ingestroom van voornemende vrywilligers.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |title=Lombaard, S. 2016. Redakteursbrief: Afrikaanse Wikipedia, te danke aan die oom op Koekenaap. ''Maroela Media''. 22 April. |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218191928/https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |url-status=live }}</ref> '''April/Mei 2016''': Na aanleiding van die simposium op 2 Oktober 2015, beskryf Lilla Fourie in ''Plus 50'' in die artikel getiteld "Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer" die belang van die uitbou van die Afrikaanse Wikipedia.<ref>Fourie, L. 2016. Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer. ''Plus50'' 11(2): 22-23</ref> Pretorius wys daarop terwyl Afrikaans al hoe meer onder druk staan by skole en op universiteit en by die werkplek (die fisiese ruimte), het Afrikaanssprekendes toenemend meer na die digitale ruimte beweeg; die Afrikaanssprekende moet die taal egter met hom saamneem. 49% van die Suid-Afrikaanse bevolking van 54 miljoen mense het internettoegang; en waar daar 'n vraag na Afrikaans mag wees, moet daar 'n aanbod wees. Sy noem die Hongaarse rekenaar-taalkundige, András Kornai, het reeds in 2013 sy bevindings publiseer: "Die fisiese dood van 'n taal kom voor wanneer dit geen gebruikers en geen funksie in die samelewing het nie […] terwyl die taal digitaal begin sterf wanneer dit nie digitale funksies verwerf teen die pas waarteen sy sprekers digitale vaardighede verwerf nie." Hier kan die Afrikaanse Wikipedia van groot waarde wees, omdat die Afrikaanse Wikipedia deur soekenjins onttrek en geberg word – hoe meer Afrikaans daar is, hoe meer is die Afrikaanse teenwoordigheid in die digitale ruimte. Ten tyde van die skrywe het die Engelse Wikipedia "meer as 5 miljoen artikels van goeie gehalte, terwyl die Afrikaanse Wikipedia, wat reeds in 2001 begin is, in totaal slegs 39 500 artikels het waarvan talle kort en van mindere gehalte is". Vergeleke met sy aantal sprekers, het Afrikaans 'n agterstand en meer mense sal van die Engelse Wikipedia gebruik maak, wat kan aanleiding gee tot taalverskuiwing. Volgens die artikel is daar 'n groot vraag na kundiges wat nuwe artikels kan skryf, wat goeie artikels uit anderstalige Wikipedias kan vertaal, vrywillige redigeerders en enigiemand wat jongmense kan aanspoor om mee te doen. In hul nuusbrief van '''April 2016''' word die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] se Afrikaanse Wikipediaprojek kortliks bekendgestel. Dit is 'n afdruk van Fourie se artikel wat in ''Plus50'' verskyn het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055859/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2016.pdf Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Nuusbrief April 2016, pp. 20-21]</ref> '''Junie 2016''': Prof. Laurette Pretorius se vaktydskrifartikel, ''Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans'' word in ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' gepubliseer.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721101201/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/07.pdf Pretorius, L. 2016. Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):371-390.]</ref> In dieselfde uitgawe, publiseer professor [[Gerhard van Huyssteen]], Alex Antonites en Melodi Botha 'n ondersoek oor die leefbaarheid van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]], en hoe die Afrikaanse Wikipedia daarby betrek word.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721113239/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/09.pdf Van Huyssteen, G.B., Botha, M. & Antonites, A. 2016. Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) en markbehoeftes in die Afrikaanse gemeenskap. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):410-437.]</ref> '''3 Junie 2016''': ''Maroela Media'' stel drie opleidingsvideo's beskikbaar hoe Afrikaanse artikels vir Wikipedia vertaal en geskryf kan word; omrede baie vrywilligers nie werkswinkels in die stede kan bywoon nie.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Só maak mens. 3 Junie |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218192334/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2016''': 'n Insetsel op eNuus (DStv) verskyn (te danke aan ''Maroela Media'') waarin die bewusmaking van die Afrikaanse Wikipedia voortgesit word. Die video-insetsel toon die opleidingskursus te Centurion op 4 Junie 2016.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T0W5qcLaa7M eNuus: Meer Afrikaans op Wikipedia]</ref> '''16 Augustus 2016''': 'n Artikel word spesiaal toegewy aan Sören Pfauder ([[Gebruiker:SpesBona]]), 'n Duitser van [[Brandenburg]] wat Afrikaans self baasgeraak het deur sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia. Onder meer is dit die taalverwantskap en -geskiedenis wat hom die meeste omtrent die taal boei. Hoewel hy sedert 2006 op die [[Duitse Wikipedia]] betrokke was, is hy sedert 2010 doenig op die Afrikaanse Wikipedia. Van sy belangstellings word ook in die artikel genoem.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Duitser leer homself Afrikaans. 16 Augustus. |access-date=17 Augustus 2016 |archive-date=17 Augustus 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160817004233/http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> '''14 September 2016''': ''Maroela Media'' berig oor 'n buitengewone Wikipedia-artikel geskep deur Jeanne-Marie Lombard, getiteld [[Larry (kat)]].<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |title=Maroela Media. 2016. Downingstraat 10: Ongewone pligte vir 'n ongewone werknemer. 14 September. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219033804/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |url-status=live }}</ref> '''11 Oktober 2016''': Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 41 916 artikels, luidens ''Maroela Media''. Een bydraer wat uitgelig word is dr. Estelle Kruger, ouddosent aan die Universiteit van Stellenbosch. Kruger het besef haar ou akademiese artikels kan onder die stof uitgehaal word, meer toeganklik gemaak word vir die algemene publiek, en opnuut waarde verkry.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wiki maak inligting meer toeganklik. 11 Oktober. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219034758/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |url-status=live }}</ref> '''10 November 2016''': Hoewel dit 10 jaar geduur het om 20 000 artikels op Wikipedia te bereik, het die getal artikels binne slegs vyf jaar verdubbel tot bykans 43 000. Wikipedia (die hele organisasie) se 15de verjaarsdag is ook op 12 November om 18:00 gevier by die Twankey Bar, Taj Hotel, [[Waalstraat]], Kaapstad.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wikipedia word 15 jaar oud. 10 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219035431/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |url-status=live }}</ref> '''22 November 2016''': Binne slegs twee maande het die hoeveelheid Afrikaanse artikels vanaf 41 000 artikels gebokspring na 42 000 – iets wat tot op daardie datum vir die betrokke Wikipedia nog ongehoord was.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |title=Maroela Media. 2016. Wikipedia:Doen jou deel vir Afrikaans. 22 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040021/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> === 2017 === '''16 Februarie 2017''': 'n Nypende tekort aan artikels rakende tegnologie, sportsterre, die wetenskap en finansies word gevoel. Volgens Deon Steyn word daar ook nie meer feitegidse oor skepe of naaldwerk in Afrikaans uitgegee nie – die onus rus dus alleen op die Afrikaanse Wikipedia om die verskil te maak.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |title=Maroela Media. 2017. Afrikaanse Wikipedia: Geloofwaardig en betroubaar. 16 Februarie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040843/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |url-status=live }}</ref> '''April 2017''': In die nuusbrief van die Akademie nooi prof. Laurette Pretorius Akademielede en liefhebbers van Afrikaans uit om die Afrikaanse Wikipedia te help uitbou (werkswinkels is in Junie, Julie en Augustus in die vooruitsig). Die ensiklopedie het met die skryf van die nuusbriefartikel 44 462 artikels bereik en is die 84ste grootste. Sy stel dit duidelik wat die Afrikaanse Wikipedia is, en nié is nie, juis omdat daar misverstande ontstaan het:<ref>[https://web.archive.org/web/20191224123727if_/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2017.pdf Akademie Nuusbrief April 2017 p. 21]</ref> {{cquote| Ek wil ook graag 'n oomblik stilstaan by wat Wikipedia NIE is nie omdat daar steeds misverstande hieroor bestaan wat op die lange duur die Afrikaanse Wikipedia heelwat skade kan berokken. Wikipedia is nie 'n argief nie, dit is nie 'n reklamebladsy nie, dit is nie 'n korporatiewe of persoonlike webblad nie en bowenal is dit nie 'n stortingsterrein vir enige soort Afrikaanse tekste wat instansies of persone ook al beskikbaar stel nie. Al sou hierdie soort stof nuttig en selfs uniek wees, moet dit steeds eers tot ''bona fide''-ensiklopediese artikels verwerk word voordat dit in Wikipedia gepubliseer kan word. Dus is daar geen kortpaaie of kitsoplossings nie. Kundige Afrikaanssprekendes moet gewoon skouer aan die wiel sit en ensiklopediese artikels van hoë gehalte in Afrikaans skryf, vertaal en redigeer. }} '''20 Julie 2017''' (14:00 [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]). Professor Laurette Pretorius bied by die Vrystaat Kunstefees die program "Afrikaanse Wikipedia – maak die kuber jou erns" aan vir belangstellendes wat die projek wil ondersteun. Die toegang is gratis.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224054542/https://www.vrystaatkunstefees.co.za/wp-content/uploads/2018/11/VK-program-2017.pdf Vrystaat Kunstefeesfeesprogram. 18-22 Julie 2017.]</ref> Op '''21 Augustus 2017''' word die Afrikaanse Wikipedia (onder leiding van ''Maroela Media'') as die tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek in [[AfriForum|Afriforum]] se nuusblad op die agenda gelys:<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |title=Afriforum: Sleutel om tale te behou, lê in Kuberruim |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217195656/https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |url-status=live }}</ref> {{cquote| 'n Tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek is Maroela Media se Afrikaanse Wikipedia-blad. Daar is tans 46 443 artikels op dié blad gelaai, maar volgens Keren van den Berg, projekkoördineerder van die Afrikaanse Wikipedia-blad, is dit maar min vergeleke met blaaie van tale soos Engels, Duits, Frans, Hollands, Pools en Russies. “Enige persoon wat deel van hierdie projek wil vorm, kan na die instruksievideo op Youtube gaan kyk onder Afrikaanse Wikipedia-opleidingskursus.” }} === 2018 === '''4 Maart 2018''': Marlinée Fouché voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Die Afrikaanse Wikipedia is 86ste op die artikelranglys, met meer as 48 000 artikels; in Suid-Afrika staan Noord-Sotho as Afrikataal tweede, met meer as 7 000 artikels (grootliks te danke aan 'n Afrikaanssprekende self wat daar betrokke is, [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]). Steyn benadruk dat die buitelanders wat bydra tot die Afrikaanse Wikipedia vir sowel die Afrikaanse as Wikigemeenskap baie werd is, aangesien Suid-Afrikaners nie altyd toegang tot buitelandse bronne het nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20181231200818/http://eensgesind.com/geweet-afrikaans-is-die-grootste-afrika-taal-op-wikipedia/ Fouché. M. 2018. Geweet Afrikaans is die grootste Afrika-taal op Wikipedia..? ''Eensgesind.com'' 4 Maart.]</ref> '''21 Mei 2018''', '''27 Junie 2018''' en '''5 November 2018''': ''Maroela Media'' doen weer 'n beroep op sy lesers om by Wikipedia aan te sluit: "Dit is elke Afrikaanssprekende se plig om kennis na te laat sodat die volgende generasie daarop kan voortbou".<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |title=Maroela Media. 2018. Afrikaans op Wikipedia: Almal moet hul kant bring. 21 Mei. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219041918/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |title=Maroela Media. 2018. Wiki – wat? 27 Junie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219042454/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |title=Maroela Media. 2018. Video: Jy kan 'n verskil maak (en dit kos jou niks). 5 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219043340/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2018''': Die Katalaanse navorsers Marc Miquel-Ribé en David Laniado bevind die Afrikaanse Wikipedia se intertaalskakels kom, net soos dié van die Swahili-, Estiese en Yslandse Wikipedia, 7 tot 11 keer minder in kultuurgebonde artikels (Cultural Context Content) voor. Dit toon dat tale soos Engels, Frans, Koreaans, Duits en Italiaans (wat byna net soveel intertaalskakels met kultuurgebonde artikels toon) 'n groter kulturele uitoefening op ander tale waarskynlik het. Dit beteken taalstatus en ontwikkeling van 'n Wikipedia kan 'n groot invloed uitoefen of hierdie artikels in ander tale geskep sal word, aldan nie. Op hierdie stadium staan die persentasie kultuurgebonde artikels in die Afrikaanse Wikipedia op 19,2%, op gelyke skaal met Italiaans, maar heelwat hoër as die tale met aansienlik baie bot-geskepte artikels, soos Nederlands (7,8%) en Sweeds (11,4%), laat staan nog Cebuano (0,1%).<ref>[https://web.archive.org/web/20180625021002/https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2018.00054/full Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2018. Wikipedia Culture Gap:Quantifying Content Imbalances Across 40 Language Editions.]</ref> '''Desember 2018''': Prof. Jako Olivier ondersoek in sy vaktydskrifartikel verdere moontlikhede wat die Afrikaanse Wikipedia bied. Hy bevind die Afrikaanse Wikipedia groei nie noodwendig so vinnig nie, bloot omdat die Afrikaanstalige leser ewe maklik homself met die Engels kan help, maar bly positief: "Daar moet dus voortgebou word op bestaande goeie praktyke waaronder die gebruik van wiki-inisiatiewe soos die Afrikaanse Wikipedia tel."<ref>[https://web.archive.org/web/20190428040511/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v58n4-2/03.pdf Olivier, J. 2018. Die stand van aanlyn oop opvoedkundige hulpbronne in Afrikaans: Afrikaansonderrig as 'n gevallestudie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 58(4-2):905-924]</ref> === 2019 === '''2019''': In die huldigingsbundel opgedra aan Jaap Steyn, vra prof. [[Wannie Carstens]] hom af in sy bydrae 'Geskiedskrywing en beskrywing van Afrikaans: Wat is daar nog te sê?':<ref>[https://books.google.co.za/books?id=Mee9DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=J.C.+Steyn+en+Afrikaans,+%27n+Viering&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDu6Sk6pzmAhW9R0EAHbeRCwEQ6AEIKTAA#v=onepage&q=wikipedia&f=false Van Niekerk, A. (red.). 2019. J.C. Steyn en Afrikaans: 'n viering. Bloemfontein: SUN PReSS]</ref> {{cquote| Hoe word die voordele van ''tegnologie'' benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)? }} '''28 Februarie 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia het om en by 70 000 artikels bereik. ''Maroela Media'' voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Volgens hom groei die aantal artikels vinnig, maar nie vinnig genoeg na sy sin nie. Daar is ook 'n behoefte aan diegene wat bereid is om (deeglik literêre) navorsing te doen. Gegewe die koste van gedrukte media wat wêreldwyd sy tol eis, wat Afrikaans ook beslis nie oor die hoof sien nie, kan die Afrikaanse Wikipedia help om inligting goedkoop, vinnig en gerieflik beskikbaar te stel (nie juis asof daar enige ander alternatief is nie); foute kan onmiddellik reggestel word. Selfs ou volksname in die diere- en planteryk kan vir die nageslag so bewaar word. Steyn vertel hoe hy self in sy ledige uurtjies (in die jaar 2009) by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het: dit het hom (bo en behalwe sy vyftien jaar ondervinding) vooraf drie maande geduur om die korrekte terminologie te versamel vir sy heel eerste artikel, [[optiese vesel]]. Die artikel is baie gunstig deur die Wikipediagemeenskap ontvang. Dit het hom aangemoedig om nog meer artikels te plaas. So ongemerk is daar altyd 'n tydjie wat afgeknyp en produktief benut kan word.<ref>[https://web.archive.org/web/20191220084917/https://dl.iono.fm/epi/prov_347/epi_660498_medium.m4a?did=f18195a73f8cc2fdf24dbf8a505e6db3003f5d06&p=embed&download=1 Potgooi: Maroela Media. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia]</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |title=''Maroela Media''. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia. 28 Februarie 2019. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220092846/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''16 Mei 2019''': Volgens 'n Katalaanse navorser, Marc Miquel-Ribé, toon die Afrikaanse Wikipedia 'n "Europese karakter" in die sin dat hy, net soos die Europese tale, self plaaslike inhoud skep en gebruik. Terwyl die Engelse en Japannese Wikipedia se plaaslike inhoud meer as 50% beslaan, en die Duitse, Franse en Italiaanse en Katalaanse Wikipedias se plaaslike inhoud ongeveer 33,7%, 26,9%, 18,8% en 17,9% onderskeidelik uitmaak, staan die Afrikaanse Wikipedia ook op 'n heel gesonde 23,9%:<ref>[https://web.archive.org/web/20190706214921/https://wikipedia20.pubpub.org/pub/26ke5md7 Miquel-Ribé, M. 2019. The Sum of Human Knowledge? Not in One Wikipedia Language Edition. Wikipedia@20, May 16,2019.]</ref> {{cquote| Even though I have not yet verified whether this higher reader interest in CCC (“Cultural Context Content”) articles applies to all language editions, the hypothesis “context-encyclopedia-key-ingredient-to-success” is very plausible. In smaller Wikipedias with little traffic, we see the inverse trend. For instance, in some African vernacular languages, the proportion of articles dedicated to their context is very low. Considering 39 Wikipedia language editions in Africa, the average proportion of articles dedicated to each cultural context is 11.1% (median 13.8%). Why is that so? Because these languages are often relegated to a private use while English or French is used for education and official matters. Only Afrikaans — a language with a social situation similar to European languages — has '''23.9%''' of content dedicated to its context. Hence, we can say that cultural context content creation and consumption is a good indicator of a healthy Wikipedia in a society. }} Van hierdie tale word getabelleerd in 'n ander vaktydskrifartikel aangegee:<ref>[https://web.archive.org/web/20190228121044/https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1901/1901.07999.pdf Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2019. Wikipedia Cultural Diversity Dataset: A Complete Cartography for 300 Language Editions]</ref> {| class="wikitable" |'''ISO-kode van Wikipedia''' |'''Artikels''' |'''CCC%''' |- |ca ('''Katalaans''') |584 760 |17,1 |- |de ('''Duits''') |2 195 308 |33,7 |- |en ('''Engels''') |5 676 573 |44,2 |- |fa ('''Persies''') |629 125 |21,9 |- |gn ('''Guaraní''') |715 |19,9 |- |ja ('''Japannees''') |1 110 617 |51,0 |- |ms ('''Maleisies''') |306 055 |22,1 |- |ru ('''Russies''') |1 481 560 |32,2 |- |sw ('''Swahili''') |42 422 |19,0 |- |zu ('''Zoeloe''') |1 111 |14,22 |} Toe die Afrikaanse Wikipedia egter 79 525 artikels bereik, word slegs 13 235 daarvan as plaaslike inhoud gemerk – die plaaslike inhoud daal daar en dan tot '''16,64%'''.<ref>{{Cite web |url=https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |title=Lists of Wikipedias by Cultural Context Content, besoek op 27 Desember 2019 |access-date=27 Desember 2019 |archive-date=27 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191227141429/https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |url-status=live }}</ref> '''Augustus 2019''': 'n Simposium is op 29 Julie 2019 deur die Akademie aangebied. Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 83 700 artikels bereik. Die doel van die simposium was om verskeie belangegroepe uit die Afrikaanse taalgemeenskap byeen te bring "om te besin oor die aangewese weg na 'n stewig bevolkte Afrikaanse Wikipedia." Teenwoordig was die verteenwoordigers van WikimediaZA, ''Maroela Media'', die [[Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut|SA Vertalersinstituut]] (SAVI), die [[ATKV|Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] (ATKV), die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR), South African Centre for Digital Language Resources ([[SADiLaR]]) en die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA). Een probleem wat veral uitgesonder is, wat voortgespruit het uit die aard van die vertaling van bestaande inhoud, is die gebrek aan sekere geskikte vakterminologie. Daar is op verdere opvolgbyeenkomste besluit, die Akademie bied sy steun aan die Afrikaanse Wikipedia, geen ander spesifieke besluite is nog geneem nie, met die uitsondering van die rol van die Afrikaanse taalgemeenskap as geheel wat benadruk is. Prof. Laurette Pretorius (die Akademie se Wikipedia-koördineerder) beplan nog 'n werkswinkel, terwyl prof. Gerhard van Huyssteen (vak)terminologieontwikkeling deur 'n terminologienavraagdiens (wat deur VivA as projekvoorstel nog verwerk moet word) as plan geopper het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055705/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_Aug_2019.pdf Akademie Nuusbrief Augustus 2019. Wikipedia in Afrikaans: Simposium aangebied deur die SA Akademie, 29 Julie 2019. p. 27]</ref> '''14 Augustus 2019''': Ter viering van sy 10-jarige betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia, skryf [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] op [[PRAAG]] 'n artikel wat 'n paar probleme en geleenthede uiteensit, maar ook sy algemene belewenis van die organisasie die afgelope dekade.<ref>[https://archive.ph/20191217135810/http://praag.co.za/?p=46688 Suidpunt. 2019. My 10 jaar by die Afrikaanse Wikipedia. '''PRAAG''', 14 Augustus].</ref> '''3 Oktober 2019''': In die Solidariteitbeweging se oorsig "Bou om te bly: Op pad na 2030" is een toekomsdoelwit: "Afrikaanse inligting in digitaal naslaanbare formaat, soos die Afrikaanse Wikipedia, moet algemeen beskikbaar wees, veral wat inligting verwant aan skoolkurrikulums betref."<ref>[https://web.archive.org/web/20191029092932/https://solidariteit.co.za/wp-content/uploads/2019/10/2019-10-03_TOEKOMSBERAAD_Volledig_web-1.pdf Solidariteitbeweging: "Bou om te bly: Op pad na 2030"]</ref> '''23 Oktober 2019''': Die ou Afrikaanse feitegidsstel, ''Wêreldspektrum'', is volledig by die Afrikaanse Wikipedia bygewerk en geïntegreer.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |title=Steyn, C. 2019. Digitale baadjie vir 'Wêreldspektrum' aangetrek. ''Maroela Media''. 23 Oktober. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220093038/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |url-status=live }}</ref> '''18 November 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia sit nou wel met meer as 85 000 artikels, maar 23 265 daarvan is saadjies. Om hierdie rede word die tweede Ontkiemingskompetisie vanaf 15 Desember 2019 tot 15 Januarie 2020 gehou. Die prys is [[Amazon.com]]-geskenkbewyse vir die eerste tot derde posisie. [[Gebruiker:Dumbassman|Rossouw van Rooyen]], 'n Namibiër, het die heel eerste ontkiemingskompetisie (15 Desember 2018 tot 15 Januarie 2019) gewen,<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |title=Maroela Media. 2019. Ontkiem 'n Wiki-saadjie en wen. 18 November |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220094633/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |url-status=live }}</ref> gevolg deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] in die tweede en derde plek onderskeidelik. Daar was in die 2018/2019-kompetisie slegs ses deelnemers betrokke.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2018]]</ref> By die 2019/2020-kompetisie was daar 10 deelnemers; die wenners is [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste plek), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]] (2de plek) en [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de plek). '''Desember 2019:''' [[Paleontologie|Paleontoloog]] François Durand is veral bekommerd oor Afrikaanse bronne (by name vaklektuur) wat nie so geredelik beskikbaar is op die internet (om gemaklik by die Afrikaanse Wikipedia in te weef nie):<ref>[https://web.archive.org/web/20191217201037if_/http://ojs.tgwsak.co.za/index.php/TGW/article/download/134/125 Durand, F. 2019. Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' 59(4): 599-610]</ref> {{cquote| Daar is projekte, ook van Akademielede se kant, om Afrikaans op byvoorbeeld Wikipedia te vestig en daardie projekte moet heelhartig deur ons almal ondersteun word, maar daar is baie meer om te doen. As daar niks oor paleontologie op die internet in Afrikaans is nie, is dit duidelik omdat ek nog niks daaroor daar geplaas het nie. Dieselfde geld vir elke ander vakgebied. Niemand anders as onsself kan vir hierdie afwesigheid van Afrikaans op die internet geblameer word nie. }} === 2020 === '''26 Januarie 2020''': Prof. Laurette Pretorius gesels op [[Radio Sonder Grense]] se program: ''[[Taaldinge]]''. Ses punte word uitgelig.<br /> ''Ten eerste'': Op grond van die Commons-lisensie-ooreenkoms is die publiek verplig om Wikipedia as bron te erken, indien van die inligting gebruik is.<br /> ''Ten tweede'': Die gehalte het te make met hoe lank die artikel is, hoeveel verwysings gegee word, hoe gebalanseerd die artikel geskryf is en hoe gereeld die artikel op datum gehou word. Die dekking van onderwerpe moet ook so wyd moontlik wees. Maar vergeleke met 'n groot internasionale taal soos Engels sou dit onbillik wees om Afrikaans met Engels te vergelyk. Pretorius fokus daarom op Katalaans, Moderne Hebreeus en Afrikaans.<br /> Sy bevind '''Katalaans''' het, te midde van 4 miljoen moedertaalsprekers meer as 630 000 Wikipedia-artikels, waarvan die artikelgehalte, net soos die Duitse Wikipedia, oor die algemeen baie goed is. Sy beskou die Katalaanssprekendes as taalpatriotte in murg en been.<br /> '''Moderne Hebreeus''' (Iwriet) het weer 5 miljoen moedertaalsprekers en het min of meer 254 000 Wikipedia-artikels; Iwriet se ontstaansgeskiedenis loop, net soos Afrikaans s'n, deur die 19de en 20ste eeu. Die Moderne Hebreeuse Wikipedia het weer strenger verwerpingsreëls as die Engelse Wikipedia s'n – nie enige artikel kan dus, net soos by die Engelse Wikipedia, sommer net geskep en aanvaar word nie. Die Hebreeussprekende akademie is wel ''ten nouste'' betrokke by hul Wikipedia, en van tyd tot tyd word skryfprojekte geloods waarby van die hoogste deskundiges en navorsers uit die Hebreeuse taalgemeenskap betrek word: 'n dure les vir die Afrikaanse Wikipedia.<br /> '''Afrikaans''' het 7,2 miljoen moedertaalsprekers. Dus, heelwat meer as die Katalaans- en Hebreeussprekendes wat getalle betref, maar die aantal Wikipedia-artikels dobber tussen 86 000 en 87 000 rond. Die artikels is oor die algemeen bitter kort. Gevolgtrekking: die Katalaanse en Hebreeuse Wikipedia dien as rolmodelle.<br /> ''Ten derde'': Die belang van 'n goeie Afrikaanse Wikipedia is drieledig: die aanvraag is daar, dit beïnvloed die soekenjinalgoritmes (wat beter soekresultate in Afrikaans meebring) en einde ten laaste sal beter en uitgebreide taalgebruik noodwendig lei tot beter taaltegnologie (soos masjienvertalings, speltoetsers, ens.)<br /> ''Ten vierde'': Omrede die leefwêreld van elke taal en sy sprekers (en hul taalvaardigheid en -diversiteit) verskil, sal die bronne en verwysings van elke afsonderlike Wikipedia ook verskil; daarom word nie elke bron ter wêreld ongelukkig gelys nie. Maar Pretorius vind dit ironies hoe die mensdom gou Wikipedia.org kan afkraak oor onakkuraatheid, maar tog te gewillig antwoorde google – antwoorde wat tog uit die lug gegryp word, vernaamlik dié van die Engelse Wikipedia.<br /> ''Ten vyfde'': Pretorius identifiseer die verskillende rolle en funksies waarby vrywilligers op die Afrikaanse Wikipedia betrokke kan raak. Sy bedank in die besonder die 14 administrateurs by die Afrikaanse Wikipedia vir hul onbaatsugtige diens. Die Hebreeuse Wikipedia het 37 sulke vrywilligers en die Katalaanse Wikipedia 21.<br /> ''Laastens'' bespreek sy kortliks die eerskomende werkswinkel (30 Januarie 2020) en die betrokkenheid van die Akademie. 'n Handleiding wat by die Akademie se webwerf beskikbaar sal wees, is in die vooruitsig gestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200126185138if_/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20200126%5FTAALDINGE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F Radio Sonder Grense, Taaldinge, 26 Januarie, Afrikaanse Wikipedia.]</ref> '''30 Januarie 2020''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n werkswinkel waar die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia bespreek word.<ref>[https://www.facebook.com/events/sa-akademie-vir-wetenskap-en-kuns/werkwinkel-hoe-brei-ons-die-afrikaanse-wikipedia-uit/580193685892025/ SAAWK: Aankondiging op Facebook]</ref><ref>[https://www.akademie.ussdmobile.co.za/Afrikaanse_Wikipedia.pdf Werkwinkel: Hoe brei ons die Afrikaanse Wikipedia uit?]</ref> '''2020''' Peter Dirix, Liesbeth Augustinus en Frank Van Eynde jukstaponeer die ganse Afrikaanse Wikipedia tekskorpus van Julie 2016, toe nog met 40 820 artikels en 13,2 miljoen woorde, met die Taalkommissie se tekskorpus in hul artikel, [https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/37609/9783110668476.pdf?sequence=1#page=115 IPP in Afrikaans: a corpus-based investigation and a comparison with Dutch and German] rakende die ''infinitivus pro participio''. Hierdie gedeelde taaleienskap is te vinde in Duits, Afrikaans en Nederlands waar mens die ge- kan of soms ''moet'' weglaat: "Ek het Johan 'n roman (ge)sien skryf" of "wat ek wou vra:" (i.p.v. "wat ek wou gevra het:"). Dit is afwesig in die Engels, Fries en Jiddisj. Afrikaans het minder IPP's as in Nederlands, maar wel meer as in die Duits. Pseudo-koördinasies soos byvoorbeeld "sit en lees", "lê en lees", "staan en praat", "loop en dink", "gesit en wag" kom aansienlik minder by die Afrikaanse Wikipedia voor. Ook is IPP's gevind in die Taalkommissie se korpus m.b.t. "kom", "bly", "ophou", "probeer", "durf", "laat" en "leer", wat weer by die Afrikaanse Wikipedia afwesig is. Die rede vir hierdie verskil is heel moontlik toe te skryf aan die Taalkommissie se korpus wat niestandaardvorme opgeneem het. '''September 2020'''ː Die Afrikaanse Wikipedia het die [[Malgassiese Wikipedia]] verbygesteek wat hoeveelheid artikels betref en sodoende, die grootste Afrika-wiki volgens artikels geword, besuide die Sahara. '''November 2020''': Luidens 'n verslag van Greenman verkeer die Afrikaanse Wikipedia, wat Afrikataal en artikeltal betref, in die tweede posisie omrede die Egipties-Arabiese Wikipedia hom verbygesteek het (hoofsaaklik weens botgeskepte artikels). Afrikaans het nog nie 100 000 artikels bereik nie, terwyl die Egipties-Arabies in Junie 2020 alleen 257 000 byna oornag geskep het. Daar is egter slegs 29 aktiewe bydraers en die gehalte van die artikels van laasgenoemde Wikipedia laat veel te wense oor. Die Afrikaanse Wikipedia lyk wel belowend. By die Afrikaanse Wikipedia was daar 50 aktiewe bydraers, waaronder [[Gebruiker:Oesjaar]] en [[Gebruiker:Aliwal2012]] elkeen 1 000 wysigings in Oktober alleen aangebring het. Die Swahili Wikipedia toon ook 50 aktiewe bydraers in dieselfde maand, maar die hardwerkendstes onder hulle is nie moedertaalsprekers nie – dit besorg allerlei moeilikhede vir die groei van hierdie projek.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2734 Greenman. November 2020 African language Wikipedia update]</ref> '''Desember 2020''': Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gee 'n Wikipedia-handleiding uit, ''Die Afrikaanse Wikipedia en hoe om by te dra'', saamgestel deur Gideon Kotzé en Laurette Pretorius. '''22 Desember 2020 tot 15 Januarie 2021''': Vir die derde agtereenvolgende Desember word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met die jaarlikse [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie]], wat 'n maand lank duur. Geskenkbewyse ter waarde van R2000, R1500, R1000 en R500 vir die 1ste, 2de, 3de en 4de plek onderskeidelik is op die spel. Die sommetjie wengeld is deur Wikimedia ZA beslis. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] (2de), [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de), [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] (4de) is die wenners van die 2020/2021-kompetisie. Daar was 8 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie 2020/2021]]</ref> === 2021 === '''16 Januarie 2021, 15:15'''. Op [[Pretoria FM]] voer Elsje van Jaarsveld 'n onderhoud met Deon Steyn, laasgenoemde op 6 deser reeds 12 jaar betrokke by die projek. By die Afrikaanse Wikipedia self het hy min of meer al 128&nbsp;000 wysigings aangebring. Sy grootste wens is dat 100&nbsp;000 artikels teen 15 November op die Afrikaanse Wikipedia bereik word, en meer gebruikers, of proeflesers sal aansluit. Ten tyde van die onderhoud is die artikelstand van die Afrikaanse Wikipedia om en by 95&nbsp;650; tydens die vorige onderhoud 3 jaar tevore was dit 34&nbsp;000; toe Steyn in 2009 aangesluit het was dit ongeveer 17&nbsp;000. Die projek is tans die 71ste grootste Wikipedia uit oor die 300 tale, en, minstens wat inhoud betref, die grootste Wikipedia in 'n Afrikataal. Die doelstelling om 100&nbsp;000 artikels voor 16 November te bereik is bloot 'n nuwe mylpaal voor oë; om in 'n nuwe (medium)groot kategorie ingedeel te word. Dit kan byna digterlik beskou word as die aanbreek van 'n stralende nuwe hoofstuk vir Afrikaanse Wikipedia; of 'n motor wat 100&nbsp;000&nbsp;km agter die blad het. Gewis sal die Afrikaanse Wikipedia egter dan ook 'n nuwe blaadjie moet omslaan wat die organisering betref: want nou is dit 100&nbsp;000+ artikels wat in stand gehou, op datum gebring en voortdurend bygewerk moet word. Die las raak nie minder nie. Van Jaarsveld stel voor die aanbreek van die 100&nbsp;000-kerf moet met 'n reuse partytjie luisterryk gevier word. Steyn sê 'n datum is reeds vasgemaak met die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir die 20-jarige viering; die reëlings is reeds uitgeklaar met prof. [[Anne-Marie Beukes]]. Daar sal op hierdie dag kennis en ondervinding uitgeruil word, asook potensiële nuwe gebruikers gewerf word. Die Afrikaanse Wikipedia self word 20 jaar oud op die 16de November 2021; al is die Afrikaanse Wikipedia die dertiende oudste weergawe, het ander jongeres hom verbygesteek – en dit bloot weens die tekort aan mannekrag. In Europa is veral die studente baie meer betrokke en rekenaarbedrewe; Suid-Afrika het nog 'n agterstand hiermee en die leeslus (vir die opdoen van agtergrondkennis om te kan bydra) is ook maar nie altyd daar nie. Afgesien van 'n bydrae tot die samelewing en naastediens, is daar steeds 'n geweldige tekort aan gedrukte vakliteratuur in Afrikaans (met, in ag genome, dat die digitale medium veral op die huidige oomblik sake vergemaklik), is die antwoord op die vraag waarom dit belangrik is om tot die Afrikaanse Wikipedia by te dra. Die Afrikaanse gedrukte bronne is trouens al so uitgeput dat daar toenemend na Engelstalige bronne gegryp word. Nuwelinge wat wil aansluit word gevra om as gebruikers te registreer; dit vergemaklik kommunikasie waar 'n gewone IP-adres nie kan nie. Daarmee klaar, kan die individu oor enige onderwerp skryf. Hulp kan verleen word op die betrokke artikel se besprekingsblad, die Geselshoekie en op die Facebookblad ([https://www.facebook.com/groups/231160206984566/ Afrikaanse Wikipedia]). Daar is veral 'n tekort aan vakkundige proeflesers (spesiale vermelding word gemaak van 'n [[Gebruiker:Burgert Behr|“goeie gebruiker wat eksjoernalis is; 'n pensioenaris”]] as voorbeeld); soms moet die hulp van die [[Taalkommissie]] ingeroep word. Op die vraag of [[Jimmy Wales]] munt geslaan het uit Wikipedia, sê Steyn die stigtings self samel heel goed geld van donateurs in om ander projekte te befonds. Wikipedia op sigself is egter maar een been van die Wikimedia-stigting; daar is hoeveel ander susterprojekte ([[Wikispecies]], [[Wikidata]], [[Wikitravel]], e.a.) asook die duur reserwe-apparatuur wat op hierdie geldjies teer. Ná afloop van 'n vorige onderhoud, volg Van Jaarsveld op, en verneem graag na die welstand van die Duitser [[Gebruiker:SpesBona|Sören Pfauder]], en of hy nog gereeld bydra, veral omdat hy, net soos die res van die Afrikaanse radioluisteraars, 'n gewone werksdag tussen 8 tot 5 het met al sy uitdagings. En te midde hiervan het hy hom geen moeite ontsien om sy tyd aan die projek af te staan nie. Ja, is die antwoord, Pfauder gaan steeds sy gang gedurende die week en doen steeds getrou die voorbladvoorbereiding elke Sondagaand, na gelang van sy beskikbare tyd, en dit wissel maar. Wat die bladtrekke betref: van die artikels wat die meeste besoek is in Desember is [[Geloftedag]], [[Die Gelofte]] en die [[Slag van Bloedrivier]]. Opvallend het die (covid-19-verwante) afsterwe van [[Elsa Joubert]] 'n skielike toename in lesers van haar artikel teweeggebring (400 bladtrekke oornag). Covid-19, en die skielike inperking op die vryheid van beweging, asook die sluiting van skole (en ander staatsinstellings), het ook sy deeltjie bygedra om die bladtrekke van skoolverwante artikels in veral April/Mei-maand 2020 te verhoog. Artikels uniek aan die Afrikaanse Wikipedia (met inbegrip die uitvoerige artikel oor Elsa Joubert met inligting wat in ander Wikipedias geheel en al ontbreek), sluit onder meer selfs [[Protea|Proteaspesies]] in, wat maar toegeskryf kan word aan die Suid-Afrikaanse milieu, met wetenskaplike inligting wat bygewerk word om aan die behoeftes van sowel onderwysers as leerlinge te voorsien. Op die vraag of mens statistiek kan bekom rakende mense in ander lande wat die Afrikaanse Wikipedia besigtig, verwys Steyn na [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal|map|last-month|(access)~desktop*mobile-app*mobile-web|monthly hierdie blad] '''18 Januarie 2021''': Ter viering van Wikipedia se 20ste verjaarsdag neem [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] die Suid-Afrikaanse Wikipedias in oënskou (buiten Engels). Die Afrikaanse Wikipedia staan eerste, met 95&nbsp;700 artikels, 210 aktiewe bydraers die afgelope 30 dae (wat vandaalbestryders uit ander lande insluit), 40 bydraers wat ten minste 5 wysigings die afgelope maand aangebring het, 18 administrateurs, en 33&nbsp;040&nbsp;587 woorde. Die dieptepunt wat toegeken word, betreffende die voortdurende uitbou en wysigings teenoor die hoeveelheid bladsye wat reeds bestaan, is 46, vergeleke met Engels se 1&nbsp;045 (die hoogste trouens wêreldwyd), Frans se 240, Chinees se 201, Duits se 93 en Nederlands se 16. Die volgende top tien bydraers het almal meer as 150 wysigings oor 'n maandtydperk aangebring (in dalende volgorde): [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], [[Gebruiker:K175|K175]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Charlielv55|Charliev55]], [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] en [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]]. Greenman is oor die algemeen tevrede met die stand van sake en het volle vertroue dat die 100&nbsp;000-kerf bereik sal word. Die ander Afrikatale se grootste hindernis is, net soos die Afrikaanse Wikipedia, die uitbou van uitvoerige lang artikels, met die uitsondering van die [[Tsonga Wikipedia]] waar die een enkele bydraer [[Gebruiker:Thuvack|Thuvack]] gehalte bo hoeveelheid verkies. Sy ywer word ook beloon met die diepte van die 703 artikels wat die hoogte inskiet: op 178.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2826 Greenman: South African language Wikipedias 20th birthday review, January, 18, 2021]</ref> Die leser word in dieselfde asem egter ook daaraan herinner dat 'n klein Wikipedia, wat gebuk gaan onder vandalisme, baie aktiwiteit toon, al is dit nie noodwendig opbouend nie. 'n Ander maatstaf wat gebruik kan word is die gemiddelde hoeveel woorde per artikel te bereken (wat ook probleme van sy eie besorg, veral as 'n vergelyking tussen oorwegend analitiese en oorwegend sintetiese tale getref word, of omskrywende taal pleks van bondige pront woorde gebruik word): : Tswana – 405 (woorde per artikel) : Afrikaans – 345 : Xhosa – 208 : Tsonga – 220 : Swati – 127 : Sotho – 127 : Venda – 93 : Zoeloe – 53 : Noord-Sotho – 32 '''18 Januarie 2021, 07:45''': Op die program ''Monitor'' ([[Radio Sonder Grense]]), tree die nuusanker Gustav Greyling in gesprek met Deon Steyn, verkose Direkteur van Wikimedia ZA, met die aanbreek van Wikipedia (met 317 tale) se 20ste bestaanjaar die afgelope naweek. Die vrae handel rondom die ontstaan, die groei, die neutraliteit, die besoekstatistiek van die afgelope jaar, asook die mylpale van die Afrikaanse Wikipedia. By laasgenoemde word die 100&nbsp;000-kerf weer herhaal, asook die doelwit om op meer plaaslike onderwerpe te fokus, om 'n meer lokale kleurtjie te gee, sodat die Afrikaanse Wikipedia nie bloot in 'n slaafse naprater van Europa sal ontaard nie, maar sal groei tot 'n selfstandige Wikipedia in eie reg. Die Afrikaanse Wikipedia het kort voor die onderhoud 95&nbsp;703 artikels bereik. Wat die handhawing van akkuraatheid betref, is die 18 administrateurs as hekwagters gelukkig daar om 'n ogie te hou oor die wysigings. Hul selfopgelegde [[Sisufos]]taak is om te sorg dat die bronne geldig is, en dat daar geen politiek, bemarking of eensydigheid by betrokke is wat die waarheid kan vertroebel nie. Artikels wat deur vandale geteiken word, draai gewoonlik om die ou twispunt dwarsdeur die eeue heen – die [[Midde-Ooste]] in die besonder. Sulke blaaie kan beskerming geniet sodra die nood begin druk. Algaande leer mens 'n muishond aan sy reuk ken: 'n anonieme IP-adres voorspel dikwels moeilikheid. Die ywerige en ernstige gebruiker sal tipies registreer, 'n gebruikersblad skep en meer oor homself uitwei, om hulp vra en betrokke raak. Die meeste bydraers is vernaamlik Suid-Afrikaners; een gebruiker bevind hom in Engeland, twee in Duitsland en een of twee in die VSA. Die probleem is ook nie soseer om afgetrede mense te werf nie; dit is eerder 'n gesukkel om die jongmense betrokke te kry. Daar is altyd nuwe gebruikers en proeflesers nodig gegewe die geweldige werksomvang. Belangstellendes kan die Facebookgroep kontak. '''10 September 2021''': Op die middagnuusprogram, ''Spektrum'', [[Radio Sonder Grense]], word die onderhoud tussen Marlinée Fouché en Deon Steyn uitgesaai, ter viering van die 100 000ste artikel. Die sukses is deels toe te skryf aan die Wikipediane se verbintenis daartoe en toewyding om altesaam 15 artikels per dag te skep, verkieslik met 'n Suid-Afrikaansheid. Die rol van die burokrate en administrateurs word net vlugtig weer aan die leke verduidelik. Ook die wenslikheid van registrasie word aangeroer. Die Afrikaanse Wikipediane wat 'n geruime tyd al bydra word oor die algemeen as 'n hegte gemeenskap beskou; elkeen het sy eie spesialiteit. Tot dusver is daar geen ander Afrikaanse digitale ensiklopedieplatform wat 'n verskeidenheid onderwerpe aanraak nie, en vakliteratuur (in boekvorm) is vir die publiek oor die algemeen byna onbekostigbaar en lomp ('n skoolkind kan gemakliker inligting op sy selfoon bekom en "ronddra"). Maar, deur die kennis te verwerk en die bronne te lys, kan daar altyd iemand wees wat die feite gaan naspoor. Skoolverwante onderwerpe (sedert die Covid-inperkingstydperk) kry die meeste aftrek. Steyn bedank ook die ondersteuning en goedgesindheid van die Afrikaanse Akademie, in die verkryging van die nodige vakterminologie om die artikels te skryf. '''13 September 2021, 11:29-11:34'''. Omroepster Susan Botha gesels op Pretoria FM met Deon Steyn, direkteur van die WikimediaZA Stigting, ook oor die 100&nbsp;000-kerf wat bereik is voor die 20ste verjaarsdag wat op 16 November 2021 gevier sal word. Die Afrikaanse Wikipedia is 71ste op die ranglys van die Wikipedias wat grootte aanbetref, uit 353 tale. Dit vergelyk goed, sou mens in ag neem dat Afrikaans die 140ste grootste taal uit die 7&nbsp;000 tale dwarsoor die wêreld is. Van die inhoud wat die besoekers kan verwag is "iets vir almal". Hy beskou veral die [[Sterrekunde|sterrekundeportaal]] as wêreldklas en op datum. Meer as 1&nbsp;300 [[Vis|visartikels]] is beskikbaar, meer as 3&nbsp;000 fynbosspesies, meer as 700 boomspesies, en die artikels van die Suid-Afrikaanse Vloot vorder fluks. Die [[Wiskunde|Wiskundeportaal]] kort wel aandag sodat leerlinge, onderwysers en ouers die artikels bruikbaar genoeg kan vind. Op die vraag hoe iemand betrokke kan raak is die registrasie en IP-adresopsie beskikbaar, hoewel laasgenoemde nie daarin slaag om die gebruiker by die gemeenskap in te skakel nie. 'n Artikel wat veral moeite geverg het om te vertaal is die [[Manhattan-projek]] – die hulp van die Taalkommissie moes telkens ingeroep word vir die kernfisikabegrippe. '''14 November 2021.''' 'n Berig verskyn in die Afrikaanse Sondagkoerant, ''Rapport'', wat melding maak van die Afrikaanse Wikipedia se 20ste verjaarsdag wat die Dinsdag, 16 November, in Pretoria luisterryk gevier word. Teen saktyd was dit die grootste Afrikataal en die 71ste grootste van altesaam 323 tale op die digitale ensiklopedie, met 16 administrateurs en 4 burokrate. 5,5 miljoen bladlese in Juniemaand 2020 het sy hoogtepunt in Februarie 2021 bereik – 10,9 miljoen. Die onderwerpe is wyd uiteenlopend: die ruimte, geologie, die Suid-Afrikaanse susterskerke, [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]], politieke figure, skrywers, kunstenaars, [[Stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]], noem maar op. [[Maryana Iskander]], hoofuitvoerende beampte van Wikimedia, het aan die koerant gesê: "Hul werk is 'n voorbeeld daarvan dat Wikipedia meer as net 'n webtuiste is: Dit is ook mense wat aan mekaar verbind is deur hul passie vir kennis." Saam met die sjampanjeproppe wat klap, volg die hoofpyn. Vergrysing is maar een kopseer – die meeste bydraers van hierdie Gideonsbende is "minstens 30 jaar oud", met weinig jonger bydraers met geesdrif wat aansluit en handjie bysit. Die druk op Afrikaans as onderrigtaal knel die aantal nuwe tegniese boeke en tegniese handboeke in Afrikaans wat as bron moet dien – die meeste Afrikaanse werke is reeds uitgeput of te verouderd vir gebruik (of eenvoudig onbekombaar). Sonder ironie word daar juis nou meer vertalings uit die Engelse Wikipedia gedoen. Die Afrikaanse Wikipedia het geen groot begroting nie, en elkeen moet op eie houtjie oor die weg kom – sonder 'n sent van die Suid-Afrikaanse regering. Die betrokkenheid van die bruin gemeenskap by die projek kan beter wees. Masjienvertalings en vandalisme duik kort-kort op en word hand en tand beveg.<ref>Jansen, J. 2021. Afrikaans is groot op Wikipedia. ''Rapport'', 14 November:12.</ref> '''22 November 2021'''. Marlinée Fouché, [[RSG]] nuusjoernalis lewer ‘n inset op ''Monitor'' oor die mag van Afrikaans in die digitale ruimte deur daarop te wys dat Afrikaans een van slegs 5 moderne tale is, wat so gevorderd is dat dit sedert die begin van die twintigste eeu tot volwaardige akademiese taal gevorder het. Daar word boonop heelwat vordering gemaak in die gebruik daarvan in die digitale ruimte, soos soekenjins en die digitale ensiklopedie, [[Wikipedia]]. Tydens die twintigste verjaarsdagviering van dié Afrikaanse Wikipedia is die klem geplaas op die mag van die aanlyn Afrikaanse gemeenskap vir die bevordering van dié taal in die oordrag van [[kennis]]. Marlinée Fouché berig diegene wat reeds skouer aan die wiel sit, se geesdrif ken geen perke nie. Deon Steyn (Oesjaar) het gesê dat die Afrikaanse Wikipedia beskryf kan word as een van die grootse voortdurende Afrikaanse gemeenskapsprojekte. Emeritus professor Laurette Pretorius stel dat ‘n platform soos Wikipedia ‘n bydra lewer tot die voortbestaan van Afrikaans, gebaseer op die aantal moedertaal en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers en taaltegnologie sowel as taalhulpbronne beskikbaar. Laastens kan jy die taal in enige domein, plek en vakgebied gebruik. Vir jong sprekers is die digitale milieu veral goed, maar die vraag bestaan of jong mense dit in Afrikaans wil doen. Die vloeibaarheid van Wikipedia maak dit ideaal om die taal uit te bou. Volgens prof Pretorius kan ‘n Wikipedia-bydraer soms ‘n term in ‘n artikel plaas wat dan weer deur ander gebruikers verander kan word indien nodig. Elke mens kan bydra en elke mens kan redigeer. Pretorius beskou Wikipedia as ‘n toenemend noodsaaklike liefdestaak. Die feit dat ons in die digitale wêreld ingedwing is, en met die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|pandemie]] het mense tot die besef gekom dat daar soveel geleenthede is, soveel goed om te doen en soveel probleme wat opgelos kan word. Marlinée Fouché vra wie is die skrywer wat op die stadium hierdie liefdestaak aanpak. Rooiratel, Oesjaar en Sobaka stel hulself voor. Hierdie skrywers is tussen dertig en sestig jaar oud. Rooiratel verwys na ‘n gunsteling kleur en dier, Oesjaar na [[whisky]] wat altyd ‘n goeie oesjaar het, in teenstelling met wyn, en Sobaka (Russies vir hond) na ‘n voorheen ietwat obsessiewe belangstelling in die [[USSR]] en [[Rusland]]. Hy het dié naam vir ‘n hond gegee net voor hy sy Wikipedia gebruikersnaam geskep het. Rooiratel stel dit dat ‘n persoon nie noodwendig ‘n kenner op ‘n onderwerp hoef te wees om ‘n artikel daaroor te skryf nie. ‘n Persoon kan gebruik maak van bronne en verwysings van ander mense, wat die kenners is. Jou taak as Wikipedia-skrywer is om dit bymekaar te sit. Onderwerpe waaroor Rooiratel skryf is uiteenlopend. Hy verwys na die interessante verhaal van [[Rosamund Everard-Steenkamp]], een van die eerste vroulike vlieëniers in Suid-Afrika, wat ook die eerste vrou ter wêreld was wat 'n [[straalvliegtuig]] gevlieg het. Hierdie artikel bly uniek aan die Afrikaanse Wikipedia. Sobaka verwys na die uitdagings om tegniese terme in Afrikaans op te spoor tydens die vertaal van artikels na Afrikaans. Hy noem byvoorbeeld dat hy tydens die vertaling van die [[Wright-broers]] artikel, ‘n [[lugvaart]]-termelys wat ‘n individu goedgunstiglik op die internet geplaas het, as van groot waarde gevind het. Op die vraag hoekom iemand soveel tyd sou spandeer om sonder betaling artikels op Wikipedia te skep, het Sobaka grappenderwys genoem dat dit weens die verslawende aard daarvan is. Hy stel dat dit in wese ‘n interne motivering is wat dit op die ou einde moontlik maak. Oesjaar bevestig hy is ook verslaaf aan Wikipedia. Dit gee hom die geleentheid om sy brein te gebruik en terselfde tyd kennis op te doen. Volgens Rooiratel sal iemand wat nie self op Wikipedia werk nie, nie maklik verstaan waarom iemand so baie vrye tyd daaraan spandeer nie. Rooiratel bevestig dat enigiemand ‘n bydrae kan lewer tot Wikipedia. Daar sal altyd iemand wees wat die antwoord ken en/of leiding kan verskaf waar nodig.<ref> Die Mag Van Afrikaans in die Digitale Ruimte, Monitor, 22 November 2021. https://omny.fm/shows/monitor/s-word-afrikaans-in-die-digitale-ruimte-uitgebre-1#description</ref> === 2022 === '''14 Augustus 2022'''. Ian Gilfillan (ook bekend as [[Gebruiker:Greenman|Greenman]]), gee 'n kort oorsig van die algemene stand van die Suid-Afrikaanse Wikipedias. Die Afrikaanse Wikipedia het die 100&nbsp;000-mylpaal bereik en toon steeds ononderbroke vooruitgang. Die getal bydraers floreer, die talryke administrateurs is moedertaalsprekers. Voorts is goeie bande met die Afrikaanse media gesmee om nie uit die kollig te verdwyn nie.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2872&fbclid=IwAR2lKn8OFs7_GOEvMz3zLtfLT3xVK_rbGheEm2fB_ISbSxrBlYtjd2SC9TY Greenman.co.za: South African language Wikipedias – Wikimania 2022 update]</ref> '''18 Augustus 2022, 20:28 tot 20:34'''. Deon Steyn, direkteur van die Wikimedia Stigting, het weer die gehoorstuk in die hand wanneer Susan Botha van Pretoria FM hom tydens ''Rondomtalie'' 'n paar vragies stel. Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 104&nbsp;000 artikels bereik en uit 328 Wikipedias is die Afrikaanse Wikipedia nou in die 69ste plek. Die bladtrekke is so 1 miljoen per maand. Volgens Steyn kom die eer waarskynlik Covid-19 toe: die onderwysers het met hul hande in die hare gesit, die pad van die minste weerstand gevolg en die leerlinge allerlei take met behulp van die internet laat doen; sodoende is die Afrikaanse Wikipedia vir die eerste keer in hul midde ontdek. Die meeste bydraers is al 'n dekade of langer betrokke, en hul beroepe en belangstellings is van uiteenlopende aard. Nuwelinge wat wil bydra kan registreer, maar indien hul so effe afgeskrik voel deur die nuwe en onbekende omgewing, kan hul gaan aanklop by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (met spesiale dank aan prof. Anne-Marie Beukes). Vir hierdie opleiding kan die instituut geskakel word by 086-133-3786. Ook gaan borde uitgehang word wat die SAAWK aandui as die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia, ten einde die organisasie (die Afrikaanse Wikipedia) vir die breë publiek sigbaar te maak. Wat die kriteria vir bydraers aanbetref moet diegene onthou dat die styl koud, onpartydig, feitelik, emosieloos en betreklik droog en humorloos is, soos 'n ensiklopedie betaam. Die probleem word op sy naam genoem, en basta: indien die nuweling hom of haar nie hiermee kan vereenselwig nie, is hul roeping eerder om storieboeke te skryf. Die toekoms van Wikipedia lyk besonder blink, sê Steyn: hoe swaarder die monolitiese politiek teen Afrikaans begin draai, des te meer sal bydraers toestroom om te red wat daar nog te redde is vir die nageslag. [[Lêer:BordWikipedia16November2022.jpg|links|duimnael|Naambord by die SAAWK]] '''16 November 2022'''. ‘n Funksie om die Afrikaanse Wikipedia se 21ste verjaarsdag te vier word aangebied by die kantore van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria. Die Akademie het ook tydens die funksie amptelik die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia geword toe Prof Anne-Marie Beukes, uitvoerende hoof van die Akademie en Deon Steyn, direkteur van die Afrikaanse Wikipedia ‘n naambord onthul het wat lees ‘’Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is die trotse tuiste van die Afrikaanse Wikipedia’’. [[Lêer:Gebruikers 21 Jaar 2022 16 Nov 2022.jpg|duimnael]] Deon Steyn bring hulde aan al die gebruikers wat bygedra het om die 105 580 artikels soos op 16 November 2022, reeds op die Afrikaanse Wikipedia geplaas is. Hy stel ‘n ambisieuse doelwit van 1 miljoen artikels teen 2026. Steyn wys ook daarop dat die drie aktiefste bydraers ouer as 60 is, wat weereens die erns van die werwing van jong bydraers onderstreep. In terme van die pad vorentoe word onder andere opleiding, besoek aan skole, skakeling met die Afrikaanse Departemente aan universiteite, media verhoudings en spesiale projekte soos skryfkompetisies voorgestel. === 2023 === '''27 April 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia, in samewerking met [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]], het ’n werkwinkel aangebied in [[Windhoek]]. Daar was dertien verteenwoordigers van, onder andere die Namibiese Departement van Kuns en Toerisme, die [[Universiteit van Namibië]] en die ATKB. Deon Steyn, Direkteur Afrikaans van WikimediaZA, het die werkswinkel aangebied. Deon het gefokus op die [[geskiedenis van Wikipedia]] en veral op die Afrikaanse Wikipedia. Daar is ook besluit dat die werkswinkel ’n jaarlikse instelling gaan word en dat ’n Afrikaanse Wikipedia-naambord by die kultuurmuseum aangebring gaan word. '''19 Julie 2023'''. In ‘n artikel “''Biggest South African language Wikipedias and their editors''” deur Hanno Labuschagne gepubliseer op ''MyBroadband'' verklaar Douglas Scott, direkteur van Wikimedia ZA dat: “Behalwe Engels, is Afrikaans verreweg die grootste Suid-Afrikaanse Wikipedia taal – beide in terme van aantal artikels en grootte van hul vrywilligersgemeenskap.” "Afrikaanse Wikipedia het 'n stadium van vinnige groei in die aantal nuwe Wikipedia-artikels wat elke dag geskep word en 'n lesertaltoename van 15% in die afgelope jaar betree." In die geheel beklee Afrikaans die 70ste plek uit 322 wêreldtale waarin Wikipedia-artikels geskryf is. Deon Steyn, inwoner van [[Krugersdorp]], het meer as 10% van alle Afrikaanse inskrywings op Wikipedia bygedra, het Scott aan ''MyBroadband'' gesê. Die voormalige [[Telkom]]-werknemer het homself onlangs in 'n onderhoud met die Afrikaanse aanlyn publikasie [[Netwerk24]] as 'n "oupa" van Wikipedia beskryf. In die afgelope 14 jaar het hy meer as 12 565 Afrikaanse artikels geskryf en 208 000 regstellings onder die gebruikersnaam “Oesjaar” aangebring. Volgens Wikimedia ZA-lid Ian Gilfillan was die top Afrikaanse Wikipedia artikel skeppers in 2022, Oesjaar met 2 156, Aliwal2012 met 1 828, Burger Behr met 622 en Rooiratel met 612.<ref>Labuschagne, Hanno, 19 Julie 2023, ''Biggest South African language Wikipedias and their editors''. https://mybroadband.co.za/news/internet/500319-biggest-wikipedia-south-african-languages-and-editors.html </ref> [[Lêer:Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia.jpg|duimnael|Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia]] '''16 November 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia het hul 22ste verjaarsdag by die Akademiekantoor gevier. By hierdie geleentheid is 'n nuwe ondersteuningsgroep, Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia gestig. Hierdie groep se hoofdoel is om ondersteuning te gee om toe te sien dat die somtotaal van mensekennis op 'n vrye Afrikaanse digitale ensiklopedie beskikbaar sal wees as nalatenskap vir Afrikaanssprekendes nou en in die toekoms. Die stigterslede van Die Beyweraars is deur Deon Steyn, die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia en prof [[Anne-Marie Beukes]] bekend gestel: [[Afrikaanse Taalraad]], Die [[Taalkommissie]], [[Pretoria FM]]; [[FEDSAS]]; [[Afrikaans.com]], [[Naledi Uitgewers|Naledi]], [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum|NALN]], [[Protea Boekhuis]], [[Voortrekkermonument]], [[Die Erfenisstigting]], [[FAK]], [[Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans]] en [[Nuuseum]]. Die stigterslede het by die funksie hul onderneming om 'n Beyweraar te wees bekragtig deur hul stigterlidsertifikate te onderteken. Die Afrikaanse Wikipedia het ook erelidmaatskap van die Beyweraars toegeken aan prof Laurette Pretorius vir haar uitsonderlike bydrae tot die bewusmaking van en die beywering vir die groei van die Afrikaanse Wikipedia. Voorts het Deon Steyn by die geleentheid die pryse vir die eerste, tweede en derde plek wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskool Skryfkompetisie 2023 toegeken. Dit is die eerste jaar wat hierdie kompetisie aangebied is om jong mense bewus te maak van en geleentheid te gee om artikels op die vrye aanlyn ensiklopedie in Afrikaans te skryf. *Eerste plek: Vicky-Lee Puchert, Xiaomei Smit, Caroline du Preez, Sharminique Breytenbach, Anke Cornelius en Chanelle Liebenberg (Graad 11-span van Hoërskool Die Anker) *Tweede plek: Hendré Strauss en Daniel Strydom (Graad 8- span van die CVO Skool Pretoria) *Derde plek: Marlizelle Burger (Sonneveld Akademie) Die wen artikels was eerste [[voedingsfeite-etiket]], tweede [[Verskroeideaardebeleid]] en derde [[Joseph Patrick Kennedy]]. '''Julie tot Desember 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia stel die eerste taalpraktisynintern aan, wat die Afrikaanse Wikipedia administratief en taalkundig gerugsteun het. Die posisie is beklee deur Ankia Pepler, ‘n meestersgraadstudent aan die Universiteit van Pretoria in die Afrikaanse Taalkunde. Sy het onder die gebruikersnaam [[Gebruiker:Taalfoendi|Taalfoendi]] gehelp met veral taalnavrae en het ook die administrasie vir die eerste skoleskryfkompetisie hanteer. Ankia het voorts die praktiese samewerking tussen die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Afrikaanse Wikipedia gedurende haar dienstydperk versterk. === 2024 === '''15 Desember 2023 tot 15 Januarie 2024''': Vir die vyfde agtereenvolgende keer word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met 'n [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie 2023|Ontkiemingskompetisie]]. Die wenners van die kompetisie was Sobaka (1ste), Lefcentreright (2de), Jcwf (3de) en Aliwal2012 (4de). Daar was 6 deelnemers en 200 artikels is ontkiem. Dit kom neer op meer as ‘n allemintige een miljoen grepe wat tydens die kompetisie bygevoeg is tot die Afrikaanse Wikipedia. '''23 Januarie 2024''': [[Overvaal Stereo]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op die Waarheid Radio gedoen. '''28 Februarie 2024''': In ‘n onderhoud met [[Wannie Carstens]] oor Afrikaans in Namibië en in Suid-Afrika vra Menán van Heerden oor Afrikaans as onderrigtaal en die vraagstuk rondom Afrikaans se uitsterf – jou gevoel oor Afrikaans in Suid-Afrika in 2024? <blockquote>Menán, ek hou my hart vas. Die druk via die omstrede Bela-wetgewing, die jongste gerugte oor die afskaal van Afrikaans by die [[SABC]], die absolute gebrek aan politieke wil om meertaligheid in ons veeltalige land normaal te maak, is van die tekens wat ’n mens nie durf ignoreer nie. Kort-kort is daar die een of ander negatiewe beriggewing oor Afrikaans. Maar aan die ander kant is daar weer wonderlike dinge wat in Afrikaans gebeur, soos die talle nuwe Afrikaanse rolprente wat verskyn, ’n lewendige Afrikaanse leeskultuur (wel van populêre literatuur en nie noodwendig sware letterkunde nie), talle Afrikaanse gemeenskapsradio’s, [[KKNK|Afrikaanse kunstefeeste]], Afrikaanse organisasies wat steeds hulle bes doen om Afrikaans se belange te bevorder, die Afrikaanse Wikipedia wat danksy die werk van [[gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] en sy medewerkers so mooi groei, die [[WAT]] se dele wat nog gereeld verskyn (soos T in 2023, en daar word reeds hard aan U gewerk), Afrikaanssprekendes se deelname aan gemeenskapsprojekte om van die land ’n beter plek te maak (met mense soos Barend le Grange wat soveel regrukprojekte inisieer, André van Pletzen van Kroonstad, Giel Bekker van Senekal, en talle ander), dan skep ek weer moed.” <ref> Menán van Heerden en Wannie Carstens, onderhoud op 28 Februarie 2024. Afrikaans in Namibië, Afrikaans in Suid-Afrika. https://www.litnet.co.za/afrikaans-in-namibie-afrikaans-in-suid-afrika/ Besoek op 29 Februarie 2024.</ref></blockquote> '''18 April 2024''' ː [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]] het as 'n amptelike Beyweraar vir die Afrikaanse Wikipedia aangesluit.<ref>Facebook, Afrikaanse Wikipedia, https://www.facebook.com/groups/231160206984566 besoek 20 April 2024.</ref> '''6 Junie 2024''' ː [[gebruiker:Sobaka|Sobaka]] lewer ‘n Afrikaanse Wikipedia bewusmakingvoorligting tydens ‘n [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] (SAOU) werkswinkel in Pretoria. '''30 Junie 2024''': ''[[Rapport]]'' se leefstylbylaag, ''Beleef'', publiseer ‘n artikel “Wikipediane in murg en been” deur Ernusta Maralack wat stel dat die "Afrikaanse Wikipedia, ’n gratis-inhoud-ensiklopedie nes sy Engelse boetie, ’n magdom kennis bied waarby veral Afrikaanse leerlinge kan baat”. Die artikel belig die tweede skoleskryfkompetisie vir hoërskoolleerlinge. Die doel van die kompetisie is om leerlinge aan te moedig om “Wikipediane” te word en dat hulle vir die Afrikaanse Wikipedia sal begin skryf. Die kompetisie begin op 9 Julie en die wenner word op 14 November aangewys. Die artikel wys op die dilemma wat ouers en leerders in die gesig staar om skooltake te voltooi. Hoewel alles op die internet-soekenjin Google opspoorbaar is, is die inligting in Engels en moet die taalgrens ook eers oorbrug word. Om inligting in jou moedertaal te verkry sal dus altyd die eerste prys wees, en die Afrikaanse weergawe van Wikipedia vul juis hierdie belangrike leemte. In die artikel deel twee Wikipediane dr Rianne van Vuuren en dr Friedel Wolf hulle sienings en ervarings oor die waarde van die Afrikaanse Wikipedia. '''17 Julie 2024''' ː [[Radio Overberg]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op [[Overvaal Stereo]] en die Waarheid Radio gedoen. '''14 November 2024''': Die Afrikaanse Wikipedia se 23ste verjaardagviering is by [[Akademia]] se Leribakampus in [[Centurion]] aangebied. Die wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskoolskryfkompetisie 2024 is ook tydens die funksie vereer. Die Hoërskoolskryfkompetisie vir 2024 het 49 registrasies ontvang (amper dubbeld die hoeveelheid registrasies as in 2023), nege spaninskrywings en 'n groottotaal van 69 leerders landswyd wat deelgeneem het. Die nasionale reikwydte is vergroot van 10 skole in 2023 na 21 skole in onderskeidelik Gauteng, Mpumalanga, die Vrystaat en die Wes-Kaap. Daar was 'n duidelike verhoging in die gehalte van die inskrywings, veral te bespeur aan die terugvoer wat ons van die beoordelaars ontvang het. Die drie wenners van die kompetisie is Donderdagoggend 14 November 2024 op [[Pretoria FM]] aangekondig. Die wenners was: * Eerste plek: Michelle de Beer, Graad 9-leerling van Hoër Volkskool Heidelberg - wenartikel oor [[James Christopher Harrison]]. * Tweede plek: Zelke van Zyl, Graad 11-leerling van Hoërskool Witteberg in Bethlehem - artikel oor [[Die Slag van Biddulphsberg]]. * Derde plek: Abigail de Beer, Graad 10-leerling van Hoërskool Middelburg - artikel oor [[Donker suurstof]]. === 2025 === '''April 2025''' :[[Stefaans Coetzee]] skryf in ''[[Taalgenoot]]'' (Herfs 2025) in die artikel “Toeps wat die taal praat” dat die Afrikaanse Wikipedia ’n belangrike digitale kennisbron geword het. Volgens Deon Steyn, van die Afrikaanse Wikipedia, ontvang die webwerf meer as 1,5 miljoen besoeke per maand en het dit reeds meer as ’n halfmiljoen besoeke uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gehad. Die Afrikaanse Wikipedia, wat in 2001 gestig is, bevat meer as 120 000 artikels en word toenemend deur leerders en studente as bron gebruik. Die grootste uitdaging bly egter die beperkte aantal vrywilligers wat die inhoud moet uitbrei, terwyl die behoefte aan moderne digitale Afrikaanse kennisbronne steeds groei.<ref> Stefaans Coetzee, Herf 2025. “Toeps wat Die Taal Praat.” [[Taalgenoot]] https://indd.adobe.com/view/54facf7d-d2cf-4713-bd16-b7f0145064c9 Besoek 16 Maart 2026.</ref> === 2026 === [[Lêer:WikipediaKarstensenvanPamel2026A.jpg|duimnael|Geert van Pamel (links) van Wikimedia België ontmoet prof Wannie Carstens (regs) in Gent, België.]] '''1 Maart 2026''': Professor [[Wannie Carstens]], ‘n prominente Afrikaanse taalkundige, praat oor die stand van Afrikaans in op die [[RSG]] program [[Taaldinge]]. Hy noem onder andere die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van die taal op digitale vlak. Tydens sy gesprek met Deon Steyn word hy op hoogte gehou van nuwe Afrikaanse inskrywings en hoe besoekersgetalle toeneem. Die feit dat Afrikaans ‘n Wikipedia het, maak dit ‘n besondere taal aangesien baie tale dit nie het nie. Dit is ook die grootste Wikipedia in ‘n Afrikataal. '''5 Maart 2026''': Prof Wannie Carstens het ‘n welwillendheidsontmoeting in [[Gent]], [[België]] gehad met Geert van Pamel van Wikimedia België. Tydens die ontmoeting is ooreengekom om ‘n toekomstige byeenkoms met beide die Belgiese en Nederlandse Wikimedia’s te reël. '''1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026''': Die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|Afrikaanse Wikipedia se skryfwedstryd]] het plaasgevind. Op die spel was Amazon-geskenkbewyse ter waarde van R5 000 (1ste prys), R4 000 (2de prys) en R3 000 (3de prys) afsonderlik. Te midde van die hoë belangstelling<ref>[https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2026-05-01&end=2026-05-31&pages=Wikipedia:Skryfwedstryd_2026 Pageviews Analysis: 1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026]</ref> was daar maar 7 inskrywings, waarvan 1 deelnemer onttrek het. Die gemene deler tussen al die onderwerpe in die inskrywings aangeroer (onafhanklik van mekaar) is die verganklikheid, vervangbaarheid of duursaamheid van ouer (denk)stelsels of tegnologie; met nadruk op die werking en argitektuur daarvan. Die gelukkige pryswenners is: in die 1ste plek, [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]); in die 2de plek, [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] ([[Douglas DC-3]]), en in die 3de plek: [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]). '''8 Junie 2026''': [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] word in [[Afriforum]] se nuus deur Alana Bailey tot 'Taalheld nommer 6' gereken; op een lyn gestel met die 5 Bybelvertalers van die vorige eeu.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalhelde-die-bybelvertalers/ Bailey, A. 2026. Taalhelde: Die Bybelvertalers. ''Afriforum Nuus'', 25 Mei]</ref> Kort na die Suid-Afrikaanse flora-uitstalling se sukses by die Chelsea-blommeskou, is Deon Steyn, veteraan-vrywilliger van die Afrikaanse Wikipedia, gekies om 'n aanbieding te lewer by die jaarlikse Wikimania-konferensie te Parys. Sy praatjie fokus op die vordering en tegniese uitdagings van 'n plaaslike florafotoprojek, wat die ontsluiting van sowat 60 000 inheemse plantfoto's behels wat gratis deur die internasionaal bekroonde planttaksonoom prof. Braam van Wyk beskikbaar gestel is. Hierdie inisiatief versterk die Afrikaanse Wikipedia – wat tans sowat 129 204 artikels bevat en gemiddeld 2,3 miljoen besoeke per maand lok – as die grootste digitale bron oor Suider-Afrikaanse flora. Die uitbouing van hierdie platform is van kritieke belang, aangesien die beskikbaarheid van omvattende inhoud in minderheidstale versterk word. Ook Afrikaans en die ryk Suid-Afrikaanse erfenis word op die internasionale verhoog in die kollig geplaas.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalheld-6-van-2026-afrikaans-en-suid-afrikaanse-flora-in-die-internasionale-kollig/?brid=YWdncwFrVTP_pXQMQ0AZAh80PNMy Bailey, A. 2026. Taalheld 6 van 2026: Afrikaans en Suid-Afrikaanse flora in die internasionale kollig. ''Afriforum Nuus'', 8 Junie]</ref> == Groei == [[Lêer:Mylpale.svg|class=skin-invert-image|duimnael|700px|senter|Grafiek van die aantal artikels op die Afrikaanse Wikipedia tot November 2024]] <div style="float: right;" class="skin-invert-image"> <timeline> ImageSize = width:130 height:2000 PlotArea = width:35 height:1800 left:50 bottom:40 AlignBars = early Colors = id:linecolor value:rgb(0.62,0.62,0.94) id:rg value:red DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:16/11/2001 till:31/05/2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2002 PlotData= from:16/11/2001 till:end color:rg at:16/12/2001 shift:(60,0) align:right text:Begin at:01/08/2002 shift:(60,0) align:right text:50 at:01/04/2003 shift:(60,0) align:right text:100 at:01/08/2003 shift:(60,0) align:right text:250 at:01/11/2003 shift:(60,0) align:right text:500 at:01/01/2004 shift:(60,0) align:right text:1&nbsp;000 at:01/03/2004 shift:(60,0) align:right text:2&nbsp;000 at:01/03/2006 shift:(60,0) align:right text:5&nbsp;000 at:29/12/2007 shift:(60,0) align:right text:9&nbsp;000 at:01/06/2008 shift:(60,0) align:right text:10&nbsp;000 at:01/05/2010 shift:(60,0) align:right text:15&nbsp;000 at:01/08/2010 shift:(60,0) align:right text:16&nbsp;000 at:10/02/2011 shift:(60,0) align:right text:17&nbsp;000 at:07/06/2011 shift:(60,0) align:right text:18&nbsp;000 at:11/11/2011 shift:(60,0) align:right text:20&nbsp;000 at:03/04/2012 shift:(60,0) align:right text:22&nbsp;000 at:04/09/2012 shift:(60,0) align:right text:24&nbsp;000 at:23/02/2013 shift:(60,0) align:right text:26&nbsp;000 at:07/08/2013 shift:(60,0) align:right text:28&nbsp;000 at:21/01/2014 shift:(60,0) align:right text:30&nbsp;000 at:05/07/2014 shift:(60,0) align:right text:32&nbsp;000 at:04/01/2015 shift:(60,0) align:right text:34&nbsp;000 at:16/07/2015 shift:(60,0) align:right text:36&nbsp;000 at:17/12/2015 shift:(60,0) align:right text:38&nbsp;000 at:05/05/2016 shift:(60,0) align:right text:40&nbsp;000 at:14/10/2016 shift:(60,0) align:right text:42&nbsp;000 at:05/03/2017 shift:(60,0) align:right text:44&nbsp;000 at:17/07/2017 shift:(60,0) align:right text:46&nbsp;000 at:18/12/2017 shift:(60,0) align:right text:48&nbsp;000 at:15/06/2018 shift:(60,0) align:right text:50&nbsp;000 at:03/08/2018 shift:(60,0) align:right text:55&nbsp;000 at:24/09/2018 shift:(60,0) align:right text:60&nbsp;000 at:05/11/2018 shift:(60,0) align:right text:65&nbsp;000 at:06/02/2019 shift:(60,0) align:right text:70&nbsp;000 at:10/03/2019 shift:(60,0) align:right text:75&nbsp;000 at:01/06/2019 shift:(60,0) align:right text:80&nbsp;000 at:11/10/2019 shift:(60,0) align:right text:85&nbsp;000 at:21/01/2020 shift:(60,0) align:right text:88&nbsp;000 at:21/04/2020 shift:(60,0) align:right text:90&nbsp;000 at:28/08/2020 shift:(60,0) align:right text:93&nbsp;000 at:27/11/2020 shift:(60,0) align:right text:95&nbsp;000 at:03/03/2021 shift:(60,0) align:right text:97&nbsp;000 at:03/07/2021 shift:(60,0) align:right text:99&nbsp;000 at:08/09/2021 shift:(60,0) align:right text:100&nbsp;000 at:15/11/2021 shift:(60,0) align:right text:101&nbsp;000 at:11/02/2022 shift:(60,0) align:right text:102&nbsp;000 at:29/04/2022 shift:(60,0) align:right text:103&nbsp;000 at:22/07/2022 shift:(60,0) align:right text:104&nbsp;000 at:19/10/2022 shift:(60,0) align:right text:105&nbsp;000 at:03/12/2022 shift:(60,0) align:right text:106&nbsp;000 at:14/03/2023 shift:(60,0) align:right text:107&nbsp;000 at:13/05/2023 shift:(60,0) align:right text:108&nbsp;000 at:14/07/2023 shift:(60,0) align:right text:109&nbsp;000 at:13/08/2023 shift:(60,0) align:right text:110&nbsp;000 at:08/09/2023 shift:(60,0) align:right text:111&nbsp;000 at:18/10/2023 shift:(60,0) align:right text:112&nbsp;000 at:27/11/2023 shift:(60,0) align:right text:113&nbsp;000 at:12/01/2024 shift:(60,0) align:right text:114&nbsp;000 at:29/02/2024 shift:(60,0) align:right text:115&nbsp;000 at:01/05/2024 shift:(60,0) align:right text:116&nbsp;000 at:01/06/2024 shift:(60,0) align:right text:117&nbsp;000 at:07/08/2024 shift:(60,0) align:right text:118&nbsp;000 at:11/10/2024 shift:(60,0) align:right text:119&nbsp;000 at:18/11/2024 shift:(60,0) align:right text:120&nbsp;000 at:31/12/2024 shift:(60,0) align:right text:121&nbsp;000 at:02/03/2025 shift:(60,0) align:right text:122&nbsp;000 at:07/05/2025 shift:(60,0) align:right text:124&nbsp;000 at:07/07/2025 shift:(60,0) align:right text:125&nbsp;000 at:16/08/2025 shift:(60,0) align:right text:126&nbsp;000 at:10/11/2025 shift:(60,0) align:right text:127&nbsp;000 at:13/02/2026 shift:(60,0) align:right text:128&nbsp;000 at:17/05/2026 shift:(60,0) align:right text:129&nbsp;000 </timeline> </div> Die Afrikaanse Wikipedia was een van die eerste Wikipedias, maar het aan die begin stadig gegroei. Dit het in 2011 spoed opgetel, en het skerp gegroei in 2018 en 2019 veral te danke aan veelvuldige botbydraes. === Mylpale === [[Lêer:Magiese grens 5000.png|duimnael|Logo wat vir die 5000ste artikel geskep is.]] Volgens statistieke<ref>[http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921202830/http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm |date=21 September 2008 }}, deur Erik Zachte</ref> is die volgende mylpale deur die Afrikaanse Wikipedia behaal: {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal artikels !colspan="1"|Datum !colspan="1"|Artikel |- | Eerste artikel || 17 November 2001 || [[Hindoeïsme (eerste artikel)|Hindoeïsme]] deur [[Gebruiker:Clasqm|Clasqm]] |- | 100 artikels || 25 April 2003 || [[20ste eeu]] deur cache-dk03.proxy.aol.com |- | 500 artikels || 23 November 2003 || [[Krimoorlog]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 1&nbsp;000 artikels || 29 Junie 2004 || [[Parkade]] deur [[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] |- | 5&nbsp;000 artikels || 24 Maart 2006 || [[Pylsterteend]] deur [[Gebruiker:Faresh|Faresh]] |- | 9&nbsp;000 artikels || 29 Desember 2007 || [[Fleur-de-lis]] deur [[Gebruiker:Laurens|Laurens]] |- | 10&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2008 || [[Homeros]] deur [[Gebruiker:RAM|RAM]] |- | 15&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2010 || [[Oplossing (chemie)]] deur [[Gebruiker:Atoom|Atoom]] |- | 16&nbsp;000 artikels || 5 Augustus 2010 || [[Rowy, Pommere]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 17&nbsp;000 artikels || 10 Februarie 2011 || <s>[[Die Lunikoff Verschwörung]]</s> deur [[Gebruiker:Targovishtenec bg|Targovishtenec bg]] |- | 18&nbsp;000 artikels || 7 Junie 2011 || [[Aymara]] deur [[Gebruiker:Africa South|Africa South]] |- | 19&nbsp;000 artikels || 3 September 2011 || [[Kaapstad-Tuine (kiesafdeling)]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 20&nbsp;000 artikels || 11 November 2011 || [[Protestantse Hervorming]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 21&nbsp;000 artikels || 27 Januarie 2012 || [[Denis Diderot]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 22&nbsp;000 artikels || 3 April 2012 || [[Daniël Francois du Toit]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 23&nbsp;000 artikels || 20 Junie 2012 || [[Spier, Nederland]] deur [[IP-adres|IP]] 41.240.218.48 (naudefj) |- | 24&nbsp;000 artikels || 4 September 2012 || [[Israelse kurper]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 25&nbsp;000 artikels || 27 November 2012 || [[Exel, Nederland]] deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] |- | 26&nbsp;000 artikels || 23 Februarie 2013 || [[NG gemeente Griekwastad]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 27&nbsp;000 artikels || 29 Mei 2013 || [[Witooievaar]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 28&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2013 || [[Grootrietsanger]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 29&nbsp;000 artikels || 14 November 2013 || [[Satoshi Miyauchi]] deur [[Gebruiker:FootballLibrary|FootballLibrary]] |- | 30&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2014 || [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 31&nbsp;000 artikels || 14 April 2014 || [[Rynhesse]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 32&nbsp;000 artikels || 5 Julie 2014 || [[Evangelie volgens Lukas]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 33&nbsp;000 artikels || 14 September 2014 || ''[[Platysteiridae]]'' deur [[Gebruiker:Naudefj|Naudefj]] |- | 34&nbsp;000 artikels || 4 Januarie 2015 || [[Eersterangse krieket]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 35&nbsp;000 artikels || 5 April 2015 || [[Isambard Kingdom Brunel]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 36&nbsp;000 artikels || 16 Julie 2015 || [[Louisiana (Nieu-Frankryk)]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 37&nbsp;000 artikels || 13 September 2015 || [[Rooigrysmuskusskeerbek]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 38&nbsp;000 artikels || 17 Desember 2015 || [[Jamie Oliver]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 39&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2016 || [[Johannes Nicolaas de Beer]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 40&nbsp;000 artikels || 5 Mei 2016 || [[Henry Barber]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 41&nbsp;000 artikels || 8 Augustus 2016 || [[Hoërskool Eunice]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 42&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2016 || [[Sophie Coetzee]] deur [[Gebruiker:Petronell Vorster|Petronell Vorster]] |- | 43&nbsp;000 artikels || 14 Desember 2016 || [[Dirk du Plessis]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 44&nbsp;000 artikels || 5 Maart 2017 || [[Justin Basson]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 45&nbsp;000 artikels || 28 Mei 2017 || [[R. Walter Cunningham]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 46&nbsp;000 artikels || 17 Julie 2017 || [[Olimpiese Winterspele 2026]] deur IP 85.212.147.105 |- | 47&nbsp;000 artikels || 20 September 2017 || [[Wryfkras]] deur [[Gebruiker:FFouche|FFouche]] |- | 48&nbsp;000 artikels || 18 Desember 2017 || [[Lissonotus flavocinctus]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 49&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2018 || [[Sandoy]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 50&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2018 || [[Rio Iguazú]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 51&nbsp;000 artikels || Julie 2018 || ? |- | 52&nbsp;000 artikels || Augustus 2018 || ? [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] was druk aan die werk |- | 53&nbsp;000 artikels || 23 Augustus 2018 || [[Namibiese nasionale krieketspan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 54&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2018 || ''[[Clathria arbuscula]]'' deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 55&nbsp;000 artikels || 30 Augustus 2018 || [[Uitgestorwe oerisotoop]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 56&nbsp;000 artikels || 4 September 2018 || [[Brian Kernighan]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 57&nbsp;000 artikels || 14 September 2018 || [[Bergjode]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 58&nbsp;000 artikels || 16 September 2018 || [[Boeresport]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 59&nbsp;000 artikels || 17 September 2018 || [[Nicol Stassen]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 60&nbsp;000 artikels || 24 September 2018 || [[Olifantsrivier, Namibië]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 61&nbsp;000 artikels || 26 September 2018 || [[Magnus Carlsen]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 62&nbsp;000 artikels || 27 September 2018 || [[Janspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 63&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2018 || [[Naruhito, Kroonprins van Japan]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 64&nbsp;000 artikels || 27 Oktober 2018 || [[Doringrivier (rivier in Oos-Kaap, lat -31,49, long 27,33)|Doringrivier (Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 65&nbsp;000 artikels || 5 November 2018 || [[Deodoro da Fonseca]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 66&nbsp;000 artikels || 18 November 2018 || [[Dieprivier (Limpopo)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 67&nbsp;000 artikels || 26 November 2018 || [[Sjalot]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 68&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2018 || [[Slymvorme]] deur [[Gebruiker:Jpeda|Jpeda]] |- | 69&nbsp;000 artikels || 29 Januarie 2019 || [[Kromspruit (spruit, Vrystaat, lat -27,96, long 27,09)|Kromspruit (Vrystaat)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 70&nbsp;000 artikels || 6 Februarie 2019 || [[Janneman Malan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 71&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2019 || [[Kunsmis]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 72&nbsp;000 artikels || 25 Februarie 2019 || [[Limfvatstelsel]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 73&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2019 || [[Alkoholisme]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 74&nbsp;000 artikels || 4 Maart 2019 || [[Carol Brewster]] deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 75&nbsp;000 artikels || 10 Maart 2019 || [[Slaughterhouse-Five]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 76&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2019 || [[Dingaan se fontein]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 77&nbsp;000 artikels || 4 April 2019 || [[Lucinda Backwell]] deur [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] |- | 78&nbsp;000 artikels || 26 April 2019 || [[Winterhoekkloofspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 79&nbsp;000 artikels || 12 Mei 2019 || [[Cliff Saunders]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 80&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2019 || [[NG gemeente Clanwilliam]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 81&nbsp;000 artikels || 24 Junie 2019 || [[Pierre Klossowski]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 82&nbsp;000 artikels || 9 Julie 2019 || [[Mag (sosiale wetenskappe)]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 83&nbsp;000 artikels || 3 Augustus 2019 || [[Waterkloof (spruit, Oos-Kaap, lat -32,66, long 25,44)|Waterkloof (spruit, Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 84&nbsp;000 artikels || 2 September 2019 || [[Gijsbert V van Bronckhorst]] deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] |- | 85&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2019 || [[Wals (tegnies)]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 86&nbsp;000 artikels || 24 Oktober 2019 || [[Sajjid]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 87&nbsp;000 artikels || 16 Desember 2019 || [[Duvha-kragstasie]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 88&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2020 || [[Zoltán Kocsis]] deur [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] |- | 89&nbsp;000 artikels || 26 Februarie 2020 || [[Kwelerarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 90&nbsp;000 artikels || 21 April 2020 || [[Boorpunt]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 91&nbsp;000 artikels || 27 Mei 2020 || ''[[Tenement House]]'' deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 92&nbsp;000 artikels || 25 Julie 2020 || [[Rotsaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 93&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2020 || [[Doringaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 94&nbsp;000 artikels || 5 Oktober 2020 || [[Tinanarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 95&nbsp;000 artikels || 27 November 2020 || [[Knersvlakteaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 96&nbsp;000 artikels || 28 Januarie 2021|| [[Canon EOS R]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 97&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2021|| [[Erica taylorii]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 98&nbsp;000 artikels || 14 Mei 2021|| [[EssilorLuxottica]] deur 'n [[IP-adres|anonieme IP]] |- | 99&nbsp;000 artikels || 3 Julie 2021 || [[Sandrivier (Kliprivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 100&nbsp;000 artikels || 8 September 2021 || [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 101&nbsp;000 artikels || 15 November 2021 || [[Klimenti Nagorni]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 102&nbsp;000 artikels || 11 Februarie 2022 || [[Otterbaai]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 103&nbsp;000 artikels || 29 April 2022 || [[Admiraliteitseilande‎]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 104&nbsp;000 artikels || 22 Julie 2022 || [[Strychnos mitis|Geelbitterbessie]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 105&nbsp;000 artikels || 19 Oktober 2022 || [[Cliffortia pedunculata]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 106&nbsp;000 artikels || 3 Desember 2022 || [[Aloe antoetrana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 107&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2023 || [[Percy Fyfe-natuurreservaat]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 108&nbsp;000 artikels || 13 Mei 2023 || [[Zdzisław Beksiński]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 109&nbsp;000 artikels || 14 Julie 2023 || [[Astrachanse Jode]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 110&nbsp;000 artikels || 13 Augustus 2023 || [[Kalmikiërs]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 111&nbsp;000 artikels || 8 September 2023 || [[Tweerivier (Groot-Brakrivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 112&nbsp;000 artikels || 18 Oktober 2023 || [[Geranium canopurpureum]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 113&nbsp;000 artikels || 27 November 2023 || [[Ornithogalum saginatum]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 114&nbsp;000 artikels || 12 Januarie 2024 || [[Antimima sobrina‎]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 115&nbsp;000 artikels || 29 Februarie 2024 || [[Mark Rothko]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 116&nbsp;000 artikels || 1 Mei 2024 || [[Cheiridopsis ponderosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 117&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2024 || [[Peter Herzog]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 118&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2024 || [[Impak van videospeletjies op die jeug]] deur [[Gebruiker:Johard1254‎|Johard1254‎]] |- | 119&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2024 ||[[Charles Édouard Guillaume]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 120&nbsp;000 artikels || 18 November 2024 ||[[Geeloogsuring]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 121&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2024 ||[[Gnidia sonderiana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 122&nbsp;000 artikels || 2 Maart 2025 ||[[Nymphoides elegans]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 123&nbsp;000 artikels || 15 Maart 2025 || [[Fredy Hernández]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 124&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2025 || [[Mamaila]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 125&nbsp;000 artikels || 7 Julie 2025 || [[Eriospermum alcicorne]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 126&nbsp;000 artikels || 16 Augustus 2025 || [[2020–21 Curriebeker Premierafdeling]] deur [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] |- | 127&nbsp;000 artikels || 10 November 2025 ||[[Open Tree of Life]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 128&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2026 ||[[Wahlenbergia nodosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 129&nbsp;000 artikels || 17 Mei 2026 || [[Das Leben der Anderen]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- |} == Afrika-susterwiki's == {{Kolomme3 |Kolom1= * [[Joroeba Wikipedia]] * [[Malgassiese Wikipedia]] * [[Noord-Sotho Wikipedia]] * [[Somaliese Wikipedia]] |Kolom2= * [[Suid-Sotho Wikipedia]] * [[Swahili Wikipedia]] * [[Swazi Wikipedia]] * [[Tsonga Wikipedia]] |Kolom3= * [[Tswana Wikipedia]] * [[Venda Wikipedia]] * [[Xhosa Wikipedia]] * [[Zoeloe Wikipedia]] }} == Sien ook == * [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio]] * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] * [[Wikipedia:Hoe kan ek help?]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans Wikipedia|Afrikaanse Wikipedia}} * [https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html Wikitrends – Daaglikse, weeklikse en maandelikse besoekstatistiek van die Afrikaanse Wikipedia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502063626/https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html |date= 2 Mei 2015 }} * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] deur Erik Zachte * [[Spesiaal:Statistiek|Statistiek Afrikaanse Wikipedia]] – statistieke vir die Afrikaanse Wikipedia {{Wikipedias}} [[Kategorie:Afrikaanse webwerwe|Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedias volgens taal]] [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] 6wzfzcs23ihdecumn6qwhfqtm87yzeu 0 30424 2915879 2376076 2026-07-06T08:36:06Z Aliwal2012 39067 totsiens rooi skakels 2915879 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Patrick Hillery | beeld = Patrick Hillery (cropped).jpg | beeldonderskrif = Patrick Hillery in 1986 | orde = 6de President van Ierland | termynaanvang = 3 Desember 1976 | termyneinde = 2 Desember 1990 | voorganger = Cearbhall Ó Dálaigh | opvolger = Mary Robinson | geboortedatum = [[2 Mei]] [[1923]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = Spanish Point, County Clare, [[Ierland]] | sterftedatum = [[12 April]] [[2008]] | sterfteplek = [[Dublin]], [[Republiek van Ierland|Ierland]] | party = Fianna Fáil | orde2 = Europese Kommissaris vir Maatskaplike Sake | termynaanvang2 = 6 Januarie 1973 | termyneinde2 = 2 Desember 1976 | voorganger2 = Albert Coppé | opvolger2 = Henk Vredeling | orde3 = Minister van Buitelandse Sake | termynaanvang3 = 2 Julie 1969 | termyneinde3 = 3 Januarie 1973 | voorganger3 = Frank Aiken | opvolger3 = Brian Lenihan | orde4 = Minister van Onderwys | termynaanvang4 = 23 Junie 1959 | termyneinde4 = 21 April 1965 | voorganger4 = Jack Lynch | opvolger4 = George Colley | eggenoot = Maeve Finnegan | kinders = 2<ref>{{cite news |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-mourns-a-president-13876135.html |title=Republic mourns a president |work=Belfast Telegraph |date=17 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020104227/http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-mourns-a-president-13876135.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | alma_mater = University College Dublin | religie = [[Rooms-Katolieke Kerk]]<ref>{{cite news |url=http://www.rte.ie/news/2008/0416/hillerypj.html |work=RTÉ News |title=Hillery laid to rest after State funeral |date=16 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024130528/http://www.rte.ie/news/2008/0416/hillerypj.html |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Patrick John (Paddy) Hillery''' ([[Iers-Gaelies]]: ''Pádraig Seán Ó hIrighile''; Spanish Point, [[2 Mei]] [[1923]] – [[Dublin]], [[12 April]] [[2008]]) was 'n [[Republiek van Ierland|Ierse]] arts en politikus van die politieke party Fianna Fáil. Hy het in [[geneeskunde]] gestudeer aan die nasionale universiteit van Ierland, Dublin. Hy het gewerk as huisdokter. In 1951 het hy lid geword van die laerhuis ([[Dáil Éireann]]). Hy was 'n lid tot 1973. Van 1959 tot 1965 was hy [[minister]] van Onderwys. Van 1965 tot 1966 minister van Industrie en Handel en van 1969 tot 1973 minister van Buitelandse Sake. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die onderhandelinge voor aansluiting van Ierland by die [[Europese Ekonomiese Gemeenskap]]. In 1973 het Ierland aangesluit. Van 1973 tot 1976 was hy lid van die [[Europese Kommissie]]. Van 1976 tot 1990 was hy [[president]] van Ierland. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hillery, Patrick}} [[Kategorie:Europese Kommissarisse van Ierland]] [[Kategorie:Ministers van Buitelandse Sake]] [[Kategorie:Ministers van Onderwys]] [[Kategorie:Presidente]] [[Kategorie:Geboortes in 1923]] [[Kategorie:Sterftes in 2008]] d4txdb62fje0yzgerokcpfltiuxnfpq 0 33317 2915933 2909997 2026-07-06T11:49:34Z Jcb 223 2915933 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Joan.jpg|duimnael|Joan Hambidge]] '''Joan Hambidge''' (gebore Joan Helene Hambidge, [[11 September]] [[1956]], [[Aliwal-Noord]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse digter, akademikus en letterkundige kritikus. Sy is welbekend vir haar ''uit-die-kas''-skryfstyl. Haar teoretiese bydraes handel meestal oor [[Roland Barthes]], [[dekonstruksie]], post-modernisme, [[psigoanalise]] en die metafisiese. Vir haar tweede bundel, ''Bitterlemoene'' (1986), ontvang sy die [[Eugène Maraisprys]] vir letterkunde. Meer onlangs ontvang sy ook die Litera-prys vir haar poësie.<ref name=":0">http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en opleiding === Joan Helene Hambidge is op 11 September 1956 op Aliwal-Noord gebore as die tweede oudste van vier dogters. Haar pa se voorgeslagte is Iers en haar ma s’n Afrikaans. Weens haar pa se betrekking in die versekeringsbedryf trek hulle baie en sy gaan op haar geboortedorp, op [[Witbank]], in [[Pretoria]] by Hoërskool Wonderboom en op Hoërskool Standerton skool, waar sy in 1974 [[Matriek in Suid-Afrika|matrikuleer]]. In matriek ontvang sy die Beheerraadsmedalje vir die beste matriekuitslae. Sy studeer vanaf 1975 tot 1979 aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] waar sy die [[B.A.-graad]] en B.A. Honneurs-graad verwerf. In hierdie tyd publiseer sy ’n openlike gay-verhaal in die ''Stellenbosse Student'' wat groot opspraak verwek, maar [[D.J. Opperman]] moedig haar aan op grond van die letterkundige meriete daarvan. Sy is dan ook deel van D.J. Opperman se bekende Letterkundige Laboratorium en is in 1978 en 1979 Opperman se persoonlike assistent. Aan hierdie universiteit begin sy met ’n M.A.-graad wat sy later met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] voltooi, onder leiding van professor [[Elize Botha]]. Haar tesis gaan oor “''Die ek-verteller in die belydenisroman''”. In [[1985]] promoveer sy (Ph.D.-graad) aan die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] onder leiding van professor [[André P. Brink]] met ’n verhandeling oor ''Die metaroman: ’n dekonstruksie-ondersoek'', wat die eerste doktorale proefskrif oor dekonstruksie in Afrikaans is.<ref>{{Cite web |url=http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |title=argiefkopie |access-date=26 September 2006 |archive-date=26 September 2006 |archive-url=https://archive.ph/20060926105503/http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_fghij/hambidge_joan.html |url-status=live }}</ref> Daarna doen sy ’n ruk lank navorsing oor literêre teorie aan die Universiteit van Yale in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]].<ref>http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/</ref> === Loopbaan as akademikus === Sy word in 1980 aangestel by die [[Universiteit van die Noorde]] in [[Polokwane|Pietersburg]] (tans Polokwane) as senior lektrise en waarnemende departementshoof van die Departement van Algemene Literatuurwetenskap en in 1990 word sy bevorder tot hoogleraar. Hierna aanvaar sy in Julie 1992 ’n pos as lektor (later senior lektor, professor en vise-dekaan) in Afrikaans en Nederlands aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Tans doseer sy kreatiewe skryfwerk in die digkuns aan nagraadse studente en bied ook kursusse in gender en letterkunde aan.<ref>{{Cite web |url=http://www.nb.co.za/authors/828 |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=30 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330085453/http://nb.co.za/authors/828 |url-status=dead }}</ref> Sy doen ’n studie oor gender-konstruksies in Afrikaans wat in 2001 met ’n tweede doktorsgraad aan die Universiteit van Kaapstad bekroon word. Die titel van haar proefskrif is “''Gender-konstruksie in die Afrikaanse letterkunde: ’n ondersoek in [[kultuurstudies]], literêre teorie en kreatiewe skryfwerk''”. In Mei 2003 lewer sy haar intreerede as professor onder die titel “''Whose inaugural is it anyway? Modern criticism in crisis''”. Sy is in 2007 Direkteur van die Skool vir Tale en Letterkundes. In 1999 behartig sy saam met [[Ingrid Winterbach]] en [[Marlene van Niekerk]] ’n weeklange kursus in kreatiewe skryfwerk aan die [[Universiteit van Port Elizabeth]], terwyl sy in 2011 die digtersfokusgroep lei by die Winterskool van die Universiteit van Pretoria se Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns en in 2008 insette lewer tydens ’n Kreatiewe Beraad aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. By verskeie geleenthede lewer sy ook openbare voorlesings van haar werk, onder andere by die jaarlikse Woordfees en Versindaba op [[Stellenbosch]]. Vanaf 2011 behartig sy ook op gereelde basis die radioprogram Leeskring op [[Radio Sonder Grense]]. [[Breyten Breytenbach]] voer ’n onderhoud met haar oor haar digkuns wat oor [[KykNET|KykNet]] uitgesaai word. === Reise en skryfwerk === Haar voorliefde vir reis neem haar regoor die wêreld en sy onderneem feitlik elke jaar ’n oorsese reis, na verskillende bestemmings. Sy besoek feitlik al die kontinente en lande soos [[Japan]], [[Kuba]], [[Kanada]], [[Indië]], [[Turkye]], [[Thailand]], [[Egipte]], [[Brasilië]], [[Frankryk]] en [[Zanzibar]]. Op versoek van ''[[Die Burger]]'' behartig sy dan ook die weeklikse reisrubriek ''Wegkomkans'' in hierdie koerant. Ander rubrieke uit haar pen is ''Op my literêre sofa'' (waarin sy geen doekies omdraai oor die letterkunde en die beoefenaars daarvan nie, sodat daar vele polemieke hieruit voortspruit wat aanleiding gee tot baie briewe aan die koerante) en ''Kopstukke'', beide in ''[[Beeld]]''. Sy skryf ook verskeie resensies en maak ander bydraes tot die Internet webwerf [[LitNet]]. Sy is veral bekend as digter en skrywer wat openlik die vroulike gay-saak bevorder en oopskryf en as besonder produktiewe kritikus en resensent, wat meermale in polemieke betrokke raak. In 1994 dien ’n oudstudent van die Universiteit van Kaapstad ’n klag van seksuele teistering teen haar by die universiteitsowerheid in, waarna sy deur die universiteit vermaan word. Hierdie ervaring vind later neerslag in die roman ''Die Judaskus''.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == === Poësie === Reeds in standerd vier skryf sy in vir ''[[Die Transvaler]]'' se poësiewedstryd en wen ’n prys met haar gedig ''Die verlange passer vannag in my''. Sy begin egter eers ernstig dig op 26-jarige ouderdom. Temas waarna sy gereeld terugkeer in haar poësie is gay liefde, familie, die dood, die digkuns, reis en portrette van digters en bekendes.<ref>{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date=22 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622104058/http://oulitnet.co.za/chain/johann_de_lange_vs_joan_hambidge.asp |url-status=dead }}</ref> Telkens gebruik sy motto’s uit ander skrywers en digters en tree haar gedigte ook bewustelik in gesprek met die werk van andere. Hierdie tegniek is partykeer geslaag en bring ekstra betekenislae, maar ontkom nie altyd aan die gevaar van ’n te verliteratuurde poësie nie. Dwarsdeur haar oeuvre is daar ook ’n boeiende wisselwerking tussen die intellektuele en die emosionele, veral soos dit uiting vind in besinning oor die digkuns en veral gedigte oor die liefde. Deurentyd slaag sy daarin om haar digbundels onderling en individueel in ’n hegte eenheid saam te bind. Haar gedigte verskyn in verskeie tydskrifte, waaronder ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Literator''. Sy debuteer met ''Hartskrif'', waar die titel reeds aandui dat die oorwegende motief van hierdie gedigte die menslike emosies of die hart is, wat dan op skrif gestel moet word, wat weer die rasionele impliseer. Telkens bevat die gedigte dan ook teenstellings. Die bundel bevat ook gedigte oor jeugherinneringe.<ref>Le Roux, André. Die Burger, 16 Januarie 1986</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 26 no. 3, September 1986Interne verhuising</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Desember 1995</ref><ref>Marais, René. Rapport, 30 Julie 1995</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 6 Junie 1999</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 6 September 1995</ref> ''Bitterlemoene'' neem die tema van emosies verder en ondersoek veral die impak van verlies en teleurstelling, soos reeds deur die titel gesuggereer word. Daar is verskeie liefdesgedigte en menige gedig bevat ’n vorm van persoonlike belydenis. Deurlopend is die strewe om deur middel van die vers persoonlike gevoelens, hartseer, frustrasie en teleurstelling te verwerk.<ref>Brink, André P. Rapport. 15 Februarie 1987</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 2, Junie 1987</ref><ref>Van der Lugt, Pieter. Die Burger, 26 Februarie 1987</ref> In 1987 word hierdie digbundel met die [[Eugène Maraisprys|Eugène Marais-prys]] bekroon.<ref name="ham">http://joanhambidge.blogspot.co.za/</ref> In ''Die anatomie van melancholie'' oorheers die tema van verlies, nie net in die sin van liefdesverlies nie, maar ook in die vervreemding van die self.<ref>Brink, André P. Rapport. 29 November 1987</ref><ref>Gouws, Tom. Insig, Maart 1988</ref> ''Palinodes'' se titel kom van die Grieks “palin” (weer of herhaal) en “ode” (’n lied). ’n Palinode is ’n digsoort wat poog om ’n ander gedig ongedaan te maak of terug te trek. In die bundel oorheers die gedig self dan as tema, veral in die sin daarvan dat dit nie net bevrydend en skeppend is nie, maar ook destruktief werk deur iets terug te trek of ongedaan te maak. Op hierdie manier word dit dan ’n toespeling op die lewe en liefdes van die mens, wat tydelik van aard is en as gevoelens verander tot niet gaan. Deurlopend in die bundel is die besef dat waarnemings, vriendskappe en selfs liefde opgeneem en dus as’t ware oorheers word in die poësie. Die poësie dien dus nie die lewe nie, maar dit is die lewe wat in diens staan van die poësie, soos geïllustreer in ''Dichtung und Wahrheit''. Die erotiese verse in hierdie bundel word koud en klinies, sodat dit in die teken van eensaamheid en afskeid staan, waardeur ook die liefde geparodieer en as post mortem betrag word.<ref>Brink, André P. Rapport, 6 Maart 1988</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 28 no. 3, September 1988</ref> Die titel van ''Geslote baan'' kommunikeer reeds die sentrale tema van sirkelgang en reis, waar die onvermoë om uit die baan te ontsnap en die doel van alles te verstaan sentraal staan. Die bundel bevat ook gedigte oor kunstenaars en die wisselwerkings tussen kuns en die werklikheid.<ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 3, September 1989</ref><ref name="kann" /><ref>Schutte, Roswitha. Rapport, 12 Februarie 1989</ref> ''Gesteelde appels'' verwys na die Paradysverhaal, waar die appel wel beskikbaar is as voedsel maar tegelykertyd verrotting uitbeeld. Weereens besin die digter hier oor die digkuns en die aard daarvan, maar in teenstelling met ander bundels staan ’n konkrete gegewe (soos die reis in die vorige bundel) nie sentraal nie en is die verse meer besinnend van aard, met die appel-motief wat as vernaamste bindingsmiddel dien.<ref>Britz, Etienne. Die Burger, 7 Desember 1989</ref><ref>Conradie, Pieter. Rapport, 5 November 1989</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 3, September 1990</ref><ref name="kann" /> Die titel van ''Kriptonemie'' kan verwys na die kriptiese aard van die gedigte, maar kan ook verwant wees aan ''Cryptogamen'' of verborge huwelik, die titel wat die Nederlandse digter Gerrit Achterberg aan sy versamelbundels gee. In so ’n geval sal die titel ook kan verwys na verborge herinnerings wat in die geheue agterbly. In die bundel verskyn dan ook meer kriptiese gedigte, waar die betekenis doelbewus versluier word en ontsyfer moet word. Die temas van die gedigte sluit steeds by die sentrale tema van haar digkuns aan, naamlik liefdesverlies, die projeksie en vergestalting van hierdie verlies in die woord en gedig, die geliefde wat in die gedig ’n soort alter ego word, en die komplekse verhouding tussen gedig en lewe as beelde van mekaar.<ref>Crous, Marius. Rapport, 26 November 1989</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> Die aard van ''Kriptonemie'' word voortgesit in die daaropvolgende bundel, ''Donker labirint''. Die sentrale motief van die bundel is ’n donker doolhof wat bewandel word, waaraan die bundel sy titel te danke het. Hierdie reis gaan gepaard sonder lig en met weinig hoop op verlossing of uitkomkans.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> Die betekenis van die titel ''Tachycardia'' is “abnormale hartklop-frekwensies”, en die bundel bevat hoofsaaklik liefdesgedigte, maar dan gefokus op ’n verhouding wat verby is. Hierdie pyn word beleef teen die agtergrond van ’n aantal literêre geliefdes, met die digkuns wat ’n mate van verligting bring.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 1 November 1990</ref><ref>Scholtz, Merwe. Insig, November 1990</ref> ''Tachycardia'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Die somber muse'' se titel word in die insetgedig, ''Ek wonder of jy soms'' verklaar, waar die gewese liefde nie meer vreugde bring nie, maar steeds die inspirasie is vir die digter se poësie. Die bundel se motto verkondig dat die mens nie sonder verdriet kan bestaan nie, maar ook dat verdriet nie kan bestaan sonder poësie nie.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Scholtz, Merwe. Insig, November 1990</ref><ref>Van Vuuren, Helize. Die Burger, 1 November 1990</ref> ''Die somber muse'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Verdraaide raaisels'' se titel verwys na die vreemde mitologie van ’n vreemde land en sy mense, maar impliseer ook die raaisels van die gees en van die konsep van reis. Hier word weer gedig oor die verlies van ’n geliefde, maar teen die agtergrond van ’n reis na Suid-Amerika. Hoewel die verteller die gewese geliefde doelbewus probeer vergeet, vind sy in ''Indruk'' herinnering in feitlik alles waarmee sy gekonfronteer word. Die ervarings en indrukke van die fisiese reis word dus ingeneem en verwerk, maar asof die verlore geliefde alomteenwoordig is om as raamwerk vir die geestelike reis te dien. Hierdeur word die liefde ook met die skeppingsdaad in verband gebring.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 9 Desember 1990</ref><ref name="kann" /> ''Verdraaide raaisels'' word in 1990 genomineer vir die Rapportprys. ''Die verlore simbool'' sluit aan by die vorige bundel en verteenwoordig die begin van ’n nuwe sentrale klem in haar poësie. Waar die geliefde die oorheersende simbool was, word hierdie simbool nou “verloor” maar is die verlore geliefde steeds inspirasie vir die skryf van gedigte. Die digter en die digkuns neem dus weer die sentrale plek in, soos telkens tevore weer teen die agtergrond van ’n reismotief. Hierdie keer is die reis egter nie na ’n bepaalde plek nie, maar neem dit eerder ’n kosmiese aard aan om die enorme afstand tussen die digter en die geliefde aan te dui, waar kontak verbreek is en later nie meer moontlik is nie. Die titelgedig verklaar dat lewe nie meer aan verlies gemeet sal word nie, maar dat verlies en lewe nou beide hulle eie plek sal bepaal. Ook die werk van ander kunstenaars vind neerslag in hierdie bundel, soos die gedig oor [[Ernest Hemingway|Hemingway]] waarin hierdie beroemde skrywer se werk deur enkele goed geformuleerde flitse belig word.<ref>Du Plessis, Phil. Beeld, 15 Augustus 1991</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Insig, September 1991</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Liebenberg, Wilhelm. Rapport, 18 Augustus 1991</ref> ''Interne verhuising'' se titel dui die geestelike reis na groter selfkennis aan en impliseer terselfdertyd ’n nuwe tuiste in die self. Die drie ''Spieëlbeeld''-gedigte waarmee die bundel afsluit beskryf dan ook die verworwe insig in die self. Die bundel sit die reis na groter selfbewussyn en selfkennis voort teen die agtergrond van ’n reis deur Oos-Europa, terwyl die verteller treur oor die afloop van nog ’n liefdesverhouding. Die gedig ''Ballade van my verlore bemindes'' is ’n hoogtepunt in die bundel met sy effektiewe gebruik van die gevarieerde refrein en die deurlopende skeepsbeelde. Die sentrale temas van liefde, reis en skryf oorheers weereens in hierdie bundel. ''Ewebeeld'' hervat die temas uit haar vorige werk, waar sy slegs in haar gedigte die geliefde kan bereik, maar juis daarom kan sy nie die geliefde bereik nie. Die eerste afdeling, ''Warmys'', beskryf reise deur plekke soos [[Venesië]], [[Egipte]] en [[Peru]], telkens verbind met die afloop van ’n liefdesverhouding. Die tweede afdeling is ''Noodweer'', waarin die geskiedenis van ’n afgelope liefdesverhouding wat in openbare aanklagte geëindig het, aan die bod is. In ''Rescue 911'' is dit onmoontlik om die geliefde per pos of telefoon te bereik en waar dit voorheen moontlik was om dit in ’n gedig te doen, is ook hierdie metode nou futiel, want dit word as getuienis teen die digter gehou.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 30 Junie 1997</ref><ref>Weideman, George. Rapport, 24 Augustus 1997</ref> Die tydskrif ''Literator'' ken in 1999 die Litera-prys toe aan haar gedig ''Eugène Marais (1871–1936)'' as die beste kreatiewe skryfwerk wat in ’n kalenderjaar in daardie tydskrif verskyn het. Hierdie gedig verskyn later in die bundel ''Lykdigte''. Die bundel bevat verskeie gedigte oor gestorwe digters, soos Stephan Bouwer, [[Patrick Petersen]], [[Ernst van Heerden]], [[Olga Kirsch]], Johann Johl en [[Eugène Marais]]. Die digteres vind vertroosting in die werke wat die gestorwenes agterlaat, met ’n gedig soos ''Totius (1877–1953)'' wat ook die helende krag van die gedig verklaar. Daar is ook gedigte oor digters soos [[Sheila Cussons]] en [[Elisabeth Eybers]] wat by publikasie van die bundel nog geleef het. So bring die digter hulde aan die skeppende kunstenaars wat ’n invloed op haar lewe gehad het.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 11 September 2000</ref> Joan kry ’n Poetry Institute of Africa tweede prys vir haar gedig ''ʼn'' ''Gedig plagieer die werklikheid'', wat later in die bundel ''Ruggespraak'' opgeneem word. Hierdie bundel handel oor die verhouding wat buite die gedig lê, waardeur die liefdesvers dus self uitgewis word. Wanneer die verhouding verkoel, neem die reismotief en die gedig weer oor as korrektief, sodat die digter se groot liefde gedurig wissel tussen die mens en die skryfwerk. Die toonaard van die gedigte is weerloser as in vorige bundels, met meer meegevoel en begrip, terwyl die reisverse oor New York ’n hoogtepunt is. In die derde afdeling word gedig oor die impak van grootskaalse geweld en vernietiging, na aanleiding van die terreuraanvalle op die [[Wêreldhandelsentrum|World Trade Centre]] op [[Aanvalle op 11 September 2001|11 September 2001]], maar ook van die Amerikaanse kernbomaanvalle op [[Japan]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>Cloete, T.T. Beeld, 13 Januarie 2003</ref><ref>De Lange, Johann. Rapport, 6 April 2003</ref><ref>Pieterse, H.J. Insig, Maart 2003</ref> ''En skielik is dit aand'' se toonaard is hoofsaaklik emosionele verlies en die bundel bevat verder bekende temas uit haar werk, soos die verraad wat sy met haar poësie teenoor die geliefde pleeg, aansluiting by ander skrywers se werk en die bewussyn van die populêre kultuur.<ref>http://www.oulitnet.co.za/mond/joan_hambidge.asp</ref> Die bundel bevat ook ’n afdeling met gedigte van ’n liefdesverhouding met ’n getroude geliefde, wie se man onbewus is daarvan.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006</ref><ref>John, Philip. Beeld, 19 September 2005</ref> Na haar pa se dood in 2006 publiseer Joan die bundel ''Dad'' tot sy eer. Slegs die eerste afdeling is na sy dood geskryf en talle gedigte het reeds in ander bundels verskyn. Die bundel bevat gedigte oor haar vader en die vader-kind verhouding tussen hulle en oor die algemeen.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 12 Februarie 2007</ref><ref>Odendaal, Bernard. Rapport, 4 Maart 2007</ref> ''Koesnaatjies vir die proe'' word saamgebundel met die prosawerk ''Palindroom''. In die gedigte lewer sy kommentaar oor die liefdes in die prosawerk deur middel van hoofsaaklik erotiese gedigte en gedigte oor die verlies van verhoudings en ewigdurende verlange. ''Vuurwiel'' sit hoofsaaklik die tematiek van haar vorige bundels voort, met die titel se aanduiding van ’n sirkelgang van lewe en dood wat sentraal staan. Die inhoud is klaagsange, wat begin met ’n roudig opgedra aan Elisabeth Eybers; reisverse met ’n heimwee na veraf plekke; liefdesverse wat enigsins minder passievol maar meer skrynender van toonaard is; verwysings na die woordkuns en die werk van skrywers en vermaaklikheidskunstenaars; tegnologie en die virtuele ruimte. Hierdie bundel beïndruk met sy breë verwysingsraamwerk en die groter soberheid en deurdagtheid in vergelyking met vroeër werk. Sy beproef ook ander versvorme, soos die villanelle, die dizain, die rondeau, die pantoem en die ballade.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Rapport, 15 Maart 2009</ref><ref>Crous, Marius. Beeld, 25 Mei 2009</ref> ''Vuurwiel'' is in [[2010]] op die kortlys vir die toekenning van die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se prys vir poësie. Sy vertaal self van haar gedigte in Engels, terwyl beide Jo Nel en [[Johann de Lange]] ook Engelse vertalings van haar gedigte doen. ''Die buigsaamheid van verdriet'' is ’n keur uit haar gedigte, deur haarself uitgekies,<ref>John, Philip. Beeld, 31 Januarie 2005</ref><ref>Pienaar, Hans. Rapport, 10 April 2005</ref> terwyl ''Visums by verstek'' ’n persoonlike keur is uit haar reisgedigte, met ’n paar voorheen ongepubliseerde gedigte wat ook ingesluit word. In die reisgedigte word dikwels in vreemde plekke nuut gekyk na traumatiese situasies soos die einde van ’n verhouding of die dood van ’n geliefde. So verkry die spreker afstand van die self of die situasie en word verrassende en vreemde indrukke geaktiveer waarmee die reisbelewenis en –beskrywing ’n metafoor word vir die situasie.<ref>Visagie, Andries. Rapport, 3 Julie 2011</ref><ref>Crous, Marius. Beeld, 7 Maart 2011</ref>Hierdie bundel is in 2011 die naaswenner van die Woordkunstenaar vir die vorige jaar toekenning by die Stellenbosse Woordfees en wen in 2012 die ATKV-poësieprys.<ref>{{Cite web |url=http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |title=argiefkopie |access-date=14 September 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003045637/http://versindaba.co.za/tag/visums-by-verstek/ |url-status=dead }}</ref> ''Lot se vrou'' is ’n voortsetting van reeds bekende tematiek (die ontwykende geliefde, die skryfkuns, die invloed van reis, die intertekstuele gesprek met ander skrywers) maar dan op so ’n vaardige wyse dat dit nie verstar of verveel nie. Die titel verwys metafories na Lot se vrou, wat steeds hunkerend na die luste en liefdes van die verlede soos ’n soutpilaar versteen en nie vorentoe kan gaan nie. Die bundel word in nege afdelings verdeel, waarin opeenvolgend behandel word die verlede en die meditasie wat dit in die poësie laat neerslag vind; die aard van kreatiwiteit; die lotsbepaling van die mens; die lewe van verskeie kunstenaars in drie aparte afdelings; afwysing en verlies; dood en melancholie en in die laaste afdeling ''Suicidaire'' tree sy in gesprek met Alvarez, skrywer van ''The savage god''.<ref>Bennett, Nini. Rapport, 17 Junie 2012</ref><ref>De Wet, Karen. Beeld, 4 Junie 2012</ref> ''Meditasies'' se titel verwys na die Romeinse keiser [[Markus Aurelius|Marcus Aurelius]] se twaalf boeke bekend as ''Meditations'', waarin hy sy gedagtes oor die Stoïsyne filosofie en riglyne vir sy eie lewe neergepen het. Verder word die meditasieproses van introspeksie en bepeinsing al eeue lank deur talle gelowiges van regoor die wêreld beoefen om innerlike heling en vrede teweeg te bring. Die titel omvat die oorkoepelende tema van die gedigte, wat hoofsaaklik fokus op ’n vorm van bestekopname van die spreker se lewe en haar soeke na innerlike heling en berusting tydens ’n fisieke en psigiese reis. Die bundel sluit tematies aan by vorige bundels en bevat gedigte oor reis, stede, die poësie, asook ’n aantal lykdigte, met baie gedigte wat ook die tema van verlies en veral die verlore geliefde verken.<ref>Cochrane, Neil. Beeld, 27 Januarie 2014</ref><ref>Koen, Dewald. Rapport, 5 Januarie 2014</ref> ''Matriks'' se titel suggereer ’n struktuur of raamwerk waarin diverse temas interaktief in ’n netwerk van verweefdheid met mekaar verbind word. Die omslagfoto beeld ’n Bisantynse deur uit met simboliese figure in reliëf van ’n ridder, priester, moeder en kind, en gemeente. Hierdie figure, die illustrasies in die bundel en die titel vorm saam ’n leidraad vir die lees van die bundel, waar die bewuste en die onbewuste gedurig met mekaar meeding om die simboliese deur oop te maak, die verbande te lê en die betekenis te ontsluit. Die bundel word in elf uiteenlopende afdelings verdeel, maar sluit by die digter se oeuvre aan deur motiewe bekend uit haar vroeër werk.<ref>Kostopoulos, Candess. Beeld, 30 Maart 2015</ref><ref>Vitackova, Martina. Rapport, 12 April 2015</ref> ''Indeks'', Hambridge se 25ste digbundel word op 11 September 2016 bekend gestel.<ref name="ham" /> Haar gedigte word opgeneem in ’n verskeidenheid versamelbundels, waaronder ’n ruim keuse in ''Groot verseboek'' en ook in ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Digters en digkuns'', ''Liggaamlose taal'', ''Kraaines'', ''Goudaar'', ''Honderd jaar later'' en die ''Versindaba'' bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. In 2020 word elf van haar gedigte in ''Vers en vrou'' opgeneem. <ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> === Prosa === Benewens poësie skryf sy ook romans. ''Swart koring'' en ''Die swart sluier'' is beide parodieë van die hygroman, wat die beheptheid met seks opstuur. ''Swart Koring'' roep die bekende Tryna du Toit-roman ''Groen koring'' in die geheue op, waarin ’n ongetroude meisie in die moeilikheid geraak het. Hambidge gaan ’n stappie verder deurdat haar heldin, Sonja Verbeek, gay is. Sonja se passie is dan veral vir die fotoboek-aktrise Tanja, maar sy word tog soms deur Etienne bekoor. Ook die hoër literatuur word satiries aan die kaak gestel met herhaalde versluierde verwysings na skrywers en geskryfdes.<ref>Du Plessis, Bertie. Rapport, 1 Desember 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Van der Westhuizen, P.C. Beeld, 20 Januarie 1997</ref> ''Die swart sluier'' is ’n vervolg hierop, waarin populêre genres soos die speurverhaal, [[spookverhaal]] en [[plaasroman]] geparodieer word. Hier bevind Sonja Verbeek haar in Welkom, waar sy ’n lesing by ’n seminaar moet lewer saam met [[D.F. Malherbe]]. Die rekenaars van die hotel het egter ’n virus en die besprekings is heeltemal deurmekaar gekrap. Karakters uit verskeie romans is daar en Sonja deel saam met Salomé van [[Etienne Leroux]] se ''Sewe dae by die Silbersteins'' ’n kamer.<ref>Bouwer, Stephan. Rapport, 22 November 1998</ref><ref>Burger, Willem. Beeld, 19 Oktober 1998</ref> Ander romanmatige deelnemers is [[Dalene Matthee]] se olifant en Lettie Viljoen se slang. Die eerste Internetroman in Afrikaans is ook uit haar pen, naamlik ''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het'', wat kommentaar lewer op [[Jan Lion Cachet]] se ''Sewe duiwels en wat hulle gedoen het''. Sonja Verbeek is weereens die hoofkarakter en die sewe sondes word voorgestel as duiwels in die letterkunde.<ref>Coetser, Johan. Beeld, 25 Junie 2001</ref> ''Die Judaskus'' is ’n lesbiese liefdesverhaal waarin die pyn van liefdesverraad op postmoderne wyse behandel word. ’n Dosent wat deur ’n student van seksuele teistering aangekla word, besluit om ’n roman daaroor te skryf. Die skryf van die roman word dan deel van die roman en bevat onder andere uittreksels uit die dosent se lesings oor die literatuur, dagboekinskrywings, briewe aan en van die uitgewer, die verslag wat die student by die universiteit indien en ’n ongepubliseerde manuskrip.<ref>Lemmer, Erika. Rapport, 28 Junie 1998</ref><ref>Loots, Sonja. Insig, Junie 1998</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 22 Junie 1998</ref> ''Palindroom'' word saamgebundel met die digbundel ''Koesnaatjies vir die proe''. Die sentrale karakter vertel deur middel van e-pos oor drie liefdes, die Eks, die Geliefde en die Mentee (vir wie sy as mentor optree).<ref>Beukes, Marthinus. Beeld, 25 Mei 2008</ref><ref>Müller, Petra. Rapport, 20 April 2008</ref> Deur kort, genommerde flitse lei sy die verhaal deur na sewe moontlike eindes. ''Kladboek'' is ’n roman wat, soos die titel aandui, skynbaar ’n rowwe, voorlopige teks het. Hierin word uiteenlopende en selfs teenstrydige weergawes van bepaalde gebeure vanuit ’n verskeidenheid perspektiewe vertel deur ’n skrywer wat self verskillende personae binne die teks aanneem. Die sentrale gegewe is weer, soos dikwels in haar werk, die pyn van ’n mislukte liefdesverhouding wat deur die skryfproses en ook deur reis besweer word. Hier is dit ’n liefdesvierhoek wat uitgebeeld word. Die Skrywer en Die Geliefde het ’n verhouding. Hierdie verhouding ly skipbreuk wanneer Die Skrywer Die Vrou ontmoet. Die Man is die vorige geliefde van Die Vrou en hy raak dan betrokke by Die Geliefde.<ref>Taljard, Marlies. Beeld, 4 Augustus 2008</ref> In [[2001]] haal haar roman ''Skoppensboer'' die Sanlam / ''Insig'' romanwedstryd se kortlys. Die titel is na aanleiding van die gedig van Eugène Marais. Hierdie roman is steeds ongepubliseer. === Kortverhale === Haar kortverhaal ''Van vier tot ses'' word opgeneem in die versamelbundel ''Vrou: Mens'', saamgestel deur Corlia Fourie. Johann de Lange neem haar ongepubliseerde kortverhale ''Die koorsblaar'', ''1001 nagte'' en ''Die student'' op in die versamelbundel ''Soort soek soort''. Ander versamelbundels waarin haar kortverhale verskyn sluit in ''Lyfspel / Bodyplay''. Sy publiseer ook kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde'' === Ander skryfwerk === Haar belangstelling in literêre teorie, veral die psigoanalise en metafisika, vind ook neerslag in haar werk. Reeds in 1985 publiseer sy ’n aantal opstelle oor die psigoanalise in ''Psigoanalise en lees''. Sy onderneem verskeie baanbreker teoretiese studies, wat insluit die eerste studie in Afrikaans oor dekonstruksie (1985, vir haar doktorsgraad). Sy skryf ook die eerste Afrikaanse studie oor postmodernisme wat in [[1995]] as ''Postmodernisme'' gepubliseer word, waarin sy na aanleiding van verskeie prosatekste die letterkundige impak van hierdie tendens bespreek. Sy skryf ook onder die skuilname H. Zelig en J.A.M. Biesheuvel.<ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 1 November 1995</ref>Van Zyl, Ia “Insig” April 1996 == Toekennings en eerbewyse == === Eerbewyse === Die La Rosa-geselskap vir Spaanse Dansteater bied in 2003 ’n dansproduksie getiteld ''Elementos'' aan in die KunsteKaap-arena en ook op die Klein Karoo Nasionale Kunstefees, wat gedeeltelik op gedigte in die bundel ''Ewebeeld'' geskoei is. === Toekennings === {| class="wikitable" !Jaar !Toekenning !Vir |- |1987 |Eugène Marais-prys |''Bitterlemoene'' |- |1999 |Litera-prys |''Eugène N Marais (1871–1936) (Gedig)'' |- |2012 |ATKV-prys vir Poësie |''Visums by verstek'' |} == Publikasies<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Hambidge,_Joan{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == === Poësie === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1985 |''Hartskrif'' |- |1986 |''Bitterlemoene'' |- |1987 |''Die anatomie van melancholie'' |- |1987 |''Palinodes'' |- |1988 |''Geslote baan'' |- |1989 |''Donker labirint'' ''Gesteelde appels'' ''Kriptonemie'' |- |1990 |''Verdraaide raaisels'' ''Die somber muse'' ''Tachycardia'' |- |1991 |''Die verlore simbool'' |- |1995 |''Interne verhuising'' |- |1997 |''Ewebeeld'' |- |2000 |''Lykdigte'' |- |2001 |''Ruggespraak'' |- |2004 |''Die buigsaamheid van verdriet'': 'n Honderd of wat gedigte van Joan Hambidge. (Keuse en naskrif deur die digter.) |- |2005 |''En skielik is dit aand'' |- |2006 |''Dad'' |- |2008 |''Koesnaatjies vir die proe'' (As hibridiese teks saam met die prosawerk ''Palindroom'' gepubliseer) |- |2009 |''Vuurwiel'' |- |2011 |''Visums by verstek: 'n Keur uit die reisgedigte van Joan Hambidge.'' (Keuse en voorwoord deur die digter. Enkele tevore ongepubliseerde verse.) |- |2012 |''Lot se vrou'' |- |2013 |''Meditasies'' |- |2015 |''Matriks'' |- |2016 |''Indeks'' |- |2018 |''The Coroner's Wife'' (Bloemlesing engelse vertalings van Hambidge-gedigte deur Charl J.F. Cilliers, Johann de Lange, Jo Nel, Douglas Reid Skinner) |- |2021 |''Konfessies, kaarte en konterfeitsels'' |- | | ''Nomadiese sterre'' |- |2022 | ''Sanctum'' |} === Prosa === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1996 |''Swart koring'' |- |1998 |''Die swart sluier'' ''Die judaskus'' |- |2001 |''Sewe Sonjas en wat hulle gedoen het'' ''Skoppensboer'' (ongepubliseer) |- |2008 |''Palindroom'' ''Kladboek'' |} == Wetenswaardig == Joan Hambidge maak 'n kamee-verskyning in die romans ''Om na 'n wit plafon te staar''<ref>http://www.litnet.co.za/Article/n-belydenis-van-n-geskryfde-joan-hambidge</ref> deur Jaco Kirsten en ''Harde woorde'' deur [[François Bloemhof]]. == Bronne == === Boeke === * [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk1988 * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''D.J. Opperman: ’n Biografie''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kraaines''. Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Snyman, Henning. ''Joan Hambidge (1956-).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vakkundige artikels === *Betty, Michèle. 2020. Being Taught the Art of Writing Poetry - Michèle Betty on Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Cochrane, Neil. 2004. Swart koring van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Cochrane, Neil. 2020. Joan Hambidge - ’n reeks herinneringsketse. ''Stilet.'' *Cochrane, Neil. 2022. Nomadiese sterre (Joan Hambidge). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Crous, Marius. 2020. Uiting gee aan die privaatste emosies - Joan Hambidge in intertekstuele gesprek met Emily Dickinson. ''Stilet.'' *Fourie, Reinhardt. 2009. Die produksiegehalte van Palindroom en Kladboek deur Joan Hambidge as gevallestudies binne die uitgewersbedryf. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Fourie, Reinhardt. 2020. Nie aan God of die duiwel getrou nie - Joan Hambidge en die rol van die polemikus- kritikus in die literêre sisteem. ''Stilet.'' *Kessi, Shose. 2020. Joan Hambidge - the eternal revolutionary. ''Stilet.'' *Koch, Jerzy. 2020. Tunisië - vir Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Koen, Dewald en Marius Crous. 2013. Reis en die jouissance van die imaginêre by Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Lodewyk Marais, Johann. 2005. Die buigsaamheid van verdriet, Joan Hambidge. ''Literator.'' *Loots, Sonja. 2020. Die digter in die paradys. Oop poorte waar vers en foto ontmoet -Sonja Loots oor die foto's van Phillip de Vos van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, A.. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2003. Poësie en popkultuur- oor enkele gedigte van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2006. Die digter in transito- reisverse en liminaliteit in ''Lykdigte'' en ''Ruggespraak'' van Joan Hambidge. ''Literator.'' *Nel, Adéle. 2013. “[T]erugdraai vir oulaas omkyk”- visie en mobiliteit in ''Lot se vrou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, Adéle. 2019. Ekfrasis in ''Op die keper beskou'' van Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Nel, Mariska, Jako Olivier. 2018. Multimodale idiolektiese taalgebruik en skrywerskapverifikasie- ’n korpusontleding van Joan Hambidge se idiolek oor die grense van genres. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe.'' *Senekal, Burgert. 2018. Die woordkovoorkomsnetwerk in Joan Hambidge se “Die dubbele nie”. ''Stilet.'' *Senekal, Burgert. 2020. Aktiwiteit en sentraliteit in die Afrikaanse poësiesisteem van die afgelope twee dekades (2000-2019), met spesiefike verwysing na Joan Hambidge se rol. ''Stilet.'' *Serfontein, Henk. 2020. Joan Hambidge- 'n Gedig word voltrek in stille toeval I & II. ''Stilet.'' *Ströh, Rickus. 2020. “’n faset van my daaglikse bestaan” - Joan Hambidge en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.'' *Ströh, Rickus. 2022. “jy vir my soos ek vir jou”: Joan Hambidge in:en die poësie van Johann de Lange. ''Stilet.'' *T'Sjoen, Yves. 2020. Transculturele teksttrajecten. Joan Hambidge als intermediair tussen Nederlands en Afrikaans. ''Stilet.'' *Van der Walt, Charlene. 2020. Wording oneself into being. Lesbian musings on discovering the queer insistence of Joan Hambidge. ''Stilet.'' *Van Schalkwyk, Phil. 2020. Die sonnet as sinekdogee in Joan Hambidge se digkuns. ''Stilet.'' *Van Zyl, Stefan. 2020. “ ’n Wolk van gevlerkte slange” - ’n naasmekaarplasing van twee “Ars poetica”-verse deur Joan Hambidge. ''Stilet.'' === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Hambidge wen Litera-prys.'' Plus, 25 Maart 1999 * Cloete, T.T. ''Tendense in vyf nuwe digbundels''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 47 no. 1, Herfs2010 * Cochrane, Neil. ''’Swart koring’ van Joan Hambidge as parodie en pastiche op populêre kultuur.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004 * Crous, M.L. ''Ikoon/Demoon/Taksonoom''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, Februarie 1990 * Crous, M.L. ''Tagtigers voor die spieël.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 2, Mei 1992 * Du Plooy, Heilna. ''Afstand van reis gee Hambidge-verse hul ‘visum''’. Beeld, 8 Oktober 2012 * Engelbrecht, Theunis. ''Afrikaanse skrywers haaks oor vertaling.'' Rapport, 30 Mei 2004 * Hambidge, Joan. ''Hambidge praat oor haar 2 romans in ’n jaar''. Plus, 16 September 1998 * Jonckheere, W.F. ''Aantekeninge by vier Afrikaanse beeldgedigte.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang28, Augustus 1990 * Kisting, Denver. ''Dolly Parton (van die Afrikaanse lettere) praat uit.'' Rapport, 7 September 2008 * Le Roux, André. ''’n Erge passie vir poësie.'' Die Burger, 1 Mei 1987 * Prins, Jo. ''Altyd met Tabasco''. By, 9 Julie 2011 * Retief, Hanlie. ''Die gevaarlike lewe van ’n digter.'' Rapport, 26 Januarie 2003 * Rutter, Karen. ''From a gay perspective.'' Cape Times, 3 September 1993 * Scholtz, Hettie. ''Sy staan op die hawe…'' Insig, Junie 2000 * Smith, Francois. ''Gee ons heelheid.'' Plus, 30 Mei 2003 * Swanepoel, Martie. ''Waar emosies en tegniek saamkom.'' Plus, 9 April 2008 * Van der Merwe, Kirby. ''Kort van draad maar vuur en vlam''. By, 18 Julie 2009 * Van Greunen, Augusta. ''Swye oor student en Joan Hambidge''. Rapport, 29 Mei 1994 * [[Irna van Zyl|Van Zyl, Irna]]. ''Die gedigte skryf hulself.'' Boeke Insig. No. 7, Herfs 2009 * Van Zyl, Johan. ''Blond, beeldskoon en straight (kê-kê-kê)''. Naweek-Beeld, 24 November 2001 * Wiehahn, Rialette. ''Oor ‘Palinodes’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/05/10/1/9.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beyers, Yvonne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/07/12/BJ/3/9JulieJoJoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Britz, Etienne Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/08/26/8/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * De Vries, Willem Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2014/01/10/8/wdv_joan_hambidge_29_0_211564282.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Engelbrecht, Theunis Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/01/29/9/5.html * Kisting, Denver Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/08/RH/22/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * La Vita, Murray Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/02/09/SK/11/joan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Le Roux, André Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/04/26/10/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Liebenberg, Danila Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2007/09/04/VB/4/boekjoan.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/02/14/5/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Retief, Hanlie Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/01/26/25/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Smith, Francois Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/05/30/6/2.html * Van Zyl, Johan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2001/11/24/15/3.html == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * http://joanhambidge.blogspot.co.za/ * http://www.litnet.co.za/joan-hambidge-1956/ {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hambidge, Joan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] [[Kategorie:Alumni van Rhodes-universiteit]] [[Kategorie:Akademiese personeel van die Universiteit van die Noorde]] 7fokz6b897nm5lwbcqhx9xdpo0oz7m8 0 33465 2915917 2622193 2026-07-06T10:23:32Z Aliwal2012 39067 2915917 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ena Murray | bynaam = | beeld = <!-- Ek kry geensins 'n foto van Ena Murray nie, as iemand kan help sal ek dit opreg waardeer --> | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1936|12|27}} | geboorteplek = [[Loxton]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1936|12|27|2015|6|4}}<ref name="EVMUP">{{cite web |url=https://ofm.co.za/article/human-interest/166435/ena-murray-oorlede |title=Ena Murray oorlede |publisher=OFM |access-date=10 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531135751/https://www.ofm.co.za/article/human-interest/166435/ena-murray-oorlede |archive-date=31 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | sterfteplek = [[Mosselbaai]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Skrywer | ander = | bekend = ''Die mees gelese skrywer in Afrikaans'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Boet Murray<br />Jaques Mostert | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ena Murray''' (27 Desember 1936 – 4 Junie 2015) was ’n [[Afrikaanse skrywer]] van ontspanningsleesstof, wat meer as 130 boeke in haar loopbaan geskryf het. Sy is as "die mees gelese skrywer in Afrikaans" beskryf. == Lewe en werk == Gedurende die 33 jaar wat sy voltyds geskryf het, het 131 titels onder haar naam verskyn. Sy is op die klein Karoodorpie [[Loxton]] gebore, as die middelste van drie dogters van die plaaslike geneesheer, dr. Andries Mans, en sy vrou Anna. Sy gaan skool op die laerskool op Loxton en [[Matriek in Suid-Afrika|matrikuleer]] dan op Hoërskool [[Victoria-Wes]]. Hierna word sy vir twee jaar ’n [[Verpleging|verpleegster]] in [[Bloemfontein]] en trou dan in 1959 met Boet Murray, ’n boorkontrakteur van Loxton, waarna sy voltyds skryf. Hierdie huwelik is kinderloos, maar sy het twee [[Miskraam|miskrame]], waarna sy ’n histerektomie ondergaan. In 1979 skei sy en gaan vestig haar later dieselfde jaar op [[Wildernis, Wes-Kaap|Wildernis]] naby [[George]]. Sy noem haar huis "Plekkie in die Son", na aanleiding van haar gewilde roman. Twee jaar later, in 1981, trou sy met die landboukundige Jacques Mostert (wat sy op ’n toe-oë-afspraak ontmoet) in [[Hoekwil]] se kerkie. Die egpaar vestig hulle in Ena se huis, maar na tien jaar verhuis hulle in 1991 na die aftreeoord Santos Haven in [[Mosselbaai]]. Hulle besit ook ’n huis op Kanonpunt, naby Mosselbaai, waar hulle naweke kon uitspan. Sy het drie stiefkinders as resultaat van haar tweede huwelik. Sy het bekendheid verwerf hoofsaaklik deur haar liefdesverhale, maar sy het ook speur- , spioenasie- en avontuurverhale die lig laat sien en daardeur 'n wye veld van lesers bereik. Ook 'n paar geestelike boeke en 'n digbundel het uit haar pen verskyn. Sy is al bestempel as "die mees gelese skrywer in Afrikaans". In 'n opname deur [[Radio Sonder Grense]] en [[Tafelberg Uitgewers]] is sy aangewys as die gewildste skrywer in Afrikaans.<ref>[http://skrywers.blogspot.com/search/label/Ena%20Murray Suid-Afrikaanse Skrywers: Ena Murray]</ref> Haar boeke verskyn ook in grootdruk en is deur die Pioeniersskool te [[Worcester]] en deur Bandhulp vir Blindes in [[braille]] en band opgeneem. Weens die sukses van haar boeke stig sy in 1980 haar eie uitgewery, Ena Murray Boeke, waar sy sommige van haar romans publiseer. Haar vennoot in hierdie onderneming is Johnny Bohnen van [[Pinetown]] in [[Natal (provinsie)|Natal]] en die uitgewery is in [[Durban]] in Natal gesetel. Nadat sy [[artritis]] opdoen, hou sy in 1996 op met skryf. In 2007 word [[Alzheimersiekte|Alzheimers se siekte]] by Jacques gediagnoseer, waarna hulle na die versorgingsoord van Santos Haven oorskuif. Ena skenk in 2012 R10 000 aan die Erfenisstigting ter ondersteuning van die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) in [[Bloemfontein]]. Wanneer longkanker by haar gediagnoseer word, besluit sy om geen behandeling daarvoor te ontvang nie. Sy is vroegoggend Donderdag 4 Junie 2015 in haar slaap by die Santos Haven-aftreeoord in [[Mosselbaai]] oorlede. == Skryfwerk == Op laerskool is sy die beste opstelskrywer in haar klas en is sy al bewus van die begeerte om stories te skryf. Reeds op veertienjarige ouderdom skryf sy die kort [[novelle]] “''Minnaars van die glimmende simitar''”, wat in 1960 as haar eerste vervolgverhaal deur ''[[Rooi Rose]]'' gepubliseer word. Dit is so gewild dat sy ’n vervolg hierop skryf, naamlik “''Die rowerprins van El Marco''”. In 1960 verskyn haar eerste roman, “''Lise''” en hierna skryf sy meer as 130 boeke. Twee daarvan word ook verfilm, naamlik “''Vrou uit die nag''” (oor ’n vrou wat in die nag in die klein dorpie Saailaagte in die [[Vrystaat]] aankom en oor [[Middelmisbruik|dwelmgebruik]] die skindertonge aan die praat sit) en “''Plekkie in die son''” (oor ’n jong vrou in ’n inrigting vir [[Melaatsheid|melaatses]] wat deur haar familie in die steek gelaat word). “''Maanlig oor die Amasone''” verwerf die eerste prys in ’n landswye vervolgverhaalwedstryd wat ''Rooi Rose'' uitgeskryf het. “''Reënboog van koraal''” word op skole voorgeskryf. Sy word op haar kruin bestempel as die mees gelese skrywer in Afrikaans en op ’n opname deur [[Radio Sonder Grense]] en Tafelberg Uitgewers word sy aangewys as die gewildste skrywer in Afrikaans. Baie van haar boeke word in grootdruk uitgegee en sommige word deur die Pionierskool (die skool vir gesiggestremdes in [[Worcester]]) en Bandhulp vir Blindes op band opgeneem, terwyl sommige boeke ook in braille oorgesit is. Sy doen navorsing oor al die plekke waar haar boeke afspeel om die verhaal so lewensgetrou moontlik te maak. So bly sy byvoorbeeld ’n rukkie saam met die [[Melaatsheid|melaatses]] in Wesfort naby [[Danville]] in Pretoria om inligting in te win vir haar roman oor melaatsheid, “''Plekkie in die son''”. Haar verhale word vooraf fyn beplan met ’n raamwerk wat die intrige uiteensit, voordat sy begin skryf. Sy het met die loop van jare ook meer aktueel begin skryf en die boek “''Sê vir pappa''” handel byvoorbeeld oor ’n pedofiel, terwyl sy ook die kleurkwessie behandel. Haar mediese kennis kom in vele verhale tot uiting. In haar boek “''Dae van ons nietigheid''” kom Kongokoors ter sprake en sy ontvang daarna ’n brief van ’n verpleegster wat sê dat sy kort nadat sy die boek gelees het, ’n pasiënt wat in ’n kritieke toestand was korrek gediagnoseer het na aanleiding van Ena se beskrywing van die siekte. Veral nadat sy in 1993 weens [[artritis]] ophou skryf, word haar boeke gereeld herdruk en word dit ook in grootdruk formaat, in [[braille]] en in omnibusse uitgegee. Benewens romans skryf sy ook verskeie geestelike boeke, veral dagstukke, waaronder “''Daaglikse gesprek met Ena Murray''” en “''’n Stil oomblik saam met Ena Murray''”. Sy skryf ook die digbundel “''Roosknop vir ’n engel''” met die gedig “''Aan ’n fetus in ’n bottel''” wat haar hartseer oor haar miskrame beskryf. Ena skryf hoofsaaklik liefdesverhale. “''Bloeisels in die ryp''” (1968) is die weeskind Renske Conradie se verhaal. Sy is onvoorbereid vir die lewe se ontnugterings en word die slagoffer van Desmond, met wie sy ’n verhouding begin. By Desmond se broer, die bekende advokaat Brand Laubscher, probeer sy Desmond se adres kry sodat hy met haar kan trou. Brand vertel haar dat sy die vyfde meisie is wat hom nader met dieselfde versoek. Na haar vertrek kan Brand haar nie uit sy gedagtes kry nie. Wanneer Charmain van Rhijn in “''Die geleende bruid''” (1969) een aand aankom op die spogplaas Berg-en-Dal, die erfplaas van die Van Rhijns, heers daar ’n feestelike atmosfeer. Die opgewekte stemming onder die vooraanstaande gaste word egter gedemp wanneer Charmain aankondig dat sy mevrou Van Rhijn is, want hulle is juis daar om Arnold van Rhijn (haar man) se verlowing aan Esther te vier. Arnold se broer Ewert gee voor dat Charmain sy vrou is en sy moet daagliks aanskou hoedat Arnold en Esther reëlings tref vir hulle voorgenome huwelik, terwyl sy die agterdog van Ewert en Arnold se niggie Francis van Rhijn moet trotseer. Die vriendelike en liefdevolle moeder Van Rhijn stel alles in werking om haar te laat tuis voel, maar die ou dame ly aan ’n verswakte hart en mag onder geen omstandigheid ontstel word nie. “''As die wiel draai''” (1972) se tema is die val van ’n hooghartige man, wat daarna as werknemer in stede as werkgewer sy weg moet vind. In “''Bring dan jou offer''” (1972) moet Ninon na haar pa se skielike dood dringend werk kry, maar sy het nie kwalifikasies nie. Sy kry ’n nederige pos as kelnerin by ’n groot winkelgroep, waar sy onmiddellik ’n vyand maak van een van die vennote. Hierdie vennoot se seun raak verlief op haar. Haar ma word ernstig siek en benodig ’n duur operasie wat net in Amerika gedoen kan word. Sy sal enigiets offer om dit te bewerkstellig. “''Vrou uit die nag''” (1973) word verfilm deur [[Carfo]]. Saailaagte is ’n stil dorpie in die Vrystaat, maar alles verander wanneer Naomi Louw een nag daar aankom. Sy wil net vlug en vergeet en die predikant en sy dogter Betsie vind dit moeilik om haar guns te wen. Hierdie verhaal is die eerste keer dat ’n Afrikaanse skrywer die dwelmprobleem ook op die platteland uitbeeld. “''Waar die wilde besembos bloei''” (1973) word ook verfilm. In “''Weerklank van ons liefde''” (1974) vind dokter Rudolf van der Merwe se amper-verloofde, Catherine Huysamen, ’n vreemde vrou met Rudolf se slaapklere aan in Rudolf se bed in sy woonstel. Rudolf sweer hy weet van geen sout of water nie en Madie, soos hy die vrou noem, verstaan nie hoekom haar man nie meer liefdevol teenoor haar optree nie. Sy was in ’n motorongeluk en ly vir baie weke aan geheueverlies. In hierdie tyd gee Rudolf voor dat hulle getroud is, maar dit skep allerlei probleme. In “''Rabbedoe van Rietkuil''” (1975) kry Wynand Hechter van die plaas Rietkuil ’n verrassing wanneer sy nuwe plaasvoorman Nic Bezuidenhout, opdaag. Sy is ’n vrou, Nicolette Bezuidenhout, en nie die man wat hy verwag het nie. Wynand het ’n harde liefdesknou agter die rug want Melodie het sy broer bo hom verkies en hy wil nie ’n vrou op sy plaas hê nie. Nicolette sê dat sy alles kan doen wat enige man kan doen, dat sy skriftelik aangestel is en dat sy nie van plan is om weg te loop of afgedank te word nog voordat sy behoorlik begin werk het nie. Wynand dreig dat sy ’n man se werk sal doen, of trap. “''Wewenaar van Groene Weide''” (1975) is die verhaal van miljoenêr Rocco de la Harpe en sy agtienjarige niggie, Jeanette, wat al die jare nog te veel geld en te min slae gekry het, en van Manda Maree, die joernaliste wat vir ’n ruk die probleme-rubriek van ’n tydskrif moet oorneem. Manda gee ewe hulpvaardig raad wanneer sy per brief daarvoor gevra word, maar word op ’n dag deur ’n jong, woedende man gekonfronteer. Dan is daar nog Steve Bekker, die groot vlieg in Rocco de la Harpe se salf omdat hy weet dat die jongman bloot in Jeanette belangstel omdat sy eendag ryk gaan erf. Die drie boeke in die Hammanshof-sage is “''Luidende simbale''” (1975), “''Dieplood''” (1978) en “''Groter liefde as dit''” (1979). Hierdie reeks dra die boodskap dat die mens nie net vir homself kan lewe nie en dat jy sonder liefde arm is, al besit jy ook die wêreld. Die luidende simbale is beskrywend van die mense wat nie liefde ken nie. Die mense van Hammanshof is betrokke in verskeie skandale, maar hulle loon wag. “Dieplood” was ’n gewilde vervolgverhaal in Huisgenoot voordat dit as boek gepubliseer is. In “Groter liefde as dit” is Ben Woudberg en Dawid Booysen sulke groot vriende dat niks of niemand tussen hulle kon kom nie. Toe verskyn Hepsibah de Villiers, die pragtige dogter van die nuwe skoolhoof, op die toneel, en omdat die twee vriende se smaak in alle opsigte presies dieselfde was, het hulle albei vir Hepsibah liefgekry. Hepsibah word vir albei lief maar kan slegs met een trou. Skaars ’n week na hul troue moes Hepsibah se man en sy vriend hul vir grensdiens aanmeld. Saam het hulle vertrek, maar net een sou terugkeer en die een wat teruggekeer het dra ’n verskriklike las met hom saam. In “''My afgemete deel''” (1976) beland Hydre Koch in die strik van ’n getroude man en raak sy betrokke by ’n ongure hofsaak. “''Die pad terug huis toe''” (1977) is Karina se verhaal. Sy het haar tuisdorp verlaat en haar as gesogte model ten volle in die stadslewe ingewerp, sodat sy vir haar moeder ’n vreemdeling geword het en haar jeugvriend, De Waal, se beeld reeds vir haar vervaag het. Na ’n ernstige motorongeluk is sy blind en verlam en is sy verplig om terug te gaan huis toe, na haar moeder en De Waal toe, want hulle was die enigste mense in die hele wêreld wat werklik vir haar omgegee het. Haar moeder is egter oud en nie gesond nie en De Waal is verloof aan ’n ander meisie. “''Waters van Siloa''” (1980) vertel van Kara se wanhoop wanneer Molly en Daphne ontvoer word. In “''Die oujongnooi van Polkadraai''” (1981) verhoed Anker Aggenbag sy dogter Chantel om haar sangtalent te ontwikkel, omdat dit sy oorlede vrou slegs rampspoed gebring het en gelei het tot die verlamming van hulle jongste kind, Dries. Silpe Stander word egter tydelik aangestel as huishoudster op die plaas en sy laat nie met haar mors nie. Mignon Preller is in “''Regters oor gister''” (1982) ’n sorgvrye student, totdat haar beste vriendin uitvind dat sy ’n aangenome kind is. Gelukkig weet Mignon dat haar ouers haar eie is, maar dan ontdek sy dat Fred en Anita Preller twintig jaar tevore ’n verkeerde besluit oor haar lewe geneem het en hierdie fout het nou ’n groot impak op almal. Die ernstigste vraag is of Mignon wel mag lief wees vir die man wat sy intussen lief gekry het. “''Die gesin Verduin''” (1983) word eers as vervolgverhaal in ’n tydskrif gepubliseer. Die gesin is eintlik ’n klomp vreemdelinge wat saam onder een dak woon en dieselfde van het. Aan die hoof van die gesin staan Rolf, as die simbool van gesag, mag en gepaardgaande korrupsie, wat elkeen van sy kinders se lot met geld wil bepaal. Noort, sy oudste seun, moet Verduin en Kie oorneem. Simon, wat ’n skrywer wil word, moet die hoofrekenmeester wees. Selfs sy skoondogter manipuleer hy om haar te dwing om haar vervreemde man ’n erfgenaam te gee. Dan slaan die noodlot toe, wat selfs Rolf nie kan manipuleer nie. Na elf jaar in die stad keer Hannelore “''Terug na Kolkbaai''” (1983). Die dorpie het baie verander, maar baie van die mense wat sy as jong meisie geken het, is nog daar. Dit sluit haar jeugliefde, Oloff Bernhardi, in. Sy het destyds van hom weggevlug stad toe en na hulle herontmoeting is dit duidelik dat sy die botsing tussen hulle nie sal kan voorkom nie. In “''Verworpe silwer''” (1983) ontmoet Santie en Louis Mocke mekaar op die strand en na ’n halsoorkop romanse is sy mevrou Mocke, sonder om te weet wat vir haar wag. Op [[Eloffsdal]] kom sy agter dat Louis ’n groot erfporsie ontvang het omdat hy getrou het. Louis se broer, Darius, vertrou nie die vrede nie omdat hy glo Santie het oor die erfporsie met Louis getrou en sy word die speelbal in die broers se rusie. Om alles te kroon bly sy saam met haar man in Darius se weelderige huis. Dan tref ’n groot ramp die dorp en die inwoners moet ’n keuse maak oor wat hulle te doen staan. In “''As die lied verstil''” (1984) is Chrissie doodgelukkig by Ouma in die klein, eenvoudige huisie op Dennedal. Hier speel sy klavier, luister na haar plate en is vry om onbereikbare drome te droom. Dan maak sy kennis met Ferdi en James, en skielik lyk dit asof haar drome tog vervul kan word. Sy moet egter bereid wees om opofferings te maak wat haar wegneem van Ouma en Dennedal en haar hele lewe drasties sal verander. “''Op pad na Kanaän''” (1984) speel af in die inrigting Môrestond, opgerig vir mense wat deur die lewe geknou is en nou die kans kry om met hulp te besin oor die foute wat hulle gemaak het en ’n nuwe lewe aan te pak. Pauli van der Merwe vlug hierheen wanneer sy uitvind dat haar man iemand anders bemin. Sy is egter nie ’n pasiënt nie, maar ’n verpleegster. “''As die wind daaroor gaan''” (1985) speel af in die tyd van militêre diensplig in Suid-Afrika. Die agtienjarige Nickey Buys kom agter dat sy swanger is net nadat haar skoolvriend, Terence, grens toe vertrek. Haar moeder sterf kort daarna en Terence word vermis na ’n landmynontploffing. Terence se pa Christian is bereid om te help en met haar te trou. “''En die wind het gaan lê''” (1985) is die vervolg hierop, waar Nickey en Christian se huwelikslewe taamlik onstuimig is. Dan hoor hulle dat Terence nie gesterf het nie en op pad is terug huis toe. Midas Hammond het in “''Die dieper droom''” (1986) nooit aan die dood gedink in sy plesierstad vol dobbelsale en nagklubs nie. Na ’n hartaanval besin hy hom en wonder wie sy rykdom en Babel gaan beheer wanneer hy sterf. Êrens in sy verlede was daar twee kinders, maar hy weet nie waar hulle is nie. So begin sy soektog na Sean en Zia Hammond. In “''Verwonde jare''” (1986) word Daniel Pohl ’n gevangenisstraf van tien jaar opgelê vir ’n misdaad wat hy nie gepleeg het nie. Die getuienis teen hom is so verdoemend dat selfs sy vrou en sy oudste dogter, Delia, glo dat hy skuldig is. Dis net sy twee jongste kinders, Maryke en Johan, wat oortuig is dat hulle pa nooit so ’n gemene daad sou pleeg nie. Die verhaal van die Retiefs van Paradys word vertel in “''Huise van klei''” en die opvolg, “''Soekers na die son''”. In “''Huise van klei''” (1987) is Elsa se ma nie tevrede om die vrou van ’n plaasbestuurder te wees nie en skei sy van die sukkelaar Jan Vermaak. Sy en Elsa verruil die plaas vir [[Kaapstad]]. Hier lok die disko’s en nagklubs Elsa en later die skepe in die hawe, waar sy as sekswerker haar liefde vir ses jaar lank verkoop aan die een seeman na die ander. Die straatwerkers Elske en Vegter help haar om tot bekering te kom. Haar moeder sterf en Elsa keer terug na Paradys, maar word deur die eienaar, Nols Retief, weggejaag nadat hy deur sy seun Helgard uitvind van haar verlede. Elsa is egter bestem om terug te kom wanneer die Retiefs, vasgevang deur ontrouheid, alkoholisme en dwelmmisbruik, haar nodig kry. In “''Soekers na die son''” (1988) lê vir klein Nols Retief ’n mooi toekoms voor, want hy sou eendag die spogplaas Paradys erf. Hier sou hy en Hantie Hefer ná hul huwelik vir hulle ’n lewe saam opbou. Ná oupa Nols se dood vind hy uit dat die erfplaas na die jonger kleinseun Janneman toe gaan, want klein Nols is nie werklik ’n Retief nie. Hy is ’n aangenome kind, ’n buite-egtelike kind – en hulle weet nie eens wie of wat sy pa was nie. Helgard en Elsa Retief was egter bereid om hom te aanvaar en op die ander plaas, Ou Werwe, kan hy tog ook vir hom ’n mooi toekoms bou. Die Hefers sien egter nie meer kans vir die verbintenis nie. Hulle verbied die huwelik, en toe Hantie haar teen hulle verset, verbied hulle haar die huis. In hierdie moeilike tyd is Isabé die enigste ligpunt in pa Helgard en stiefma Elsa se lewens, maar ook sy worstel met ’n probleem. “''Sê groete vir pappa''” (1990) is ’n sensitiewe verhaal oor maatskaplike probleme. Reino Vos, hoof van die kinderhuis Sonop, glo dat daar nie probleemkinders is nie, net kinders wat baie liefde nodig het. Hy was voorheen predikant op ’n ander dorp toe sy mooi jong vrou hom skielik verlaat het en weggeloop het met die hoofdiaken. Die huismoeder is Rita Venter, wie se man met mevrou Chrisma Vos weggeloop het. Hulle vind troos in mekaar se geselskap en in hulle toewyding aan die stukkende kinders wat hulle versorg. Daar is byvoorbeeld Madelyn le Roux, wat met niemand praat nie, geen aanraking verduur nie en net by haar pa wat sy nooit geken het nie in die hemel wil wees. Wanneer Reino haar alkoholis moeder gaan opsoek raak baie sekerhede weer onseker, ook wat sy gevoelens vir Rita betref. Dan word drie van die meisies ontvoer. In “''Oase van geluk''” (1991) het Isolde Celliers en haar jonger suster Martina net vir mekaar na hul ouers se dood. Martina raak verlief en kom pleit dan dat Isolde haar en haar geliefde uit ’n groot penarie moet help. So beland Isolde onder die voorwendsel dat sy Martina is, op die pragtige Karooplaas Rocklands waar Zak Coetzenbergh met ’n ysere wil en ’n seekoeisambok regeer. Hy is die eerste man wat nie vir rooi hare en ’n onafhanklike persoonlikheid skrik nie. “'''''Die vrou''''' ''in die spieël''” (1992) is Anna Maria Magdalena van der Merwe se verhaal, as dit is wie sy is. Niks is egter bekend nie, sy herken nie eens die beeld van haar eie gesig in die spieël nie. Dan stap dr. Lochner Botha haar wêreld binne en neem haar na Friedesheim, sy Bosveldplaas. Is hy werklik haar neef, soos hy beweer? Lochner weier om oor die verlede te praat sodat sy haar geheue kan probeer herwin en dan verbied hy haar om na die buurplaas te gaan waar ’n filmspan aan ’n rolprent werk. “''En die klippe sal uitroep''” (1993) is distriksverpleegster Miempie Rust se verhaal. Sy stop Emile de Jongh van La Rhone, die spogplaas van die omgewing, se attensies, omdat sy nie belangstel daarin om nog een van sy kortstondige metgeselle te word nie. Miempie het ’n oop hart vir die nood van die plaaswerkers en sy skroom nie om betrokke te raak en om haar sê oor die toestand op sommige plase te sê nie. Dit maak haar soms ongewild. Emile gaan nie sommer tou opgooi nie en sy buurman, Manie Bredenkamp, stel ook belang in Miempie. “''Sonneblomstraat 7''” (1993) is die eenvoudige baksteenhuisie van tant Bes wat elke dag vir talle mans, vroue en kinders van die mindergegoede voorstad Jan Hofmeyr etes verskaf. Die ryk Niel Cloete beland weens bedrog in die gevangenis en sy vrou Wanya is so ontsteld dat sy haar toevlug op ’n aand na drank neem en ’n straatkind doodry. As gevolg daarvan moet sy ’n vonnis van vyftien maande gemeenskapsdiens by tant Bes, onder toesig van Roelof Rossouw, die maatskaplike werker, uitdien. Hier leer Wanya wat onselfsugtigheid, selfopoffering, ware vriendskap en naasteliefde is. Met die hulp en onderskraging van Roelof vind sy vir die eerste keer in haar lewe ware sielsgeluk. Die versperrings tussen hulle is egter onoorbrugbaar, so lyk dit, want Roelof het self groot verdriet in sy lewe. Baie van haar verhale speel in eksotiese landstreke af. Hoewel Ena Murray nooit self oorsee was nie, doen sy indringende navorsing oor die plekke waar haar boeke afspeel. Om die plek te bepaal waar die verhaal moet afspeel, neem sy ’n aardbol en met haar oë gesluit druk sy op die kaart. “''Zuleka Bordeaux''” (1965) is ’n seerowerverhaal. Die trotse Zuleka Bordeaux vergesel haar jonger suster, Suzanne, op die skip die Neptunus na [[Batavia]]. Op pad word die skip deur die Seeleeu, seerowerskip van kaptein Juan Costeaux, tot oorgawe gedwing en die oorlewende gevangenes op Madagaskar aan wal gesit. Wanneer Zuleka eindelik weer in [[Frankryk]] terug is, koop sy self ’n skip, die Bordeaux, waarmee sy die oseane invaar om haar op Juan te wreek. “''Maanlig oor die Amasone''” (1966) wen ’n eerste prys in ’n landwye vervolgverhaalwedstryd van ''Rooi Rose''. Dit vertel van Annalie wat na haar pa en verloofde in die Amasone gaan soek, waar sy ’n gemaskerde oerwoudman ontmoet. Sy wil wegkom van die oerwoud en van hom af, maar die beskawing is ver en sonder hom is sy alleen teen die mensvretende plante en die gevreesde vroue van die Amasone. “''Die glimmende simitar''” (1969) is die eerste roman wat sy skryf, al is dit nie die eerste een wat gepubliseer is nie. Rianne maak ’n belofte aan haar moeder op haar sterfbed dat sy na haar verlore broer sal gaan soek. Hy is egter iewers in die sandduine van [[Arabië]] en hier stel ’n sjeik belang daarin om haar deel van sy harem te maak. “''Reënboog van koraal''” (1972) speel af op ’n eksotiese eiland. Estelle bevind haar hier nadat haar identiese tweelingsuster haar versoek het om haar voor te doen as iemand anders. Die sonderlinge eiland atmosfeer word as agtergrond gebruik vir die lotgevalle van die Albrechts, die Turners en Estelle. Die geheimsinnigheid wat James Turner se duikongeluk omhul, Hilda se vyandiggesindheid en Chris se kil houding versomber die idilliese eilandbestaan. Wanneer Hilda in die kake van ’n klemskulp beland, bereik die spanning sy hoogtepunt, maar dit veroorsaak ook die keerpunt in Estelle se lewe. In “''Hartklop van Hawaii''” (1973) bevind Kara Malherbe en haar medewenners van die skoonheidswedstryd hulle op die landgoed van die magnaat Rupert Sinclair in Hawaii. Dit is dieselfde plek waarvandaan die Amerikaanse miljoenêrsdogter Vrilette Karl spoorloos verdwyn het. In “''Waar die wilde besembos bloei''” (1973) het Melinda Maree ’n wrok teen haar moeder wat haar vader en vir haar op agtjarige ouderdom verlaat het vir haar loopbaan as filmster. Wanneer haar vader se gesondheid geleidelik verswak en sy verlange na sy vrou hom uitmergel, besluit sy om na Engeland te gaan en hierdie selfsugtige vrou tot verantwoording te roep. Sy beland op die Kanariese Eilande waar sy verneem dat haar moeder, die beroemde aktrise Ursula Liesching, reeds aan ’n veel jonger Spaanse Markies verloof is. Melinda se verblyf op Tenerife in die fabelagtige hotel, Casita del Labrador, wat aan die Spaanse Markies Lorenzo la Blanca behoort, verander haar hele lewe. In “''Agter die masker''” (1974) sluit vier mense hulle studentetyd saam af, min wetende hoe inmekaargevleg hulle toekoms sou wees. Tania en Ken was vir mekaar bedoel, so het dit gelyk. Aan die ander kant bemin Kempen vir Tania en Lorna koester ’n hopelose liefde vir Ken. In ’n motorongeluk word Tania grusaam vermink en haar skoonheid geskend, sodat sy voortaan ’n sluier-masker oor haar gesig dra en in afsondering lewe. Kempen se ernstige beserings laat hom byna ’n been verloor en hy sou voortaan mank wees. Lorna kry haar hartsverlange om met Ken te trou, maar die resultaat is nie wat sy altyd gedroom het nie. Die verhaal gee ’n beeld van die skade wat verwyt, selfverwyt en skuldlaste in mense se lewens kan aanrig, maar bring ook hoop. “''Waar die nagtegaal sing''” (1974) is die verhaal van ’n jong meisie wat haar wil ontferm oor haar oorlede suster se twee kinders, maar hiervoor moet sy Spanje toe gaan. Sy is nie voorbereid wat op haar wag by die Middeleeuse kasteel onder die heerskappy van Ramiro y Dominguez nie. In “''Vreemdeling in Eden''” (1975) moet die negentienjarige Karlien Steenkamp vinnig trou om klein Essie te behou, want na haar suster en swaer se ongeluk is Essie al bloedverwant wat sy het. Julius Schreuder, die skatryk sakeman van [[Seychelle]], soek ook dringend vrou. Wanneer Karlien op die Seychelle aankom, vind sy uit dat hierdie idilliese eiland nie ’n paradys is nie. In “''Tahiti, verre land''” (1976) is Weda Henkel privaat verpleegster vir Eugenie Levaux op die luukse Franse boot onderweg na [[Tahiti]]. Beide het ’n ogie op die comte Louis de Bougainville. In “''Eiland in die son''” (1979) stort die ligte vliegtuig waarin Willemien is, op die eiland in die tropiese oerwoud neer. Sy is saam met ’n vreemdeling en ’n miljoenêrsvrou en saam moet hulle probeer oorlewe. Olga en haar suster Namein is in “''Koning van die Kanaku''” (1980) totaal vervreemd van mekaar as gevolg van hul ouers se egskeiding toe hulle nog jong kinders was. Olga het by haar vader agtergebly en Namein is saam met haar moeder oorsee Na Olga se vader se dood kry sy ’n onverwagse brief van haar onbekende suster wat haar uitnooi na haar huwelik in Guiana in die Noorde van Suid-Amerika. Op die lughawe word Olga verwelkom deur die aanstaande bruidegom, Pablo de Quero, wat half-[[Spaans]] en half Rooi Indiaan is. Olga is onmiddellik aangetrokke tot hom, maar vind tot haar verbasing uit dat Namein nie opgewonde is oor die huwelik nie.<ref name="ReferenceA">Roestoff, Amanda “Plus” 22 November 2006</ref> “''Die spookvrou van Santa Catalina''” (1980) speel af in die laaste helfte van die sewentiende eeu en Spanje en Engeland is in ’n oorlog gewikkel. Juanita de Ramiro, kasteeldogter van Cadiz, neem as seekaptein verantwoordelikheid dat haar vader se vragskepe veiligheid bereik. Spoedig word sy die legendariese “spookvrou”, wat deur elke seeman gevrees word. Die dag toe sy De Gramont voor sy bemanning verneder, verloor sy egter beheer oor haar hart en haar lewe.<ref name="ReferenceA"/> “''’n Bruid vir graaf Debuss''y” (1982) word aanvanklik onder die skuilnaam Helena Fouché in Leserskring se reeks verhale oor liefde uitgegee, maar by herdruk verskyn dit onder haar eie naam. Dit is die verhaal van die Franse edelman Jean-Paul Debussy wat op dertig nog nie getroud is nie. Sy pa dwing hom dan om binne ’n maand te trou anders onterf hy hom, want hy wil ’n erfgenaam hê. In ’n stormnag in ’n herberg ontmoet hy vir Simone Claudel, maar ’n misverstand dryf hulle weer uitmekaar. In “''Sluiers van wierook''” (1984) gaan Ida Herbst saam met haar pa na die woestynstad [[Riaad]] om ’n span geoloë te vergesel in hulle soektog na water in die woestyn. Haar pad kruis met dié van Georg Bolger, alias Al-Amin, die vertroueling van die sjeiks, en prins Ibrahim. Dan word haar vriendin ontvoer. “''Die wit koningin''” (1984) is gebaseer op die lewe van lady Alice Wycliffe. Sy word groot in die agterstrate van Londen, maar beland dan in die Sahara-woestyn, waar sy die “wit koningin” word van ’n stam woestyn-[[Arabiere]] wat met die [[Franse Vreemdelegioen]] bots. Hierdie verhaal is op ware feite gegrond. “''Señor die seerower''” (1987) is ’n moderne seerowersverhaal wat op ’n idilliese eiland afspeel. Andrea Smit was ’n verpleegster en haar pa Dries ’n dromer, immer op soek na ’n verborge skat iewers. Dries bring vir Andrea saam op soek na ’n seerowerskat op ’n idilliese eiland naby [[Costa Rica]]. Op [[San José]], die hoofstad van [[Puerto Rico]], maak hulle kennis met die man namens wie Dries eintlik die skat moet soek: die adellike Alonso Juan Benito de Vitoria. Hy en Andrea is dadelik haaks. Hulle gaan na die eiland Kokos, waar die skat eeue lank reeds versteek is en hulle ander lede van Alonso se familie ontmoet. “''Appelbloeisels en jasmyn''” is ’n roman oor die [[Comore-eilande]] en “''Erf dan my drome''” is die vervolg daarop. In “''Appelbloeisels en jasmyn”'' (1989) tel Erika na ’n liefdesteleurstelling ’n bottel langs die see op met ’n adres in die Comore daarin. Sy skryf ’n lang brief aan die vreemdeling om haar hart aan iemand uit te stort na haar liefdesteleurstelling, sonder om ’n antwoord te verwag. Sy kry egter ’n onverwagse foonoproep en maak so kennis met Philippe de la Buscagne. Gou beland sy op ’n eksotiese eiland, in ’n Oosterse paleis van ’n huis en ontmoet die mooiste man wat sy nog gesien het. “''Erf dan my drome''” (1989) vertel van Erika se huwelik met Philippe de la Buscagne, direkteur van ’n groot hotelgroep. Haar verlamde neef, Jean-Paul, word op haar aandrang aangestel as hotelbestuurder. Sy gaan help vir Jean-Paul met ’n krisis by sy hotel, wat tot verwydering lei tussen haar en Philippe. Dan verskyn Philippe se vorige verloofde, Jacqueline, ook op die toneel. Verskeie van haar verhale het ’n mediese agtergrond. “''Plekkie in die son''” (1971) vertel die verhaal van die jong vrou Karen Viljoen wat melaats word en dit enkele maande na die geboorte van haar seuntjie ontdek. Sy word dan uit haar geborge wêreld ontruk en in ’n oord vir melaatses geplaas, waar haar naasbestaandes haar verstoot. Hierdie verhaal word ook in ’n suksesvolle rolprent omskep. “''Die Kluisenaar van Abendruhe''” (1971) is die verhaal van Magriet Marais en haar niggie Thero van Zyl. Magriet is ’n doodgewone tikster, terwyl Thero gewoond is aan die gemak en weelde wat ’n oorvloed geld kan bring en ook daaraan gewoond is om in alles haar sin te kry. Thero se gesondheid laat egter veel te wense oor en Magriet word gevra om haar niggie na die afgesonderde hospitaal Abendruhe te vergesel vir behandeling onder die bekwame dr. Emile Fraser. Hier vind hulle dat die kluisenaar-dokter Fraser nie teenpraat van enigiemand duld nie, selfs nie Thero nie. Nadat hy Thero ondersoek het, hoor die twee niggies die nuus dat hulle dalk selfs vir maande genoodsaak sal wees om by die eensame hospitaal in die berge te bly. Thero vind die eksentrieke dr. Fraser ’n interessante prooi en besluit om haar tyd in afsondering te verwyl om hom aan die hoek te probeer kry, terwyl Magriet haar afstand hou en betrokke raak by die ander mense. In “''Skaduwees van gister''” (1974) gaan kruip Anmar Cloete op Kruisrivier weg nadat haar verloofde, Clive Coertse, haar op die vooraand van hulle huwelik gelos het om met Louise te trou. Op Kruisrivier leef sy slegs vir haar hospitaal, waar sy as matrone regeer en haar hand op elke afdeling hou. Ou Dokter word egter so siek dat hy nooit weer sal kan praktiseer nie. Dokter Paul van Druten neem oor as Superintendent en verwittig haar onmiddellik dat hulle sonder haar in die teater kan klaarkom en hy ignoreer al haar reëls en regulasies. Om sake te vererger kom vestig Clive Coertse en sy vrou hulle ook daar, waar Clive gaan deel in die vennootskap met die ander drie dokters. Anmar moet wegkom, maar Paul van Druten skeur haar bedankingsbrief op en beweer dat die tyd daarvoor nog nie ryp is nie. In “''Onrus op Oshakati''” (1975) gaan dokter Linda Maartens na die veraf geleë sendinghospitaal in Oshakati in Suidwes-Afrika om van haar verlede en skokkende hofsaak weg te kom. Die superintendent, Louw Hoffmann, is ’n verstokte vrouehater wat weier om te glo dat ’n vrou opgewasse is vir die taak. Dan verskyn die geheimsinnige Garth Jackson en ander mense, wat veel meer van haar weet as wat sy ooit vermoed het, ook op die toneel. “''Sluiers van die nag''” (1976) is die verhaal van verpleegster Maryke Linde, wat deur haar pasiënte as die Engel van die Lig bestempel word. “''Die uurglas loop leeg''” (1986) het suster Karien Saayman as hoofkarakter. Dokter Arnold Lutz is die eerste man wat deur haar pantser dring, maar hy is steeds getroud met die verlamde Odelia, al was hulle huwelik reeds op die rotse voor haar ongeluk. Hannes Eksteen, die welvarende boer van Franskraal, laat haar besef hoe gevaarlik haar vriendskap met Arnold is en sy trou met Hannes, al het sy hom nie lief nie. ’n Jaar later word Hannes in ’n fratsongeluk feitlik in twee gekloof en weet sy hoe dit voel om in ’n verminkte huwelik vasgevang te wees. Haar paadjie kruis ook nou vir die eerste keer weer met dié van Arnold Lutz. “''Ter wille van ons drome''” (1987) is die voorspel vir “''Kinders van KIS''” (1988). KIS beteken kunsmatige inseminasie per onbekende skenker. Vier kinderlose vroue wil kinders hê en sien in hierdie metode ’n uitkoms, maar hulle eggenotes reageer verskillend, terwyl hulle ook worstel met die etiese kwessies van hierdie metode. Die drie boeke van die Meissner-sage is “''Die Meissner-kliniek''”, “''Dokter Julene''” en “''Die ongebore uur''”. “''Die Meissner-kliniek''” (1990) stel die leser bekend aan die stigter van die eksklusiewe privaat kliniek, dr. Albert Meissner, en sy bekwame span dokters, wat baie lojaal is aan hom. Die orde word egter verstoor wanneer ’n nuwe trolliejoggie daar begin werk, ’n jong meisie wat lyk asof sy nog op skool hoort. Min weet die personeel dat sy ’n gekwalifiseerde pediater is en die kleindogter van Albert. Elke Meissner het jare lank gestudeer om haar doel te verwesenlik om deel te word van die span dokters wat haar oupa in sy beroemde kliniek opgebou het. Haar moeder het haar egter gewaarsku dat haar oupa haar nie sal aanvaar nie, want hy het sy nageslag uit sy lewe gedryf. As Elke by die Meissner-kliniek instap, word sy gekonfronteer deur Julene Meissner, Albert Meissner se “enigste kleindogter”. Elke besef daar is ’n bedrogspul aan die gang, maar Albert lê ernstig siek ná ’n hartaanval en hulle durf dit nie waag om hom met die waarheid te konfronteer nie. In “''Dokter Julene''” (1991) verlaat Julene die kliniek om by haar biologiese pa in Switserland aan te sluit. Hy en sy vrou weet egter nie van haar bestaan nie. Oorhaastig aanvaar sy dan ’n pos as persoonlike geneesheer van ’n bedorwe meisie in [[Turkye]]. Inge Buchner, die agterkleindogter van Albert Meissner, het in “''Die ongebore uur''” (1992) die ambisie om weer ’n dokter Meissner aan die hoof van die kliniek te sien. Sy sit haar studie in Duitsland voort, waar die oorspronklike Meissners vandaan kom. Ena skryf ook spanningsverhale. “''Gasheer van Drakeneiland''” (1965) is ’n verhaal van spanning op ’n eensame landgoed. In “''Satan van Zimbabwe''” (1972) gebeur eienaardige dinge op die vakansieplaas by die Zimbabwe-ruïne. Vlermuise val mense aan en die Satan van Zimbabwe eis nog ’n slagoffer. Die karakters moet uitvind wat agter hierdie geheimsinnighede skuil. In “''Merk van die skarabee''” (1975) koop die lugwaardin Marcel Wiid ’n hangertjie in [[Kaïro]]. Dit is ’n replika van die [[skarabee]], ’n [[Egiptiese]] kewer wat as heilig beskou word. Sy stuur die hangertjie aan haar suster, Elmarie, in [[Suid-Afrika]]. Elmarie verneem kort daarna die tyding dat Marcel spoorloos verdwyn het in Kaïro. Marcel se verloofde, Deon Retief, en Elmarie vertrek uit Suid-Afrika na Kaïro om self na Marcel te gaan soek. Spoedig kom hulle agter dat hulle agtervolg word. Die soektog lei hulle deur die woestyn tot in die hart van die Rooisee-berge waar aanhangers van die geheimsinnige skarabee-kultus hul hoofkwartier het. In “''Droster van Doringbaai''” (1977) is [[Doringbaai]] ’n tipiese vissersdorpie en hier bly die eensame Sebastiaan Stadler saam met sy suster, Cornelia Landman, en haar seun, Eghardt, in ’n groot kasteel. Eghardt behartig tydelik die bestuur van die fabriek en vissersbedryf, terwyl Sebastiaan herstel van ’n operasie. Petra Pelser trek ook in die ou kasteel in om Sebastiaan te verpleeg. Twee nuwelinge kom na Doringbaai, die droster wat uit die niet verskyn en sê hy is Koos van der Merwe, en die skilderes, Zuna Steyl, om wie daar ook ’n geheimsinnigheid kleef. Petra kom agter dat eienaardige ongelukke op die dorpie gebeur en alles dui daarop dat Koos van der Merwe die skuldige is. Sy ontdek ook dat Sebastiaan soms in die nag verdwyn en as sy eenkeer ondersoek instel vind sy haarself meteens ’n gevangene. In die ander deel van die kasteel waar niemand ooit kom nie, word sy nou opgesluit saam met nog ’n vrou. Dit is Eghardt Landman se kranksinnige vrou. “''Vlug van die albatros''” (1979) speel af op die ongeskonde koraaleilande van die [[Maledive]] in die [[Indiese Oseaan]]. Die ingenieur Kurt Gerlach wil slegs getroude mense hê om vir hom te werk aan ’n dam op die eilande. Rudy kan die geleentheid nie laat verbygaan nie en oortuig sy suster Nadia om haar as sy vrou voor te doen. Op die Maledive het Nadia met baie onverklaarbare dinge te doen, soos iemand wat ’n giftige slang in haar woonwa bring, sluipende figure wat sy snags sien en masjinerie wat nie wil werk nie, of wat sommer die dieptes instort. Rudy en Nadia leef voortdurend in spanning, want hulle weet nie wanneer hulle geheim ontdek sal word en wat Kurt se reaksie daarop sal wees nie. “''Twee paaie na Khuana''” (1983) vertel van Anel Bredenkamp se Bosveldplasie Khuana. Sy was altyd onder die indruk dat Khuana nie veel werd is nie, maar toe begin die huurder op die Bosveldplasie en die eienaar van die aangrensende safariplaas mekaar oortref in hul aanbiedinge om dit te koop. Sy gaan kyk self wat aangaan en in die gevaarlike boswêreld aan die grens tref sy allerhande ongerymdhede aan. Daar word met ivoor gesmokkel en onwettig handel gedryf. Anel weet nie wie om te vertrou nie. Die galante Gus Guthrie van die safariplaas is tog sekerlik meer geloofwaardig as die buffelagtige huurder van Khuana, maar tog twyfel sy. In “''Tromme van onheil''” (1984) lei die antropoloog Verona ’n ekspedisie in ’n reënwoud in Papoea Nieu-Guinee. ’n Lid van die span is Christo, met wie sy jare vantevore byna getrou het, maar wat sy vir sy boesemvriend Laurence verlaat het. Laurence het kort daarna in die woud verdwyn en Christo glo hy lewe nog. Ander lede is Tom, knap hanteerder van vuurwapens, Barney, kenner van edelstene en die sekretaresse, Anka, wat die rol speel van Christo se vrou. Hulle bewegings word deur kannibale dopgehou en snags begin die tromme dreun. Brand Böhm, voorheen van die Weermag, se taak in “''Die man met die geel oë''” (1985) is om te verseker dat ’n veiligheidsberaad van twaalf staatshoofde êrens in [[Afrika]] nie misluk nie. Mislukking sal ’n bloedbad ontketen soos die wêreld nog nie gesien het nie. Dit sou die laaste oorlog wees. Natuurlik is daar magte wat dit probeer bewerkstellig dat die beraad nié sal slaag nie. ’n Groot aantal verhale speel af in die ou Kaapse tydperk. “''Bruid uit die vreemde''” (1963) speel af in 1683. Jaqueline de Savoye van Frankryk is bekommerd oor haar broer en besluit om in die koets te klim en hom te gaan soek, maar wanneer sy terugkeer na die kasteel ontdek sy dat haar vader gedurende haar afwesigheid vermoor is. Sy raak oortuig dat dieselfde lot haar broer getref het en verdink vir Etienne de Savoye, wat al vir jare lank beweer dat hy die regmatige aanspraakmaker op haar vader se titel is. Bowendien het hy ook spoorloos verdwyn die dag nadat haar vader vermoor is. Toe ontvang sy ’n brief van haar broer van Kaap de Goede Hoop en sy haas haar daarheen. Sy vind hom, maar raak betrokke in baie moeilike situasies. In “''Seile op die Horison''” (1972) kom die geheimsinnige markies Claud le Grand in die laaste helfte van die sewentiende eeu met sy ewe geheimsinnige skip, die Borsenburg, in die Kaap aan om vrou te soek. Die goewerneur reël ’n bal waarna al die jong meisies van die Kaap uitgenooi word sodat Claud vir hom ’n vrou kan soek. Die diensmeisie Angelique Viret verteenwoordig haar jong meesteres, Jeanette du Val, in ’n poging om hom om die bos te lei en ’n man vir die onaantreklike Jeanette te kry. In “''Anderkant die horison''” (1974) kruis die paaie van die staljonge Philippe Fouché en Loanne, dogter van die graaf De Ruelle, kort voor die rewolusie in Frankryk. Sy verneder hom, maar word enkele weke later genoodsaak om sy bevele te gehoorsaam en is verplig om met hom te trou om van die valbyl te ontsnap. Hulle vlug na die Kaap de Goede Hoop, weg van die verwoesting en ook weg van haar verloofde, die comte Louis De la Fay Dupont. Loanne glo dat Philippe haar ouers vermoor het, maar op ’n dag vaar drie skepe Tafelbaai binne en word die sluier oor die verlede oopgetrek. Nicolette de Lille kom in “''Paspoort na gevaar''” (1975) na die Kaap van Goeie Hoop, min wetende presies hoe avontuurlik dit vir haar sou wees. Sy is ’n fyn opgevoede meisie uit die adelstand, maar moes met een van die ruwe vryburgers trou om uit ’n penarie te kom. Dit sou ’n huwelik net in naam wees en na die troue sou sy terugkeer Frankryk toe. Haar ruwe vryburgerman het egter ander planne. René la Porte beywer hom vir die saak van die vryburgers, maar beskou haar as ’n verraaier en die hele boeregemeenskap verag haar dan na René se inhegtenisneming. Toe maak die geheimsinnige ruiter wat homself die Rooi Vlag genoem het, sy verskyning.<ref name="ReferenceA"/> “''Roep van die naguil''” (1981) speel in die [[Kaap die Goede]] Hoop af, waar die gemaskerde dief bekend as die Naguil ’n skrikbewind voer. By ’n bal daag hy skielik op en so kruis sy paaie met Marlaine Fouché. Sy trou later met ’n man en vermoed dat hy dalk die geheimsinnige Naguil kan wees. === Navorsing en skryfstyl === Baie van haar boeke is op ware gebeurtenisse en mense wat werklik bestaan het en wel nog bestaan gebaseer, en dit is veral hierdie verhale wat bygedra het tot haar gewildheid. Die lesers kon hulle vereenselwig met die karakters en so is twee van haar boeke verfilm. Die eerste was ''"Vrou uit die nag"'' deur die destydse Christelike filmmaatskappy Carfo en die baie bekende "Plekkie in die son" wat afspeel in 'n melaatse inrigting. Sy is baie gesteld op navorsing oor haar onderwerp voordat sy begin skryf. Of dit histories, [[medies]] of aardrykskundig van aard is, sy begin nie 'n verhaal voordat sy nie van al haar feite verseker is nie. Sy het destyds in die melaatse inrigting Westfort net buite [[Pretoria]] gaan bly om die nodige navorsing oor "Plekkie in die son" te doen. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1960 |Lisé |- |1961 |Die kleine kring |- |1962 |Die tonnel |- |1963 |Bruid uit die vreemde |- | |Soos ons ook vergewe |- |1965 |Gasheer van Drakeneiland |- | |So leeg die moederhart |- | |Zuleka Bordeaux |- |1966 |Bruid van die Heerengracht |- |1967 |Maanlig oor die Amasone |- |1968 |Koninkryk van Ricardo |- | |Bloeisels in die ryp |- |1969 |Die geleende bruid |- | |Die glimmende simitar |- |1970 |’n Malva in Vinkelstraat |- | |Altaarvure op Kandavu |- | |Diena van Die Eike |- | |Die geheim van Herculé Cordier |- |1971 |Helder is die nag |- | |Die kluisenaar van Abendruhe |- | |Lied van die campino’s |- | |Die meisie van Klaradynstraat |- | |Plekkie in die son |- |1972 |As die wiel draai |- | |Bring dan jou offer |- | |Reënboog van koraal |- | |Seile op die horison |- | |Soveel blye dae |- | |Tweestryd op Blye Vooruitsig |- |1973 |Baas van Babilon |- | |Hartklop van Hawaii |- | |Heerser van die Quinta |- | |Skynglans van die maan |- | |Vrou uit die nag |- | |Waar die wilde besembos bloei |- | |Weerklank van die liefde |- | |Wewenaar van Groene Weide |- |1974 |Agter die masker |- | |Anderkant die horison |- | |Keerkring van die hart |- | |Martelmars van die noodlot |- | |Ontsluit die grendels |- | |Satan van Zimbabwe |- | |Skaduwees van gister |- | |Waar die nagtegaal sing |- |1975 |Haar grootste offer |- | |Luidende simbale |- | |Die merk van die skarabee |- | |Onrus op Oshakati |- | |Paspoort na gevaar |- | |Rabbedoe van Rietkuil |- | |Vreemdeling in Eden |- |1976 |My afgemete deel |- | |Nuwe horison |- | |Anderkant die horison |- | |Keerkring van die hart |- | |Oos na die son |- | |Die ryper jare |- | |Sluiers van die nag |- | |Tahiti, verre land |- | |’n Vrou soos Salomé |- |1977 |Droster van Doringbaai |- | |Oase van geluk |- | |Die pad terug huis toe |- |1978 |’n Bruidegom vir Lille |- | |Die despoot van Duiwelskloof |- | |Dieplood |- | |Eensaam op Wegdraai |- | |Môre lê ver |- |1979 |Boeie van goud |- | |Eiland in die son |- | |Groter liefde as dit |- | |Junior in Saal 7 |- | |Vlug van die albatros |- |1980 |Kaalvoet Katryntjie |- | |Koning van die Kanaku |- | |’n Malva in Vinkelstraat |- | |Roep van die naguil |- | |Die spookvrou van Santa Catalina |- | |Vyf vir vreugde |- | |Waters van Silóa |- |1981 |Die oujongnooi van Polkadraai |- | |Dieplood |- | |Eensaam op Wegdraai |- | |Môre lê ver |- | |Die reëngod Tlaloc |- |1982 |’n Bruid vir Graaf Debussy |- | |Regters oor gister |- |1983 |Die gesin Verduin |- | |Terug na Kolkbaai |- | |Twee paaie na Khuana |- | |’n Tyd om te ween |- | |Verworpe silwer |- |1984 |As die lied verstil |- | |Bergwind oor Karma |- | |Liefste Koos |- | |Net na middernag |- | |Op pad na Kanaän |- | |Sluiers van wierook |- |1985 |As die wind daaroor gaan |- | |Die dae van ons nietigheid |- | |Drie vroue-trilogie: ’n Vrou soos Salome; Die ryper jare; Agter die masker |- | |En die verlange bly |- | |En die wind het gaan lê |- | |Gedagtes saam met Ena Murray |- | |Die man met die geel oë |- | |Die mense van Keerboomstraat |- | |Tonge van vuur |- |1986 |Avontuur in die vreemde |- | |Die dieper droom |- | |Ena Murray se verjaardagboekie |- | |Maddie |- | |Met Ena Murray op die lewenspad |- | |Sondes van die vaders |- | |Die uurglas loop leeg |- | |Verwonde jare |- |1987 |Daaglikse gesprek deur Ena Murray (Bybelse dagstukke) Huise van klei |- | |Señor die seerower |- | |’n Stil oomblik saam met Ena Murray |- | |Ter wille van ons drome |- |1988 |Kinders van KIS |- | |Soekers na die son |- | |Terug na Eden |- |1989 |Appelbloeisels en jasmyn |- | |Deur Ena Murray se bril |- | |Erf dan my drome |- |1990 |Die Meissner-kliniek |- | |Roosknop vir ’n engel |- | |Sê groete vir pappa |- | |Die sewende somer |- | |Uit die hart van Ena Murray |- |1991 |Dokter Julene |- | |Oase van geluk |- | |Uit Ena Murray se skatkis |- | |Wanneer die nuwe dag breek |- |1992 |Die ongebore uur |- | |Die vrou in die spieël |- | |En die klippe sal uitroep |- | |Sonneblomstraat 7 |- |1995 |Wag-‘n-bietjie-bos van die liefde |- |1996 |’n Tikkie wysheid |- | !Omnibusse |- |1975 |Omnibus: Bruid uit die vreemde; Zuleka Bordeaux; Bruid van die Heerengracht |- |1977 |Omnibus: Bloeisels in die ryp; So leeg die moederhart; Die geleende bruid |- |1979 |Omnibus 1: Plekkie in die son; Baas van Babilon; Gasheer van Drakeneiland |- |1980 |Omnibus 2: Vrou uit die nag: Skynglans van die maan; Ontsluit die grendels |- |1982 |Omnibus 3: Seile op die horison; Satan van Zimbabwe; Reënboog van koraal |- |1983 |Hospitaal omnibus: Haar grootste offer; Nuwe horison; Skaduwees van gister |- | |Omnibus 4: Die Kluisenaar van Abendruhe; Tweestryd op Blye Vooruitsig; As die wiel draai; Bring dan jou offer |- |1984 |Omnibus 5: Vreemdeling in Eden; Tahiti, verre land; Hartklop van Hawaii |- |1985 |Omnibus 6: Tonge van vuur; Waar die wilde besembos bloei; Die geheim van Hercule Cordier |- |1986 |Omnibus 7: Paspoort na gevaar; 'n Bruidegom vir Lille; Martelmars van die noodlot |- |1987 |Omnibus 8: Heerser van die Quinta; Oos na die son; Merk van die Skarabee Omnibus 9: Hammanshof-sage: Luidende simbale; Dieplood; Groter liefde as dit |- | |Omnibus 9: Hammanshof-sage: Luidende simbale; Dieplood; Groter liefde as dit |- |1988 |Omnibus 10: Die reëngod Tlaloc; Vlug van die albatros; Koning van die Kanaku |- |1989 |Omnibus 11: Die spookvrou van Santa Catalina; Roep van die naguil; ’n Bruid vir graaf Debussy |- | |Omnibus 12: Lied van die campino’s; Altaarvure op Kandavu; Koninkryk van Ricardo |- |1990 |Omnibus 13: Droster van Doringbaai; Die despoot van Duiwelskloof; Waters van Silóa; Vyf vir vreugde |- |1991 |Omnibus 14: Die glimmende simitar; Maanlig oor die Amasone; ’n Eiland in die son |- | |Omnibus 15: Sluiers van die nag; Wewenaar van Groene Weide; Boeie van goud |- |1992 |Omnibus 16: Onrus op Oshakati; Regters oor gister; Weerklank van die liefde |- | |Omnibus 17: Rabbedoe van Rietkuil; Waar die nagtegaal sing; My afgemete deel |- |1993 |Omnibus 18: Diena van Die Eike; Soveel blye dae; Helder is die nag |- | |Omnibus 19: Terug na Kolkbaai; Anderkant die horison; ’n Tyd om te ween |- |1994 |Omnibus 20: Meisie van Klaradynstraat; As die lied verstil; Die pad terug huis toe |- | |Omnibus 21: Señor die Seerower; Junior In Saal 7; Kaalvoet Katryntjie |- |1995 |Omnibus 22: ’n Vrou soos Salome; Twee paaie na Khuana; Verwonde jare |- | |Omnibus 23: Die ryper jare; En die verlange bly; Die man met die geel oë |- |1996 |Omnibus 24: Agter die masker; Bruid uit die vreemde; Haar grootste offer |- | |Omnibus 25: Nuwe horison: Bloeisels in die ryp; Zuleka Bordeaux |- |1997 |Omnibus 26: Skaduwees van gister; Die geleende bruid; Bruid van die Heerengracht |- | |Omnibus 27: So leeg die moederhart; Op pad na Kanaän; Bergwind oor Karma; Net na middernag |- |1998 |Omnibus 28: Tromme van onheil; Die wit koningin; Sluiers van wierook |- | |Omnibus 29: Die gesin Verduin; Sondes van die vaders |- |1999 |Omnibus 30: As die wind daaroor gaan; En die wind het gaan lê |- | |Omnibus 31: ’n Malva in Vinkelstraat; Lisé; Sê groete vir Pappa |- |2000 |Omnibus 32: Ter wille van ons drome; Kinders van KIS |- | |Omnibus 33: Die dieper droom; Huise van klei; Soekers na die son; Terug na Eden |- |2001 |Omnibus 34: Appelbloeisels en jasmyn; Erf dan my drome |- | |Omnibus 35: Die vrou in die spieël; Die oujongnooi van Polkadraai; Die kleine kring |- |2002 |Omnibus 36: Oase van geluk; Wanneer die nuwe dag breek; Môre lê ver |- | |Omnibus 37: Die Meissner-sage: Die Meissner-kliniek; Dokter Julene; Ongebore uur |- |2003 |Omnibus 38: Die tonnel; Keerkring van die hart; En die klippe sal uitroep |- | |Omnibus 39: Eensaam op Wegdraai; Verworpe silwer; Wag-’n-bietjie bos van die liefde |- | |Omnibus 40: Sonneblomstraat 7; Die dae van ons nietigheid; Die uurglas loop leeg |- |2006 |Ena Murray-gunstelinge: Die skrywer se persoonlike keuse: Verwonde jare; Sê groete vir Pappa; Op pad na Kanaän; Die wit koningin |} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe1998 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Skryfster se goed opgeveil” “Die Volksblad” 9 Julie 1979 * Brand, Marieke “Koekie, ek het ’n idee vir ’n boek!” “Sarie” 29 September 1993 * De Jager, Frederik “Generaal van liefde” “Die Burger” 28 Desember 1989 * De Villiers, I.L. “Bloeisels in die vroegherfs” “Sarie” 3 November 1986 * Kunsredaksie “ATKV eer geliefde Murray” “Beeld” 30 Desember 2014 * Louw, George “Dromer van ’n beter wêreld” “Rapport” 7 Junie 2015 * Prins, Jo en Nel, Jody “Koningin van liefdestories sterf rustig” “Beeld” 5 Junie 2015 * Sonnekus, P.M. du P. “Kermiswiel-liefde: die romanse-intrige in ’n triviale teks” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26 no. 2, Mei 1988 * Van der Merwe, Romi “Die liefde tree nie af” “Rooi Rose” 27 Januarie 1993 * Van Zyl, Pieter “Agter elke liggie ’n storie” “Huisgenoot” 29 Julie 2004 === Internet === * Bookslive: http://nb.bookslive.co.za/blog/2015/06/04/vaarwel-ena-murray-die-mees-gelese-skrywer-in-afrikaans-1936-2015/ * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Murray,_Ena * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Murray,_Helena * Le Roux, Mari Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1996/12/10/10/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Liefdesverhale: http://www.liefdesverhale.co.za/authors/341 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921000039/http://www.liefdesverhale.co.za/authors/341 |date=21 September 2016 }} * LitNet ATKV-Skrywersalbum 4 Junie 2015: http://www.litnet.co.za/ena-murray-1936/ * Nel, Jody Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Ena-Murray-Koningin-van-liefdesverhale-sterf-op-76-20150604# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170601161934/http://www.netwerk24.com/Vermaak/Boeke/Ena-Murray-Koningin-van-liefdesverhale-sterf-op-76-20150604 |date= 1 Junie 2017 }} * Roux, J.B. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2009/03/16/SK/7/BBonderhoudEnaMurray-OS.html * SA Skrywers: http://skrywers.blogspot.co.za/2008/07/ena-murray.html * Smith, Charles Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2010/08/26/VB/3/cxenamurray.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/skrywers.html#M === Ongepubliseerde dokumente === Murray, Ena “Lewenskets” [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein 25 Januarie 1993 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Murray, Ena}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2015]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7vytf5rag7hzt7kkusq5d7pnrgjqkho 3 36185 2915835 2911037 2026-07-05T19:34:35Z SpesBona 2720 /* Ivy Mike- kerntoets */ nuwe afdeling 2915835 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|13 | argief1 = [[/argief2011|2009-11]] | argief2 = [[/argief2012|2012-13]] | argief3 = [[/argief2014|2014]] | argief4 = [[/argief2015|2015]] | argief5 = [[/argief2016|2016]] | argief6 = [[/argief2017|2017]] | argief7 = [[/argief2018-19|2018–19]] | argief8 = [[/argief2020|2020]] | argief9 = [[/argief2021|2021]] | argief10 = [[/argief2022|2022]] | argief11 = [[/argief2023|2023]] | argief12 = [[/argief2024|2024]] | argief13 = [[/argief2025|2025]] }} == [[Lophiidae]] == Waarom het jy dit teruggerol? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:05, 4 Januarie 2026 (UTC) : Jammer, hulle noem dit dik vingers sindroom. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 4 Januarie 2026 (UTC) == Wikistats ding == Hi @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 Ek het die fout met die stats daar gerapporteer. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 7 Januarie 2026 (UTC) : [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:40, 7 Januarie 2026 (UTC) == Happy First Edit Anniversary Oesjaar 🎉 == Hey @[[User:Oesjaar|Oesjaar]]. Your wiki edit anniversary was 1 day ago, marking 17 years of dedicated contributions to Afrikaans Wikipedia. Your passion for sharing knowledge and your remarkable contributions have not only enriched the project, but also inspired countless others to contribute. Thank you for your amazing contributions. Wishing you many more wonderful years ahead in the Wiki journey and a blessed New Year. :) -[[Gebruiker:Gnoeee|Gnoeee]] ([[Gebruikerbespreking:Gnoeee|kontak]]) 15:29, 7 Januarie 2026 (UTC) == ''Babiana socotrana'' is now ''Cyanixia socotrana'' == Hello Oesjaar, Please be informed that the former ''Babiana socotrana'' has been moved to a separate genus.<ref name=u>Goldblatt, J. C. Manning, J. Davies, [[Vincent Savolainen|V. Savolainen]] and S. Rezai (2003). [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=214957 ''Cyanixia'', a new genus for the Socotran endemic ''Babiana socotrana'' (Iridaceae–Crocoideae).] Edinburgh Journal of Botany, 60, pp 517-532</ref> There is a stub on the English Wikipedia. Regards, [[Gebruiker:Dwergenpaartje|Dwergenpaartje]] ([[Gebruikerbespreking:Dwergenpaartje|kontak]]) 23:19, 22 Februarie 2026 (UTC) {{reflist}} :: {{ping|Dwergenpaartje}}, I have actually created [[Cyanixia socotrana]] during Nov 2021 already with a note in [[Babiana]]! Thanks for your concern! Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:19, 23 Februarie 2026 (UTC) == Klappenavraag == Saterdagaand, Ongeveer 19:22 Goeie naand, Oesjaar Iets het fout gegaan met die bladsy waar jy jou terme geplaas het, so ek plaas my antwoorde hier. ·        Plain flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = gewone klap''' ·        Split flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = splitklap''' ·        Slotted flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor. '''VB = slotted flap (slot flap) = gleufklap''' ·        Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. Vernoem na Harlan D Fowler – so ja, Fowlerklap behoort te werk. ·        Junkers flap Uitgevind deur Otto Mader by Junkers, aanvanklik op Junkers-vliegtuie gebruik – oënskynlik na Junkers-maatskappy vernoem. '''So, Junkers-klap''' ·        Gouge flap Uitgevind deur Arthur Gouge vir Short Brothers. '''Dus, Gouge-klap''' ·        Fairey-Youngman flap Oënskynlik oorspronklik deur die vliegtuigmaatskappy Fairey gebruik. '''Stel voor Fairey-Youngman-klap''' ·        Zap flap Uitgevind deur Edward F Zaparka; lyk asof die “Zap” ’n verkorting van sy van is. '''Dus Zap-klap?''' ·        Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] ·        Gurney flap '''Na Dan Gurney vernoem – dus die Gurney-klap.''' ·        Leading edge flap (leirandklap)? Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''VB = voorrandklap''' ·        Blown flap Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. '''Nie gekry nie.''' ''blaasklap, luggeblaaste klap?'' Al hierdie terme kom voor in ’n Wikipedia-artikel met die titel “Flap (auronautics)”. Dit bestaan uit beskrywings van verskillende soorte klappe. '''“VB” staan vir Vliegtuigbouterme.''' Hoop dit help! Laat weet asseblief as jy nog hulp verlang. Groete, Gaius [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:28, 28 Februarie 2026 (UTC) == Terp == Beste Oesjaar, Sal u asseblief nagaan of die kategorieë in die artikel Terp korrek is soos hulle is, of of meer bygevoeg moet word? Groete. [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 17:17, 15 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Drewes}}, dankie vir hierdie artikel. Ek sien jou moedertaal is [[Wes-Fries]]. My vrou se grootouers is in Groningen gebore, my skoonma kan nog Nederlands praat. Ek het nie 'n probleem met die Kategorieë nie. Waar woon jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:38, 15 Maart 2026 (UTC) ::Ek woon in Drachten, maar is in Metslawier gebore. Ongeveer 'n vyfde van my familie kom van die provinsie Groningen. Omstreeks die jaar 1800 het hulle na die gemeente Kollumerland in Friesland verhuis. My oupa aan vaderskant het nog die Groningse dialek gepraat. Nederlands was vir skool en amptelike geleenthede. Dit is heel moontlik dat jou skoonma ook Gronings by die huis gepraat het. Vriendelike groete, [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 19:24, 15 Maart 2026 (UTC) :::My skoonma is in Gronigen gebore en het Gronings by die huis gepraat. Sy was 6 toe hulle na Suid-Afrika geëmigreer het. Ek hoop ons kommunikeer meermale en dat jy sal help om ons Wikipedia uit te bou. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 15 Maart 2026 (UTC) == Dankie == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Original Barnstar Hires.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Die Oorspronklike Skur-stêr''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Vir u uitsonderlike bydraes tot die Afrikaanse Wikipedia. Ek erken u toegewydheid, het lesse geleer uit ons onlangse interaksie, en sien uit na vreedsame samewerking in die toekoms. --[[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:56, 22 Maart 2026 (UTC) |} == [[Charente-Maritime]] == Daardie skakel werk nie, daarom het ek dit verwyder. Daardie webwerf bestaan ​​nie meer nie, soos dit lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:52, 6 April 2026 (UTC) == [[Apollo 13]] == {{Gebruikervoorblad|Apollo 13}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Geïnspireer deur RSG se ''Sterre en Planete'', waar hulle oor die bekende sin gesels het, waarna ek in Duitsland geluister het. Baie dankie vir hierdie voorbladartikel, moet ek maar persoonlik ook sê. Heel gepas op ons voorblad tydens die 56ste herdenking. As ek op "wysig" kliek, is daar 'n fout by die notas, maar nie as ek dié artikel lees nie. Weet nie waar dit vandaan kom nie. Enige idee? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 12 April 2026 (UTC) :Geluk Oesjaar, dit was baie harde werk aan jou kant! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:40, 12 April 2026 (UTC) == Jou navraag oor admin status == Hallo Oesjaar. Dit is Rooiratel. Ek gebruik maar 'n temprekening omdat my skootrekenaar situasie. Sien hier : https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3AGebruikersRegte&user=Oesjaar Jy moet per gebruiker sien wanner hulle status verander. Groete. - [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-22503-02|talk]]) 08:31, 17 April 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:33, 17 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Kontak epos-adres == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het toe uitgevind hoe ons die epos wat na "info-af@wikimedia.org" kan lees. Ek sal die besonderhede met jou bespreek wanner ons volgende week bymekaar kom. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:47, 13 Mei 2026 (UTC) == Koffie-afspraak == Goeie middag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Dit lyk my jy wil iewers gaan koffie drink? '''Moet my asseblief nie bel nie'''. Dit is nie nou geleë om telefonies met jou te kommunikeer nie. Die 15de Mei, 16de Mei en 18 Mei 2026 het ek reeds ander afsprake. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:49, 14 Mei 2026 (UTC) == Navraag oor Wikipedia-artikel vir PRBB Trailers == Goeie dag Deon, Ek hoop dit gaan goed. Ek kontak jou namens PRBB Trailers. Ons stel daarin belang om meer te leer oor die korrekte proses om ’n Wikipedia-artikel vir ons maatskappy op te stel, en ons het gesien dat jy baie ervaring het binne die Wikimedia/Wikipedia-gemeenskap. Ons wil graag seker maak dat alles professioneel, neutraal en volgens Wikipedia se riglyne gedoen word. Sou jy dalk beskikbaar wees om ons hiermee te adviseer of moontlik te help met die proses? Ek hoor graag van jou. Chane chane@prbb.co.za [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-30140-60|&#126;2026-30140-60]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-30140-60|talk]]) 10:18, 20 Mei 2026 (UTC) ::Chane ::Ons is 'n ensiklopedie, nie 'n bemarkingsmeganisme nie. Ons laat nie bemarkings/bekendstellings artikels toe nie. Enige sodanige poging sal verwyder word. Jou maatskappy het geen ensiklopediese waarde nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:00, 20 Mei 2026 (UTC) :Hallo Chane! Ek antwoord jou sommer namens Deon. :As ek reg verstaan is PRBB Trailers 'n kommersiële onderneming wat sleepwaens en bykomstighede vervaardig en bemark. :Dit spyt my dat ons Wikipedia GEEN advertensies of bemarking toelaat nie, dus sal 'n Wikipedia-artikel vir die maatskappy nie hier welkom wees nie. Daar is tog letterlik 1000'e plekke soos tydskrifte, nuusblaaie, of deesdae elektroniese media, waar julle jul ding kan doen (teen betaling natuurlik)! :Sterkte daarmee, en weereens jammer om jou teleur te stel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:03, 20 Mei 2026 (UTC) ::NS: Jammer Deon, ek het klaar 'n antwoord geplaas toe joune ook deurkom! Maar dit sê dieselfde ding. Groete, Gert ::: Geen skade gedoen nie. Dankie in elk geval. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 20 Mei 2026 (UTC) == [[G.A. Watermeyer]] == Kan jy [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_le_Roux&diff=prev&oldid=2907267 op hierdie manier] deduplikeer? Die bladsy is beskerm. Die dubbele verwysing is: <nowiki><ref>Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref></nowiki>. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:34, 26 Mei 2026 (UTC) :{{ping|Jcb}} ek het die dubbele verwysing herstel! Dankie, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:23, 26 Mei 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:10, 26 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hi Oesjaar! Moet asb nie aan artikels vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|skryfwedstryd]] verander nie, die paneel moet hulle nog beoordeel. Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 2 Junie 2026 (UTC) :Ongelukkig het die artikels foute in wat deur die compiler uitgeskop word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:48, 2 Junie 2026 (UTC) ::Dit is so ja, maar weerhou jou asb daarvan, die wedstryd is nou byna voltooi. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:15, 2 Junie 2026 (UTC) :::Nie een van die artikels dra 'n teken dat dit deel van die kompetisie is nie. Dumbassman het in elk geval ook vanoggend aan 'n artikel verander. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:26, 2 Junie 2026 (UTC) NS Laat nuus: Ek sien jy het verjaar op 3 Junie Oesjaar! Veels geluk! (Jammer ek het dit gemis Woensdag). Groetnis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 5 Junie 2026 (UTC) == Afrikaans == :Hi Oesjaar, lees gerus [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/konvokasie-waarsku-oor-afrikaans-by-maties/?mc_cid=9a61f2d509&mc_eid=8e57a652fb hierdie] oor Afrikaans by Maties. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:43, 10 Junie 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}}, ek vind nou die dag met 'n skok uit dat daar nie een Afrikaanse skool meer in [[Pietermaritzburg]] is nie. Die naaste is in Pinetown. Dit beteken dat daardie kinders se kontak met tegniese Afrikaans slegs via Wikipedia kan geskied. Ons het 'n moerse groot taak voor my vriend! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:04, 10 Junie 2026 (UTC) == [[M.T. Steynmedalje vir Natuurwetenskaplike en Tegniese Prestasie]] == Kan jy [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_le_Roux&diff=prev&oldid=2907267 op hierdie manier] deduplikeer? Die bladsy is beskerm. Die dubbele verwysing is: <nowiki><ref>{{Cite web|url=https://www.akademie.co.za/pryse-en-bekronings/pryse-bekronings|title=Pryse & Bekronings{{!}} SA Akademie vir Wetenskap en Kuns|website=www.akademie.co.za|access-date=2026-05-06}}</ref></nowiki>. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:34, 26 Mei 2026 (UTC) : [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] Moet ek die een verwysing verwyder? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:09, 12 Junie 2026 (UTC) ::Die eerste een sal hierdie wees: <nowiki><ref name="akad">{{Cite web|url=https://www.akademie.co.za/pryse-en-bekronings/pryse-bekronings|title=Pryse & Bekronings{{!}} SA Akademie vir Wetenskap en Kuns|website=www.akademie.co.za|access-date=2026-05-06}}</ref></nowiki>. Die tweede een sal hierdie wees: <nowiki><ref name="akad" /></nowiki>. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:39, 12 Junie 2026 (UTC) :::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:59, 12 Junie 2026 (UTC) == [[Ivy Mike- kerntoets]] == {{Gebruikervoorblad|Ivy Mike- kerntoets}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 5 Julie 2026 (UTC) o9buueanw2gd2a3zqdxiwdn3quqd06c 2 39044 2915909 2915530 2026-07-06T09:57:40Z Oesjaar 7467 /* Voorbladartikels */ Opdateer! 2915909 wikitext text/x-wiki {{Babel|af|en-4|de-1|}} [[Beeld:User Oesjaar.png|duimnael|regs|Oesjaar]] {{Gebruiker Gebruikersboksies omraam| {{Gebruikersbydraes|20200}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|20200}} [[Lêer:Editor - lapis matter iii.jpg|centre|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service awards#Vanguard Editor (or Grand_Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|"Vanguard Editor" of Grand Gom (sien onder)]]<br />(17 jaar, 276&nbsp;000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] [[Lêer:Gom.jpg|regs|duimnael|[[:en:Wikipedia:Vanguard Editor|"Vanguard Editor" or Grand Gom,]]<br />is the Highest Togneme of the Encyclopedia and since 2025 Oesjaar is entitled to keep the floor plan of The Great Library of Alecyclopedias, including its ancient access keys.]] {{vyftienjaargemeenskap}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Gebruiker burokraat}} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Andorra |land=Andorra |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Belgium |land=België |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Botswana |land=Botswana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Brazil |land=Brasilië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Democratic Republic of the Congo |land=Demokratiese Republiek die Kongo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Denmark |land=Denemarke |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Germany |land=Duitsland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Egypt |land=Egipte |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=England |land=Engeland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ethiopia |land=Ethiopië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Finland |land=Finland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=France |land=Frankryk |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ghana |land=Ghana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Italy |land=Italië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ivory Coast |land=Ivoorkus |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Kenya |land=Kenia |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Lesotho |land=Lesotho |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritania |land=Mauritanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritius |land=Mauritius |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mexico |land=Mexico |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Morocco |land=Morocco |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mozambique |land=Mosambiek |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Namibia |land=Namibië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Netherlands |land=Nederland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Norway |land=Noorweë |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Senegal |land=Senegal |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Scotland |land=Skotland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Spain |land=Spanje |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Swaziland |land=Swaziland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Sweden |land=Swede |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Switzerland |land=Switserland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Tanzania |land=Tanzanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Togo |land=Togo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Zambia |land=Zambië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} }} [[Lêer:Translation Barnstar.svg|thumb|Thank you for reviewing the translation of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Your work helps to ensure a high quality text will be available to the community.]] Ons het tans '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikels. In my eerste 10 jaar (bereik op 6/1/2019) betrokke hier het ek reeds 5264 artikels geskep! Die 10 jaar was ongelooflik; wat 'n avontuur! Na 15 jaar (bereik op 6/1/2024) het ek 14,628 artikels en 1,156 kategorieë geskep, 225 066 verbeteringe gedoen en 30 535 verbeteringe op Wikidata gedoen! Dit is 'n voorreg! * Ek het op 12/01/2019 die 100,000 wysiging mylpaal op globale Wiki bereik! * Op 28/04/2019 het ek my 100,000ste wysiging op die Afrikaanse Wiki aangebring! * Op 22/12/2020 skep ek my 6,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aloe bussei]]''. * Op 6/1/2021 verwerf ek '''Grootmeesterredakteur''' status met my twaalfde jaar hier! * Op 12/6/2021 skep ek my 7,000ste artikel. * Op 17/9/2021 skep ek my 8,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Pauridia curculigoides]]'' * Op 21/1/2022 skep ek my 9,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aspalathus spiculata]]'' * Op 9/7/2022 het ek my 10,000ste artikel geskep: [[Lunar Orbiter 2]]! * Op 16/02/2023 het ek my 200,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/3/2023 het ek my 12,000ste artikel geskep: [[Senegalia donaldi‎]]! * Op 26/07/2023 het ek my 13,000ste artikel geskep: [[Pterocarpus dubius]]! * Op 1/11/2023 het ek my 14,000ste artikel geskep: [[Holothrix culveri]]! * Op 18/2/2024 het ek my 15,000ste artikel geskep: [[Malephora pienaarii]]! * Op 15/7/2024 het ek my 16,000ste artikel geskep: [[Xylopia letestui]]! * Op 19/7/2024 het ek my 200,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 6/12/2024 het ek my 17,000ste artikel geskep: [[Oxalis semiloba]]! * Op 15/6/2025 het ek my 18,000ste artikel geskep: [[Cyathula braunii]]! * Op 4/11/2025 het ek my 19,000ste artikel geskep: [[Grewia oncopetala]]! * Op 31/5/2026 het ek my 20,000ste artikel geskep: [[Campanulaceae]]! == Voorbladartikels == My doelwit van 'n voorbladartikel is bereik toe die [[Boeing B-17 Flying Fortress]] op 4 November 2019 op die voorblad gepryk het! * Op 1 Januarie 2020 verskyn my tweede voorbladartikel: [[Turboskroef]]! * In week 8 van 2020 het my derde voorbladartikel verskyn: [[Sherman Firefly]]. * In week 48 van 2020 het my vierde voorbladartikel verskyn: [[Tiger I-tenk]]. * In week 2 van 2021 het my vyfde voorbladartikel verskyn: [[Mariner 4]]. * In week 14 van 2021 het my sesde voorbladartikel verskyn: [[Pioneer 11]]. * In week 35 van 2021 het my sewende voorbladartikel verskyn: [[USS Maryland (BB-46)]]. * In week 29 van 2022 het my agste voorbladartikel verskyn: [[Centurion (tenk)]]. * In week 49 van 2022 het my negende voorbladartikel verskyn: [[USS Franklin (CV-13)]]. * In week 3 van 2023 het my tiende voorbladartikel verskyn: [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]]. * In week 51 van 2023 het my elfde voorbladartikel verskyn: [[Apollo 8]]. * In week 39 van 2024 het my twaalfde voorbladartikel verskyn: [[Geostasionêre wentelbaan]]. * In week 35 van 2025 het my dertiende voorbladartikel verskyn: [[Consolidated B-24 Liberator]]. * In week 16 van 2026 het my veertiende voorbladartikel verskyn: [[Apollo 13]]. * In week 28 van 2026 het my vyftiende voorbladartikel verskyn: [[Ivy Mike- kerntoets]]. Groete! Ek het begin [[bergfiets]]ry omrede my perd verdrink het tydens [[waterpolo]]! == Notas == {{div col|colwidth=22em}} * ''Annonaceae'' * ''[[Annona]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Artabotrys]]'' - foto's gelaai * ''[[Monanthotaxis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Hexalobus]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Monodora]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Xylopia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Monoon]]'' <uitheems> * ''[[Polyalthia]]'' <uitheems> * ''Picrodendraceae'' * ''[[Androstachys]]'' - foto's gelaai. * ''[[Hyaenanche]]'' - foto's gelaai. * ''Phyllanthaceae'' * ''[[Antidesma]]'' * ''[[Bridelia]]'' * ''[[Cleistanthus]]'' * ''[[Flueggea]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Heywoodia]]'' - foto gelaai en spesie geskep; montipies. * ''[[Hymenocardia]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Lachnostylis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Margaritaria]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Phyllanthus]]'' * ''[[Pseudolachnostylis]]''- monotipies, foto gelaai. * ''[[Pseudophyllanthus]]'' - monotipies, foto gelaai. * ''Peraceae'' * ''[[Clutia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. {{div col end}} == Ander dinge == * [[Gladiolus merianellus]] * [[Gladiolus jonquilliodorus]] * [[Protea venusta]] Hibried? * [[Moraea loubseri]] * [https://www.prolingua.org.za/dokumente/Plastiekwoordeboek.pdf Plastiekwoordeboek] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Candidates/Deon_Steyn Kandidaat] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:WikiProject_Tree_of_Life Tree of Life] == UCI == https://extranet.uci.ch/Commissaires/default.aspx ipigewyglgpmnfwd9fkdeegmr0657z9 0 39658 2915793 2909294 2026-07-05T16:35:56Z Jcb 223 2915793 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Jakobus II en VII |kleur = #ccf |titel = ''Koning van Engeland, Ierland en Skotland'' |beeld = King James II.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = Koning Jakobus II deur sir Godfrey Kneller. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Huis |1 = [[Huis van Stuart|Stuart]] |opskrif2 = Regeer |2 = [[6 Februarie]] [[1685]] – [[11 Desember]] [[1688]] |opskrif3 = Voorganger |3 = [[Karel II van Engeland|Karel II]] |opskrif4 = Opvolger |4 = [[Willem III van Engeland|Willem III & II]] en <br />[[Maria II van Engeland|Maria II]] |opskrif5 = Eggenote |5 = Anne Hyde<br />Maria van Modena |opskrif6 = Kinders |6 = [[Maria II van Engeland|Maria II]]<br />[[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]<br />James FitzJames, 1ste Hertog van Berwick<br />Jakobus Francis Eduard, Prins van Wallis<br />Louisa Maria Teresa |opskrif7 = Gebore |7 = [[14 Oktober]] [[1633]]; [[Sint James-paleis]], [[Londen]] |opskrif8 = Oorlede |8 = [[16 September]] [[1701]]; Saint-Germain-en-Laye, [[Frankryk]] |opskrif9 = Vader |9 = [[Karel I van Engeland|Karel I]] |opskrif10 = Moeder |10 = Henrietta Maria van Frankryk }} '''Jakobus II en VII''' ([[Engels]]: '''James'''; 14 Oktober 1633 – 16 September 1701) was van 6 Februarie 1685 af koning van Engeland en Ierland as '''Jakobus II''' en koning van Skotland as '''Jakobus VII'''. Hy is die laaste [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] koning wat oor dié lande regeer het. Van Jakobus se onderdane was ontevrede met sy godsdienstige beleidrigtings en dit het daartoe gelei dat hy in die [[Glorieryke Rewolusie]] van die Engelse troon afgesit is nadat hy landuit gevlug het. Hy is nie deur sy Katolieke seun, Jakobus Francis Eduard, opgevolg nie, maar deur sy [[Protestant]]se dogter [[Maria II van Engeland|Maria II]] en sy skoonseun [[Willem III van Engeland|Willem III]] wat van 1689 saam regeer het as "Willem en Maria". Jakobus het daarna tot met sy dood onder die beskerming van sy neef en bondgenoot koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] in [[Frankryk]] gewoon. == Vroeë lewe == Jakobus, die tweede oorlewende seun van [[Karel I van Engeland|Karel I]] en Henrietta Maria van Frankryk, is op [[14 Oktober]] [[1633]] in die [[Sint James-paleis]] in [[Londen]] gebore.<ref>Miller, 1</ref> Later in dié jaar is Jakobus deur William Laud, die [[Anglikaanse Kerk|Anglikaanse]] [[Aartsbiskop van Kantelberg]], gedoop.<ref name="c31">Callow, 31</ref> Op 22 Januarie 1644 het hy die Hertog van York geword.<ref name="c31" /> === Burgeroorlog === Terwyl koning [[Karel I van Engeland|Karel I]] se geskille met die [[Engelse parlement]] toegeneem het in die [[Engelse Burgeroorlog]], het Jakobus in [[Oxford]], ’n koninklike vesting, gebly. Toe die stad oorgee ná die [[Beleg van Oxford]] in 1646, het die parlement opdrag gegee dat die Hertog van York in [[Sint James-paleis]] aangehou word.<ref>Callow, 45</ref> In 1648 het hy uit die paleis ontsnap en na [[Den Haag]], Nederland, gevlug.<ref>Callow, 48–50</ref> Toe Karel I in 1649 deur rebelle tereggestel is, het monargiste Jakobus se oudste broer, [[Karel II van Engeland|Karel]], as koning Karel II uitgeroep.<ref name="r517">Royle, 517</ref> Hy is in 1651 gekroon as koning van Skotland, maar kon nie die Engelse kroon vir hom verseker nie. Hy het daarna as banneling na [[Frankryk]] gevlug.<ref name="r517" /> Jakobus het ook toevlug in Frankryk gesoek en in die Franse leër gedien. Toe sy broer Karel ’n ooreenkoms aangaan met [[Spanje]], ’n vyand van Frankryk, is Jakobus uit Frankryk verban. Hy het geen geld gehad nie en hy moes noodgedwonge saam met sy jonger broer [[Hendrik Stuart, Hertog van Gloucester|Hendrik]] by die Spaanse leër aansluit. Hier het hy ál meer vervreem geraak van sy broer se Anglikaanse raadgewers. In 1660 het die situasie in Engeland so verander dat Karel II weer op die troon toegelaat is.<ref>Miller, 25</ref> === Herstel van die troon === [[Lêer:James II and Anne Hyde by Sir Peter Lely.jpg|duimnael|links|Jakobus en Anne Hyde in die 1660's deur sir [[Peter Lely]].]] Toe Karel II weer die Engelse troon bestyg, was Jakobus die vermoedelike troonopvolger. Dit was egter onwaarskynlik dat hy koning sou word omdat Karel steeds ’n jong man was en vermoedelik kinders sou hê.<ref>Callow, 89.</ref> Met sy terugkeer na Engeland het Jakobus dadelik in ’n omstredenheid beland toe hy sy verlowing aankondig aan [[Anne Hyde]], die dogter van Karel se hoofminister, Edward Hyde.<ref>Callow, 90.</ref> In 1659, terwyl Jakobus haar probeer verlei het, het hy beloof dat hy met haar sou trou.<ref>Miller, 44.</ref> Anne het in 1660 swanger geraak, maar omdat die troon intussen herstel is, het niemand verwag dat ’n prins met ’n onderdaan sou trou nie, ongeag van wat hy vroeër beloof het.<ref>Miller, 44–5.</ref> Almal, selfs Anne se pa, het hom probeer oorreed om nie met haar te trou nie, maar hulle het – eers in die geheim en toe amptelik op 3 September 1660 in Londen. Van hul agt kinders het net twee oorleef tot in hul volwasse jare: [[Maria II van Engeland|Maria]] en [[Anna van Groot-Brittanje|Anna]]. === Bekering tot Katolisisme === Sy jare in bannelingskap in Frankryk het Jakobus blootgestel aan die invloede van Katolisisme. Eers het Anne en toe Jakobus hulle tot dié geloof bekeer. Karel het dit teengestaan en gelas dat Jakobus se twee dogters Protestants grootgemaak word. Hy het Jakobus egter toegelaat om ná Anne se dood te trou met die Katolieke Maria van Modena, ’n 15-jarige Italiaanse prinses.<ref>Waller, 16–17</ref> In 1677 het Jakobus teen sy sin ingestem dat sy oudste dogter, Maria, trou met sy Protestantse susterskind, [[Willem III van Engeland|Willem, die Prins van Oranje]]. Die vrees het toegeneem dat ’n Katoliek koning van Engeland sou word, veral toe dit begin lyk of Karel II en sy vrou, Catherine van Braganza, nie kinders sou hê nie. == Bewind == Karel is in 1685 dood nadat hy hom op sy sterfbed tot Katolisisme bekeer het.<ref>Miller, 118–119</ref> Hy het geen kinders gehad nie en is deur Jakobus opgevolg wat in Engeland en Ierland as Jakobus II en in Skotland as Jakobus VII regeer het. Daar was aanvanklik geen beswaar teen sy geloof nie, maar daar was kort ná sy troonbestyging twee rebellies, een onder sy neef die Hertog van Monmouth en die ander in Skotland onder Archibald Campbell, die Graaf van Argyll.<ref>Miller, 140–143; Harris, 73–86</ref> Beide Argyll en Monmouth het hul ekspedisies aangevoer vanaf die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]], waar Jakobus se susterskind en skoonseun Willem die stadhouer van verskillende gebiede was. Albei opstande is egter onderdruk. Godsdienstige spanning en teenkanting teen Jakobus se beleidrigting het van 1686 af begin toeneem. Dit het vererger nadat Jakobus se tweede vrou die lewe geskenk het aan ’n seun, Jakobus Francis Eduard. Betrekkinge tussen Jakobus en die Prins van Oranje het intussen ook versleg. Om die guns van die Protestante in Engeland te wen, het die prins in 1687 ’n ope brief aan die Engelse volk geskryf waarin hy sy afkeer van Jakobus se godsdienstige beleidrigtings uitspreek. Baie Engelse politici het Willem as ’n vriend beskou en het oor die jare in die geheim kontak met hom behou. Hulle het begin om ’n gewapende inval in Engeland te beplan.<ref>Troost, 186</ref> == Rewolusie == Willem was eers teen die inval, maar die meeste historici stem saam dat hy in April 1688 ’n mag op die been begin bring het.<ref>Troost, 190</ref><ref>{{cite web|author=Claydon, Tony|date=September 2004|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/29450|title=William III and II (1650–1702)|work=Oxford Dictionary of National Biography|publisher=Oxford University Press|accessdate=2008-08-08}} (Subskripsie nodig)</ref> Openbare teenkanting teen Jakobus het intussen opgevlam ná die verhoor van sewe biskoppe wat openlik teen sy godsdienstige beleidrigtings was en ’n beroep op hom gedoen het om dit te verander.<ref>Van der Kiste, 91</ref> Willem is intussen amptelik genooi om aan die inval deel te neem en op 5 November 1688 het hy by [[Brixham]] in Suidwes-Engeland aan wal gegaan.<ref>Troost, 200–203; van der Kiste, 102–103</ref> Die steun vir Jakobus het feitlik onmiddellik begin afneem en invloedryke edelmanne regoor die land het hul steun aan die invaller toegesê.<ref>Troost, 204–205</ref> Jakobus wou Willem eers teengaan, maar het gesien hy het nie ’n kans teen hom nie. Hy het toe afgevaardigdes na Willem gestuur om te onderhandel, maar in die geheim op 11 Desember probeer vlug.<ref name="t205">Troost, 205–207</ref> Dit het misluk, maar op 23 Desember slaag sy tweede poging om landuit te vlug.<ref name="t205" /> == Later jare == Met die hulp van Franse troepe het Jakobus in Maart 1689 in Ierland geland.<ref>Miller, 222–224</ref> Die Ierse parlement het hom nooit van die troon afgesit nie en hy was dus steeds dié land se koning. Op Jakobus se aandrang het die parlement ’n wet afgekondig wat godsdienstige vryheid aan alle Katolieke en Protestante in Ierland verleen het.<ref>Harris, 440</ref> Jakobus het ’n leër in Ierland op die been gebring, maar hy is op 1 Julie 1690 verslaan toe Willem persoonlik ’n leër aangevoer het om Engelse beheer terug te neem.<ref>Harris, 446–449</ref> Jakobus het weer eens na Frankryk gevlug en nooit weer na een van sy vorige koninkryke teruggekeer nie.<ref>Harris, 446–449</ref> Hy het in sy laaste jare ’n lewe van streng boetedoening gelei.<ref>Miller, 234–236</ref> Hy is op 16 September 1701 aan breinbloeding in Saint-Germain-en-Laye dood<ref>Miller, 240</ref> en is in [[Parys]] begrawe. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == {{refbegin|2}} * Ashley, Maurice, ''The Glorious Revolution of 1688'', Charles Scribner's Sons, New York, 1966. {{ISBN|0-340-00896-2}}. * Belloc, Hilaire, ''James the Second'', J.B. Lippincott Co, Philadelphia 1928. * Callow, John, ''The Making of King James II: The Formative Years of a King'', Sutton Publishing, Ltd, Thrupp, Stroud, Gloucestershire, 2000. {{ISBN|0-7509-2398-9}}. * Clarke, James S. (Red.), ''The Life of James II'', Londen, 1816 * Harris, Tim, ''Revolution: The Great Crisis of the British Monarchy, 1685–1720'', Penguin Books, Ltd., 2006. {{ISBN|0-7139-9759-1}}. * "James II," ''Encyclopædia Britannica,'' 11de uitg. Londen, 1911: Cambridge University Press. * MacLeod, John, ''Dynasty, the Stuarts, 1560–1807'', Hodder and Stoughton, Londen 1999. {{ISBN|0-340-70767-4}}. * Miller, John, ''James II'', 3de uitg. Yale University Press, New Haven 2000. {{ISBN|0-300-08728-4}} * [http://jacobite.ca/kings/james2.htm McFerran, Noel S. (2003). "James II and VII."] * Prall, Stuart, ''The Bloodless Revolution: England, 1688'', Anchor Books, Garden City, New York 1972. * Royle, Trevor, ''The British Civil Wars: The Wars of the Three Kingdoms, 1638–1660'', Little, Brown, 2004. {{ISBN|0-312-29293-7}}. * Troost, Wout, ''William III, The Stadholder-king: A Political Biography'' (2005) (vertaal deur J.C. Grayson) {{ISBN|0-7546-5071-5}} * Turner, Francis C., ''James II'', Eyre and Spottiswoode, Londen, 1948 * Van der Kiste, John, ''William and Mary'' (2003) {{ISBN|0-7509-3048-9}} * Waller, Maureen, ''Ungrateful Daughters: The Stuart Princesses who Stole Their Father's Crown'', Hodder & Stoughton, London, 2002. {{ISBN|0-312-30711-X}}. {{refend}} == Skakels == * [http://www.datesofhistory.com/James-II-England.biog.html Jakobus II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220081421/http://www.datesofhistory.com/James-II-England.biog.html |date=20 Februarie 2010 }} {{CommonsKategorie-inlyn|James II of England}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = James II of England}} {{Monarge van Engeland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse monarge]] [[Kategorie:Geboortes in 1633]] [[Kategorie:Huis van Stuart]] [[Kategorie:Ierse monarge]] [[Kategorie:Skotse monarge]] [[Kategorie:Sterftes in 1701]] ts8dzcov8mzm10qolhz6ik9nikhb6qe 0 40047 2915924 2912866 2026-07-06T10:59:17Z Aliwal2012 39067 /* Persoonlike lewe */ getroud 2915924 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Taylor Swift | beeld = Taylor_Swift_at_the_2023_MTV_Video_Music_Awards_4.png | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Taylor Swift in 2023 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Taylor Alison Swift | alias = Nils Sjöberg<ref>{{cite web |url=https://www.capitalfm.com/artists/taylor-swift/pseudonym-alias-nils-sjoberg/ |title=What Is Taylor Swift's Pseudonym And When Does She Use It? The Pop Sensation's Alias Explained |date=May 26, 2020 |website=CapitalFM |access-date=March 26, 2023 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326042115/https://www.capitalfm.com/artists/taylor-swift/pseudonym-alias-nils-sjoberg/ |url-status=live }}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|12|13}} | geboorteplek = West Reading, [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State]] | oorsprong = Wyomissing, [[Pennsilvanië]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Country, Country pop, pop | beroep = Sanger-liedjieskrywer, regisseur | instrument = Stem, [[kitaar]], [[klavier]], [[ukelele]], banjo | jare_aktief = 2006 – tans | etiket = Big Machine, Republic Records | assosiasies = Kellie Pickler, [[Jonas Brothers]], Brad Paisley, Tim McGraw, Faith Hill, Rascal Flatts, George Strait, Gloriana | webwerf = [http://www.taylorswift.com/ taylorswift.com] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Taylor Alison Swift''' (gebore 13 Desember 1989) is 'n Amerikaanse country-pop-sangeres en -[[Liedjieskrywer|liedjieskryfster]]. In 2006 het sy haar gelyknamige debuutalbum vrygestel. Haar tweede album, ''Fearless'', het twee jaar later verskyn en die enkelsnit "Love Story" was die country-lied wat die meeste teen betaling afgelaai is en die eerste country-lied wat die Billboard ''Mainstream Top 40''-ranglys gehaal het. Haar volgende album, "Speak Now", is in 2010 vrygestel. Een van haar liedjies "Today was a Fairytale" is in die fliek "Valentines Day" gebruik en Taylor het self in die fliek gespeel. == Biografie == Taylor Swift is op [[13 Desember]] [[1989]] in West Reading in [[Pennsilvanië]], [[VSA]] as die enigste dogter van Scott Kingsley Swift en Andrea Gardner Finlay gebore. Sy het ‘n jonger broer, Austin Kingsley Swift wat op [[11 Maart]] [[1992]] gebore is.<ref name="hellomag" /> Haar pa is ‘n aandelemakelaar en finansiële adviseur en word later die vise-president<ref name="hellomag" /> van sy eie finansiële adviseringsgroep, die Swift-groep, wat hy in [[1981]] in Wyommising, Pennsilvanië gestig het. Dié groep is deel van die welvaartbestuurs-maatskappy, Merrill (vroeër Merrill Lynch) waarby hy in [[1980]] aangesluit het.<ref>{{Cite web |title=Swift-groep webblad |language=en |url=https://fa.ml.com/pennsylvania/wyomissing/theswiftgroup/ |accessdate= |first= |last= |website=fa.ml.com |date= |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204182622/https://fa.ml.com/pennsylvania/wyomissing/theswiftgroup/ |url-status=live }}</ref><ref name="cohen">{{Cite web |title=Taylor Swift's father is a blue hen |language=en |url=https://www1.udel.edu/udaily/2010/sep/swift092309.html |accessdate= |first=Erica |last=Cohen |website=www1.udel.edu |date=23 September 2009 |archive-date=18 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718151211/https://www1.udel.edu/udaily/2010/sep/swift092309.html |url-status=live }}</ref><ref name="investmentnews" /> Haar ma was eers ‘n bemarkingsbestuurder by ‘n advertensie-agentskap, maar het ‘n tuisbly-ma geword met die geboortes van haar twee kinders.<ref>{{Cite web |title= 12 Things to know about Taylor Swift’s Cool (Not Regular) Mom, Andrea |language= en |url= https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20096107/taylor-swift-mom-andrea/ |accessdate= |first= Mehera |last= Bonner |website= www.cosmopolitan.com |date= 30 April 2018 |archive-date= 5 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231205213141/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20096107/taylor-swift-mom-andrea/ |url-status= live }}</ref><ref name="hellomag" /> Beide ouers se finansiële en bemarkingsagtergronde het hul goed te pas gekom in hul dogter se loopbaan waar beide as deel van haar span ‘n belangrike rol speel.<ref name="hellomag" /><ref>{{Cite web |title= SCOTT KINGSLEY SWIFT – broker at MERRILL, LYNCH, PIERCE, FENNER, SMITH INCORPORATED |language= en |url= https://brokercheck.finra.org/individual/summary/722124 |accessdate= |first= |last= |website= brokercheck.finra.org |date= |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204182639/https://brokercheck.finra.org/individual/summary/722124 |url-status= live }}</ref> Haar broer is ‘n akteur en vryskutfotograaf en was al die vervaardiger van enkele van Swift se video’s : '’Folklore: The Long Pond Studio Sessions’’ en '’I Bet You Think About Me (Taylor’s Version)'’.<ref>{{Cite web |title=Who is Taylor Swift’s brother? All about Austin Swift |language=en |url=https://people.com/who-is-austin-swift-taylor-swift-brother-7505363 |accessdate= |first=Sophie |last=Dodd |website=people.com |date=2 Oktober 2023 |archive-date= 5 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205213141/https://people.com/who-is-austin-swift-taylor-swift-brother-7505363 |url-status=live }}</ref><ref name="cohen" /><ref name="investmentnews" /> Met haar geboorte het haar pa ‘n plaas, ‘’Pine Ridge Farm’’, nie ver van af Wyomissing en Reading geleë nie, van ‘n kliënt gekoop waar kersbome kommersieel gekweek is, wat hy egter in 2004 weer verkoop het.<ref name="hellomag" /> Sy vertel in ‘n 2014-onderhoud met Scott Raab dat die plaas haar pa se stokperdjie was en dat hy vier ure vroeër sou opstaan om die veld met sy trekker te sny. Sy voeg by dat die gesin elkeen ‘n taak gehad het, en dat hare van vyf- tot tienjarige ouderdom was om [[hottentotsgot]] eierkapsules van die bome wat mense gekoop het te verwyder, ". . . ''sodat die goggas nie in die mense se huise uitbroei nie. Die enigste rede waarom dit my werk was, was omdat ek te klein was om bome te help lig. Dit was so ‘n vreemde plek om op te groei, maar dit het hierdie onnatuurlike vlak van opwinding oor herfs en dan die feesseisoen in my gesementeer''.” Sy vertel dat haar vriende haar gepraat oor ‘n komende herfs nie kan kleinkry nie.<ref>{{Cite web |title= The ESQ&A: Taylor Swift, In Between Eras (Published 2014) |language= en |url= https://www.esquire.com/entertainment/music/a30491/taylor-swift-1114/ |accessdate= |first= Scott |last= Raab |website= www.esquire.com |date= 7 Julie 2023 |archive-date= 16 Februarie 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150216031004/https://www.esquire.com/entertainment/music/a30491/taylor-swift-1114/ |url-status= live }}</ref> In 2018 het sy weer die plaas besoek, terwyl sy in Pennsilvanië was vir haar '’Reputation Stadium’’-toer. Sy het foto’s op die sosiale webwerf, [[Instagram]] gedeel waar sy voor ‘n klein skuurtjie staan terwyl sy ‘n fotoalbum vashou wat ‘n foto van haarself as klein dogtertjie voor dieselfde skuurtjie toon en sy en ‘n paar van haar beroemde vriendinne in haar ou slaapkamer op die mat sit.<ref>{{Cite web |title= Taylor Swift Returns to Her Hometown in Pennsylvania as She Poses with Sweet Throwback Photo |language= en |url= https://people.com/music/taylor-swift-returns-hometown-pennsylvania/ |accessdate= |first= Alexia |last= Fernández |website= people.com |date= 13 Julie 2018 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208133645/https://people.com/music/taylor-swift-returns-hometown-pennsylvania/ |url-status= live }}</ref><ref>{{Cite web |title= Taylor Swift’s new song ‘Christmas Tree Farm’ celebrates childhood home in Pa |language= en |url= https://www.pennlive.com/life/2019/12/taylor-swifts-new-song-christmas-tree-farm-celebrates-childhood-home-in-pa.html?outputType=amp |accessdate= |first= Chris |last= Hopkins |website= www.pennlive.com |date= 6 Desember 2019 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208124859/https://www.pennlive.com/life/2019/12/taylor-swifts-new-song-christmas-tree-farm-celebrates-childhood-home-in-pa.html?outputType=amp |url-status= live }}</ref><ref name="phillyvoice" /> Na ‘n paar jaar het die gesin na ‘n woning, (wat hul in 1997 gekoop het)<ref name="phillyvoice" /> in die nabygeleë Wyomissing net buite Reading verhuis waar hulle tot 2004 gebly het,<ref name="phillyvoice" /> [[Lêer: Grandview Blvd 76, Wyomissing PA.JPG|duimnael|senter|200px|Taylor Swift se kleintydhuis in Wyomissing, Pennsilvanië]] Die vyf slaapkamer-huis in Wyomissing word beskryf as enig in sy soort en is in 1929 gebou as ‘n huis vir ‘n vooraanstaande familie, die Lauers, wat in ‘n klipkasteel langsaan gebly het, se skoonfamilie. Dit was eens baie algemeen vir veral invloedryke families om naburige huise vir familielede te bou.<ref name="insider-800000" /> ‘n Latere eienaar, Daniel Mashevsky, het tydens restourasie aan die kombuis op ‘n nota, ‘’I love Disney World'’, afgekom. Hoewel hy in daardie stadium onbewus was van Swift, het hy later vermoed dat dit deur haar geskryf is oor ‘n besoek aan Disney World en dat die enkele speelgoed en skoolpapiere wat ook tydens restourasie aan die res van die huis ontdek is aan die twee Swift-kinders behoort het, ten spyte daarvan dat die huis vanaf 2004 tot 2007 deur verskeie huurders bewoon is. Mashevsky het gemerk dat die huis se gewildheid saam met Swift s’n toegeneem het, want mense het begin om voor die huis te poseer en foto’s te neem.<ref>{{Cite web |title= Taylor Swift’s Wyomissing childhood home on the market for $799,500 |language= en |url= https://www.inquirer.com/real-estate/taylor-swifts-wyomissing-childhood-home-market-799500-20130807.html |accessdate= |first= Lauren |last= Mennen |website= www.inquirer.com |date= 7 Augustus 2013 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208131159/https://www.inquirer.com/real-estate/taylor-swifts-wyomissing-childhood-home-market-799500-20130807.html |url-status= live }}</ref><ref name="insider-800000" /><ref name="phillyvoice" /> Swift het enkele liedjies geskryf wat deur haar kinderjare in Pennsilvanië geïnspireer is: '’The Best Day’’, '’Christmas Tree Farm’’ en ‘'Seven''.<ref>{{Cite web |title= Everything You Need To Know About Taylor Swift’s Christmas Tree Farm |language= en |url= https://www.refinery29.com/en-us/2019/12/8979759/taylor-swift-pine-ridge-christmas-tree-farm-pa |accessdate= |first= Michelle Santiago |last= Cortéz |website= www.refinery29.com |date= 6 Desember 2019 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208130640/https://www.refinery29.com/en-us/2019/12/8979759/taylor-swift-pine-ridge-christmas-tree-farm-pa |url-status= live }}</ref><ref name="insider-800000" /> ==Persoonlike lewe== Swift was voorheen in 'n verhouding met die Engelse akteur, [[Joe Alwyn]]. Swift het in 2023 met die Amerikaanse voetbalspeler Travis Kelce begin uitgaan. Hulle het in Augustus 2025 verloof geraak en is op 3 Julie 2026 in New York getroud.<ref>{{Cite magazine |last1=Moreau |first1=Jordan |last2=Ramos Bechara |first2=Diego |date=August 26, 2025 |title=Taylor Swift and Travis Kelce Are Engaged |url=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-travis-kelce-engaged-1236135520/ |access-date=August 26, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref> == Diskografie == * ''Taylor Swift'' (2006) * ''Fearless'' (2008) * ''Speak Now'' (2010) * ''Red'' (2012) * ''1989'' (2014) * ''Reputation'' (2017) * ''Lover'' (2019) * ''Folkore'' (2020) * ''Evermore'' (2020) * ''Midnights'' (2022) * ''The Tortured Poets Department'' (2024) * ''The Life of a Showgirl'' (2025) == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="hellomag">{{Cite web |title= Taylor Swift’s parents: Everything we know about Scott and Andrea Swift |language= en |url= https://www.hellomagazine.com/celebrities/492504/taylor-swift-parents-scott-andrea-swift-everything-we-know/?viewas=amp |accessdate= |first= Hannah |last= Watkin |website= www.hellomagazine.com |date= 10 Mei 2023 |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204175135/https://www.hellomagazine.com/celebrities/492504/taylor-swift-parents-scott-andrea-swift-everything-we-know/?viewas=amp |url-status= live }}</ref> <ref name="investmentnews">{{Cite web |title= Swift’s dad a broker |language= en |url= https://www.investmentnews.com/swifts-dad-a-broker-38780 |accessdate= |first= Liz |last= Skinner |website= www.investmentnews.com |date= 11 September 2011 |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204180817/https://www.investmentnews.com/swifts-dad-a-broker-38780 |url-status= live }}</ref> <ref name="phillyvoice">{{Cite web |title= Taylor Swift’s childhood home in Pennsylvania on the market for $999,900 |language= en |url= https://www.phillyvoice.com/taylor-swift-pennsylvania-childhood-home-sold-wyomissing/ |accessdate= |first= Michael |last= Tanenbaum |website= www.phillyvoice.com |date= 13 April 2022 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208125801/https://www.phillyvoice.com/taylor-swift-pennsylvania-childhood-home-sold-wyomissing/amp/ |url-status= live }}</ref> <ref name="insider-800000">{{Cite web |title= Take a look inside Taylor Swift’s childhood home in Pennsylvania, a five-bedroom house worth $800,000 |language= en |url=https://www.insider.com/taylor-swift-childhood-home-pennsylvania-tour-photos-2022-3?amp |accessdate= |first= Erin |last= McDonnell |website =www.insider.com |date= 15 Mei 2023 }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swift, Taylor}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse musici|Swift, Taylor]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] i2qdd6j6qbn729l4lb1jy97lp1hcs1n 2915926 2915924 2026-07-06T11:09:46Z Aliwal2012 39067 /* Persoonlike lewe */ +verw 2915926 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Taylor Swift | beeld = Taylor_Swift_at_the_2023_MTV_Video_Music_Awards_4.png | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Taylor Swift in 2023 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Taylor Alison Swift | alias = Nils Sjöberg<ref>{{cite web |url=https://www.capitalfm.com/artists/taylor-swift/pseudonym-alias-nils-sjoberg/ |title=What Is Taylor Swift's Pseudonym And When Does She Use It? The Pop Sensation's Alias Explained |date=May 26, 2020 |website=CapitalFM |access-date=March 26, 2023 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326042115/https://www.capitalfm.com/artists/taylor-swift/pseudonym-alias-nils-sjoberg/ |url-status=live }}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|12|13}} | geboorteplek = West Reading, [[Pennsilvanië]], [[Verenigde State]] | oorsprong = Wyomissing, [[Pennsilvanië]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Country, Country pop, pop | beroep = Sanger-liedjieskrywer, regisseur | instrument = Stem, [[kitaar]], [[klavier]], [[ukelele]], banjo | jare_aktief = 2006 – tans | etiket = Big Machine, Republic Records | assosiasies = Kellie Pickler, [[Jonas Brothers]], Brad Paisley, Tim McGraw, Faith Hill, Rascal Flatts, George Strait, Gloriana | webwerf = [http://www.taylorswift.com/ taylorswift.com] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Taylor Alison Swift''' (gebore 13 Desember 1989) is 'n Amerikaanse country-pop-sangeres en -[[Liedjieskrywer|liedjieskryfster]]. In 2006 het sy haar gelyknamige debuutalbum vrygestel. Haar tweede album, ''Fearless'', het twee jaar later verskyn en die enkelsnit "Love Story" was die country-lied wat die meeste teen betaling afgelaai is en die eerste country-lied wat die Billboard ''Mainstream Top 40''-ranglys gehaal het. Haar volgende album, "Speak Now", is in 2010 vrygestel. Een van haar liedjies "Today was a Fairytale" is in die fliek "Valentines Day" gebruik en Taylor het self in die fliek gespeel. == Biografie == Taylor Swift is op [[13 Desember]] [[1989]] in West Reading in [[Pennsilvanië]], [[VSA]] as die enigste dogter van Scott Kingsley Swift en Andrea Gardner Finlay gebore. Sy het ‘n jonger broer, Austin Kingsley Swift wat op [[11 Maart]] [[1992]] gebore is.<ref name="hellomag" /> Haar pa is ‘n aandelemakelaar en finansiële adviseur en word later die vise-president<ref name="hellomag" /> van sy eie finansiële adviseringsgroep, die Swift-groep, wat hy in [[1981]] in Wyommising, Pennsilvanië gestig het. Dié groep is deel van die welvaartbestuurs-maatskappy, Merrill (vroeër Merrill Lynch) waarby hy in [[1980]] aangesluit het.<ref>{{Cite web |title=Swift-groep webblad |language=en |url=https://fa.ml.com/pennsylvania/wyomissing/theswiftgroup/ |accessdate= |first= |last= |website=fa.ml.com |date= |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204182622/https://fa.ml.com/pennsylvania/wyomissing/theswiftgroup/ |url-status=live }}</ref><ref name="cohen">{{Cite web |title=Taylor Swift's father is a blue hen |language=en |url=https://www1.udel.edu/udaily/2010/sep/swift092309.html |accessdate= |first=Erica |last=Cohen |website=www1.udel.edu |date=23 September 2009 |archive-date=18 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718151211/https://www1.udel.edu/udaily/2010/sep/swift092309.html |url-status=live }}</ref><ref name="investmentnews" /> Haar ma was eers ‘n bemarkingsbestuurder by ‘n advertensie-agentskap, maar het ‘n tuisbly-ma geword met die geboortes van haar twee kinders.<ref>{{Cite web |title= 12 Things to know about Taylor Swift’s Cool (Not Regular) Mom, Andrea |language= en |url= https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20096107/taylor-swift-mom-andrea/ |accessdate= |first= Mehera |last= Bonner |website= www.cosmopolitan.com |date= 30 April 2018 |archive-date= 5 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231205213141/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a20096107/taylor-swift-mom-andrea/ |url-status= live }}</ref><ref name="hellomag" /> Beide ouers se finansiële en bemarkingsagtergronde het hul goed te pas gekom in hul dogter se loopbaan waar beide as deel van haar span ‘n belangrike rol speel.<ref name="hellomag" /><ref>{{Cite web |title= SCOTT KINGSLEY SWIFT – broker at MERRILL, LYNCH, PIERCE, FENNER, SMITH INCORPORATED |language= en |url= https://brokercheck.finra.org/individual/summary/722124 |accessdate= |first= |last= |website= brokercheck.finra.org |date= |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204182639/https://brokercheck.finra.org/individual/summary/722124 |url-status= live }}</ref> Haar broer is ‘n akteur en vryskutfotograaf en was al die vervaardiger van enkele van Swift se video’s : '’Folklore: The Long Pond Studio Sessions’’ en '’I Bet You Think About Me (Taylor’s Version)'’.<ref>{{Cite web |title=Who is Taylor Swift’s brother? All about Austin Swift |language=en |url=https://people.com/who-is-austin-swift-taylor-swift-brother-7505363 |accessdate= |first=Sophie |last=Dodd |website=people.com |date=2 Oktober 2023 |archive-date= 5 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205213141/https://people.com/who-is-austin-swift-taylor-swift-brother-7505363 |url-status=live }}</ref><ref name="cohen" /><ref name="investmentnews" /> Met haar geboorte het haar pa ‘n plaas, ‘’Pine Ridge Farm’’, nie ver van af Wyomissing en Reading geleë nie, van ‘n kliënt gekoop waar kersbome kommersieel gekweek is, wat hy egter in 2004 weer verkoop het.<ref name="hellomag" /> Sy vertel in ‘n 2014-onderhoud met Scott Raab dat die plaas haar pa se stokperdjie was en dat hy vier ure vroeër sou opstaan om die veld met sy trekker te sny. Sy voeg by dat die gesin elkeen ‘n taak gehad het, en dat hare van vyf- tot tienjarige ouderdom was om [[hottentotsgot]] eierkapsules van die bome wat mense gekoop het te verwyder, ". . . ''sodat die goggas nie in die mense se huise uitbroei nie. Die enigste rede waarom dit my werk was, was omdat ek te klein was om bome te help lig. Dit was so ‘n vreemde plek om op te groei, maar dit het hierdie onnatuurlike vlak van opwinding oor herfs en dan die feesseisoen in my gesementeer''.” Sy vertel dat haar vriende haar gepraat oor ‘n komende herfs nie kan kleinkry nie.<ref>{{Cite web |title= The ESQ&A: Taylor Swift, In Between Eras (Published 2014) |language= en |url= https://www.esquire.com/entertainment/music/a30491/taylor-swift-1114/ |accessdate= |first= Scott |last= Raab |website= www.esquire.com |date= 7 Julie 2023 |archive-date= 16 Februarie 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150216031004/https://www.esquire.com/entertainment/music/a30491/taylor-swift-1114/ |url-status= live }}</ref> In 2018 het sy weer die plaas besoek, terwyl sy in Pennsilvanië was vir haar '’Reputation Stadium’’-toer. Sy het foto’s op die sosiale webwerf, [[Instagram]] gedeel waar sy voor ‘n klein skuurtjie staan terwyl sy ‘n fotoalbum vashou wat ‘n foto van haarself as klein dogtertjie voor dieselfde skuurtjie toon en sy en ‘n paar van haar beroemde vriendinne in haar ou slaapkamer op die mat sit.<ref>{{Cite web |title= Taylor Swift Returns to Her Hometown in Pennsylvania as She Poses with Sweet Throwback Photo |language= en |url= https://people.com/music/taylor-swift-returns-hometown-pennsylvania/ |accessdate= |first= Alexia |last= Fernández |website= people.com |date= 13 Julie 2018 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208133645/https://people.com/music/taylor-swift-returns-hometown-pennsylvania/ |url-status= live }}</ref><ref>{{Cite web |title= Taylor Swift’s new song ‘Christmas Tree Farm’ celebrates childhood home in Pa |language= en |url= https://www.pennlive.com/life/2019/12/taylor-swifts-new-song-christmas-tree-farm-celebrates-childhood-home-in-pa.html?outputType=amp |accessdate= |first= Chris |last= Hopkins |website= www.pennlive.com |date= 6 Desember 2019 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208124859/https://www.pennlive.com/life/2019/12/taylor-swifts-new-song-christmas-tree-farm-celebrates-childhood-home-in-pa.html?outputType=amp |url-status= live }}</ref><ref name="phillyvoice" /> Na ‘n paar jaar het die gesin na ‘n woning, (wat hul in 1997 gekoop het)<ref name="phillyvoice" /> in die nabygeleë Wyomissing net buite Reading verhuis waar hulle tot 2004 gebly het,<ref name="phillyvoice" /> [[Lêer: Grandview Blvd 76, Wyomissing PA.JPG|duimnael|senter|200px|Taylor Swift se kleintydhuis in Wyomissing, Pennsilvanië]] Die vyf slaapkamer-huis in Wyomissing word beskryf as enig in sy soort en is in 1929 gebou as ‘n huis vir ‘n vooraanstaande familie, die Lauers, wat in ‘n klipkasteel langsaan gebly het, se skoonfamilie. Dit was eens baie algemeen vir veral invloedryke families om naburige huise vir familielede te bou.<ref name="insider-800000" /> ‘n Latere eienaar, Daniel Mashevsky, het tydens restourasie aan die kombuis op ‘n nota, ‘’I love Disney World'’, afgekom. Hoewel hy in daardie stadium onbewus was van Swift, het hy later vermoed dat dit deur haar geskryf is oor ‘n besoek aan Disney World en dat die enkele speelgoed en skoolpapiere wat ook tydens restourasie aan die res van die huis ontdek is aan die twee Swift-kinders behoort het, ten spyte daarvan dat die huis vanaf 2004 tot 2007 deur verskeie huurders bewoon is. Mashevsky het gemerk dat die huis se gewildheid saam met Swift s’n toegeneem het, want mense het begin om voor die huis te poseer en foto’s te neem.<ref>{{Cite web |title= Taylor Swift’s Wyomissing childhood home on the market for $799,500 |language= en |url= https://www.inquirer.com/real-estate/taylor-swifts-wyomissing-childhood-home-market-799500-20130807.html |accessdate= |first= Lauren |last= Mennen |website= www.inquirer.com |date= 7 Augustus 2013 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208131159/https://www.inquirer.com/real-estate/taylor-swifts-wyomissing-childhood-home-market-799500-20130807.html |url-status= live }}</ref><ref name="insider-800000" /><ref name="phillyvoice" /> Swift het enkele liedjies geskryf wat deur haar kinderjare in Pennsilvanië geïnspireer is: '’The Best Day’’, '’Christmas Tree Farm’’ en ‘'Seven''.<ref>{{Cite web |title= Everything You Need To Know About Taylor Swift’s Christmas Tree Farm |language= en |url= https://www.refinery29.com/en-us/2019/12/8979759/taylor-swift-pine-ridge-christmas-tree-farm-pa |accessdate= |first= Michelle Santiago |last= Cortéz |website= www.refinery29.com |date= 6 Desember 2019 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208130640/https://www.refinery29.com/en-us/2019/12/8979759/taylor-swift-pine-ridge-christmas-tree-farm-pa |url-status= live }}</ref><ref name="insider-800000" /> ==Persoonlike lewe== Swift was voorheen in 'n verhouding met die Engelse akteur, [[Joe Alwyn]]. Swift het in 2023 met die Amerikaanse voetbalspeler Travis Kelce begin uitgaan. Hulle het in Augustus 2025 verloof geraak<ref>{{Cite magazine |last1=Moreau |first1=Jordan |last2=Ramos Bechara |first2=Diego |date=August 26, 2025 |title=Taylor Swift and Travis Kelce Are Engaged |url=https://variety.com/2025/music/news/taylor-swift-travis-kelce-engaged-1236135520/ |access-date=August 26, 2025 |magazine=Variety }}</ref> en is op 3 Julie 2026 in New York getroud.<ref>{{Cite news|url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/bekendes/swift-en-kelce-trou/?mc_cid=e2bff1f875&mc_eid=8e57a652fb|title=Swift en Kelce trou |publisher= Maroela Media| date= 6 Julie 2026|access-date=6 Julie 2026 }}</ref> == Diskografie == * ''Taylor Swift'' (2006) * ''Fearless'' (2008) * ''Speak Now'' (2010) * ''Red'' (2012) * ''1989'' (2014) * ''Reputation'' (2017) * ''Lover'' (2019) * ''Folkore'' (2020) * ''Evermore'' (2020) * ''Midnights'' (2022) * ''The Tortured Poets Department'' (2024) * ''The Life of a Showgirl'' (2025) == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="hellomag">{{Cite web |title= Taylor Swift’s parents: Everything we know about Scott and Andrea Swift |language= en |url= https://www.hellomagazine.com/celebrities/492504/taylor-swift-parents-scott-andrea-swift-everything-we-know/?viewas=amp |accessdate= |first= Hannah |last= Watkin |website= www.hellomagazine.com |date= 10 Mei 2023 |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204175135/https://www.hellomagazine.com/celebrities/492504/taylor-swift-parents-scott-andrea-swift-everything-we-know/?viewas=amp |url-status= live }}</ref> <ref name="investmentnews">{{Cite web |title= Swift’s dad a broker |language= en |url= https://www.investmentnews.com/swifts-dad-a-broker-38780 |accessdate= |first= Liz |last= Skinner |website= www.investmentnews.com |date= 11 September 2011 |archive-date= 4 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231204180817/https://www.investmentnews.com/swifts-dad-a-broker-38780 |url-status= live }}</ref> <ref name="phillyvoice">{{Cite web |title= Taylor Swift’s childhood home in Pennsylvania on the market for $999,900 |language= en |url= https://www.phillyvoice.com/taylor-swift-pennsylvania-childhood-home-sold-wyomissing/ |accessdate= |first= Michael |last= Tanenbaum |website= www.phillyvoice.com |date= 13 April 2022 |archive-date= 8 Desember 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208125801/https://www.phillyvoice.com/taylor-swift-pennsylvania-childhood-home-sold-wyomissing/amp/ |url-status= live }}</ref> <ref name="insider-800000">{{Cite web |title= Take a look inside Taylor Swift’s childhood home in Pennsylvania, a five-bedroom house worth $800,000 |language= en |url=https://www.insider.com/taylor-swift-childhood-home-pennsylvania-tour-photos-2022-3?amp |accessdate= |first= Erin |last= McDonnell |website =www.insider.com |date= 15 Mei 2023 }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Time-persone van die jaar}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swift, Taylor}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse musici|Swift, Taylor]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] mvs0enm9drh6fym5o38txr07qcb616x 0 40883 2915891 2699051 2026-07-06T09:25:30Z ~2026-38478-05 210570 2915891 wikitext text/x-wiki '''Ohm ''' (Simbool:Ω) is die SI-eenheid waarmee die weerstand van 'n [[resistor]] in 'n stroombaan gemeet word. Die term "ohm" is afkomstig van die Duitse fisikus, [[Georg Simon Ohm]] (1789-1854). == Parallele weerstand == Waneer weerstande in parallel is, dan werk mens die stroom deur elke been soos volg uit: Die totale stroom is gelyk aan die som van die strome in die parallele bene: : <math>I = I_1 + I_2</math> Omdat die potensiaalverskil oor die twee weerstande dieselfde is: : <math>I_1 = \frac{V}{R_1}</math> en <math>I_1 = \frac{V}{R_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{I_1 + I_2}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{V}{\frac{V}{R_1} + \frac{V}{R_2}}</math> :<math>R_{1+2} = \frac{1}{\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}}</math> of :<math>\frac{1}{R_{1+2}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}</math> == Kyk ook == * [[Elektrisiteit]] * [[Ohm se wet]] * [[Ohmmeter]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Eenhede]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] 5skd82y8na967b04q6l1rggq88hd6m8 2915895 2915891 2026-07-06T09:29:28Z Daniellouw 54542 2915895 wikitext text/x-wiki '''Ohm ''' (Simbool:Ω) is die SI-eenheid waarmee die weerstand van 'n [[resistor]] in 'n stroombaan gemeet word. Die term "ohm" is afkomstig van die Duitse fisikus, [[Georg Simon Ohm]] (1789-1854). == Kyk ook == * [[Elektrisiteit]] * [[Ohm se wet]] * [[Ohmmeter]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Eenhede]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] 23z7nbdtg8j5fuakqmu8yab9mnvq8y7 0 46032 2915901 2413751 2026-07-06T09:40:51Z Aliwal2012 39067 /* Natuurskoon */ C. Louis Leipoldt 2915901 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Brackenfell |nedersetting_tipe=Voorstad |duimdrukkerkaart=Kaapstad |duimdrukkeretiketposisie=bokant |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=Metropolitaanse Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Kaapstad]] |stigtingsdatum= |oppervlak_totaal_km2=25.27 |oppervlak_totaal_myl2=9.76 |hoogte_m= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|52|00|S|18|41|00|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolking_totaal=44842<ref name="census2011">[https://census2011.adrianfrith.com/place/199019 Hoofplek Brackenfell] ''Sensus 2011''</ref> |bevolkingsdigtheid_km2=1800 |bevolkingsdigtheid_myl2=4600 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=Poskode |poskode=Busse: 7560 <br />Strate: 7561 |skakelkode=021 |voetnotas= |webwerf= }} '''Brackenfell''' is 'n noordelike [[voorstad]] van [[Kaapstad]] en is tussen [[Bellville]], [[Durbanville]], [[Kuilsrivier]] en [[Kraaifontein]] geleë. == Ontstaansgeskiedenis == Die huidige Brackenfell word reeds vroeg in die agtiende eeu beskryf as geleë oor die [[Kuilsrivier (rivier)|Kuylsrivier]] en by die Duyvenheuvel. Die naam Duyvenheuvel kom nog in dokumentasie voor tot aan die einde van die [[VOC]]-tydperk in 1795. Later word die heuwel Kanonberg genoem en nog later Kanonkop. Eens was dit die poort na die vreemde, die onbekende, die ongetemde binneland, later poort na die [[Boland|Bolandse]] dorpe, grens tussen stad en platteland. Ru afgeëts teen die groen wingerde van die Bottelaryberge was dit sedert die vroegste tye 'n uitstaande baken in die omgewing. Reisigers het die koppie in die oog gehou om hulle koers te bepaal, want van ver af kon jy hom al sien. Dit was dan ook sedert die vroegste tye 'n gewilde uitspanplek waar paaie gekruis het van noord na suid en van oos na wes, 'n bymekaarkomplek aan die voet van die heuwel, veral aangesien hier verskeie fonteine was. Die boere van die Koeberg het in tye van droogte regs van die koppie verbygetrek met hul vee na die weivelde van die [[Hottentots-Holland]]. Grond is destyds spesiaal deur die regering uitgehou as 'n deurgang vir vee. Die pad van Durbanville af het by die [[drif]] van Stellenberg deurgekom en links by die kop verby verder na Bottelary en [[Stellenbosch]] gelei. Die pad van Kaapstad na [[Klapmuts]], [[Paarl]] en [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] het ook links teen die voet van die kop verbygegaan. Vandag is hierdie pad die [[R101]], die Ou Paarlpad en ook vroeër genoem die Kaapse Hardepad. === Natuurskoon === Die kop was 'n ruigte en sedert die vroegste tye oortrek met welige natuurlike plantegroei en veldblomme. 'n Welige [[olienhout]]bos het die sonopkant van die kop versier. Wildsbokkies soos duikers, [[steenbok]]kies en [[grysbok]]kies het teen die hange gewei. Hase, skilpaaie en pragtige [[voëls]] was volop. Bosvarings, heide, [[proteas]], [[suikerbos]]s, bergrosies, [[renosterbos]], [[tolbos]], riete, suurknolle, [[vygies]], varkblomme, [[Kalkoentjie (plant)|kalkoentjies]], viooltjies, pypies en honderde ander soorte van die kleinste, keurigste en geurigste blomsoorte het die koppie in 'n kaleidoskoop van kleure omgetower. [[C. Louis Leipoldt|Louis Leipoldt]] gee dit so treffend in een van sy verse weer, jy kan amper die geure ruik: {{Cquote|En elke blom wat geur besit, gee van sy geure mee; En die wind die waai deur die denne en spoel dit na die see.<br/> Hy spoel dit oor ou Kaapstad, oor Klapmuts, oor die vlei,<br/> Oor Stellenbosch, Sarepta, en oor die Bot’lary,}} === Geografie === Die granietkop was maar altyd daar sedert die vroegste eeue. Elke môre het die opkomende son oor die ruwe granietspits geglim om die nuwe dag aan te kondig. Die granietlaag wat nader aan Kaapstad diep onder die sand begrawe lê, het hier aan die oostekant weer sy kop bokant die aarde uitgesteek om 'n sierlike heuwel te vorm wat die kusvlakte onderbreek. Vir eeue het die kop graniet in sy boesem bewaar tot die mens dit ontdek het en uitgegrawe het en die kop so te sê verdwyn het. Later is die kop ook sommer Kwarriekop of Gruiskop genoem as gevolg van die gesogte graniet wat hier ontgin is. Reeds voor 1888 het die eerste klipkappers op die kop geswoeg. Destyds is meulstene hier uitgehaal en geslyp wat vir die maal van graan in Kaapstad en omgewing gebruik is. Die bekende [[Mostert se meul]] op die [[Groote Schuur]]landgoed se meulsteen kom ook van Kanonkop. Mooi granietklippe vir Kaapstad se strate is ook hier gekap. Vandag bedek die huise en teerstrate van die woonbuurt Proteahoogte die hange van die koppie. Brackenfellstasie so ongeveer drie kilometer wes van Kanonkop is 73,46 meter bo [[seevlak]] en Kanonkop se hoogste punt is 350,2 meter bo seespieël. Van die koppie af het mens dus 'n wye uitsig oor Tafelbaai, Valsbaai, die Drakensteinberge en die groen wingerde van Bottelary. Kanonkop is geleë op 33º 56' 44" suid 18º 44' 16" oos. Die eerste plase wat in hierdie omgewing toegeken is, was Hazendal in 1704, Stellenberg in 1705 en Het Kruijspad op 15 Maart 1712. Laasgenoemde plaas in vier dele, 59 morg groot, geleë aan beide kante van die Ou Paarlpad is toegeken aan die Franse Hugenoot Josua Selie (ook gespel Cellier, Cillier en Sollier), en sy vrou Isabeau Couvret van Orléans. Hulle het in 1700 met die Reijgersdaal vanaf Nederland hier aangekom. Het Kruyspad is kort daarna aan hom toegesê maar eers in 1712 aan hom toegeken. Daar was soms 'n lang tydperk tussen die toesegging en die toekenning per grondbrief van sekere plase. In 1712 word die plaas Orleans in die Paarl aan hom toegesê nadat die vorige eienaar Matthieu Frachassé in 1711 na Nederland verban is weens veeroof van die Hottentotte. Op 11 Oktober 1713 word Orleans aan Josua Sollier oorgedra en op dieselfde dag word Het Kruijspad geregistreer op die naam van Hendrik Rodenburgh na betaling van £2&nbsp;800. Josua Selie is eers in 1721 oorlede en het sy vrou en elf kinders agtergelaat. Hendrik Rodenburgh het in 1708 toestemming ontvang om sy vee te laat wei "aan de Piketbergh in de Lange Valleij", en in 1712 het hy weiregte ontvang "in de Bottercloof, geleegen aan de Paarde Bergh". In 1716 raak Rodenburgh betrokke in 'n geskil oor die verlenging van die huurtydperk van grond met die Politieke Raad en toe dit geweier word wil hy terstond na Nederland terugkeer. Hy beweer verder dat hy al in 1712 al sy goed verkoop het en baie geld aan die plaas, wat hom nou geweier word, spandeer het. Die Politieke Raad wys hom daarop dat hy 'n verkwister is en soos 'n swerwer leef wat hier en daar iets verdien om van te lewe. Hulle meld ook dat hy steeds die plaas Kruispad besit asook 'n opstal op Joostenberg. Op 15 April 1790 besoek den Lieutenant der Arthillerie C G Schildbach en die Burger Capitain Joost Reinhard van As, Duyvenheuvel in opdrag van die owerhede om die toestand van die seinkanon op genoemde heuwel te ondersoek. Hulle vind 'n sespond kanon wat egter met agtpond koeëls gelaai kon word weens sterkke roest veroorzaakt. Hulle krap 'n kwartduim los roes uit die loop uit. Aan die buitekant kon hulle 'n halfduim roes afslaan. Verder was daar oral reeds gate deurgeroes. Die [[slee]] waarop die kanon gerus het was merendeels verrot. Hulle meld verder in hul verslag dat van die toebehore op die plaas De Kruyspad van die burger en brandmeester Elster gehou word, wie ook gelas is om indien nodig 'n seinskoot af te vuur. Onder andere is daar nog 'n vat met ongeveer vyftig pond buskruit in, voorhande op die plaas. Hulle beveel aan dat 'n nuwe seinkanon met al sy toebehore na Duyvenheuvel gestuur moes word. In 1792 word daar weereens 'n inspeksie van alle seinkanonne in Kaapstad, Stellenbosch, Drakenstein en Swellendam uitgevoer en word daar onder andere bevind dat, ''Aan 't Duijvenheuvel, bij George Michiel Elster, komt te mancqueeren Lond en d:o Stok.'' Kanonkop is so bekend sedert die bewind van die V.O.C. en word steeds vandag so genoem. Die destydse owerheid het dit as 'n kanonstelling gebruik en 'n seinkanon met 'n loop van 2.25 m en 'n kaliber van 114.5&nbsp;mm bo-op die ruwe granietspits geplaas. Interessant is die feit dat alhoewel daar in 1792 reeds 'n geruime aantal jare 'n seinkanon op Duyvenheuvel in gebruik was, daar steeds in amptelike dokumente na die heuwel as Duyvenheuvel verwys word. Dit is nie bekend wanneer die naam Kanonberg in gebruik gekom het nie. Die vroegste vermelding van die plaas Kruispad vind ons in die Kaapse Argief in die dokumentasie van die Raad van Justisie aangaande 'n voorval wat in Januarie 1708 op Josua Seillier [sic.] se plaas plaasgevind het. Dit bevestig dus dat Cellier inderdaad reeds voor 1712 op die plaas gewoon het. Kruispad was van die begin af hoofsaaklik 'n veeplaas. Goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]] het veeboerdery aangemoedig en teen 1701 was daar reeds 'n veepos by De Kuilen wat aan Kaptein [[Olof Bergh]] behoort het. Goewerneur van der Stel is egter in 1707 uit sy amp ontslaan en het die Kaap verlaat. Op 6 November 1818 is die plaas Kruispad op die naam van Johan Hendrick Bruchheise geregistreer. Kruispad was toe reeds 1 356 morg 331 vierkant roede groot en het Kanonkop ingesluit. Die plaas het gestrek van Stellenberg en Hammansvlakte tot by Joostenbergvlakte in die noordooste. Die huidige Kraaifontein was dus ook deel van die plaas Kruispad. Na 1818 gaan die plaas van tyd tot tyd in nuwe hande oor totdat Andries Brink dit op 26 Oktober 1888 op 'n vendusie koop vir £1 000 (R2 000) en onmiddellik die deel wat vandag Kraaifontein is verkoop vir £250 (R500). Die bure wou van hom weet wat hy met die plek wou maak want selfs 'n dier kan nie die heel jaar deur daarop lewe nie. Die veld was suur en nie dwarsdeur die jaar vir veeboerdery geskik nie. Nege jaar later begin Andries Brink dele van sy plaas verkoop. George Henry Walton van Richmond, Yorkshire in Engeland koop die gedeeltes wat vandag bekendstaan as Proteahoogte met Kanonkop ingesluit en noem dit Bracken Fell. Bracken is 'n versamelwoord vir geharde veldstruike, maar omdat die veldstruike in Skotland meesal uit heide bestaan dink die Skotte dadelik aan heide wanneer hulle die woord "bracken" hoor. Bracken kom oorspronklik van die Sweedse woord Bräken en omdat die struikgewas in Swede weer meesal uit geharde varings bestaan, het die woord oorspronklik varing beteken, by die plantkundiges bekend as ''Pteris aquilina''. Fell is weer van die Noorse woord Fjal afgelei. Die woord het net een betekenis: koppie of heuwel. Burroughs skryf in sy Century Magazine “Many of these eminences in the north of England, too lofty for hills and to smooth for mountains are called fells”. Die Skotte praat van “The brackened fell side”, as hulle wil vertel van 'n heuwelhang wat oortrek is met heide. Kanonkop en sy plantegroei het dus die deurslag gegee aan die naam wat die dorp vandag dra naamlik Brackenfell of dan letterlik varingheuwel of heidekoppie. Die dorp het ook 'n skool vir serebraalgestremde kinders. == Plaaslike bestuur == Brackenfell was van 1970 tot 1996 'n afsonderlike munisipaliteit. Vanaf 1996 to 2000 was dit deel van die Oostenberg oorgangsmunisipaliteit. Sedert 2000 is dit deel van die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit]]. == Onderwys == Van die skole in Brackenfell sluit in: * [[Hoërskool Brackenfell]] == Wapen == Brackensfell se munisipale raad het in 1971 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''Ingeboë kepersgewys verdeel van goud en groen, met drie koeëls van die een in die ander''. Die helmteken was drie varings, en die wapenspreuk was ''Tenax in fide''.<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> Dr. [[Cornelis Pama]] het die wapen ontwerp. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kaapstadse voorstede}} [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] r8qxs8fbglurqto7ilchlar4myrx1pg 0 47428 2915845 2914737 2026-07-05T20:20:20Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ T20I-vrouewêreldbeker 2026 hersien 2915845 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – 'n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] is in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[25 April]] – 'n [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse ete vir [[Withuis]]korrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], [[Eerste Dame]] [[Melania Trump]], Visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[16 Mei]] – Die [[Kakkerlak Volksparty]], word in [[Indië]] gestig na 'n uitlating van die hoofregter van Indië, Surya Kant waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het. Binne dae het die beweging honderduisende ondersteuners gekry en aanlyn en vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gewen. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer (* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[J.C.M.D. du Plessis]], Suid-Afrikaanse leksikograaf en akademikus (* 1940). * 7 April – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[sokker]]speler en afrigter (* [[1945]]). * [[19 April]] – [[Jan Wilkens]], Suid-Afrikaanse professionele stoeier (* [[1942]]). * [[27 April]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan (* [[1932]]). * [[29 April]] – [[Craig Venter]], Amerikaanse molekulêre bioloog en sakeman (* [[1946]]). * [[8 Mei]] – [[Festus Mogae]], [[Botswana]]-politikus en derde president van Botswana (1998–2008) (* [[1939]]). * [[2 Junie]] – Peabo Bryson, Amerikaanse Sanger (* [[1951]]). * [[12 Junie]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]). * [[15 Junie]] – [[Abdullah Ibrahim]], Suid-Afrikaanse pianis en komponis (* [[1934]]). * [[22 Junie]] – [[Alan Greenspan]], Amerikaanse ekonoom (* [[1926]]). * [[24 Junie]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner (* [[1928]]). * [[29 Junie]] – [[Penelope Keith]], Engelse aktrise (* [[1940]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] m21vccaddrn7iwamudwlp3t4zbdbaye 100 48852 2915815 2915401 2026-07-05T18:15:24Z SpesBona 2720 T20I-vrouewêreldbeker 2026 hersien 2915815 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|regs|150px|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding sal word]] * Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] duur voort met uitklopwedstryde in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande. * In die eindstryd van die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir die gasvroue [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel in. [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] was die ander twee semi-finaliste. * Die [[Internasionale Krieketraad]] het die '''[[Krieketwêreldbeker 2027]]''' se datums bekend gemaak; dié toernooi sal op 4 Oktober begin en die eindstryd sal ná sewe weke se wedstryde op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word. * Twee maande ná die [[Afrikanasiesbeker 2025]]-eindstryd, wat oorspronklik deur [[Senegal]] gewen is, het die [[Konfederasie van Afrikasokker|CAF]] die titel aan [[Marokko]] toegeken. * [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] wen tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2026 hul 28ste titel algeheel, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] hul tweede titel inpalm. <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Sport|Nuus]] </noinclude> rtiqg71mvui0q2dyztmseebnm7z6xlz 0 51825 2915878 2737589 2026-07-06T08:01:58Z Aliwal2012 39067 2915878 wikitext text/x-wiki {{Mees gebruikte geldeenhede}} Die '''Amerikaanse dollar''' of '''VSA-dollar''' ([[Engels]]: ''United States dollar'' of ''US-Dollar'', [[Chamorro]]: ''Amerikanon Pesu'', [[Filippyns]]: ''Dolyar ng mga Amerikano'', [[Frans]]: ''Dollar américain'', [[Hawais]]: ''Dala —ʻAmelika'', [[Nederlands]]: ''Amerikaanse Dollar'', [[Portugees]]: ''Dólar Americano'', [[Samoaans]]: ''Amerika Tala'', [[Spaans]]: ''Dólar estadounidense'', [[Tetoem]]: ''Dólar amerikanu''; afgekort VS$) is die amptelike [[geldeenheid]] van die [[Verenigde State van Amerika]] en sy [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandgebiede]], asook van [[Bonaire]], die [[Britse Maagde-eilande]], [[Ecuador]], [[El Salvador]], [[Liberië]], die [[Marshalleilande]], die [[Gefedereerde State van Mikronesië]], [[Oos-Timor]], [[Palau]], [[Panama]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], die [[Turks- en Caicos-eilande]] en [[Zimbabwe]]. [[Lêer:Dollar Sign.svg|duimnael|links|80px|Die Amerikaanse dollar se valutateken.]] Die VSA neem die dollar in [[1792]] in gebruik. Die geldeenheid word sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] as anker-[[valuta]] in die internasionale handel beskou. Vir die rede word die pryse van [[goud]] en [[ru-olie|olie]] internasionaal in dollar uitgedruk. == Munte == {| class="wikitable sortable" |- style="background:#2E8B57;" ! Nominale waarde ! Algemene naam ! Voorkant ! Agterkant ! Portret en ontwerpdatum ! Agterste motief ! Gewig ! Deursnee ! Materiaal ! Rand |- | Cent<br />1¢ | ''penny'' | [[Lêer:US One Cent Obv.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Lêer:2005 Penny Rev Unc D.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Abraham Lincoln]] | Unieskild | 2,5&nbsp;g | 19,05&nbsp;mm | 97,5%&nbsp;[[Sink|Zn]] bedek met 2,5%&nbsp;[[Koper|Cu]] | Glad |- | Vyf sent<br />5¢ | ''nickel'' | [[Lêer:Jefferson-Nickel-Unc-Obv.jpg|raamloos|upright=0.4]] | [[Lêer:US Nickel 2013 Rev.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Thomas Jefferson]] | [[Monticello]] | 5,0&nbsp;g | 21,21&nbsp;mm | 75%&nbsp;Cu<br />25%&nbsp;[[Nikkel|Ni]] | Glad |- | Dime<br />10¢ | ''dime'' | [[Lêer:Dime Obverse 13.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Lêer:Dime Reverse 13.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[olyf]]tak, fakkel, [[eike]]tak | 2,268&nbsp;g | 17,91&nbsp;mm | 91,67%&nbsp;Cu<br />8,33%&nbsp;Ni | 118 riete |- | Kwarter dollar<br />25¢ | ''quarter'' | [[Lêer:2021-P US Quarter Obverse.jpg|raamloos|upright=0.4]] | [[Lêer:Washington Quarter Silver 1944S Reverse.png|raamloos|upright=0.4]] | [[George Washington]] | verskeie; vyf ontwerpe elke jaar | 5,67&nbsp;g | 24,26&nbsp;g | 91,67%&nbsp;Cu<br />8,33%&nbsp;Ni | 119 riete |- | Halwe dollar<br />50¢ | ''half'' | [[Lêer:US Half Dollar Obverse 2015.png|raamloos|upright=0.4]] | [[Lêer:US 50 Cent Rev.png|raamloos|upright=0.4]] | [[John F. Kennedy]] | Presidensiële Seël | 11,34&nbsp;g | 30,61&nbsp;mm | 91,67%&nbsp;Cu<br />8,33%&nbsp;Ni | 150 riete |- | Dollarmunt<br />$1 | ''dollar coin'', ''golden dollar'' | | [[Lêer:2003 Sacagawea Rev.png|raamloos|upright=0.4]] | Profiel van [[Sacagawea]] met haar kind, [[Jean Baptiste Charbonneau]] | [[Amerikaanse arend]] in vlug (2000–2008), verskeie; nuwe ontwerpe elke jaar | 8,10&nbsp;g | 26,50&nbsp;mm | 88,5%&nbsp;Cu<br />6%&nbsp;Zn<br />3,5%&nbsp;[[Mangaan|Mn]]<br />2%&nbsp;Ni | Geletterd |} == Banknote == [[Lêer:USDnotes.png|duimnael|Huidige banknote van die Amerikaanse dollar.]] [[Lêer:DOLLAR AND EURO IN THE WORLD.svg|duimnael|Gebruik van Amerikaanse dollar en Euro wêreldwyd: {{sleutel|#099811|Verenigde State van Amerika}} {{sleutel|#99ff9e|Ander lande wat die Amerikaanse dollar as geldeenheid gebruik}} {{sleutel|#999909|Geldeenhede met 'n vaste wisselkoers aan die Amerikaanse dollar}} {{sleutel|#ffff99|Geldeenhede met 'n smal wisselkoers aan die Amerikaanse dollar}} <br /> {{sleutel|#092d98|Europese Ekonomiese en Monetêre Unie}} {{sleutel|#98b3ff|Ander lande wat die Euro as geldeenheid gebruik}} {{sleutel|#6e328b|Geldeenhede met 'n vaste wisselkoers aan die Euro}} {{sleutel|#cc99ff|Geldeenhede met 'n smal wisselkoers aan die Euro}}]] {| class="wikitable" |- style="background:#2E8B57;" ! Benaming ! Voorkant ! Agterkant ! Portret ! Agterste motief ! Eerste reeks ! Jongste reeks |- | Een dollar | [[Lêer:US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg|250px]] | [[Lêer:US one dollar bill, reverse, series 2009.jpg|250px]] | [[George Washington]] | Groot Seël van die Verenigde State | 1963-reeks | 2013-reeks |- | Twee dollar | [[Lêer:US $2 obverse.jpg|250px]] | [[Lêer:US $2 reverse.jpg|250px]] | [[Thomas Jefferson]] | ''Onafhanklikheidsverklaring'' deur John Trumbull | 1976-reeks | 2013-reeks |- | Vyf dollar | [[Lêer:US $5 Series 2006 obverse.jpg|250px]] | [[Lêer:US $5 Series 2006 reverse.jpg|250px]] | [[Abraham Lincoln]] | Lincoln-gedenksaal | 2006-reeks | 2013-reeks |- | Tien dollar | [[Lêer:US10dollarbill-Series 2004A.jpg|250px]] | [[Lêer:US $10 Series 2004 reverse.jpg|250px]] | [[Alexander Hamilton]] | Amerikaanse Departement van Tesourie | 2004A-reeks | 2013-reeks |- | Twintig dollar | [[Lêer:US20-front.jpg|250px]] | [[Lêer:US20-back.jpg|250px]] | [[Andrew Jackson]] | [[Withuis]] | 2004-reeks | 2013-reeks |- | Vyftig dollar | [[Lêer:50 USD Series 2004 Note Front.jpg|250px]] | [[Lêer:50 USD Series 2004 Note Back.jpg|250px]] | [[Ulysses S. Grant]] | [[Capitol]] | 2004-reeks | 2013-reeks |- | Eenhonderd dollar | [[Lêer:New100front.jpg|250px]] | [[Lêer:New100back.jpg|250px]] | [[Benjamin Franklin]] | Onafhanklikheidssaal | 2009-reeks | 2013-reeks |} == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Money of the United States|Amerikaanse dollar}} * {{en}} [https://www.federalreserve.gov/ Amptelike webwerf van die Federale Bank van die VSA] * {{de}} {{en}} {{fr}} [https://www.bis-ans-ende-der-welt.net/USA-B.htm Historiese en onlangse banknote van die Verenigde State van Amerika] {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Ecuador]] [[Kategorie:Ekonomie van Zimbabwe]] [[Kategorie:Ekonomie van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:El Salvador]] [[Kategorie:Gefedereerde State van Mikronesië]] [[Kategorie:Geldeenhede]] [[Kategorie:Karibiese Nederland]] [[Kategorie:Marshalleilande]] [[Kategorie:Oos-Timor]] [[Kategorie:Palau]] [[Kategorie:Panama]] [[Kategorie:Turks- en Caicoseilande]] lfm64cqdzko4vbnjlaeoykl3x4pyhhr 0 55882 2915885 2869938 2026-07-06T08:53:58Z Aliwal2012 39067 /* Trivia */ 2915885 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Bergpas | naam = Pakhuispas | beeld = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | duimdrukkerkaart= Wes-Kaap | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van die Pakhuispas in die Wes-Kaap | breedtegraad = 32 | breedtegraad_m = 8 | breedtegraad_s = 0 | breedtegraad_NS = S | lengtegraad = 19 | lengtegraad_m = 2 | lengtegraad_s = 1 | lengtegraad_OW = O | kaart = | kaartonderskrif = | ligging = Tussen [[Clanwilliam]] en [[Calvinia]] | helling = 1:9 | hoogte = 905 m | lengte = 25 km | oppervlak = Teer | ingenieur = [[Thomas Bain]] | jaar begin = | jaar voltooi = 1877 | verbou = | bergreeks = [[Sederberg]] | pad = R364 }} Die '''Pakhuispas''' is 'n [[bergpas]] in die [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika. Die pas dra die [[R364 (Suid-Afrika)|R364]]-streeksroete oor die Pakhuisberge, die noordelike uitlopers van die [[Sederberg]] en verbind [[Clanwilliam]] met [[Calvinia]]. 'n Suidoostelike afdraaipad lei na die [[Biedouwvallei]] en [[Wupperthal]]. Die pas is 25&nbsp;km lank, bereik 'n hoogte van 905&nbsp;m bo seespieël en is met 'n helling van 1:9 besonder steil. == Geskiedenis == Die pas is deur [[Thomas Bain]] gebou. Dit het hom drie jaar geneem om die pas te voltooi en die pas is in 1877 geopen. In die 1960's is verbeteringe vir die eerste keer aangebring; 'n bewys van Thomas Bain se vakmanskap. Die pas is gedurende 2009 in sy geheel geteer. == Trivia == Gedurende die konstruksietyd het Thomas Bain verskeie belangrike rotstekeninge van die [[San]] in die omgewing ontdek. Sowat 15&nbsp;km vanaf Clanwilliam gaan die pad verby die graf van [[C. Louis Leipoldt]], die bekende [[Afrikaanse digter]]. Daar is ook verskeie staproetes in die omgewing.<ref>''Passes & Poorts''. Marion Whitehead. 2010. {{ISBN|978-1-77009-805-3}}</ref><ref>''[[Op Pad in Suid-Afrika]]''. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref> == Vlug SAAF 647 == Gedurende Desember [[1946]] het 'n [[Junkers Ju 86]] vliegtuig (Vlug SAAF 647) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] in die 1&nbsp;077&nbsp;m hoë Pakhuispiek vasgevlieg. Almal aan boord het gesterf. Die vliegtuig was op pad van [[Pretoria]] na [[Kaapstad]] met 'n vrag laaghout aan boord, en dit was op die betrokke dag mistig in die omgewing.<ref>''Weg!'' (tydskrif) Mei 2012-uitgawe.</ref> == Sien ook == * [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}} [[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] 7yjalhnzc89row1gp5r0b1gs2nuvj0c 0 55898 2915820 2862201 2026-07-05T18:39:16Z JMK 649 teksdetails 2915820 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Hottentot | image = Hottentot seabream at Finlay's Point PA011672.JPG | image2 = Annals of the South African Museum - Annale van die Suid-Afrikaanse Museum (1935) (17801192103).jpg | image2_caption = Enkeling te Finlay's Point naby [[Simonstad]],<br>en 'n skematiese uitbeelding | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Perciformes]] | familia = [[Sparidae]] | genus = [[Pachymetopon]] | species = ''P. blochii'' | subspecies = | taxon = Pachymetopon blochii | binomial_authority = ([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], [[1830]]) | synonyms = ''Cantharus blochii'' <small>(Valenciennes, [[1830]])</small> <br /> ''Cantharus castelnaui'' <small>([[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1860)</small><br /> ''Caranthus blochii'' <small>(Valenciennes, [[1830]])</small><br /> ''Pachymetopon canescens'' <small>(Norman, [[1935]])</small><ref>[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=218607 MarineSpecies.org] {{en}}</ref> }} Die '''hottentot''' (''Pachymetopon blochii'') is 'n [[vis]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Die vis kom van die [[Namibië|Namibiese]] kus tot in [[Tafelbaai]], [[Valsbaai]] en oor die [[Agulhasbank]] voor. By tye word dit tot in [[Algoabaai]] aangetref. In [[Engels]] staan dit as die ''hottentot seabream'' bekend. == Voorkoms == Die vis is vet, silwergrys met [[Vis#Vinne|donker vinne]], 'n [[blougrys]] pens en 'n klein bek. Die vis word 54&nbsp;cm lank en tot 3&nbsp;kg swaar. == Habitat == Dit kom voor in vlak rotsagtige gebiede en kelpbeddings tot op 'n diepte van 55&nbsp;m. Die vis is 'n [[omnivoor]]. [[Lêer:Pachymetopon blochii and Ecklonia maxima P4110371.JPG|links|duimnael|235px|'n Hottentotskool in die kelpbeddings van [[Valsbaai]]]] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bronne == * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]. 1967. [[Eric Rosenthal]]. * Gids tot die Kusgebiede van Suid-Afrika. Jacana Media. 2007. {{ISBN|978-1-77009-215-0}} * Sea Fishes of Southern Africa. Rudy van der Elst & Dennis King. 2006. {{ISBN|978-1-77007-345-6}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * http://www.fishbase.org/summary/Pachymetopon-blochii.html * http://eol.org/pages/204359/overview{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] flmrq1eufy2n373g6u8m1oecwe3f2a2 0 56550 2915841 2909299 2026-07-05T19:59:26Z Jcb 223 2915841 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die geleerde en politikus. Vir die artikel oor die Kaapse staatsman, sien [[Onze Jan Hofmeyr]].'' {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Jan Hendrik Hofmeyr | beeld = Hofmeyr.jpg | beeldonderskrif = Jan Hendrik Hofmeyr in die 1940's | orde = Minister van Mynwese | termynaanvang = [[16 Januarie]] [[1948]] | termyneinde = [[4 Junie]] [[1948]] | eersteminister = [[Jan Christian Smuts]] | voorganger = [[Sidney Frank Waterson]] | opvolger = [[Eric Louw]] | geboortenaam = Jan Frederik Hendrik Hofmeyr | geboortedatum = {{Geboortedatum|1894|3|20}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1894|3|20|1948|12|3}} | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = [[Suid-Afrikaanse Party]] (1929–1934)<br />[[Verenigde Party]] (1934–1948) | orde2 = Minister van Finansies | termynaanvang2 = [[1933]] | termyneinde2 = [[1948]] | eersteminister2 = [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] | voorganger2 = [[Nicolaas Havenga]] | opvolger2 = [[Frederick Sturrock]] | orde3 = Minister van Onderwys | termynaanvang3 = [[1939]] | termyneinde3 = [[1948]] | eersteminister3 = [[Jan Smuts]] | voorganger3 = [[Henry Fagan]] | opvolger3 = [[Albert Jacobus Stals]] | orde4 = | termynaanvang4 = [[1933]] | termyneinde4 = [[1938]] | eersteminister4 = [[Barry Hertzog]] | voorganger4 = [[Daniël François Malan]] | opvolger4 = Henry Fagan | orde5 = Minister van Mynwese, Indiensneming en Maatskaplike Sake | termynaanvang5 = [[1936]] | termyneinde5 = [[1938]] | eersteminister5 = [[Barry Hertzog]] | voorganger5 = [[Patrick Duncan]] <small>(Mynwese)</small><br />[[Adriaan Fourie]] <small>(Indiensneming en Maatskaplike Sake)</small> | opvolger5 = [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] <small>(Mynwese)</small><br />[[Harry Lawrence]] <small>(Indiensneming)</small><br />Henry Fagan <small>(Maatskaplike Sake)</small> | orde6 = [[Minister van Binnelandse Sake]] | termynaanvang6 = [[1933]] | termyneinde6 = [[1936]] | eersteminister6 = [[Barry Hertzog]] | voorganger6 = [[Daniël François Malan]] | opvolger6 = [[Richard Stuttaford]] | orde7 = Minister van Openbare Gesondheid | termynaanvang7 = [[1933]] | termyneinde7 = [[1936]] | eersteminister7 = [[Barry Hertzog]] | voorganger7 = [[Daniël François Malan]] | opvolger7 = [[Richard Stuttaford]] | orde8 = LP vir [[Johannesburg-Noord]] | termynaanvang8 = [[1929]] | termyneinde8 = [[1948]] | voorganger8 = | opvolger8 = | orde9 = Administrateur van [[Transvaal]] | termynaanvang9 = [[1924]] | termyneinde9 = [[1929]] | voorganger9 = | opvolger9 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[SACS]]<br />[[Universiteit van Kaapstad]]<br />Balliol College, Oxford | religie = [[Christendom]] | handtekening = }} '''Jan Frederik Hendrik (Jannie) Hofmeyr''' ([[Kaapstad]], [[20 Maart]] [[1894]] – [[Johannesburg]], [[3 Desember]] [[1948]]) was ’n Suid-Afrikaanse geleerde en politikus. Hoewel hy beskou is as te verlig vir sy tyd, was die algemene opvatting dat [[Jan Christian Smuts|genl. Jan Smuts]] hom uitgesoek het om hom op te volg as leier van die [[Verenigde Party]]. Hofmeyr was ’n buitengewoon begaafde student en gradueer met ’n M.A. op die ouderdom van 17 jaar. Sy lewe lank het hy poste beklee wat gewoonlik vereenselwig word met ’n veel ouer persoon: hy word prinsipaal van die Suid-Afrikaanse Skool van Myne en Tegnologie in Johannesburg op 25, wat onder sy leiding in 1922 die [[Universiteit van die Witwatersrand]] geword het. Op 30 is hy aangestel as administrateur van Transvaal en op 39 was hy ’n kabinetsminister. Op ’n ongelooflike jong ouderdom het hy, met die nominale samewerking van die oud-Vrystaatse president [[F.W. Reitz]], ''Het leven van Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' in 1913 geskryf. Toe Hofmeyr in 1919 prinsipaal van die latere Universiteit van die Witwatersrand word, het hy ’n lewenslange band gesmee, want hoewel sy wortels in die Kaap was, was die optrede van die volwasse lewe hoofsaaklik gesentreer om Transvaal. Toe hy die universiteit in 1924 verlaat, was dit om administrateur van Transvaal te word. Sy vyf jaar lange ampstermyn het hom op ’n blink loopbaan in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] voorberei. Hofmeyr was vise-kanselier van Wits van 1926 tot 1930 en kanselier van 1938 tot en met sy dood. Hy het ook inspraak in die universiteit se lot gehad as minister van onderwys van 1933 tot 1938 en weer van 1939 tot 1948. Sedert 1933 het hy weldra in die meeste kabinetsposte waargeneem en was hoogs veelsydig sowel as bekwaam. As redenaar in die Parlement het hy geen gelyke gehad nie. Hy het die vermoë gehad om die swakhede in sy teenstander se argument uit te lig en hulle te verpletter sonder kwaadwilligheid. Hy was boonop geheel en al tweetalig en het as minister gesorg dat hy al die feite het sodat hy ’n formidabele figuur was om te probeer opponeer. Hy het ook oor ’n buitengewone geheue en ondernemingsgees beskik. Hofmeyr se voortydige dood kan deels toegeskryf word aan die swaar werklas wat genl. Smuts aan hom toevertrou het. Smuts het weliswaar gehelp om die oorlog in [[Europa]] te wen, maar tuis het hy nie net die verkiesing verloor nie, maar ook die beste en mees waarskynlike kandidaat om sy nalatenskap te laat voortleef. Suid-Afrika het een van die helderste liberale stemme in sy politiek verloor.<ref name="zar">{{en}} [http://zar.co.za/hofmeyr.htm Biographies of special South Africans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160516045743/http://zar.co.za/hofmeyr.htm |date=16 Mei 2016 }}. URL besoek op 18 Mei 2016.</ref> == Herkoms en kleuterjare == [[Lêer:AB JH & Deborah Hofmeyr circa 1898.jpg|duimnael|links|AB, Hennie en Deborah Hofmeyr in omtrent 1898]] Jan Frederik Hendrik Hofmeyr was die jongste kind van Andries Brink Hofmeyr ([[26 Julie]] [[1851]] – [[17 Maart]] [[1897]]). Laasgenoemde was eers met Clara Gertruida Margaretha Rossouw ([[23 Desember]] [[1850]] – [[23 Maart]] [[1884]]) getroud en vier dogters is uit hierdie huwelik gebore. Sy tweede vrou, met wie hy op 13 Desember 1887 getroud is, was Deborah Catherina Beyers ([[5 Desember]] [[1863]] – [[27 Julie]] [[1959]]). Hul eerste kind was Andries Beyers ("A.B.") Hofmeyr, gebore binne ’n jaar na hul troue.<ref>Paton, infra, p. 4.</ref> Dit was eers vyf jaar later dat hul tweede seun op 20 Maart 1894 gebore is. Hoewel hy by sy doop die tweede naam Frederik gekry het, het hy dit nooit gebruik nie en het hy sy lewe lank net as J.H. Hofmeyr bekend gestaan.<ref>{{en}} Alan Paton, South African Tragedy, The Life and Times of Jan Hofmeyr, verkort deur Dudley C. Lunt, Charles Scribner’s Sons, New York, p. 3</ref> In sy kinderjare was sy noemnaam altyd Hennie gewees.<ref name="Paton_p51">Paton, supra, bl. 51</ref> Hennie se vader, ’n sagsinnige en ingetoë man,<ref>Paton, supra, bl. 3 skryf dat hy "quiet and unassuming" was.</ref> wat voor Hennie se derde verjaardag oorlede is,<ref>Paton ,supra, p. 5.</ref> was die sakebestuurder van die koerant [[Ons Land]] en die sekretaris van die [[Afrikanerbond]]. Hy was ’n neef van [[Onze Jan Hofmeyr]] omdat hy die seun van ’n jonger broer, Andries Brink Hofmeyr (1820–1870), van Onze Jan se vader was. Hennie Hofmeyr was dus nie ’n broerskind van Onze Jan nie, maar ’n seun van sy neef.<ref>Paton, supra, bl. 3</ref> Deborah Beyers het uit ’n bekende ou [[Stellenbosch|Stellenbosse]] familie gestam. Sy was ’n reguit, heerssugtige, bekrompe en ontembare mens en was bekend vir haar rondborstige en openhartige uitsprake.<ref name="Paton_p4">Paton, supra, bl. 4.</ref> Haar jongste seun was stil en saggeaard. Vroeg reeds was hy leersaam en gehoorsaam aan sy moeder aan wie hy baie geheg was.<ref name="Paton_p4" /> Toe Hennie twee jaar oud was, het hy baie siek geword en sy moeder het hom liefderyk en met groot toewyding verpleeg. Sy herstel het hul verhouding versterk en bevestig.<ref name="Paton_p4" /> Hennie Hofmeyr is in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] gedoop, maar hy ontvang sy godsdienstige onderrig in die Baptistekerk en gevolglik in Engels. Sy moeder het haar tot die Baptiste gewend toe die predikant van die Groote Kerk haar tydens Hennie se vroeë en ernstige siekte nie die praktiese hulp gebied het wat sy verwag het nie.<ref name="Paton_p4" /> Dit was juis in die Baptistekerk wat sy moeder besef het dat hy buitengewoon begaafd was. Hy was maar net 5 jaar oud toe sy agterkom dat hy vlot Engels kon lees. Hy kon ook Hollands lees toe hy die Groote Kerk met sy ouma besoek het.<ref>Paton, supra, bl. 5.</ref> By die Sondagskool van die Baptistekerk het hy almal beïndruk deur niks wat hy geleer het, te vergeet nie. Eendag het ’n gereelde kerkganger hom ná ’n kerkdiens gevra waaroor die dominee gepreek het. Tot sy verbasing het Hennie omtrent die hele preek woord vir woord herhaal.<ref>Paton, supra, bl. 6</ref> Sy ma het Hennie geleer dat God nie onderskei tussen ryk en arm of wit en swart nie, want voor Hom was almal gelyk.<ref name="Paton_p7">Paton, supra, bl. 7.</ref> Tydens sy latere lewe het hulle gewoonlik Presbiteriaanse dienste bygewoon. Jannie Hofmeyr is nooit aangeneem nie, maar die Christelike godsdiens, in sy Protestantse en aanvanklik fundamentalistiese vorm, het lewenslank ’n wesentlike en blywende invloed op hom uitgeoefen; baie van sy politieke beskouings het uit sy sterk godsdienstige oortuigings voortgekom. Sy was, wat haar begaafde, jongste seun betref het, oormatig beskermend. Met haar sterk persoonlikheid het ’n regstreekse, oorweldigende invloed op haar delikate en knap seun se opvoeding en die vorming van sy karakter uitgeoefen. As gevolg van ’n geneesheer se voorspelling – toe Jannie Hofmeyr drie jaar oud was – dat hy óf ’n genie sou word óf jonk sou sterf, het sy moeder ’n neurotiese vrees ontwikkel dat hy voortydig sou sterf en dit het haar oordrewe besorg oor sy gesondheid gemaak.{{feit}} Sy het Jannie se huislike lewe tot sy dood oorheers en sodoende doeltreffend gekeer dat hy ooit sou trou; later in sy lewe was sy blykbaar wel ten gunste van ’n huwelik, maar slegs as sy keuse van ’n huweliksmaat haar goedkeuring sou wegdra. Haar invloed het ook ingewerk op sy hele openbare loopbaan. As intens godsdienstige vrou het sy heel moontlik bygedra tot sy geloof dat as hy slegs met alle mag alles doen wat sy hand vind om te doen, God op sy tyd alle dinge aan hom sou skenk. Hierdie opvatting het ten grondslag gelê van die politieke besluiteloosheid wat eers so kenmerkend van sy loopbaan was en dit ten slotte geskend het. Jannie Hofmeyr is ook geïnhibeer deur sy nabyheid aan die indrukwekkende gestalte van genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]], wat hom terselfdertyd geïntrigeer en gefassineer het en aan wie hy eindelik volledige trou toegesweer het.{{feit}} == Skool en universiteit == === SACS (1902–1906) === [[Lêer:Hofmeyr-saal SACS.jpg|duimnael|links|Die J.H. Hofmeyr-gedenksaal en -biblioteek is deur oudleerders van [[SACS]] by die skool opgerig]] Jannie was byna 8 jaar oud toe hy in 1902 vir die eerste keer skool toe gegaan het.<ref name="Paton_p7" /> [[SACS]] (South African College School) was trots daarop dat hulle Engelse, Afrikaanse en Joodse seuns in harmonie met mekaar onderrig het.<ref name="Paton_p7" /> Destyds het skole net een manier geken om begaafde kinders te hanteer. Dit was om hulle onmiddellik te bevorder na die volgende standerd. Hulle het hul min aan die kind se emosionele en sosiale ontwikkeling gesteur. In sy eerste twee jaar op skool het Jannie vyf jaar se onderrig voltooi. Na nog twee jaar het hy ’n verdere vier akademiese jare voltooi. In 1906 het hy darem ’n volle jaar in matriek deurgebring, net om dit op 12-jarige ouderdom met vlieënde vaandels deur te kom.<ref>Paton, supra, bl. 9.</ref> Hy het eerste gestaan in sy skool en derde in die kolonie. Maar sy vyf jaar by SACS was nie gelukkige jare nie. Reeds toe hy daar aankom was hy kort en bonkig en het hy brille met baie dik lense gedra.<ref name="Paton_p8">Paton, supra, bl. 8.</ref> Hy was passievol oor krieket, maar kon dit nooit eintlik baasraak nie. In matriek, terwyl sy klasmaats in hul rugbybaadjies of flenniebroeke flankeer het, het Jannie in sy kortbroekmatroospakkie rondgedwaal en met albasters gespeel.<ref name="Paton_p8" /> Voordat hy universiteit toe gegaan het, het Onse Jan 'n vaderlike gesprek met hom gehad. Hy het Hennie meegedeel dat karakter belangriker as intellektuele prestasie was. Dit het groot inslag by Hennie gevind en hy het dit met hart en siel aanvaar.<ref>Paton, supra, bl. 10.</ref> === Suid-Afrikaanse Kollege (1907–1911) === [[Lêer:Thirteen year old jan hofmeyr is already at university.jpg|duimnael|Dertien jaar oud en reeds op universiteit]] Destyds was die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] die enigste universiteit in suidelike Afrika. Dit het studente geëksamineer, maar hulle nie onderrig nie. Dit was gedoen deur die konstituerende kolleges soos die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] in Kaapstad. Hennie het ’n spesiale beurs van die Kollegeraad ontvang om daar te studeer. Hy kon kies tussen ’n BA in Tale of ’n BA in Wetenskap. Hy het eersgenoemde gekies. Die kollege het aangedring dat hy 3 jaar moes studeer om die graad te voltooi.<ref name="Paton_p11">Paton, supra, bl. 11.</ref> Op twaalfjarige ouderdom het sy universiteitsloopbaan in 1907 ’n aanvang geneem. Hy het steeds kortbroek gedra.<ref>Paton, supra, bl. 11. Een van die professore het sy ma gevra dat hy langbroek moes dra, maar sy het geweier.</ref> In sy tweede jaar het Hennie by die debatsvereniging en die CSV aangesluit.<ref name="Paton_p11" /> Dit was ook die jaar waarin Alfred Hoernlé die professor van filosofie geword het. Hofmeyr het groot bewondering vir hierdie leier van liberale denke in Suid-Afrika gehad.<ref name="p12">Paton, supra, bl. 12.</ref> Daardie jaar het hy ook die medaljes ontvang vir al 5 sy kursusse: Latyn en Klassieke Filologie, Grieks, Engels, Filosofie en Hollands.<ref name="p12" /> Hennie se beste vriend was steeds Theo Haarhoff, maar hy was nog by SACS. Hulle was ewe tuis in Engels en Afrikaans en beide van hulle is opgevoed in streng en gelowige huise. Beide was lief vir Latyn en Grieks. Dan het beide graag krieket gespeel, maar geeneen was behendig daarmee nie.<ref>Paton, supra, p. 13</ref> Aan die einde van 1909 het Hennie sy BA-graad met onderskeiding verwerf. Nie alleen het hy eerste in sy klas gestaan nie, maar hy het ook die universiteit se goue penning vir Letterkunde verwerf. Daarbenewens het hy ook ’n [[Rhodes-beurs]] ontvang. Daar is toe wyslik besluit om hom terug te hou en hy gaan eers in 1913 na [[Universiteit van Oxford|Oxford]].<ref>Paton, supra, bl. 15.</ref> Sommige waarnemers meen daar is toe reeds ’n mate van skade aangerig; die feit dat hy klasse saam met jong mans moes volg wat van vier tot vyf jaar ouer as hy was, het Hofmeyr baie eensaam laat word. In 1910 het hy die BA-graad in die Natuurwetenskap verwerf. Daarna kon hy terugkeer na sy klassieke studies en in 1911 verwerf hy met onderskeiding 'n MA-graad in Klassieke Tale.<ref name="Paton_p17">Paton, supra, bl. 17.</ref> Beide grade is toegeken deur die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop ná studie aan die Suid-Afrikaanse Kollege. Hy was teen dié tyd ’n leier in die Christen-Studentevereniging. Sy siening van geloof was besig om te skuif van die Baptiste se beheptheid met sonde, bloed en redding na die Anglikane se siening van diens en toewyding.<ref name="Paton_p17" /> By die debatsvereniging was hy 'n sterk ondersteuner van die Kaapse liberale tradisie. Nie-blankes moes, indien hulle die nodige kwalifikasies gehad het, toegelaat word om aan die regering deel te neem. Volgens hom was daar breedweg twee naturellebeleide moontlik. Die eerste een was 'n beleid van segregasie, 'n beleid van onderdrukking, 'n beleid van die donker eeue. Die ander een was die verligte beleid, wat nie geïnspireer was deur vooroordeel nie, maar deur politieke wysheid, geregtigheid, dienstigheid en noodsaaklikheid. Laasgenoemde was die beleid wat hy ondersteun het.<ref>Paton, supra, bl. 24.</ref> In 1912 het Hennie Hofmeyr ''The life of Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' geskryf nadat hy ’n opdrag aanvaar het van ’n komitee onder voorsitterskap van sen. [[F.S. Malan]] om teen ₤10 per maand die lewensgeskiedenis van [[Onze Jan Hofmeyr]] in Engels te boek te stel. Dit het hy gedoen in samewerking met oudpres. [[F.W. Reitz]], destyds president van die Unie-senaat, wat grotendeels in raadgewende hoedanigheid pleks van as medeskrywer opgetree het. Dié boek, wat in 1913 in Kaapstad verskyn, is omvangryk, deeglik en feitelik akkuraat, maar word ook as “oppervlakkig” beskryf, blykbaar ’n gevolg van die skrywer se jeugdige ouderdom. Hy het self dié groot biografiese studie van 730 bladsye in Nederlands as ''Het leven van Jan Hendrik Hofmeyr (Onze Jan)'' vertaal voor hy na Oxford vertrek het.<ref>Paton, supra, bl. 19.</ref> === Oxford (1913–1916) === [[Lêer:Balliol College Feb 2005.jpg|duimnael|links|270px|Die fasade van Balliol College aan Broad Street, [[Oxford]]]] Hofmeyr en sy ma het op 20 September 1913 na Engeland, Oxford en Balliol vertrek. Hy was 19 jaar oud en het darem ’n langbroek gedra.<ref>Paton, supra, bl. 14</ref> Mevrou Hofmeyr het losies gevind in Wellington Square, maar hy het in sy kollege tuisgegaan.<ref>Paton, supra, bl. 35.</ref> Op sy kaggelrak was ’n foto van een van sy helde, sy grootoom generaal C.F. Beyers.<ref>Paton, supra, bl. 40.</ref> Hofmeyr het besluit om sy studie in die klassieke tale voort te sit. By Oxford het hulle dit "literae humaniores" genoem. Die kursus was in twee verdeel: "Mods" en "Greats". Normaalweg sou dit vier jaar neem om "Greats" te voltooi, maar Hofmeyr kon dit in drie jaar doen weens sy vorige studies.<ref>Paton, supra, bl. 31.</ref> Hofmeyr en sy ma het by die plaaslike Presbiteriaanse gemeente aangesluit.<ref>Paton, supra, bl. 26.</ref> Hy was egter baie meer aktief in die Balliol Boys Club, waar die windmakers van die kollege na die arm seuns van die stad uitgereik het.<ref>Paton, supra, bl. 28.</ref> Hy het steeds in debattering belang gestel. Hy het selfs deelgeneem aan debatte van die beroemde Oxford Union.<ref>Paton, supra, bl. 33</ref> Aan Oxford was hy goed bevriend met C.K.J. Underhill en A.E. King, albei vrygeselle en laasgenoemde ’n spoorwegbeampte.<ref>Paton, supra, bl. 26 en 30</ref> Dit was die eerste keer in sy lewe wat hy Indiërs op gelyke voet teëgekom het. Hy was nogal geskok.<ref>Paton, supra, bl. 27</ref> Teen sy finale jaar het hy ontslae geraak van sy rassevooroordeel wat hy uit Suid-Afrika gebring het. Hy het bevriend geraak met J. Matthai, afkomstig van Madras Universiteit. Matthai het later 'n minister in Nehru se kabinet geword.<ref>Patron, supra, p. 46.</ref> Aan die einde van Hofmeyr se eerste jaar het hulle huis toe gekom vir die lang vakansie.<ref>Paton, supra, bl. 36.</ref> Terwyl hulle in Suid-Afrika was, het Engeland op 4 Augustus 1914 oorlog teen Duitsland verklaar.<ref>Paton, supra, bl. 38.</ref> Engeland het Suid-Afrika gevra om [[Duits-Suidwes-Afrika]] binne te val, maar toe Botha dit met sy kommandante bespreek, was kommandant-generaal C.F. Beyers en ses ander kommandante daarteen gekant.<ref>Paton, supra, bl. 41.</ref> Op die ou end het Beyers gerebeleer. Op die dag waarop generaal de la Rey begrawe is, het Hofmeyr en sy ma op die skip geklim om na Engeland te reis.<ref>Paton, supra, bl. 42.</ref> Sy het besluit om sy noemnaam na Jan te verander, maar sy sou hom daarna Jantjie noem.<ref name="Paton_p51" /> Met hul terugkeer na Oxford het Jan geweier om by die oorlog aan te sluit, maar hy het ook Beyers se foto van sy kaggelrak verwyder.<ref>Paton, supra, bl. 43.</ref> Een van Hofmeyr se eksaminatore het die volgende te sê gehad oor die aard van sy briljantheid: Hy het ’n wonderbaarlike vermoë gehad om orde te skep uit enige materiaal wat aan hom voorsien is. Hy kon dit dan verstaan, ontleed, weer aanmekaar sit en dan dit en sy eie gevolgtrekkings goed onthou.<ref>Paton, supra, bl. 32.</ref> Hofmeyr was die enigste student van Balliol wat in 1916 sy "Greats" in die eersteklas kon slaag.<ref name="Paton_p46">Paton, supra, bl. 46.</ref> Oxford het hom ’n breë klassieke agtergrond gegee en terselfdertyd sy diepe Suid-Afrikaanse patriotisme versterk. In later jare het hy ’n eregenoot van sy kollege, Balliol, geword. Sy kollega in die VP. sir [[Patrick Duncan]], het aan dieselfde kollege gestudeer. Hofmeyr was baie gelukkig in Oxford en sy biograaf, [[Alan Paton]], skryf in dié opsig: "Sy moeder, sy land, en Oxford – dit was die drie groot liefdes van sy lewe."<ref name="Paton_p46" /> Hoewel hy die hoë Anglikanisme nie begryp het nie en hy nooit heeltemal op sy gemak gevoel het tussen seuns uit die Britse privaat skole nie – wie se grootse selfvertroue alles wat Afrikaner is in hom laat uitkom het – het Hofmeyr bekendheid in die Oxford Union verwerf en geluk sowel as ’n beter begrip van die Britte in die Balliol Boys’ Club gevind. Hy het ’n republikein gebly, maar het begin om die ideaal van ’n Gemenebes te ondersteun. Daarom was hy ontstel deur die strydlustigheid van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] se [[Nasionale Party]]. == Akademikus (1916–1924) == Jan Hofmeyr het in 1916 na Suid-Afrika teruggekeer en aanvaar ’n betrekking as dosent in klassieke tale aan die Suid-Afrikaanse Kollege, sy alma mater in Suid-Afrika.<ref name="Paton_p48">Paton, supra, bl. 48</ref> Dieselfde jaar het hy die J.B. Ebden-prys verower met ’n opstel (wat later gepubliseer is) oor ''History and control of national debts with special reference to their liquidation'' (Kaapstad, 1918).<ref name="Paton_p48" /> In Desember 1916 is hy aangestel as professor in klassieke tale aan die South African School of Mines and Technology, Johannesburg.<ref>Paton, supra, bl. 49</ref> Hy was maar 22 jaar oud. In Johannesburg het Hofmeyr gereeld openbare vergaderings toegespreek en hy was uitgesproke oor politieke aangeleenthede. Hy het ook op verskeie subkomitees van die senaat gedien. Aan die einde van 1918 het hy die senaat in kennis gestel dat hy as professor van Grieks by die Universiteit van Kaapstad aangestel is en dat hy sy pos in April 1919 wou opneem.<ref>Paton, supra, bl. 54</ref> In Januarie is die prinsipaal van die School of Mines oorlede na 'n lang siekbed. Heel onverwags is die pos aan Hofmeyr aangebied. Hofmeyr het besluit om dit te aanvaar op voorwaarde dat Kaapstad hom onthef het van sy verpligtinge.<ref>Paton, supra, bl. 56.</ref> Op 1 Augustus 1919 het die mynskool 'n universiteitskollege geword. In sy inhuldigingstoespraak het Hofmeyr gesê dat 'n universiteit toeganklik moes wees vir almal, ongeag hul klas, rykdom, ras of geloof.<ref>Paton, supra, bl. 57</ref> Dit het spoedig geblyk dat, hoewel hy uitsonderlik bekwaam was om die administrasie te behartig, sy jeug en enge opvoeding dit vir hom onmoontlik gemaak het om gesonde betrekkings met sy personeel en studente aan te knoop.<ref>Paton, supra, bl. 58 en ff.</ref> [[Lêer:TJ Haarhoff.jpg|duimnael|regs|180px|Hofmeyr en sy skoolvriend [[T.J. Haarhoff]] het ''Two studies in ancient imperialism'' geskryf (1921)]] Ten spyte van al sy verantwoordelikhede en probleme het hy tog ook in dié jare ''The Republican movement and the problem of the British Empire'' (in die ''South African Quarterly'' van Desember 1919) geskryf, waarin hy ’n Suid-Afrikaanse republiek in bondgenootskap met die Verenigde Koninkryk bepleit het;<ref>Paton, supra, bl. 61.</ref> en, in 1921 saam met prof. [[T.J. Haarhoff]] ’n pamflet, ''Two studies in ancient imperialism'' wat, hoewel bondig, een van die mees deurtastende ontledings is van die latere [[Romeinse Ryk]]. Hofmeyr se preutse hantering van ’n netelige kwessie waarby sy anatomieprofessor, E.P. Stibbe, betrokke was, het ’n lelike konfrontasie tussen die raad en die senaat uitgeloop. Stibbe het 'n vriendskap aangeknoop met 'n tikster wat by die kollege gewerk het. In November 1921 het Hofmeyr aan Stibbe geskryf dat die skyn van euwel onmiddellik gestaak moes word. Stibbe het Hofmeyr meegedeel dat hy sy neus uit sy private sake moes hou. 'n Raadsvergadering in Desember 1921 het besluit dat Stibbe se diens onmiddellik beëindig word.<ref>Paton, supra, bl. 69.</ref> Lede van die senaat was ontevrede met hierdie besluit en sommige lede het 'n spesiale vergadering aangevra. Tydens die vergadering het Stibbe gesê dat Hofmeyr se skinderbek-ma agter alles sit.<ref>Paton, supra, bl. 72.</ref> Selfs nadat die saak geskik is, was Hofmeyr steeds opgeskeep met 'n vyandige senaat, gelei deur sy ou vriende, Macmurray en Haarhoff. Ander vriendskappe het ook verbrokkel, soos dié met Rheinallt Jones, Margaret Hodgson en Hoernlé.<ref>Paton, supra, bl. 74-5.</ref> ’n Moeilike situasie is op 1 Maart [[1924]] beëindig toe genl. Smuts vir Hofmeyr as administrateur van [[Transvaal]] aanstel.<ref>Paton, supra, bl. 80.</ref> == Administrateur (1924–1929) == Hofmeyr en sy moeder het in April na die ampswoning in Bryntirion in Pretoria verhuis. Sy ma het toe 'n nuwe gewoonte ontwikkel: Sodra hy besoekers ontvang het wat amptelike sake wou bespreek, het sy elders heen gegaan om hulle alleen te laat. Hulle sou miskien weer bymekaar kom om tee te drink na afloop van die amptelike besprekings.<ref name="Paton_p83">Paton, supra, bl. 83.</ref> Hofmeyr se eerste groot toets het binne 'n paar maande plaasgevind. Smuts het 'n algemene verkiesing uitgeroep en dit toe verloor. Hertzog het eerste minister geword. Hofmeyr het onmiddellik aan hom geskryf en aangebied om te bedank, maar Hertzog het nie daarop aangedring nie.<ref>Paton, supra, bl. 85.</ref> Toe bedank die Direkteur van Onderwys en sy tweede-in-bevel, H.S. Scott, was klaarblyklik sy beste opvolger. Die probleem was dat Scott nie alleen Engelssprekend was nie, maar ook 'n Britse onderdaan. Die Nasionaliste in die Provinsiale Raad was van mening dat die tyd aangebreek het dat 'n Afrikaanssprekende aangestel word om in beheer van hul kinders se onderwys te wees.<ref>Paton, supra, bl. 86.</ref> Hofmeyr en Hertzog het die geskil op 'n baie lofwaardige wyse hanteer en op die ou end is Scott aangestel.<ref>Paton, supra, bl. 86-8.</ref> Hofmeyr was ’n besonder suksesvolle administrateur. "No one knew better than he how to manage an administrative machine, and in a few days he had mastered it" skryf Paton in sy boek. Talle provinsiale dienste is uitgebrei en verbeter en Hofmeyr het met sy bekwaamheid die Nasionaliste se teësinnige bewondering in die Provinsiale Raad afgedwing. Staatsamptenare van die Transvaal het eerbied en ontsag teenoor hom betoon.<ref name="Paton_p83" /> [[Lêer:Jan hofmeyr and his mother deborah, shortly after he relinquished the administratorship of the transvaal province.jpg|duimnael|Jan en sy moeder aan die einde van sy ampstermyn as Administrateur]] Hofmeyr se ampstermyn sou in Maart 1929 tot 'n einde kom. Die volgende algemene verkiesing moes ook in 1929 gehou word. Die briljante administrateur se politieke toekoms het besonder rooskleurig gelyk. Al die vernaamste politieke partye en groeperings wou hul by hom skaar. Die eerstes om hom te nader was die boodskappers van Tielman Roos, die leier van die Nasionale Party in Transvaal. Volgens hierdie boodskappers was Hertzog en Smuts oor die muur. Die toekoms was in die hande van Tielman Roos, Jan Hofmeyr en Oswald Pirow.<ref>Paton, supra, bl. 101.</ref> H.H. Moll, nog 'n prominente Nasionalis, het ook toenadering gesoek.<ref>Paton, supra, bl. 102.</ref> Smuts wou gehad het dat Hofmeyr vroeg reeds te kenne moes gee dat hy namens Smuts se party vir die Volksraad sou staan.<ref name="Paton_p106">Paton, supra, bl. 106.</ref> Hertzog het ook aanbiedinge aan Hofmeyr gemaak. Hy het voorgestel dat Hofmeyr nog 'n termyn as Administrateur moes dien, of selfs dat hy na Londen moes gaan as Hoë Kommissaris.<ref name="Paton_p106" /> Hofmeyr wou egter geen aanduiding gee van sy toekomsplanne nie en wou eerder op 'n lang vakansie gaan aan die einde van sy termyn.<ref>Paton, supra, bl. 108–9.</ref> == Lid van die Volksraad en Kabinet (1929–1939) == Hofmeyr het verseg om aan die algemene verkiesing van 1929 deel te neem.<ref>Paton, supra, bl. 111.</ref> Hertzog het die verkiesing loshande gewen. Die Nasionale Party het 'n volstrekte meerderheid in die Volksraad behaal.<ref>Paton, supra, bl. 114</ref> Hertzog het probeer om Tielman Roos uit die politiek te wikkel deur hom as appèlregter aan te stel.<ref>Paton, supra, p. 118</ref> Kort na die verkiesing het die L.V. vir [[Johannesburg-Noord]], Louw Geldenhuys, gesterf. Hofmeyr is deur die Suid-Afrikaanse Party benoem vir die setel en hy wen die tussenverkiesing op 23 Oktober 1929.<ref name="Paton_p117">Paton, supra, bl. 117.</ref> Tydens die tussenverkiesingstryd het [[Oswald Pirow]] vir Hofmeyr uitgedaag om sy houding oor rasseskeiding te stel. Hofmeyr het soos volg geantwoord: "Wat betref segregasie: Dit is, na my mening die mees logies-bevredigende, inderdaad ideale, beleid, maar ons moet nie vergeet dat dit nie 'n maklike beleid is om uit te voer nie; dit verlang opoffering aan ons kant … dit is 'n dringende saak om in die gesig te staar en te oorweeg of ons bereid is om die prys te betaal" <ref>Paton, supra, bl. 120.</ref> Hofmeyr was deel van 'n komitee wat belas was met die skryf 'n hoofstuk oor Suid-Afrika vir die Cambridge Geskiedenis van Britse Ryk. Die hoofstuk sou ''Coming of Age'' genoem word en is uitgegee in 1930.<ref name="Paton_p117" /> Daarin skryf hy dat daar 'n sekere ongemak in Suid-Afrika was en een van die redes was sogenaamde naturelle probleem. Hul taak was om Suid-Afrika veilig te maak vir Europese beskawing sonder om die prys van oneer te betaal. Hy en sy medeskrywers vind die term "naturelle probleem" eintlik kragteloos, want die probleem is hoe wit en swart in vrede en harmonie kon saamleef tot hul gemeenskaplike voordeel.<ref name="Paton_p117" /> Paton skryf dat die hoofstuk die produk van liberalisme in die dertigerjare was. In húl geledere was die debat rondom die aard en omvang van die stemreg wat aan anderkleuriges gegee moes word.<ref>Paton, supra, bl. 128–9.</ref> In sy boek ''South Africa'', wat in 1931 verskyn het, keer hy terug na die kwessie van segregasie. Hy skryf dat hy ten gunste daarvan was, maar dit het onmoontlik geword. Daarin, voer hy aan, lê Suid-Afrika se tragedie.<ref>Paton, supra, bl. 133. Die skrywer gebruik hierdie woorde vir die titel van sy boek.</ref> [[Lêer:Hertzog Cabinet 1933.jpg|links|duimnael|300px|Hertzog se 1933 Kabinet. Hofmeyr tweede laaste in agterste ry]] Intussen het die groot depressie en die kwessie rondom die prys van goud die groot partye tot 'n vergelyk gedwing. Dit was 'n informele geselsie tussen Hofmeyr en Pen Wessels (wie saam met Hertzog die wildernis betree het in 1912) wat die knoop deurgehak het.<ref>Paton, supra, bl. 146</ref> Daar is gepraat van hereniging en Hofmeyr was 'n groot ondersteuner daarvan. Na sy mening was dit die enigste manier om 'n behoorlike naturellebeleid te formuleer: 'n beleid wat wit mense se vrese kon oorbrug, swart mense se strewes kon bevredig en die res van die wêreld tevrede stel.<ref>Paton, supra, bl. 150.</ref> Aanvanklik was daar net 'n koalisie. Die Kabinet sou uit 6 lede van elke party bestaan.<ref>Paton, supra, bl. 152.</ref> Hofmeyr is aangestel as minister van Onderwys, Binnelandse Sake en Openbare Gesondheid.<ref>Paton, supra, bl. 154.</ref> In 1934 het [[Daniël François Malan|Daniël Malan]] en sy ondersteuners afgestig en die Gesuiwerde Nasionale Party geword. In dieselfde jaar het Smuts en Hertzog se partye saamgesmelt en die Verenigde Party geword.<ref>Paton, supra, bl. 158.</ref> Hertzog se finale oplossing vir die naturellekwessie was vervat in drie wetsontwerpe. Die eerste een was die "Representation of Natives Bill". Die aanvanklike plan was om geen meer naturelle op die Kaap se gemeenskaplike kiesersrol by te voeg nie. Swart Suid-Afrikaners sou in 4 kiesafdelings ingedeel word en elkeen sou 'n blanke verteenwoordiger in die Senaat kon verkies. Hulle sou ook elkeen 3 verteenwoordigers in die "Natives Representative Council" kon verkies. Twee van die kiesafdelings sou in die Kaapprovinsie wees en hulle sou ook elkeen een blanke verteenwoordiger na die Provinsiale Raad kon stuur.<ref>Paton, supra, bl. 169.</ref><ref>{{en}} {{cite book |first=Richard |last=Steyn |title=Jan Smuts, Unafraid of Greatness |publisher=Jonathan Ball Uitgewers |location=Johannesburg |date=2015 |page=127 }}</ref> Weens teenkanting is die wetsontwerp gewysig sodat swartes 3 blanke verteenwoordigers in die Volksraad kon verkies.<ref>Paton, supra, bl. 170.</ref> Hofmeyr was steeds gekant teen die wet, maar Hertzog het hom meegedeel dat hy die wetsontwerp in die Volksraad kon opponeer en Hertzog sou dit nie as [[mosie van wantroue]] beskou nie.<ref>Paton, supra, bl. 171.</ref> Hofmeyr het gesê dat sy eerste beswaar was dat die bepaling dat swartes drie blankes tot die Volksraad kon verkies, self 'n verskanste klousule sou word, met die gevolg dat enige (selfs opwaartse) wysiging ook 'n twee-derdes besluit moes wees.<ref>Paton, supra, bl. 175.</ref> Sy tweede beswaar was dat die wetsontwerp neerkom op die wegneem van 'n reg wat toe reeds vir 80 jaar in die Kaap bestaan het.<ref>Paton, supra, bl. 176</ref> Hy was ook gekant teen kommunale verteenwoordiging in die Parlement. Gemeenskaplike belange van al die inwoners van die land was soveel belangriker.<ref>Paton, supra, bl. 177.</ref> Hy het ook 'n waarskuwing aan sy gehoor gerig. Hy het gesê dat die ou bedeling geleerde en vermoënde swartes binne die blankes se beskawing verwelkom en aangemoedig het. Die nuwe bedeling sou hulle leiers van oproer en verset maak.<ref>Paton, supra, bl. 178.</ref> Hofmeyr se pleidooi het nie geslaag nie en die wetsontwerp het 'n wet geword. Hofmeyr het voortgegaan om sy liberale denkwyse in die Volksraad uit te bou. In Maart 1936 het een van die LV's 'n wet voorgestel om huwelike tussen verskillende rassegroepe te verbied. Sy groot beswaar was dat daar getuienis was dat 'n Indiërman 'n blanke vrou getrou het sodat sy grond in die Transvaal namens hom kon koop. Hofmeyr se kil antwoord was dat die Parlement nie 'n wet kon maak om 'n enkele geval te verbied nie.<ref>Paton, supra, bl. 188.</ref> Toe 'n ander LV beswaar maak teen die toelating van anderskleuriges by Wits en Kaapstad, het Hofmeyr hom geantwoord dat hulle nie met akademiese vryheid moes inmeng nie.<ref name="Paton_p189">Paton, supra, bl. 189.</ref> Hofmeyr het ook 'n wetsontwerp ingedien om die sekere beperking op Indiërs om grond te koop, op te hef.<ref name="Paton_p189" /> Ten einde raad het Hertzog in November 1936 vir Hofmeyr aangestel as minister van mynbou asook arbeid en aan [[Richard Stuttaford|Stuttaford]] binnelandse sake gegee.<ref>Paton, supra, bl. 195.</ref> [[Lêer:Jannie Hofmeyr en moeder.jpg|duimnael|regs|250px|Jan Hofmeyr en sy moeder, Deborah, op die trap van die Parlementsgebou in [[Kaapstad]] in 1938, die jaar waarin hy die kiesafdeling Johannesburg-Noord met ’n meerderheid van 3&nbsp;334 gewen het]] 1938 was weer 'n verkiesingsjaar. Die Verenigde Party het 'n paar setels verloor en die Nasionale Party het 'n paar meer setels gewen. Maar die Verenigde Party se meerderheid was steeds groot, want die VP het 111 setels gewen en die NP maar net 27.<ref>Paton, supra, bl. 219.</ref> Hertzog se Minister van Handel en Nywerheid, [[Adriaan Fourie]], het egter sy setel verloor en Hertzog het besluit om hom as senator te benoem, nogal as 'n persoon weens sy besondere kennis van die behoeftes en wense van nie-blankes.<ref>Paton, supra, bl. 222.</ref> Hofmeyr was ontevrede hiermee en hy bedank toe as minister. In sy toespraak aan die Volksraad het hy gesê dat Fourie se aanstelling niks minder as 'n ontering van die grondwet was nie. Dit het ook die verhouding tussen blankes en nieblankes geaffekteer. Daar kon nie toegelaat word dat nieblankes die pionne van die witman se politieke speletjies word nie. Hofmeyr was nie bereid om mede-verantwoordelik te wees vir 'n verbreking van die grondwet nie. Hy wou dit ook duidelik stel dat hy nie van plan was om 'n nuwe politieke party te stig nie.<ref>Paton, supra, bl. 222-3.</ref> Tydens die verkiesing van 1933, wat die stigting van die [[Verenigde Party]] uit die [[Nasionale Party]] en die [[Suid-Afrikaanse Party]] voorafgegaan het en waarin die twee partye saamgewerk het, wen Hofmeyr Johannesburg-Noord onbestrede. In die 1938-verkiesing vergroot hy sy meerderheid, dié keer teen A.W. Swartz van die Gesuiwerde Nasionale Party, tot 3&nbsp;334. In 1943, weer teen ’n (Herenigde) N.P.-kandidaat, vaar hy selfs beter met ’n meerderheid van 4&nbsp;046 en in die laaste verkiesing voor sy dood, dié van [[26 Mei]] [[1948]], waarin sy Verenigde Party verslaan is en hy dus sy kabinetspos verloor het, sak sy meerderheid terug tot 3&nbsp;281. In die tussenverkiesing wat sy dood te weeg gebring het, stel die NP nie weer ’n kandidaat nie en wen P.B. Bekker die setel gemaklik vir die Verenigde Party met ’n meerderheid van 4&nbsp;946.{{feit}} Hy het die hereniging van die twee hoofpartye as noodsaaklike voorbereiding op die gepoogde oplossing van die eintlike probleem van Suid-Afrika beskou, naamlik om die toekoms van die Europese beskawing in die land te verseker. Hy het sy standpunte sowel eksplisiet – in toesprake, en in sy inleiding tot ''Coming of age: studies in South African citizenship and politics'', wat hy en andere in 1930 in Kaapstad publiseer het – as implisiet in sy geskiedkundige werk ''South Africa'' (Londen, 1931) – bekendgemaak. Gedurende die ingewikkelde gebeurtenisse en versigtige onderhandelings wat tot die koalisie van die Nasionale en die Suid-Afrikaanse Party in Februarie 1933 gelei het, was Hofmeyr, saam met Louis Esselen, [[Patrick Duncan]] en [[Deneys Reitz]], een van Smuts se hoofraadgewers.{{feit}} Bevry van mede-aanspreeklikheid vir kabinetsbesluite, het Hofmeyr meer te sê gehad oor sy politieke sieninge. Dit kon hy doen in die nuwe tydskrif, ''Forum''. In sy eerste artikel, naamlik ''Faith, fear and politics'' (26 September 1938), skryf hy dat die probleem wat mense dikwels die naturellekwessie noem, onthul die geskil tussen die realis en die liberalis, wat eintlik die kwessie tussen vrees en geloof is. Die realis kyk na die feite en al wat hy sien is die oorweldigende aantal naturelle. Die gevolg is dat hy dan 'n beleid van onderdrukking volg, wat gebaseer is op vrees. Hy sien nie dat vrees aanleiding gee tot haat nie. Die liberalis kyk ook na die feite, maar hy sien ook ander feite, soos die verskille tussen wit en swart. Sy beleid is dus nie assimilasie nie. Terwyl hy die feite in die gesig staar, versaak hy nie die vaste grond van beginsel nie.<ref>Paton, supra, bl. 229.</ref> In ''My conception of liberalism'' (17 Oktober 1938) skryf hy dat liberalisme 'n filosofie en nie 'n beleid was nie. In die Suid-Afrikaanse milieu beteken dit drie dinge: die erkenning van wesenlike waarde van die mens as mens; die geloof dat alle dele van die samelewing 'n bydrae kan maak en die geleentheid moes hê om dit te doen; die vasberadenheid dat minderbevoorregtes hierdie geleentheid moes hê. Hy verklaar dat liberalisme nie gelykheid beteken het nie; dit beteken wel die verskaffing van redelike geleenthede. Liberalisme verwerp [[outoritarisme]]. Daar was sekere geestelike waardes van geregtigheid, vryheid en verdraagsaamheid wat hoër was as die ideale van dissipline en doeltreffendheid.<ref>Paton, supra, bl. 229-30</ref> Hofmeyr se vereenselwiging met ''Forum'' het mense opnuut laat gis oor ’n moontlike liberale party; dit het egter spoedig geblyk duidelik dat hy, pleks vanself ’n party te stig, verkies het om te wag totdat een werklik bestaan het. Hy het geglo dat dit wel tot stand sou kom as gevolg van die toenemende liberalisme wat hy onder die jong stedelike wit bevolking bespeur het.<ref>Paton, supra, bl. 230-33</ref> Aan die einde van 1938 het Stuttaford 'n Asiate-wetsontwerp ingedien om Indiërs te beperk om, behalwe in sekere voorgeskrewe gebiede, grond te koop. Hofmeyr en Blackwell het besluit om die wetsontwerp teen te staan. Teen daardie tyd het Hertzog genoeg gehad van hul halstarrigheid. 'n Koukusvergadering is belê. Hertzog het die vergadering meegedeel dat hulle 'n keuse gehad het: Of Hertzog bedank of die koukus stem vir 'n mosie van sensuur teen Hofmeyr en Blackwell wat geen dissipline of getrouheid gehad het nie. Die mosie is aanvaar en die twee het uit die koukus bedank.<ref>Paton, supra, bl. 239</ref> In die daaropvolgende Volksraaddebat het Hofmeyr gewaarsku dat Indiërs, eerder as om vrugteloos na geregtigheid te streef, in die toekoms mag besluit om eerder by ander nieblankes aan te sluit en dat blankes dan te doen sou kry met burgerlike ongehoorsaamheid en passiewe weerstand.<ref>Paton, supra, bl. 242.</ref> In November 1938 het hy kanselier van die Universiteit van die Witwatersrand geword en in Maart van die volgende jaar het hy by geleentheid van sy inhuldiging een van sy grootste redes gehou, waarin hy die vryheid van meningsuiting, demokrasie en die mens se reg om te ontwikkel, verdedig het. Die grootste konflik in die wêreld was dié tussen demokrasie en eiemagtigheid. In daardie konflik moes elke universiteit wat sy sout werd was, kant kies vir demokrasie. Hy was bewus van die swakhede van demokrasie, maar die grootste vooruitgang van die mensdom het nie van dissipline gekom nie – dit was deur die werking van ’n vrye gees. Die vryheid om te kritiseer was die eerste wesenlike element in demokratiese vryheid. Daar was diegene wat, met die absolute sekerheid van hul eie korrektheid, gekrenk voel omdat iemand ’n ander mening huldig. Wanneer dit gebeur skryf hulle dit nie toe aan intellektuele oortuiging nie, maar pak die skuld op een of ander morele laakbaarheid. Daarom sien mens ook aanvalle op die vryheid van die pers selfs in demokratiese lande. Die tweede groot vryheid was om te ontwikkel. Blanke Suid-Afrikaners sien hulself as voogde van anderskleuriges. Hulle moet nie terug deins op die dag waarop hul beskermlinge groot geword het nie, want dit sou onchristelik wees. Vir die studente het hy ’n finale woord gehad. Hulle moes gereed maak om te veg vir hul vryheid.<ref>Paton, supra, bl. 249-50</ref> Die aggressiewe en eksklusiewe Afrikanersentimente waaraan drie maande tevore by die hoeksteenlegging van die [[Voortrekkermonument]] uiting gegee is, het hom verontrus, want hy het gevoel dat die Afrikaner – wat gegrief gevoel het oor sy minderwaardige posisie – te sterk gereageer het. As gevolg van sy energieke verset teen die Wet op Asiate (Grond en Handel in Transvaal) van 1939 het Hofmeyr uit die koukus van die Verenigde Party bedank, maar hy het in die Volksraad as onafhanklike ’n ondersteuner van die Verenigde Party gebly. Die naderende oorlog het dit ongeleë gemaak om ’n nuwe party te stig, maar hy is ook beïnvloed deur sy eie bedeesdheid, belemmerde ontwikkeling en huiwerigheid om Smuts teen te gaan. Op 1 September 1939 het Hitler [[Pole]] binnegeval.<ref>Paton, supra, bl. 254.</ref> == Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) == [[Lêer:SA Cabinet 1939.jpg|duimnael|400px|Smuts Kabinet 1939. Hofmeyr links voor]] Tydens die sitting van die Volksraad op 4 September 1939 het die eerste minister, Generaal Hertzog, voorgestel dat Suid-Afrika neutraal bly in die oorlog tussen Engeland en Duitsland. Generaal Smuts het voorgestel dat die land oorlog verklaar teen Duitsland. 67 lede het Hertzog ondersteun, maar Smuts het gewen met 80 stemme. Hertzog het die goewerneur-generaal versoek om 'n verkiesing uit te roep, maar hy het geweier en Smuts gevra om 'n kabinet saam te stel.<ref>Paton, supra, bl. 256–7</ref> Hy het Hofmeyr aangestel as Minister van Finansies en Minister van Onderwys.<ref>Paton, supra, bl. 261.</ref> Tydens die oorlog en daarna het Hofmeyr ontsaglik hard gewerk en sy groot administratiewe aanleg so goed aangewend dat hy ’n aansienlike gedeelte van die land se oorlogspoging besiel het, met uitsondering van militêre en buitelandse sake, en hierbenewens het hy in albei sy ministeriële hoedanighede baie vir die onderwys en ontwikkeling van swart, bruin en Indiërmense gedoen.<ref>Paton, supra, bl. 263.</ref> Sy eerste begroting, wat hy op [[28 Februarie]] [[1940]] voorlê het, was die eerste ná 10 jaar waarop daar geen wysiging voorgestel is nie.<ref>Paton, supra, bl. 262-3.</ref> Een van die bepalings was om die inkomstebelastingkorting van 30% af te skaf. Buitensporig hoë winste is ook bykomend belas.<ref>Paton, supra, bl. 262.</ref> ’n Aanvullende begroting later in die jaar het nog £33 000 000 vir die voortsetting van die oorlog gevra, wat ’n totaal beteken het van £128 000 000 vir die jaar, waarvan £74 000 000 vir militêre uitgawes bestem was. Alle belasting is verhoog, maar daar was geen ernstige kritiek nie. Belastings, lenings en uitgawes is deur die begroting van 1941-’42 verder verhoog; veral die nuwe belasting op die wins op grondverkope en die handelswinsheffing was ongewild.<ref>Paton, supra, bl. 266.</ref> [[Lêer:Jan Tax, the minister of finance jan hofmeyr prepares to address parliament with his budget speech.jpg|links|duimnael|Jan "Taks" maak gereed om sy begrotingsrede te lewer]] In 1941 het Hofmeyr vir die eerste keer die gevolge van ooreising begin voel, maar hy het bly voortwerk sonder om homself te ontsien. Teen 1942-’43 het sy finansiële beleid volgehoue teenkanting binne sowel as buite die parlement gewek het hy die bynaam “Jan Taks” gekry. Daar is aangevoer dat sy begrotings bloot ondernemings vir die invordering van belasting was, wat die ekonomie geen vorm of rigting gegee het nie; en daar is beweer dat sy buitensporige belasting, veral die gehate oorwinsbelasting, die toekomstige ontwikkeling van die nywerheid verlam het; en voorts is daar gesê dat die staatskuld ’n ondraaglike las vir die nageslag sou word, hoewel Hofmeyr nooit meer as 50 persent van die militêre uitgawes deur middel van lenings gedek het nie. Latere ontwikkelings het Hofmeyr se verontagsaming van sy kritici geregverdig; op dié tydstip egter het sy onkreukbaarheid, skynbare koppigheid en afsydige, meerwaardige houding sy kritici egter verbitterd gemaak. Die begroting van 1943 was so drasties as moontlik in ’n land wat nie in sy oorlogspoging verenig was nie: alle belasting, regstreeks en onregstreeks, is met bykans £164 000 000 verhoog; die militêre uitgawes het £96 000 000 beloop, waarvan die helfte uit inkomste verkry is. Die opposisie was van mening dat hy die myne nie swaar genoeg belas het nie, en beweer dat hy ’n werktuig van die Kamer van Mynwese was, terwyl toonaangewende persone in die nywerheid hom as hul aktiewe vyand beskou het. In werklikheid het hy soveel moontlik van die myne geneem sonder om ernstige skade aan te rig, maar 1943 was waarskynlik die jaar waarin sy gewildheid in die Verenigde Party begin afneem het. In 1943 het die kwessie van die okkupasie van grond deur Indiërs weer kop uitgesteek. Smuts het 'n wetsontwerp ter tafel gelê wat die beperkings op Indiërs om eiendom te besit, verder verleng het. Hofmeyr het die maatreël bestry omdat dit teen Indiërs gediskrimineer het. Hy het die Volksraad meegedeel dat elke keer wanneer hulle 'n toegewing maak aan hul rassevooroordeel, verlaag dit die morele fondament van die leierskap wat blankes in Suid-Afrika geniet het. Hy was dus gekant teen die diskriminerende bepalings van die wet.<ref>Paton, supra, bl. 291.</ref> Sy beginselvastheid het dit vir hom onmoontlik gemaak om die talryke netelige kwessies in die Suid-Afrikaanse politiek te ontwyk. Toe Underhill aan hom skryf dat hy hoop dat hy Smuts se opvolger sou word, het Hofmeyr geantwoord dat dit onmoontlik was want hy was totaal uit voeling met die sentimente van blankes in Suid-Afrika.<ref>Paton, supra, bl. 292.</ref> Nogtans het hy maklik daarin geslaag om Johannesburg-Noord in die algemene verkiesing van Julie 1943 te behou. In Desember daardie jaar het hy die sewende sitting van die Verteenwoordigende Naturelleraad in Pretoria geopen en gesê dat hy nooit die beleid aanvaar het waarvolgens die swart mense in hul eie rigting moes ontwikkel indien dit bloot ’n dekmantel sou wees om hulle op wat belanghebbende wit mense as hul plek beskou, te hou nie. Swart mense moes self toegelaat word om te besluit watter aspekte van hul eie kultuur bewaar behoort te bly.<ref>Paton, supra, bl. 296.</ref> [[Lêer:The leader and his deputy, jan smuts on the right and jan hofmeyr on the left.jpg|duimnael|Hofmeyr en Smuts tydens die oorlog]] Die begroting van 1944 sorg in ’n mate vir groter bestaansbeveiliging vir alle rasse en ook vir klein verhogings in die swart mynwerkers se belaglik lae lone. Bestaansbeveiliging oor die algemeen kry sowat £1 000 000; militêre uitgawes £102 500 000. Hofmeyr het daarin geslaag om getuienis aan te voer wat kritiek op die oorwinsbelasting weerlê het. Al was hy reeds oorlaai met werk, het Hofmeyr tydens die oorlog namens kollegas waargeneem wat siek of uit Pretoria afwesig was, en hy het derhalwe dikwels as waarnemende eerste minister opgetree wanneer genl. Smuts in die buiteland was. In September 1944 het hy egter self ’n kort besoek aan [[Egipte]] en [[Italië]] gebring om die troepe te sien en ook iets van die oorlogspoging waartoe hy so baie bygedra het.<ref>Paton, supra, bl. 304.</ref> Met die begroting van 1945 het die oorgang van oorlog tot vrede begin; die totale uitgawe het £189 000 000 beloop, waarvan £106 500 000 vir niemilitêre doeleindes was. Belasting het so hoog gebly en die kritiek so fel as ooit. Die Nasionaliste was verontrus oor die beoogde besteding van nog £255 000 aan swart onderwys; dit, asook Hofmeyr se hele Wet op die Finansiering van Naturelle-onderwys – wat vir die eerste maal in die geskiedenis van Suid-Afrika vir swart onderwys uit die algemene inkomste voorsiening gemaak het – is ook deur die Verenigde Party se verteenwoordigers van plattelandse setels gekritiseer.<ref>Paton, supra, bl. 313.</ref> == Ná die Wêreldoorlog (1945–1948) == In Oktober 1945 het Hofmeyr na [[Engeland]] gereis om by Oxford die eredoktorsgraad D.C.L. te ontvang, en ook om as lid van die Geheime Raad ingesweer, deur die koning ontvang en deur kabinetsministers onthaal te word.<ref>Paton, supra, bl. 322.</ref> Sy rede voor die Empire Parliamentary Association oor ''South Africa Today'' is voor die einde van dié jaar deur die vereniging gepubliseer. Hy het ook die Verenigde Volke se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasies (Unesco) toegespreek, waarvan hy adjunk-president was. Die volgende jaar het hy genoot van Balliol en ere-Bencher van Gray’s Inn geword. Maar in Suid-Afrika het die Verenigde Party te midde van die na-oorlogse reaksie eers stemme en toe setels in tussenverkiesings verloor. Dit het gelyk of die party se meerderheid by die volgende algemene verkiesing sou krimp en, met stygende lewensduurte, woningnood en vertraging met demobilisasie het Hofmeyr se ongewilde finansiële beleidsrigtings baie skuld hiervoor gekry. Die begroting van 1946 het sy kritici verder opgewek. Belasting is verminder, maar die gehate oorwinsbelasting is behou, terwyl uitgawes – waarvan ’n groot gedeelte aan pensioene, volkswelsyn, gesondheid, wetenskaplike navorsing en swart onderwys toegesê is – die bedrag van £188 000 000, die hoogste tot dusver, beloop het. Vier vyfdes van sy ministeriële salaris is in die Deo-Gratia-fonds gestort, wat hy in Desember 1945 vir swart onderwys gestig het. Hofmeyr het, ná ’n sielestryd die Wet op Asiategrondbesit en Indiërverteenwoordiging van 1946 aanvaar, wat minstens beperkte regte aan die Indiërs verleen het. Dit was tydens ’n debat oor hierdie wetsontwerp dat Hofmeyr sy noodlotswangere verklaring gedoen het: “Ek neem standpunt in ten gunste van die uiteindelike opheffing van die kleurslagboom in ons Grondwet,” ’n verklaring wat die Nasionaliste nóg hom nóg die Verenigde Party ooit sou laat vergeet.<ref>Paton, supra, bl. 329.</ref> Teen die middel van 1946 het Hofmeyr aan ’n ernstige nieraandoening gely en die gevolge van ooreising gevoel; hy was in die tydperk van 1941 tot ’45 verantwoordelik vir 112 van die 264 wetsontwerpe wat die parlement aangeneem het. Baie sakelui wou die oorwinsbelasting en die handelswinsheffing dadelik opgehef hê en hulle wou ook hê [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] moes terugkeer as leier van ’n sentrale party, ontslae van sowel Malan as Hofmeyr op die twee vleuels.<ref>Paton, supra, bl. 322.</ref> Daar was ook druk uit 'n ander oord op die regering. Die Naturelle Verteenwoordigende Raad het in Pretoria ontmoet vir hul jaarlikse vergadering.<ref>Paton, supra, bl. 335.</ref> Die Raad het kennis geneem van die "Atlantic Charter" en die besluite van die Verenigde Volke en daarom 'n beroep op die regering gedoen om onmiddellik alle diskriminerende wette te herroep.<ref>Paton, supra, bl. 336.</ref> Hofmeyr het hulle probeer paai, maar dit het niks gehelp nie. Die Raad het besluit om te verdaag tot tyd en wyl 'n aanvaarbare antwoord van die regering ontvang word.<ref>Paton, supra, bl. 341.</ref> Daarna sou hulle net gelykheid eis en wou hulle niks meer te doen gehad het met verligting en verbetering nie.<ref>Paton, supra, bl. 343.</ref> [[Lêer:A cartoon portraying Jan Smuts poised tall over the south african landscape with Jan Hofmeyr cast as his shadow over the same landscape.jpg|duimnael|Smuts se opvolger?]] Hofmeyr se liberale reputasie was vir die Verenigde Party egter ’n veel ernstiger nadeel. Tot die algemene verkiesing, en veral ná omstreeks September 1947, is sy opvattings skerp deur sy politieke teenstanders aangeval. Hulle het soms gebruik gemaak van oordrywing wat sy politieke aansien binne die konserwatiewe geledere van sy eie party benadeel het. Terselfdertyd het sy teenstanders opreg geglo dat dit die ondergang van die land sou beteken as daar ooit uitvoering gegee sou word aan die oortuigings van ’n man wat verklaar het dat swart mense en Indiërs uiteindelik deur hul eie mense in die Volksraad verteenwoordig sou word. Namate die verkiesingsjaar 1948 genader het, is daar ál meer aandag aan hierdie argumente geskenk, want die kiesers het begin onrustig raak oor die verloop van wêreldsake. Hofmeyr self het in ’n ongerymde posisie verkeer: sy strenge beginselvastheid het dit vir hom bykans onmoontlik gemaak om homself te verdedig. Die ambisie en selfvertroue van sy vroeëre jare was aan die kwyn; hy het nie meer begeer om Smuts op te volg nie, maar dit het hom seergemaak dat so baie lede van die Verenigde Party ook nie wou hê dat hy moes nie. Belastings is in die begroting van 1947 verminder en sommige van die mees verfoeides is opgehef, onder meer die oorwinsbelasting. In Oktober 1947 het Hofmeyr ’n belangrike rol in die onderhandelings gespeel wat tot die lening van £80 000 000 aan die Verenigde Koninkryk gelei het. Teen dié tyd was sy geneeshere baie besorg oor sy gesondheid<ref>Paton, supra, bl. 359.</ref> en op [[15 Januarie]] [[1948]] is hy losgemaak van die portefeulje van finansies, terwyl hy onderwys behou, mynwese bygekry het en amptelik tot adjunk-premier benoem is, ’n aanstelling wat Smuts se vooruitsigte moontlik onherstelbaar kon beskadig.<ref>Paton, supra, bl. 362.</ref> Hofmeyr het ’n opmerking gemaak dat “apartheid” (’n benaming wat sedert omstreeks dié tyd aan die Nasionale Party se amptelike beleid van afsonderlike ontwikkeling gegee is), as dit ooit uitgevoer sou word, ’n afgestompte wit staat omring deur swart tot gevolg sou hê. Pogings is aangewend om hom op hierdie grondslag en op ander maniere te verdedig, maar die Verenigde Party het in wanorde verkeer en Hofmeyr het die middelpunt van hierdie wanorde gevorm. Nogtans was die Nasionale Party-oorwinning van [[26 Mei]] [[1948]], hoewel naelskraap, vir almal – met inbegrip van die oorwinnaars – ’n verrassing. Toe die verbitterde wedersydse verwyte bedaar, was dit duidelik dat Hofmeyr nog die ietwat teësinnige vertroue van die Verenigde Party geniet het, maar self was hy net so onbeslis as ooit oor die stigting van ’n liberale party. Die vae aard van sy opvattings het aan die lig gekom in ’n reeks artikels wat hy in Oktober en November 1948 in die Johannesburgse dagblad [[The Star]] gepubliseer het. Hy het die uiterstes van onderdrukking of gelykheid verwerp en ’n blanke, Christelike voogdyskap oor swart mense bepleit, ’n voogdyskap in die belang van die bevoogde en nie van die trustee nie. Hy het die vraag gestel: “Wat sal gebeur wanneer die bevoogde grootword?”, maar het nie ’n antwoord hierop gegee nie. Sy vroeëre verklarings het egter genoeg implikasies bevat om sy teenstanders in staat te stel om self die mees benadelende antwoorde daarop te verskaf en wat tot die nederlaag van die Verenigde Party by die stembus gelei het. Daar bestaan egter geen aanduidings dat Hofmeyr iets daarmee te doen gehad het dat Smuts ’n geleentheid versuim het – as daar ooit so ’n geleentheid was – om met Havenga tot ’n ooreenkoms te kom en die nuwe Malan-regering op dié wyse uit te lig nie. Afgesien van gematigde kritiek op die begroting en ’n skerp aanval op apartheid, wat volgens Hofmeyr onmoontlik was, terwyl ’n gemeenskaplike samelewing slegs uiters moeilik sou wees, het hy verder weinig deelgeneem aan die eerste sitting van die nuwe parlement. Die betekenisvolheid van die neerlaag, waarvan hy terdeë bewus was, het hom blykbaar ontmoedig, terwyl sy gesondheid vinnig aan die kwyn was. === Nadraai van die 1948-verkiesing === Na die 1948-sitting van die Parlement het die Verenigde Party 'n nuwe naturellebeleid opgestel. Die party was ten gunste van blanke leierskap en gesag, terwyl die vorige beleid ondersteuning van blanke beskawing was. Die nuwe beleid het die "feitlike situasie", naamlik dat daar verskille tussen blankes en naturelle was, in ag geneem en daarom gelykheid afgekeur en eerder sosiale en residensiële skeiding ondersteun. Hulle was ook gekant teen rassevermenging.<ref>Paton, supra, bl. 399.</ref> Vroeg in November 1948 het hy begin skryf aan 'n artikel in die ''Star-''koerant met die titel Christelike trusteeskap as enigste bevredigende naturellebeleid. Daarin het hy menslike- en rassegelykheid verwerp, maar gelykheid van geleenthede ondersteun.<ref>Paton, supra, bl. 404.</ref> Tydens die moeilike tyd na die 1948-verkiesing het sy Christelike geloof hom deurgedra soos so dikwels in die verlede. Hy was ’n baie aktiewe lid van die Christen-Studentevereniging en vir die laaste nege jaar van sy lewe voorsitter van die Suid-Afrikaanse Nasionale Raad van die Christelike Vereniging vir Jongmanne (Y.M.C.A. in Engels). Dit was vir hom ’n riem onder die hart om te dink sommige van die standpunte wat hy ingeneem het, sou dalk Christelike jongmanne kon begeester en bemoedig. === Sy dood === Hofmeyr het in die nag van [[26 November]] [[1948]] ’n hartaanval gekry en sterf ’n week later op [[3 Desember]], amper ses maande nadat die Nasionale Party die bewind oorgeneem het met hulle slagspreuk van [[apartheid]].<ref>Paton, supra, bl. 406–410</ref> Hy is op [[5 Desember]], toevallig die VP se 14de verjaardag, begrawe vanuit die [[NG gemeente Pretoria|NG kerk]] in Bosmanstraat, [[Pretoria]], en in die Nuwe Begraafplaas ter aarde bestel. Sy begrafnisstoet was twee myl lank en langs die strate het na raming altesaam sowat 10&nbsp;000 rouklaers gestaan. Genl. Smuts het sowel by sy graf as die vorige aand hulde betoon aan Hofmeyr toe hy tydens ’n landswye radio-uitsending gesê het: "Hier was die wonderkind van Suid-Afrika, met ’n rekord wat in Suid-Afrika geen gelyke ken nie en wie se ster aan die einde nog aan die opkom was... Hy het gesterf, maar sy diens en die verhewe gees waarin hy getrag het om die land en sy medemens van alle rasse te dien, is vir ons blywende besittings. Dit is ’n ryker en beter land danksy sy diens, en sy boodskap sal nie vergeet word nie." Sy moeder het hom langer as 10 jaar oorleef. == Liberale opvattings == Voordat Hofmeyr skool toe gegaan het, het sy ma hom geleer dat God nie onderkei tussen ryk en arm of wit en swart nie, want voor Hom was almal gelyk.<ref name="Paton_p7" /> By die debatsvereniging van die Suid-Afrikaanse Kollege was hy 'n sterk ondersteuner van die Kaapse liberale tradisie. Nie-blankes moes, indien hulle die nodige kwalifikasies gehad het, toegelaat word om aan die regering deel te neem. Volgens hom was daar breedweg twee naturellebeleide moontlik. Die eerste een was 'n beleid van segregasie, 'n beleid van onderdrukking, 'n beleid van die donker eeue. Die ander een was die verligte beleid, wat nie geïnspireer was deur vooroordeel nie, maar deur politieke wysheid, geregtigheid, dienstigheid en noodsaaklikheid. Laasgenoemde was die beleid wat hy ondersteun het.<ref>Paton, supra, bl. 24.</ref> Hofmeyr het onwrikbaar by sy (verligte) beginsels gestaan en byvoorbeeld in 1936 teen Hertzog se Wet op Naturelleverteenwoordiging gestem toe kollegas, onder wie Smuts, bereid was om die eerste minister te ondersteun. Die Parlement en kabinet is danksy sy beginselvaste standpunt toegelaat om na goeddunke te stem, maar in 1938 bedank hy uit die kabinet toe Hertzog minister A.P.J. Fourie in die Senaat aanstel wat nie ’n setel in die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] kon kry nie, as een van die spesiale benoemdes vir hulle "vertroudheid met die redelike behoeftes en wense van die gekleurde mense van Suid-Afrika". Hofmeyr het geglo die nuwe verteenwoordiger het nie oor een van die vereistes beskik nie. Hy is terselfdertyd uit sy party se koukus geskop. Dit is ook ’n ope geheim dat sy opvattings oor die Indiërkwessie hom meer as een keer in stryd met Smuts gebring het. Met betrekking tot die senatorskap het hy standpunt ingeneem vir goeie en eerlike regering, maar in die kleurvraagstuk het hy gehou by sy beginsel van nierassige regering in die beste tradisie van Kaapse liberalisme. Oor of hy later sover sou gaan om hom by die [[Liberale Party]] (wat in 1953 uit die Verenigde Party ontstaan het) te skaar, kan net bespiegel word, maar in breë trekke was hy iemand wat die liberalisme voorgestaan het, veral ten opsigte van die erkenning van mense se menswaardigheid ongeag hul ras. Dit was na baie mense se mening sy sterk punt, maar vir baie van sy partygenote wat dit juis ’n swakheid: hulle was nie bereid om so ver te gaan nie en ná die verkiesing van 1948 het baie hom vir sy oortuigings verkwalik wat hulle gevoel het bygedra het tot die VP se nederlaag. Reeds voor die verkiesing het hy die skuld gekry vir sir [[De Villiers Graaff]] se nederlaag in die tussenverkiesing in [[Hottentots-Holland (kiesafdeling)|Hottentots-Holland]] op [[15 Januarie]] [[1947]] toe hy sy liberale standpunte uitgelig het tydens ’n toespraak en dit, na baie se mening, tot ’n oorwinning deur die [[Nasionale Party]] se H.J. van Aarde met 637 stemme gelei het. Tydens die verkiesing was Hottentots-Holland dan ook die enigste kiesafdeling wat die VP by die NP kon afneem toe Graaff wen met ’n meerderheid van 571, weer teen Van Aarde. == Skryfwerk en eerbewyse == === Eerbewyse === Eregrade is aan hom toegeken deur die Universiteite van Kaapstad, Witwatersrand en Oxford. * 1926. Verkies tot vise-kanselier van die Universiteit van die Witwatersrand. * 1927. President van die Suid-Afrikaanse Genootskap ter Bevordering van die Wetenskap. * 1927. Voorsitter van die Klassieke Vereniging van Suid-Afrika. * 1929. Ere-D.Sc. van die [[Universiteit van Kaapstad]] * 1934. Adjunkvoorsitter van die Klassieke Vereniging van Groot-Brittanje. * 1938. Kanselier van die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. * 1945. Ere-D.C.L. van Oxford Universiteit. === Skryfwerk === * ''The Life of Jan Hendrik Hofmeyr'' (Onze Jan) (1913) * ''History and Control of National'' Debts (1918) * ''Studies in Ancient Imperialism'' (1921) * ''Coming of Age'' (1930) * ''South Africa'' (1931) as deel van die ''Modern World series.'' * ''The Open Horizon'' (1939) == Waardering == Hofmeyr, wie se bydrae tot Suid-Afrika se oorlogspogings slegs deur dié van Smuts self oortref is, was ’n administrateur sonder gelyke, ’n onvermoeide werker, ’n briljante en edele mens en ’n denker wat sy tyd ver vooruit was, maar hy kon, met die oog op sy eie aard en dié van die Suid-Afrikaanse politiek, nie grootsheid bereik nie. Die merendeel van sy wit landgenote het hom met onbegrip, onrustigheid en soms met haat betrag; die liberale minderheid weer met gemengde gevoelens van verafgoding en ergernis. Toonaangewende gekleurdes het hom dalk bewonder, maar hulle kon nie begryp hoe moeilik sy posisie was nie. Aangesien hy hardnekkig aan die idee vasgeklem het dat hy meer goed binne as buite die Verenigde Party kon doen, kon hy nooit daarin slaag om die probleem op te los hoe om aan die party getrou te bly sonder om sy beginsels te kompromitteer nie. Hy was – in die breedste sin van die woord – ’n voorstander van die liberalisme, veral in dié opsig dat hy mense as gelykes beskou het, ongeag hul ras, hoewel hy in die openbaar verplig is om ’n voorstander van gekwalifiseerde stemreg te wees ter wille van sy party.<ref>{{en}}[http://mg.co.za/article/2016-02-05-enigmatic-jan-smuts-still-elusive Enigmatic Jan Smuts still elusive in new biography], ''[[Mail & Guardian]]'', 5 Februarie 2016.</ref> Vir baie was sy liberale oortuigings sy sterk punt, maar in die oë van sy partygenote, sy swak punt. Hulle was nie bereid om so ver soos hy te gaan nie en ná die skoknederlaag van 1948 het baie hom so te sê tereggewys en verkwalik. Hy was gedurig ’n teiken vir die toenemend jingoïstiese Afrikaanse pers, wat sy droom van ’n nierassige samelewing bespot het.<ref name="zar" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{af}} {{en}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: ’n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{en}} Tom MacDonald: ''Jan Hofmeyr, Heir to Smuts. A biography''. London, Hurst & Blackett, 1943 * {{en}} Alan Paton: ''Hofmeyr''. Oxford, 1964. [Abridged version: ''South African tragedy. The life and times of Jan Hofmeyr'' (New York, 1965)] * {{en}} J.P. Cope: ''Jan H. Hofmeyr. South Africa''. London, 1931. (2nd rev. edition: London, Benn, 1952) * {{en}} Richard Steyn: ''Jan Smuts, Unafraid of Greatness'', Jonathan Ball Publishers, Johannesburg, 2015, {{ISBN|978-1-86842-694-2}}. * {{en}} Jan Hofmeyr, Visionary Genius, http://www.zar.co.za/hofmeyr.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160617051558/http://zar.co.za/hofmeyr.htm |date=17 Junie 2016 }} * {{en}} Family pages, Lessons from Jan Hendrik Hofmeyr, by Dr Roos Muller, http://www.blog.wicht.co.za/2011/11/lessons-from-jan-hendrik-hofmeyr.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827064642/http://blog.wicht.co.za/2011/11/lessons-from-jan-hendrik-hofmeyr.html |date=27 Augustus 2016 }} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jan Hendrik Hofmeyr (1894–1948)}} {{Ministers van Binnelandse Sake SA}} {{Ministers van Finansies SA}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Jannie}} [[Kategorie:Geboortes in 1894]] [[Kategorie:Sterftes in 1948]] [[Kategorie:Politici van die Verenigde Party]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van binnelandse sake]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van finansies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van gesondheid]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van onderwys]] houznyn3sqkmehjth2863kb4rl0u6js 0 56877 2915893 2862308 2026-07-06T09:29:03Z Aliwal2012 39067 /* Die lys */ C. Louis Leipoldt 2915893 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hans Strijdom kleur.jpg|duimnael|200px|Adv. [[J.G. Strijdom]]]] [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|200px|Nelson Mandela en F.W. de Klerk]] [[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|duimnael|200px|Hendrik Verwoerd]] [[Lêer:JH Pierneef.jpg|duimnael|200px|[[Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]].]] [[Lêer:Nadine Gordimer 01.JPG|duimnael|200px|[[Nadine Gordimer]].]] [[Beeld:Harry Oppenheimer.jpg|duimnael|regs|200px|[[Harry Oppenheimer]].]] [[Beeld:Helen Suzman 1963.jpg|duimnael|regs|200px|[[Helen Suzman]].]] '''Hulle het ons eeu gevorm''' is 'n lys van 100 mense wat die grootste invloed op [[Suid-Afrika]] in die [[20ste eeu]] gehad het. Die lys is gebaseer op 'n stemming wat deur [[Media24]] op hulle [[Webwerf|webportaal]] aangebied is. Na die sluiting is biografieë oor die eerste 100 persone saamgestel en in boekvorm in beide [[Afrikaans]] en [[Engels]] gepubliseer.<ref>{{ISBN|978-0-7981-4008-9}}</ref> Daar is twee pa-en-seun pare en twee man-vrou pare in die finale lys, naamlik Ernest en Harry Oppenheimer, Govan en Thabo Mbeki, Nelson en Winnie Mandela, en Walter en Albertina Sisulu. Dit is interessant dat een van die kandidate op die lys, Andre P Brink, ook die outeur van baie van die biografieë in die boek is. == Prosedure gevolg == 'n Aanvanklike lys van 120 name is deur die geskiedkundige ''Trwella Cameron'' en uitgewer ''JJ Human'' saamgestel. Die name van BJ Vorster en Chris Hani is aanvanklik doelbewus uitgelaat. Die publiek wat die webwerf besoek is gevra om te stem en voorstelle in te dien om by die lys te voeg. Uit die voorleggings het die uitgewer bepaal dat beide BJ Vorster en Chris Hani wel op die lys ingesluit sal moet word. Mense wat nie Suid-Afrikaners is nie, maar wat 'n invloed op Suid-Afrika gehad het is ook vir die lys in aanmerking geneem. Tydens die stemming is geen etikette (soos "politikus", "sportpersoon", "aktivis", ens.) saam met die name voorsien nie. Aanvanklik sou die stemming in Julie 1999 geëindig het,<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/07/27/5/1.html Kies invloedrykste Suid-Afrikaner], [[Beeld]], 27 Julie 1999</ref> maar dit is later verleng tot 31 Augustus<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/08/06/5/9.html Mandela gewildste in SA; Tsafendas skop stof in Allan Boesak se oë], [[Beeld]], 6 Augustus 1999</ref> en weer tot in Oktober 1999.<ref>http://news.24.com/best100{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op Archive.org</ref> Die stemming het plaasgevind op http://news.24.com/best100{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Die stem-portaal het ook 'n gespreksforum gehad sodat mense oor die meriete van die kandidate kon redekawel. Lede van die publiek kon ten gunste van 'n kandidaat stem, maar kon ook teen 'n kandidaat stem. Die name op die werf is van skakels voorsien sodat besoekers 'n kort profiel oor die persoon kon lees. == Kritiek == Van die kritiek teen die lys<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/01/11/8/6.html Vergissing grotesk Internet-kiesers oor rol van taal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720175429/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/01/11/8/6.html |date=20 Julie 2011 }}, [[Beeld]], 11 Januarie 2000</ref> sluit in vrae oor hoekom [[Gustav Preller]] nie die lys gehaal het nie, of hoekom staatsmanne soos [[Hertzog]] en [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] laer as sportmanne soos [[Gary Player]] en [[Danie Craven]] asook die verhoogkunstenaar [[Pieter-Dirk Uys]] gelys is. == Die lys == Die name in die boek in volgorde: # [[Nelson Mandela]] – staatsman # [[Frederik Willem de Klerk]] – staatsman # [[Hendrik Verwoerd]] – staatsman # [[Christiaan Barnard|Chris Barnard]] – chirurg # [[Harry Oppenheimer]] – besigheidsman # [[Jan Smuts]] – staatsman # [[Gary Player]] – sportman # [[Cornelis Jacobus Langenhoven|Cornelis Jakob Langenhoven]] – outeur # [[Anton Rupert]] – besigheidsman # [[Cecil John Rhodes]] – besigheidsman # [[Danie Craven]] – sportman # [[Desmond Tutu]] – geestelike # [[Daniel François Malan|Daniël Francois Malan]] – staatsman # [[Helen Suzman]] – politikus # [[Louis Botha]] – staatsman # [[N.P. van Wyk Louw]] – outeur # [[John Vorster]] – staatsman # [[JBM Hertzog]] – staatsman # [[Ernest Oppenheimer]] – besigheidsman # [[Steve Biko]] – aktivis # [[Pieter Willem Botha]] – staatsman # [[Raymond Ackerman]] – besigheidsman # [[Chris Hani]] – politikus # [[Breyten Breytenbach]] – outeur # [[Christiaan de Wet]] – staatsman # [[Oliver Tambo]] – aktivis # [[Mohandas Gandhi]] – aktivis # [[Thabo Mbeki]] – staatsman # [[Frederik van Zyl Slabbert]] – politikus # [[Mangosuthu Buthelezi|Mangosutho Buthelezi]] – politikus # [[Pieter-Dirk Uys]] – verhoogkunstenaar en satirikus # [[Walter Sisulu]] – politikus # [[Alan Paton]] – outeur # [[Cyril Ramaphosa]] – politikus # [[Jacobus Hendrik Pierneef|Jacob Hendrik Pierneef]] – skilder # [[Eugène Marais]] – outeur # [[Herbert Baker]] – ingenieur # [[André P. Brink]] – outeur # [[Koos de la Rey]] – militêre leier # [[Beyers Naudé]] – geestelike # [[Joe Slovo]] – politikus # [[Bruce Fordyce]] – sportman # [[Winnie Madikizela-Mandela]] – aktivis # [[Albert Luthuli]] – politikus # [[Mimi Coertse]] – sanger # [[C. Louis Leipoldt]] – outeur # [[Dimitri Tsafendas]] – sluipmoordenaar # [[Ali Bacher]] – sportman # [[Athol Fugard]] – toneelskrywer en akteur # [[Marthinus Theunis Steyn]] – staatsman # [[Andries Treurnicht]] – politikus # [[Herman Charles Bosman]] – outeur # [[Nadine Gordimer]] – outeur # [[Bram Fischer]] – prokureur # [[Sol Kerzner]] – besigheidsman # [[Olive Schreiner]] – outeur # [[Govan Mbeki]] – politikus # [[Hans Merensky]] – geoloog # [[Alfred Milner]] – besigheidsman # [[Robert Sobukwe]] – aktivis # [[Trevor Huddleston]] – geestelike # [[Helen Joseph]] – aktivis # [[Allan Boesak]] – geestelike # [[Walter Battiss]] – kunstenaar # [[Albertina Sisulu]] – vrou van politikus # [[Albert Hertzog]] – staatsman (seun van [[J. B. M. Hertzog]]) # [[Hendrik van der Bijl]] – industrialis # [[Sol Plaatje|Sol Plaatjie]] – joernalis # [[James Stevenson-Hamilton]] – omgewingspesialis # [[Abdullah Ibrahim]] – musikant # [[Frene Ginwala]] – joernalis # [[Phillip Tobias]] – wetenskaplike # [[Irma Stern]] – skilder # [[Nthato Motlana]] – besigheidsman # [[Moses Kotane]] – fondsinsamelaar # [[Hendrik Johannes van Eck]] – nyweraar # [[Richard Ernest van der Ross]] – historikus # [[Oubaas Markötter]] – sportafrigter # [[Mamphela Ramphele]] – akademikus # [[John X. Merriman|John X Merriman]] – politikus # [[Johannes Gerhardus Strijdom]] – politikus # [[Charles Kohler]] – boer # [[Arnold Theiler]] – bioloog # [[Raymond Dart]] – paleontoloog # [[Percy Qoboza]] – joernalis # [[Ellen Kuzwayo]] – aktivis # [[Amina Cachalia]] – aktivis # [[Taubie Kushlick]] – teater-entrepreneur, regisseur en aktrise # [[Jean Sinclair]] – aktivis # [[Abdullah Abdurrahman]] – politikus # [[August Aimé Balkema]] – outeur # [[Hassan Howa]] – sportadministrateur # [[Sydney Kumalo]] – verhoogkunstenaar # [[Bessie Head]] – outeur # [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons|Vivian Fitzsimons]] – [[herpetoloog]] # [[James Gear]] – wetenskaplike # [[Dulcie Howes]] – verhoogkunstenaar # [[Isie Maisels]] – prokureur # [[Clements Kadalie]] – aktivis # [[Jim Bailey]] – joernalis == Sien ook == * [[Lys van bekende Suid-Afrikaners]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaners|*]] fdwp7hqly1tptj7xtt2nwu1ryzdscif 2915897 2915893 2026-07-06T09:35:38Z Aliwal2012 39067 /* Prosedure gevolg */ C.J. Langenhoven 2915897 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hans Strijdom kleur.jpg|duimnael|200px|Adv. [[J.G. Strijdom]]]] [[Lêer:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|duimnael|200px|Nelson Mandela en F.W. de Klerk]] [[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|duimnael|200px|Hendrik Verwoerd]] [[Lêer:JH Pierneef.jpg|duimnael|200px|[[Hendrik Pierneef|J.H. Pierneef]].]] [[Lêer:Nadine Gordimer 01.JPG|duimnael|200px|[[Nadine Gordimer]].]] [[Beeld:Harry Oppenheimer.jpg|duimnael|regs|200px|[[Harry Oppenheimer]].]] [[Beeld:Helen Suzman 1963.jpg|duimnael|regs|200px|[[Helen Suzman]].]] '''Hulle het ons eeu gevorm''' is 'n lys van 100 mense wat die grootste invloed op [[Suid-Afrika]] in die [[20ste eeu]] gehad het. Die lys is gebaseer op 'n stemming wat deur [[Media24]] op hulle [[Webwerf|webportaal]] aangebied is. Na die sluiting is biografieë oor die eerste 100 persone saamgestel en in boekvorm in beide [[Afrikaans]] en [[Engels]] gepubliseer.<ref>{{ISBN|978-0-7981-4008-9}}</ref> Daar is twee pa-en-seun pare en twee man-vrou pare in die finale lys, naamlik Ernest en Harry Oppenheimer, Govan en Thabo Mbeki, Nelson en Winnie Mandela, en Walter en Albertina Sisulu. Dit is interessant dat een van die kandidate op die lys, Andre P Brink, ook die outeur van baie van die biografieë in die boek is. == Prosedure gevolg == 'n Aanvanklike lys van 120 name is deur die geskiedkundige ''Trwella Cameron'' en uitgewer ''JJ Human'' saamgestel. Die name van [[B.J. Vorster]] en [[Chris Hani]] is aanvanklik doelbewus uitgelaat. Die publiek wat die webwerf besoek is gevra om te stem en voorstelle in te dien om by die lys te voeg. Uit die voorleggings het die uitgewer bepaal dat beide B.J. Vorster en Chris Hani wel op die lys ingesluit sal moet word. Mense wat nie Suid-Afrikaners is nie, maar wat 'n invloed op Suid-Afrika gehad het is ook vir die lys in aanmerking geneem. Tydens die stemming is geen etikette (soos "politikus", "sportpersoon", "aktivis", ens.) saam met die name voorsien nie. Aanvanklik sou die stemming in Julie 1999 geëindig het,<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/07/27/5/1.html Kies invloedrykste Suid-Afrikaner], [[Beeld]], 27 Julie 1999</ref> maar dit is later verleng tot 31 Augustus<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/08/06/5/9.html Mandela gewildste in SA; Tsafendas skop stof in Allan Boesak se oë], [[Beeld]], 6 Augustus 1999</ref> en weer tot in Oktober 1999.<ref>http://news.24.com/best100{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op Archive.org</ref> Die stemming het plaasgevind op http://news.24.com/best100{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Die stem-portaal het ook 'n gespreksforum gehad sodat mense oor die meriete van die kandidate kon redekawel. Lede van die publiek kon ten gunste van 'n kandidaat stem, maar kon ook teen 'n kandidaat stem. Die name op die werf is van skakels voorsien sodat besoekers 'n kort profiel oor die persoon kon lees. == Kritiek == Van die kritiek teen die lys<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/01/11/8/6.html Vergissing grotesk Internet-kiesers oor rol van taal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720175429/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/01/11/8/6.html |date=20 Julie 2011 }}, [[Beeld]], 11 Januarie 2000</ref> sluit in vrae oor hoekom [[Gustav Preller]] nie die lys gehaal het nie, of hoekom staatsmanne soos [[Hertzog]] en [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] laer as sportmanne soos [[Gary Player]] en [[Danie Craven]] asook die verhoogkunstenaar [[Pieter-Dirk Uys]] gelys is. == Die lys == Die name in die boek in volgorde: # [[Nelson Mandela]] – staatsman # [[Frederik Willem de Klerk]] – staatsman # [[Hendrik Verwoerd]] – staatsman # [[Christiaan Barnard|Chris Barnard]] – chirurg # [[Harry Oppenheimer]] – besigheidsman # [[Jan Smuts]] – staatsman # [[Gary Player]] – sportman # [[C.J. Langenhoven]] – outeur # [[Anton Rupert]] – besigheidsman # [[Cecil John Rhodes]] – besigheidsman # [[Danie Craven]] – sportman # [[Desmond Tutu]] – geestelike leier # [[Daniel François Malan|Daniël Francois Malan]] – staatsman # [[Helen Suzman]] – politikus # [[Louis Botha]] – staatsman # [[N.P. van Wyk Louw]] – outeur # [[John Vorster]] – staatsman # [[JBM Hertzog]] – staatsman # [[Ernest Oppenheimer]] – besigheidsman # [[Steve Biko]] – aktivis # [[Pieter Willem Botha]] – staatsman # [[Raymond Ackerman]] – besigheidsman # [[Chris Hani]] – politikus # [[Breyten Breytenbach]] – outeur # [[Christiaan de Wet]] – staatsman # [[Oliver Tambo]] – aktivis # [[Mohandas Gandhi]] – aktivis # [[Thabo Mbeki]] – staatsman # [[Frederik van Zyl Slabbert]] – politikus # [[Mangosuthu Buthelezi|Mangosutho Buthelezi]] – politikus # [[Pieter-Dirk Uys]] – verhoogkunstenaar en satirikus # [[Walter Sisulu]] – politikus # [[Alan Paton]] – outeur # [[Cyril Ramaphosa]] – politikus # [[Jacobus Hendrik Pierneef|Jacob Hendrik Pierneef]] – skilder # [[Eugène Marais]] – outeur # [[Herbert Baker]] – ingenieur # [[André P. Brink]] – outeur # [[Koos de la Rey]] – militêre leier # [[Beyers Naudé]] – geestelike leier # [[Joe Slovo]] – politikus # [[Bruce Fordyce]] – sportman # [[Winnie Madikizela-Mandela]] – aktivis # [[Albert Luthuli]] – politikus # [[Mimi Coertse]] – sanger # [[C. Louis Leipoldt]] – outeur # [[Dimitri Tsafendas]] – sluipmoordenaar # [[Ali Bacher]] – sportman # [[Athol Fugard]] – toneelskrywer en akteur # [[Marthinus Theunis Steyn]] – staatsman # [[Andries Treurnicht]] – politikus # [[Herman Charles Bosman]] – outeur # [[Nadine Gordimer]] – outeur # [[Bram Fischer]] – prokureur # [[Sol Kerzner]] – besigheidsman # [[Olive Schreiner]] – outeur # [[Govan Mbeki]] – politikus # [[Hans Merensky]] – geoloog # [[Alfred Milner]] – besigheidsman # [[Robert Sobukwe]] – aktivis # [[Trevor Huddleston]] – geestelike # [[Helen Joseph]] – aktivis # [[Allan Boesak]] – geestelike # [[Walter Battiss]] – kunstenaar # [[Albertina Sisulu]] – vrou van politikus # [[Albert Hertzog]] – staatsman (seun van [[J. B. M. Hertzog]]) # [[Hendrik van der Bijl]] – industrialis # [[Sol Plaatje|Sol Plaatjie]] – joernalis # [[James Stevenson-Hamilton]] – omgewingspesialis # [[Abdullah Ibrahim]] – musikant # [[Frene Ginwala]] – joernalis # [[Phillip Tobias]] – wetenskaplike # [[Irma Stern]] – skilder # [[Nthato Motlana]] – besigheidsman # [[Moses Kotane]] – fondsinsamelaar # [[Hendrik Johannes van Eck]] – nyweraar # [[Richard Ernest van der Ross]] – historikus # [[Oubaas Markötter]] – sportafrigter # [[Mamphela Ramphele]] – akademikus # [[John X. Merriman|John X Merriman]] – politikus # [[Johannes Gerhardus Strijdom]] – politikus # [[Charles Kohler]] – boer # [[Arnold Theiler]] – bioloog # [[Raymond Dart]] – paleontoloog # [[Percy Qoboza]] – joernalis # [[Ellen Kuzwayo]] – aktivis # [[Amina Cachalia]] – aktivis # [[Taubie Kushlick]] – teater-entrepreneur, regisseur en aktrise # [[Jean Sinclair]] – aktivis # [[Abdullah Abdurrahman]] – politikus # [[August Aimé Balkema]] – outeur # [[Hassan Howa]] – sportadministrateur # [[Sydney Kumalo]] – verhoogkunstenaar # [[Bessie Head]] – outeur # [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons|Vivian Fitzsimons]] – [[herpetoloog]] # [[James Gear]] – wetenskaplike # [[Dulcie Howes]] – verhoogkunstenaar # [[Isie Maisels]] – prokureur # [[Clements Kadalie]] – aktivis # [[Jim Bailey]] – joernalis == Sien ook == * [[Lys van bekende Suid-Afrikaners]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaners|*]] qi2g1913nfmsmky54ahv690a3l0d94e 0 57181 2915892 2719533 2026-07-06T09:27:04Z Aliwal2012 39067 C. Louis Leipoldt 2915892 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Gustav Preller.jpg|duimnael|240px|Gustav Preller, toe hy redakteur van ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' was.]] '''''Die Brandwag''''' was 'n [[Afrikaans]]e tydskrif wat van [[1 Februarie]] [[1937]] tot [[24 September]] [[1965]] weekliks in [[Johannesburg]] verskyn het. == Agtergrond == Die Afrikaanse Pers Beperk het hom kort na die verskuiwing uit [[Pretoria]] na [[Johannesburg]] van ''[[Die Vaderland]]'', wat op [[2 Julie]] [[1936]] die eerste maal as middagblad verskyn het, beywer om deur algemene drukwerk sy geldelike posisie te versterk. Nog 'n weg waarlangs die pers sy eie bestaan meer wou beveilig was die verskyning van [[1 Februarie]] [[1937]] af van 'n weeklikse byvoegsel tot ''[[Die Vaderland]]'' met die naam ''Die Brandwag''. Die naam is gekies ter ere van sy voorganger, die eerste Afrikaanse weekblad van gehalte in die Noorde van die land wat van 1910 tot 1922 in Pretoria uitgegee is in 'n ernstige poging om die Afrikaanse taal te bevorder, potensiële skrywers te ontdek en aan te moedig en om Afrikaners se leeslus te prikkel. [[Lêer:Die Brandwag00.jpg|duimnael|links|270px|Voorblad, 1 November 1910.]] == Voorgangers == [[Beeld:Dr WMR Malherbe.jpg|duimnael|180px|regs|Dr. W.M.R. Malherbe.]] Die eerste ''Brandwag'' het vanaf [[Uniewording]] op [[31 Mei]] [[1910]] tot Februarie 1922 onder mederedakteurskap van dr. W.M.R. Malherbe en dr. [[Gustav Preller]] verskyn en was die mondstuk van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] (sien [[Geskiedenis van Afrikaans]]). Malherbe het van September 1910 tot 1919 alleen die redakteurskap behartig, waarna Preller by hom oorgeneem het. Die tydskrif het 'n belangrike bydrae gelewer tot die ontwikkeling van die Afrikaanse letterkunde in die nadraai van die [[Anglo-Boereoorlog]] en 'n lewendige belangstelling by sy lesers in die geskiedenis van die land aangewakker deur artikels soos byvoorbeeld dié deur Preller geskryf oor die Voortrekkers. Dit het onder meer insiggewende artikels oor die skilder- en beeldhoukuns bevat en het met buiteblaaie gespog wat deur kunstenaars soos [[Pierneef]] en [[Frans Oerder]] ontwerp is. 'n Ruk lank het dit 'n hoë letterkundige standaard gehandhaaf en bydraes van die voorste Afrikaanse skrywers en digters. Onder hulle het [[Jan F. Celliers]], [[C. Louis Leipoldt|Louis Leipoldt]], [[Leon Maré]] en [[Jochem van Bruggen]] getel. Die eerste gedig van [[Toon van den Heever]] het in ''Die Brandwag'' verskyn, naamlik ''In die Hoëveld'', die Afrikaanse verwerking van ''De Mynwerker'', wat in die Joernaal van die Ermelo-Hoërskool se Jongensklub in 1913 opgeneem is. Vanaf Maart 1920 het ''Die Banier'' as maandblad oor die wetenskap en letterkunde saam met ''Die Brandwag'' verskyn. Nadat ''Die Brandwag'' self tot niet gegaan het, het ''Die Banier'' nog enkele jare lank op sy eie voortbestaan. 'n Onverwante blad van hoë letterkundige waarde was ''Die Nuwe Brandwag'' wat van 1929 tot November 1933 verskyn het met prof. M.L. du Toit en Pierneef as redakteurs. Omdat die plek van die eerste ''Brandwag'' teen daardie stadium hoofsaaklik deur die ''[[Huisgenoot]]'' ingeneem is, het ''Die Nuwe Brandwag'' hom veral op die letterkunde en kuns van 'n hoë gehalte toegespits. Artikels oor musiek, beeldhoukuns, argitektuur en skilderkuns het gereeld verskyn en afdrukke van kunswerke is hiermee tesame geplaas. Dit het 'n forum vir oorspronklike Afrikaanse digkuns, prosa en drama geword en ook resensies bevat van Afrikaanse, Nederlandse en Engelse letterkunde. Dit was waarskynlik een van die beste Afrikaanse tydskrifte van sy soort tot dusver. [[Lêer:Die Nuwe Brandwag.jpg|duimnael|270px|regs|''Die Nuwe Brandwag'' se vierde nommer van sy eerste jaargang in 1929. Die buiteblad is waarskynlik deur mederedakteur [[Pierneef]] ontwerp.]] == ''Die Brandwag'' (1937-1965) == Die groeiende gewildheid van die bylaag tot ''[[Die Vaderland]]'' het die bestuur laat besluit om dit reeds van September 1937 as 'n selfstandige weekblad te laat verskyn. As sodanig het dit geleidelik bekendheid verwerf danksy die knap manne wat as redakteurs gedien het en die talentvolle medewerkers en bydraers, bykans almal ontluikende skrywers van formaat wat die Afrikaanse letterkunde mettertyd sou verryk en by die Afrikaanse publiek in al groter getalle 'n besondere leeslus sou wek. Die eerste redakteur van ''Die Brandwag'' was [[Otto Schwellnus]]. Van die eerste medewerkers wat later groot bekendheid sou verwerf, was onder meer Ella van Heerden, vrou van die hoofredakteur van ''[[Die Vaderland]]'', [[Elisabeth Eybers]], [[Uys Krige]] en [[S. Ignatius Mocke]]. Na tien maande volg A.M. van Schoor vir Schwellnus op. Met hom as toe reeds geroetineerde joernalis gaan ''Die Brandwag'' 'n tydperk van groot vooruitgang tegemoet sodat die leserstal nagenoeg 40&nbsp;000 was toe hy teen die einde van 1945 die redakteurskap aan een van sy eertydse assistente, Rud. P. Visser, oorhandig het. Schwellnus kon intussen 'n gedugte span medewerkers byeenbring: [[C.M. van den Heever]], Kleinjan ([[Jan van Bruggen|dr. J.L.R. van Bruggen]]), [[N.P. van Wyk Louw]], [[I.D. du Plessis]], dr. [[P.J. Nienaber]], prof. dr. [[T.H. le Roux]], prof. H.M. van der Westhuizen, [[Kootjie van den Heever]], [[G.A. Watermeyer]], [[Johannes van Melle]], dr. [[P. de V. Pienaar]], dr. [[William Nicol]], dr. A.H. Murray, [[Lulu Latsky]], J.M. Friendenthal, dr. G. Eloff, [[Willem Kamp]], [[Mikro]], prof. dr. [[T.J. Haarhoff]], dr. [[Gustav Preller]], Gerhard R.A. Moll, dr. [[G.S. Nienaber]], [[Sophie Roux]], mev. T.C. Pienaar en andere. Die tydskrif bereik in September 1948 'n verkoopsyfer van 100&nbsp;000. 'n Geruime tyd lank het prof. [[Abel Coetzee]] boekbesprekings vir sowel ''[[Die Vaderland]]'' as ''Die Brandwag'' waargeneem terwyl hy ook 'n reeks van 453 artikels in ''Die Brandwag'' die lig laat sien het oor die Afrikaner se volkskundig-kulturele besit, die eerste studie van die aard wat in Suid-Afrika gepubliseer is. Mev. S. de Kock, wat as [[Sita]] landwye bekendheid verwerf het as onderhoudende skrywer en groot vriendin van die Afrikanerjeug, was ook een van die uitmuntende persoonlikhede op wie se medewerking ''[[Die Vaderland]]'' en ''Die Brandwag'' trots kon steun. Baie jare lank was ''Die Brandwag'' 'n gewilde huisvriend van duisende lesers oor die hele land as weekblad van die Afrikaanse Pers Beperk en daarna van die [[Afrikaanse Pers (1962) Beperk]]. Na die eerste drie redakteurs kom [[Dirk Richard]] in Oktober 1954 en neem die leisels oor. (Hy was sedert 1962 die hoofredakteur van ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek en Landstem]]''). Ná Richard kom agtereenvolgens I.D. van der Walt, At de Beer, wat in 1968 nuusredakteur sou word van ''[[Hoofstad]]'', die Afrikaanse middagblad in Pretoria, Jan Breytenbach, wat vroeër diens gedoen het in die redaksie van ''[[Rooi Rose]]'', en uiteindelik van 1961 tot [[24 September]] [[1965]] weer I.D. van der Walt. == Staking == [[Beeld:Marius Jooste.jpg|duimnael|links|180px|[[Marius Jooste]].]] [[Beeld:Brandwag 15 Maart 1946.JPG|regs|duimnael|270px|Die voorblad van ''Die Brandwag'' van [[15 Maart]] [[1946]].]] Op daardie dag is ''Die Brandwag'' as afsonderlike blad gestaak en sou dit voortaan by ''Fleur'' ingelyf wees as bylae tot die [[Afrikaanse Pers (1962) Beperk]] se uiters geslaagde Sondagblad, ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek en Landstem]]''. Die staking van so 'n groot en bekende blad was die besluit van die Pers se besturende direkteur, [[Marius Jooste]], wat dit met die oog op moontlike probleme in die toekoms wou inlyf by 'n ander publikasie voor dit dalk uiteindelik 'n ondraaglike geldlas vir die maatskappy kon word. (Die sukses wat ''[[Huisgenoot]]'' later jare vir die [[Nasionale Pers]] behaal het, bewys sy besluit was na alle waarskynlik verkeerd.) Dit was gegrond op die gevolgtrekkinge van Otto Schwellnus en Willem Schoombie tydens 'n intensiewe en ekstensiewe ondersoek ter plaatse na die uitwerking van die fenomenale en summiere verowering van die een huishouding na die ander in [[Amerika]], [[Engeland]] en [[Europa]] deur wat destyds in Suid-Afrika nog as beeldradio bekend gestaan het, op die gesinstydskrif. Hulle het "bo alle twyfel" bevind dat die medium vernietigend op die bestaan van die gesinstydskrif inwerk en dat "nagenoeg al sodanige tydskrifte in sowel Amerika as Europa na die solder gerelegeer is". Dit was egter in 1964, ruim 12 jaar voor "beeldradio" sy verskyning in die Republiek sou maak. 'n Bykomende oorweging was dat die opknapping van die blad om heeltemal aan die smaak en vereistes van die Pers se bestuur te voldoen, so 'n kolossale kapitaal sou vereis het, dat die aanwending daarvan in weerwil van wat hulle as "gevaartekens" beskou het, nie raadsaam sou wees nie. Daarom besluit hulle om die kapitaal liewer aan te wend om die Sondagblad op 'n stewiger grondslag te plaas en om die gewildheid van ''[[Rooi Rose]]'' verder uit te bou. ''Fleur'' was in grootte nie die portuur van ''Die Brandwag'' op sy dag nie, maar hy het ruimskoots daarvoor vergoed in inhoud en tipografiese voortreflikheid. == Opvolgers == Van 1971 af verskyn daar in [[Johannesburg]] weer eens 'n weekblad met die naam ''Die Brandwag'' waarvan die redakteur Johan Fourie was en die sirkulasie in 1975 68&nbsp;412. Dit is nie bekend wanneer dié tydskrif gestaak is nie en ook nie wanneer 'n [[Kaapstad|Kaapse]] ''Die Brandwag'', wat ses maal per jaar verskyn het, die eerste keer sy buiging gemaak het nie. Die redakteur was M. Heine en die sirkulasie van Januarie tot Junie 1975 52&nbsp;841. Dit is uitgegee deur Brandwagpers (Edms.) Bpk. == Bronne == * ''Africa South of the Sahara 1975''. 1975. London: Europa Publications Limited. * Botha, F.M. (red.). 1976. ''Advertising & Press Annual of Africa 1976''. Cape Town and Johannesburg: National Publishing Company (Pty) Ltd. * Erasmus, L.J. 1969. '' 'n Volk staan op uit sy as: Verhaal van Die Afrikaanse Pers (1962) Beperk''. Johannesburg: Afrikaanse Pers Beperk. * Potgieter, D.J. (red.) 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk. [[Kategorie:Afrikaanse tydskrifte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tydskrifte]] ej0ub9s7qbvh5o0fpq1xl5ld8zxli1s 0 58311 2915859 2884205 2026-07-05T21:24:54Z JMK 649 kaartsleutel, teksdetails, "grond" onpassend vir Carcharhiniformes-groep 2915859 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Zambezihaai<br /><small>(ook Stierhaai of Atlantiese bodemhaai)</small> | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN2011.1|assessors=Simpfendorfer, C. & Burgess, G.H. |year=2005|id=39372|title=Carcharhinus leucas|downloaded=18 Augustus 2011}}</ref> | trend = up | image = Bullshark Beqa Fiji 2007.jpg | image_width = 240px | image2 = Carcharhinus leuc.JPG | image2_width = 240px | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Chondrichthyes]] | classis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Carcharhiniformes]] | familia = [[Carcharhinidae]] | genus = ''[[Carcharhinus]]'' | genus_authority = Blainville, 1816 | species = '''''C. leucas''''' | taxon = Carcharhinus leucas | binomial_authority = ([[Johannes Peter Müller|J.P. Müller]] en [[Friedrich Gustav Jakob Henle|Henle]], 1839) | range_map = Carcharhinus leucus distmap.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = {{sleutel|#0000ff|&nbsp;globale verspreidingsgebied}} |}} Die '''zambezihaai''' (''Carcharhinus leucas'') is 'n [[haai]] wat in alle oseane van die [[wêreld]] in tropiese en warm water aangetref word. In [[Suider-Afrika]] is dit van die ou [[Transkei]] tot verby die monding van die [[Zambezirivier]] aanwesig. Die haai is aggressief en val mense aan. Hulle is normaalweg 3,2&nbsp;m lank en weeg dan 220&nbsp;kg. Die haai kan varswater verdra en is al diep in die binneland gevind in riviere soos die Zambezi, [[Mississippirivier|Mississippi]] en [[Amasonerivier|Amasone]]. In Engels staan dit as die ''bull shark'' bekend. == Identifikasie == Die haai het 'n groot, grys robuuste lyf. Die snoet is gerond, kort, stomp en die [[oë]] is klein. Die onderkant van die haai is ligter van kleur. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * ''First Field Guide to Fishes of Southern Africa''. Rudy van der Elst. 1999. {{ISBN|978-1-86872-288-4}} * ''Sea Fishes of Southern Africa''. Rudy van der Elst & Dennis King. 2006. {{ISBN|978-1-77007-345-6}} * ''Gids tot die Kusgebiede van Suid-Afrika''. Jacana Media. 2007. {{ISBN|978-1-77009-215-0}} == Eksterne skake == * http://www.fishbase.org/summary/Carcharhinus-leucas.html {{Commonskat|Carcharhinus leucas}} {{Wikt|zambezihaai}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Haaie]] jow081rpfclr4j2hh75bkf5636d5l65 0 63189 2915794 2909296 2026-07-05T16:37:06Z Jcb 223 2915794 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan François Elias Celliers | bynaam = | beeld = Jan F.E. Celliers.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Jan Francois Elias Celliers | geboortedatum = [[12 Januarie]] [[1865]] | geboorteplek = [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]], [[Kaapkolonie]] | sterfdatum = {{SDEO|1856|1|12|1940|6|1}} | sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Transvaal]]<br /> [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Digter, dramaturg, essayis | ander = | bekend = Gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Erepenning | party = | religie = | huweliksmaat = Susanna Jacoba Dürr | kinders = Een dogter, 3 seuns | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:Jan Celliers.jpg|duimnael|Die skets van Jan Celliers wat afgedruk is op die stofomslag van die boek ''Jan Celliers Ons Volksdigter'', in 1961 saamgestel deur [[P.J. Nienaber]].]] '''Johannes Francois Elias Celliers''' (12 Januarie 1865 – 1 Junie 1940) was 'n [[Afrikaans]]e [[digter]], [[skrywer|kortverhaalskrywer]] en [[dramaturg]]. Hy is veral bekend vir ''Die vlakte en ander gedigte'' (1908) en die epiese gedig ''Martjie'' (1911). Een van sy bekendste gedigte is ''Dis al''.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Celliers het in 1874 met 'n [[ossewa]] na [[Pretoria]] getrek, waar sy vader, [[Jan F. Celliers]] oprigter en eerste redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volksstem]]'' geword het. Hy studeer in Pretoria, [[Stellenbosch]], [[Wellington]] en [[Delft]] (1887–1890). Daarna het hy as landmeter en later as staatsbibliotekaris in Pretoria (1894–1899) gewerk. Tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] was hy op kommando en het hy 'n oorlogsdagboek gehou, wat later gepubliseer is. Ná die oorlog het hy saam met sy gesin na [[Europa]] verhuis, waar hy hom in die letterkunde verdiep het. In 1907 keer het hy en sy gesin na Suid-Afrika terug.<ref name=":0">Geni: http://www.geni.com/people/Johannes-Francois-Elias-Celliers/6000000012479011435</ref> Hy was die medestigter van ''[[Die Brandwag]]'', wat bedoel was om Afrikaans as taal te bevorder. Hy was in hierdie tyd ook in die departement van binnelandse sake in Pretoria werksaam. Van 1918 tot met sy aftrede was hy professor aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Ná sy aftrede vestig hy hom eers in [[Kaapstad]], maar later op [[Harrismith]] in die [[Vrystaat]]. == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === Johannes Francois Elias Celliers is op [[12 Januarie]] [[1865]] op die plaas Wagenmakersvallei in die distrik [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (destyds in die [[Kaapkolonie]]) gebore as die oudste kind in die gesin. Hy het ’n broer, Isaac Bisseaux, en drie susters, Susanna Wilhelmina (Sannie), Anna Sibella Magdalena en Hester Maria.<ref>Geni: http://www.geni.com/people/Johannes-Francois-Elias-Celliers/6000000012479011435</ref> Sy suster Sannie trou later met die bekende beeldhouer [[Anton van Wouw]]. Sy vader is die joernalis Jean Francois Celliers en sy moeder is Magdalena Bisseaux. Sy oupa aan moederskant is die bekende sendeling van die Paryse Sendinggenootskap te Wellington, Isaac Bisseaux, wat in [[1829]] na [[Suid-Afrika]] gekom het. Aan vaderskant is hy ’n afstammeling van Josué Sellier (’n ou spelling van Celliers) en Elisabeth Couvret, beide [[Hugenoot|Franse Hugenote]] wat na die herroeping van die [[Edik van Nantes]] uit [[Orléans|Orleans]] gevlug het en na enkele jare in [[Nederland]] in [[1700]] na die Kaap gekom het. Skaars drie jaar na Jan se geboorte trek die familie van [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] na [[Kaapstad]], waar sy vader subredakteur word van ''[[Het Volksblad]]'' en hy begin skoolgaan aan ’n Engelse skool en later aan ’n Skotse kerkskool.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Celliers,_Jan_Franois_Elias{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Van sy agste jaar af begin hy geleidelik doof word. Hierdie doofheid is ’n aangebore gebrek waaraan hy sy hele lewe lank ly en wat veroorsaak dat hy sy latere lewe in eensaamheid slyt.<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/jan-fe-celliers-1865-1940/ |title=argiefkopie |access-date=29 September 2016 |archive-date=10 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610120648/http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/jan-fe-celliers-1865-1940/ |url-status=dead }}</ref> In [[1874]] verhuis die gesin per [[ossewa]] na [[Pretoria]], waar Celliers se vader reeds in [[1873]] stigter en redakteur van ''[[Die Volkstem|De Volkstem]]'' word. Die gesin vestig hulle in ’n huis in Boomstraat in Pretoria. Hierdie eiendom word in [[1895]] aan die Staat verkoop vir die oprig van die [[Nasionale Dieretuin van Suid-Afrika|nasionale dieretuin]] wat steeds daar geleë is. Sy vader is later lid van die [[Volksraad]] vir [[Johannesburg]] en stigter van die [[Afrikanerparty]] in [[Transvaal]] kort na die [[slag van Majuba]] in [[1881]]. Tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]] word sy vader in hegtenis geneem weens sy verset teen die Britse bewind. In Pretoria gaan Jan na ’n Engelse kerkskooltjie voordat sy vader hom na meneer Dely se skool op [[Kerkplein, Pretoria|Kerkplein]] stuur. Kerkplein was daardie jare die algemene uitspanplek van waens wat dorp toe kom en het ook gedien as die dorp se sportgronde. Meneer Dely word opgevolg deur [[Cornelis van Boeschoten|Cornelis J. van Boeschoten]], later onder[[Staatsekretaris van die Zuid-Afrikaansche Republiek|staatsekretaris]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], by wie Celliers vir die eerste keer Nederlandse onderrig kry. President Burgers stel daarna vir meneer Van Gorkom van Nederland aan as Superintendent van Onderwys in Transvaal en mnr. Van Boeschoten word vervang deur die Nederlandse meneer Kuiper, wat later die Weesheer word. In [[1877]] toe die Engelse Transvaal annekseer word die skool gesluit en dan werk Jan vir ’n ruk as addresseerder by sy vader se koerant. Van [[1879]] tot 1881 gaan hy skool aan die Gimnasium te Stellenbosch en spandeer dan twee jare (1881–1882) aan die Jongenskool op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hierna keer hy in [[1883]] terug na Pretoria, waar hy tot [[1887]] meester Wessel Louis se skool besoek en matrikuleer. In 1887 vertrek hy na Nederland waar hy aan die Polytechnische Skool in [[Delft, Nederland|Delft]] studeer<ref>Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/137/480</ref> en later ook in Leiden onder professors Van de Sande Bakhuizen en Schols. Hier lê hy die landmeterseksamen af, ten spyte van die feit dat hy self erken dat hy geen aanleg gehad het vir [[Wiskunde]] nie. By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] aan die einde van [[1889]] werk hy vir ’n jaar lank as landmeter vernaamlik in die [[Bosveld]]. Hy geniet nie hierdie werk nie en sluit dan vanaf [[1891]] vir bykans drie jaar aan as spesiale klerk in die Onderwysdepartement. In [[1894]] word hy aangestel as Staatsbibliotekaris in Pretoria, ’n werk wat hy geniet en waarin hy hom uitleef. Op [[6 Desember]] [[1894]] tree hy in die huwelik met Susanna Jacoba Dürr. Uit die huwelik word ’n dogter, Maria Elizabeth (Marie), en drie seuns, Johannes Francois (Johan), Henri Josua (Henri) en Albert Couvret, gebore.<ref name=":0" /> Die familie vestig hulle in ’n huis in [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]] in Pretoria. === Anglo-Boereoorlog === Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] sluit hy hom op [[16 Oktober]] [[1899]] by die Boeremagte aan by die Kaaplandse front by [[Colesberg]].<ref name=":1" /> Hiervandaan is hulle na [[Kroonstad]] in ’n poging om daar lord Roberts se opmars vanuit ’n sterker verdedigingsposisie te stuit. Toe hierdie plan misluk keer hulle op [[29 Mei]] [[1900]] terug na Pretoria, ’n dag nadat president [[Paul Kruger]] en die meeste van sy amptenare reeds die stad verlaat het. Generaal [[Louis Botha]] gee opdrag dat alle vegtende burgers Pretoria moet verlaat om so ’n vreedsame oorgawe te bewerkstellig. Voordat die burgers die opdrag ontvang, is die Britse soldate egter reeds in die stad. Celliers bly aanvanklik in die stad, maar kruip in sy huis weg toe dit verpligtend word om die eed van getrouheid en neutraliteit aan die Britse kroon af te lê. Dit word al hoe onveiliger vir hom, want as hy gevang word, kan hy selfs geskiet word of anders as krygsgevangene weggestuur word. Op [[24 Augustus]] [[1900]] verlaat hy Pretoria vermom as ’n vrou saam met mevrou Malan, die dogter van generaal [[Piet Joubert]], en haar twee klein seuntjies. Hulle moet deur verskeie wagposte van die Britse magte gaan, maar bereik die Malans se plaas agter [[Magaliesberg]] veilig, vanwaar hy weer by ’n kommando naby die huidige [[Brits]] aansluit. Saam met die burgers van generaal [[Christiaan Frederik Beyers|Christiaan Beyers]] trek hulle suidwaarts om by generaal [[Koos de la Rey|De la Rey]] aan te sluit. Op [[13 Desember]] [[1900]] is hy naby die [[Slag van Nooitgedacht]], maar moet die perde oppas en neem nie self aan die slag deel nie. Later is hy lid van ’n kommando onder generaal [[Jan Kemp]], maar omdat hy nie sy eie perd gehad het nie is hy ook in die laaste fase van die oorlog nie by ’n offensief betrokke nie. Op [[12 Mei]] [[1902]] naby [[Swartruggens]] woon hy ’n inligtingsvergadering by onder leiding van generaal De la Rey, waar die burgers moes stem tussen vrede ongeag die koste of vrede met die behoud van onafhanklikheid. Nie ’n enkele stem word vir vrede ongeag die koste uitgebring nie en dit word dan sy verwagting dat vrede gepaard sal gaan met onafhanklikheid. Op [[5 Junie]] [[1902]] bereik die nuus van die vredesluiting sy kommando en word dit begroet met groot blydskap en dankbaarheid. Die volgende dag vertrek almal na Doornkom, waar hy tot sy ontnugtering die ware toedrag van sake moet aanhoor en gevra word om sy wapen neer te lê. Tydens die oorlog hou hy getrou dagboek en hierdie dagboek word in [[1978]] deur die [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]] gepubliseer. === Oorsese lewe === Hy keer op [[9 Junie]] [[1902]] terug na Pretoria, waar hy uitvind dat hy sy pos as Staatsbibliotekaris kwyt is. Gelukkig het hy voor die oorlog ’n trommel met goue [[Kruger-ponde]] in die agterplaas van sy huis begrawe. Hierdie geld stel die gesin (sy vrou en twee kinders op daardie stadium) in staat om nog in 1902 na [[Nederland]] te vertrek. Hiervandaan gaan hulle na [[Switserland]], waar hy verder in die [[letterkunde]] studeer. Hulle bly eers in Maison Gatti en verhuis dan in [[1903]] na die dorpie Pallens sur Montreux, digby Clarens aan die meer van [[Genève]]. Hier kom hulle in aanraking met president Kruger en verskeie ander Boere-vlugtelinge en skenk sy vrou geboorte aan hulle twee jongste seuns. In [[1907]] keer die gesin aan boord die skip Gascon terug na Suid-Afrika en die gesin bly weer in die huis in Sunnyside. Aanvanklik is hy werkloos en kry dan werk as liasseerder en later vertaler by die Departement van Binnelandse Sake, waarna hy vertaler word in die Departement van Landbou. Hy vertaal enigiets van slaghuisregulasies en pluimveevoer tot “resepte vir varkenskos”, ’n betrekking wat vir hom sieldodend is en hy is dan ook uitermate ongelukkig in sy werk. In hierdie tyd word hy saam met [[Gustav Preller]] een van die oprigters van ''[[Die Brandwag]]'' (wat op [[31 Mei]] [[1910]] die eerste keer verskyn) en dien vir tien jaar in die redaksie. [[File:J.F.E. Celliers.jpg|thumb|Jan F.E. Celliers]] === Loopbaan as skrywer === Die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] benoem hom met behulp van die [[Jan Marais-fonds]] van die begin van [[1920]] tot buitengewone hoogleraar om hom sodoende in staat te stel om meer aandag aan sy skryfwerk te wy en hom so van die verveling van sy werk as vertaler te vrywaar. Volgens aanduidings is hierdie betrekking egter nie ’n sukses nie. Sy doofheid skep ’n hindernis tussen hom en sy studente en sy buitengewone professoraat het geen vaste plek in die erkende leerplan nie, met die gevolg dat sy lesings swak bygewoon word. Hy is verder geen goeie orator wat stimulerende lesings kan gee nie. Reeds in Januarie [[1922]] keer hy weens die woningnood terug na sy huis in Pretoria en kom hierna elke jaar vir sowat ’n maand tot ses weke na [[Stellenbosch]] om sy doseerwerk af te handel. Die vergoeding vir die posisie is nie sodanig dat dit sy finansiële probleme oplos nie en hierdie stres het waarskynlik belemmerend ingewerk op sy literêre produksie. Sy vrou is onverwags in [[1926]] oorlede en dit is vir hom ’n groot emosionele slag, wat hy sukkel om te verwerk. Bowendien was sy vrou weens sy toenemende doofheid die skakel tussen hom en die buitewêreld. Haar dood beteken ook die desintegrasie van die gesin. Sy dogter Marie is op [[2 November]] [[1922]] met die mediese student Hugo Stegmann getroud, maar hulle eerste kind en Celliers se eerste kleinkind, Marietjie, is baie jonk dood. Sy oudste seun Johan vertrek in [[1919]] na [[Europa]] om hom in die skilderkuns toe te lê en hy werk en woon onder meer tien jaar in [[Parys]] in [[Frankryk]]. By sy terugkeer na Suid-Afrika leef hy ’n kluisenaarslewe op ’n plaas buite Johannesburg. Sy seun Henri studeer klavier in Europa en trou hier met ’n Tsjeggiese pianiste, hoewel hy nie self groot sukses as musikant behaal nie. By sy terugkeer na Suid-Afrika blink hy uit as belowende toneelspeler, maar pleeg vroeg selfmoord. Celliers se jongste seun Albert is nooit getroud nie en bly in Kaapstad, waar hy op jeugdige ouderdom reeds begin blind word. === Persoonlike lewe en sterfte === Na die dood van sy vrou skryf Celliers niks meer nie en kort ná haar dood onderneem hy saam met sy seun Henri ’n reis na Parys in Frankryk. In [[1929]] lê hy die professoraat neer en woon hierna vir ’n ruk op [[Harrismith]]. Die laaste tiental jare van sy lewe lei hy ’n betreklik eensame bestaan in die woning Veredic bokant [[Leeuwenhof]] in [[Tamboerskloof]] in Kaapstad, waar hy by die skilder [[John Esterhuizen]] en sy vrou inwoon. Op [[1 Junie]] [[1940]] is hy tydens besoek aan sy dogter in Aucklandpark in Johannesburg oorlede en hy word begrawe in die [[Heldeakker]] van die ou kerkhof in Pretoria. == Skryfwerk == === Poësie === Hoewel sy gedigte van groot literêr-historiese waarde is, word dit reeds in sy leeftyd laer aangeslaan as dié van sy tydgenote soos [[Totius]], [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]] en Marais, hoofsaaklik vanweë die beperkte ervaringswêreld en werklike diepgang daarin, asook die verouderde woordgebruik, verstegniek en rymdwang. Sy kreatiewe bron is die leefwyse van die [[Afrikaners|Afrikaner]] met sy vaste waardesisteem en ongekompliseerde siening van die lewe. Uiterlike gebeurtenisse soos die [[Anglo-Boereoorlog]] of die Rebellie spoor hom aan tot sterk nasionalistiese verse, maar dit lei nie noodwendig tot ’n grootse opstand of konflik nie. In sy latere gedigte is daar wel ’n wegbeweeg van die eng nasionale en Afrikaanse temas, maar dit lei ongelukkig nie tot ’n betekenisvolle verdieping nie. Hierdie gedigte verval meestal in moralisasie.<ref name="stel">http://www.stellenboschwriters.com/celliersj.html</ref> Na ’n besoek aan Majuba in [[1884]] skryf hy een van sy eerste gedigte in Nederlands, wat in ''De Volkstem'' geplaas word, naamlik ''Lichtjes, ontwakende een voor een, kleuren de tenten in’t lager beneen''. Hy skryf sy eerste Afrikaanse gedig in 1894 onder die titel ''Ons pieknie'', ’n herinnering aan ’n piekniek, terwyl ''Gefop oudjie'' ook uit ongeveer hierdie tyd dateer. Op kommando skryf hy ''Ou oom Willem aan sy verslete ou baadjie'', wat later in sy versamelbundel ''Ons Leesboek'' opgeneem word. Hy kry in die buiteland meer tyd om te dink en tussen die sneeu bedekte berge van die dorpie [[Montreux]] in [[Switserland]] sien hy in sy geestesoog die vlaktes van sy land. So ontstaan ''Die vlakte'', wat hy ’n paar jaar later op [[12 Mei]] [[1906]] in ''[[De Volkstem]]'' laat publiseer. Aanvanklik skryf hy die gedig in Nederlands, maar slaan gou oor na Afrikaans. Ongeveer twee maande na die publikasie van die gedig verskyn daar ’n baie gunstige resensie daaroor in ''Neerlandia'', waarby Afrikaans ook aangeprys word as skryftaal en letterkundige taal. Weens gebrek aan genoegsame voorbeelde in Afrikaans erken Jan dat hy Shelley se gedig ''The cloud'' as voorbeeld vir die teksvorm gebruik het by die skryf van ''Die vlakte'', hoewel sy werk beslis oorspronklik van aard is. Volgens eie mededeling is die gedig geïnspireer deur sy ervaring van die Transvaalse vlaktes terwyl hy as burger op kommando was, al is dit in Switserland geskryf. Die gedig het die vlakte self as naïewe spreker, wat die hele gedig verpersoonlik. Die vlakte word uitgebeeld in die oggend, die middag, tydens ’n donderstorm en in die aand en nag as die aarde verkwik is deur die reën en daar ’n vrede neerdaal op mens en dier. Hierdie gedig en die daaropvolgende bundel, ''Die vlakte en ander gedigte'' (slegs enkele maande na Totius se ''By die monument''), word entoesiasties ontvang.<ref>Dekker, G. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Dit word beskou as ’n deurbraak in die stryd om te bewys dat Afrikaans ’n volwaardige taal is en Celliers se status as volksdigter is hierna verseker. Hy maak gebruik van ietwat verhewe en deftige taal en sy digkuns word gekenmerk deur die volgehoue rympatrone en ander klanktegnieke, soos alliterasie wat in ’n gedig soos ''Die ossewa'' (na aanleiding van die voorbeeld van Gezelle se gedig ''Twee horsen'') selfs oorheersend word en die betekenis van die woorde verbloem in stede van ondersteun. Veel beter is hierdie klankspel in ''Die Dorpsondag'', wat die kerkklokke se gebeier in verskillende tone weergee. In hierdie bundel verwoord die digter die Afrikaner se smart ná die oorlog, veral in die treffende gedig ''Dis al'', wat in sy bondigheid die eers verbanne maar nou teruggekeerde kryger se weemoed uitbeeld soos geen ander gedig in Afrikaans nie. Ander treffende oorlogsgedigte is ''Die brand'', waar die moeder en haar kind uitgedryf word in die winternag terwyl alles om hulle brand, en ''Die kampsuster'', wat die leed van ’n sterwende Boerevrou in eenvoudige woorde maar met aangrypende emosie uitbeeld. ''Berusting'' is die weergawe van ’n jong vrou se emosies na aanleiding van die oorlog se smart, waar sy haar berus in die Here se wil. ''Trou'' is ’n lofuiting aan die edele kenmerke van ’n standvastige mens. Etlike gedigte besing die skoonheid van die natuur en veral ''Eensaamheid'' is ’n mooi stemmingsgedig met sy weergawe van die veld teen sonsondergang en in die nag. ''Klein ondeug'' bekoor met sy situasietekening en uitbeelding van die kleuter se lewensdrif. [[Gustav Preller]] skryf ’n belangrike inleiding tot hierdie bundel, waarin hy dit loof as “liriek van ’n heeltemal ander, ’n veel subtieler, inniger gevoel en skildering”. Hierna volg ''Die revier'', ’n simboliese behandeling van die mens se lewe en die sirkelgang tussen lewe en dood. Dit is dertien sange wat die loop van die stroom uitbeeld van sy ontstaan, deur sy vloei deur verskillende landstreke, tot met sy uitvloei in die oseaan. Hierdie nimmereindigende beweging van die water word dan gestel as simbool van die kringloop van lewe en dood, waar die mens se lewe op misterieuse wyse ontstaan en eindelik verdwyn in die geheimenis van die ewigheid.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge''. Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Die murasie'' is die sterkste van hierdie sange. Die opdragwerk ''Unie-kantate'' is geskryf vir die [[Uniewording]] in 1910 en word deur Henri ten Brink getoonset. Hierin poog die digter om in ’n aantal feesliedere die Suid-Afrikaanse geskiedenis in allegorievorm weer te gee, vanaf die koms van die seevaarders en die eerste setlaars, deur die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog tot met Uniewording. Dit word deur ’n Afrikaanse koor van mans en vroue opgevoer op die fees tydens die besoek van die hertog van Connaught aan Pretoria in 1910. ''Unie-kantate'' word deur H.G. Rawson in Engels vertaal as ''Union cantate'' sodat die hertog dit kan verstaan en die gedrukte uitgawe bevat dan beide tale langs mekaar. Beide ''Die rivier'' en ''Unie-kantate'' word vanaf die vyfde druk van ''Die vlakte en ander gedigte'' by hierdie bundel ingesluit. ''Martjie'' is die heel eerste idille in versvorm in Afrikaans en vorm saam met ''Die vlakte en ander gedigte'' ’n hoogtepunt in Celliers se oeuvre. Waar sy ander werk gekenmerk is deur navolging van ’n rigiede versvorm en metrum, maak hy hier gebruik van rymlose verse van ongelyke lengte (met halfrym, assonansie en alliterasie as klankbinding), wat die inhoud baie meer spontaan maak. Dit vertel ’n liefdesverhaal in sewentien eenhede van wisselende lengte. Die jong meisie Martjie se ontluikende liefde vir die jongman Roelf word roerend geteken binne ’n landelike omgewing waar die atmosfeer van aanvanklike rustigheid feitlik tasbaar word. Dit is veral hierdie eerste gedeelte van die gedig waarin Celliers groot hoogtes bereik in sy weergawe van ’n ontasbare maar tog werklike atmosfeer van hitte en stilte en die impak van die hoofkarakters (Martjie en Roelf) op die omgewing. Hiervandaan ontwikkel die vers deur gesprekke en geskerts om die etenstafel en by ’n piekniek vir jongmense tot die verborge hartstog. Die verhaal sluit af met die troostelose weemoed van Martjie se onbeantwoorde liefde, wat uitloop op die rampspoedige einde. Die verhaal word beurtelings beskrywend, verhalend en beskouend aangebied. Hoewel die gedig deur herhaalde insinkings, te groot toeval in die verhaal en verstegniese lomphede nie as geheel geslaag beskou kan word nie, is dit tog ’n vroeë mylpaal in die ontwikkeling van ons digkuns.<ref name="schoonees">Schoonees, P.C. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Celliers se latere digwerk bereik nie besondere hoogtepunte nie. ''Die saaier en ander gedigte'' bevat merendeel bepeinsende verse, met die oorlog en die natuur as vernaamste temas,<ref>[[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> en die eerste literêre prys van HAUM word in [[1918]] aan hierdie bundel toegeken. Meeste van die gedigte het reeds voor hierdie bundel in tydskrifte verskyn. ''Stille werkers'' bevat ’n treffende beskrywing van ’n ou man op sy perd. Van die jeugverse in hierdie bundel word bekend deurdat hulle gereeld op skool behandel word, soos veral ''Waghondjies'' oor die getrouheid van die waghonde en die besielende ''Komaan!'', laasgenoemde aanvanklik geskryf as boodskap aan die studente van die Transvaalse Universiteitskollege, wat in hulle eerste jaarblad verskyn het. ''Jopie Fourie en ander nuwe gedigte'' bevat ’n aantal gemoedelike, huislike verse en bring in ’n hele aantal gedigte hulde aan heldefigure soos [[Jopie Fourie]], Krisjan Beyers, generaal De Wet en President Steyn.<ref>Marais, Eugène N. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> Dit is veral die gebeure van die Rebellie van [[1914]] en die vernaamste rolspelers hierin wat betrag word, met die titelgedig wat ’n mooi beskrywing bevat van hoe die koeël oor die jare sy boodskap sal verkondig en opnuut sal tref. ''Onafhanklikheid'' bring die gestorwe helde van die verlede saam in die voortdurende strewe na onafhanklikheid. Mooi is die ritme wat die digter in ''Klokke lui'' bewerkstellig, terwyl die kindergedig ''Ma en Pietjie'', oor twee makoue, bekoorlik is in sy eenvoud. Hierdie gedig vat ook op eenvoudige wyse die essensie van ouerskap vas op so ’n wyse dat die kind die essensie daarvan sal verstaan. Celliers se heldedigte tendens word voortgesit in ''Die lewenstuin en ander nuwe gedigte'', waarin onder andere Paul Kruger en [[Christiaan de Wet]] in die gedigte vereer word. ''Kruger'' beïndruk met sy klankrykheid, terwyl die oratoriese in ''Generaal de Wet'' ook treffend is. Die titelgedig stel die menselewe voor as ’n lewenstuin, met die opbrengste wat deur vele nood en smart voortgebring word en die ontvanger van die opbrengs wat nie die offers besef nie.<ref>Leipoldt, C. Louis in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop.'' Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref><ref>Pienaar, E.C. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''Die blinde ou Voortrekker'' se ritme is ook geslaagd. Hierdie bundel bevat naas liedjies hoofsaaklik vaderlandse verse. In ''Die groot geheim'' word daar op digterlike wyse gesoek na die geheim van alle dinge. Geskoei op ’n optimistiese wêreldbeeld probeer die spreker aantoon hoe skynbaar onversoenlike opvattings en strewes inderwaarheid op soek is na dieselfde “groot geheim” van die lewe en dus versoenbaar is, ’n opvatting wat nie tred hou nie met die geskiedkundige besef dat die groot botsings in die wêreld volkome botsings is wat altyd sal sorg dat daar konflik is. Dit is ’n lang allegoriese gedig in rymlose verse.<ref name="malherbe">[[F.E.J. Malherbe]] in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''Liefdelewe'' behandel die filosofiese onderbou van die mens se geestesontwikkeling vanaf geboorte, deur skool en werk, liefde, huwelik en ouderdom. Hierdie ambisieuse filosofiese tema kom egter weens gebrek aan ontroering en diepte van mening nie tot sy reg in hierdie werk nie, ten spyte van mooi onderdele.<ref name="malherbe" /> Van die beste vroeë Afrikaanse kinderverse lê versprei in sy bundels, soos die bekende ''Waghondjies.'' Saam met P.L. Louw en [[G.B.A. Gerdener]] publiseer hy verder die ''Proewe van oorsetting van die Gesange-bundel in Afrikaans''. [[C.M. van den Heever]] en [[P.J. Nienaber]] stel in [[1948]] ''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' saam, waarin hulle ’n keur uit sy gedigte bundel, terwyl ''Driesprong'' van 1978 ’n bloemlesing is met ’n keuse deur [[W.E.G. Louw]] van die gedigte van hom, [[Totius]] en [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]].<ref>Brink, André P. Rapport, 19 November 1978</ref><ref>Johl, Ronél. Die Transvaler, 3 Maart 1979</ref> Sy gedigte word in talle versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Woordpaljas'', ''Uit ons digkuns'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe Kleinverseboek'', ''Nuwe Kleuterverseboek'', ''Faune'', ''Stories op rym'', ''Pitkos'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. === Drama === Benewens gedigte skryf hy ook enkele dramas en sy voordrag ''Jan Onverschillig'' word reeds in [[1893]] by die Rederykerskamer Onze Taal opgevoer. Oor die algemeen is sy dramas nie van dieselfde gehalte as sy beste gedigte nie en is dit weinig meer as avontuurverhale wat vir die verhoog verwerk is, met die stereotipiese karakters, soms onwaarskynlike intrige en gelukkige afloop wat die avontuurverhaal kenmerk. ''Liefde en plig'' is die eerste versdrama in Afrikaans en daarom van literêr-historiese belang. Teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog beeld dit die botsing uit tussen ’n jongman se liefde vir sy meisie en sy plig om in die oorlog te veg. Die verse is egter onbevredigend en die karakters is nie onderhewig aan enige groei nie. Die tweede bedryf uit hierdie drama word deur [[D.F. Malherbe]] in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ''Reg bo reg'' beeld die stryd in ’n liefdesdriehoek uit, waar die titel die reg van ware liefde om te seëvier bo alle ander regte plaas. Die drama poog doelbewus om weg te beweeg van geskiedkundige en historiese temas wat in hierdie tyd die Afrikaanse drama oorheers. Kor Brincker kan nie saam met sy verloofde, Bella Behm, en haar ouers met vakansie na die see gaan nie. Hy woon by mevrou Frank en raak dan op haar dogter, Louise, verlief. Hierna volg die verliefdes se aksies en planne en die inmenging van vriende wat elkeen haar of sy eie oplossing wil sien. Die drama gaan nog mank aan melodramatiese intrige en ’n geforseerde ontknoping, maar maak tog gebruik van lewendige dialoog waarin die karakters se persoonlikhede en die agtergrond gebeure sinvol ontbloot word. Die innerlike konflik van Kor en Louise word ook oor die algemeen op sensitiewe wyse geskets. Celliers sorg hier vir ’n vroeë Afrikaanse stuk wat die mensbeelding van sommige karakters bevredigend hanteer.<ref name="schoonees" /> ''Heldinne van die oorlog'', hoewel eers in [[1924]] gepubliseer, is reeds in [[1913]] voltooi as opdragstuk vir die onthulling van die [[Nasionale Vrouemonument|Vrouemonument]] en behandel die afbrand van die plase en die ontberinge van die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Die intrige is egter geskoei op die voorbeeld van die spanningsverhaal, terwyl die dominee se moraliserende lang rede in die slot die stuk op onbevredigende wyse laat eindig. Hierdie drama is bedoel as ’n soort “vervolg” op [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]] se drama ''Magrieta Prinsloo'' en volg dieselfde episodiese en vertellende trant. ''Te laat'' is ’n sketsmatige drama wat in [[1911]] in ''[[Die Brandwag]]'' verskyn maar nie apart gepubliseer word nie. === Prosa === Celliers lewer ook verdienstelike werk op prosagebied. Die insiggewende artikel oor eie werk, ''Hoe ek begin skryf het'', verskyn in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' van [[1 Desember]] [[1933]]. In ''[[Die Brandwag]]'' verskyn onder sy eie naam en verskeie skuilname (minstens 22, waaronder Bram, Tonie, Petrus, C.C.P. en verskeie ander letters) artikels waarin hy op populêre wyse allerlei historiese, sosiale en wetenskaplike onderwerpe behandel. Sy prosastyl is helder met ’n logiese gedagtegang, wat die inhoud dan ontsluit selfs vir onontwikkelde lesers. Die meeste van hierdie stukke word later herdruk in ''Afrikaanse leesboek''. ''Ou Gawie en ander verhale en sketse'' bestaan ook uit ’n keuse van sy talle bydraes aan ''Die Brandwag'', waarvan baie ’n sterk liriese en moraliserende inslag het. Sy ontvlugting uit Pretoria gedurende die [[Anglo-Boereoorlog]], ’n hoogtepunt in die bundel, en ander herinnerings uit sy lewe word beskryf. In sy natuurbeskrywings raak hy liries oor die skoonheid en soek telkens na ’n dieper waarheid in sy waarnemings.<ref>Kritzinger, M.S.B. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> ''In die Kangogrotte'' uit hierdie bundel word deur [[D.F. Malherbe]] in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem, terwyl ''Stil soos die nag, diep soos die see'' deur [[Daniel Hugo]] in ''Tydskrif'' opgeneem word. Laasgenoemde verhaal handel oor twee jongmense wat uitmekaar gehou is deur vooroordeel. Celliers skryf die artikelreeks oor literêre begrippe ''Lewe en lettere'' in ''[[Die Burger]]'' in [[1921]] en sit hierdie reeks daarna vanaf 1922 in ''Die Huisgenoot'' voort. Hierdie besprekings word later in ''Kuns in lewe en kultuur'' saamgebundel. Vir oningewyde lesers beskryf hy hier grondbegrippe oor die kuns en kuns se doel, skoonheid en lelikheid en die wese van poësie en prosa. Hierdie sake illustreer hy telkens met toepaslike voorbeelde uit die daaglikse lewe.<ref>Van den Heever, C.M. in Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951</ref> Sy ''Oorlogsdagboek'' is veral van kultuur-historiese belang, aangesien dit lig werp op gebeurtenisse tydens die Anglo-Boereoorlog wat andersins nie welbekend sou wees nie. Dit word selfs deur Siegfried Huigen bestempel as die belangrikste dagboek uit die oorlog. Die boek bestaan uit briewe aan sy vrou en sy dagboekaantekeninge wat hy periodiek kon maak. Hierin gee hy sy persoonlike indrukke tydens sy deelname aan die oorlog op die Suid-Vrystaatse front, die terugtog van die Boere uit die Kaapkolonie en die guerrillastryd in Transvaal. Uittreksels van hierdie dagboek word aanvanklik in die dertigerjare in ''Die Huisgenoot'' gepubliseer, waarna dit eers in 1978 in boekvorm verskyn. [[J.C. Steyn]] neem ’n stuk wat op [[7 Desember]] [[1934]] in ''Die Huisgenoot'' verskyn het, onder die titel ''Jan F.E. Celliers vlug as vrou'' in die versamelbundel ''Veg en vlug'' op.<ref>Van Zyl, D.J. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref> Terwyl hy op kommando is, raak hy bewus van sy minder bevoorregte medeburgers se dors na kennis. Reeds in [[1905]], terwyl hy nog in Switserland woon, stel hy dan die versamelbundel ''Ons leesboek'' saam om te voorsien in die groot behoefte aan geskikte leesstof by sy volk. Daar is ook onder andere gedigte van hom wat in Nederlands geskryf is. Hierdie bundel word in ’n tweede uitgawe in 1920 gepubliseer as ''Afrikaanse leesboek vir huis en skool''. Benewens gedigte is daar ook artikels van opvoedkundige aard (soos ''Warmte en lig'', ''Swaarte en lugdrukking'') wat ten doel het om as inligtingsbron vir die leser te dien en die volk so op te voed. Verder vertaal hy drie Franse romans in Afrikaans, naamlik ''Bang vir die lewe'' van [[Henri Bordeaux]], ''Colomba'' van [[Prosper Mérimée]] en ''Mannie'' van [[M.R. Halt]]. Hy is ook behulpsaam met die oorsetting van die Gesange in Afrikaans en ''Proewe van oorsetting van die gesangebundel in Afrikaans'', waarin van sy oorsettings saam met dié van [[Paul Louw]] (die digter Lodovikus) en [[G.B.A. Gerdener]] verskyn, wat in 1924 gepubliseer is. In 1912 verwerk hy Johanna van Warmelo Brandt se Hollands-Afrikaanse dagboek wat sy van die Anglo-Boereoorlog gehou het, in ’n suiwerder Afrikaans. Die titel hiervan was ''Die Kappie Kommando of Boerevrouwen in Geheime Dienst''. Dit word dan as ’n reeks artikels in ''Die Brandwag'' gepubliseer en word kort daarna ook as ’n hardebandboek uitgegee. == Eerbewyse == Jan Celliers is in [[1909]] een van die stigterlede van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Jan_F.E._Celliers</ref> en in 1930 word hy verkies tot erelid van die Akademie. Hy word in 1919 verkies tot buitelandse erelid van die [[Vlaamsche Academie voor Taal en Letterkunde]]. Op [[20 Maart]] [[1936]] huldig die Oranjeklub in Kaapstad hom met die opvoering van liedere en voordragte uit sy werk. Die Suid-Afrikaanse Akademie vereer hom in Mei 1936 met ’n erepenning vir sy baanbrekerswerk vir die Afrikaanse taal.<ref name="stel" /> In Maart [[1937]] hou die [[Afrikaanse Skrywerskring]] in Johannesburg ’n eetmaal tot sy eer. Die bekende Jan Celliers Laerskool by die Dieretuinmeer in Johannesburg word na hom genoem en ’n borsbeeld van hom deur [[Coert Steynberg]] word in die skoolterrein opgerig, terwyl ’n olieverfskildery van hom deur [[W.H. Coetzer]] in die skoolsaal opgehang is. [[Jan Cellierspark, Pretoria|Jan Cellierspark]] in [[Groenkloof]], Pretoria is na hom genoem. == Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=cell001</ref> == {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1905 |''Ons leesboek voor oud en jong'' |- |1908 |''Die vlakte en ander gedigte'' |- |1909 |''Die revier'' ''Liefde en plig'' |- |1910 |''Unie-kantate'' |- |1911 |''Martjie'' |- |1918 |''Die saaier en ander nuwe gedigte'' |- |1919 |''Afrikaanse Leesboek'' |- |1920 |''Jopie Fourie en ander nuwe gedigte'' |- |1922 |''Reg bo reg'' |- |1923 |''Die lewenstuin en ander gedigte'' |- |1924 |''Heldinne van die oorlog'' ''Liefdelewe'' ''Die groot geheim'' ''Ou Gawie en ander verhale en sketse'' ''Proewe van oorsetting van die Gesange-bundel in Afrikaans'' (saam met P.L. Louw en G.B.A. Gerdener) |- |1933 |''Kuns in lewe en kultuur'' |- |1948 |''Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers'' |- |1978 |''Oorlogsdagboek'' ''Driesprong'' (saam met Totius en C. Louis Leipoldt) |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1912 |''Die Kappie Kommando of Boerevrouwen in Geheime Dienst'' – Johanna Brandt |- |1919 |''Bang vir die lewe'' – Henri Bordeaux |- |1920 |''Colomba'' – Prosper Mérimée |- |1925 |''Mannie'' – Marie Robert Halt |} === Samesteller === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1905 |''Ons leesboek voor oud en jong'' |- |1920 |''Afrikaanse leesboek vir huis en skool'' |} == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke''. Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Bouwer, Alba. ''Afrikaans 100.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1975 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. ''Faune.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Dekker, G. ''Oordeel en besinning.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste druk 1964 * Gilfillan, F.R. ''Skrywers in beeld 3'': ''Jan F.E. Celliers''. Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1978 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''Jan F.E. Celliers 1865–1940.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Louw, N.P. van Wyk. ''Opstelle oor ons ouer digters.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1972 * [[F.E.J. Malherbe]] ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Jan Celliers – Ons volksdigter.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1951 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. ''Ses digters''. J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas.'' Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Pienaar, P. de V. ''Flitse''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1965 * Preller, Gustav S. ''Eerstelinge''. Human & Rousseau Kaapstad 1961 * Scholtz, Merwe. ''Herout van die Afrikaanse poësie en ander opstelle''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1975 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging''. J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Snyman, Nico. ''Jan F.E. Celliers (1865–1940)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Totius. ''Versamelde werke 8.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eeufees-uitgawe 1977 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Vakkundige artikels === *Bergh, Johan. 2020. Die verhouding tussen SJP (Paul) Kruger en JF Celliers in die Zuid-Afrikaansche Republiek, 1873-1895. ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis.'' *Botha, Marisa en Helize van Vuuren. 2008. Onze strijd, onze heldendood...kreatiewe verwerking van patriotiese stof uit Jan FE Celliers se oorlogsdagboek in Ingrid Winterbach se ''Niggie''. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.'' *Glorie, Ingrid. 2012. “Tussen Nederlands en Engels het ons op die grond gaan sit, vernederd in eië oog” Jan F.E. Celliers over navolging van buitenlandse voorbeelden. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.'' *Glorie, Ingrid. 2012. From the heart of the people and to the heart of the people’ Jan F.E. Celliers as the people’s poet. ''Literator.'' *Ohlhoff, Heinrich. 2003. Oorlog en poësie- primêr 'n Jan FE Celliers- perspektief . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Conradie, P.J. ''P.C. Schoonees en die Afrikaanse drama van die twintigerjare''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 29 no. 1, Februarie 1991 * Hartevelt, P. ''Die ‘vloer’ in ‘Die vlakte’.'' Standpunte. Nuwe reeks 141, Junie 1979 * Liebenberg, Wilhelm''. Iets meer oor ‘Dis al’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998 * [[F.E.J. Malherbe]] : Jan F.E. Celliers - volksman en digter. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 9, nr. 3, Maart 1960 * Ohlhoff, Heinrich. ''Oorlog en poësie: primêr ’n Celliers-perspektief.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 40, 2003 * Van Bart, Martiens. ''Boeremeisie se verhaal opgeveil.'' Beeld, 3 Augustus 2012 * Van Coller, H.P. ''’n Herwaardering van ‘Eensaamheid’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 16 no.3, Augustus 1978 * Van der Walt, P.D. ''’n Onuitgegewe manuskrip van Jan Celliers.'' Standpunte. Nuwe reeks 71, Junie 1967 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/12/10/12/4.html * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/03/4/2/21.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/08/09/B1/3/msmartiensveil.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/03/10/8/22.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/09/18/3/7.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/04/22/3/16.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/10/07/3/4.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/07/07/1/25.html == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Wikisource outeur}} * http://www.stellenboschwriters.com/celliersj.html * http://www.jancelliers.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cilliers, Jan F.E.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] 388kurh05z55vn60vxila5gbwsadsme 0 68969 2915745 2890456 2026-07-05T12:53:17Z ~2026-38141-85 210519 Ek het selfmoord uitgehaal 2915745 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sias Odendaal | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = ca. [[1943]] | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = ca. 6 Junie [[2010]] | Sterfteplek = | Beroep = Regisseur | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 4577549 | Toekennings = }} '''Sias Odendaal''' (ca. 1943 - Junie 2010) was 'n [[Suid-Afrika]]anse regisseur wat rolprente en TV-reekse vervaardig het. Odendaal was verantwoordelik vir die opname van televisiereekse soos ''Patrys-hulle'' en ''Supersnuiters'' en die rolprente ''[[Vyfster: Die Slot]]'' en ''Nukie''. == Filmografie == Rolprente waarvan hy die regisseur was: * ''Pikkie'', 1972 * ''[[Sonneblom uit Parys]]'', 1974 * ''Somer'', 1975 * ''[[Vyfster: die slot]]'', 1986 * ''Nukie'', 1987 TV-reekse: * ''Patrys-hulle'' * ''Supersnuiters'' * ''Jackpot'' * ''Vyfster'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Imdb naam|4577549}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Odendaal, Sias}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] gyrn1ioibfmir54jg12ckl5ztthnhjy 2915746 2915745 2026-07-05T13:00:07Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-38141-85|~2026-38141-85]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2890456 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sias Odendaal | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = ca. [[1943]] | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = ca. 6 Junie [[2010]] | Sterfteplek = | Beroep = Regisseur | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 4577549 | Toekennings = }} '''Sias Odendaal''' (ca. 1943 - Junie 2010) was 'n [[Suid-Afrika]]anse regisseur wat rolprente en TV-reekse vervaardig het. Odendaal was verantwoordelik vir die opname van televisiereekse soos ''Patrys-hulle'' en ''Supersnuiters'' en die rolprente ''[[Vyfster: Die Slot]]'' en ''Nukie''. Hy het op 67 jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/06/06/B2/6/teysias.html Bekende TV-man Sias Odendaal pleeg selfmoord]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Beeld]], 6 Junie 2010</ref> == Filmografie == Rolprente waarvan hy die regisseur was: * ''Pikkie'', 1972 * ''[[Sonneblom uit Parys]]'', 1974 * ''Somer'', 1975 * ''[[Vyfster: die slot]]'', 1986 * ''Nukie'', 1987 TV-reekse: * ''Patrys-hulle'' * ''Supersnuiters'' * ''Jackpot'' * ''Vyfster'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Imdb naam|4577549}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Odendaal, Sias}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] 5such9s8xqcvumtmszwdouqf8d3worg 2915747 2915746 2026-07-05T13:00:10Z SpesBona 2720 Beskerm "[[Sias Odendaal]]": Vandalisme ([Wysig=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval nie) [Skuif=Laat slegs outomaties bevestigde gebruikers toe] (verval nie)) 2890456 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sias Odendaal | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = ca. [[1943]] | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = ca. 6 Junie [[2010]] | Sterfteplek = | Beroep = Regisseur | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 4577549 | Toekennings = }} '''Sias Odendaal''' (ca. 1943 - Junie 2010) was 'n [[Suid-Afrika]]anse regisseur wat rolprente en TV-reekse vervaardig het. Odendaal was verantwoordelik vir die opname van televisiereekse soos ''Patrys-hulle'' en ''Supersnuiters'' en die rolprente ''[[Vyfster: Die Slot]]'' en ''Nukie''. Hy het op 67 jarige ouderdom [[selfmoord]] gepleeg.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/06/06/B2/6/teysias.html Bekende TV-man Sias Odendaal pleeg selfmoord]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Beeld]], 6 Junie 2010</ref> == Filmografie == Rolprente waarvan hy die regisseur was: * ''Pikkie'', 1972 * ''[[Sonneblom uit Parys]]'', 1974 * ''Somer'', 1975 * ''[[Vyfster: die slot]]'', 1986 * ''Nukie'', 1987 TV-reekse: * ''Patrys-hulle'' * ''Supersnuiters'' * ''Jackpot'' * ''Vyfster'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Imdb naam|4577549}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Odendaal, Sias}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dade van selfmoord]] 5such9s8xqcvumtmszwdouqf8d3worg 0 74742 2915838 2909297 2026-07-05T19:56:48Z Jcb 223 2915838 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Jan Hendrik Hofmeyr | Beeld = Ds JH Hofmeyr ouer.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. Jan Hendrik Hofmeyr | Beeldonderskrif = Ds. Jan Hendrik Hofmeyr | Geboortenaam = Jan Hendrik Hofmeyr | Geboortedatum = 3 Februarie 1835 | Geboorteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = 25 Augustus 1908 | Sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Murraysburg|Murraysburg]], [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] | Jare aktief = 1858–1908 | Kweekskool = [[Universiteit van Utrecht]] | Sendingwerk = }} Ds. '''Jan Hendrik Hofmeyr''' ([[Kaapstad]], [[3 Februarie]] [[1835]] tot [[Kaapstad]], [[25 Augustus]] [[1908]]<ref>[http://www.myheritage.com/person-7000915_5532222_5532222/ds-jan-hendrik-hofmeyr MyHeritage.com]</ref>) was 'n vooraanstaande predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], eers op [[Murraysburg]] en daarna van 1867 tot 1908 in die [[NG gemeente Somerset-Oos]]. Die Kaapse Kerk het hom in 1897 die eerste keer as moderator gekies, toe hy dr. [[Andrew Murray]], sy swaer, opgevolg het, en weer in 1903. In dié moeilike tyd voor, tydens en net ná die [[Anglo-Boereoorlog]] het hy waardig en taktvol in belang van sy volk en Kerk opgetree. Hy was die vader van 12 kinders, van wie vyf predikant geword het, 'n kampvegter vir die onderwys en 'n sendingvriend. Daar word gesê die byna twee eeue oue [[Oos-Kaap]]se dorp [[Somerset-Oos]] het weliswaar in 'n groot mate sy kenmerkende waardigheid en goeie buurskap te danke aan die invloed wat al anderhalf eeu van die [[Gill-kollege]] uitgaan, maar dis veral ook aan die voortgesette invloed op die breë gemeenskap van die Hofmeyrs, wat die Ou [[Pastorie]] 'n driekwart eeu bewoon het, eers ds. Hofmeyr sr. en sy groot gesin en daarna sy seun John Murray,<ref>{{en}} [http://www.somerset-east.co.za/listing/the_old_parsonage_museum Die geskiedenis van die ou pastorie op Somerset-Oos-toerisme se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140624033158/http://www.somerset-east.co.za/listing/the_old_parsonage_museum |date=24 Junie 2014 }}. URL besoek op 22 November 2014.</ref> wat sy vader as predikant in die gemeente Somerset-Oos opgevolg het. Ds. Hofmeyr word beskryf as 'n hoogs gekultiveerde en opgevoede mens wie se kennis van Hebreeus en Bybelgeskiedenis aan hom hoë akademiese aansien in die Kerk verleen het,<ref name="smith">Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos-gedenkboek. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feeskomitee.</ref> maar hy was terselfdertyd 'n praktiese man wat dit sy eerste taak op [[Somerset-Oos]] gemaak het om die bestaande kerkgebou te herbou. Dié [[Neogotiese styl|Neogotiese]] meesterstuk, ontwerp deur die Duitse argitek [[Carl Otto Hager]] wat bykans 'n anderhalf eeu later nog altyd in gebruik is en waarin enkele klein aspekte van die eerste kerkgebou van 1833 behoue gebly het, is net vier jaar ná sy diensaanvaarding op Somerset ingewy. Ook aan die bevordering van die kultuur en opvoeding in sy twee gemeentes en in die breër gemeenskap het ds. Hofmeyr baie tyd en aandag bestee. Op [[Murraysburg]] het hy 'n Instituut vir Hoër Onderwys opgerig en op Somerset het hy dekades lank in die Raad van Trustees van die [[Gill-kollege]] gedien. Die oprigting van die Bellevue-seminarie vir Meisies, as plaasvervanger vir die meisieskool wat deur sy voorganger, ds. [[John Pears]], se vrou begin is, was hoofsaaklik aan ds. Hofmeyr se ywer te danke. Selfs al was dit nie 'n gewilde saak by gemeentelede op Somerset en trouens in die [[Oos-Kaap|Oostelike Provinsie]] nie, was ds. Hofmeyr en sy vrou albei ten nouste betrokke by die ondersteuning en aanmoediging van die buitelandse sending. Vyf van hulle sewe seuns het predikant geword, van wie drie geruime tyd in die sendingveld in Midde-Afrika gearbei het. Twee dogters, Margaretha en Isabella, was van die eerste vroue in Suid-Afrika wat gegradueer het.<ref name="smith" /> == Herkoms en opvoeding == Jan Hendrik Hofmeyr is in [[Kaapstad]] gebore uit die een van die ou, gerespekteerde Kaapse families wat vandag nog op talle terreine in Suid-Afrika en oorsee uitblink, en op sy grootvader se landgoed Waterhof, in die teenswoordige buurt [[Oranjezicht]],<ref>[http://goo.gl/maps/nvp0X Google Maps, ingang na Waterhof in Hofstraat]</ref> naby die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], in wie se besit die Hofmeyr-eiendom [[Welgemeend]] in 1944 gekom het. Sy vader was 'n bekende bankier (of rekenmeester volgens 'n ander bron<ref name="louw">Hofmeyr, W. Louw, Nico J., S.M.. George S. en Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers.</ref>), Arend Hofmeyr,<ref>{{Cite web |url=http://www.safamilytree.com/TNG/getperson.php?personID=I814&tree=Simone_Kay |title=Besonderhede op SAFamiltyTree.com |access-date= 3 April 2013 |archive-date= 8 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008061741/http://www.safamilytree.com/TNG/getperson.php?personID=I814&tree=Simone_Kay |url-status=dead }}</ref> ook van Kaapstad, 'n kleinseun van die stamvader van hierdie familie wat omstreeks 1744 uit Ibbenburen in Pruise na Suid-Afrika gekom het. Sy moeder was Susanna Maria Louw, 'n suster van Adriaan Louw van die Paarl, skoonvader van prof. [[Nicolaas Hofmeyr]], een van die eerste twee hoogleraars aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] toe dié inrigting in 1859 gestig is. Nicolaas Hofmeyr was getroud met Susanna Maria Louw se susterskind Maria Magdalena Louw (1834–1918), een van Adriaan Louw en Charlotte Louise se sewe dogters wat met bekende predikante getrou het. Ds. J.H. Hofmeyr se neef Jan Hendrik Hofmeyr (1818–1893) was Onse Jan Hendrik Hofmeyr (1845–1909) se pa. Hofmeyr het van jongs af die roeping ervaar om sy lewe aan die evangeliebediening te wy.<ref name="dreyer">[[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.</ref> Sy eerste skoolonderwys ontvang die jong Jan Hendrik aan [[Tot Nut van 't Algemeen]], 'n vooraanstaande Hollandse skool teen die middel van die 19de eeu in Kaapstad. Sy kleinneef, die latere prof. Hofmeyr, het ook daar skoolgegaan, benewens vele andere wat later belangrike betrekkings in die kerk en staat beklee het. As veertienjarige knaap is Jan Hendrik geplaas in die [[Suid-Afrikaanse Kollege]], voorloper van die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy Nederlands, Hebreeus en wiskunde studeer het, terwyl hy tegelykertyd onderrig in Latyn en Grieks ontvang het by dr. [[Abraham Faure]] wat, omdat hy vurig begeer het dat jong Afrikaners hulle aan die evangeliebediening moes wy, 'n deel van sy tyd afgestaan het om hul met hulle voorbereidende studie behulpsaam te wees. == Teologiese opleiding in Holland == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr jonk.jpg|duimnael|links|200px|Jan Hendrik Hofmeyr, waarskynlik tydens sy studentedae of kort daarna.]] Die jong Hofmeyr het in Februarie 1853, nadat hy sy geloofsbelydenis in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] afgelê het, op agttienjarige ouderdom, en vergesel van twee mede-Afrikanerstudente, [[Charles Murray]] en I.G.J. Horak, na [[Europa]] vertrek en in Mei daardie jaar daar aangekom om aan die [[Universiteit van Utrecht]] teologie te studeer en as evangeliedienaar opgelei te word. Reeds in 1855 het hy kandidaat in teologie geword en die jaar daarna, tydens die lang vakansie, in geselskap van 'n boesemvriend en medestudent, die latere dr. [[Johannes Jacobus Kotzé|J.J. Kotzé]], in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] gaan reis, blykbaar iets wat geen Afrikanerpredikant nog tot in daardie stadium gedoen het nie.<ref name="dreyer" /> Ná voltooiing van sy studie onder proff. Bouman, Vinke en Ter Haar is hy, nadat hy die gevorderde plegtige eed afgelê het en die vereiste verklaring en belofte plegtig afgelê en onderteken het, op [[8 Oktober]] [[1857]] deur die Provinsiale Kerkbestuur van Utrecht tot die evangeliebediening toegelaat. By sy vertrek uit Holland het dr. Nicolaas Beets (Hildebrand van die "Camera Obscura") die volgende vers in Hofmeyr se album geskryf: "Het Zuiden wenkt, het Noorden roept zijn afscheidsgroet u na. De vriendschap zucht, en roept nogthands ga, 's Heeren dienaar ga! Er is geen taak als d'uwe schoon, geen loon uw loon gelijk; Ga! Een en eeuwig is het werk van Zijn gezegend Rijk. Waar Hij Zijn dienaars zaam vergaart rondom den Troon der Eer. Daar Zien Zij Zich uit Noord en Zuid na korte scheiding weer." Hierna het hy eers enkele maande in [[Skotland]] en [[Engeland]] deurgebring, vanwaar hy terugkeer na Holland om afskeid te neem en hom gereed te maak vir sy terugreis na sy vaderland. == Terug in Suid-Afrika == Die volgende jaar het Hofmeyr in sy vaderland teruggekeer, waar hy in September 1858 aankom, in die geselskap van dr. [[Johannes Jacobus Kotzé|J.J. Kotzé]], wat eweneens predikant in Holland geword het, hoewel aan die [[Universiteit van Leiden]]. Die twee is op dieselfde dag, [[15 September]] [[1858]], by die Aktuaris gelegitimeer en twee dae later het albei vir die eerste maal in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] opgetree, prop. Hofmeyr in die oggend en prop. Kotzé in die aand. Eersgenoemde se teks was 2 Kron. 20:12b ("Want in ons is geen kracht tegen deze grote menigte, die tegen ons komt, en wij weten niet, wat wij doen zullen; maar onze ogen zijn op U", [[Statebybel]]) en laasgenoemde s'n Matt. 16:26: "Want wat baat het een mens, zo hij de gehele wereld gewint, en lijdt schade zijner ziel? Of wat zal een mens geven, tot lossing van zijn ziel?" Statebybel. Dr. Kotzé was 'n neef van die latere welbekende liberale predikant op [[Darling]] wat met sy opvattings 'n beroering in kerklike kringe veroorsaak het, ds. [[J.J. Kotzé]]. == Op Murraysburg, sy eerste gemeente == Nadat prop. Hofmeyr enkele maande as hulpprediker in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]], Kaapstad, diens gedoen het, het hy 'n beroep na die [[NG gemeente Murraysburg]] aangeneem. Dié groot getal beroepe was daaraan te danke dat daar destyds, twee jaar voor die oprigting van Suid-Afrika se eie Teologiese [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]], 'n nypende tekort aan predikante in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] was, in so 'n mate dat 10 gemeentes hom beroep het hoewel hy toe nog gans onbekend by hulle was. Op [[Murraysburg]] is hy [[20 Mei]] [[1858]] georden en bevestig deur die konsulent, ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], na wie die dorp heet en wat later sy skoonvader geword het. Murraysburg was toe skaars drie jaar oud, want dit was juis onder ds. Murray se voorsitterskap dat die Ringskommissie van Graaff-Reinet op [[19 April]] [[1855]] op die plaas Eenzaamheid vergader en die koopkontrak met die eienaar, J.A. Burger, geteken het ten einde daar 'n dorp te stig. So ontstaan die dorp en gemeente Murraysburg, wat die eerste keer ter ere van ds. Murray so genoem word in die notule van die plaaslike kerkraadsvergadering van [[5 September]] [[1855]]. Die nedersetting Murraysburg het in die jaar van prop. Hofmeyr se koms die middelpunt van 'n afsonderlike landdrosdistrik geword en in 1859 het die dorp munisipale status gekry. Aan prop. Hofmeyr se handoplegging het, buiten ds. Murray, deelgeneem: di. [[John Pears]] ([[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]]), [[Georg Stegmann|G.W. Stegmann]] ([[Glen Lynden]]), [[William Murray]] ([[NG gemeente Middelburg, Kaap|Middelburg]]) en eerw. J. Bennie. Die jong leraar se intreerede was oor [[1 Korintiërs]] 3:7: "Zoo is dan noch hij die plant iets, noch hij die nat maakt, maar God die de wasdom geeft" ([[Statebybel]]). So 'n wasdom is op die arbeid van ds. Hofmeyr gegee, ook op Murraysburg, hoewel sy diens hier slegs agt jaar lank geduur het. Hy was in dié tyd vir sy gemeente 'n "ware geestelike gids".<ref name="louw" /> Gedurende dié tyd het hy veral baie vir die opvoeding gedoen en is daar deur hom 'n eersteklas-skool opgerig, met T. Kyd as skoolhoof, onder wie se leiding etlike kandidate vir die admissie tot die [[Kweekskool]] hul voorbereidende studie deurgemaak het. 'n Hollander, J. B. Wouda, het les gegee in Nederlands terwyl ds. Hofmeyr, wat 'n aantal godvresende en talentvolle jongelinge geïnspireer het om predikant te word, aan hulle onderrig in Hebreeus en Bybelgeskiedenis gegee het. Dié leerlinge was onder meer die latere ds. J.G. Olivier, prof. C.F.J. Muller en ds. B.B. Keet, vader van prof. dr. [[Barend Bartholomeus Keet]] van die [[Stellenbosch|Stellenbosse]] [[Kweekskool]]. Die inrigting was bekend onder die naam Opvoedings Instituut van Murraysburg. == Huwelik == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr skets.jpg|links|200px|duimnael|Ds. Hofmeyr as jong getroude predikant op [[Murraysburg]].]] [[Lêer:Isabella Murray Hofmeyr.jpg|regs|200px|duimnael|Isabella Hofmeyr, gebore Murray, was 41 jaar lank pastoriemoeder op [[Somerset-Oos]]. Vyf van haar sewe seuns wat volwassenhied bereik het, het predikant geword, soos trouens ook haar vyf broers, onder wie dr. [[Andrew Murray]] en di. [[William Murray]] en [[Charles Murray]].]] Ds. Hofmeyr het op [[7 Februarie]] [[1861]], vier dae ná sy 26ste verjaardag, op [[Graaff-Reinet]] met 'n plaaslike pastoriedogter, Isabella Murray, gebore [[24 Desember]] [[1839]],<ref>[http://www.myheritage.com/person-7002821_5532222_5532222/isabella-hofmeyr-born-murray Besondergede op MyHeritage.com]</ref> in die huwelik getree. Dié gelukkige huweliksverbintenis is mettertyd geseën met twaalf kinders, te wete sewe seuns en vyf dogters. Van dié seuns het vyf predikant geword, van wie vier minstens 'n tyd lank aan die sending verbonde was. Die kinders was, met geboorte- en sterfjaar asook beroep (indien beskikbaar) tussen hakies: * Seun (1861). * Susanna Maria (1862–1906). * Arend Hermanus (1864–1909, boer). * Ds. [[Andrew Hofmeyr|Andrew Murray]] (direkteur Stofberg-gedenkskool, 1866–1936). * Maria Isabella (1868–1950). * Margareth Catharina (1869–1965). * Ds. [[John Hofmeyr|John Murray]] (1871–1943). * Isabella Cornelia (1873–1966). * William (Willie) Hendrik (skoolhoof, 1874–1944). * Ds. [[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Lou]] (organiserende NG sendingsekretaris van Kaapland, 1878–1936). * Ds. [[Charles Murray Hofmeyr|Charles Murray]] (predikant, 1876–1930). * Helen Elizabeth (orreliste, 1880–1964). * Ds. [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann]] (predikant, 1882–1969). Mev. Hofmeyr is beskryf as "in alle opsigte 'n ideale eggenote en moeder". Reeds as jong vrou het sy dit as haar oordeel uitgespreek dat 'n predikantsvrou haar eggenoot eerste moet plaas, haar kinders tweede, en haar gemeente derde. Dit blyk asof sy dit van meet af aan gedoen het en sonder verwaarlosing van enige van die drie. Eerw. [[Andries Dreyer]] skryf oor haar: "As daar ooit 'n vrou was wat na die woorde van die trouformulier haar eggenoot in alle goeie en opregte dinge behulpsaam was, op haar huishouding goeie ag gegee en sonder wêreldlike prag gewandel het, dan was dit mev. Hofmeyr." Op Murraysburg is drie van die egpaar se kinders gebore. == Skriba van die Sinode == In 1862 het ds. Hofmeyr die eerste maal die Sinode in [[Kaapstad]] bygewoon en toe al is hy op versoek van dr. [[William Robertson]], wat juis as skriba verkies is, tot sy assistent benoem. Toe die skriba in 1876 aftree, is sy assistent in sy plek gekies. Vir hierdie betrekking was hy, volgens eerw. Dreyer, uitnemend geskik, "sowel om sy deeglike kennis van die Hollandse taal as om sy nette handskrif". Hy het dié betrekking tot 1897 beklee en sy werk op uiters bekwame wyse verrig. == Waarnemende predikant in Kaapstad == In 1866 het ds. Hofmeyr die beroep as opvolger van ds. [[John Pears]], die [[NG gemeente Somerset-Oos]] se tweede leraar, op [[Somerset-Oos|Somerset]] aangeneem. Dit was nadat hy reeds talle beroepe van ander gemeentes van die hand gewys het. Hy het op [[16 Desember]] van daardie jaar afskeid geneem van Murraysburg met 'n rede oor Hand. 20:32 ("En nou, broeders, dra ek julle op aan God en aan die woord van sy genade, wat magtig is om julle op te bou en julle ’n erfdeel te gee onder al die geheiligdes" (1933-vertaling), wat in druk uitgegee is. Die afskeid was swaar, want leraar en gemeente was wederkerig innig aan mekaar gebind. Iemand wat teenwoordig was by die afskeid, het geskryf: "Men kan de stemming der gemeente onder het aanhooren der rede beter begrijpen dan beschrijven". Die afskeid van dié nederige en vriendelike leraar<ref name="louw" /> het nietemin met diepe ontroering gepaardgegaan. Ds. Hofmeyr en sy gesin het hierna met vakansie by familie in die Kaap vertrek, maar op versoek van die kerkraad het hy tydelik die dienswerk verrig in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] as plaasvervanger van dr. [[Andrew Murray]], ds. Hofmeyr se swaer, wat as moderator van die Kaapse Sinode na [[Engeland]] gegaan het om namens die Sinode teen die uitspraak van die Kaapse Hooggeregshof in die Burgers-Kotzé-saak (die latere [[Transvaal]]se president [[Thomas François Burgers]] en ds. J.J. Kotzé, die vader van ds. Hofmeyr se goeie vriend dr. P.J. Kotzé, van Darling) te appelleer voor die regskomitee van haar majesteit se geheime raad. Dié appèl is van die hand gewys. Ds. Hofmeyr was so gewild by die Kaapse lidmate met sy preke en herderlike besoek dat, toe hy einde Maart 1867 vertrek, die Kerkraad hom 'n adres van dankbetuiging aangebied het. Vergesel van sy eggenote en kinders het hy met die Celt na [[Algoabaai]] geseil om vandaar na sy nuwe standplaas te reis. Op [[Port Elizabeth]] is hulle deur ene Erasmus met sy perdewa afgehaal en die eerste aand het hulle oorgebly op Modderfontein, die plaas van Hans van der Vyver onder die [[Suurberge]]. == Verwelkoming op Somerset-Oos == [[Lêer:Somerset-Oos Gill-kollege geboue.jpg|links|duimnael|240px|Die hoeksteen van die oudste gebou van die [[Gill-kollege]], Somerset-Oos se roemryke hoërskool, is op [[1 April]] [[1867]] gelê, die dag nadat ds. Hofmeyr plegtig in die [[NG gemeente Somerset-Oos]] bevestig is. Hy was amper sy hele dienstyd lank trustee en lid van die bestuur van die kollege. Die argitek van die ou hoofgebou was [[James Bisset]], wat ook onder meer verantwoordelik was vir die [[NG gemeente Graaff-Reinet|NG kerke Graaff-Reinet]] en [[NG gemeente Beaufort-Wes|Beaufort-Wes]].]] [[Lêer:Ou pastorie Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|240px|Met ds. Hofmeyr en sy gesin se aankoms op Somerset-Oos moes die pastorie met geleende meubels toegerus word om losies aan al die besoekende predikante te bied, want die Hofmeyrs se meubels het eers later van [[Murraysburg]] af aangekom.]] Ds. Hofmeyr en sy gesin het op Donderdag [[28 Maart]] [[1867]] op [[Somerset-Oos]] aangekom. In die plaaslike ''Courant'' van destyds kom die volgende beskrywing van die hartlike ontvangs daar voor: "Het lang en ernstig gekoesterd verlangen der Hollandsche gemeente alhier is thans vervuld door de aankomst van haren leeraar, Ds. J. H. Hofmeyr. De hooge achting waarin hij stond bij zijne gemeente te Murraysburg, en de droefheid, betoond bij zijn vertrek van daar, en de hartelijke wenschen voor zijn welzijn uitgestort, toonden dat men in hem een vriend en geestelijken gids verloor, die niet gemakkelijk te vervangen zou zijn. In den morgen van Donderdag, den 28, l.l., reed een groot gezelschap, meestal uit leden der gemeente bestaande, en dat nog veel grooter zou geweest zijn, ware de tijd waarop men den leeraar verwachten kon, zekerder en onder de buitenlieden meer bekend geweest, het dorp uit om hem te gemoet te gaan. "De ontvangst en wederzijdsche begroeting was regt hartelijk. De Eerw. heer werd begeleid door het geheele gezelschap tot in de stad en aan de pastorie, op de stoep waarvan een aantal jonge dames, medeleden der gemeente, hem opwachtte en met een toepasselijk gezang hem welkom heette in zijne nieuwe woning. Daarop bood men hem na voorlezing, een talrijk geteekend adres aan, en waarin de onderteekenaars hun leeraar welkom heeten en hunne dankbaarheid aan God betuigen, dat zij, na lang en verlangend hopen en wachten, hem met zijn familie in goeden welstand in hun midden mogen zien. En overtuigd dat het hem veel zelfverloochening moet gekost hebben om zijne geliefde gemeente te Murraysburg te verlaten en de roeping naar Somerset aan te nemen; en dat overwegingen van niet gewonen aard hem daarbij moeten geleid hebben, vertrouwen en bidden zij dat Gods hand hem kracht en wijsheid geven zal, om de plichten van zijne gewigtige roeping te vervullen, en daarbij de zaak van Christus te bevorderen, door velen toe te brengen tot de kudde des goeden Herders. Het adres heet verder den Eerw. heer welkom ook in betrekking tot het [[Gill-kollege]] en vertrouwt dat zijne komst ook die instelling ten zegen zijn zal – en eindigt met de beste wenschen uit te drukken ook voor Mevrouw Hofmeyr en de jonge familie. "Nadat het adres was voorgelezen, bedankte Ds. Hofmeyr de opgekomenen voor de hartelijke ontvangst, welke hij van hen had ondervonden en zeide, dat hy hoopte in staat gesteld te zollen worden de voetstappen te drukken van hem wiens opvolger hij was. Hij hoopte ook dat zijne pogingen in het belang van het geestelijke en tijdelijke welzijn der gemeente en ten behoeve der algemeene zamenleving zouden gezegend worden zoowel aan hen, als aan hemzelven, en beloofde zijn best te doen, om de belangen te bevorderen van de opvoedingsinrichting die nu wordt gesticht." == Bevestiging == [[Lêer:Adrian Roux.jpg|duimnael|regs|190px|Dr. [[Adrian Roux]] van die [[NG gemeente Albanie]], Somerset se konsulent, het ds. Hofmeyr bevestig. Hy het die versoek dat die bevestigingspreek aan ds. Hofmeyr se swaer ds. [[Charles Murray]] afgestaan moes word, geweier.]] Twee dae later het die bevestiging plaasgevind. Die volgende berig, vry vertaal uit die Nederlands, het destyds in ''De Volksvriend'' verskyn: Ds. J.H. Hofmeyr is op Saterdag [[30 Maart]] op [[Somerset-Oos]] bevestig. In die loop van die week daag sy eerwaarde van [[Kaapstad]] op en word met die grootste hartlikheid verwelkom. Die pastorie, wat in die laaste tyd aanmerklike veranderinge en verbeteringe ondergaan het, word tot die gerief van sy eerwaarde, wie se meubels nog nie aangekom het nie, van geleende meubels vir die geleentheid voorsien, terwyl daar gesorg is dat daar vir minstens ses leraars in die pastorie blyplek was. Die Vrydagaand preek ds. [[Charles Murray]] (van die [[NG gemeente Burgersdorp]] voor 'n aansienlike gehoor. En die voormiddag van die volgende dag word die bevestigingsleerrede deur die eerw. konsulent, dr. [[Adrian Roux]] (van die [[NG gemeente Albanie]]) uitgespreek na aanleiding van die woorde "De liefde van Christus dringt ons", by welke geleentheid ds. Hofmeyr op die gewone wyse bevestig word, met die enigste verskil dat dit voor die preek geskied het, en nie soos gewoonlik ná die tyd nie. Aan die versoek, dat aan ds. [[Charles Murray]] die bevestigingspreek afgestaan moes word, is nie deur die konsulent (dr. Roux) voldoen nie. Daardie namiddag preek ds. Hofmeyr vir die eerste keer in sy nuwe gemeente en wel na aanleiding van Ps. 122:9: "Ter wille van die huis van die HERE onse God wil ek die goeie vir jou soek" (1933-vertaling). By dié geleentheid was di. W.R. Thompson ([[NG gemeente Stockenström]]) en [[Georg Stegmann]] ([[Glen Lynden]]) teenwoordig. Laasgenoemde het die voorbereidingsleerrede in die aand gepreek. Die volgende dag het ds. Thompson in die voormiddag gepreek toe die heilige Nagmaal gevier is. Hieraan het al vyf leraars deelgeneem. Ds. Murray het die middag nogeens voor die gemeente opgetree en die aand kom ds. Hofmeyr weer aan die beurt. Tydens dié geleentheid was die opkoms baie groot. Daar was nie genoeg plek in die kerkgebou op die dag van die Here nie. Sover 'n mens kan oordeel, het ''De Volksvriend'' berig, was die skare met alles baie tevrede. Daar was uit die omliggende gemeentes minder lidmate teenwoordig as wat verwag is. Die berig vervolg: Op die Maandag is die hoeksteen van [[Gill-kollege]] se hoofgebou gelê (die gebou is op [[24 Desember]] [[1868]] aan die skool oorhandig). Die optog het geskied vanaf die NG kerkgebou. Op die skoolterrein aangekom, vertel heer Stretch in 't kort die geskiedenis van die inrigting wat nou tot stand sou gebring word, waarna ds. Thompson biddend die seën van die Here op die inrigting afsmeek. Daarna het heer Hudson die steen gelê en "verklaarde denzelve goed en wel gelegd". Ds. Thompson het hierna 'n toespraak gelewer en daarna ook die here Hofmeyr, Murray, Solomon en Stegmann. Daardie aand was daar 'n "tea-meeting", waar ds. Hofmeyr die geleentheid gehad het om op aangename wyse met die gemeente kennis te maak. "Er werd thee gedronken – koek gegeten – op de piano gespeeld – gesproken — en 'speeches' gehouden, aangehoord en toegejuicht." Die sprekers was wel. eerw. here Hudson asook wel. eerw. here Barker, Edwards en Solomon van die Engelse, Wesleyaanse en Independente Kerk asook di. Hofmeyr, Stegmann en Murray van die NG Kerk. "Alles liep aangenaam af en in de vriendelijkste stemming ging men uiteen," luidens die berig in ''De Volkstem''. == Kerkbou == [[Lêer:Eerste kerk Somerset-Oos.jpg|duimnael|links|270px|Die hoeksteen van die eerste NG kerkie op Somerset-Oos is [[25 Desember]] [[1830]] gelê. Die toring is eers later aangebou. Dit was in dié kerkgebou dat ds. Hofmeyr aan die einde van Maart 1867 bevestig is.]] [[Lêer:NG kerkgebou Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|270px|[[Somerset-Oos]] se ou kerkgebou was reeds voor die koms van ds. Hofmeyr te klein vir die groot gemeente. Hy het dan ook gou begin met kerkbou sodat die tweede kerkgebou op [[17 November]] [[1871]] ingewy is. Dis op [[29 Augustus]] [[1931]], nadat dit opgeknap is, opnuut ingewy en nogeens in 1979 gerestoureer.<ref>[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/03/1/13.html ''Die Burger'', 3 Junie 2000]</ref> Dié gebou is ontwerp deur die Duitse argitek wat hom in Suid-Afrika kom vestig het [[Carl Otto Hager]], 'n groot eksponent van die Neogotiese boustyl, wie se invloed dekades lank die kerkboukuns in Suid-Afrika beïnvloed het.]] Een van die eerste sake waaraan ds. Hofmeyr sy aandag gegee het, was kerkbou. Die ou kerk met sy rietdak was nie alleen bouvallig nie, maar het ook te klein geword. Gevolglik is in 1869 besluit om 'n nuwe en baie groter gebou op dieselfde terrein op te rig. Wel is 'n paar stukke muur van die ou gebou behou, maar origens was dit heeltemal nuut. Die inwyding het plaasgevind op [[17 November]] [[1871]] en die navolgende verslag daarvan wat in ''Het Volksblad'' verskyn het, gee enige besonderhede omtrent die kerk: "Op Vrijdag, 17 November werd aldaar de nieuwe Hollandsche Gereformeerde Kerk ingewijd. Op den morgen van Donderdag begonnen reeds vele buitenlieden het dorp binnen te komen. Spoedig waren de hotels vol en vele private huisgezinnen verschaften logies aan de ongelukkigen, die geen onderkomen konden vinden. Des namiddags te 2 ure op denzelfden dag werd eene bazaar voor de Kerkefondsen gehouden in het pakhuis van den heer Webb welker opbrengst was £73. Den volgenden morgen begonnen de plegtigheden in verband met de inwijding. Wel was de toren nog niet geheel voltooid, en de muur rondom het gebouw was noch niet geheel opgetrokken, en ook ontbrak er noch hier en daar iets aan het schilderwerk, maar dewijl de dag voor de plechtigheid eenmaal bepaald was, kon men die slecht uitstellen. "Tegen 10 ure begaven zich de leden der gemeente en andere belangstellenden naar de zaal van het Gill College, waar Ds. Stegmann, van Adelaide, een kort gebed deed. Daarop begaf zich de geheele stoet in processie naar de kerk, die door Ds. Hofmeyr geopend werd in naam des Drie-enigen Gods. Nadat het koor het door een plaatselijk amateur gecomponeerde 'Inwijdingsanthem' had gezongen, hield Ds. C. Murray, van Graaff-Reinet, eene leerrede naar aanleiding van [[1-2 Kronieke|2 Kronieke]] 7:12. Gedurende de morgendienst zong het koor nog een paar fraaije liederen. Des namiddags predikte Ds. Steytler van Uitenhage in het Engelsch voor eene talrijke schare. "Zaterdag morgen hield Dr. Roux, van Riebeeck Oost, eene ernstige voorbereidingspreek en des namiddags predikte Ds. Stegmann voor de kinderen. Des Zondags werd het Heilige Avondmaal gevierd. De leeraren bij de dienst tegenwoordig, waren Dr. Roux, en Di. C. Murray, Du Plessis, Muller, Steytler, Stegmann en Hofmeyr van Maclean ([[NG gemeente Komga|Komga]]. De kollekten bedroegen, met inbegrip van de 73 van de Bazaar, bijna £600. Men is algemeen zeer tevreden over het nieuwe kerkgebouw, dat na dezelfs voltooijing, een der fraaiste kerken in de Kolonie zal zijn. Vooral is men ten eerste voldaan over de oordeelkundige manier, waarop de plaatselijke leeraar, Ds. Hofmeyr, is te werk gegaan met betrekking tot den bouw. Ook geeft men hoog op van de bekwame wijze, waarop de bouwmeester, de heer Hagar, zijn kontrakt heeft vervuld. Het Bouwcomite overhandigde dezen voor zijn vertrek als een blijk van erkentelijkheid, een geschenk van £100. "Des Maandags werd aan de kinderen der Zondagschool een 'picnic' gegeven, waartoe ook de kinderen van andere kerkgenootschappen waren uitgenoodigd. Des Dinsdags was het weder even stil als gewoonlijk op het dorp." Die argitek en boumeester van die nuwe kerk was die gebore Duitser [[Carl Otto Hager]], wat destyds vir soveel NG kerke in die Gotiese styl verantwoordelik was, maar waarvan heelparty intussen gesloop is, onder meer dié op [[Willowmore]], [[Carnarvon]], [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg, Kaap]], en [[Caledon]]. In sy ''Memoires'' vertel Hager hoe hy sy intrek in ds. Hofmeyr se pastorie geneem het en hoe hulle hom aanvaar het soos 'n eie familielid en hy vrylik kon deel in die huislike en godsdienstige lewe.<ref name="louw" /> Hy het altesaam 18 maande in die pastorie gewoon en het geskryf: "Dit was 'n liewe familie. Ek is dadelik opgeneem en het gedeel in die huislike en godsdienstige samesyn … Deur die voorbeeld van ds. Hofmeyr het ek dierbare vriende gemaak. Ek is geëer en bemin deur elkeen. As ek enige jare lank in Kaapstad op die toppunt van ellende was, dan was ek (op Somerset) op die toppunt van voorspoed, eer en seëninge." <ref name="smith" /> == Opvoedkunde == [[Lêer:Ds Arend Hofmeyr en Jane Grey Wright.jpg|duimnael|regs|270px|Ds. Hofmeyr se broer, ds. [[Arend Hofmeyr]] van [[Hanover]], en sy tweede vrou, Jane Grey Wright, eerste prinsipale van die Bellevue-seminarie vir dogters op Somerset-Oos.]] Van die begin van sy amptelike loopbaan het ds. Hofmeyr hom ten seerste beywer in belang van opvoeding en onderwys. Op Murraysburg was hy in 1861 die stigter van 'n Instituut vir Hoë Onderwys. Toe hy op [[Somerset-Oos]] aankom, was die [[Gill-kollege]] net in aanbou en dit is, volgens eerw. Dreyer, welbekend dat hy dié inrigting baie liefgehad en byna sy hele dienstyd in die gemeente as trustee en lid van die bestuur gedien het. Waar enigeen dit gewaag het om die Kollege se regte aan te rand, het hy altyd opgekom vir die behoud daarvan. Vyf van sy seuns en twee van sy dogters verwerf dan ook die B.A.-graad aan die Gill-kollege, laasgenoemde as die eerste vroue wat uit dié inrigting gradueer. Ds. Hofmeyr was ook die vader en stigter in 1882 van die Bellevue Seminarie vir dogters, wat die meisieskool opgerig deur sy voorganger, ds. [[John Pears]], se vrou, vervang het. Die eerste skoolhoof was Jane Grey Wright, 'n Skot wat uitsluitlik vir dié doel na Suid-Afrika genooi is en wat 'n paar jaar later met ds. J.H. Hofmeyr se broer, ds. [[Arend Hofmeyr]] van [[Hanover]], getroud is. Ds. A.H. Hofmeyr is op [[27 September]] [[1837]] in [[Kaapstad]] gebore. Sy eerste vrou, met wie hy op [[20 Oktober]] [[1868]] in die [[Paarl]] getroud is, was Louisa Andriana Louw (1848–1883). Ses van haar susters het ook met 'n gesiene predikant getrou en een van hulle drie broers, ds. [[Attie Louw|A.J. Louw]], was 38 jaar lank predikant van die [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg, Transvaal]]. Ds. Arend Hofmeyr se tweede huwelik, met Jane Gray Wright (gebore [[25 Augustus]] [[1850]]), was op [[17 Desember]] [[1884]], op [[Somerset-Oos]] óf [[Hanover]]. Sy is op [[27 Oktober]] [[1940]] op [[Stellenbosch]] oorlede in die ouderdom van 90 jaar. Daar was 10 kinders uit die eerste huwelik (volgens 'n ander bron sewe) en vyf uit die tweede. Self 'n man van ruim opvoeding, kon dit nie anders nie of sy invloed moes hom op onderwysgebied laat geld. Die invloed wat hy op dié gebied uitgeoefen het, het die nageslag nog lank ná sy dood gevoel. == Sendingvriend == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr en gesin.jpg|duimnael|links|340px|Ds. Hofmeyr en sy gesin. Voor: Minnie (Maria), [[Lou Hofmeyr|Lou]], Sannie, [[Charles Murray Hofmeyr|Charlie]], Isie. Agter: [[John Hofmeyr|John]], Maggie, Arend, [[Georg Hofmeyr|Georg]], [[Andrew Hofmeyr|Andrew]], Queenie (Helen) en Willie.]] Ds. Hofmeyr was 'n "veelsydig ontwikkelde man met 'n wye blik en groot simpatie". Dit het veral geblyk uit sy liefde en ywer vir die sending. Nie alleen het hy alles feil gehad vir die geestelike en verstandelike ontwikkeling van sy eie volk nie; sy oog was ook onafgebroke gevestig op die behoeftes van die heidendom. Hieruit moet gedeeltelik verklaar word dat van sy vyf seuns wat evangeliedienaars geword het, die oudste sy hele lewe lank gewy het aan arbeid onder die heidene en die opleiding van evangeliste en inboorlingleraars, terwyl drie ander, wat op hom gevolg het, hulle eerste en beste jare gegee het aan die evangelisasie van die heidendom in Midde-Afrika, totdat ernstige krankheid op die sendingveld hulle teruggeroep het. In hierdie verband is dit bekend wat 'n groot aandeel mev. Hofmeyr gehad het dat haar seuns hierdie groot en goeie keuse gedoen het. Die gereelde sendingfeeste wat sy georganiseer het om fondse in te samel en liefde op te wek vir die sending, het lank op Somerset-Oos en wyer in geseënde herinnering gebly. == Taalkundige == [[Lêer:Hofmeyr-instituut Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|280px|Die Hofmeyr-instituut, destyds gehuisves in dié gebou aan Pauletstraat wat later jare 'n gastehuis geword het, is deels deur mev. Hofmeyr se ywer opgerig om aan minderbevoorregte kinders die geleentheid tot onderwys te gee.]] Die grondslag van ds. Hofmeyr se grondige kennis van die Nederlandse taal is in die ou "Tot Nut" in [[Kaapstad]] gelê. Hierop het groot ontwikkeling onder kundige meesters in Holland gevolg. Sy preke het uitgemunt vanweë hul keurige en suiwer Nederlands. Daarby was hy ook 'n deurknede Hebraïkus; daarom was dit te verwagte dat sowel die Kerk as die Universiteit van sy deeglike taalkennis gebruik gemaak het deur hom as eksaminator in een of albei die genoemde tale aan te stel. == Moderator van die Sinode == Toe dr. [[Andrew Murray]], ds. Hofmeyr se swaer, in die Sinode van 1897 weens sy hoë ouderdom nie as Moderator kon herkies word nie, het die keuse op ds. Hofmeyr geval en in 1903 is dié keuse herhaal. In die tussentyd kon die Sinode weens die [[Anglo-Boereoorlog]] nie vergader nie. Dit was 'n swaar en moeilike tyd en die Moderator moes meer as eens in belang van die Kerk en die volk optree. Ds. Hofmeyr het, volgens eerw. Dreyer se beskrywing, "dit steeds op waardige en takvolle wyse gedoen en hom van sy pligte met wysheid en beslistheid gekwyt". Toe die Sinode weer vir die eerste maal ná die oorlog vergader het, het die Moderator die vergadering met 'n "allergepaste en treffende" rede na aanleiding van Hand. 28:15 geopen. Dit was 'n woord op die regte plek en tyd, wat groot indruk gemaak het en in druk uitgegee is. Toe ds. Hofmeyr die volgende Sinode (1906) moes open, kon hy dit weens ongesteldheid nie doen nie. Hy het egter die sinode bygewoon en vir die eerste maal gedurende sy hele amptelike loopbaan nie aan die groentafel gesit nie. As lid van die Moderatuur het hy jare lank die Kerk in baie belangrike kommissies gedien, onder meer die Kuratorium van die [[Kweekskool|Teologiese Seminarie]] en die Admissie-eksamenkommissie, waarvan hy voorsitter was. == Veertigjarige bediening == [[Lêer:Ou pastorie Somerset-Oos sitkamer.jpg|links|duimnael|280px|Teen 'n muur van die sitkamer in die ou pastorie, nou die Somerset-Oos-museum, hang 'n portret van sowel ds. Hofmeyr as van mev. Hofmeyr.]] [[Lêer:Ds JH Hofmeyr portret.jpg|duimnael|regs|210px|Dié foto is geneem van 'n portret van ds. Hofmeyr wat hang in die Somerset-Oos-museum. As die plaaslike NG pastorie is dit van 1867 deur ds. Hofmeyr en toe tot omstreeks 1940 deur sy seun bewoon.]] Oor ds. Hofmeyr se arbeid in die gemeente, skryf eerw. Dreyer hy het "sy arbeid in die gemeente met vreugdevolle verwagting gepaard aan ernstige pligsbetragting" verrig. "En die arbeid het hom oor meer as 41 jaar uitgestrek en was ryk geseën in heerlike vrugte wat dit gedra het. Getrou aan die vervulling van sy preek- en herderlike werk het hy die vreugde gesmaak om die gemeente te help opbou en Gods Koninkryk binne en buite haar grense uit te brei." Hy was 'n voorstander van Christelike konferensies. Reeds die tweede jaar ná sy aankoms is daar so 'n konferensie oor „Des Christens pligt en roeping in de Wereld" gehou. In 1884 het sy swaer, dr. Andrew Murray, op [[Somerset-Oos]] geseënde herlewingsdienste gehou. By 'n later konferensie in 1891 was dr. Andrew Murray andermaal teenwoordig met 'n manuskrip bevattende 'n verklaring van die Sendbrief aan die [[Hebreërs]], wat by die bespreking behandel is en wat later onder die titel „Ziende op Jezus" in druk uitgegee is. Die jaarlikse dankofferbasaar wat ds. Hofmeyr in 1876 ingestel het, was altyd 'n groot geleentheid. Dit het die gemeente geleer om saam te werk en te gee vir die saak van die Here. In die begin het hulle niks behalwe die Sondagse kollektes bygedra en die regering het die volle salaris (£200) van die predikant betaal. Eers later het die kerkrade iets bygevoeg. Ds. Hofmeyr was een van die laaste predikante wat goewernementsalaris ontvang het. In 1907, toe sy naam tweede op die diensdoende predikantelys gestaan het (sy kleinneef prof. [[Nicolaas Hofmeyr]] was eerste), het sy gemeente saam net hom gedagtenis gevier aan sy veertigjarige diens in hul midde, wat hy volbring het nie alleen met groot ywer nie, maar wat baie meer sê, "met die innigste vroomheid van die lewe en met ware toewyding aan sy Heer," volgens eerw. Dreyer. Ds. Hofmeyr se vol program het talle doopdienste ingesluit, ook op plase in die distrik, en soms het hy tot 24 kinders op 'n slag gedoop. Al hulle name, met die name en adresse van hul ouers en getuies, het die dominee self in die Doopboek ingeskryf; en die baie getuies het hom nie van stryk gebring nie, want met die doop van een hul eie kinders, het hulle self die rekord oortref deur twaalf doopgetuies te hê. Tussendeur het hy ook nog tyd ingeruim om sy eie kinders en ander in sy studeerkamer in [[Nederlands]] te onderrig. == Laaste jare == In 1906 het ds. Hofmeyr tekens van swakheid begin vertoon sodat hy nie kon werk soos hy gewoond was nie en dit nodig bevind is om vir hom 'n hulpprediker aan te stel in die persoon van sy seun ds. J.M. Hofmeyr. Die swakheid het oorgegaan in siekte, wat hom in die vorm van rumatiek en hewige jigpyne vertoon het. In 1907 het sy hulpprediker sy medeleraar geword en sy toestand was toe so haglik dat sy Kerkraad hom ses maande spesiale verlof tot afwesigheid toegeken het. Voor die verloftyd om was het hy egter so herstel dat hy sy werk kon hervat. Maar die siekte het ook hervat, met die gevolg dat hy in 1908 [[Kaapstad]] toe moes gaan om 'n operasie te ondergaan, wat goed geslaag het, maar aan die gevolge waarvan hy weens hoë ouderdom op [[25 Augustus]] daardie jaar beswyk het. Die begrafnis het op Somerset-Oos onder blyke van groot belangstelling plaasgevind. 'n Deelnemende skare van meer as tweeduisend het mekaar in die kerk verdring. Al die kinders was teenwoordig behalwe die oudste en die seuns wat in die sendingveld werksaam was. Verskillende leraars van die Kerk het aan die verrigtinge deelgeneem en troosryke opwekkingswoorde gespreek. In die graf, naas die Hofmeyr-egpaar se dogter Sannie, is die stoflike oorskot van haar beminde en voortreflike vader gelê, omtrent 600 tree suidoos van die kerkgebou, waarin die hooggerespekteerde vader so lank en so getrou die evangelie verkondig in 'n gemeente wat hy innig lief moes gehad het, want tydens sy meer as vier dekade lange dienstyd het hy meer as een beroep van ander gemeentes, onder meer die gesogte groot gemeentes van destyds, ontvang, maar dit telkens van die hand gewys.<ref name="dreyer" /> == Mev. Isabella Hofmeyr == [[Lêer:Isabella Hofmeyr.JPG|duimnael|regs|180px|Mev. Isabella (Bella) Hofmeyr het haar liefde vir die sending geërf by haar vader, ds. [[Andrew Murray sr.]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]], en aan haar kinders en ook haar man oorgedra. Vyf van haar broers het predikant geword, onder wie die onvergeetlike dr. [[Andrew Murray]]. Op haar beurt het sy die lewe geskenk aan vyf seuns wat evangeliedienaars geword het.]] Mev. Hofmeyr ([[24 Desember]] [[1839]] – [[14 Junie]] [[1927]]) is beskryf as die ideale lewensmaat vir haar man in die loop van al die jare en 'n wonderlike ma vir haar kinders wat haar man se liefde vir die sending gedeel het, selfs as Somerset se lidmate hulle nie met ewe veel geesdrif vir die sending beywer het nie. Sy het gereeld sendingfeeste gereël, onder meer "Rose teas" om die pragtige en groot roostuin by die pastorie te besigtig, waarmee sy geld ingesamel en liefde opgewek het vir die sending. Tydens die [[Anglo-Boereoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] het sy en enige susters van die gemeente 'n werkgeselskap gestig waaruit die plaaslike tak van die Afrikaanse Christelike Vroue-vereniging (ACVV) later gebore is. Mev. Hofmeyr het op Somerset-Oos ook een van die eerste takke van die [[Vrouesendingbond]] help stig; haar skoonsuster, dr. [[Andrew Murray]] se eggenote, was 'n stigter en die eerste presidente van dié organisasie. Ten spyte van al hul verpligtinge in die gemeente en die gemeenskap, het albei ouers tyd gehad vir hul kinders en gedeel in hul belangstelling in sport en hul huisdiertjies, wat duiwe en 'n konynboerdery ingesluit het. Mev. Hofmeyr het haar skoonvader en -moeder in die laaste jare van hul lewe in die pastorie versorg tot hul dood daar: Arend Hofmeyr in die ouderdom van 84 jaar op [[9 Maart]] [[1887]] en sy eggenote, Susanna Maria, op [[11 Mei]] daardie jaar in die ouderdom van 73 jaar. Ná haar man se dood in 1908 het mev. Hofmeyr in die pastorie bly woon toe haar seun, ds. John Murray Hofmeyr, sy pa se opvolger as die plaaslike NG predikant was. In Junie 1927 het sy na haar dogter, mev. Craib, se plasie, Gardiol, naby die dorp gegaan om 'n paar dae daar deur te bring. Daar is sy op [[14 Junie]] kalm oorlede nadat sy ruim 60 jaar in die pastorie op Somerset-Oos gewoon het. == Karaktertrekke == [[Lêer:Ds JH Hofmeyr standbeeld.jpg|duimnael|links|230px|'n Dankbare gemeente het die standbeeld van ds. Hofmeyr in 1916 voor die kerkgebou laat oprig. Dit is onthul deur sy jongste swaer, ds. [[George Murray]], wat toe sowat 70 jaar oud was en in daardie jaar afgetree het as leraar van die NG gemeente De Hoop.]] Die Kaapse Kerk se Sinode van 1909 het die volgende getuienis aangaande ds. Hofmeyr te boek gestel: "Hy het die Kerk byna 50 jaar lank met groot ywer en bekwaamheid, met innige vroomheid van die lewe, en met waaragtige toewyding aan sy Here gedien." Tog was hy ook maar mens, 'n man wat volgens oorlewering verslaaf was aan sigare en altyd 'n glas rooiwyn saam met sy aandete geniet het.<ref name="smith" /> Een van die Hofmeyrs se seuns, dis ongelukkig nie bekend watter een nie, het in 1932 van sy kinderjare geskryf: "My vroegste herinneringe is verbonde aan die Somersetse pastorie … En wat 'n lieflike woning was dit nie! … Aan die voet van die skone Boschberg, geleë 'n hele ent buitekant die dorp en omring van pragtige eike en dennebome en 'n groot blom- en [[groentetuin]], 'n vrugteboord en landerye, het dit meer na 'n plaas in die [[Boland]] dan 'n onderveldse pastorie gelyk. En watter oorvloed van vrugte van allerlei soorte het ons nie in daardie tuin gehad nie! Ons vader het 'n liefhebbery in sy tuin gehad en het geen koste ontsien om die nuutste soort appels, pere, perskes, vye, druiwe, ens. in sy tuin te kry … Daar was 'n kweperlaning rondom die pastoriegronde en die kwepers kon met wa-vragte weggery word ..." Ds. [[Andrew Hofmeyr|A.M. Hofmeyr]], die oudste van ds. Hofmeyr se predikanteseuns, het in 1935 met die honderdjarige bestaan van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] die karakter van sy vader saamgevat in die volgende uitstaande punte: "1. Sy vriendelikheid teenoor almal: Sy aangesig het geblink van vriendlikheid. Wie kan sy glimlag ooit vergeet? Die armes en behoeftiges het in sy vriendskap gedeel — kinders sowel as groot mense. "2. Sy hoflikheid: Hy was in die volste sin van die woord "A Christian gentleman" teenoor almal met wie hy in aanraking gekom het. [[Lêer:Ds Jan Hendrik Hofmeyr Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|190px|Ds. J.H. Hofmeyr van Somerset-Oos in sy latere jare.]] "3. Sy huislikheid: Hy was gelukkig in die vergaderings van sy Kerk waar hy geblink het weens sy skitterende talente, gelukkig in die kring van sy vriende waar hy altyd baie gewild was weens sy vriendlikheid en hartlikheid, maar nooit was hy gelukkiger as in die boesem van sy gesin nie. Dis daar waar hy op sy beste kon gesien word. Dit was niks ongewoon nie om 'n uur of selfs langer aan tafel te sit by die middag- of aand-ete. Dit was, soos hy gewoon was ons te herinner as ons haastig geword het om op te staan, die enigste geleentheid in die dag wanneer die hele huisgesin met mekaar kon gemeenskap he en mekaar kon geniet. En hoe interessant en leersaam en met watter keurige taal kon hy hom nie oor enige onderwerp uitdruk nie! "4. Sy deelname in al die belange van sy kinders: Op geestelike gebied was ons ouers ons getroue raadgewers. Nie minder groot was sy belangstelling wat ons ontwikkeling op verstandelike gebied betref nie. Hy was nooit te besig om sy kinders te help as hulle na hom gekom het met 'n moeilike som of 'n sin in die klassieke tale wat hulle baasgeraak het nie. Veral was dit sy ins om hul onderrig te gee in Nederlands waarin hy 'n meester was. Hoeveel jong manne het hy nie deur hul eksamens in daardie taal gehelp gedurende al die jare van sy lange bediening, eers op Murraysburg en later op Somerset nie? Van sy belangstelling en ywer vir die opvoeding in die algemeen sal elders anders gewag gemaak word. Omdat hy geglo het dat „all work and no play makes Jack a dull boy", het hy sy kinders aangemoedig om in sport deel te neem en het soms met hulle saam krieket en ander spele in die agterplaas gespeel toe hulle nog klein was. Later as hy die tyd had kon by by 'n krieket- of voetbalwedstryd ure lank staan as 'n entoesiastiese toeskouer, of as hy dit nie kon bywoon nie dan moes die loop van die wedstryd die aand by die aandete hom omslagtig vertel word. "5. Sy netheid en deftigheid in sy kleding, sy werk, sy briewe en sy taal op die kansel as andersins. Soos dit die geval was met Augustinus teenoor Ambrosius is meer dan een van sy hoorders, waar die preek self hom nie juis beetgepak het nie, deur sy keurige, sierlike Nederlands bekoor geword. "6. Sy takt: Nie alleen in die leiding van 'n vergadering waar olie op troebel waters moes gewerp word nie, maar takt op elk gebied. Nooit is daar aan tafel of voor ons kinders deur ons ouers gepraat geword oor dinge wat ons nie moes gehoor het nie. Sover ek weet het my vader nooit nodig gehad om 'n apologie te gaan maak vir iets wat hy gesê het nie. "7. Sy blanke opregtheid en eerlikheid: 'n Mens kon eenvoudig nie iets laag of gemeen met hom konnekteer nie. Soos die keiser Julius se vrou was hy "above suspicion" of moes ek gesê het: "Soos die keiser Julius verwag het dat sy vrou moes wees?" Geveinsdheid, vleitaal, witvoetjie soek het hy nie geken nie. "8. Sy getrouheid aan sy vriende, sy Kerk en sy God." Op die voetstuk van die standbeeld van ds. Hofmeyr wat ná sy dood "opgerig is deur 'n publiek wat hom liefgehad en waardeer het", word hy beskryf as "by uitnemendheid iemand wat sy kragte aan die saak van die opvoeding gewy het" en: "Nie alleen het hy sy eie Kerk trou gedien: hy was ook die vriend en raadgewer van die hele samelewing." 'n Leeftyd ná sy dood met die viering van Somerset-Oos se 150-jarige bestaan in 1975, is ds. Hofmeyr nog altyd geprys vir sy "waardige optrede en onwrikbare goeie maniere" in die rampspoedige jare van [[Krygswet]] tydens die [[Anglo-Boereoorlog]], toe hy midde-in kwaai uitlokking aan die hand van die plaaslike Britse kommandant sy ware kleure as 'n bejaarde Christelike gentleman getoon het. Die Somersetse gemeenskap het tydens die oorlog na hom opgekyk as 'n vertroude kampvegter vir die hele nie-Britse bevolking op wie dikwels 'n beroep gedoen is om vergoeding te eis vir 'n verskeidenheid oortredings teen inwoners deur die Britse bewindvoerder, 'n ongemanierde Wallieser by name Llewellyn. Nooit het die waardige ou predikant geswig en dié kommandant se herhaalde beledigings met kwaad vergeld nie. Die Hofmeyrs het daaraan geglo om die evangelie wat hulle verkondig het, uit te leef en het daarom die wet tydens vrede en oorlog eerbiedig, hoewel hulle diepgaande begrip gehad het vir hulle vriende en familie wat by die Boeremagte aangesluit het. == Ds. en mev. Hofmeyr se kinders == [[Lêer:Ds GWS Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|240px|Ds. [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann Hofmeyr]], die jongste seun van ds. en mev. J.H. Hofmeyr, was leraar van onder meer die NG gemeente [[Glen Lynden]] van 1920 tot 1925. In die spesiale uitgawe van die NG Kerk se ''Jaarboek'' in 1949 ter viering van die publikasie se honderdjarige bestaan is ds. Hofmeyr vermeld as die sewende oudste dienende predikant in die Kerk.<ref>{{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, dr. J.A.S.]] 1948. ''Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke 1949''. Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.</ref>]] [[Beeld:Ds Charles Murray Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. [[Charles Murray Hofmeyr]] is in 1912 bevestig in die [[NG gemeente Murraysburg]], 53 jaar ná sy vader.]] [[Lêer:Ds John Murray Hofmeyr.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. [[John Hofmeyr]] het sy vader opgevolg as die leraar van die [[NG gemeente Somerset-Oos]].]] [[Lêer:Margaretha en Isabella Hofmeyr.jpg|duimnael|regs|200px|Margaretha en Isabella Hofmeyr was twee van die eerste vroue wat in Suid-Afrika gegradueer het, albei aan die Gill-kollege, waarvan hulle vader jare lank 'n lid van die Raad van Trustees was.]] [[Beeld:Ds JWL Hofmeyr.jpg|duimnael|160px|[[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Louw]], die egpaar se elfde kind en later tweede organiserende sendingsekretaris van die Kaapse Kerk.]] Uit Jan Hendrik Hofmeyr se huwelik op [[7 Februarie]] [[1861]] op [[Graaff-Reinet]] met Isabella Murray is 13 kinders gebore, van wie 12 volwassenheid bereik het. Elf van hulle kinders het altesaam 54 kinders gehad. (* dui op gebore; † oorlede, x eerste huwelik, xx tweede huwelik.) # Seun, * [[Murraysburg]], [[15 September]] [[1861]]; † [[Murraysburg]], [[7 Oktober]] [[1861]], 1 maand oud. # Susanna Maria, *[[Murraysburg]], [[21 Augustus]] [[1862]]; † [[Somerset-Oos]], [[21 September]] [[1906]], 45 jaar oud, ongetroud. # Arend Hermanus (boer in die [[Overberg]]), * [[Murraysburg]], [[16 Oktober]] [[1864]] - † [[Caledon]], [[18 Desember]] [[1909]], 45 jaar, x [[27 Oktober]] [[1887]] met Susanna Hermina Human, * [[Humansdorp]], [[5 Julie]] [[1866]]; † [[Caledon]], [[3 Augustus]] [[1893]], vier kinders. # [[Andrew Hofmeyr|Andrew Murray]], * [[Murraysburg]], [[15 Junie]] [[1866]]; † [[Greytown]], [[21 Februarie]] [[1936]], 69 jaar oud, x [[Knysna]], [[15 Maart]] [[1894]] Phoebe Horn Stroebel, * [[Knysna]], [[15 Maart]] [[1866]]; † Stofberg-gedenkskool, [[2 Desember]] [[1924]], vier kinders, xx [[Greytown]], [[3 Oktober]] [[1927]] Sophia Amelia Sheuer (geb. Nel), * [[25 Februarie]] [[1890]]; † [[Greytown]] [[1955]]. # Maria Isabella (Minnie), * [[Somerset-Oos]], [[23 Februarie]] [[1868]]; † [[Somerset-Oos]], [[17 Desember]] [[1950]], 82 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[29 September]] [[1890]] Jan Stephanus de Villiers (prokureur), * [[29 September]] [[1869]]; † [[7 Oktober]] [[1939]], drie kinders. Sy, haar man en hul drie jong seuns is as voorsorgmaatreël aan die begin van die [[Anglo-Boereoorlog]] in 'n konsentrasiekamp geplaas.) # Margareth Catharina, * [[Somerset-Oos]], [[4 September]] [[1869]]; † [[Steynsburg]], [[25 Augustus]] [[1965]], 95 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[27 Junie]] [[1900]] Alan Gordon Cumming, * [[8 Desember]] [[1870]]; † [[Steynsburg]], [[4 Mei]] [[1936]], vyf kinders. # [[John Hofmeyr|John Murray]], * [[Somerset-Oos]], [[6 April]] [[1871]]; † [[Johannesburg]], [[15 Desember]] [[1943]], 72 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[29 Julie]] [[1908]] Catherine Louw Pienaar, * [[28 Junie]] [[1882]]; † [[Somerset-Oos]], [[9 Augustus]] [[1947]], sewe kinders. # Isabella Cornelia, * [[Somerset-Oos]], [[28 Januarie]] [[1873]]; † [[Somerset-Oos]], [[9 September]] [[1966]], x [[Somerset-Oos]], [[21 Junie]] [[1894]] James Craib (prof. aan [[Gill-kollege]]), * [[Skotland]], [[5 Oktober]] [[1865]]; † [[Somerset-Oos]], [[17 Julie]] [[1938]], vyf kinders. # William (Willie) Hendrik (skoolhoof Pretoria Boys’ High), * [[Somerset-Oos]], [[4 November]] [[1874]]; † [[Somerset-Oos]], [[31 Mei]] [[1944]], 69 jaar oud, x [[Stellenbosch]], [[25 Junie]] [[1904]] Margaretha Hanna Bremer, * [[Duitsland]], [[8 Augustus]] [[1882]]; † [[Pretoria]], [[20 Junie]] [[1971]], agt kinders. # [[Charles Murray Hofmeyr|Charles Murray]] (predikant op [[Standerton]]), * [[Somerset-Oos]], [[22 Junie]] [[1876]]; † hospitaal in [[Engeland]], [[7 Maart]] [[1930]], 53 jaar oud, x [[Somerset-Oos]], [[2 Augustus]] [[1906]] Elsje Johanna Lombard, * [[Bedford]], [[27 Augustus]] [[1879]]; † [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]], [[7 Julie]] [[1973]], sewe kinders. # [[Lou Hofmeyr|Johannes Wynand Lou(w)]] (organiserende NG sendingsekretaris van [[Kaapland]]), * [[Somerset-Oos]], [[19 Julie]] [[1878]]; † [[Kaapstad]], [[28 Oktober]] [[1936]], 58 jaar, x [[Worcester]], [[4 April]] [[1906]] Anna Jemima (Minnie) Strassheim (presidente van die Vrouesendingbond), * [[Piketberg]], [[26 Mei]] [[1883]]; † [[Kaapstad]], [[17 Februarie]] [[1941]], een kind. # Helen Elizabeth (orreliste op Somerset-Oos), * [[Somerset-Oos]], [[24 Mei]] [[1880]]; † [[Somerset-Oos]], [[18 Augustus]] [[1964]], 84 jaar oud, x [[25 Maart]] [[1911]] Oswin Boys Bull, * [[9 September]] [[1882]]; † [[26 Desember]] [[1971]], vier kinders. # [[Georg Hofmeyr|Georg Wilhelm Stegmann]] (predikant op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]), * [[Somerset-Oos]] , [[11 November]] [[1882]]; † [[Somerset-Oos]], [[26 Mei]] [[1969]], 86 jaar oud, x [[Johannesburg]], [[24 Mei]] [[1910]] Francina (Lassie) Stoffberg, dogter van oumatjie Stoffberg, * [[17 September]] [[1889]]; † [[Oos-Londen]], [[27 Januarie]] [[1979]], vier kinders. == Sien ook == * Ds. [[Adriaan Hofmeyr]] == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1977. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. * {{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging. * {{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1935.''Gedenkboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerk Somerset Oos''. Kaapstad: Cape Times Beperk. * {{af}} Hofmeyr, W. Lou(w); Hofmeyr, Nico J.; Hofmeyr, S.M.; Hofmeyr, George S.; Hofmeyr, Johannes W. (samestellers). 1987. ''Die Hofmeyrs: 'n Familiegeskiedenis''. Lynnwoodrif en Bloemfontein: Die Samestellers. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Meiring, J.G. et al. 1964. ''Ds. P.G.J. Meiring en sy Mense''. Kaapstad: C. Struik. * {{af}} [[J.A.S. Oberholster|Oberholster, ds. J.A.S.]] 1955. ''Murraysburg honderd jaar oud, 1855–1955''. Murraysburg: NG Kerkraad. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] 1956. ''Ons mooi erfenis: Hanover 1856–1956''. Hanover: N.G. Kerkraad. * {{af}} Smith, John (red.) 1974. ''Somerset-Oos-gedenkboek. 1825–1975''. Somerset-Oos: Sentrale Feeskomitee. * {{af}} Stockenstrom, E. ('n Seun van die gemeente). 1942. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente te Prins Albert''. Kaapstad: Nasionale Pers, Beperk. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.wikitree.com/wiki/Hofmeyr-2 Biografiese besonderhede op Wikitree.com] * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/06/03/1/13.html ''Somerset-Oos kerk kyk terug op 175 j.''], ''[[Die Burger]]'', [[3 Junie]] [[2006]]. {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hofmeyr, Jan Hendrik}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Geboortes in 1835]] [[Kategorie:Sterftes in 1908]] rmfip08m1mahtnqvpvp1kxrqt25m1z1 0 86921 2915867 2618831 2026-07-06T04:52:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915867 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Grön eld-2007-08-31.jpg|duimnael|280px|''Grön eld'' van die oostekant gesien]] '''''Grön eld''''' (''groen vuur'') is 'n beeldhouwerk van glas wat deur [[Vicke Lindstrand]] gemaak is. Hierdie kunswerk is op Järnvägstorget, aan die voorkant van die [[Sentrale Stasie Umeå|sentrale stasie]] van [[Umeå]], in die provinsie [[Västerbottens län]], [[Swede]] geleë. Die nege meter hoë [[beeldhouwerk]] was die grootste van sy soort ter wêreld ten tye van die onthulling daarvan in 1970.<ref>{{sv}}[https://web.archive.org/web/20130108035034/http://www.vickelindstrand.com/skulptor.html Skulptören Vicke Lindstrand, geraadpleeg 7 Mei 2014]</ref> == Geskiedenis == Sven Wallander, hoof van die HSB (''Hyresgästernas sparkasse – och byggnadsförening''), het die beeldhouwerk in opdrag laat maak nadat hy die glasbeeldhouwerk genaamd ''Prisma'' van Vicke Lindstrand in [[Norrköping]] gesien het. HSB het die kunswerk aan die munisipaliteit van Umeå geskenk. Lennart Johansson, wat die beeldhouwerk in 1970 gemonteer het, het die pers in Desember 2013 meegedeel dat hy 'n beeld van [[Mao Zedong]] in een van die glasvlamme versteek het.<ref>{{sv}}[http://www.dn.se/nyheter/sverige/mao-zedong-gomd-i-svenskt-konstverk/ Mao Zedong gömd i svenskt konstverk, Dagens Nyheter, 5 Desember 2013]</ref> == Die beeldhouwerk == ''Grön eld'' bestaan uit drie gedraaide glaspilare wat na die bokant gepunt is. Die glaspilare is deur Swede se ''Emmaboda glasverk'' van drieduisend, nege millimeter dun glasplate gemaak. Die stukkies glas is met [[epoxy]] [[gom]] aan mekaar vasgeplak om die klimaat te kan weerstaan. Die nege meter hoë beeldhouwerk weeg 45 ton en staan op 'n swaar voetstuk van [[beton]] wat in die grond geanker is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Gron eld}} [[Kategorie:Umeå]] [[Kategorie:Beeldende kuns]] hiidt4xzr7pl8bu2400ximagbp8r940 0 90151 2915868 2765620 2026-07-06T05:26:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915868 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Guantanamobaai-vlootbasis | beeld = Gitmo_Aerial.jpg | beeld_byskrif = Lugfoto van Guantanamobaai | gestig = 1898 | ontbind = | land = [[Verenigde State van Amerika]] | weermagdeel = [[Amerikaanse Vloot]] | organisasie = | onderdeel van = | tipe = Vlootbasis | spesialisasie = Plek van aanhouding | kommandostruktuur = | aantal = | hoofkwartier = [[Guantanamobaai]], [[Kuba]] | motto = <!-- Honor bound to defend freedom --> | mars = | kleur = | uitrusting = | veldslae = Slag van Guantanamobaai | aantal veldslae = | onderskeiding = Oudste oorsese V.S. Vlootbasis }} [[Lêer:Guantanamo.jpg|duimnael|300px|Kaart van Guantanamobaai met die V.S. Vlootbasis se grense aangedui.]] '''Guantanamobaai-vlootbasis''' (ook '''Gitmo''' of '''GTMO''' genoem deur die Amerikaanse militêre personeel wat daar gestasioneer is <ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:US_Navy_040813-N-6939M-002_Commissions_building_courtroom_at_Guantanamo_Bay,_Cuba.jpg Military Commissions Courtroom]</ref>) is geleë op 'n 120 km² (45 vierkante myl) stuk grond en water by Guantanamobaai, [[Kuba]], wat deur die [[Verenigde State van Amerika]] gehuur word vir gebruik as 'n steenkoolproduksie- en seestasie volgens die Kubaans-Amerikaanse Verdrag van 1903 (vir VS$ 2000 tot 1934 en vir VS$ 4085 sedert 1938 tot nou). Die basis is op die oewer van Guantanamobaai op die suidoostelike einde van Kuba. Dit is die oudste oorsese [[Amerikaanse Vloot]]basis, en die enigste Amerikaanse militêre installasie in 'n land met wie die Verenigde State geen diplomatieke betrekkinge handhaaf nie.<ref>{{cite web | url = https://www.cnic.navy.mil/guantanamo/About/History/index.htm | title = CNIC Naval Station Guantanamo Bay History | publisher = Amerikaanse Vloot | accessdate = 3 September 2012 | archive-date = 2 September 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120902091339/https://www.cnic.navy.mil/guantanamo/About/History/index.htm | url-status = dead }}</ref> [[Lêer:Camp x-ray detainees.jpg|duimnael|280px|Nuwe gevangenes, pas aankomend te Camp X-Ray, Januarie 2002]] Sedert 1959 het die Kubaanse regering konsekwent geprotesteer teen die Amerikaanse teenwoordigheid op Kubaanse grond en dit onwettig verklaar onder die moderne internasionale reg, aangesien die militêre basis destyds met geweld tot stand gebring is in Kuba. In die Verenigde Nasies se Raad vir Menseregte, het Kuba se minister van buitelandse sake in 2013 gevra dat die VSA die basis en die "ingepalmde grondgebied" terugbesorg wat hulle beset sedert hul inval van Kuba met die keer van die 20ste eeu. <ref>[http://www.news.com.au/world-news/force-feeding-hunger-strikers-breaches-law/story-fndir2ev-1226633487092 Australian News, May 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724090722/http://www.news.com.au/world-news/force-feeding-hunger-strikers-breaches-law/story-fndir2ev-1226633487092 |date=24 Julie 2013 }}, Comments by Cuba to the UN Human Rights Council</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20131103171213/http://www.granma.cu/ingles/international-i/26enero-Guantanamo%20is.html Granma, 26 Januarie 2012], aanmerkings oor 'n artikel in die ''New York Times'' oor die volgehoue besetting van Kuba.</ref><ref>[http://www.nytimes.com/2012/01/11/opinion/give-guantanamo-back-to-cuba.html New York Times, 10 Januarie 2012, "Give Guantanamo Back to Cuba"], Jonathan M. Hansen</ref><ref>[http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA373599 Guantanamo, Yankee naval base of crimes and provocations]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 1970, (Cuban) Ministry of Foreign Affairs, translated 1977 by U.S. Joint Publications Research Service (PDF)</ref><ref>Alfred de Zayas, "The Status of Guantanamo Bay and the Status of the Detainees" in ''University of British Columbia Law Review'', vol. 37, July 2004, pp. 277-342;, A de Zayas Guantanamo Bay Naval Base in ''Max Planck Encyclopedia of Public International Law'', Oxford University Press 2012)</ref> [[Lêer:Guantanamo Bay map.png|duimnael|links|450px|Die ligging van [[Guantanamobaai]] op die Kubaanse suidooskus.]] [[Lêer:Camp_Delta,_Guantanamo_Bay,_Cuba.jpg|duimnael|links|350px|Camp Delta, Guantanamobaai]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Guantanamo Bay Naval Base}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afhanklike gebiede van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Karibiese afhanklike gebiede]] [[Kategorie:Omstrede gebiede]] 49t5thgzomygleizb8fdaik7rbjfmfy 0 93530 2915889 2868829 2026-07-06T09:14:26Z Aliwal2012 39067 /* Oorsprong */ C. Louis Leipoldt 2915889 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roberto Ferruzzi - Madonna von der Straße (Reproduktion).jpg|duimnael|260px|Skildery van 'n vrou met haar slapende kind]] '''Siembamba''' is 'n [[Afrikaans]]e wiegeliedjie waarmee [[kind]]ers aan die slaap gesus word. Die liedjie is in 2013 as een van die "''Grootste Afrikaanse Liedjies van Alle Tye''" aangewys.<ref>[http://kyknet.dstv.com/2013/08/28/grootste-afrikaanse-liedjie-van-alle-tye-hier-is-die-top-50/ Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye: Hier is die Top 50!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004202021/http://kyknet.dstv.com/2013/08/28/grootste-afrikaanse-liedjie-van-alle-tye-hier-is-die-top-50/ |date= 4 Oktober 2013 }}, besoek op 11 Oktober 2014</ref> Verskeie kleuterskole, kinderprogramme, boeke, ens. is al na die liedjie vernoem. == Oorsprong == Die liedjie se woorde word deur sommige as omstrede beskou, omdat dit oppervlakkig ontleed klink of 'n kind vermoor word. Dit het gissings laat ontstaan dat dit moontlik een van [[C. Louis Leipoldt|Louis Leipoldt]] se gedigte is wat oor die [[dood]] van kinders in die [[konsentrasiekamp]]e handel.<ref>[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2011/05/28/VB/7/taal468.html Op maat van die aandwind wat wieg oor die ‘wei’], [[Volksblad]], 28 Mei 2011</ref> Verskeie verduidelikings is egter hierteen aangebied, onder andere dat die woorde "siembamba" [[Xhosa]] vir "ons vang hom" is. In die konteks verwys dit na 'n [[slang]] (of iets wat gevang word, en dus gevaar of onheil versinnebeeld) en dan vermorsel word.<ref>[http://funkymunky.co.za/siembamba.html Siembamba: oorsprong en betekenis van die woorde], besoek op 11 Oktober 2014</ref> Volgens die Etimologiewoordeboek van Afrikaans is die woord waarskynlik ’n samestelling van [[Portugees]]: ''sim'', ‘ja’ en ''bamba'', ‘dans, spring, ophang’, of minder waarskynlik [[Xhosa]], ''ukubamba'' ‘gryp, vang, vashou’ of [[Zoeloe]], ''bamba'' ‘vat, gryp’ of Zoeloe, ''isibamba'', ‘veselgordel’, of dalk bloot ’n klankmatige woord wat ’n wiegbeweging suggereer. Die liedjie is tot in die 19de eeu gesing as "Sie(n) [[mamba]], mama se kindjie", wat weereens na 'n slang (die bose, onheil, gevaar) verwys. Die woorde “sien die mamba" het later siembamba in die volksmond geword, soos dit vandag algemeen bekend staan.<ref>[http://maroelamedia.co.za/blog/projekte/grootste-liedjie/liedjies/kinderliedjies/siembamba/ Siembamba], [[Maroela Media]], 24 Augustus 2013</ref> Die eerste verwysing na die liedjie is in Joan van Niekerk se ''Die groot Afrikaanse-Hollandse liederbundel'' wat in 1927 verskyn het. Die oorsprong daarvan is egter nie gedokumenteer nie. Tien jaar later het dit in die eerste [[FAK-sangbundel]] verskyn.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2014/08/27/4/2708lappe_31_0_546852232.html Trap op sy kop dan is hy dood], [[Beeld]], 27 Augustus 2014</ref> == Woorde == Die eerste tradisionele vers van die liedjie: {{cquote|Siembamba, mamma se kindjie,<br /> Siembamba, mamma se kindjie<br /> draai sy nek om, gooi hom in die sloot;<br /> trap op sy kop dan is hy dood. }} Verdere verse, wat later deur [[C.J. Langenhoven]] geskryf is: {{cquote|Siembamba, ek is 'n baba,<br /> Siembamba, ek is 'n baba<br /> --pas my veilig op in die nood,<br /> sus my liefies op die skoot. Siembamba, ek is 'n seuntjie,<br /> Siembamba, ek is 'n seuntjie<br /> maar jy sal sien ek is netnou groot;<br /> slaan maar orige kêrels dood. Siembamba, ek is 'n jonkman,<br /> Siembamba, ek is 'n jonkman<br /> --tel my nou maar af van die skoot;<br /> ek slaan self die kêrels dood. Siembamba, ek is getroud nou,<br /> Siembamba, ek is getroud nou<br /> --maar sy dink ek is nog op die skoot,<br /> wil nie glo nie ek is groot. Siembamba, almal babas.<br /> Siembamba, almal babas<br /> --al die mans is danig groot--<br /> almal babas tot hul dood. }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{YouTube|J_g31rQFcTM|Carike Keuzenkamp sing siembamba}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] m9ux4q4ubdiqg1i3z6bfr0680aebiwu 0 94360 2915741 2909191 2026-07-05T12:35:40Z Jcb 223 2915741 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Lady Florence Phillips.jpg|duimnael|200px|regs|Lady Florence Phillips.]] Lady '''Florence Phillips''' (gebore Dorothea Sarah Florence Alexandra Ortlepp, [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]], [[14 Junie]] [[1863]] – [[Vergelegen]], [[Somerset-Wes]], [[Kaapland]], [[Suid-Afrika]], [[23 Augustus]] [[1940]]) was ’n weldoener, gasvrou, skryfster, bevorderaar van Suid-Afrikaanse kuns en die eggenote van die [[Randlords|mynmagnaat]] sir [[Lionel Phillips]], wie se rykdom dit vir haar moontlik gemaak het om tallose projekte óf self aan te pak óf ander aan te spoor om dit aan te voor. Genl. [[Jan Smuts]] het haar op haar begrafnis beskryf as “no ordinary woman” en bygevoeg: “Sy en haar man was van die mees vooraanstaande en uitsonderlike persoonlikhede wat die [[Witwatersrand|Rand]] en die nuwe Suid-Afrika opgebou het, en sy laat ’n groot indruk na.”<ref>{{en}} [https://issuu.com/arttimes/docs/villa_arcadia Art Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003075022/https://issuu.com/arttimes/docs/villa_arcadia |date= 3 Oktober 2018 }}. URL besoek op 3 Mei 2016.</ref> "Lady Florence Phillips het ’n oorheersende rol in die geskiedenis Suid-Afrika gespeel," skryf dr. Thelma Gutsche in die biografie ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. "Sy was ’n baanbreker van die diamant- en goudveld, en het vier oorloë, twee revolusies en die [[Jameson-inval]] beleef. <ref name="gut"> {{en}} Gutsche, dr. Thelma. 1966. ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. Cape Town: Howard Timmins.</ref> Saam met ander mynmagnate was sy verantwoordelik vir die eerste versameling kunswerke, Kaapse meubels en ’n argitektuurbiblioteek in [[Johannesburg]].<ref name="waal"> {{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> Sy het die leeueaandeel gehad in die oprigting van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]],<ref name="malan"> {{af}} Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. ''Johannesburg eenhonderd jaar''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> wat haar geesteskind was<ref> {{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers.</ref> en ’n belangrike mylpaal in die kunslewe en kulturele opvoeding van die Goudstad se publiek.<ref>{{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> Ook het sy onder meer ’n bydrae gelewer tot die stigting Suid-Afrika se eerste nasionale botaniese tuin, [[Kirstenbosch]], die fakulteit argitektuur aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]], die totstandkoming van die museum in die [[Koopmans-de Wet-huis]] en die daarstelling van die [[Michaelis-versameling]] in die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]].<ref> {{af}} De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> Sy het immigrasie na Suid-Afrika aangemoedig deur haar betrokkenheid by die 1820 Settlers Monument Association<ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> en was die dryfveer vir die restourasie van [[Vergelegen]], [[Somerset-Wes]], die eiendom wat [[Willem Adriaan van der Stel|W.A. van der Stel]] aanvanklik ontwikkel het."<ref> {{en}} Gutsche, Thelma. 1966. ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. Cape Town: Howard Timmins.</ref> Van haar ander bydraes was die reël van 'n kuns-en-kunsvlyt-uitstalling in Milnerpark, Johannesburg, in 1905, die aankoop en restourasie van die Martin Melch-huis in Kaapstad, die aanstelling van die [[Joseph Solomon|J.M. Solomon]] as die [[Universiteit van Kaapstad]] se argitek, 'n projek wat hom tot selfdood gedryf het, en die oprigting van 'n kunsskool in die Goudstad.<ref> {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/style_det.php?styleid=597 Besonderhede oor Florence Phillips op die webtuiste Artefacts.co.za]. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref> == Lewensloop == === Herkoms === [[Beeld:Kirstenbosch flickr.jpg|duimnael|links|240px|'n Toneel in [[Kirstenbosch]], Suid-Afrika se oudste nasionale botaniese tuin, gestig deur die toedoen van lady Florence.]] [[Lêer:Boldini - Florence, Lady Phillips.jpg|duimnael|230px|regs|Skildery van Lady Phillips in 1903, deur Giovanni Boldini.]] [[Beeld:Lionel en Florence Phillips se graf, Brixton-begraafplaas, Johannesburg.jpg|duimnael|regs|200px|Die Phillipse se graf in die Brixton-begraafplaas, Johannesburg. Hulle is hier begrawe al is albei in [[Vergelegen]] by [[Somerset-Wes]] oorlede.]] Florence Phillips was die enigste dogter van Albert Frederick Ortlepp, landmeter en natuurvorser en sy vrou Sarah Walker, albei van Colesberg. Sy besoek eers 'n privaat skool in [[Rondebosch]] en daarna die Damesinstituut (tans [[Hoërskool Eunice|Eunice]]) in [[Bloemfontein]]. Sy sluit by haar ouers op die diamantvelde van [[Kimberley]] aan waar sy saam met hulle in armoede lewe. === Huwelik met Lionel Phillips === In Kimberley ontmoet sy [[Lionel Phillips]] (1855–1936), die seun van ’n minder gegoede Joodse handelaar wat in 1875 uit sy geboortestad, [[Londen]], na die diamantveld gekom en in diens getree het by [[J.B. Robinson|Joseph B. Robinson]] as sorteerklerk en uitgewer van sy koerant, ''The Independent'', waarvoor hy versies en berigte bydra. <ref name="gut" /><ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Hy sou later ’n skatryk mynmagnaat en politikus word en is in 1912 tot ridder geslaan.<ref name="malan" /> Florence en Lionel trou op [[22 Augustus]] [[1885]] op [[Beaconsfield]] by Kimberley. Die egpaar het drie kinders gehad, onder wie 'n seun, Harold. Lionel Phillips is die eerste keer finansieel geruïneer die jaar voor sy troue met Florence toe die diamantmark in duie stort terwyl hy met vakansie was in Engeland. Daarna het hy vervoerwerk op Kimberley onderneem. Ná hul troue is hy weereens geruïneer, dié keer weens die stygende koste van vervoer en materiaal, maar danksy sy kennis van die mynbou, onkreukbaarheid en werkkrag stel die firma French & d'Esterre hom as bestuurder aan. Hierna help hy met die amalgamasie van Griekwaland-Wes se diamantmyne onder [[De Beers]] se beskerming. Sy eie maatskappy bly ook in die slag, waarna hy werkloos was, maar gelukkig vir die jong Phillips-egpaar het Lionel intussen bevriend geraak met [[Alfred Beit]] en [[Cecil John Rhodes]]. So kry hy werk by Wernher, Beit & Kie. === Verhuising na Johannesburg === In 1889 verhuis Florence, haar man en twee babaseuntjies per koets na die [[Witwatersrand]] waar hy ’n betrekking aanvaar as mynkonsultant by die firma Herman Eckstein & Kie., waarin Beit die beherende aandeel besit het en wat Wernher, Beit en Kie. gestig het om hul goudbelange te behartig. Danksy ’n vinnige verbetering in haar man se geldelike omstandighede kon Florence Phillips vanaf 1887 wyd reis.<ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Veral nadat hy Eckstein in 1892 as voorsitter van die Kamer van Mynwese opgevolg het, het Florence ’n bekende gasvrou in Johannesburg geword.<ref> {{af}} De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> Hy het spoedig ’n vennoot geword in die firma en later voorsitter van wat bekend sou word The Corner House, een van die sterkste myngroepe in Suid-Afrika.<ref> {{af}} Gutsche, dr. Thelma in: De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> === Jameson-inval en verbanning === Florence se man het in die jong Johannesburg ’n vooraanstaande en uitgesproke figuur in die Uitlanderbeweging geword en sterk standpunt ingeneem teen die [[Transvaal]]se regering van pres. [[Paul Kruger]]. Ná die [[Jameson-inval]] het dit duidelik geword hoe intiem hy by die Reformers' Movement betrokke was. Terwyl Florence op reis was, het Lionel in Johannesburg gewag op die Jameson-inval; moontlik het hy gewag op die regte oomblik waarop hy die verwagte opstand aan die Rand kon lei. Sy moes haar na Johannesburg terughaas toe haar man hom op [[10 Januarie]] [[1896]] oorgee en skuldig pleit. Regter [[Reinhold Gregorowski]] het hom en talle ander opstandelinge die doodstraf opgelê weens hoogverraad omdat hulle die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] se regering omver wou werp, maar pres. Kruger het hul vonnis versag tot ’n boete van £25&nbsp;000. Florence en haar man het hulle nou in ’n moeilike situasie in die Goudstad bevind, want hy is gewaarsku om hom van alle politieke aktiwiteite te weerhou; so nie sou hy verban word uit die ZAR. <ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Einde 1896, skaars 11 maande nadat hy beboet en gewaarsku is om die politiek te los, het Lionel Phillips ’n berig in die nuusblad ''Nineteenth Century'' gepubliseer wat daartoe gelei het dat hy verban is. Florence het hom daarna vergesel toe hy uitwyk na sy geboorteland, waar hulle [[Country house|herehuise]] ingerig het in [[Hampshire]] ([[Tylney Hall, Hampshire|Tylney Hall]]) sowel as [[Londen]]. In dié tyd was sy en haar man mildadige weldoeners van kuns en kunsvlyt geword. In 1899 het Florence se eerste boek en omstrede boek verskyn, ''Some South African recollections'', wat die gemoedere gaande gemaak het. === Terug na Suid-Afrika === Ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902), wat die Kruger-bewind verpletter het, is Lionel Phillips deur [[Alfred Beit|Beit]] en [[Julius Charles Wernher|Julius Wernher]] oorreed om in die belang van die firma terug te keer na die [[Witwatersrand|Rand]]. Blykbaar was dit eers in 1909, want in 1905 het Florence op besoek aan Suid-Afrika dr. Rudolph Maloth opdrag gegee om die monumentale ''Flowers of South Africa'' te onderneem, wat eindelik tussen 1913 en 1932 in ses boekdele verskyn het. Ná hul terugkeer in Suid-Afrika het Lionel opnuut ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die mynbou gespeel – hy is byvoorbeeld herverkies as voorsitter van die Kamer van Mynwese – en sy vrou in die sosiale en kultuurlewe van die stowwerige Goudstad. Een van haar vernaamste tydverdrywe was die versameling van skilderye en kunsvoorwerpe vir die kunsmuseum wat sy in gedagte gehad het. === Ná Uniewording === [[Beeld:Dorpshuis.jpg|duimnael|regs|270px|Deur lady Florence se toedoen het die [[Michaelis-versameling]] tot stand gekom. Vir die huisvesting daarvan het sy die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]] in [[Kaapstad]] laat herontwerp en restoureer.]] [[Beeld:Mancini - Florence Phillips.jpg|duimnael|links|200px|Portret van lady Florence, olie op doek, deur Antonio Mancini (1852–1930). In besit van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]].]] Die eerste verkiesing vir die Volksraad ná [[Uniewording]] is op [[15 September]] [[1915]] gehou toe Lionel Phillips as kandidaat van die [[Unionisteparty]] in [[Yeoville (kiesafdeling)|Yeoville]] staan. Met sy 1 658 stemme (75,6%) vergeleke met die 534 (24,4%) vir W. van Hulsteyn van die [[Suid-Afrikaanse Party|Regerende Party]] het die mynmagnaat ’n wegholoorwinning behaal.<ref> {{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> Vroue het eers 20 jaar later stemreg gekry, maar Florence het waarskynlik haar invloed in die eerste Volksraad deur haar man laat geld. Hy is ingehuldig as LV op 1 Oktober 1910 en het in dié hoedanigheid gedien tot 23 Augustus 1915. In dié tyd was die Unioniste die amptelike opposisie. Lionel Phillips is as vooraanstaande deskundige van die goudmynbou beskou en het as die onbestrede leier en woordvoerder van die mynbedryf opgetree. In 1912 is Lionel tot ridder geslaan en het die titel 1ste baronet van Tylney Hall (na die egpaar se herehuis in Hampshire) gekry. Voortaan sou hy dus sir Lionel wees en sy vrou lady Florence. In 1915 (sommige bronne gee 1914 aan, maar hy was toe nog LV) het die Phillipse opnuut na Londen verhuis waar sir Lionel die pos van besturende direkteur van Central Mining Company sou beklee. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] is hy as die Britse regering se raadgewer oor die metaalbedryf aangestel. Ook in dié tyd (1917) het hy die plaas [[Vergelegen]] by [[Somerset-Wes]] vir sy vrou gekoop, moontlik met die oog op hul aftrede omdat hy toe reeds 61 of 62 jaar oud was. In 1924 het die egpaar na Suid-Afrika teruggekeer nadat hul Johannesburgse herehuis, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'', reeds ’n jaar of twee vantevore verkoop is. Genl. [[Jan Smuts]], met wie se [[Suid-Afrikaanse Party]] die [[Unionisteparty]] in 1920 saamgesmelt het, het in 1923 ’n Joodse kinderhuis daarin ingewy. In die Kaap het lady Florence haar werk in belang van die kunste en bewaring met mening voortgesit nadat sy in Johannesburg daarin geslaag het om die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] te laat oprig en dié instelling se kunsversameling te begin. Vir haar eie wonings en openbare instellings het sy ywerig Africana, veral meubels, versamel. Buiten dat sy kunstenaars en vakmanne ondersteun en aangemoedig het, het sy sir [[Max Michaelis]] oorreed om sy versameling 17de-eeuse [[Nederland|Nederlandse]] skilderye aan die stad Kaapstad te skenk. Om die [[Michaelis-versameling]] behoorlik te huisves, is die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]] in 1910 laat herontwerp en gerestoureer volgens 'n plan van die argitek [[Joseph Solomon|J.M. Solomon]]. Die stadsraad het dit in Maart 1915 aan die Unieregering geskenk om ou Hollandse en Vlaamse meesters se werk te huisves. Sedert Oktober 1916 dien die gebou as huisvesting vir die Michaelis-versameling.<ref> {{af}} Van Riet Lowe, C. en Malan, B.D. (reds.). 1949. ''Die gedenkwaardighede van Suid-Afrika''. Pretoria: Die Staatsinligtingskantoor.</ref> Sy was ook ten nouste betrokke by die pogings om die [[Koopmans-de Wet-huis]] te red en 'n vyfde van die huis se inhoud aan te skaf en aan die staat te skenk. == Johannesburgse Kunsmuseum == === Agtergrond === [[Beeld:Florence Phillips01.jpg|duimnael|links|200px|Dié portret van Florence Phillips, in 1910 geskilder deur Mancini, is deel van die kunsmuseum se versameling.]] [[Beeld:Lionel Phillips.jpg|duimnael|regs|190px|Sir [[Lionel Phillips]], portretskildery deur Giovanni Boldini (1845-1931), olie op doek, 1903. Dit word bewaar in die Johannesburgse Kunsmuseum.]] Die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] is die [[Johannesburg|Goudstad]] se munisipale kunsmuseum, die grootste van sy soort in Suider-Afrika, met kunswerke van wêreldfaam en versamelings wat so omvangryk is dat net sowat 'n tiende tegelykertyd in die galery se 15 vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word. Die meeste kunsmuseums wêreldwyd het hul ontstaan te danke aan die ywer en deursettingsvermoë van een persoon. In die geval van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] was dit Florence Phillips, wat in 1912 lady Florence geword het toe haar man tot ridder geslaan is. Nadat Florence en Lionel omstreeks 1908 of '09 van die weelde van [[Tylney Hall, Hampshire]], [[Engeland]], na die “kultuurwoestyn” van Johannesburg teruggekeer het toe hy as plaaslike direkteur van die Central Mining and Investment Corporation aangestel is, het Florence haarself vergoed vir die verhuising deur hul huis, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'' in Oxfordweg, weldra in die vergaderplek van Johannesburg se deftige kringe te omskep. === Skilderye versamel === Dit was in haar hoedanigheid as “eerste vrou van die Rand” dat sy hier op die gedagte gekom het om 'n kunsmuseum in Johannesburg in te rig. Haar plan was om eers aansienlike bydraes by al die ''[[Randlords]]'' "af te pers" in die vorm van of kontant of skilderye, en dan die stadsraad te oorreed om 'n geskikte museum te bou en in stand te hou. Net die beste was goed genoeg vir haar. Sy het dus sir Hugh Lane, die kenner wat destyds besig was om kunswerke vir die munisipale kunsmuseum van [[Dublin]] te versamel, aangestel om raad te gee oor aankope vir die Johannesburgse Kunsmuseum in wording. Sy wou 'n versameling ou meesters hê, maar sir Hugh het haar oorreed om liewer geld in eietydse kunstenaars te belê wat die “ou meesters” van die toekoms sou wees. Sy het die bal aan die rol gesit deur haar bloudiamantring van 21,5 karaat, 'n geskenk van haar man, op besoek aan [[Londen]] te verkoop en drie skilderye van Phillip Wilson Steer aan te koop wat toe pas die aandag van die kunskritici begin trek het. Dit het sy aan die kunsmuseum geskenk, tesame met haar waardevolle versameling antieke kant- en borduurwerk. Daarna het sy die steun van ryk mynmagnate, soos [[Max Michaelis]], [[Otto Beit]], [[Julius Charles Wernher]], [[Hermann Ludwig Eckstein|Hermann Eckstein]], [[Abe Bailey]] en [[Sigismund Neumann]], gewerf. Haar voorbeeld en volharding het eindelik vrugte afgewerp, en teen 1909 is altesame £20&nbsp;000 ingesamel. Die kern van die versameling wat deur Lane aangekoop is, het bestaan uit 130 skilderye en beeldhouwerke. Onder hulle was daar werke van verskeie “moderne” skilders soos Monet, Pisarro, Augustus John, Morland Lewis en Pre-Impressioniste soos Boudin en Géricault. 'n Gedeelte van hierdie versameling is hoog deur die koerante van Londen aangeprys toe dit in Mei en Junie in die kunsmuseum van Whitechapel uitgestal is, voor dit drie maande later na die Unie verskeep is. === Gebou opgerig === [[Beeld:Johannesburgse Kunsmuseum, argitek sir Edwin Lutyens, toesighoudende argitek R Howden, 1905-10, hoeksteenlegging 11 Oktober 1911.jpg|duimnael|regs|270px|Die hoofingang van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]], kort nadat dit voltooi is.]] Daar was toe egter nog geen gebou nie. Die stadsraad was steeds sku vir die bedrag van £20&nbsp;000 wat dit sou kos om 'n geskikte gebou op te rig. Die geld was eenvoudig nie beskikbaar nie, en die stadsraad het geweier om so 'n groot lening vir 'n kunsmuseum aan te gaan. 'n Tydelike tuiste moes gevind word, en die keuse het op die perseel van die Mynbouskool in Eloffstraat geval. Die uitstalling is op [[29 November]] [[1910]] hier geopen en is tot 1915 daar gehuisves. Voor 1910 is verskeie persele vir 'n kunsmuseum voorgestel en oorweeg. Onder hulle was vertrekke in die nuwe stadsaal wat gebou sou word. Teen Junie 1910 het die stadsraad minstens ingestem om 'n perseel vir 'n kunsmuseum in [[Joubertpark]] beskikbaar te stel, maar argitekte soos M.J. Harris en H.G. Veale het die ligging so naby die spoorlyn gekritiseer, en Harris het voorgestel dat die Kunsmuseum liewer op die terrein van die Fort op Hospitaalheuwel opgerig word. Daar sou dit die verbeelding van die publiek aangryp ". . . ''in a manner worthy of a temple of art''". Dit het egter in die argitek, sir Edwin Lutyens, se bedoeling gelê om die spoorlyn te oordek en Joubertpark met die Uniegrond te verbind sodat 'n formele tuin om die Kunsmuseum uitgelê kon word. Die rede vir die spesifieke plasing van die Kunsmuseum is dat Lutyens sy ontwerp in Engeland voorberei het en dus geen kennis van die plaaslike omstandighede kon hê nie.<ref name="waal" /> Daar was egter nog geen geld vir die bouwerk nie. Eindelik het genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]], destyds koloniale sekretaris van die Transvaalse regering, tot die redding gekom. Met lady Florence se aansporing, al was genl. Smuts en haar man lede van opponerende partye in die Volksraad, het die regering op Smuts se aandrang ingestem om sy aandeel van die inkomste uit die stad se mark te verbeur op voorwaarde dat die stadsraad 'n groot deel van dié geld vir die kunsmuseum afstaan. Die voorstel is aanvaar en die stadsraad het £20&nbsp;000 vir 'n geskikte gebou opsygesit. Intussen het lady Florence op haar tipiese, lofwaardige manier besluit dat die gebou deur niemand anders as Edwin Lutyens, bekende Britse argitek, ontwerp sou word nie. Hiermee het sy haar die wrewel van die Transvaalse Instituut van Argitekte op die hals gehaal. Hulle het aangevoer dat die opdrag aan 'n plaaslike argitek gegee moes word. Die geskil is eindelik bygelê toe ooreengekom is dat die Suid-Afrikaanse argitek Robert Howden vir Lutyens sou bystaan. Die ontwerp van die Kunsmuseum lewer blyk van die argitek se buitelandse afkoms. Lutyens het 'n hoë status in Engeland gehad vanweë sy huisontwerpe vir die welgesteldes. Kenmerkend van sy ontwerptrant was 'n abstrakte, stereometriese vormgewing met kaal mure en ingesnyde vensters, skryf Van der Waal. Onder meer vanweë sy noue verbintenis met sir [[Herbert Baker]], het Lutyens omstreeks 1906 sy styl verander van Neo-Queen Anne na Beaux Arts. Die Johannesburgse Kunsmuseum was moontlik Lutyens se eerste staatsgebou in die Beaux Arts-mode. Volgens die klassisistiese tradisie het dit 'n swaar portico met fronton gehad, voor 'n gerustikeerde liggende kuboïed met borswering. Aan weerskante en agter die hoofblok het Lutyens egter pawiljoene met skilddakke en hoë skoorsteengroepe beplan, wat die trant van die woonhuisbou aanslaan. Diepgaande meningsverskille tussen lady Florence en Lutyens enersyds, en die stadsraad andersyds het die ontwerp ongelukkig skade berokken. Die meningsverskil het gehandel oor die boumateriaal waarin die bouwerk uitgevoer sou word. Aanvanklik het Lutyens en Phillips sandsteen vir die eksterieur voorgestel, maar toe die koste te hoog geblyk het, het hulle 'n gepleisterde baksteenuitvoering aanbeveel omdat hy slegs £20&nbsp;000 vir die hele gebou tot sy beskikking gehad het. Die stadsraad het nietemin op die duurder sandsteen-uitvoering besluit. Die hoeksteen van die nuwe kunsmuseum in Joubertpark is op [[11 Oktober]] [[1911]] gelê deur die burgemeester van Johannesburg, H.J. Hofmeyr, maar die bouwerk kon nie begin nie omdat Lutyens se werktekeninge nog nie klaar was nie. Dit het eers vier maande later uit Londen aangekom en het voorsiening gemaak vir ruim sale om 'n sentrale binneplein. Die geld was toe net genoeg vir die hoofgebou wat sonder enige seremonie in November 1915 geopen is. === Uitbreiding === Die eerste aanbouings – die oos- en wesvleuels waarvoor Lutyens se oorspronklike planne voorsiening gemaak het – is 25 jaar later (in Oktober 1940) voltooi, twee maande ná lady Florence se dood. Daarmee was die gebou egter nog nie voltooi nie. Die uitbreidings wat in 1986 ingewy is, sluit twee pawiljoene in en sluit die museum en Joubertpark tot 'n meer harmonieuse geheel saam. Die vernaamste oogmerk met die oprigting van die kunsmuseum was om keurwerke van eietydse Britse en Europese kunstenaars uit te stal. Dié beleid het nog tot die einde van die ou Suid-Afrika gegeld, maar historiese versamelings uit vroeër periodes, soos werke van 17de-eeuse [[Nederland|Hollandse]] skilders, is ook uitgebou, asook versamelings van Suid-Afrikaanse en eietydse internasionale kunswerke in 'n verskeidenheid media. == Die Koopmans-de Wet-huis == === Agtergrond === [[Lêer:Marie Koopmans-de Wet.jpg|duimnael|220px|regs|[[Marie Koopmans-de Wet]] is in 1906 in haar familiewoning in Strandstraat oorlede.]] Lady Florence het haar aansienlike invloed deeglik laat geld ter bewaring van die [[Koopmans-de Wet-huis]] in Strandstraat, [[Kaapstad]]. [[Marie Koopmans-de Wet]] is op [[2 Augustus]] [[1906]] oorlede en haar suster, Margaretha de Wet, op [[18 Oktober]] [[1911]]. Margaretha was die laaste van die gesiene De Wets wat die huis bewoon het. Dis in 1701 opgerig, maar het sy statige voorkoms eers in 1795 gekry toe, volgens oorlewering, die bekende [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]] die front daarvan in sy huidige vorm gebou het; geen bronne kan egter dié aanname bevestig nie. Nog voor Marie se dood is die Suid-Afrikaanse Nasionale Vereniging op [[18 Februarie]] [[1905]] in Kaapstad gestig onder voorsitterskap van sir (later lord) [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] om plekke van historiese belang of om hul natuurskoon te bewaar. In 1909 het die Kaapse koerant ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', onder sy redakteur, [[F.S. Malan]], 'n persoonlike vriend van Koopmans-de Wet, ’n veldtog begin om die Koopmans-de Wet-huis te bewaar as nasionale gedenkwaardigheid, of soos dit in vroeër jare bekendgestaan het: historiese monument. Malan het sy invloed in die Kaap laat geld en dr. [[Frans Engelenburg]], Koopmans-de Wet se susterskind, syne by genl. [[Louis Botha]] in [[Pretoria]]. Malan was in 1906 saam met Engelenburg gereelde besoekers by die bedlêende Marie. Op 25 Junie daardie jaar het sy die behartiging van al haar persoonlike sake aan dié twee opgedra. Op 28 Oktober 1911 het die Nasionale Vereniging verklaar die Koopmans-de Wet-huis en sy waardevolle inhoud moes gesamentlik vir die nageslag bewaar word. Die Kaapse munisipale raad het op 7 November daardie jaar ’n mosie met dieselfde strekking aanvaar. Die argitek sir [[Herbert Baker]] het sy steun aan dié veldtog uit Johannesburg toegesê en sy gewese vennoot [[Francis Edward Masey|Masey]], uit [[Harare|Salisbury]]. === Besluit om dit te bewaar === Nadat ’n hof beslis het die De Wet-susters se testament was onuitvoerbaar, is besluit om die huis en sy inhoud per openbare veiling te verkoop. Hierna het gesiene Kapenaars, onder wie Dora Fairbridge, Edward Roworth, William Frederick Purcell, maj. [[William Jardine]], Franklin Kaye Kendall en Fred Glennie, hulle by die veldtog aangesluit om die staat oor te haal om die Koopmans-de Wet-versameling aan te koop. In Johannesburg het sir Lionel en lady Florence hul aansienlike invloed laat geld ter ondersteuning daarvan. Onder beskerming van Aletta Johanna, lady De Villiers, die eggenote van hoofregter sir Henry de Villiers, is ’n vergadering op [[27 Januarie]] [[1913]] in die Kaapstadse biblioteeksaal belê onder voorsitterskap van Annie Botha, eggenote van die eerste minister, genl. [[Louis Botha]]. Van die invloedryke persoonlikhede wat die vergadering bygewoon het, was Harry Hands (burgemeester), J.R. Finch (stadsklerk), sir [[James Rose-Innes]], sir William Thorne, sir Ernest Kilpin, [[Olive Schreiner]], dr. Engelenburg, L. Péringuey (direkteur van die Suid-Afrikaanse Museum), Louis Mansergh, Anna Purcell, mev. Marloth (eggenote van die botanis [[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Rudolph Marloth]], wat ''Flowers of South Africa'' in opdrag van lady Florence uitgegee het), Dora Fairbridge, sir [[Johannes Henricus Meiring Beck|Meiring Beck]] and mev. Beaumont Rawbone. === Geldinsameling === Sir Lionel het voorgestel dat die huis en sy inhoud tesame vir die nasie bewaar word en dat 'n algemene asook ’n uitvoerende komitee aangewys word om die geldinsameling en ander nodige aktiwiteite uit te voer. Hy het selfs die lede van die komitees voorgestel asook die voorsitters, onderskeidelik Annie Botha en Dora Fairbridge. Sy vrou moes, syns insiens, in albei komitees dien. Ds. [[Abraham Isaac Steytler|A.I. Steytler]] van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] het die mosie in Hollands gesekondeer, waarna dit eenparig aangeneem is. Ten einde belangstelling by die publiek aan te wakker, het Olga Racster ’n reeks artikels vir die ''[[Cape Times]]'' begin bydra. Harry Hands, die burgemeester, het briewe aan alle munisipaliteite in die Unie geskryf waarin hy skenkings versoek het. Lady Florence se tuisstad, Johannesburg, het egter volstrek geweier, moontlik omdat die stadsraad destyds geld bymekaar moes kry om die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] op te rig, waarvan lady Florence die grootste dryfveer was. Op die aand van [[27 Februarie]] [[1913]] het lady Florence in die geselskap van mev. Grace Douglas Pennant, mev. Marloth en dr. Purcell saam met sir Lionel as afvaardiging die Kaapse stadsraad genader. Laasgenoemde en sen. sir Meiring Beck het die raad toegespreek en gevolglik is £1&nbsp;000 bewillig, maar later op ’n vergadering van belastingbetalers is dit verminder tot £500. Ondanks die bittere onenigheid in die destydse Volksraad het lede kortstondig verenig in landsbelang en £3&nbsp;000 toegewys vir die aankoop van meubels. ’n Bydraelys is geopen wat ’n bedrag van £2&nbsp;366&nbsp;13s.&nbsp;10d. opgelewer het. === Openbare veiling === [[Lêer:Koopmans-de Wet House.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Koopmans-de Wet-huis]], 1920.]] Dr. Purcell, J.R. Finch, A.E.F. Gore en lady Florence is aangewys om die meubels en kunsvoorwerpe uit te soek wat vir die versameling behoue moes bly omdat dit van werklik geskiedkundige en kunswaarde was. Die skilder [[Edward Roworth]], wat in 1914 direkteur van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum sou word, het die skilderye help uitkies. Nadat die komitee 2&nbsp;089 lotte nagegaan het, het hulle ooreengekom om op 356 lotte te bie. Later is nog 18 bygevoeg wat nie op die vendusierol voorgekom het nie. Die algemene komitee het dr. Purcell as hul bieër aangestel. Die veiling, wat behartig is deur J.J. Hofmeyr & Seun, het op [[17 Maart]] [[1913]] begin en sou 10 dae duur. Die eerste agt dae is gehou in die Goeie Hoop-saal en die laaste twee in die huis in Strandstraat. Besigtiging het eers op 15 Maart begin en belangstellendes is verbied om enige item aan te raak. ’n Karige katalogus is saamgestel wat, saam met die minder as ideale toestande vir besigtiging, tot die komitee se voordeel gestrek het omdat hulle die items vooraf op hul eie tyd kon bekyk. Die veiling was omstrede. William R. Morrison, ’n handelaar in en versamelaar van Africana, het 10 hoogs kritiese berigte vir die ''[[Cape Times]]'' geskryf en op die aand van die eerste dag het die toewysing van staatsgeld onder hewige kritiek in die Volksraad deurgeloop. Sir Lionel en [[Abraham Fischer]] het die raad se vroeëre besluit moedig verdedig. Ook is talle onrealisties hoë pryse op die veilig betaal, byvoorbeeld £8&nbsp;5s. vir ’n blombak van geelkoper, waarop Morrison geskerts het geelkoper word in die Kaap as 'n edelmetaal beskou. Nog ’n geelkoperbak is vir £9&nbsp;10s. verkoop. Winskopies was onder meer ’n Lodewyk XVI-ormolu-houer met ’n deksel van moeder van pêrel en inlegwerk van emalje, deur Vervain, vir 26 sjielings. Ook ’n Lodewyk XV-fles (cruet) van silwer vir £30. Die bod op al die lotte wat die komitee wou aankoop, is op dr. Purcell toegeslaan. Hy het 374 lotte bekom, wat hy self geskat het 21% van die totale getal items was (sommige lotte het uit meer as een item bestaan). Die versameling wat so bekom is, het bestaan uit 188 stukke erdewerk (196 volgens ’n ander bron), 69 meubelstukke en vyf plaaslik vervaardigde klerekaste van verskillende style en van verskillende Suid-Afrikaanse houtsoorte. Daarbenewens is ook 13 dak- en muur-kroonkandelare van geelkoper en 26 ander glas- en koperware, asook 28 Sheffield-items, 41 stukke silwerware, 110 items van glas en 147 Chinese en Japannese porseleinstukke aangekoop. Die Sheffield-items het die Breda-eetservies ingesluit wat bestaan het uit drie kandelare, vyf voorgeregborde, vier opdienbakke met deksels en twee souskomme. Dit is in 1834 in [[Londen]] vir Michel van Breda van [[Oranjezicht]] aangeskaf met geld wat hy gekry het uit die vrystelling van die Kaap se slawe. Dié aankoop alleen het die komitee £500&nbsp;10s. uit die sak gejaag. Van die silwerware was die Hollandse items die belangrikste, veral ’n drinkglas waarop ’n portret van Lodewyk XVI gegraveer is en wat aan hom geskenk is deur ’n lid van die De Lettre-familie. Die totale opbrengs van die veiling was £4&nbsp;032. Die huis is opgeveil op [[8 April]] [[1913]]. Sir Lionel, lady Florence en hul medekomiteelede het die aand vantevore byeengekom om amptelik te besluit om die huis te koop en dit dan oor te maak aan die Suid-Afrikaanse Museum. Die volgende dag is die bod vir die huis op die komitee toegeslaan vir £2&nbsp;800, waarna dit saam met dr. Purcell se aankope aan die staat geskenk is. == Hul wonings == === Hohenheim === [[Lêer:SA1899 pg119 Hohenheim.jpg|duimnael|links|270px|[[Hohenheim, Partktown|Hohenheim]] in 1899.]] Sowat vyf jaar ná hul aankoms in Johannesburg het die Phillipse hul huis ''[[Hohenheim, Parktown|Hohenheim]]'' op die perseel van die huidige Charlotte Maxeke-hospitaal (vroeër die Johannesburgse Algemene Hospitaal) betrek, die eerste herewoning in [[Parktown]]. Frank Emley het dit in 1892 ontwerp en twee jaar later is dit voltooi. Florence het Parktown se ontwikkeling voorgestel weens die lugbesoedeling in suidelike stadsdele waar mynbedrywighede 'n stofprobleem veroorsaak het. Nadat die Lionel Phillips verban en die egter na Engeland uitgewyk het, het die skrywer en mynfinansier sir [[Percy Fitzpatrick]] die huis bewoon. Dis in 1972 gesloop om plek te maak vir die oprigting van die Johannesburgse hospitaal. 'n Erfenisplaket is aangebring om die plek aan te dui waar Parktown se eerste herehuis gestaan het, hoewel Marienhof (wat ook intussen gesloop is) reeds in 1890 op 'n gedeelte van die plaas Braamfontein opgerig is wat ook vandag binne Parktown se grense val. Van dié herehuis bly wel gedeelte van die oorspronklike klipmuur en hekke oor. === Tylney Hall, Hampshire === [[Beeld:Tylney Hall, Hampshire.jpg|duimnael|regs|270px|Tylney Hall, soos verander deur die Phillipse.]] Die eerste [[Tylney Hall, Hampshire|Tylney Hall]] is omstreeks 1700 gebou, hoewel ’n herehuis sedert die 16de eeu op die perseel gestaan het. In 1725 het die landgoed deur die vroulike lyn in besit gekom van Richard Child, burggraaf Castlemaine, later graaf van Tylney. Tydens sy eienaarskap is ’n groot, formele tuin aangelê. Ná die huwelik van Catherine Tylney Long in 1812 met William Wellesley Pole en hul geldelike probleme, is die herehuis afgebreek en die waardevolle timmerhout op die landgoed verkoop. Van 1857 tot 1878 was die eiendom onbewoon. In die 1870’s het Charles E. Harris geleidelik grond op die landgoed begin koop en eindelik sowat 1&nbsp;215&nbsp;ha bekom. Daarna het hy Edward Birchall opdrag gegee om ’n nuwe herehuis op dieselfde plek as die 18de-eeuse huis te bou. Selden Wornum het Tylney Hall van 1899 tot 1901 aansienlik gewysig in opdrag van die Phillipse, wat dit kort vantevore gekoop het. Hy het ook die formele tuin aangelê, onder meer die Italiaanse Terrace, Hollandse Tuin en die kombuistuin. Van 1901 tot 1904 het Robert Weir Schultz opdrag by Florence Schultz gekry om die beddings en formele dele van ’n weelderige tuin aan te lê, wat ’n oranjerie, kweekhuise, somerhuise, boothuis, ens. moes insluit. Omstreeks die tydstip waarop die Phillipse na Suid-Afrika teruggekeer het, 1906, het Gertrude Jekyll opdrag gekry om Schultz van die ontwerp en plante te voorsien vir ’n wilde tuin, en vir blomomramings in die tuin. Die Phillips-egpaar het Tylney Hall voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] verkoop Tydens die oorlog is dit as hospitaal gebruik. Dit is in 1919 weer verkoop, die keer aan maj. Cayzer, later lord Rotherwick, wat die landgoed in 1933 aan sy skeepsredery verkoop het. Dit het toe die hoofkantoor van die Clan-redery geword. In 1936, sir Lionel Philips se sterfjaar, is die huis en park aan Middlesex se graafskapsraad verkoop en is dit in ’n tehuis omskep. Die park is verkoop aan die Tylney-gholfklub en toe die graafskapsraad afgeskaf is, het die Brent Borough Council die Tylney Hall oorgeneem. In 1984 het dié plaaslike owerheid die huis en 25 ha-tuin aan Celebrated Country Hotels verkoop. Die raad het ’n gedeelte van die parkgrond behou om te gebruik as buitelugopvoedingsentrum en die res van die park word steeds benut as gholfbaan. === Villa Arcadia === [[Lêer:1280px-Villa Arcadia 001.jpg|duimnael|links|270px|''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'' in die Johannesburgse voorstad [[Parktown]] is oorspronklik in 1909 deur sir [[Herbert Baker]] en sy vennoot, [[Francis Edward Masey|Masey]], ontwerp. Die argitek [[Joseph Solomon]] het Florence met die binneversiering gehelp.]] Anders as ''Hohenheim'' staan die herehuis wat die Phillipse laat bou het met hul terugkeer in Johannesburg, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'', vandag nog en word dit bewaar as deel van Johannesburg se erfenis. Dié indrukwekkende woning is geleë by Oxfordstraat 22, Parktown. Villa Arcadia was oorspronklik ’n voorafvervaardigde [[Switserland|Switserse]] chalet wat in 1897 opgerig is vir die [[Duitsland|Duitse]] sakeman Carl Rolfe. Ná die weelde waaraan sy in Engeland gewoond was, het Florence haar voorgeneem om dié chalet in ’n spogwoning te omskep. In 1909 het niemand minder nie as sir [[Herbert Baker]] versoek om die plan daarvoor te teken. Hy is bygestaan deur sy indertydse vennoot, [[Francis Edward Masey]]. Dit was een van hul laaste gesamentlike projekte, want die volgende jaar het Masey uitgewyk na [[Suid-Rhodesië]] om te ontsnap aan Baker se oorheersing. Florence het groot inspraak in die ontwerp gehad. Op Baker se voorstel is ’n musiekkamer gebou wat deur ’n binnehof van die hoofwoning geskei word. Die vooraansig van die verdieping huis word oorheers deur ’n lang veranda op die grondvloer met 11 boë. Die huis het selfs vandag nog ’n panoramiese uitsig, nou oor die [[M1 (Johannesburg)|M1-snelweg]] en die parkgebied wat eens op ’n tyd bekendgestaan het as Sachsenwald. Vandag kyk Villa Arcadia uit op die voorstede [[Saxonwold]] en [[Forest Town]] asook die Johannesburgse Dieretuin, nog ’n geesteskind van die mynmagnate, onder ander Florence en Lionel Phillips. Met hul verhuising na die Kaap het die egpaar Phillips Villa Arcadia in 1922 verkoop. Genl. [[Jan Smuts]] het in 1923 ’n Joodse weeshuis daarin ingewy. Dat Villa Arcadia in 1939 meer as 400 Joodse wese kon huisves – die hoogste getal in die weeshuis se bestaan – gee ’n aanduiding van die grootte van die huis. Die Joodse weeshuis het tot 2002 besluit. Die versekeringsmaatskappy Hollard, ’n geesteskind van die miljoenêr Dick Enthoven, besit Villa Arcadia tans (2016). Dit huisves ’n versameling moderne kuns, etlike raadsale en vermaakgeriewe. Die bewoording op die plaket van Johannesburg City Heritage buite Villa Arcadia lui (vry vertaal): "In 1898 is ’n Switserse chalet hier gebou vir die handelaar Charl Rolfes. In 1906 is dit gekoop deur die Rand Lord en LP sit Lionel Phillip, voorsitter van Rand Mines. Sy invloedryke vrou, Florence, stigter van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] en beskryf was ''Geen Gewone Vrou'', was saam met die argitek sir Herbert Baker verantwoordelik vir die skep van die huidige Villa Arcadia. Sekere van die ontwerpeienskappe word weerspieël in die [[Uniegebou]], wat Baker in 1910 ontwerp het. In 1923 het dit, as eiendeom van die SA Joodse Weeshuis, ''The Arc'' geword en kinders vir die daaropvolgende 78 jaar gedien. Hollard het dit in 2003 gekoop, waarna die Villa se oorspronklike elegansie en geskiedkundige vakmanskap gerestoureer is. ’n Versameling moderne kuns dra hiertoe by." === Vergelegen === [[Lêer:Vergelegen (rear).JPG|duimnael|regs|270px|Sir Lionel en lady Florence Phillips het ''[[Vergelegen]]'' van verval gered en dit daarna jare lank bewoon. Die argitek [[Joseph Solomon]] is aangestel om die woning te restoureer, maar weens die druk van 'n opdrag, deur lady Florence en sir Lionel se toedoen, om die [[Universiteit van Kaapstad]] terselfdertyd te ontwerp, het hy sy eie lewe op [[26 Augustus]] [[1920]] geneem. Charles Percival Walgate moes albei projekte voltooi.<ref> {{en}} [http://www.uct.ac.za/mondaypaper/archives/?id=4787 Monday Papers-argief, UK]. URL besoek op 3 Mei 2016.</ref>]] [[Beeld:Lady Florence Phillips stel Issie Smuts voor tydens 'n onthaal op Vergelegen.jpg|duimnael|links|220px|Lady Florence Phillips stel [[Issie Smuts]] voor tydens ’n onthaal wat die mynmagnaat sir [[Lionel Phillips]] en sy eggenote vir mev. Smuts op die Phillips-egpaar se plaas ''[[Vergelegen]]'', [[Somerset-Wes]], gereël het.]] [[Beeld:Vergelegen Library, Somerset West.jpg|duimnael|regs|270px|Die ou wynkelder op ''Vergelegen'' is as sir Lionel se biblioteek ingerig.]] Die geskiedkundige plaas ''[[Vergelegen]]'' aan die noordoostelike kant van [[Somerset-Wes]] was oorspronklik die landgoed van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]]. In 1700 het die [[VOC]] se kommissaris Wouter Valckenier die Kaap besoek en aan die goewerneur die plaas Vergelegen van 344&nbsp;ha geskenk. Van der Stel het die plaas kort daarna deur die aankoop van aangrensende grond aansienlik vergroot en 400&nbsp;000 wingerdstokkies aangeplant en met beeste, skape, varke en perde geboer. Verder het hy 'n groot vrugteboord aangelê en [[kanferboom|kanferbome]] en 30&nbsp;000 akkerbome aangeplant. 'n Weelderige plaaswoning is in 1701 gebou, omring deur 'n dik agthoekige muur om die opstal en vee teen wilde diere te beskerm. Uit die huis was daar 'n mooi uitsig oor die tuine, landerye en [[Valsbaai]]. Verder bou hy 'n [[Slawerny|slawelosie]], 'n [[perd]]estal, 'n koringmeul, 'n smidswinkel, 'n koeistal, skaapkrale en twee dorsvloere. Nadat Van der Stel na Nederland teruggeroep is, is die plaas deur die VOC in vier dele verdeel en verkoop. Barend Gildenhuys het die deel met die huis aan die suidoostelike kant van die rivier in 1709 op die veiling vir 9 500 gulden gekoop. Sy deel was 145&nbsp;ha groot en is vandag bekend as die plaas Vergelegen. In 1751 is Jurgen Radyn, in 1757 Arnoldus Maasdorp, in die 1770's Jacob Malan en in die 1780's Rudolph Loubser die boere op Vergelegen. In 1798 kom M.W. Theunissen daar woon en hy gee baie aandag aan die wingerde en brei dit selfs uit. Laat in die 19de eeu is die meeste van die wingerde hier soos elders in die wêreld uitgewis deur [[filloksera]], 'n plantluis wat die wingerdwortels aantas. Vroeg in die 20ste eeu was die geboue in ’n halfvervalle toestand nadat die eienaars agtereenvolgens met die jare tallose veranderings aangebring het. Die oorspronklike tekeninge uit die Van der Stel-tydperk het egter behoue gebly en so kon Florence toesien dat die huis en tuin tot hul eertydse glorie herstel word. Toe Lionel die landgoed ''Vergelegen'' in 1917 koop, het hy dit in Florence se naam laat oordra. Die herehuis was destyds in 'n ellendige toestand. Florence het 'n argitek, [[Joseph Solomon]], aangestel om die huis te restoureer.<ref>Graham Viney: ''Colonial Houses of South Africa''. Struik-Winchester 1987</ref> Sy opdrag was om eers die Bolandse Kaaps-Hollandse plaasargitektuur te bestudeer voordat hy die projek aanpak. Gevolglik was dit een van die beste maar ook duurste restourasieprojekte van sy tyd. Die wynkelder is as sir Lionel se biblioteek ingerig; Florence het die oktogonale tuin laat aanlê. Ná lady Florence se dood in Augustus 1940 is Vergelegen en die inhoud van die huis in Junie 1941 op ’n veiling verkoop. Charles (Punch) Barlow en sy vrou, Cynthia, het die plaas gekoop. Sy was net so toegewyd aan Vergelegen soos lady Florence en kon talle van die pragtige meubelstukke, kunsvoorwerpe en skilderye op die veiling aanskaf wat lady Florence met die jare bymekaargemaak het. By die versameling het Cynthia haar eie aansienlike versameling skatte gevoeg en so die tradisie van Vergelegen gehandhaaf. Die Barlows het die boerdery op die plaas laat herlewe en ’n Jersey-stoet begin wat een van die grootste en beste in die land sou word. Hulle het groot perskeboorde aangeplant en die wingerde herplant, hoewel op ’n beperkte skaal.<ref>{{en}} [http://www.vergelegen.co.za/barlow_era.html Vergelegen se geskiedenis: die Barlow-era] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417122020/http://www.vergelegen.co.za/barlow_era.html |date=17 April 2016 }}. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref> Hul seun, Tom, het die plaas se in 1966 by sy ouers oorgeneem en dit bedryf tot die [[Anglo American-korporasie]] dit in Oktober 1987 gekoop het. Die korporasie het die grond en klimaat behoorlik laat toets voor hy die wingerde hervestig het. Indringerplante is uitgeroei en ’n indrukwekkende, veelvlakkige, gesonke wynmakery op ’n heuwel gebou wat in 1992 geopen is. Vandag ding Vergelegen-wyne mee met die top-100 ter wêreld. Vergelegen word, soos regdeur sy geskiedenis, steeds besoek deur wêreldleiers en gesiene persone.<ref> {{en}} [http://www.vergelegen.co.za/anglo_american_era.html Vergelegen se geskiedenis; die Anglo American-era]. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref> == Sterk menings == In haar boek ''Some South African recollections'', wat in 1900 in Londen gepubliseer is, skryf Florence Phillips oor die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]], van wie pres. [[Paul Kruger]] die bekendste was: <blockquote> ''The Dopper persuasion, of which Kruger is a member, is not that to which the great mass of the Dutch population subscribes, but more resembles the Quakers, and to that sect as a rule only the very poor and ignorant class of Boer belongs. The Doppers are much more primitive in their way of life, and it is no uncommon thing for all the members of a family, representing three generations, to sleep in one room, and their uncleanness of body is only equalled by their dull immorality.'' (Waarmee sy waarskynlik ''morality'' bedoel het.) </blockquote> In dieselfde boek vra sy van die "lui" Transvalers wat “net wil rondsit en pyp rook en slegte koffie drink”: <blockquote> ''Is it right or proper that a very small section of people should take possession of such a land, and in their selfish conservatism rigorously exclude the toiling crowd? The Boer's ideal of never seeing his neighbour's smoke is an Arcadian one, but in the natural order of things impossible of realisation. The contemplation of this handful of people, with their stolidity and laziness, trying to stem the inrushing tide of civilisation is pathetic as it is hopeless.''” Ook op die onderwerp van die Transvalers: “''As most of these people learn very imperfectly, they naturally do not always master the sense of what they read, but they nevertheless love to read aloud in sonorous and long drawn-out tones the parts of the Old Testament – the Kings and Chronicles for example – and dwell on the names of the old prophets and kings, pronouncing them in a way that is enough to make those hapless ones turn in their graves! The Transvaal Boers are fully persuaded that they are the chosen people of God, that their country is the Promised Land, and are constantly finding points of resemblance between themselves and the Israelites of old.'' </blockquote> Ook oor die ou president spoel sy haar mond uit in Recollections: <blockquote> ''Paul Kruger is so well known from the many portraits and caricatures that have appeared in recent years, as well as descriptions of him, that one from me seems superfluous. His clumsy features and small cunning eyes, set high in his face, with great puffy rings beneath them, his lank straight locks, worn longer than is usual, the fringe of beard framing his face, even his greasy frock coat and antiquated tall hat have been portrayed times without number. He is a man of quite 75 years of age now, and his big massive frame is much bent, but in his youth he possessed enormous strength, and many extraordinary feats are told of him. Once seen he is not easily forgotten. He has a certain natural dignity of bearing, and I think his character is clearly to be read on his face – strength of will and cunning, with the dulness of expression one sees in peasants' faces. ‘Manners none, and customs beastly’ might have been a life-like description of Kruger. The habit of constantly expectorating (uitspoeg), which so many Boers have, he has never lost. He is quite ignorant of conversation, in the ordinary acceptation of the word; he is an autocrat in all his ways, and has a habit of almost throwing short jerky sentences at you, generally allegorical in form, or partaking largely of Scriptural quotations – or misquotations quite as often. Like most of the Boers, the Bible is his only literature – that book he certainly studies a good deal, and his religion is a very large part of his being, but somehow he misses the true spirit of Christianity in that he leaves out the rudimentary qualities of Charity and Truth.'' </blockquote> Vir die Nederlanders in Transvaal het sy in dié boek ook nie ’n goeie woord nie: <blockquote> ''As, of course, the business of the Government required men who could at least read and write, and as Dutch is the official language of the country, Kruger, following the example of the Orange Free State, imported Hollanders to do the work. I must, however, mention that in the Free State they have had for many years such an enlightened system of education that they are now able to employ their own countrymen to do the work of the Government In the Free State the President has always been an educated man able to judge of events for himself, and many of the highest officials come from the Cape Colony as well as from their own Free State. But unhappily, in Pretoria, with very few exceptions, the Hollander is all-powerful. Now, the average Hollander who comes to South Africa dislikes the English, but for the Boer he has a most wholesome contempt in addition; he is careful to tell you that he does not understand their Dutch, and often leaves you to infer of what little account he considers them. However, the two languages are enough akin for him very soon to acquire sufficient to keep alive all the requisite dislike to the English. The Hollanders are well aware that the further the two are kept apart the better it is for their own purpose which are to make as much money as they can while in the country, to keep in their hands the most lucrative posts, irrespective of the mischief they do, and then retire comfortably to Europe.'' </blockquote> == Bronne == * {{en}} Cameron, Trewhella. 1994. ''Jan Smuts. An illustrated biography.'' Cape Town, Johannesburg, Pretoria: Human & Rousseau. * {{af}} De Kock, W.J. en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]. * {{af}} Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. ''Johannesburg eenhonderd jaar''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk. * {{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers. * {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery. * {{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk. * {{en}} [https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1000176 Tylney Hall by Historic England]. URL besoek op 25 April 2016. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> {{Commonskat|Florence Phillips}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Phillips, Florence}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] 1agkjan1cmz12jscfadi5049w5xzw0a 0 99705 2915827 2347540 2026-07-05T19:16:33Z Drewes 52945 Lyk soos 'n klein vuurtoring, maar het nog nooit 'n navigasielig gehad nie. 2915827 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Oostmahorn |ander_naam= |inheemse_naam= De Skâns |nedersetting_tipe=Dorp |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart= Map - NL - Dongeradeel - Wijk 03 Noordoost - Buurt 03 Oostmahorn.svg |kaartgrootte= |kaartbyskrif= |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=[[Munisipaliteit]] |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Frisian flag.svg|22px]] [[Friesland]] |onderafdelingnaam2=[[Noardeast-Fryslân]] |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |breedtegraad= |breedtegraad_m= |breedtegraad_s= |breedtegraad_NS= |lengtegraad= |lengtegraad_m= |lengtegraad_s= |lengtegraad_OW= |koördinaattipe= |koördinaatwys=aansig=inlyn,titel |bevolking_soos_op= 2008 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal= 70 |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone= |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= [http://oostmahornweb.nl/ Webwerf Oostmahorn] }} [[Lêer:20120715 Havenlicht Oostmahorn Fr NL.jpg|duimnael|300px|Oostmahorn, getymeter]] '''Oostmahorn''' ([[Wes-Fries]]: ''De Skâns'') is 'n dorp in die [[Nederland]]se provinsie [[Friesland]] (Wes-Fries: ''Fryslân''). Die dorp lê 14 kilometer noordoos van [[Dokkum]] by [[Anjum]] en ressorteer onder die munisipaliteit [[Noardeast-Fryslân]]. == Beelde == <gallery widths="150" heights="150"> Lêer:Oostmahorn - Haven.jpg|Hawe van Oostmahorn Lêer:Oostmahorn - kruitmagazijn.jpg|Kruitmagasyn Lêer:Oostmahorn - gravure Bouttats 1674.jpg|Oostmahorn in 1674 volgens [[Gaspar Bouttats I]] </gallery> <!-- == Bekende boorlinge == --> == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Noardeast-Fryslân]] [[Kategorie:Nedersettings in Friesland]] st4qiva51eoi69c0e1qxxus4hqdrosr 0 102872 2915768 2914554 2026-07-05T15:05:09Z Aliwal2012 39067 /* 2021 - tans */ 2915768 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Lewis Hamilton | image = Lewis Hamilton 2022 São Paulo Grand Prix (52498120773) (cropped).jpg | caption = Hamilton by die [[2022 São Paulo Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brits | birth_name = Lewis Carl Davidson Hamilton | birth_date = {{geboortedatum en ouderdom|1985|1|7}}<ref name="Kelso">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/apr/20/paulkelso.uknews4|title=Profile: Lewis Hamilton|last=Kelso|first=Paul|date=20 April 2007|work=The Guardian |accessdate=26 Junie 2008|location=London}}</ref> | birth_place = [[Stevenage]], [[Hertfordshire]], Engeland, VK | Years = 2007–tans<ref name="gpfansbio">{{cite web |last1=Scott |first1=Matthew |title=Lewis Hamilton Biography |url=https://www.gpfans.com/en/articles/38415/lewis-hamilton-biography/ |website=gpfans.com |publisher=GP Fans |access-date=5 November 2019}}</ref> | Old Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG Petronas]]<ref>{{Cite web|title=Hamilton signs new two-year contract with Mercedes|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-hamilton-agrees-new-two-year-contract-with-mercedes.5XURLL7ShyqezkYgf9eztg.html|date=3 July 2021|access-date=18 June 2022|website=formula1.com|language=en|archive-date=24 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220624181145/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-hamilton-agrees-new-two-year-contract-with-mercedes.5XURLL7ShyqezkYgf9eztg.html|url-status=live}}</ref> | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari]] | Car number = 44<ref>{{cite web |url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/319581/hamilton-to-keep-44-as-car-number/ |title=Hamilton to keep 44 as car number |publisher=GP Update |accessdate=25 November 2014}}</ref> | Races = {{F1stat|HAM|entries}} ({{F1stat|HAM|starts}} begin) | Championships = 7 ([[2008 Formule Een-seisoen|2008]], [[2014 Formule Een-seisoen|2014]], [[2015 Formule Een-seisoen|2015]], [[2017 Formule Een-seisoen|2017]], [[2018 Formule Een-seisoen|2018]], [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] en [[2020 Formule Een-seisoen|2020]]) | Wins = {{F1stat|HAM|wins}} | Podiums = {{F1stat|HAM|podiums}} | Points = {{F1stat|HAM|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|HAM|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|HAM|fastestlaps}} | First race = [[2007 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2007 Kanadese Grand Prix]] | Last win = [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 6de (156 punte) }} '''Lewis Hamilton'''<ref name="Hamilton">{{cite book|title=Lewis Hamilton: My Story|last=Hamilton|first=Lewis|isbn=978-0-00-727005-7|page=33|publisher=HarperSport|year=2007}}</ref> (gebore in [[Stevenage]], [[Hertfordshire]], [[Engeland]] op [[7 Januarie]] [[1985]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[Formule Een]]-renjaer. Hy is die wêreldbestuurderskampioen in [[2008 Formule Een-seisoen|2008]], [[2014 Formule Een-seisoen|2014]], [[2015 Formule Een-seisoen|2015]], [[2017 Formule Een-seisoen|2017]], [[2018 Formule Een-seisoen|2018]], [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] en [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] en was van 2013 tot [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] deel van die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]], voorheen met sy spanmaat [[George Russell]]. Hy het in [[2025 Formule Een-seisoen|Januarie 2025]] van span verwissel en by [[Scuderia Ferrari]] aangesluit. Sy spanmaat is die 28-jarige [[Monaco|Monegask]] [[Charles Leclerc]]. [[Lêer:Mercedes duo 2013 Malaysia.jpg|duimnael|links|200px|Lewis Hamilton (voor) spook sake uit met spanmaat [[Nico Rosberg]] in 2013.]] == Inleiding == Hamilton het sy debuut as Formule 1-jaer in [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] gemaak, die jaar waarin hy by die [[McLaren]]span aangesluit het as die span se tweede jaer langs [[Fernando Alonso]]. Hy word beskou as een van die beste jaers wat Formule 1 ooit opgelewer het. Hy hou die rekord vir die meeste aantal voorwegspringplekke van alle tye en ewenaar die meeste wedrenne gewen op dieselfde baan (sedert 19 Julie 2020) met agt oorwinnings op die [[Hungaroring]]. Op Sondag 11 Oktober 2020 het Hamilton [[Michael Schumacher]] se aantal oorwinnings geëwenaar. Met 105 oorwinnings het hy die meeste keer 'n Grand Prix gewen nadat hy die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Grand Prix van Emilia-Romagna]] op 1 November 2020 gewen het. == Motorsportloopbaan == === Formule Renault === Nadat hy verskeie kart-kampioenskappe gewen het, is Hamilton deur die [[McLaren]]-span in [[Woking]] onderteken. Hulle het hom op die ouderdom van veertien met 'n "ontwikkelingskontrak" beloon. Dit het hom 'n groot hupstoot gegee in sy renloopbaan. Hy het in 2000 die Europese Kart-kampioenskap gewen en ook in 2001 aan die Formule Renault VK-renreeks deelgeneem. In sy eerste jaar eindig hy vyfde in hierdie kampioenskap. In 2002 eindig hy derde en behaal drie oorwinnings vir Manor Racing.<ref>{{cite web |title=Formula Renault 2.0 UK 2002 standings |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-eurocup/2002/|website=driverdb.com |publisher=Driver Database |access-date=19 December 2018}}</ref> Hy wen eenkeer in die Formule Renault EuroCup. In 2003 behaal hy sy eerste groot sukses: hy word kampioen met tien seges, stel nege keer die vinnigste rondtetyd op en behaal elf voorste wegspringplekke. Hy was reeds twee wedrenne voor die jaareinde kampioen, en klop daarmee vir Alex Lloyd.<ref>{{cite web |title=Formula Renault 2.0 UK 2003 standings |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-uk/2003/ |website=driverdb.com |publisher=Driver Database |access-date=19 December 2018}}</ref> === Formule 3 === In 2004 skakel Hamilton oor na die Formule 3 Euroseries. In die finale rangorde eindig hy vyfde met een sege en twee keer 'n derde plek. Hy het ook die Bahrein F3 Superprix gewen. Hy behaal vyftien oorwinnings in die 2005 Formule 3 Euroseries met ASM Dallara-Mercedes. Hy het ook die gesogte BP Ultimate Masters van Formule 3 op die [[Zandvoort-renbaan]] gewen en vir die dominante ASM-span gejaag met die superieure Mercedes HWA-motor, sy tweede span in die kategorie nadat hy in 2004 vir Manor Motorsport gejaag het. Hamilton toets die eerste keer vir [[McLaren]] teen laat-2004 by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]].<ref>{{cite news|url=http://www.crash.net/f1/news/50828/1/new_mclaren_bad_news_for_wurz.html|title=New McLaren bad news for Wurz|publisher=crash.net|date=16 December 2004|access-date=17 August 2010}}</ref> === GP2 === In 2006 het Lewis Hamilton aan die GP2-reeks deelgeneem en vir die ART Grand Prix-span gejaag.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/formula1/driver/profile/0,20666,12479_2454888_809,00.html|title=Lewis Hamilton|publisher=Sky|work=Sky Sports|date=10 February 2010|access-date=31 August 2010}}</ref> Hy vervang die vorige jaar se kampioen, [[Nico Rosberg]], wat hom by Formule 1 aangesluit het as die tweede jaer vir die [[Williams F1]]-span. Sy prestasie in die GP2 was asemrowend. In die Europese GP2-wedren het hy albei wedrenne gewen. Hy het hierdie dubbele oorwinning op Silverstone herhaal en word die eerste GP2-jaer wat albei uitdunne in twee renne gewen het. Hy het die GP2-titel in die voorlaaste ren gewen deur [[Nelson Piquet jr.]], [[Timo Glock]] asook sy ervare spanmaat Alexandre Prémat, te klop.<ref>{{cite web |title=2006 GP2 SERIES - Standings |url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/gp2/2006-gp2-series |website=motorsportmagazine.com |publisher=Motor Sport Magazine |access-date=19 December 2018}}</ref> === Formule 1 === ;[[2007 Formule Een-seisoen|2007]] Na 'n lang tyd van bespiegeling of hy, [[Pedro de la Rosa]] of Gary Paffett saam met die wêreldkampioen [[Fernando Alonso]] vir [[McLaren]] in die [[2007 Formule Een-seisoen]] sou ry, is Hamilton aan die einde van 2006 as hul tweede jaer aangewys. Hamilton is die eerste en enigste [[Swart mense|swart]] renjaer in die F1-reeks.<ref>{{cite news|title=Grenadian roots of first black F1 driver|url=https://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2006/11/061127_grenadaf1.shtml|date=27 November 2006|publisher=BBC|access-date=12 December 2006|quote=The first black driver named to race in Formula One}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/1528611/Formula-One%27s-first-black-driver-to-take-his-place-on-grid.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831041311/http://www.telegraph.co.uk/news/1528611/Formula-One%27s-first-black-driver-to-take-his-place-on-grid.html|url-status=dead|archive-date=31 August 2008|title=Formula One's first black driver to take his place on grid|last=Garside|first=Kevin|author2=Britten, Nick |date=13 September 2006|work=The Daily Telegraph|access-date=26 June 2008|location=London}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1609725,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429021936/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1609725,00.html|url-status=dead|archive-date=29 April 2007|title=Lewis Hamilton: The Tiger Woods of Racing?|last=Smith|first=Adam|date=12 April 2007|magazine=Time|access-date=26 June 2008}}</ref> Met sy Formule 1-debuut op [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park]] vir die [[2007 Australiese Grand Prix]], het Hamilton vierde gekwalifiseer en uiteindelik die wedren in die derde plek agter spanmaat Fernando Alonso en [[Kimi Räikkönen]] in sy [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] geëindig. Hy was die eerste jaer wat die podium gehaal het in sy eerste Grand Prix sedert [[Jacques Villeneuve]] in [[1996 Formule Een-seisoen|1996]]. Net soos in Melbourne, kwalifiseer hy vierde vir die tweede [[2007 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] op die [[Sepang Internasionale Renbaan]]. Na 'n indrukwekkende begin- en aanvanklike fase waarin hy albei Ferrari-jaers in die wiele gery het as 'n ervare Formule 1-jaer, eindig Hamilton die ren in die tweede plek agter sy spanmaat, Alonso. In sy derde Formule 1-ren in Bahrein het Hamilton geskiedenis gemaak deur in sy eerste drie renne as Formule 1-jaer op die podium te eindig. Hy was die eerste debutant in Formule 1-geskiedenis wat dit kon bereik. Op Sondag 13 Mei 2007 eindig hy weer op die podium tydens die [[2007 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. Met hierdie uitslag neem hy die eerste keer in die 2007-seisoen die voortou in die kampioenskap. Daarbenewens verbeter hy die rekord vir die jongste Wêreldbeker-leier in die geskiedenis, voorheen deur Bruce McLaren, stigter van Hamilton se span gehou. Op 9 Junie 2007 behaal Hamilton sy eerste voorste wegspringplek in [[2007 Kanadese Grand Prix|Kanada]]. Die volgende dag wen hy ook die eerste Grand Prix van sy loopbaan. 'n Week later, op Sondag 17 Junie 2007 wen hy sy tweede Grand Prix, die Verenigde State se Grand Prix op die [[Indianapolis]]-baan. In Frankryk eindig hy derde, die week daarna kwalifiseer hy heelvoor vir die [[2007 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar hy kon nie munt slaan uit sy tuisskare nie en eindig derde. Dit was sy negende agtereenvolgende podiumplek. In [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] - op 21 Oktober - was Hamilton die beste op papier om wêreldkampioen te word, maar hy het swak weggespring. Beide Räikkönen en Alonso het hom ingehaal. In 'n poging om Alonso onmiddellik verby te steek, het Hamilton uit die draai geskiet. Hy keer terug na die baan, maar oomblikke later stop sy McLaren tydelik. Hamilton het 'n goeie inhaalwedren begin, maar die vyfde plek wat vir die wêreldtitel benodig is, het uitgebly. Hy kom tweede in die [[2007 Formule Een-seisoen|wêreldkampioenskap]], slegs één punt agter die nuwe wêreldkampioen, Kimi Räikkönen, en gelyk aan die uittredende wêreldkampioen, Fernando Alonso. ;[[2008 Formule Een-seisoen|2008]] [[Lêer:Lewis hamilton - 2008 Melb GP.jpg|duimnael|regs|280px|Hamilton jaag hier vir [[McLaren]] in die 2008 Australiese Grand Prix]] Op 18 Januarie is aangekondig dat Lewis Hamilton sy kontrak met McLaren tot 2012 verleng het.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7196436.stm|title=Hamilton signs new McLaren deal|work=BBC Sport|date=18 January 2008|access-date=31 August 2010}}</ref> Alonso vertrek na [[Renault F1|Renault]], waarna [[Heikki Kovalainen]] sy nuwe spanmaat word. [[File:Hamilton Brazil 2008 celebrations.jpg|duimnael|links|Hamilton en sy McLaren-span vier sy nooiensoorwinning van die Formule 1-bestuurderswêreldtitel in 2008.]] In die 2008-seisoen het hy vyf Grands Prix gewen: die [[2008 Australiese Grand Prix|Australiese]], [[2008 Monaco Grand Prix|Monaco]], [[2008 Britse Grand Prix|Britse]], [[2008 Duitse Grand Prix|Duitse]] en die [[2008 Chinese Grand Prix|Chinese]]. Op 2 November 2008 verower Hamilton sy eerste Formule 1-bestuurderstitel. Die kampioenskap is eers in die laaste ren van die seisoen, dié van [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], beslis. As gevolg van stortreën in die laaste agt rondtes van die ren, het dit vir 'n oomblik gelyk asof Hamilton weer die kampioenskap deur sy vingers gaan laat glip: hy is immers in die laaste twee rondtes deur [[Sebastian Vettel]] verbygesteek en was toe in die sesde plek, wat hom op 97 punte sou plaas. In die laaste draai was Hamilton baie gelukkig om [[Timo Glock]] verby te steek, wat weens die reën amper nie greep kon vind nie, omdat hy nie op reënbande gejaag het nie. As gevolg hiervan was Hamilton steeds vyfde en behaal 'n finale telling van 98 punte. Hiermee klop hy [[Felipe Massa]] met een punt op die finale ranglys.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705230.stm|title=Last-gasp Hamilton takes F1 crown|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|date=2 November 2008|access-date=20 November 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html |title=Hamilton speechless after dramatic title finale |publisher=Formula One |access-date=26 November 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205143351/http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html |archive-date=5 December 2008 }}</ref> ;[[2009 Formule Een-seisoen|2009]]–[[2012 Formule Een-seisoen|2012]] Gedurende hierdie seisoene behaal Hamilton minder sukses, en wen slegs 13 wedrenne in vyf jaar. Aan die einde van die 2012-seisoen verlaat Hamilton – tot almal se verbasing – die McLaren-span en sluit aan by die [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes GP-span]] waar hy Michael Schumacher vervang het.<ref name="halloffame">{{cite web |last1=Donaldson |first1=Gerald |title=Lewis Hamilton - Hall of fame |url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Lewis_Hamilton.html |website=formula1.com |publisher=FIA Formula One World Championship Limited |access-date=5 November 2019}}</ref> Sy jaarsalaris by Mercedes was volgens berigte byna negentien miljoen euro.<ref>[http://www.nu.nl/sport/2920862/hamilton-vervangt-schumacher-bij-mercedes.html Hamilton vervangt Schumacher bij Mercedes] 28 September 2012. Besoek op 2 November 2020</ref> ;[[2013 Formule Een-seisoen|2013]] Hamilton het die seisoen goed begin met 'n derde plek in kwalifisering in [[2013 Australiese Grand Prix|Australië]]. Uiteindelik eindig hy die ren in die vyfde plek. In die [[2013 Maleisiese Grand Prix|tweede Grand Prix van 2013, dié van Maleisië]], kwalifiseer hy vierde, waarna hy derde eindig na 'n opwindende stryd met beide Red Bulls en Nico Rosberg. Dit was sy eerste podium vir sy nuwe span Mercedes. Reeds by die volgende [[2013 Chinese Grand Prix|Grand Prix, dié van China]], was hy in die voorste wegspringplek vir Mercedes, presies een jaar na die eerste vir Mercedes (Rosberg, China 2012). Uiteindelik eindig hy die wedren weer in die derde plek. Na die derde vrye oefensessie van die [[2013 Bahreinse Grand Prix|Grand Prix in Bahrein]] is Lewis gestraf omdat hy sy ratkas laat verander het. Nadat hy vierde gekwalifiseer het, het hy die ren in die negende plek begin. Na 'n taktiese wedren eindig hy in die vyfde plek. Hy het op die ranglys vir die Wêreldkampioenskap verby Alonso, wat 'n swak wedren beleef het, na die derde plek opgeskuif. Aan die begin van die [[2013 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] beklee Mercedes die hele voorry na kwalifisering, met Nico Rosberg op #1 en Lewis Hamilton tweede. Gedurende die ren het Mercedes egter te veel bandslytasie ondervind, en albei jaers sak terug in die veld. Hamilton eindig uiteindelik punteloos in die twaalfde plek. Hamilton het ook in die tweede plek vir die Grand Prix in Monaco gekwalifiseer, reg agter Nico Rosberg. Albei het die ren goed begin en het eerste en tweede gebly. Maar tydens die taktiese gesukkel as gevolg van 'n veiligheidsmotor-periode, val Hamilton terug na die vierde plek, waar hy uiteindelik eindig. Rosberg behaal die eerste oorwinning van die seisoen vir Mercedes. In [[2013 Kanadese Grand Prix|Kanada]] was Hamilton die grootste deel van die ren tweede, maar 'n paar rondes voor die einde is hy deur Fernando Alonso verbygesteek. Hy verower nogtans 'n podiumplek. In die [[2013 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] het Lewis 'n vierde plek behaal. Na die vinnigste tyd in oefening het hy aanvanklik die wedren gelei, maar in die agtste rondte 'n band gebars, wat hom aanvanklik baie laat terugsak het. Hy sou egter nie die enigste een wees wat hierdie probleem gely het nie, en deels weens die vertraging wat daartoe gelei het, het Hamilton uiteindelik daarin geslaag om hom tot die vierde plek op te werk. Hy was weer voor vir die [[2013 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]], maar het na 'n swak wegspring teruggesak na die derde plek. Weens die nuwe [[Pirelli]]'s het Mercedes weer 'n paar probleme met die bande gehad. Hamilton het ver teruggeval, maar ná 'n puik eindronde het hy steeds vyfde geëindig. In die [[2013 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] het hy beter gevaar. Die Brit was vir die vierde keer op die voorwegspringplek, maar anders as in vorige Grand Prix-wedrenne, het hy daarin geslaag om voor te bly en hierdie keer het hy die wedren gewen.<ref>{{cite news|url=http://www.racecar.com/Motorsport/News/Lewis-Hamilton-takes-pole-to-flag-victory-in-hungary/59153.htm|title=Lewis Hamilton takes pole to flag victory in Hungary|work=Racecar|publisher=Racecar New Media Services Ltd.|date=28 Julie 2013|access-date=31 Julie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517185613/http://www.racecar.com/Motorsport/News/Lewis-Hamilton-takes-pole-to-flag-victory-in-hungary/59153.htm|archive-date=17 May 2014|url-status=dead}}</ref> Pirelli het weer nuwe bande vir hierdie Grand Prix gebruik, wat verder verbeter is na dié van die vorige Grand Prix in Duitsland. Die [[2013 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]]: Tydens 'n kwalifiserende sessie met wisselende weerstoestande behaal hy weer die voorste wegspringplek, maar tydens die ren word hy op die Kemmel-pylvak deur Sebastian Vettel ingehaal. Uiteindelik moes hy met die derde plek tevrede wees. Die [[2013 Italiaanse Grand Prix]] was minder suksesvol. Hy het slegs in die twaalfde plek gekwalifiseer, maar ná 'n sterk eindpoging kon hy steeds negende eindig. Ook tydens die [[2013 Singapoerse Grand Prix|Grand Prix in Singapoer]] eindig hy slegs vyfde in die kwalifisering. Hy het die ren ook in die vyfde plek voltooi. Met die [[2013 Koreaanse Grand Prix|Koreaanse Grand Prix]] was hy die vinnigste tydens die eerste en tweede vrye oefening. Hy kwalifiseer tweede ná Vettel. Die wedren was egter minder suksesvol. Die bande het weer moeilikheid gegee en hy eindig uiteindelik vyfde. Mercedes het vroeër opgehou om die motor te ontwikkel, wat die vierde plek die hoogste moontlike vir die res van die seisoen gemaak het. Hamilton eindig uiteindelik die 2013-seisoen in die vierde plek. ;[[2014 Formule Een-seisoen|2014]] Veranderinge aan enjinregulasies vir die 2014-seisoen, wat die gebruik van turbo-hibriede enjins vereis het, het bygedra tot die begin van 'n uiters suksesvolle era vir Hamilton. Hierdie jaar het Mercedes 16 van die 19 wedrenne daardie seisoen gewen, 11 van dié wat Hamilton verseker het toe hy in 'n seisoenlange tweestryd om die titel teen spanmaat Rosberg geseëvier het. Hamilton het sy tweede jaerstitel ingepalm en die oorwinningstelling van alle Britse jaers voor hom verbygesteek, en ná die laaste wedren in [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] oor die spanradio verklaar: "Dit is die grootste dag. van my lewe." Die seisoen het belowend afgeskop vir Mercedes. Gedurende die voorseisoense toetse is Mercedes as die gunsteling vir die nuwe seisoen aangewys omdat die nuwe Mercedes renmotor baie betroubaar gelyk het. Die ander spanne het al baie probleme ondervind en Mercedes vertrek met selfvertroue na die seisoensopening in Australië. Lewis Hamilton het die voorste wegspringplek na 'n reënerige kwalifiseringsessie ingeneem voor die tuisrenjaer [[Daniel Ricciardo]]. Die wedren was egter minder suksesvol. Hamilton het ná drie rondtes onttrek met 'n enjinprobleem. Sy spanmaat Nico Rosberg het daarin geslaag om die wedren met 'n groot voorsprong te wen. Hamilton het weer die voorste wegspringplek by die [[2014 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] behaal. Dit was die 33ste keer in sy loopbaan, wat hom gelykop gemaak het met [[Jim Clark]] as die Brit met die meeste voorste wegspringplekke. Tydens die wedren was Hamilton se oorwinning nooit in gedrang nie. Hy het die wedren voor sy spanmaat Rosberg en Sebastian Vettel gewen. Die voorbereiding vir die [[2014 Bahreinse Grand Prix|Grand Prix in Bahrein]] het vir Hamilton belowend gelyk. Hy was die vinnigste in al drie oefensessies. Tog het sy spanmaat sy eerste voorposisie vir die seisoen behaal. In die eerste draai het Lewis, wat beter weggespring het, Rosberg verbygesteek. Na 'n paar aanvalle het Rosberg hom uiteindelik laat gaan. Nadat die veiligheidsmotor aan die einde van die ren op die baan gekom het (na 'n swaar botsing tussen Maldonado en Gutiérrez) en Hamilton op die harde bande was, terwyl sy spanmaat op die sagtes was, het dinge opwindend geraak. Hamilton kon egter alle aanvalle afweer en wen sodoende die Grand Prix van Bahrein vir die eerste keer in sy loopbaan. In 'n nat kwalifiseringsessie het Hamilton die voorwegspring vir die [[2014 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] met meer as 'n halwe sekonde voor [[Daniel Ricciardo]] ingeneem. Tydens die ren is Hamilton nooit bedreig nie en jaag hy na sy derde oorwinning agtereenvolgens voor Rosberg en [[Fernando Alonso]].In Barcelona was dit weer Lewis Hamilton wat die eerste plek tydens die kwalifisering vir die Spaanse Grand Prix verower het. Hy het die hele tyd van oorstuur gekla, maar uiteindelik het hy dit met twee tiendes van 'n sekonde voor Rosberg en een sekonde oor Ricciardo behaal. Die motor was ook nie soos dit moes wees tydens die ren nie. Nadat hy aan die begin van sy spanmaat weggejaag het, was die wedren aan die einde steeds opwindend. Rosberg, op die sagter bande, het ingehaal tot minder as 'n sekonde, maar Hamilton kon daarin slaag om sy eerste Spaanse Grand Prix te wen, sy vierde agtereenvolgende sege. In [[2014 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Hamilton tweede gekwalifiseer, ná 'n omstrede voorste wegspringplek vir Rosberg. Lg. het in sy laaste rondte gerem, die geel vlae laat waai en Hamilton kon nie sy tyd verbeter nie. Tydens die wedren kon hy nie sy spanmaat verbysteek nie. Nadat hy ook in Kanada tweede weggespring het, moes Hamilton ongeveer halfpad deur die ren onttrek met oorverhitte agterremme en 'n enjinmisvuur. Rosberg, wat ook gesukkel het met enjin- en remprobleme, het tweede geëindig om 22 punte te behaal. Die Red Bull-jaer Daniel Ricciardo het die probleme by Mercedes aangegryp om na sy eerste Grand Prix-sege te jaag. Hamilton het sesde weggespring in sy [[2014 Britse Grand Prix|tuiswedren op Silverstone]]. Die kwalifisering het in nat toestande plaasgevind en die Brit het sy laaste rondte afgebreek omdat die eerste twee sektore baie natter was as voorheen. Die laaste sektor was egter byna heeltemal droog, en hy het dus die paal gemis. Na die swaar ongeluk van [[Kimi Räikkönen]] en die uitval van Rosberg, het Hamilton sy tuiswedren vir die eerste keer sedert 2008 gewen. In die wêreldkampioenskap was hy nou slegs vier punte agter Rosberg. Lewis Hamilton het in kwalifisering vir die [[2014 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] gebots weens 'n remprobleem. Hy sou oorspronklik van vyftiende af ​​wegspring, maar nadat sy ratkas vervang is, is hy nog vyf plekke op die rooster gestraf. Na 'n indrukwekkende inhaalwedren eindig hy uiteindelik derde. Tydens die kwalifisering in [[2014 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het die noodlot Hamilton weer getref. 'n Brandstoflek het beteken dat hy die stryd in die eerste kwalifiserende deel met 'n brandende enjin moes prysgee. Rosberg (spanmaat en, saam met Hamilton, die vernaamste mededinger om die titel), begin vanaf die paalposisie. Danksy 'n nat baan aan die begin van die ren en twee veiligheidsmotors het Lewis weer die wenstreep in die derde plek oorgesteek voor Rosberg. Sy agterstand op die punteleer het tot elf punte gekrimp. Die kwalifikasie vir die [[2014 Belgiese Grand Prix|Grand Prix van België]] het goed verloop. Slegs 'n probleem met die remme het veroorsaak dat hy die voorposisie in die guns van Rosberg misgeloop het. Hamilton het 'n baie goeie wegsprong gehad en het dadelik die voortou voor Rosberg geneem. In die tweede ronde het Rosberg egter sy spanmaat aan die buitekant van ''Les Combes'' probeer verbysteek. Die poging het misluk, maar Rosberg gee nie bes nie. Hy draai skerp in en raak Hamilton se agterwiel. 'n Pap band het daartoe gelei dat Hamilton ver teruggeval het, en met bykomende skade aan die motor kon hy nie verbeter nie. Hamilton het uiteindelik 'n paar rondtes voor die einde onttrek.In die [[2014 Italiaanse Grand Prix|Grand Prix van Italië]] is die rolle tussen die twee Mercedes-jaers omgedraai en was dit Rosberg wat aanvanklik van die tweede plek af aan die voorpunt was, terwyl Hamilton 'n tydjie vanuit voorwegspring nodig gehad het om 'n minder goeie begin te maak langs sy spanmaat. Rosberg het egter twee keer in die eerste ''chicane'' (oorkruising) gerem en albei kere reguit geskiet. Die tweede keer het dit hom die oorwinning gekos, want toe was Hamilton so naby dat hy die leiding kon oorneem, en het nie daarvan afstand doen nie. Felipe Massa het daarin geslaag om vir die eerste keer na 'n podiumplek agter die tweestrydige Mercedes-paar in sy Williams te vorder; hy eindig derde. Die kwalifisering vir die Grand Prix in Singapoer was veral opwindend. Hamilton het uiteindelik die posisie met sewe duisendste van 'n sekonde voor sy spanmaat ingeneem. Boonop het Rosberg al voor die aanvang van die ren probleme met 'n beneukte stuurwiel gehad en moes hy vanuit die kuipe wegspring. Hamilton was byna die hele ren voor en het uiteindelik voor Vettel en Ricciardo gewen. In die 14de rondte moes Rosberg noodgedwonge tou opgooi en het Hamilton daarmee die voortou in die Wêreldbekerkampioenskap geneem. Hamilton het tweede gekwalifiseer vir die [[2014 Japannese Grand Prix]]. Die ren het agter die veiligheidsmotor begin weens slegte weerstoestande. Na 'n paar rondtes kom die veiligheidsmotor in en Hamilton probeer dadelik Rosberg, wat heelvoor begin het, verbysteek. Halfpad deur die wedren slaag hy met 'n gewaagde maneuver in die eerste draai. Die wedren is uiteindelik nege rondes vroeër beëindig weens 'n hewige ongeluk deur [[Jules Bianchi]]. Hamilton was tien punte voor Rosberg. In die [[2014 Russiese Grand Prix|nooiens Russiese Grand Prix]] het Hamilton van voor af weggespring. Rosberg kom in die tweede draai langs hom, maar rem en laat Hamilton weer verby om 'n straf te vermy. Boonop moes hy onmiddellik daarna by die kuipe intrek om sy bande te ruil wat tydens die remmaneuver beskadig is. Alhoewel Rosberg slaag om van die agterveld af tot in die tweede plek te vorder, was Hamilton nie meer onder druk nie en wen hy dus die eerste Russiese Grand Prix. Nog 'n oorwinning op die [[Circuit of the Americas]] sou Hamilton 'n tree nader aan sy tweede wêreldtitel bring. Nadat hy oorheersend was in die vrye oefensessies, moes hy steeds die voorste wegspringplek aan Rosberg oorgee, ook omdat hy 'n probleem met sy remme ondervind het. Ongeveer halfpad deur die [[2014 Verenigde State Grand Prix|ren]] het Hamilton Rosberg egter verbygesteek en na sy vyfde oorwinning in 'n ry, sy tiende van die seisoen, gery. Dit gee hom 24 punte meer as Rosberg, met nog twee wedrenne in die seisoen oor. Kwalifisering was 'n ware riller op die [[José Carlos Pace-renbaan]] in Interlagos. Rosberg het die voorste wegspringplek behaal met skaars 33 duisendste voorsprong. Tydens die wedren het Hamilton byna die hele ren tweede gelê, maar 'n fout net voor sy tweede kuipestop het hom agter Rosberg laat terugval. Hamilton was nog binne 'n sekonde van sy spanmaat, maar kon nooit regtig 'n aanval loods nie. Hamilton het nog 17 punte voorsprong op Rosberg in die kampioenskap gehad. Die wêreldkampioenskap is eers in [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] beslis. Hamilton het tweede weggespring ná 'n morsige kwalifiserende rondte. Hy het egter 'n uitstekende wegsprong gehad en was reeds voor in die eerste draai voor Rosberg, sy enigste oorblywende mededinger. Die gaping het ongeveer drie sekondes gebly totdat Rosberg elektroniese probleme ondervind het. Hamilton was op pad na 'n oorwinning, maar moes eers vir Massa afskud om sodoende sy tweede wêreldtitel te verower. Nuwe bestuurdernommerregulasies wat vir 2014 ingebring is, het bestuurders toegelaat om 'n unieke motornommer te kies om vir hul hele loopbaan te gebruik, en Hamilton het gekies om onder sy ou karting nr. 44 te ry vir die res van sy loopbaan.<ref>{{cite web|url=http://news.ph.msn.com/sports/numbers-up-for-2014-formula-one-drivers-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140113220941/http://news.ph.msn.com/sports/numbers-up-for-2014-formula-one-drivers-3 |title=Numbers up for 2014 Formula One drivers |publisher=MSN News |date=10 January 2014 |archive-date=13 January 2014 |access-date=5 July 2015}}</ref> ;[[2015 Formule Een-seisoen|2015]] Die nuwe seisoen begin net soos die vorige een geëindig het. Lewis Hamilton verower 'n voorwegsprong in [[2015 Australiese Grand Prix|Australië]] voor sy spanmaat Rosberg met meer as ses-tiendes van 'n sekonde tydverskil, en hy behaal sy eerste oorwinning van 2015 voor Rosberg en Vettel. In [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] ondervind die Mercedes-renjaers 'n paar probleme tydens die vrye oefeninge en hulle verloor baie tyd. Tydens 'n nat kwalifisering het Hamilton wel paal behaal. Die wedloop het egter in baie warm toestande plaasgevind, waarin die Ferraris baie goed presteer het, en [[Sebastian Vettel|Vettel]] vir Hamilton gewen het. In [[2015 Chinese Grand Prix|China]] behaal Lewis Hamilton die voorwegspringposisie slegs skaars vier honderdstes voor Rosberg. Die wedren is ook deur Hamilton oorheers en hy het uiteindelik sy tweede ren van die seisoen gewen. Die vierde paal van die jaar het in [[2015 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] gekom. Hy kwalifiseer daar voor Vettel en Rosberg. Vettel moes 'n ekstra stop maak vir 'n nuwe vlerk, wat beteken het dat Hamilton nooit regtig vir 'n oorwinning bedreig is nie. Räikkönen het 'n alternatiewe strategie gehad, en verower die tweede plek voor Rosberg. Vir die eerste keer in 2015 kon Hamilton nie voor kwalifiseer nie, in [[2015 Spaanse Grand Prix|Spanje]] behaal hy Saterdag die tweede plek. Na 'n powere wegspring op Sondag het Hamilton lank agter Vettel gebly, maar 'n alternatiewe kuipestop-strategie het verseker dat hy hom kon verbysteek en steeds tweede geëindig het. Sy voorsprong in die kampioenskap is verminder tot twintig punte bo spanmaat Rosberg. Ná die voorval 'n jaar tevore was Hamilton vasbeslote om hierdie keer in [[2015 Monaco Grand Prix|Monaco]] te wen. Hy het die voorste wegspringplek ver voor Rosberg en Vettel geneem. Die ren is deur Hamilton oorheers totdat [[Max Verstappen]] met enkele rondtes oor swaar gebots het: veiligheidsmotor. Mercedes besluit om Hamilton by die kuipe in te trek, maar dit het hom laat terugval na die derde plek op die baan. In die laaste rondtes kon Hamilton nie meer vir Rosberg en Vettel inhaal nie, dus het sy span se flater hom derde laat eindig en sy voorsprong in die kampioenskap tot 10 punte laat krimp. Die voorbereiding vir die [[2015 Kanadese Grand Prix]] verloop nie vlot nie. Hamilton het in die tweede vrye oefening gebots en het die stadigste tyd in die laaste vrye oefening aangeteken. Hy behaal egter die voorste wegspringplek met 'n ruim voorsprong bo Rosberg en Räikkönen. Na 'n maklike wedren het hy uiteindelik sy vierde ren van die seisoen ingepalm. In [[2015 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Hamilton weer van voor af weggespring, ondanks 'n fout in sy laaste vinnige rondte. Tydens die wegsprong het Rosberg hom egter verbygesteek. Hy eindig die wedren in die tweede plek. In sy [[2015 Britse Grand Prix|tuiswedren]] het hy weer die voorwegspringposisie behaal. Hamilton het egter weereens swak weggespring en hy is deur Massa en [[Valtteri Bottas]] verbygesteek. Met slim taktiese spel rondom die bandruilings het Mercedes - deur hom vroeër by die kuipe te laat aandoen - daarin geslaag om Hamilton op die voorpunt te plaas. Hamilton het vir die tweede agtereenvolgende jaar op Silverstone gewen. [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het baie belowend begin: Hamilton was die vinnigste in alle oefeninge en alle kwalifiserende dele. Hy het paalposisie met meer as 'n halwe sekonde voor sy spanmaat Rosberg geneem. Die wedrenhet egter nie so goed verloop nie. Aan die begin het hy teruggesak na P4 en later in die eerste ronde het hy verder teruggesak na P10 nadat hy van die baan af gegaan het. Na 'n inhaalwedren het hy weer vierde gelê toe die veiligheidsmotor van die baan aftrek. Met die wegspring was daar kontak met Ricciardo, waarna hy 'n nuwe voorvleuel moes kry en later ook 'n deurrystraf gekry het. Weer val hy terug na P13. Na nog 'n inhaalresies het hy uiteindelik sesde geëindig. Hy het wel sy voorsprong in die Wêreldbekertoernooi vergroot omdat Rosberg ook teruggeval het na 'n botsing. 'n Jaar na die opspraakwekkende botsing met sy spanmaat was Hamilton op soek na wraak in België. Hy het sy tiende paal van die seisoen geneem met meer as 0,4 sekondes voorsprong. Tydens die wedren is hy nooit bedreig nie en hy wen dus sy tweede [[Belgiese Grand Prix]]. In [[2015 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy sy voorsprong in die kampioenskap tot 53 punte vergroot. Hamilton het die voorste wegspring behaal en het gemaklik gewen. Rosberg is 2 rondtes voor die einde met 'n brandende enjin uit. Dit was nog steeds die vraag of Hamilton die oorwinning kon behou nadat 'n ondersoek na lae banddruk tydens die wedren begin is. Geen aksie is egter geneem nie. Lewis het die naweek in Italië afgesluit met al die vinnigste tye tydens die vrye oefening en kwalifisering, vinnigste rondte en het alle rondtes voorgeloop en daarmee die wedren gewen. ;[[2016 Formule Een-seisoen|2016]] 2016 het nie goed vir Hamilton begin nie, hy het elke keer agter sy spanmaat Nico Rosberg geëindig by die [[2016 Australiese Grand Prix|Australiese GP]], [[2016 Chinese Grand Prix|Chinese GP]], [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse GP]] en [[2016 Russiese Grand Prix|Russiese GP]]. In die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse GP]] het Rosberg en Hamilton reeds in die eerste draai aan mekaar geraak en die wedren het vir albei geëindig. Hamilton het twee oorwinnings na mekaar in [[2016 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Kanada behaal terwyl Rosberg vyfde en sewende geëindig het. Die gaping tussen hom en Rosberg het van 43 punte tot 9 punte verklein. Rosberg het die eerste [[Azerbeidjanse Grand Prix|Grand Prix in Azerbeidjan]] gewen en Hamilton het vyfde geëindig, wat Rosberg 'n voorsprong van 24 punte op die punteleer gegee het. Hamilton het die [[2016 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse GP]] gewen ná 'n skouspelagtige laaste rondte. By die haarnaalddraai na die eerste DRS stuk, het Rosberg aan die binnekant gehou en Hamilton aan die buitekant, Hamilton het Rosberg raakgery wat Rosberg 'n stukkie van sy voorvlerk gekos het. Rosberg se voorvlerk het bly weerstand bied op die padoppervlak en hy het vierde geëindig. Verskil 11 punte ten gunste van die Duitser. Tydens die [[2016 Britse Grand Prix|Britse GP]] het Hamilton voordeel getrek uit die Mercedes-span wat inligting aan Rosberg verskaf het via die boordradio. Dit was verbode om daardie soort inligting aan die jaer te gee, dit het beteken dat Rosberg van 2de na 3de plek afgeskuif het, maar die voorloper op die punteleer gebly het. Hamilton het die Hongaarse GP gewen, wat hom 'n voorsprong van 6 punte gegee het. Ná die [[2016 Japannese Grand Prix|Japannese GP]] was Hamilton 33 punte agter in die wêreldkampioenskap. In die [[2016 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State GP]], [[2016 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse GP]], [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse]] en [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi GP's]] was Hamilton telkens eerste en Rosberg tweede, maar Rosberg het 'n 5 punte voorsprong in die kampioenskap behou en die eerste (en laaste) keer in sy loopbaan wêreldkampioen geword. ;[[2017 Formule Een-seisoen|2017]] 2017 het goed begin vir Hamilton toe hy die voorwegspringplek voor Vettel behaal het by die [[2017 Australiese Grand Prix|Australiese GP]]. Hamilton het 'n goeie wegsprong gehad en kon die voorsprong behou. Hamilton het eerste die kuipe aangedoen en moes Max Verstappen verbysteek om sy eerste plek te behou. Hy kon dit nie doen nie en Vettel was eerste op die baan ná sy kuipestop. Vettel wen die wedren voor Hamilton. Hamilton se nuwe spanmaat [[Valtteri Bottas]] eindig derde. Vir die eerste keer sedert 2014 was daar geen Mercedes-jaer voor in die wêreldkampioenskap ná die eerste ren nie. In die tweede, vyfde en 7de wedrenne van die seisoen, die Chinese, Spaanse en Kanadese GP's, het Hamilton weer eerste voor Vettel gekwalifiseer. Hamilton se wegsprong was goed en hy het die voortou behou. Hamilton het 'n gemaklike wedren gery en die wedren voor Vettel en Verstappen gewen. In [[2017 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Hamilton nie tydens die kwalifisering K2 gehaal nie, weens 'n ongeluk deur [[Stoffel Vandoorne]]. Hy begin vanaf die 13de plek. In die wedloop kon hy wel verskeie plekke inhaal en eindig in die 7de plek. Hamilton het weer voor Vettel in die [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] weggespring. Weens meganiese probleme vir Max Verstappen en Daniil Kvjat het die veiligheidsmotor op die baan verskyn. Beide Hamilton en Vettel kry nuwe bande en keer in dieselfde volgorde terug na die baan. Hamilton kla verskeie kere oor die veiligheidsmotor, wat volgens hom te stadig ry. In rondte 19 het dit gelei tot 'n voorval tussen Vettel en Hamilton. Hamilton het teruggehou sodat hy ver genoeg buite die veiligheidsmotorlyn gebly het, Vettel tref Hamilton se Mercedes aangesien hy dit nie verwag het nie. Vettel beskuldig Hamilton daarvan dat hy hom “rem kontroleer”. Gevolglik raak hy Hamilton deur sy bande teen Hamilton se bande te tik. Na nog 'n rooi vlag word die wedren hervat, en Vettel is 'n tien sekonde stop-en-rystraf vir sy vroeëre optrede opgelê. In die [[2017 Britse Grand Prix]] verower Hamilton die voorwegspringplek met 'n groot voorsprong. Vettel het in die derde plek weggespring. Hy het die wedren met gemak gewen en elke rondte voorgeloop. Vettel het sewende geëindig nadat hy in die laaste rondte 'n pap band opgedoen het. Vir ’n oomblik het dit gelyk of Hamilton die voortou in die Wêreldbeker gaan neem, maar Vettel het dit met net een punt behou. ;[[2018 Formule Een-seisoen|2018]] Hamilton begin die seisoen soos in 2017. Hy neem die voorwegsprongplek in [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] met agt tiendes voor Räikkönen. Sy titelmededinger van die vorige jaar, Vettel, was derde. In die wedren het Hamilton ná die wegspring die voortou behou. Alles het gelyk of hy die wedren gaan wen, maar ’n virtuele veiligheidsmotor het Vettel toegelaat om die voortou te neem. Hamilton kon dit nie verstaan ​​nie, want hy het gedink hy het alles reg gedoen. Mercedes het ná die wedren verklaar dat daar 'n fout in hul sagteware was wat Vettel voor Hamilton geplaas het. Vettel het die wedren voor Hamilton en Räikkönen gewen. Die tweede wedren van die seisoen was hierdie keer nie in China nie, maar in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]]. Hamilton het vierde gekwalifiseer. Hy het egter eers negende weggespring, want hy het ’n roosterstraf van vyf plekke gekry omrede sy ratkas omgeruil is. Ferrari kon die voorry ten volle beset met Vettel in paalposisie. Vettel het die ren gewen, maar Hamilton kon steeds derde eindig, deels omdat Räikkönen uitgeval het. Die eerste vrye oefening het goed begin vir Hamilton in [[2018 Chinese Grand Prix|China]]. Hy was die vinnigste en het gehoop om sy eerste oorwinning van die seisoen te behaal. Dit was egter nie die geval nie. Hy het weer vierde gekwalifiseer, terwyl die Ferrari's weer die voorry gehad het met Vettel heel voor. Hamilton het vierde geëindig, Vettel het net agtste geëindig weens 'n botsing met Verstappen. Daniel Ricciardo het die wedren gewen, deels danksy 'n goeie strategie van Red Bull Racing. Ná ’n teleurstellende naweek in China het Hamilton gehoop om dié keer in [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Bakoe]] te wen. Vettel het weer paal gevat en Hamilton het tweede weggespring. Aan die begin kon hy nie vir Vettel verbysteek nie en Vettel het gou van Hamilton af weggetrek. Ná die kuipestop van Hamilton en Vettel was Bottas voor. Bottas kon die voortou behou weens ’n veiligheidsmotor nadat albei Red Bulls mekaar getref het. Vettel het ná die herbegin ’n waaghalsige poging aangewend om Bottas verby te steek. Dit het nie gewerk nie en hy het verskeie plekke verloor. Dit het gelyk of Mercedes dit 1-2 gaan maak totdat Bottas oor 'n bietjie puin van een van die Red Bulls gery het. Bottas het 'n pap band gekry en uitgeval. Hamilton het dus die voortou geneem en sy eerste oorwinning van die seisoen behaal. Hy was nie juis in sy noppies nie, want hy het gedink hy verdien dit nie. Nog vars van sy oorwinning het Hamilton positief by die [[Spaanse Grand Prix]] aangekom. Hy was die vinnigste in die tweede en derde vrye oefening en kon sy tweede paal van 2018 in kwalifisering neem. Alles het perfek verloop tydens die wedren en Hamilton het die Spaanse Grand Prix gewen, sy tweede oorwinning van die seisoen. Omdat Bottas tweede geëindig het, het Mercedes hul eerste 1-2 van die seisoen behaal. Vettel het vierde geëindig om Hamilton 'n kampioenskapvoorsprong van 17 punte te gee. Hamilton het ’n moeilike naweek in [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] verwag, veral omdat hy verlede jaar sewende geëindig het. Hy kon derde kwalifiseer, maar Vettel het in die tweede plek gekwalifiseer. Ricciardo het paal gevat. Die wedren self het geen verandering vir die top drie gehad nie. Ricciardo het die wedren gewen en wraak geneem vir wat in 2016 gebeur het. Vettel was tweede en Hamilton derde. Dit het sy voorsprong van sewentien punte tot veertien punte verminder. Voor die [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] het Hamilton Michael Schumacher se rekord vir die meeste oorwinnings in Kanada van ses oorwinnings geëwenaar. In vrye oefening het dit duidelik geword dat Mercedes nie die regte ding gedoen het deur hul enjinopgradering na die volgende ren uit te stel nie. Vettel het paal behaal en Hamilton was net vierde. Vettel het die wedren gewen en Hamilton het vyfde geëindig. Met dié uitslag het Vettel die voorsprong in die Wêreldkampioenskap met een punt teruggeneem. Die [[2018 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] was die eerste wedren van die sogenaamde 'triple-header'. Dit het drie wedrenne in drie naweke beteken. Hamilton het die hele naweek oorheers. Hy was die vinnigste in FP1 en FP2, het nie in FP3 in die reën uitgegaan nie, en was die vinnigste in K1, K2 en K3. Dit het hom sy derde voorwegsprong van die jaar en sy 75ste loopbaan voorwegsprong besorg. In die wedren was hy heeltyd voor en het op 'n oorheersende wyse gewen. Vettel het vyfde geëindig omdat hy aan die begin van die wedren teruggesak het. Hamilton het die kampioenskapvoorsprong met veertien punte herower. Die derde van die driedubbele wedrenne was Hamilton se [[2018 Britse Grand Prix|tuisren in Brittanje]]. Hy het die eerste jaer geword wat dieselfde Grand Prix ses keer in 'n ry gewen het. Hy kan paal vat, maar net-net. Vettel is in die tweede plek net 0.044 sekondes agter hom. Hamilton se wegspring was nie goed nie en Vettel kom voor. In die tweede draai word Hamilton deur Räikkönen getref, en hy tol. Hy val terug na die laaste plek maar kan inhaal na die tweede plek. Vettel wen die wedren en behou sy voorsprong in die kampioenskap. Die voorlaaste wedren voor die somervakansie is Vettel se tuiswedren, die [[2018 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]]. In die kwalifisering word Hamilton gedwing om toe te kyk hoe Vettel paal haal terwyl hy weens 'n hidrouliese lek nie deur die tweede sessie kom nie. Hy moet veertiende begin. By die wedren maak hy baie plekke op en jaag vir 'n lang tyd vyfde. Omdat reën geleidelik begin val, neem Red Bull die waagstuk om Verstappen in te bring en hom op intermediums te plaas. Hierdie was 'n swak raaiskoot, want die reën bedaar skielik. Hamilton trek wel voordeel hieruit en is vierde. Verstappen verander terug na gladde bande, maar dadelik begin dit weer harder te reën. Vettel maak 'n remfout en bots in dieselfde draai waar [[Michael Schumacher]] verongeluk het. Vettel het sy eerste DNF van die seisoen. Räikkönen en Bottas gaan kuipe toe tydens die veiligheidsmotor en gee Hamilton die voortou. Hamilton wen die wedren en herwin sy voorsprong in die kampioenskap, met sewentien punte. Die [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] was die laaste wedren voor die somervakansie. Mercedes het 'n moeilike naweek verwag, net soos met Monaco. Tydens die vrye oefensessies was dit gou duidelik dat hulle swaar gaan kry. Hamilton was vyfde in FP1 en FP2 en Bottas vierde. Tydens kwalifisering het dit gereën en dit het vir Mercedes geluk gebring. Hamilton kon paal haal en Bottas was tweede. Beide Ferrari's was in die derde en vierde plek, Vettel net in die vierde plek. [[Daniel Ricciardo]] was reeds in K2 uit en Verstappen was net sewende. Dit pas Mercedes toe goed, want Hamilton kon die wedren vir die sesde keer wen, voor Vettel en Räikkönen. Bottas was slegs vyfde. Hamilton het 'n voorsprong van 24 punte in die kampioenskap gehad en het met 'n geruste hart na die somervakansie uitgesien. Ná die somervakansie het Formule 1 na [[2018 Belgiese Grand Prix|België]] teruggekeer. Mercedes en Ferrari het albei met 'n nuwe opgradering vir hul enjins vorendag gekom. Tydens die vrye oefensessies het dit vinnig duidelik geword dat Ferrari 'n beter enjin het. Tydens die kwalifisering het Ferrari se [[Kimi Räikkönen]] 'n fout in K3 gemaak wat hom verhinder het om 'n laaste vinnige rondte te doen. Vettel se battery was nie meer voldoende gelaai nie, so hy kon ook nie ’n perfekte rondte opstel nie. Dit het Hamilton toegelaat om die voorwegspringplek te neem. [[Nico Hülkenberg]] het aan die begin van die ren gerem en met Fernando Alonso gebots. Alonso het oor [[Charles Leclerc]] gevlieg, wie se kop deur die stralekrans beskerm is. Terwyl dit gebeur het, kon Vettel Hamilton op die pylvak verbysteek. Weens die voorval met Hülkenberg, Alonso en Leclerc het die veiligheidsmotor verskyn. Vettel het Hamilton net betyds verbygesteek om die eerste plek in te neem. Ná die veiligheidsmotor het Hamilton geen kans gehad om Vettel in te haal nie. Die Ferrari was net te vinnig. Dit het Vettel toegelaat om sy agterstand tot 17 punte te verklein. ’n Week ná die Belgiese Grand Prix was dit die [[2018 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]], Ferrari se tuisren. Ferrari het gehoop vir hul eerste oorwinning by Monza sedert 2010. Die naweek het goed begin toe Räikkönen paal gehaal het en Vettel tweede was. Hamilton het derde gekwalifiseer. Na die wegsprong het die voorste 3 na die eerste draai dieselfde gebly. In draai 3 het Hamilton en Vettel kontak gemaak en Vettel agterstevoor gedraai. Hamilton kon die ren voor Räikkönen en Bottas wen. Vettel was slegs vierde en het Hamilton se voorsprong tot 30 punte vergroot. Na Monza het Singapoer gevolg. Hierdie baan was bekend as Mercedes se swak plek. Beide Ferrari's was top-gunstelinge en Red Bull kan dalk ook om paal en oorwinning meeding. Geen Ferrari was egter op paal nie, Hamilton het met 'n groot marge oor [[Max Verstappen]] en Vettel paal gehaal. Hamilton het 'n foutlose wedren gery en sy voorsprong met 40 punte vergroot. Ná die geestelike knou wat Hamilton op die 'swak' Mercedes-baan aan Ferrari en Vettel toegedien het, moes Vettel in [[2018 Russiese Grand Prix|Rusland]] herstel. Tydens die tweede en derde vrye oefening het dit vinnig duidelik geword dat Vettel 'n baie spesiale rondte moes ry om op paal te wees. Vettel het net nie daarin geslaag om dit te doen nie, Bottas het voor Hamilton paal gehaal. Tydens die wedren het Mercedes 'n omstrede besluit geneem dat Bottas, wat toe voorgeloop het, Hamilton moes verbylaat. Bottas het dit gedoen en Lewis het die wedren gewen. Sy voorsprong het weer met 10 punte vergroot, dus 50 punte. Die [[Japannese Grand Prix]] is ​​een van Hamilton se gunstelinge. Tydens K3 het die eerste titel-mededinger Ferrari 'n duur fout gemaak deur albei jaers op intermediêre bande uit te stuur. Die baan was nog nie nat genoeg vir hierdie tipe band nie. Terwyl Ferrari gesukkel het, het Hamilton 'n goeie tyd opgestel en voor Bottas gekwalifiseer. Ferrari het probeer om Hamilton se tyd op ''slicks'' te verbeter, maar Räikkönen was net vierde en Vettel, weens 'n ekstra fout, negende. Hamilton was dus 8 plekke voor Vettel. Dit was ook Hamilton se 80ste paal. Vettel kon een posisie hoër begin weens 'n roosterstraf van Esteban Ocon. Hamilton het goed begin en die hele Grand Prix gelei en gewen. Bottas was tweede voor Verstappen. Vettel was sesde deels weens 'n botsing met Verstappen. Hamilton het nou 'n voorsprong van 64 punte. In die wedren in Meksiko, moes Hamilton 7de eindig om sy wêreldtitel te verseker. Hy het 4de geëindig in 'n wedren wat deur die Nederlander Max Verstappen oorheers is. Met hierdie 4de plek het hy sy 5de titel in Formule 1 verseker en Juan Manuel Fangio se rekord geëwenaar, wat ook tussen 1951 en 1957 5 keer wêreldkampioen was. Tydens die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] het Hamilton vir die eerste keer in sy loopbaan 'n wedren gewen nadat hy wêreldkampioen geword het, hy het in 2008, 2014, 2015 en 2017 versuim om dit te doen, hoewel dit natuurlik bygevoeg moet word dat hy in 2008 en 2014 met die laaste wedren wêreldkampioen geword het. Hy het ook vir die eerste keer in sy loopbaan die voorwegspringplek ingeneem nadat hy wêreldkampioen geword het. Dié oorwinning het wel in sy skoot geval omdat die voorloper in die wedren, Max Verstappen, deur 'n agterloper geraak is wat 'n rondte agter was, maar op nuwe bande. Hamilton kon die twee verbysteek en het gesien hoe Verstappen hom probeer inhaal, maar het daarin geslaag om sy eerste plek te behou. ;[[2019 Formule Een-seisoen|2019]] Die 2019-seisoen het soos die vorige jaar in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] begin. Hamilton het die voorwegsprongplek ingeneem voor spanmaat Bottas en Vettel. Hamilton het 'n swak wegsprong gehad en die voortou aan Bottas verloor. Bottas het die wedren voor Hamilton en Verstappen gewen. Die [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] was die tweede wedren van die seisoen. Charles Leclerc het sy eerste voorwegsprongplek ooit behaal, Hamilton het vierde gekwalifiseer. Hamilton wen die wedren omdat Leclerc 'n enjinprobleem opgedoen het. Die [[2019 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] was Formule 1 se 1 000ste ren. Bottas het die voorwegsprongplek gehaal en Hamilton was tweede. Hamilton het 'n goeie begin gehad en die voortou geneem. Hamilton se oorwinning was nie in die gedrang nie en hy het die 1000ste ren gewen. Mercedes het ook 'n 1-2 aangeteken, wat reeds die 3de van die seisoen was. Die volgende wedren was in [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]]. Bottas het voor Hamilton die voorwegsprongplek gehaal. Die volgorde het nie tydens die wedren verander nie en Bottas het gewen. Dit het Bottas weer voor in die kampioenskap geplaas. Bottas, Lewis se spanmaat, het die voorwegsprongplek gehaal in die [[2019 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hamilton het tweede gekwalifiseer. Hamilton het uiteindelik die ren voor Bottas en Verstappen gewen. Monaco was dalk die belangrikste kwalifiseerder van die jaar. Net voor die [[2019 Monaco Grand Prix|Grand Prix]] is ​​die Formule 1-legende [[Niki Lauda]] oorlede. As 'n huldeblyk aan hom het Mercedes 'n rooi halo vertoon. Hamilton het self sy helm verander, ook ter ere van Niki Lauda. Hamilton beland tydens die wedren in die moeilikheid omdat Mercedes die medium bande aan sy motor gesit het. Dit is vinniger as verwag gerelegeer en Verstappen het hom probeer inhaal. Danksy die knap baan kon Hamilton die voortou behou en dié ren wen. Hy het hierdie oorwinning aan Niki Lauda opgedra. Die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] was een van die mees omstrede wedrenne van die seisoen. Vettel het paal gehaal voor Hamilton en Leclerc. Tydens die wedren het Hamilton Vettel gedruk totdat Vettel 'n fout gemaak het. Hy het beheer verloor en op die gras gery. Toe Vettel weer op dreef wou kom, het hy amper in Hamilton vasgery. Gevolglik het Vettel 'n straf van 5 sekondes gekry. Hamilton kon Vettel nie verbysteek nie, maar omdat hy minder as 5 sekondes agter Vettel was, het Hamilton die wedren gewen. Vettel was woedend en het die nommer 1- en 2-plate voor hul motors omgeruil. Hamilton het die voortou in die kampioenskap behou. Die [[Oostenrykse Grand Prix]] was gewoonlik 'n baan wat Mercedes goed gepas het. Hierdie jaar was dit anders. Hamilton kon net vierde kwalifiseer, net agter spanmaat Bottas. Dinge was nie veel beter tydens die wedren nie en Hamilton het die wedren in die vyfde plek voltooi. Hamilton het die kampioenskapvoorsprong behou, 31 punte voor Bottas. Die volgende ren was Lewis Hamilton se tuisren. Bottas het Hamilton met 0.006 s vir 'n voorwegsprongplek in die [[2019 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geklop. Aan die begin van die wedren stoei Hamilton en Bottas 'n paar keer, maar Bottas behou die voortou. Bottas het sy kuipestop voor Hamilton gemaak, sodat laasgenoemde nou in 'skoon lug' gery het. As gevolg van 'n veiligheidsmotor kon Hamilton 'n 'gratis kuipestop' maak en verlaat die kuipe voor Bottas. Dit het Hamilton toegelaat om voor Bottas en Leclerc te wen. Die [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] is gekenmerk deur die 125ste herdenking van Mercedes in motorsport. Hamilton het die naweek goed begin deur paal te vat ten spyte daarvan dat hy siek was. Die wedren het agter die veiligheidsmotor begin weens swaar reën. Ná die veiligheidsmotor kon die wedren voortgaan, maar ná een rondte het die veiligheidsmotor weer verskyn weens 'n ongeluk deur [[Sergio Pérez]]. Tydens die wedren word die weer droog en Hamilton het na droë bande verander. Leclerc val met sy motor vas en ’n rondte later tref Hamilton ook die muur. Sodoende beskadig hy sy voorvlerk. Hamilton het 'n straf van 5 sekondes gekry omdat hy die laaste kuilbaan agter die paal betree het. Omtrent alles het verkeerd geloop en Hamilton eindig die wedren in die 11de plek. Hierdie uitslag het later na die negende plek verander, aangesien albei Alfa Romeo's gediskwalifiseer is. Ná die slegte naweek in Duitsland wou Mercedes en Hamilton in die [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] herstel. Hamilton het derde gekwalifiseer agter Verstappen, wat sy eerste paal geneem het, en Bottas. Hamilton kan Bottas aan die wegspring verbysteek en kom tweede. Bottas se voorvleuel word deur Leclerc getref en val as gevolg daarvan terug. Van daardie oomblik af is die stryd om die oorwinning tussen Hamilton en Verstappen. Albei Ferrari's het gou teruggeval. Mercedes het die strategiekeuse gemaak om 'n tweede kuipestop vir Hamilton te maak en hom op die mediumbande te sit. Hamilton moet elke rondte meer as ’n sekonde op Verstappen opmaak om hom te kan verbysteek. Hamilton slaag daarin, deels weens die vinnige agteruitgang van Verstappen se bande, en kan Verstappen verbysteek. Danksy hierdie perfek uitgevoerde strategie wen Hamilton die wedren voor Verstappen en Vettel. Ná die somervakansie het Formule 1 na [[2019 Belgiese Grand Prix|België]] teruggekeer. Leclerc neem sy derde voorwegsprongplek van die seisoen voor Vettel en Hamilton. Na kwalifisering is dit Formule 2, waar 'n groot ongeluk plaasvind. Die jong renjaer Anthoine Hubert sterf in 'n baie ernstige voorval. Sondag vereer die jaers hom met 'n minuut van stilte en 'n swart lint aan hul arms. Die Ferraris het die pas in die kwalifisering gehad, maar die Mercedes het die rentempo gehad. In die laaste vyf rondtes kom Hamilton baie naby aan Leclerc, maar Leclerc weerstaan ​​die druk en wen die wedren. Hy dra dit op aan sy oorlede vriend Antoine Hubert. Hamilton eindig tweede voor spanmaat Bottas. Die volgende ren was op die Mercedesspan se teenstanders, Ferrari, se [[Autodromo Nazionale di Monza|tuisbaan in Monza]]. Leclerc het in Italië paal gehaal voor Hamilton en Bottas. Hierdie kwalifisering word gekenmerk deur die feit dat nie een van die tien jaers van K3 'n laaste lopie kon doen nie. Omdat hulle almal 'n glystroom wou hê, wou niemand eerste uitgaan nie. Gevolglik het niemand die eindstreep betyds bereik nie. In die wedren het Hamilton verskeie aanvalle op Leclerc geloods, wat hy oorleef het. Hamilton se bande het hierdeur baie vinnig geslyt en hy het teruggeval. Bottas het Hamilton verbygesteek terwyl hy dalk nog ’n kans het. Leclerc het die Grand Prix in Italië gewen, die eerste keer sedert 2010 dat 'n Ferrari-jaer die ren wen. ;[[2020 Formule Een-seisoen|2020]] Die vyfde wedren van die seisoen was die herdenking van die [[70ste Herdenking Grand Prix|70ste bestaansjaar van Grands Prix]] en is by die [[Silverstone-renbaan]] gehou. Verstappen het die wedren gewen en Hamilton was tweede. Die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] is ​​deur Hamilton gewen en hy het sy voorsprong in die kampioenskap versterk. ’n Jaar ná Anthoine Hubert se tragiese ongeluk by [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa]], het die hele F1-sirkus teruggekeer na die ikoniese renbaan in [[België]]. Hamilton het voorste gekwalifiseer, saam met sy spanmaat Bottas op tweede. Die Brit het die voortou geneem en die wedren gewen. ;[[2021 Formule Een-seisoen|2021]] Die 2021-seisoen het beloof om 'n opwindende seisoen te wees, vir die eerste keer sedert 2013 het Red Bull 'n baie mededingende motor wat Mercedes kon uitdaag. Die seisoen het vanjaar in Bahrein begin. Max Verstappen kon sy Red Bull heelvoor plaas met Hamilton in die tweede plek. Danksy 'n uitstekende strategie van Mercedes kon Hamilton hierdie ren voor Verstappen met Bottas in die derde plek wen. Hamilton kon voor wegspring in Imola voor die Red Bull-jaers Sergio Perez en Max Verstappen. Verstappen het 'n beter wegsprong gehad en kon beide Hamilton en Perez verbysteek. Tydens die wedren het Hamilton wel die spoed gehad, maar 'n fout het hom in die muur gedryf en sy voorvlerk beskadig. Hamilton was gelukkig omdat George Russell en Bottas gebots het, wat die veiligheidsmotor uitgebring het. Hamilton het gevolglik net ’n paar plekke verloor, en tweede agter Verstappen eindig. Hy het die kampioenskapvoorsprong met 1 punt behou, met die vinnigste rondtepunt. Hamilton kon tweede kwalifiseer by die [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] agter Bottas. In die wedren kon Hamilton vir Bottas verbysteek en 'n oorwinning behaal. Verstappen kon ook vir Bottas verbysteek en het in die tweede plek geëindig. Dit het reeds duidelik geword dat 'n ware titelgeveg tussen Hamilton en Verstappen sou losbreek. In [[2021 Spaanse Grand Prix|Spanje]] was Hamilton oppermagtig en kon hy die voorwegsprongplek en oorwinning behaal. Verstappen het weer tweede geëindig. Die verskil in punte was nou 14 punte. [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] was nie 'n goeie naweek vir Hamilton nie, hy kon net sewende kwalifiseer terwyl Max Verstappen heel voor op die rooster was. Tydens die wedren kon Hamilton nie enige plekke inhaal nie en het slegs 7 punte aangeteken, deels weens die punt van die vinnigste rondte. Verstappen het die wedren gewen en kon die voortou in die kampioenskap neem. By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] kon Charles Leclerc die voorwegsprongplek inneem voor Verstappen en Hamilton. Hamilton kon Leclerc in die tweede rondte verbysteek, maar het tydens die kuipstoppe die voortou aan Verstappen afgestaan. Teen die einde van die wedren het Verstappen 'n gebarsde band op die lang pylvak gely wat die einde van sy wedren beteken het. Die harde botsing het 'n rooi vlag veroorsaak. Ná die rooi vlag was daar weer 'n wegsprong, dit was die perfekte kans vir Hamilton om 25 maklike punte te verdien en weer die voortou te neem. Deur egter per ongeluk die verkeerde verstelling op sy stuurwiel aan te skakel, het hy gerem en reguit vorentoe gegaan pleks van die draai te vat. Gevolglik het beide Hamilton en Verstappen geen punte aangeteken nie. Max Verstappen kon paal haal by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] met Hamilton in die 2de plek. Hamilton kon hom by die wegspring verbysteek en was dus voor. Weens ’n strategiese besluit toe Verstappen nuwe mediumbande opgesit het, het hy Hamilton in die laaste rondtes kon verbysteek. Dié sege het Verstappen gehelp om sy voorsprong in die kampioenskap te vergroot. Ná die wedren in Frankryk sou daar twee wedrenne in Oostenryk wees. In die eerste wedren het Verstappen weer die voorwegsprongplek inneem met Hamilton in 3de. Tydens die wedren kon hy Bottas verbysteek maar Verstappen was die hele naweek te vinnig. Verstappen het die wedren gewen met Hamilton in die 2de plek. Op die tweede naweek in Oostenryk was Verstappen weer oorheersend. Hy het weer die voorwegspringplek ingeneem en op oorheersende wyse gewen, terwyl Hamilton die wedren in die vierde plek voltooi het. Gevolglik het Verstappen nou 'n voorsprong van 32 punte gehad. Die ren in [[2021 Britse Grand Prix|Groot-Brittanje]], ook Hamilton se tuisren, was die volgende ren. Vir die eerste keer in Formule 1-geskiedenis is ’n naelren (Saterdag) ook gereël. Hierdie kort wedren sou die wegspringrooster vir Sondag se wedren bepaal. Hamilton kon voor Verstappen die voorwegspringplek in die kwalifisering verower. Tydens die naelren kon Verstappen vir Hamilton verbysteek en maklik wen. Verstappen het 3 punte aangeteken en Hamilton 2, Verstappen het sy voorsprong tot 33 punte vergroot. Verstappen, wat Sondag voor weggespring het, het 'n effens swakker wegsprong gehad, sodat Hamilton gou aangeval het. Tydens die openingsrondte het dit tot 'n voorval gelei waar albei jaers mekaar nie ruimte wou gee nie, in die Copse-draai het Hamilton se linkervoorwiel Verstappen se regteragterwiel getref. Dit het veroorsaak dat Verstappen hard teen die muur vasgejaag het, 'n 51G-botsing. Hamilton het 'n 10-sekonde-tydstraf gekry, wat hy by sy volgende kuipestop moes uitdien. Hamilton kon steeds die wedren wen deur Leclerc op rondte 50 verby te steek. Die verskil in die kampioenskap was nou net 7 punte. By die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] kon Hamilton weer vir die eerste keer in ses renne die voorwegsprongplek inneem. Hamilton het 'n goeie wegspring gehad, maar sy spanmaat nie. Bottas het gerem en [[Lando Norris]] se [[McLaren]] getref, wat toe Max Verstappen se Red Bull getref het. Die rooi vlag is geswaai weens die baie puin op die baan. Ná die rooi vlag was die veld agter die veiligheidsmotor, maar ná een rondte is almal behalwe Hamilton vir droë bande kuipe toe. Dit was 'n strategiese fout deur Mercedes, aangesien die baan reeds heeltemal droog was. Hamilton moes dus heelagter inval nadat hy sy kuipestop gemaak het. Hy kon heelwat plekke opmaak en het in die 2de plek geëindig. Dit was egter 'n geleentheid om baie punte by Max Verstappen te wen. Verstappen het baie skade tydens die wegspring opgedoen en het die ren negende geëindig. Hamilton het die voorsprong in die kampioenskap met 8 punte oorgeneem in die somervakansie. Ná die somervakansie het Formule 1 na België teruggekeer. Die kwalifisering is in slegte weerstoestande gehou. Gedurende K3 het Lando Norris hard gebots toe hy uit Eau Rouge en Radilion gekom het. Verstappen kon uiteindelik voor Russell in die Williams en Hamilton, die voorwegsprongplek inneem. Sondag was die weersomstandighede nog erger, daar is lank getwyfel of dit moontlik was om te jaag. Op die ou end is slegs drie rondtes agter die veiligheidsmotor gery, wat volgens die regulasies as ’n wedren tel. Verstappen is as wenner aangewys en halwe punte is toegeken. Die volgende naweek was die jaers in Zandvoort, Verstappen se [[2021 Nederlandse Grand Prix|tuisren]]. Verstappen verower gemaklik die voorwegsprongplek en wen die ren met Hamilton twee keer in die 2de plek. Verstappen het weer die voortou geneem met 'n 3-punt voorsprong. Die [[2021 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] is ​​normaalweg 'n goeie baan vir Mercedes, so Hamilton het sy kans gesien om die voortou in die kampioenskap terug te neem. Nog 'n naelren is die naweek gehou. Bottas het heelvoor weggespring met Hamilton tweede en Verstappen derde. Tydens die naelren het Hamilton teruggesak na P5, Verstappen het tweede gekom en 2 ekstra punte verdien. Hy kon die wedren vanaf die voorposisie begin weens 'n roosterstraf vir Bottas. [[Daniel Ricciardo]] kon aan die begin die voortou neem, Hamilton het vierde behou nadat hy deur Verstappen wyd gedruk is. Verstappen doen 'n stadige kuipestop, dit was 'n kans vir Mercedes vir die oorsny. Hamilton kom in rondte 26 in en verlaat die kuipebaan net voor Verstappen, maar hulle pak draai 1 saam. Nie een gee die ander ruimte nie en Verstappen se motor beland op Hamilton s'n, 'n DNF vir albei is die eindresultaat. By die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Norris sy eerste voorwegsprongplek ooit ingeneem. Hamilton het nie verder as die vierde plek gekom nie, Verstappen het weens 'n enjinwisseling nie aan die kwalifisering deelgeneem nie, wat beteken het dat hy in elk geval laaste sou wegspring. Hamilton het tydens die wedren gesukkel om Norris verby te steek, wat gelyk het of hy op pad was na sy eerste oorwinning. Verstappen het ook swaar gekry, hy het nie verder as die sewende plek gevorder nie. Weens skielike reën en die regte taktiese besluite kon Mercedes en Hamilton die wedren wen met Verstappen in die 2de plek. Norris het besluit om nie 'n kuipestop te maak nie en het op droë bande voortgegaan en sy eerste oorwinning weggegooi. Hamilton het weer die kampioenskapvoorsprong met 2 punte geneem. Met dié wedren het Hamilton sy honderdste oorwinning in Formule 1 behaal. Die volgende wedren was in [[2021 Turkse Grand Prix|Turkye]], en as gevolg van die vervanging van sy binnebrandenjin, het Hamilton 'n roosterstraf van 10 plekke gekry. Hy kon eerste kwalifiseer en het dus die wedren in 11de begin. Valtteri Bottas wen die wedren voor Verstappen, Hamilton het in die 5de plek geëindig. Dit het Verstappen weer die voortou laat neem met 'n 6-punt voorsprong. Die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State se Grand Prix]] was die afgelope jare 'n geskikte baan vir die Mercedes. Dit was egter Verstappen wat die voorwegspringplek ingeneem het met Hamilton in die 2de plek. Hamilton kon Verstappen met die wegspring verbysteek, maar 'n aggressiewe strategie deur Red Bull het Verstappen in staat gestel om weer te wen met Hamilton in die tweede plek. Die [[Meksikaanse Grand Prix|Grand Prix van Meksiko]] is 'n baan wat beter geskik is vir die Red Bull-motor. Mercedes en Hamilton verwag dus ’n baie moeilike naweek. Teen alle kanse kon Mercedes 'n 1-2 in kwalifisering neem, met Bottas in P1 en Hamilton in P2. Tydens die wedren het hulle egter geen kans gehad nie, Verstappen het die wedren met 'n voorsprong van 16,5 sekondes gewen. Hamilton het gedoen wat hy kon en tweede geëindig in die ren. Verstappen het nou 'n voorsprong van 19 punte gehad met 4 wedrenne oor. Hamilton moes die [[2021 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] in Brasilië wen om nog ’n kans op die titel te hê, Verstappen se voorsprong was reeds 19 punte. Hy het egter 'n 5-plek roosterstraf vir Sondag se wedren gehad. Hy kon eerste kwalifiseer en het dus die naelren heelvoor begin. Hamilton is weens 'n oortreding met sy DRS gediskwalifiseer en moes laaste in die naelren wegspring. Tydens die naelren het hy 15 plekke ingehaal en 5de geëindig. Verstappen het tweede geëindig en 2 punte verdien, wat sy voorsprong tot 21 punte vergroot het. Hamilton moes die wedren in die 10de plek begin weens sy enjinverandering. Verstappen het met die wegspring die voortou geneem, maar word egter gou deur Hamilton ingehaal. Hamilton het die ren gewen en Verstappen se voorsprong tot 14 punte laat krimp. Hamilton kon sy motor op die eerste plek plaas in [[2021 Katarse Grand Prix|Katar]], met Verstappen langs hom. Verstappen is egter steeds gepenaliseer omdat hy 'n dubbelgeelvlag geïgnoreer het, hy moes 5 plekke terugskuif en sou sewende wegspring. Hamilton het die wedren beheer en maklik gewen, Verstappen was tweede. Omdat Verstappen die punt vir die vinnigste rondte kon neem, het hy 'n voorsprong van 8 punte behou. Die kampioenskap was baie opwindend nie net vir die jaers nie, maar ook vir die vervaardigers. Mercedes het slegs 'n voorsprong van 2 punte gehad. Die voorlaaste ren van die seisoen was in [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] by die splinternuwe [[Djedda-straatrenbaan|Djedda-baan]], 'n straatbaan wat teen hoë spoed bestuur word. Hamilton kon die voorwegspringplek inneem nadat Verstappen, wat gelyk het of hy op pad paal toe was, in sy laaste lopie 'n fout gemaak het. Bottas het tweede gekwalifiseer. Die eerste drie plekke het ná die wegspring dieselfde gebly. Weens 'n harde botsing deur [[Mick Schumacher]] was daar 'n veiligheidsmotorsituasie en Hamilton en Bottas besluit albei om 'n kuipestop te maak. 'n Paar rondtes later kom 'n rooi vlag egter op, wat Verstappen 'n gratis kuipestop besorg het. Ná die rooi vlag was daar weer 'n staande wegspring, Hamilton het baie beter as Verstappen weggespring en kon die voortou neem. Verstappen het nie ingegee nie en 'n stukkie van die baan afgesny, wat Hamilton gedwing het om terug te val na derde. 'n Paar botsings het weer 'n rooi vlag laat verskyn. Ná oorleg met die FIA ​​is Hamilton toegelaat om tweede agter te begin en Ocon op P1 en voor Verstappen op P3. Beide Hamilton en Verstappen het beter as Ocon weggekom, maar dit was Verstappen wat die voortou geneem het. Ná ’n lang jaagtog het Hamilton ’n kans gehad om verby te steek. Verstappen het weer 'n stukkie van die baan afgesny en die renbeheer het hom vermaan om die posisie terug te gee. Verstappen het sy motor stadiger gemaak en selfs gerem, gevolglik het Hamilton agter Verstappen gebly. Hamilton het Verstappen daarvan beskuldig dat hy hom “remtoets”. Verstappen het Hamilton 'n paar rondtes later laat verbykom, maar dadelik weer die voortou geneem op die pylvak. Verstappen is 'n tydstraf van 5 sekondes opgelê omdat hy "die baan verlaat het en 'n voordeel gekry het". Hamilton kon uiteindelik vir Verstappen verbysteek en het die wedren gewen. Hy het ook die vinnigste rondtetyd behaal. As gevolg van hierdie ekstra punt was Hamilton en Verstappen gelykop op punte met slegs een ren oor. Daardie laaste ren was die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix]] op 12 Desember. Verstappen het voor weggespring met Hamilton in die tweede plek. Met die wegspring het Hamilton sy mededinger dadelik verbygesteek. Dit blyk toe dat hy goed op pad was na sy agtste wêreldtitel met 'n aansienlike voorsprong in die ren, totdat 'n veiligheidsmotor in rondte 53 (van 'n totaal van 58 rondtes) uitgekom het weens 'n ongeluk deur Latifi. Verstappen het toe by die kuipe aangedoen vir vars bande, wat Hamilton verhinder het om sy voorsprong te behou. Met een rondte om te gaan, is die agterlopers wat tussen die twee mededingers geplaas was, toegelaat om die veiligheidsmotor in te haal en Verstappen direk agter Hamilton te laat. Die jaers het weer weggespring met slegs een rondte oor. Op hierdie laaste rondte het Verstappen by Hamilton verbygeglip en die ren op dramatiese wyse gewen. Hamilton het dus sy agtste wêreldtitel misgeloop en Verstappen het kampioen geword. Sy span Mercedes het ná die wedren nog twee betogings ingedien, maar sonder sukses. ;[[2022 Formule Een-seisoen|2022]] Die 2022-seisoen was 'n keerpunt vir Mercedes, ná 8 agtereenvolgende jare van titeloorwinnings. Mercedes het in die voorbereiding reeds probleme met die nuwe motor gehad. Hulle is as nommer drie agter Red Bull en Ferrari beskou. Hamilton het 'n nuwe spanmaat in die naam van [[George Russell]] gekry. Hamilton het die seisoen in die sesde plek afgesluit met 240 punte, 35 minder as spanmaat Russell. Vir die eerste keer in sy Formule 1-loopbaan het hy nie ’n enkele wedren in ’n seisoen gewen nie. Hy het egter vyf keer tweede geëindig in 'n Grand Prix. By die seisoenopening in [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het Hamilton slegs vyfde op die rooster gekwalifiseer. Ferrari se [[Charles Leclerc]] oorheers die kwalifisering en wen ook die wedren met sy spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] in die tweede plek. Na 'n veiligheidsmotor tot rondte 51 toe die wedren hervat is, het Leclerc die voortou behou oor Verstappen, wat sy kuipbemanning geradio het omdat hy vermoed het hy het 'n krageenheidprobleem. Hy is deur Sainz en Hamilton verbygesteek toe hy sy motor in rondte 54 geparkeer het. Hamilton eindig 'n verdienstelike derde plek, en behaal 15 punte in die proses. By die volgende ren in [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] kon Hamilton nie beter as die 16de plek kwalifiseer nie. Hy eindig die wedren teleurstellend in die 10de plek terwyl sy spanmaat Russell ver voor hom op 5de eindig. Hamilton het nou 16 punte in die jaerskampioenskap gehad, net agter Russell. Dit was ook Hamilton se 180ste renbegin met Mercedes, wat Michael Schumacher se rekord oortref het vir die meeste renne wat deur 'n enkele span begin is. In [[2022 Australiese Grand Prix|Australië]] gaan dit effens beter, die Mercedes-motors van Hamilton en Russell eindig 3de en 4de, met Hamilton op die podium. Hamilton vaar weer teleurstellend in die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix op Imola]]. Hy het 13de gekwalifiseer en 14de in die naelloopwedloop en 13de in die hoofwedren geëindig. In die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]], twee weke later, kruis Russell die wenstreep in 5de en Hamilton in 6de. Max Verstappen wen weer gemaklik voor die 2 Ferrari's. In [[2022 Spaanse Grand Prix|Spanje in 2022]] is Hamilton 5de agter sy spanmaat wat 'n podiumplek verower, en in die [[2022 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] klop Russell Hamilton weer en neem 5de voor Hamilton se agtste plek. ;[[2023 Formule Een-seisoen|2023 en 2024]] Op 31 Augustus 2023 word aangekondig dat Hamilton vir nog twee seisoene met Mercedes 'n kontrak gesluit het.<ref>{{nl}} {{Cite web |url=https://sporza.be/nl/2023/08/31/de-kogel-is-door-de-kerk-lewis-hamilton-en-george-russell-zeker-nog-2-seizoenen-de-line-up-bij-mercedes~1693484036562/?linkId=sporza%7Cvrtnws%7C%2Fnl%2Fnet-binnen%7Cteaser |title=De kogel is door de kerk: Lewis Hamilton en George Russell zeker nog 2 seizoenen de line-up bij Mercedes |date=2023-08-31}}</ref> Sukses bly egter steeds weg in 2024, in die eerste vyf wedrenne het hy vier keer buite die topvyf geëindig en in een wedren uitgesak. ;[[2025 Formule Een-seisoen|2025-seisoen]] [[Beeld:2025 Japan GP - Ferrari - Lewis Hamilton - FP1.jpg|duimnael|regs|260px|Hamilton bestuur die Ferrari SF-25 by die [[2025 Japannese Grand Prix]]]] Op 1 Februarie 2024 is aangekondig dat Hamilton vanaf 2025 vir die [[Scuderia Ferrari|Ferrarispan]] sal jaag in die plek van [[Carlos Sainz jr.]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg] NOS.nl, 1 Februarie 2024</ref> Na die nuus dat hy Mercedes vaarwel sou toeroep, het Ferrari aangekondig dat hulle 'n meerjarige ooreenkoms met Hamilton bereik het om by hul span aan te sluit vanaf 2025, op 'n kontrak wat na berig word meer as £40 miljoen per jaar werd is, wat [[Carlos Sainz jr.]] vervang het. [[Charles Leclerc]] is sy spanmaat.<ref name="contract">{{cite web|title=Team Statement|date=1 February 2024|access-date=1 February 2024|publisher=[[Scuderia Ferrari]]|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|archive-date=2 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001954/https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|url-status=live}}</ref><ref name="BBC24">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crk4gnzgv3no|title=A bittersweet ending but the achievements remain indelible|date=4 December 2024|work=BBC Sport|access-date=7 December 2024|archive-date= 4 Desember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204180029/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crk4gnzgv3no|url-status=live}}</ref> Hamilton het gesê dit was 'n "kindertyddroom" om vir Ferrari te ry.<ref>{{Cite web |title='The stars aligned' – Hamilton reveals the key factors behind his shock Ferrari switch |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr |access-date=17 January 2025 |website=Formula 1 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330141841/https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr |url-status=live }}</ref> Soortgelyk aan sy skuif van McLaren na Mercedes in 2013, is dit merkbaar een van die mees onverwagte bestuurderoordragte in Formule Een-geskiedenis,<ref name="Athletic1Feb">{{cite news |last1=Smith |first1=Luke |title=Hamilton to join Ferrari in shock switch from Mercedes |url=https://theathletic.com/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |access-date=6 February 2024 |work=The Athletic |date=1 February 2024 |archive-date=6 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206201050/https://theathletic.com/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Benson |first1=Andrew |title=Lewis Hamilton will make shock move from Mercedes to Ferrari |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799 |access-date=17 January 2025 |work=BBC |date=1 February 2024 |archive-date=1 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201112509/https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799 |url-status=live}}</ref> en was dit die eerste keer in sy loopbaan waar hy nie vir 'n Mercedes-aangedrewe span gery het nie.<ref>{{cite web |date=1 February 2024 |title=Hamilton agrees shock Ferrari F1 move for 2025 |url=https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/ |access-date=1 February 2024 |website=The Race |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001843/https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/ |url-status=live }}</ref> Hy het tiende geëindig in sy debuut by die [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ná 'n strategiese fout.<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=Lewis Hamilton says his Ferrari debut in the Australian GP 'went a lot worse' than he expected |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13329142/lewis-hamilton-says-his-ferrari-debut-in-the-australian-gp-went-a-lot-worse-than-he-expected |access-date=2025-03-16 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> Hamilton het toe sy eerste naelrenoorwinning by die [[2025 Chinese Grand Prix]] behaal, voordat hy van die sesde plek in die hoofren gediskwalifiseer is weens oormatige glyblokslytasie.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |title=Lewis Hamilton and Charles Leclerc disqualified from Chinese GP in F1 calamity for Ferrari |last=Jackson |first=Kieran |date=23 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=23 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323122547/https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}</ref> Nadat hy agter Leclerc geëindig het by elk van die eerste vyf Grands Prix, het Hamilton sy vroeë seisoen-stryd as "pynlik" beskryf.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6294833/2025/04/20/lewis-hamilton-explains-ferrari-struggles-f1/ |title=Lewis Hamilton warns of 'painful' F1 season ahead if Ferrari struggles continue |last=Kalinauckas |first=Alex |date=20 April 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=21 April 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421212723/https://www.nytimes.com/athletic/6294833/2025/04/20/lewis-hamilton-explains-ferrari-struggles-f1/ |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> == Lys van Grands Prix gewen == {{Kolomme3 |Kolom1= ;2007 *{{vlagikoon|KAN}} [[2007 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|USA}} [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] (Indianapolis) *{{vlagikoon|HUN}} [[2007 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|JPN}} [[2007 Japannese Grand Prix|Japan]] (Fuji) ;2008 *{{vlagikoon|AUS}} [[2008 Australiese Grand Prix|Australië]] (Melbourne) *{{vlagikoon|MCO}} [[2008 Monaco Grand Prix|Monaco]] (Monte Carlo) *{{vlagikoon|GBR}} [[2008 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|GER}} [[2008 Duitse Grand Prix|Duitsland]] (Hockenheim) *{{vlagikoon|CHN}} [[2008 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) ;2009 *{{vlagikoon|HUN}} [[2009 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|SIN}} [[2009 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] (Singapoer) ;2010 *{{vlagikoon|TUR}} [[2010 Turkse Grand Prix|Turkye]] (Istanboel) *{{vlagikoon|KAN}} [[2010 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|BEL}} [[2010 Belgiese Grand Prix|België]] (Spa) ;2011 *{{vlagikoon|CHN}} [[2011 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) *{{vlagikoon|GER}} [[2011 Duitse Grand Prix|Duitsland]] (Nürburgring) *[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] (Yas) ;2012 *{{vlagikoon|KAN}} [[2012 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|HUN}} [[2012 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|ITA}} [[2012 Italiaanse Grand Prix|Italië]] (Monza) *{{vlagikoon|VSA}} [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] (Austin) ;2013 *{{vlagikoon|HUN}} [[2013 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) ;2014 *{{vlagikoon|MYS}} [[2014 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] (Sepang) *{{vlagikoon|BHR}} [[2014 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] (Sakhir) *{{vlagikoon|CHN}} [[2014 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) *{{vlagikoon|SPA}} [[2014 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|GBR}} [[2014 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|ITA}} [[2014 Italiaanse Grand Prix|Italië]] (Monza) *{{vlagikoon|SIN}} [[2014 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] (Singapoer) *{{vlagikoon|JPN}} [[2014 Japannese Grand Prix|Japan]] (Suzuka) *{{vlagikoon|RUS}} [[2014 Russiese Grand Prix|Rusland]] (Sotsji) *{{vlagikoon|VSA}} [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] (Austin) *[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] (Yas) |Kolom2= ;2015 *{{vlagikoon|AUS}} [[2015 Australiese Grand Prix|Australië]] (Melbourne) *{{vlagikoon|CHN}} [[2015 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) *{{vlagikoon|BHR}} [[2015 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] (Sakhir) *{{vlagikoon|KAN}} [[2015 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|GBR}} [[2015 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|BEL}} [[2015 Belgiese Grand Prix|België]] (Spa) *{{vlagikoon|ITA}} [[2015 Italiaanse Grand Prix|Italië]] (Monza) *{{vlagikoon|JPN}} [[2015 Japannese Grand Prix|Japan]] (Suzuka) *{{vlagikoon|RUS}} [[2015 Russiese Grand Prix|Rusland]] (Sotsji) *{{vlagikoon|VSA}} [[2015 VSA Grand Prix|VSA]] (Austin) ;2016 *{{vlagikoon|MCO}} [[2016 Monaco Grand Prix|Monaco]] (Monte Carlo) *{{vlagikoon|KAN}} [[2016 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|AUT}} [[2016 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] (Spielberg) *{{vlagikoon|GBR}} [[2016 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|HUN}} [[2016 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|GER}} [[2016 Duitse Grand Prix|Duitsland]] (Hockenheim) *{{vlagikoon|VSA}} [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] (Austin) *{{vlagikoon|MEX}} [[2016 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] (Meksikostad) *{{vlagikoon|BRA}} [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] (Interlagos) *[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] (Yas) ;2017 *{{vlagikoon|CHN}} [[2017 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) *{{vlagikoon|ESP}} [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|KAN}} [[2017 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|GBR}} [[2017 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|BEL}} [[2017 Belgiese Grand Prix|België]] (Spa) *{{vlagikoon|ITA}} [[2017 Italiaanse Grand Prix|Italië]] (Monza) *{{vlagikoon|SIN}} [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] (Singapoer) *{{vlagikoon|JPN}} [[2017 Japannese Grand Prix|Japan]] (Suzuka) *{{vlagikoon|VSA}} [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] (Austin) ;2018 *{{vlagikoon|AZE}} [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] (Bakoe) *{{vlagikoon|ESP}} [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|FRA}} [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] (Le Castellet) *{{vlagikoon|GER}} [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] (Hockenheim) *{{vlagikoon|HUN}} [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|ITA}} [[2018 Italiaanse Grand Prix|Italië]] (Monza) *{{vlagikoon|SIN}} [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] (Singapoer) *{{vlagikoon|RUS}} [[2018 Russiese Grand Prix|Rusland]] (Sotsji) *{{vlagikoon|JPN}} [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] (Suzuka) *{{vlagikoon|BRA}} [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] (São Paulo) *[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] (Yas) |Kolom3= ;2019 *{{vlagikoon|AZE}} [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] (Sakhir) *{{vlagikoon|CHN}} [[2019 Chinese Grand Prix|China]] (Shanghai) *{{vlagikoon|ESP}} [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|MCO}} [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] (Monte Carlo) *{{vlagikoon|KAN}} [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] (Montréal) *{{vlagikoon|FRA}} [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] (Le Castellet) *{{vlagikoon|GBR}} [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|HUN}} [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|RUS}} [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] (Sotsji) *{{vlagikoon|MEX}} [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] (Meksikostad) *[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] (Yas) ;2020 *[[Beeld:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|20px|rand|Vlag van Stiermarken]] [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarke]] (Spielberg) *{{vlagikoon|HUN}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] (Mogyoród) *{{vlagikoon|GBR}} [[2020 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|ESP}} [[2020 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|BEL}} [[2020 Belgiese Grand Prix|België]] (Spa) *[[Beeld:Flag of Tuscany.svg|20px|link=Toscane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toska]] (Scarperia e San Piero) *{{vlagikoon|GER}} [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifel]] (Nürburg) *{{vlagikoon|POR}} [[2020 Portugese Grand Prix|Portugal]] (Algarve) *[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna]]&nbsp;(Imola) *{{vlagikoon|TUR}} [[2020 Turkse Grand Prix|Turkye]] (Istanboel) *{{vlagikoon|BHR}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] (Sakhir) ;2021 *{{vlagikoon|BHR}} [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] (Sakhir) *{{vlagikoon|POR}} [[2021 Portugese Grand Prix|Portugal]] (Algarve) *{{vlagikoon|ESP}} [[2021 Spaanse Grand Prix|Spanje]] (Barcelona) *{{vlagikoon|GBR}} [[2021 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|RUS}} [[2021 Russiese Grand Prix|Rusland]] (Sotsji) *[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[2021 São Paulo Grand Prix|São Paulo]] (São Paulo) *{{vlagikoon|QAT}} [[2021 Katarse Grand Prix|Katar]] (Lusail) *{{vlagikoon|SAU}} [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] (Djedda) ;2022 en 2023 * Geen oorwinnings ;2024 *{{vlagikoon|GBR}} [[2024 Britse Grand Prix|Brittanje]] (Silverstone) *{{vlagikoon|BEL}} [[2024 Belgiese Grand Prix|België]] (Spa) ;2025 * Geen oorwinnings ;2026 *[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Barcelona-Katalonië]] }} == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2007 tot 2020 === {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center; font-size:80%;" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes | [[McLaren]] <br />MP4-22 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br />FO 108T 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br />2 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VST]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />3 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#cfcfff"| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]]<br />9 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#cfcfff"| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />5 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2 |bgcolor="#cfcfff"| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />4 |bgcolor="#ffffbf"| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />7 | | | | |style="background:#dfdfdf"| '''{{Silwer}}''' |style="background:#dfdfdf"| '''109''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes | [[McLaren]] <br />MP4-23 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br />FO 108V 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />5 |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />13 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />3 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />2 |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]]<br />1 |bgcolor="#efcfff"| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]]<br />10 |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1 |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]]<br />2 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3 |bgcolor="#cfcfff"| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />12{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />5 | | | |style="background:#ffffbf"| '''{{Goud}}''' |style="background:#ffffbf"| '''98''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes | [[McLaren]] <br />MP4-24 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br />FO 108W 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[2009 Australiese Grand Prix|<span style="color: #fff;">AUS</span>]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />7 ‡ |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />4 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />9 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]]<br />12 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />13 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]]<br />16 |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />18 |bgcolor="#ffffbf"| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />12{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />3 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3 |bgcolor="#efcfff"| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} | | | | |style="background:#efefef"| '''5''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes |[[McLaren]]<br/>MP4-25 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>FO 108X 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffdf9f"| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />6 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |bgcolor="#ffffbf"| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />1 |bgcolor="#ffffbf"| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]]<br />2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |'''4''' |'''240''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes |[[McLaren]]<br/>MP4-26 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>FO 108Y 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfdfdf"| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2 |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />8 |bgcolor="#ffffbf"| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1 |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />4 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br />6 |bgcolor="#efcfff"| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br />4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br />4 |bgcolor="#ffffbf"| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />5 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br />7 |bgcolor="#ffffbf"| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />1 |bgcolor="#efcfff"| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small> | | |'''5''' |'''227''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |Vodafone McLaren <br/>Mercedes |[[McLaren]]<br/>MP4-27 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>FO 108Z 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />8 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />8 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1 |bgcolor="#cfcfff"| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />19 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />8 |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />10 |bgcolor="#dfffdf"| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />4 |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />1 |bgcolor="#efcfff"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |'''4''' |'''190''' |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] | Mercedes-AMG F1 W04 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>FO 108Z 2.4 [[V8-enjin|V8]] |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>3 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>5 |bgcolor="#cfcfff"| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>12 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br/>5 |bgcolor="#efcfff"| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br/>6 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>7 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor="#dfffdf"| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 | | | '''4''' | '''189''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W05 Hybrid |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106A Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |bgcolor="#efcfff"| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1 |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor="#efcfff"| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor="#efcfff"| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1 | | |style="background:#ffffbf"| '''{{goud}}''' |style="background:#ffffbf"| '''384''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |[[Mercedes F1 W06 Hybrid|Mercedes-AMG F1 W06 Hybrid]] |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] PU106B Hybrid 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#efcfff"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>1 |bgcolor="#ffffbf"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>2 |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} | | !style="background:#FFFFBF;"| {{goud}} !style="background:#FFFFBF;"| 381 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W07 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M07 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf|[[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|[[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />7 |bgcolor=dfdfdf|[[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />2 |bgcolor=efcfff|[[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|[[2016 Europese Grand Prix|AZE]]<br />5 |bgcolor=ffffbf|[[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1 |bgcolor=ffffbf|[[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />1 |bgcolor=ffdf9f|[[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|[[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3 |bgcolor=efcfff|[[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br /><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />3 |bgcolor=ffffbf|[[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />1{{Pictogram poleposition}} !style="background:#DFDFDF;"| {{silwer}} !style="background:#DFDFDF;"| 380 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W08 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M08 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />4 |bgcolor=ffffbf|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7 |bgcolor=ffffbf|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />4 |bgcolor=ffffbf|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4 |bgcolor=ffffbf|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />9 |bgcolor=dfffdf|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />4 |bgcolor=dfdfdf|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />2 | !style="background:#FFFFBF;"| {{goud}} !style="background:#FFFFBF;"| 363 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W09 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M09 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf|[[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf|[[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|[[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>DNF |bgcolor=dfdfdf|[[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|[[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VST]]<br/>3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|[[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf|[[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|[[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} !style="background:#FFFFBF;"| {{goud}} !style="background:#FFFFBF;"| 408 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W10 EQ Power+ |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M10 EQ Power+ 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />1 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />1 |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />2 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />1 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />9{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1 |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />2 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />1 |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />7 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} !style="background:#FFFFBF;"| {{goud}} !style="background:#FFFFBF;"| 413 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W11 EQ Performance |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />4 |bgcolor=ffffbf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br />2{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=DFFFDE| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />1 |bgcolor=ffffbf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br />1 |[[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />Siek |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />3 | | | | !style="background:#FFFFBF;"| {{goud}} !style="background:#FFFFBF;"| 347 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Inskrywer ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Plek ! Punte |} === 2021 - tans === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:75%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W12 E Performance |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M12 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=ffffbf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br />1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />1 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br />7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />15 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br />4 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br/><small>²1</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br />2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br />3 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br />1 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br />5 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br />2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br />1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br />1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br />2 | | !style="background:#DFDFDF;"| {{silwer}} !style="background:#DFDFDF;"| '''387½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes-AMG F1 W13 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]] M13 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''8'''3 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>18 † | | |bgcolor=efefef| '''6''' |bgcolor=efefef| '''240''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes AMG <br/>F1 W14 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M14 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />5 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br />4 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />2 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />8 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />^'''7'''4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />6 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />5 |bgcolor=efcfff| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''5'''<small>DNF</small> |bgcolor=000000 style=color:white| [[2023 Verenigde State Grand Prix|<span style=color:white;>VSA</span>]]<br/>^'''2'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />9 | | |bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |bgcolor=ffdf9f|'''234''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |[[Mercedes AMG Petronas F1-span]] |Mercedes AMG <br/>F1 W15 |[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>9 |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''2'''9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''6'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>2 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''6'''12 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>4 |bgcolor=efefef|'''7''' |bgcolor=efefef|'''223''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/>SF-25 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/>066/15<br/>1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>10 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Chinese Grand Prix|<span style=color:white;>CHN</span>]]<br />^'''1'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>12 |bgcolor=efcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''4'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''7'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>8 |bgcolor=efefef|'''6''' |bgcolor=efefef|'''156''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-26 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/> 067/6 <br/> 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>5 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''2'''0 |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAM|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|HAM|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * ^'''1''' Wenner van die naelren. * † Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hamilton, Lewis}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Engelse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] n1jr3yjmevwvo7xug9093kw2tm26ekv 0 102874 2915842 2909861 2026-07-05T20:00:49Z Jcb 223 2915842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Jenson Button | image = Jenson Button bahrain 2012.jpg | caption = Jenson Button by die [[2012 Bahreinse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|VK}} Brits <small>([[Orde van die Britse Ryk|OBE]])</small> | birth_name = Jenson Alexander Lyons Button | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|1|19|df=y}} | birth_place = Frome, [[Somerset]], [[Engeland]] | Years = 2000–2017 | Old Team = [[WilliamsF1|Williams]], [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Renault F1|Renault]], [[British American Racing|BAR]], [[Honda Racing F1|Honda]], Brawn GP, [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | Car number = 22<ref name="formula1.com">{{cite news |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15372.html |title=FIA entry list reveals driver numbers, confirms Chilton |work=Formula1.com |publisher=Formula One Administration |date=10 Januarie 2014 |access-date=27 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301204807/http://www.formula1.com/news/headlines/2014/1/15372.html |archive-date= 1 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Races = 309 (306 begin) | Championships = 1 ([[2009 Formule Een-seisoen|2009]]) | Wins = 15 | Podiums = 50 | Points = 1235 | Poles = 8 | Fastest laps = 8 | First race = [[2000 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2006 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = [[2012 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last race = [[2017 Monaco Grand Prix]] | Last season = 2016 | Last position = 15de (21 punte) }} '''Jenson Button <small>[[Orde van die Britse Ryk|OBE]]</small>''' (gebore in Frome, [[Somerset]], [[Engeland]] op [[19 Januarie]] [[1980]]) is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer van Engeland. Hy het al vir die spanne [[WilliamsF1|Williams]], [[Benetton Formula-span|Benetton]], [[Renault F1|Renault]], [[British American Racing|BAR]], [[Honda Racing F1|Honda]], Brawn GP en [[McLaren]] gejaag. Sy laaste F1-wedren was die [[2017 Monaco Grand Prix]] vir die [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda-renspan]].<ref name="HAT-gids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> [[Lêer:Jenson Button 2024 WEC Fuji.jpg|duimnael|links|200px|'n Onlangse foto van Button, by die 2024 Fuji 6-uur-uithouren]] == Vroeë lewe == Button het op die ouderdom van agt begin kartry en vroeë sukses behaal, voordat hy na motorrenne in die Britse Formule Ford-kampioenskap en die Britse Formule 3-kampioenskap gevorder het. Hy het vir die [[2000 Formule Een-seisoen|2000-seisoen]] eers in F1 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] gejaag. Die volgende jaar het hy oorgeskakel na [[Benetton Formula|Benetton]], wat aan die begin van die [[2002 Formule Een-seisoen|2002-seisoen]] die [[Renault F1|Renault-span]] geword het, en toe vir die [[2003 Formule Een-seisoen|2003-seisoen]] verskuif hy na [[British American Racing|BAR]]. Hy het derde in die 2004 Wêreldjaerskampioenskap geëindig, voordat hy tot negende in die [[2005 Formule Een-seisoen|2005-kampioenskap]] geval het. BAR is daarna herdoop en het die [[Honda Racing F1|Honda-span]] geword vir die 2006-seisoen, waartydens Button sy eerste Grand Prix by die [[2006 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gewen het, ná 113 wedrenne. == Formule Een-loopbaan == === Williams (2000) === [[Lêer:Williams FW22 - Donington Park.JPG|duimnael|links|160px|Button se Williams FW22 by die Donington Grand Prix-uitstalling.]] In November 1999 het Button sy [[McLaren]]-toetsuitnodiging by die [[Silverstone-renbaan]] in 'n MP4/13- motor vervul en die spaneienaar Ron Dennis duidelik beïndruk. Hy het ook vir die [[Prost Grand Prix|Prost-span]] by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Circuit de Catalunya]] getoets nadat die spaneienaar [[Alain Prost]] beïndruk was met Button se vermoë en hom gevra het om te kom toets.<ref name="InterviewTimes03">{{cite news|url=https://www.thetimes.com/article/the-big-interview-jenson-button-mx875hrjh3b|title=The big interview: Jenson Button|last1=Naughton|first1=Philippe|date=26 January 2003|work=[[The Times]]|access-date=30 December 2010|last2=Fleming|first2=Sam|last3=Hipwell|first3=Deirdre|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201100/https://www.thetimes.co.uk/article/the-big-interview-jenson-button-mx875hrjh3b|url-status=live}}</ref>{{Sfn|Couldwell|2010|pp=206–208}} Prost het Button 'n plek by sy F3000-groep aangebied voordat hy vir een seisoen sy F1-span se toetsbestuurder geword het om voor te berei vir mededingende renjaag. Button kon hom nie verbind nie omdat Prost nie bereid was om die belofte van 'n F1-sitplek na te kom nie.{{Sfn|Button|2017|pp=110–111}} Huysman en Robertson het Dennis se aanbod vir Button om by die McLaren-span aan te sluit en 'n jaerplek van [[Jackie Stewart]], voorsitter van [[Jaguar Racing|Jaguar]], van die hand gewys.<ref name=GuardianApr00>{{cite news|last=Henry|first=Alan|title=Button warned against the Spice world|url=https://www.newspapers.com/newspage/259516164/|work=The Guardian|date=20 April 2000|access-date=14 May 2020|url-status=live|via=Newspapers.com|page=32|archive-date=2 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802033702/https://www.newspapers.com/newspage/259516164/}}</ref> 'n Vakante rensitplek het beskikbaar geraak by die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-span]] na die vertrek van tweemalige CART-kampioen Alessandro Zanardi. === Span Enstone (2001–2002) === ==== Benetton (2001) ==== [[Lêer:Button 2001.jpg|duimnael|regs|Button jaag vir [[Benetton Formula|Benetton]] by die [[2001 Franse Grand Prix]].]] Vir 2001 was Button se spanmaat by Benetton die ervare bestuurder [[Giancarlo Fisichella]], 'n span wat onlangs deur Renault aangekoop is. Sy motor was baie onmededingend as gevolg van 'n gebrek aan kragstuur en perdekrag teenoor die vinniger spanne tesame met 'n gebrek aan voorseisoentoetse en hy is deurgaans deur sy spanmaat uitgestof.<ref name="Tremayne2001">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/buttons-battle-to-rebuild-his-image-677797.html|title=Button's battle to rebuild his image|date=15 Julie 2001|first=David|last=Tremayne|work=The Independent|access-date=22 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713000011/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/buttons-battle-to-rebuild-his-image-677797.html|archive-date=13 July 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/may/26/formulaone.formulaone2001|title=Button's slow road to trouble in paradise|last=Henry|first=Alan|date=26 Mei 2001|work=[[The Guardian]]|access-date=22 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215210145/https://www.theguardian.com/sport/2001/may/26/formulaone.formulaone2001|archive-date=15 December 2019|url-status=live}}</ref> Hy het 17de in die bestuurderskampioenskap geëindig met 'n totaal van twee punte aangeteken; sy beste resultaat was 'n vyfde plek by die Duitse Grand Prix. Sy swak vorm het tot bespiegeling gelei dat hy voor die einde van die jaar vervang sou word;<ref name="Tremayne2001" /> spanhoof, Flavio Briatore, het gesê: "Of hy wys hy is super-goed óf hy verlaat die topvlak van bestuurders" en het hom glo die kans gebied om te vertrek.<ref name="Gordon">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-confident-he-has-talent-to-realise-his-dream-671142.html|title=Button confident he has talent to realise his dream|date=28 September 2001|work=The Independent|first=Ian|last=Gordon|access-date=30 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614091554/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-confident-he-has-talent-to-realise-his-dream-671142.html|archive-date=14 June 2015|url-status=live}}</ref> Briatore het geglo dat Button se onervarenheid gewys het toe hy gesukkel het om sy span te help om 'n mededingende motor op te stel. [6] Sy gebrek aan sukses gekombineer met 'n buitensporige leefstyl het daartoe gelei dat sommige perspublikasies hom 'n "playboy" genoem het.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/3008937/Coulthard-and-Button-find-common-ground.html |title=Coulthard and Button find common ground |date=14 July 2001 |first=James |last=Mossop |work=The Daily Telegraph |access-date=22 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130903005143/http://www.telegraph.co.uk/sport/3008937/Coulthard-and-Button-find-common-ground.html |archive-date=3 September 2013 |url-status=live }}</ref> ==== Renault (2002) ==== [[Lêer:Button Silverstone 2002.jpg|duimnael|Button jaag vir [[Renault F1|Renault]] in die [[2002 Britse Grand Prix]]]] In 2002 is Benetton weer as [[Renault F1|Renault]] hermerk, en [[Jarno Trulli]] het by die span aangesluit as Button se vennoot.<ref name="Edworthy">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/4777741/Formula-One-Button-aims-to-shake-off-playboy-image.html |title=Formula One: Button aims to shake off playboy image |date=12 February 2002 |first=Sarah |last=Edworthy |work=The Daily Telegraph |access-date=22 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902230041/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/4777741/Formula-One-Button-aims-to-shake-off-playboy-image.html |archive-date=2 September 2013 |url-status=live }}</ref> In 'n poging om sy openbare beeld oor die voorseisoen te verbeter,<ref name="ARDBut02" /> het hy sy sosiale lewensgewoontes verander, meer tyd spandeer aan opleiding, en van Robertson en Huysman geskei om by John Byfield se sportbestuurstal aan te sluit nadat Briatore met Button oor Byfield gepraat het.<ref name=F1MagOctober2002>{{cite journal|last=Kabanovsky|first=Alexander|title=Один на один: Переходный возраст|trans-title=One on One: Adolescent Age|journal=Formula 1 Magazine|language=ru|date=October 2002|pages=79–80}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/jenson-button/jenson-formula-1-debut/|title=Jenson: Formula 1 debut|date=20 November 2013|publisher=McLaren|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215180543/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/jenson-button/jenson-formula-1-debut/|archive-date=15 December 2019|access-date=22 April 2025}}</ref> Aan die einde van 2001 het Briatore Button genooi om tien dae op 'n plaas in Kenia deur te bring,<ref name="F1MagOctober2002" /> om kennis te maak met sy maats en fisiese oefeninge te doen om 'n skouer- en rugprobleem uit te skakel wat hom in 2001 gepla het.<ref name=ARDBut02>{{Cite journal|last=Knuston|first=Dan|date=November 2002|title=Pushing All The Right Buttons|url=https://link.gale.com/apps/doc/A90217151/GPS?u=wikipedia&sid=GPS&xid=7d5be2ef.|journal=Auto Racing Digest|volume=30|issue=6|pages=56|url-access=subscription|access-date=22 April 2025|via=Gale General OneFile|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201045/https://galeapps.gale.com/apps/auth?userGroupName=wikipedia&sid=GPS&origURL=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DGPS%26u%3Dwikipedia%26id%3DGALE%7CA90217151%26v%3D2.1%26it%3Dr%26sid%3DGPS%26asid%3D7d5be2ef.&prodId=GPS|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://classic.autosport.com/news/atlasf1-report.php/id/515|title=Button Begins Kenyan Fitness Quest|date=12 December 2001|website=Atlas F1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216081206/http://classic.autosport.com/news/atlasf1-report.php/id/515|archive-date=16 December 2019|access-date=22 April 2025}}</ref> Button het baie tyd saam met sy ingenieurspan spandeer en gevoel daar was 'n beter begrip tussen hulle; Button het homself as “baie selfversekerd” vir die seisoen beskryf.<ref name="Edworthy" /> By die seisoen se tweede wedren in [[2002 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] was hy op pad na sy eerste podium voordat 'n agterveringprobleem in die laaste rondte hom na die vierde plek laat val het. Button se vertonings het aansienlik verbeter sedert 2001 omdat sy motor kragstuur en lanseerbeheer gehad het; hoewel hy dikwels deur Trulli uitgestof is, het hy 'n vinniger wedrenpas getoon om sy meer ervare spanmaat te oortref. Ten spyte van Button se vertonings, en sy begeerte om by Renault te bly, is hy telefonies deur Briatore meegedeel dat die toetsbestuurder [[Fernando Alonso]] hom in 2003 sou vervang.{{Sfn|Button|2017|pp=160–163}} Briatore het kritiek ontvang vir sy besluit, maar het gesê "die tyd sal leer of ek verkeerd is";{{Sfn|Button|2017|pp=160–163}} hy sou Button ook daarvan beskuldig dat hy 'n "lazy playboy" is. In Julie het Button 'n tweejaarkontrak met British American Racing (BAR) geteken met die opsie vir 'n verdere twee jaar daarna om die uittredende [[Olivier Panis]],{{sfn|Henry|2009|pp=70–71, 75}} in vennootskap met die 1997-wêreldkampioen [[Jacques Villeneuve]], te vervang. 'n Belangrike faktor in sy besluit was die kans om saam met David Richards, die [[British American Racing|BAR]]-spanhoof, te werk en hy was beïndruk met die span se langtermynprogram.<ref name="F1MagOctober2002" /><ref>{{cite journal|last1=Noble|first1=Jonathan|last2=Bishop|first2=Matt|title=Button: BAR Offers Title Chance|journal=Autosport|date=27 July 2002|pages=8–9}}</ref> Hy het sewende in die seisoen geëindig met 14 punte.{{Sfn|Hill|2005|p=21}} === Brackley-gebasseerde spanne (2003–2009) === ==== [[British American Racing|BAR]] (2003–2005) ==== ===== 2003 ===== [[Lêer:Jenson button usgp 2004 ontrack.jpg|duimnael|links|Button bestuur vir [[British American Racing|BAR]] by die [[2004 Verenigde State Grand Prix]].]] Button het vroeë vyandigheid van sy nuwe spanmaat Villeneuve in die gesig gestaar, wat gesê het Button "moet in 'n seunsmusiekgroep (''boy band'') wees" en nie met hom gepraat het nie.{{sfn|Button|2017|pp=165–168}} Hul verhouding het nie verbeter na die [[2003 Australiese Grand Prix|eerste wedren in Australië]] nie: Villeneuve moes by die kuipe inkom, maar het 'n ekstra rondte uitgebly en 'n kuipestop gemaak net voor Button sou inkom, wat Button in die kuipelaan laat wag het terwyl Villeneuve se motor gediens is. Villeneuve het dit weens “radioprobleme” geblameer, maar beide Button en Richards het te kenne gegee dat hulle hom nie glo nie. Button het agt punte in die eerste ses wedrenne aangeteken, insluitend 'n vierde plek by die [[2003 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]].{{Sfn|Domenjoz|2003|pp=51, 212, 218}} Sy verhouding met Villeneuve het daarna verbeter weens sy beter vertoning en het gesê die opmerkings is veroorsaak deur interspanveranderings.{{Sfn|Button|2017|pp=165–168}} 'n Hoëspoedongeluk deur Button tydens Saterdag se kwalifisering in [[2003 Monaco Grand Prix|Monaco]] het hom vlugtig bewusteloos gelaat en hy is oornag in die hospitaal gehou. Button wou ondanks die ongeluk nog jaag, maar is op mediese advies deur sy span onttrek. Hy is toegelaat om in die volgende [[2003 Kanadese Grand Prix|Grand Prix in Montreal]] te jaag.{{sfn|Button|2017|pp=170–173}} Button het voortgegaan om beter as sy spanmaat te presteer en dit het gehelp om sy voorheen wankelende reputasie te herbou.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2705685.stm |title=Jenson Button |publisher=BBC Sport |access-date=30 December 2010 |date=26 February 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040416123018/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2705685.stm |archive-date=16 April 2004 |url-status=live }}</ref> Net voor die [[2003 Japannese Grand Prix|laaste wedren in Japan]] het Villeneuve sy plek by BAR verloor, en [[Takuma Sato]] word hierna Button se spanmaat. Button het negende geëindig in die jaerskampioenskap met 17 punte.<ref name="MMagBio">[https://web.archive.org/web/20190406232421/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/jenson-button Jenson Button op www.motorsportmagazine.com]</ref> ===== 2004 ===== Die 2004 seisoen was die eerste waarin Button die meer ervare jaer in sy span was. Hy was ambisieus vir die seisoen en het gesê dat hy konsekwent wil uitdaag vir punte en podiumplekke.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/button-passes-up-spice-boy-trappings-in-pursuit-of-podium-708ccxkrs79|title=Button passes up spice boy trappings in pursuit of podium|date=29 January 2004|first=Kevin|last=Eason|work=[[The Times]]|access-date=30 December 2010|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201102/https://www.thetimes.co.uk/article/button-passes-up-spice-boy-trappings-in-pursuit-of-podium-708ccxkrs79|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste podium in die tweede wedren van die jaar behaal—derde plek by die Maleisiese Grand Prix. Hy het dit twee weke later opgevolg met nog 'n derde plek in [[2004 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]]. In die volgende wedren op [[2004 San Marino Grand Prix|Imola]] het hy sy eerste voorwegspringplek ingeneem en tweede na [[Michael Schumacher]] geëindig.{{Sfn|Button|2017|pp=179–180}} Hy het 10 podiums in 18 wedrenne behaal, met geen punte in drie renne.<ref name="Results" /> Button het derde in die Bestuurderskampioenskap geëindig en BAR gehelp om tweede plek in die vervaardigerskampioenskap in te neem.{{Sfn|Hill|2005|p=21}} In Augustus 2004 het Button in 'n kontrakdispuut gewikkel geraak. Op 5 Augustus het Button gekies om [[British American Racing|BAR]] te verlaat en 'n tweejaarkontrak geteken om na Williams terug te keer.{{sfn|Henry|2005|pp=178–181}} Hy het dit gedoen omdat BAR nie 'n vervaardigerspan was nie, maar Williams was in 'n vennootskap met BMW en hy het gevoel hulle kan hom help om die Bestuurderskampioenskap te wen.{{Sfn|Button|2017|pp=182–183}} Dit was verbasend, want Button het sy beste seisoen tot nog toe geniet, terwyl Williams gesukkel het. [[British American Racing|BAR]] het volgehou hulle het die reg om hul opsie uit te oefen om Button te behou. Sy bestuur het aangevoer dat die BAR-opsie nie geldig is nie omdat dit 'n klousule bevat wat hom toelaat om te vertrek as BAR die gevaar loop om hul Honda-enjins te verloor. Hulle het gevoel die nuwe kontrak wat in die middel van die jaar vir Honda onderteken is om enjins aan BAR te verskaf, was nie definitief nie, en daarom was Button vry om te verskuif.<ref name="contract">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3541518.stm|title=Will team switch undo Button?|date=6 August 2004|first=Andrew|last=Benson|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=31 December 2010|archive-date=31 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064305/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/3541518.stm|url-status=live}}</ref><ref name="BARcontract">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3746818.stm |title=BAR win Button contract dispute |date=20 October 2004 |publisher=[[BBC Sport]] |access-date=31 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060331002411/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3746818.stm |archive-date=31 March 2006 |url-status=live }}</ref> Die dispuut het na Formule 1 se "Contract Recognition Board" gegaan, wat op 20 Oktober ten gunste van BAR beslis het en Button gedwing het om by die span aan te bly.<ref name="BARcontract" /> Button het gevolglik van sy bestuurder John Byfield geskei en gesê hy was swak ingelig.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-changes-manager-after-williams-affair-15086.html|title=Button changes manager after Williams affair|first=Alastair|last=Moffitt|work=The Independent|date=1 January 2005|access-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502104819/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/button-changes-manager-after-williams-affair-15086.html|archive-date=2 May 2019|url-status=live}}</ref> Hy het sy vriend Richard Goodard aangestel om hom te bestuur,{{Sfn|Button|2017|pp=182–183}} en 'n persoonlike assistent aangestel om sy sake te herstruktureer.<ref name=F1RMagJul09>{{cite journal|last=Allen|first=James|title=The Renaissance of Jenson Button|url=http://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/racing/2009/07.2009.pdf|journal=F1 Racing|date=July 2009|access-date=4 May 2020|pages=43–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20200504205215/http://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/racing/2009/07.2009.pdf|archive-date=4 May 2020|url-status=live|issn=1361-4487}}</ref> ===== 2005 ===== [[Lêer:Jenson Button 2005 Canada 2.jpg|duimnael|regs|Button het voor weggespring by die [[2005 Kanadese Grand Prix]].]] Ten spyte van die vete het Button daarop aangedring dat hy [[British American Racing|BAR]] se volle steun gehad het,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4178779.stm |title=Button retains BAR team backing |date=16 January 2005 |publisher=BBC Sport |access-date=2 January 2011 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064307/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/4178779.stm |url-status=live }}</ref> en was optimisties vir die [[2005 Formule Een-seisoen|2005 seisoen]].<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2005/1/2540.html|title=BAR drivers target first win with 007|date=16 January 2005|publisher=formula1.com|access-date=2 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006163236/http://www.formula1.com/news/headlines/2005/1/2540.html|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> Hy kon nie die regulasieveranderinge rakende aerodinamika goed hanteer nie en sy motor was gevolglik nie vinnig genoeg nie.<ref name=DTSep05>{{cite news|last=Garside|first=Kevin|title=Button wins his freedom for £18m|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2365562/Button-wins-his-freedom-for-18m.html|work=The Daily Telegraph|date=20 September 2005|access-date=14 August 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201044/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2365562/Button-wins-his-freedom-for-18m.html|url-status=live}}</ref> Button is van die derde plek by die [[2005 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]] gediskwalifiseer nadat wedrenondersoekers gevind het dat sy motor 'n tweede brandstoftenk in die hoof een het, wat sy motor ondergewig gelaat het wanneer dit gedreineer is. Die FIA Internasionale Appèlhof het Button en sy span gevolglik uit die volgende twee wedrenne geskors. Ná sy terugkeer het hy heel voor gekwalifiseer in [[2005 Kanadese Grand Prix|Montreal]], maar gebots ná hy 'n fout begaan het terwyl hy derde gelê het.{{sfn|Henry|2009|pp=117–119, 174}} Na die [[2005 Verenigde State Grand Prix]] het Button in al die oorblywende wedrenne punte aangeteken met twee derde plekke in [[2005 Duitse Grand Prix|Duitsland]] en [[2005 Belgiese Grand Prix|België]] om die seisoen in die negende plek met 37 punte af te sluit.<ref name="MMagBio" /> Vir die tweede agtereenvolgende jaar het Button kontrakgeskille gehad waarby BAR en Williams betrokke was. Button het 'n voorafkontrak geteken om vir Williams in 2006 te ry, maar hy het nou geglo dat sy vooruitsigte om sy eerste Grand Prix-oorwinning te behaal beter by BAR sou wees, en dat sy Williams-kontrak nie bindend was nie.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4725623.stm |title=I'm not tied to Williams – Button |date=28 July 2005 |publisher=BBC Sport |access-date=2 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060826214953/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4725623.stm |archive-date=26 August 2006 |url-status=live }}</ref> [[Frank Williams]] het volgehou die kontrak was ten volle bindend, en dat daar “absoluut geen omdraaikans” sou wees nie; sy span het vereis dat Button sekere kontraktuele verpligtinge met borge nakom.<ref>{{cite web|last=Dodgins|first=Tony|title=Button Undone|url=https://www.autosport.com/motorsport/feature/218/button-undone|work=Autosport|date=3 August 2005|access-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514160841/https://www.autosport.com/motorsport/feature/218/button-undone|archive-date=14 May 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4727277.stm|title=Williams defiant in Button tussle|date=29 July 2005|publisher=BBC Sport|access-date=2 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060223101941/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/4727277.stm|archive-date=23 February 2006|url-status=live}}</ref>Na 'n paar weke se samesprekings het Williams ingestem om Button vry te stel in ruil vir 'n geraamde £18 miljoen aan vergoeding.<ref name="DTSep05" /><ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.com/article/button-gets-his-wish-as-williams-end-pursuit-kr3kz9tt0z6|title=Button gets his wish as Williams end pursuit|date=20 September 2005|work=[[The Times]]|first=Kevin|last=Eason|access-date=2 January 2011|url-access=subscription|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201057/https://www.thetimes.co.uk/article/button-gets-his-wish-as-williams-end-pursuit-kr3kz9tt0z6|url-status=live}}</ref> ==== Honda (2006–2008) ==== ===== 2006 ===== [[Lêer:Jenson Button 2006 Canada.jpg|duimnael|regs|Button bestuur die Honda RA106 waarmee hy in die [[2006 Hongaarse Grand Prix]] geseëvier het.]] BAR is voor 2006 na [[Honda Racing F1|Honda]] herdoop na 'n uitkoop deur die Japannese vervaardiger en Button het 'n spanmaat van die ervare [[Rubens Barrichello]] geword.<ref name="DTJun06" /> Honda het aan Button gelyke status gegee en hy sou geen voorkeurbehandeling saam met Barrichello ontvang nie.<ref>{{cite web|last=Noble|first=Jonathan|title=Button and Barrichello to Get Equal Status|url=https://www.autosport.com/f1/news/47129/button-and-barrichello-to-get-equal-status|work=Autosport|date=22 September 2005|access-date=14 August 2020}}</ref> Die nuwe span het goed gevaar in toetse, aangehelp deur die ekstra hulpbronne wat nou van Honda beskikbaar was, en Button was vol vertroue in die motor.<ref name=DTJun06>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2331228/Patient-Button-finds-the-car-to-break-his-duck.html|title=Patient Button finds the car to break his duck|first=Kevin|last=Garside|work=The Daily Telegraph|date=26 June 2006|access-date=3 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903000950/http://www.telegraph.co.uk/sport/2331228/Patient-Button-finds-the-car-to-break-his-duck.html|archive-date=3 September 2013|url-status=live}}</ref> Hy was gefrustreerd omrede hy nie sy toenemende ervaring en selfvertroue in 2005 in sukses kon omskakel nie, maar was opgewonde oor Honda se motor- en enjinontwikkeling wat uitdagings vir renoorwinnings moontlik sou maak.{{Sfn|Button|2017|p=188}} Button het punte in vyf van die eerste elf wedrenne aangeteken, derde geëindig by die tweede ronde, die [[2006 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]], en die voorwegspringplek vir die volgende [[2006 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]].<ref name=Results>{{cite web|title=Jenson Button Results|url=https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=21 November 2021|archive-date=17 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017122549/https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results|url-status=live}}</ref> Die eerste oorwinning van sy loopbaan was by 'n reëndeurdrenkte [[2006 Hongaarse Grand Prix]] vanaf die 14de posisie – die 113de Grand Prix-begin van sy loopbaan.{{sfn|Hamilton|2020|p=216}} Button het vierde of vyfde by elk van die volgende vyf wedrenne geëindig en die seisoen afgesluit met 'n podiumplek by die laaste rondte in [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]]. Oor die laaste ses wedrenne van die seisoen het hy meer punte (35) as enige ander jaer aangeteken.<ref name="f1f2006stats">{{cite web | title = F1 2006 review: stats | publisher = F1Fanatic.co.uk | year = 2006 | url = http://www.f1fanatic.co.uk/2006/11/05/f1-2006-stats-review/ | access-date = 12 August 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120213235448/http://www.f1fanatic.co.uk/2006/11/05/f1-2006-stats-review/ | archive-date = 13 February 2012 | url-status = live }}</ref> ===== 2007 ===== [[Lêer:Jenson Button 2007 Britain.jpg|duimnael|links|Button ry vir [[Honda Racing F1|Honda]] by die [[2007 Chinese Grand Prix]].]] In 2007 het Button weer vir Honda langs Barrichello gejaag. Hy kon nie deelneem aan voorseisoentoetse nie as gevolg van twee haarlynfrakture aan sy ribbes, wat hy in 'n kart-voorval laat in 2006 opgedoen het.<ref>{{cite web|title=Button hurts himself while karting|url=http://www.grandprix.com/ns/ns17804.html|date=27 November 2006|publisher=GrandPrix.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016133203/http://www.grandprix.com/ns/ns17804.html|archive-date=16 October 2015|access-date=2 February 2016}}</ref> Sy Honda RA107-motor het 'n aerodinamiese wanbalans gehad weens 'n gebrek aan greep nadat Shuhei Nakamoto aangestel is as Senior Tegniese Direkteur ná die vertrek van Geoff Willis.{{sfn|Henry|2009|p=133}}{{Sfn|Button|2017|p=200}}<ref>{{cite news|last=Garside|first=Kevin|title=Ross Brawn coup is on the Button for Honda|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2325571/Ross-Brawn-coup-is-on-the-Button-for-Honda.html|work=The Daily Telegraph|date=12 November 2007|access-date=14 June 2020|url-status=live|archive-date=14 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614093601/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/kevingarside/2325571/Ross-Brawn-coup-is-on-the-Button-for-Honda.html}}</ref> Sy jaar het slegter verloop as 2006, hy het in die bondel van die veld gery en gewoonlik buite die toptien gekwalifiseer. Hy het gedurende die seisoen ses punte aangeteken, en eindig 15de algeheel met 'n beste uitslag van vyfde by die reëndeurdrenkte [[2007 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]].<ref name="MMagBio" /> ===== 2008 ===== Button het vir 2008 by Honda gebly, saam met spanmaat Barrichello. Hy en 'n groep vriende het na [[Lanzarote]] vertrek om 'n basis te vestig om vir die komende seisoen te oefen. Button was selfversekerd sedert die tegniese direkteur Ross Brawn Honda se spanhoof geword het en hy van die windtonnelontwerpe van die motor gesien het.{{Sfn|Button|2017|pp=203–204}} Button het daardie jaar saam met die menslike prestasie-afrigter, Michael Collier, begin werk. Die Honda RA108 was nie mededingend nie, en hy kon slegs drie punte aanteken nadat hy sesde by die [[2008 Spaanse Grand Prix]] geëindig het.{{Sfn|Button|2017|pp=203–204}} Op die oggend van 4 Desember 2008 het die 2007–2008 finansiële krisis veroorsaak dat Honda aan F1 onttrek het, wat Button se kanse op 'n rit in 2009 daarvan afgehang het of die span 'n koper sal kry.<ref name="GuardianApr09">{{cite news|last=Hamilton|first=Maurice|title=Jenson Button: A driver reborn|url=https://www.theguardian.com/sport/2009/apr/12/jenson-button-brawn-formula-one-interview|work=The Guardian|date=11 April 2009|access-date=21 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306174517/http://www.theguardian.com/sport/2009/apr/12/jenson-button-brawn-formula-one-interview|archive-date=6 March 2016}}</ref>{{sfn|Henry|2009|p=142}}{{Sfn|Button|2010|pp=3–7}} Hy het 'n aanbod om vir [[Red Bull Racing]] se juniorspan [[Toro Rosso]] te ry, van die hand gewys omdat hulle nie vir hom 'n podiumwennende motor sou gee nie en hulle ook borgskapfinansiering van hul renjaers wou hê.{{Sfn|Button|2017|p=207}} ==== Brawn GP (2009) ==== Ná die onttrekking van Honda aan die sport in Desember 2008, was Button vir die [[2009 Formule Een-seisoen|2009-seisoen]] sonder 'n span gelaat. In Februarie 2009 het Ross Brawn 'n bestuursuitkoop van Honda gelei, Brawn GP geskep en Button as sy renjaer gewerf. [[Lêer:Jenson Button 2009 Turkey 2.jpg|duimnael|links|Die Brawn BGP 001 motor wat Button bestuur het om die kampioenskap in 2009 te beklink]] Brawn het die Honda-span teen 'n nominale fooi gekoop en dit vroeg in Maart 2009 as Brawn GP herdoop. Button het in 2009 'n kontrak onderteken om vir die span te ry, en het 'n salarisverlaging as deel van die ooreenkoms geneem. Alhoewel hy deur beroepswedders as 'n 100–1 buitestander vir die kampioenskap geplaas is, was Button se Brawn BGP 001- motor vinnig en betroubaar in voorseisoen-toetse in Europa vanweë 'n doeltreffende lugdinamiese pakket, 'n kragtige Mercedes-Benz V8-enjin en gladde bande met goeie greep. Die motor se sitplek is laat sak om hom gemaklik te maak.{{sfn|Button|2010|pp=17–26}} Button het voortgegaan om 'n rekord-gelyke ses van die eerste sewe wedrenne van die 2009-seisoen te wen, wat die Wêreldjaerskampioenskap by die [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] verseker het, nadat hy die hele seisoen met punte voorgeloop het; sy sukses het Brawn GP ook gehelp om die Wêreldvervaardigerskampioenskap te wen. [[Lêer:Jenson Button 2009 Italy 2.jpg|duimnael|regs|Button in die [[2009 Italiaanse Grand Prix]]]] Button het ses van die eerste sewe wedrenne met vier voorste wegspringposisies gewen<ref>{{cite news |title=Jenson Button hails 'monster of a car' after winning sixth race this season|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/jun/08/jenson-button-turkish-grand-prix-victory-formula-one|work=The Guardian|date=8 June 2009|access-date=21 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612021256/http://www.guardian.co.uk/sport/2009/jun/08/jenson-button-turkish-grand-prix-victory-formula-one|archive-date=12 June 2009|url-status=dead}}</ref>{{sfn|Button|2010|p=30}}{{sfn|Jones|2010|pp=118–119}} nadat hy voordeel getrek het uit 'n dubbele diffuser-ontwerp wat hom en die Toyota- en Williams-spanne vinniger as ander gemaak het. Nadat die groot spanne hul eie herkonfigureerde diffusers bekendgestel het, het Button se oorheersing geëindig, met 'n gemiddelde sesde plek in die volgende tien wedrenne en 'n puntetelling van 35 nadat hy 61 punte in die eerste sewe aangeteken het.<ref name=BRDCWinter09>{{cite journal|last=Constanduros|first=Bob|title=Push the Button|url=http://www.brdc.co.uk/assets/Volume_30_No_476952.pdf|journal=BRDC Bulletin|volume=30|issue=4|pages=22–23|date=Winter 2009|access-date=7 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201056/http://www.brdc.co.uk/assets/Volume_30_No_476952.pdf|url-status=live}}</ref> Dit was te wyte aan die span se besteding van 10 persent van sy toegekende £7 miljoen begroting aan die ontwikkeling van die motor en Button se gladde bestuurstyl wat verhoed dat hy hitte in sy bande in koue weer genereer.{{Sfn|Button|2017|pp=229–231}} By die [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] is Button in die kwalifisering belemmer deur 'n swak bandkeuse in die nat weer en kon hy slegs die 14de plek behaal. Sy kampioenskapsveldtog is versterk deur Vettel wat 16de gekwalifiseer het, maar spanmaat en naaste mededinger [[Rubens Barrichello]] het op die voorste wegspringplek gekwalifiseer. In die wedren het Button vyfde geëindig en genoeg punte verdien om die kampioenskap met een rondte oor te verseker.{{efn|Met 169, het Button die tweede meeste wegspronge gemaak voor hy die wêreldjaerskampioen geword het. Slegs [[Nigel Mansell]] (met 176 wegspronge) het Button oortref.<ref>{{cite magazine | date = 22 October 2009 | title = Contents: 169 |magazine= [[Autosport]] | page = 3 | volume = 198 | issue = 4 }}</ref>}}{{sfn|Jones|2010|pp=118–119}} By die laaste wedren van die seisoen, die [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix]], het Button weer agter Barrichello gekwalifiseer, maar kon steeds op die podium in die derde plek eindig.{{sfn|Button|2010|pp=290–299}} In die buiteseisoen het Brawn en spanhoof Nick Fry aan Button meegedeel dat hulle wou hê hy moes 'n verlenging van sy kontrak teken en saam met [[Nico Rosberg]] gepaar word. Button het gevra vir 'n verbintenis tot motorontwikkeling vir 2010 en 'n byna-herhaling van Braun se puik prestasie in die 2009-seisoen. Brawn en Fry het gesê [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] sou Brawn GP uitkoop sonder om vir potensiële borge te soek, wat Button onaantreklik gevind het, en aan sy bestuurder Richard Goodard gesê het dat hy 'n nuwe uitdaging begeer.{{Sfn|Button|2017|pp=249–251}} === McLaren (2010–2017) === [[Lêer:Jenson Button Bahrain 2010 cropped.jpg|duimnael|regs|Button se eerste ren vir [[McLaren]] was die [[2010 Bahreinse Grand Prix]].]] Goodard het die [[McLaren]]-spanhoof, Martin Whitmarsh, gebel om navraag te doen oor 'n renplek vir Button. Whitmarsh het nie geglo dat Button Brawn GP sou verlaat nie, aangesien hulle pas die kampioenskap gewen het; Goodard het McLaren se mededingendheid aan die einde van 2009 genoem en om [[Lewis Hamilton]] (die 2008-wêreldkampioen) se spanmaat te word het by Button aanklank gevind. Onderhandelings het by die span se hoofkwartier in [[Woking]] plaasgevind en 'n driejaar-ooreenkoms is kort daarna met Button onderteken.{{Sfn|Button|2017|pp=251–254}} Button het gesê hy het verskuif omdat hy die motivering en uitdaging wou hê om saam met Hamilton mee te ding,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8369244.stm |title=Hamilton challenge excites Button |date=19 November 2009 |publisher=[[BBC Sport]] |access-date=29 December 2010 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531064318/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8369244.stm |url-status=live }}</ref> maar Whitmarsh het die twee voor die begin van die seisoen gewaarsku dat hy nie enige verhoudingsprobleme tussen hulle sou duld nie.<ref>{{cite journal|last=Straw|first=Edd|title=Jenson Button: Cool and Quick and Oh So Clever|url=https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2010/7/AS08.07.10.pdf|journal=Autosport|volume=201|issue=2|page=54|date=8 July 2010|access-date=4 May 2020|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225062045/https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2010/7/AS08.07.10.pdf|url-status=live}}</ref> ==== 2010 ==== [[Lêer:Button Australia 2010 (cropped).jpg|duimnael|links|Button se eerste oorwinning vir McLaren was by die [[2010 Australiese Grand Prix]]]] Aan die begin van die [[2010 Formule Een-seisoen|2010-seisoen]] het hy na die [[McLaren]]-span oorgestap, saam met sy mede-Britse renjaer [[Lewis Hamilton]]. Button het die [[2010 Australiese Grand Prix|Australiese]] en [[2010 Chinese Grand Prix|Chinese Grands Prix]] in wisselvallige weer gewen om die voortou in die jaerskampioenskap te neem.<ref name="MMagBio" /> Hy het later tweede in [[2010 Turkse Grand Prix|Turkye]] geëindig nadat 'n misverstand met sy span veroorsaak het dat hy teen Hamilton om die oorwinning moes meeding. Dit het sy verhouding met Hamilton vertroebel, wat geglo het dat McLaren Button bevoordeel het. Hy het gevolg met twee podiumplekke en 'n drietal punteplekke om in die stryd om die kampioenskap te bly.{{Sfn|Button|2017|pp=262–264}} Button het by die [[2010 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] uitgeval nadat Vettel hom getref en die verkoeler van sy motor geperforeer het. 'n Tweede plek by [[2010 Italiaanse Grand Prix|Monza]] is gevolg deur 'n vierde plek in beide [[2010 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2010 Japannese Grand Prix|Japan]].{{sfn|Jones|2011|pp=86–106}} Button is wiskundig uitgeskakel van die behoud van die titel met 'n vyfde plek in die wedren en het vyfde in die kampioenskap geëindig met 'n derde plek in [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]].<ref name="MMagBio" />{{sfn|Jones|2011|pp=86–106}} ==== 2011–2012 ==== Nadat hy in 2010 vyfde vir die span geëindig het, het Button die [[2011 Formule Een-seisoen|2011-seisoen]] as naaswenner afgesluit, voordat hy tot vyfde in die [[2012 Formule Een-seisoen|2012-kampioenskap]] geval het. Whitmarsh wou hê Button moes vir die volgende drie jaar by McLaren bly terwyl laasgenoemde in 2013 gesprekke met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gevoer het oor 'n rensitplek.<ref>{{cite news|last=Oricchio|first=Livio|title=Button na mira da Ferrari|trans-title=Button in Ferrari's sights|url=http://esportes.estadao.com.br/blogs/livio-oricchio/button-na-mira-da-ferrari/|work=O Estado de S. Paulo|language=pt|date=18 September 2011|access-date=17 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513183644/http://esportes.estadao.com.br/blogs/livio-oricchio/button-na-mira-da-ferrari/|archive-date=13 May 2020|url-status=live}}</ref> Voor die [[2011 Japannese Grand Prix]] het hy 'n driejaarverlenging van sy kontrak met McLaren onderteken.{{efn|Alhoewel die koerante berig het dat die kontrakverlenging Button £85&nbsp;miljoen in die sak sou bring, het hy later in sy outobiografie ''Life to the Limit'' gemeld dat dit nie die geval was nie.{{sfn|Button|2017|pp=284–289}}}}{{sfn|Button|2017|pp=284–289}} Button was tevrede met die nuwe MP4-27- motor omdat McLaren 'n regulasie-leemte gevind het wat die blaas van uitlaatgasse oor dele van die voertuig verbied het om die afwaartse druk te verbeter. 'n Oorwinning in die seisoen-openende [[2011 Australiese Grand Prix]] en twee tweede plekke by die [[2011 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] en die [[2011 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] was die hoogtepunte van sy eerste helfte van die seisoen.{{sfn|Button|2017|pp=290–292}} Sy algehele prestasie in die eerste sewe wedrenne het gedaal as gevolg van probleme met die opwekking van temperatuur en die korrekte hoeveelheid vastrap in die nuwe Pirelli-kortlewe-voorbande as gevolg van sy gemaklike bestuurstyl en die feit dat hy verskeie kere van remmateriaal verwissel het om die probleem te probeer oplos, maar dit net vererger het.<ref>{{cite web|last=Allen|first=James|title=What's Happened to Jenson Button's Form?|url=http://www.jamesallenonf1.com/2012/06/whats-happened-to-jenson-buttons-form/|publisher=James Allen on F1|date=14 June 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618155739/http://www.jamesallenonf1.com/2012/06/whats-happened-to-jenson-buttons-form/|archive-date=18 June 2012|url-status=dead}}</ref><ref name=AndersonBBC2012>{{cite web|last=Anderson|first=Gary|title=Jenson Button's smooth driving style is costing him points|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18669094|publisher=BBC Sport|date=2 July 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704212235/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18669094|archive-date=4 July 2012|url-status=dead}}</ref> Button het die opstelling van sy motor verander en homself by die bande aangepas om temperatuur te behou vir beter werkverrigting.<ref>{{cite web|last1=Straw|first1=Edd|last2=Beer|first2=Matt|title=Jenson Button says early-summer form slump was due to set-up blind alley|url=https://www.autosport.com/news/report.php/id/101875/|work=Autosport|date=21 August 2012|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823130056/https://www.autosport.com/news/report.php/id/101875/|archive-date=23 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die res van Button se seisoen het hom oorwinnings in [[2012 Belgiese Grand Prix|België]] en [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] en top-vyf-plasings in vyf van die volgende sewe rondes vir vyfde algeheel met 188 punte besorg.{{sfn|Button|2017|pp=298–300}} ==== 2013 ==== [[Lêer:2013 Italian GP - Button.jpg|duimnael|regs|Button bestuur in die [[2013 Italiaanse Grand Prix]]]] Ferrari Bestuurdersakademie-gegradueerde Sergio Pérez het in 2013 by McLaren aangesluit as Button se spanmaat en hul verhouding was werkbaar omdat Pérez haastig by die span aangesluit het.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} McLaren se fabriek kon nie die MP4-28-motor voor die regulasieveranderinge vir 2014 bou nie, maar het van nuuts begin.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} Dit het veroorsaak dat Button 'n onstabiele motor met onderstuur, 'n gebrek aan afwaartse druk en ernstige bandverswakking bestuur het.<ref name=ButtonF1RMay2013>{{cite journal|last=Rowlinson|first=Anthony|title=Button: the slings and arrows of F1 fortune have hit Jenson Button harder and sharper than almost any of his peers. Yet entering his 14th season, he's standing stronger than ever. JB chatted to F1 racing about life, lycra, and being McLaren's out-and-out number one|journal=F1 Racing|issue=207|date=May 2013|pages=48–50|issn=1361-4487}}</ref> Nadat hulle negende geëindig het tydens die seisoenopener, die [[2013 Australiese Grand Prix]], het McLaren komponente van die MP4-27 op die MP4-28 aangebring, wat geen beduidende effek gehad het nie, en Button het voortgegaan om swak resultate dwarsdeur die seisoen te behaal met 'n beste van vierde tydens die laaste ren van die seisoen, die [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]]. Hy was algeheel negende met 73 punte. Button was vroeg in die seisoen in [[2013 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] en [[2013 Monaco Grand Prix|Monaco]] betrokke by aggressiewe bestuur deur sy spanmaat Pérez, wat hom geïrriteer het.{{sfn|Button|2017|pp=302–308}} ==== 2014–2015 ==== [[Lêer:Mclaren MP4-29 Jenson Button 2014 F1 Chinese GP.jpg|duimnael|links|Button ding mee in die [[2014 Chinese Grand Prix]]]] [[Lêer:Button Britain 2015.jpg|duimnael|regs|Button bestuur in die [[2015 Britse Grand Prix]]]] Button het die bepalings van sy kontrak om vir 2014 by McLaren te bly in September 2013 geaktiveer,<ref>{{cite web|last=Galloway|first=James|title=Jenson Button confirms his 2014 McLaren contract is now in place|url=https://www.skysports.com/f1/news/24180/8929692/jenson-button-confirms-his-2014-mclaren-contract-is-now-in-place|publisher=Sky Sports|date=19 September 2013|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921235701/http://www1.skysports.com/f1/news/24180/8929692/jenson-button-confirms-his-2014-mclaren-contract-is-now-in-place|archive-date=21 September 2013|url-status=live}}</ref> maar het oorweeg om 'n sabbatsverlof van F1 te neem na die onverwagse dood van sy pa in Monaco in Januarie 2014.<ref>{{cite news|last=Johnson|first=Daniel|title=Jenson Button admits he considered taking a year out of Formula One after his father's death|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/10595207/Jenson-Button-admits-he-considered-taking-a-year-out-of-Formula-One-after-his-fathers-death.html|work=The Daily Telegraph|date=24 January 2014|access-date=4 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140129012543/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/10595207/Jenson-Button-admits-he-considered-taking-a-year-out-of-Formula-One-after-his-fathers-death.html|archive-date=29 January 2014}}</ref> Button is gepaar met [[Kevin Magnussen]], met wie hy 'n goeie verhouding kon opbou, en die MP4-29- motor het onderstuur gehad as gevolg van 'n gebrek aan voorste afwaartse krag en 'n onstabiele agterkant.{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} Hy het derde geëindig by die seisoen-opener, die [[2014 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], nadat [[Red Bull Racing]]-bestuurder [[Daniel Ricciardo]] gediskwalifiseer is vir 'n oortreding van brandstofverbruik en sy span ook 'n appèl teen die beslissing verloor het.<ref>{{Cite news|last=Stubbings|first=David|date=15 April 2014|title=McLaren keep double podium after Red Bull lose fuel appeal|publisher=GetSurrey|url=http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-keep-double-podium-after-6991593|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418122332/http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-keep-double-podium-after-6991593|archive-date=18 April 2014}}</ref> Dit sou sy laaste loopbaanpodium wees. Button het 'n kwartet van vierde plekke behaal en sewe punte aangeteken vir die agtste plek in die bestuurderskampioenskap met 126 punte.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button profile|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20838134|date=15 January 2014|publisher=BBC Sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060502/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20838134|archive-date=15 December 2014|access-date=5 May 2020}}</ref> Button het tien keer beter as Magnussen gekwalifiseer en twee keer soveel punte aangeteken.<ref name=BUT_2015>{{Cite journal|last=Anderson|first=Ben|date=18 December 2014|title=Why McLaren kept Jenson... Waiting|url=https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2014/12/AS2014.12.18.pdf|journal=Autosport|volume=218|pages=10–15|access-date=5 May 2020|number=12|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225011421/https://porschecarshistory.com/wp-content/old/lib/magazines/autosport/2014/12/AS2014.12.18.pdf|url-status=live}}</ref> Button het onentoesiasties oor F1 geraak en die pers het oor sy toekoms in die sport gespekuleer met gerugte dat [[Fernando Alonso|Alonso]] [[Kevin Magnussen|Magnussen]] se spanmaat in 2015 sou wees. Hy wou by McLaren bly, maar het onseker oor sy loopbaan gevoel en aan homself gesê hy moet op die hede konsentreer en nie oor die toekoms bekommerd wees nie.{{efn|Button se bestuurder Richard Goodard het navrae oor Button se beskikbaarheid van verskeie ander spanne ontvang.<ref>{{cite news|last=Baldwin|first=Alan|title=Button a wanted man, says manager|url=https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/Button-a-wanted-man-says-manager-20141031?|publisher=Wheels24|date=31 October 2014|access-date=3 July 2020|url-status=live|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704040419/https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/Button-a-wanted-man-says-manager-20141031}}</ref>}}{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} Dennis wou nie hê dat Button verder vir McLaren jaag nie, maar mede-spanaandeelhouer Mansour Ojjeh het aan hom gesê Button moet bo Magnussen bly nadat hy die situasie hersien het.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button has no guarantees over 2016 McLaren seat|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/33437682|last=Benson|first=Andrew|date=7 July 2015|publisher=BBC Sport|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709045216/http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/33437682|archive-date=9 July 2015|access-date=5 May 2020}}</ref> Onderhandelinge tussen Button en McLaren-rendirekteur Éric Boullier en spaneienaar Ron Dennis het op 10 Desember met 'n ooreenkoms afgesluit dat Button sal voortgaan met wedrenne.<ref name="BUT_2015" /> Button het ingestem om 'n salarisverlaging te neem,<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Daniel|date=11 December 2014|title=Jenson Button's salary slashed but McLaren driver is 'raring' to fight for world title again|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11288225/Jenson-Buttons-salary-slashed-but-McLaren-driver-is-raring-to-fight-for-world-title-again.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712163928/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11288225/Jenson-Buttons-salary-slashed-but-McLaren-driver-is-raring-to-fight-for-world-title-again.html|archive-date=12 July 2017}}</ref> met sy kontrak wat die opsie vir 'n tweede jaar bevat het; McLaren of Button kon klousules aktiveer om die kontrak na die seisoen te verbreek indien een van die partye dit sou wou hê.{{efn|'n Opsie vir 'n langtermynkontrak was meer gekompliseerd vir Button, omrede die span se uitslae in die 2014-seisoen tot 'n debat gelei het oor elke jaer se sterk- en swakpunte.<ref name="BUT_2015" />}}<ref>{{Cite news|date=1 October 2015|title=Jenson Button to remain at McLaren for 2016 F1 season|work=[[USA Today]]|agency=Associated Press|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2015/10/01/jenson-button-to-remain-at-mclaren-for-2016-f1-season/73133922/|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201103/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2015/10/01/jenson-button-to-remain-at-mclaren-for-2016-f1-season/73133922/|url-status=live}}</ref> Button het in [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] gesukkel as gevolg van 'n onbetroubare en futlose Honda-enjin wat nie goeie reguitlynspoed gehaal het nie,<ref name="MMagBio" /> en vier top-tien en 'n beste resultaat van sesde by die [[2015 Verenigde State Grand Prix]] verseker. Hy kon selde verder as die eerste kwalifiseringsessie vorder en die 16de plek in die Bestuurderskampioenskap met 16 punte behaal.{{Sfn|Button|2017|pp=321–323}} ==== 2016–2017 ==== [[Lêer:Button Bahrain 2016.jpg|duimnael|links|Button neem deel aan die [[2016 Bahreinse Grand Prix]]]] Hy is deur die McLaren-span vir [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] behou na kontraktuele besprekings met Dennis en vergaderings met aërodinamika en ingenieurs by die McLaren Technology Centre (MTC). Button het 'n salarisverhoging van 50 persent ontvang deur vir nog 'n jaar by McLaren te bly.<ref>{{Cite news|last=Johnson|first=Daniel|date=8 October 2015|title=Jenson Button denies retirement talk was a ploy to boost his salary at McLaren|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11920719/Jenson-Button-denies-retirement-talk-was-a-ploy-to-boost-his-salary-at-McLaren.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211131326/http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/jenson-button/11920719/Jenson-Button-denies-retirement-talk-was-a-ploy-to-boost-his-salary-at-McLaren.html|archive-date=11 February 2017}}</ref> Hy het oorweeg om na die Williams-span terug te keer, maar het daarteen besluit.<ref>{{Cite web|title='Jenson Button very nearly joined Williams for 2016' – The F1 Report|url=http://www.skysports.com/f1/news/24180/10268260/jenson-button-very-nearly-joined-williams-in-2015|last=Croft|first=David|date=5 May 2016|publisher=Sky Sports|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506041936/http://www.skysports.com/f1/news/24180/10268260/jenson-button-very-nearly-joined-williams-in-2015|archive-date=6 May 2016|access-date=5 May 2020}}</ref> Sy motor se nuwe Honda-enjin was kragtiger en het hom toegelaat om weer vir punte-uitslae mee te ding, maar betroubaarheid het hom en McLaren steeds belemmer.<ref name="RFBio">{{Cite web|title=Jenson Button biography|url=https://www.racefans.net/jenson-button/|publisher=RaceFans|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201059/https://www.racefans.net/jenson-button/|url-status=live}}</ref> Hy het 15 van die 21 wedrenne daardie jaar voltooi,<ref name=RF2016>{{Cite web|title=2016 F1 season driver rankings #14: Button|url=https://www.racefans.net/2016/12/08/2016-f1-season-driver-rankings-14-button/|last=Collantine|first=Keith|date=8 December 2016|publisher=RaceFans|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201116/https://www.racefans.net/2016/12/08/2016-f1-season-driver-rankings-14-button/|url-status=live}}</ref> en die [[2016 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 'n seisoenhoogtepunt van sesde voltooi.<ref>{{Cite news|last=Finnerty|first=Joe|date=8 July 2016|title=McLaren-Honda's Jenson Button targets British Grand Prix success at Silverstone|publisher=GetSurrey|url=http://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-hondas-jenson-button-targets-11584548|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215014759/https://www.getsurrey.co.uk/sport/other-sport/motorsport/mclaren-hondas-jenson-button-targets-11584548|archive-date=15 February 2020}}</ref> Hy kon daarna nie beter as agtste eindig nie en het sy voltydse loopbaan met 'n suspensiefaling by die [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] beëindig. Button het 15de in die Bestuurderskampioenskap geëindig met 21 punte, vyf keer beter as Alonso geëindig en vier keer hoër gekwalifiseer.<ref name="RF2016" /> Voor die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het hy vir Dennis gesê dat hy beplan om ná die seisoen uit te tree.{{Sfn|Button|2017|pp=325–326}} Dennis het Button gevra om eers te wag, voordat hy teruggekeer het vir samesprekings, waartydens hy gesê het dat hy reeds besluit het.<ref name=F1MagNov16>{{Cite journal|last=Roberts|first=James|date=November 2016|title=Jenson Button The Long Interview|journal=F1 Racing|issue=249|pages=37–43|issn=1361-4487}}</ref> Dennis het voorgestel dat Button 'n sabbatsverlof neem en die besluit om af te tree oorweeg terwyl hy rus, en Button 'n ambassadeur vir McLaren gemaak.{{Sfn|Button|2017|pp=325–326}} Hy sou in die span se simulator by MTC werk, hulle by borgfunksies verteenwoordig en poog om hulle met motorontwikkeling te help.<ref name="F1MagNov16" /> Button is deur McLaren as reserwebestuurder behou met die opsie om in [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] voltyds vir die span te jaag as hy en McLaren daartoe instem.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button turned down two offers to race in F1 for 2017|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/19386871/jenson-button-turned-two-offers-race-f1-2017|last=Saunders|first=Nate|date=15 May 2017|publisher=ESPN|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021034221/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/19386871/jenson-button-turned-two-offers-race-f1-2017|archive-date=21 October 2018|access-date=5 May 2020}}</ref> Hy is as GPDA-direkteur deur [[Romain Grosjean]] vervang.<ref>{{Cite web|title=Grosjean replaces Button as GPDA director|url=https://www.motorsport.com/f1/news/grosjean-replaces-button-as-gpda-director-901685/901685/|last=Noble|first=Jonathan|date=4 May 2017|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304173823/https://www.motorsport.com/f1/news/grosjean-replaces-button-as-gpda-director-901685/901685/|archive-date=4 March 2020|access-date=7 May 2020}}</ref> In April 2017 het Boullier vir Button gevra om in die plek van Alonso (wat op pad was na die Indianapolis 500) by die [[2017 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] te jaag, en hy het eers ingestem nadat Goodard vir hom gesê het daar is geen manier om uit die ooreenkoms te kom nie, want hy is kontraktueel verplig om te ry. Hy het in die span se simulator voorberei in plaas daarvan om in Bahrein te toets, want hy sou niks leer deur nie op 'n nou straatbaan te ry nie.<ref>{{Cite news|last=Brown|first=Oliver|date=26 May 2017|title=Jenson Button: 'I am not in Monaco to say goodbye. I am here to have fun'|work=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2017/05/26/jenson-button-not-monaco-say-goodbye-have-fun/|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117103108/http://www.telegraph.co.uk/formula-1/2017/05/26/jenson-button-not-monaco-say-goodbye-have-fun/|archive-date=17 November 2017}}</ref> Hy het laat in die wedren uitgesak na 'n botsing met Sauber-bestuurder [[Pascal Wehrlein]] wat sy motor beskadig het.{{Sfn|Button|2019|pp=18–22}} Nog vier seisoene saam met McLaren het tot geen verdere oorwinnings gelei nie en hy het aan die einde van 2016 uit Formule Een getree. Hy het 'n eenmalige terugkeer gemaak by die [[2017 Monaco Grand Prix]] om [[Fernando Alonso]] te vervang. Van die 306 wedrenne wat Button begin het, het hy 15 gewen, 8 keer in die voorste posisie gekwalifiseer, 50 podiumplekke behaal en 1 235 kampioenskapspunte aangeteken. In November 2017 is Button as McLaren-reserwebestuurder vervang deur die 2017 FIA Formule Drie Europese kampioen [[Lando Norris]] vir 2018.<ref>{{Cite news|last=de Menezes|first=Jack|date=6 November 2017|title=Lando Norris replaces Jenson Button as McLaren reserve driver with GP3 or F2 move on the horizon|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-grid-2018-lando-norris-mclaren-reserve-driver-replaces-jenson-button-f2-gp3-formula-1-a8040291.html|url-status=live|access-date=5 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413141643/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/f1-grid-2018-lando-norris-mclaren-reserve-driver-replaces-jenson-button-f2-gp3-formula-1-a8040291.html|archive-date=13 April 2020}}</ref> Sy kontrak met McLaren het aan die einde van 2017 sonder hernuwing verstryk, wat hom toegelaat het om op ander renprojekte te fokus.<ref>{{Cite web|title=Jenson Button has been 'brilliant' for McLaren, says Eric Boullier|url=https://www.skysports.com/f1/news/12479/11128955/jenson-button-has-been-brilliant-for-mclaren-says-eric-boullier|last=Galloway|first=James|date=27 November 2017|publisher=Sky Sports|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505125633/https://www.skysports.com/f1/news/12479/11128955/jenson-button-has-been-brilliant-for-mclaren-says-eric-boullier|archive-date=5 May 2020|access-date=5 May 2020}}</ref> === Williams senioradviseur (2021) === In Januarie 2021 het Button weer by Williams aangesluit as 'n senior adviseur op 'n meerjarige ooreenkoms. Hy het hul ren- en Williams Academy -bestuurders op die baan en by die span se hoofkwartier bygestaan en ambassadeurspligte vir die span uitgevoer.<ref>{{cite web|last=Mitchell|first=Scott|title=What Button's Williams return really means|url=https://the-race.com/formula-1/what-buttons-williams-return-really-means/|publisher=The Race|date=22 January 2021|access-date=23 January 2021|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122145018/https://the-race.com/formula-1/what-buttons-williams-return-really-means/|url-status=live}}</ref> Daar is van Button verwag om op die hele span te fokus en nie net op een spesifieke departement nie. Hy kon egter nie Williams se werksperseel betree nie weens reisbeperkings vanuit die Verenigde State.<ref>{{cite web|last=Cooper|first=Adam|title=Williams boss explains the 'huge' impact Jenson Button is having on team|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/williams-boss-explains-the-huge-impact-jenson-button-is-having-on-team|work=Motor Sport|date=7 May 2021|access-date=31 May 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215022/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/williams-boss-explains-the-huge-impact-jenson-button-is-having-on-team|url-status=live}}</ref> Verder het [[Covid-19-pandemie|Covid-19-protokolle]] sy band met die span beperk aangesien hy in die Sky Sports-uitsaaiborrel was.<ref>{{cite web|last1=Noble|first1=Jonathan|last2=Jaeggi|first2=Erwin|title=Button eyes more Williams time in F1 as COVID restrictions ease|url=https://www.motorsport.com/f1/news/button-spend-more-time-williams-2022-season/6979034/|publisher=[[Motorsport.com]]|date=1 January 2022|access-date=1 January 2022|archive-date=1 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101152005/https://www.motorsport.com/f1/news/button-spend-more-time-williams-2022-season/6979034/|url-status=live}}</ref> == Super GT-loopbaan == [[Lêer:No.100 RAYBRIG NSX-GT.jpg|duimnael|regs|Die [[Honda|Honda NSX-GT]] wat Button en Naoki Yamamoto bestuur het vir hul oorwinning in die Super GT-reeks van 2018]] Button het teen omstreeks 2011 in Super GT begin belangstel,<ref name=Metropolis2018>{{Cite web|last=Jarvis|first=Stephan|date=27 April 2018|title=Jenson Button – Super GT Challenger|url=https://metropolisjapan.com/jenson-button-japan-super-gt/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427100239/https://metropolisjapan.com/jenson-button-japan-super-gt/|archive-date=27 April 2018|access-date=13 August 2020|website=Metropolis}}</ref> en samesprekings met Honda het gelei tot sy reeksdebuut by die 2017 Suzuka 1000&nbsp;km in 'n NSX-GT vir Span Mugen saam met spanmaats Hideki Mutoh en Daisuke Nakajima.<ref>{{cite web|last=Saunders|first=Nate|title=Jenson Button to make Super GT debut in August|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/19518500/jenson-button-make-super-gt-debut-august|publisher=ESPN|date=2 June 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828181713/http://www.espn.com/f1/story/_/id/19518500/jenson-button-make-super-gt-debut-august|archive-date=28 August 2018}}</ref> Die trio het 12de geëindig na twee keer se straf en twee pap bande.<ref>{{cite web|last=Thurkal|first=Rachit|title=Suzuka 1000&nbsp;km: Honda wins dramatic race, Button finishes 12th|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/suzuka-1000km-super-gt-honda-wins-dramatic-race-button-12th-945596/3042761/|publisher=motorsport.com|date=27 August 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730121625/https://www.motorsport.com/supergt/news/suzuka-1000km-super-gt-honda-wins-dramatic-race-button-12th-945596/3042761/|archive-date=30 July 2019}}</ref> Hy het ook oorweeg om as 'n derde bestuurder vir Acura Team Penske se IMSA Sportmotorkampioenskapspan te jaag, maar is afgewys.<ref>{{cite web|last=Errington|first=Tom|title=Honda: Button was serious Penske option for IMSA in 2018|url=https://www.autosport.com/imsa/news/132350/honda-button-was-serious-penske-imsa-option|work=Autosport|date=11 October 2017|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805202240/https://www.autosport.com/imsa/news/132350/honda-button-was-serious-penske-imsa-option|archive-date=5 August 2019}}</ref> Button het die volle 2018 Super GT-reeks vir Span Kunimitsu in die nr. 100 GT500-klas Honda NSX-GT saam met Naoki Yamamoto bestuur; Button wou 'n motor met [[Bridgestone]]-bande bestuur en mederenjaers het Yamamoto aanbeveel omdat hy Engels kon praat.<ref name="Metropolis2018" /> Button se span het hom gehelp om beter te kommunikeer, en aan te pas by die reeks en sy kultuur.<ref>{{cite web|title=Button Adjusting to New Culture in Super GT|url=https://sportscar365.com/other-series/super-gt/button-adjusting-to-new-culture-in-super-gt/|publisher=SportsCar365|date=29 March 2018|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813081230/https://sportscar365.com/other-series/super-gt/button-adjusting-to-new-culture-in-super-gt/|archive-date=13 August 2018}}</ref> Hy en Yamamoto het by Sportsland Sugo gewen en twee tweede plekke behaal om die seisoen-eindwedren by Twin Ring Motegi gelyk op punte met die TOM'S- duo van Ryō Hirakawa en Nick Cassidy in te skryf.<ref>{{cite journal|last1=Thurkal|first1=Rachit|last2=Simmons|first2=Marcus|title=Button's Super GT title showdown|url=https://www.pressreader.com/uk/autosport-uk/20181108/281573766709419|journal=Autosport|date=8 November 2018|access-date=5 May 2020|pages=4–5|via=PressReader|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201111/https://www.pressreader.com/uk/autosport-uk/20181108/281573766709419|url-status=live}}</ref> Hy het Hirakawa agter hom gehou om die GT500-titel met drie punte te wen en was die eerste groentjiekampioen sedert Toranosuke Takagi in 2005.<ref>{{cite web|last=Klein|first=Jamie|title=Motegi Super GT: Button, Yamamoto crowned in tense finale|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/motegi-button-champion-yamamoto-finale/3211840/|publisher=motorsport.com|date=11 November 2018|access-date=5 May 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201107/https://www.motorsport.com/supergt/news/motegi-button-champion-yamamoto-finale/3211840/|url-status=live}}</ref> Vir die 2019-seisoen het Button by Team Kunimitsu aangebly as spanmaat van Yamamoto in die hernommerde nr.1 Honda.<ref>{{cite web|last=Cobb|first=Haydn|title=Button, Yamamoto to defend Super GT title with Honda|url=https://www.crash.net/f1/news/911955/1/button-defend-super-gt-title-honda|publisher=Crash|date=11 January 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190111135416/https://www.crash.net/f1/news/911955/1/button-defend-super-gt-title-honda|archive-date=11 January 2019}}</ref> In 'n seisoen vol voorvalle is Button en Yamamoto in die eerste rondte by Okayama uit die voortou geneem,<ref>{{cite web|last=Thurkal|first=Rachit|title=Super GT Okayama 300&nbsp;km Abandoned After 30 Laps Due To Rain|url=https://www.autosport.com/gt/news/142766/collision-wrecks-button-super-gt-opener|work=Autosport|date=14 April 2019|access-date=8 May 2020|url-status=live|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801233615/https://www.autosport.com/gt/news/142766/collision-wrecks-button-super-gt-opener}}</ref> 'n verkeerde tydsberekening van die veiligheidsmotor by die tweede Fuji-ren en 'n swak bandkeuse in die reën by Sugo het die span moontlike oorwinnings gekos.<ref>{{Cite web|title=Cassidy: Fuji safety car cost us second Super GT title|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/cassidy-hirakawa-toms-motegi-defeat/4592132/|last=Klein|first=Jamie|date=3 November 2019|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802000002/https://www.motorsport.com/supergt/news/cassidy-hirakawa-toms-motegi-defeat/4592132/|archive-date=2 August 2020|access-date=8 May 2020}}<br />{{Cite web|title=The race that ended Button and Yamamoto's title defence|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/button-yamamoto-tyre-call-sugo/4546824/|last=Thurkal|first=Rachit|date=24 September 2019|publisher=motorsport.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802003118/https://www.motorsport.com/supergt/news/button-yamamoto-tyre-call-sugo/4546824/|archive-date=2 August 2020|access-date=8 May 2020}}</ref> Die paar het twee podiumplekke by beide Fuji-rondes en 'n sesde plek by Motegi behaal om agtste in die GT500-bestuurderskampioenskap met 37 punte te eindig.<ref>{{cite web|last1=Thurkal|first1=Rachit|last2=Klein|first2=Jamie|title=Button raced with "basically the same car as last year"|url=https://www.motorsport.com/supergt/news/button-same-car-kunimitsu-honda/4592151/|publisher=motorsport.com|date=4 November 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214084738/https://www.motorsport.com/supergt/news/button-same-car-kunimitsu-honda/4592151/|archive-date=14 December 2019}}</ref> In Oktober 2019 het hy die laaste twee wedrenne van die seisoen-afsluiter Deutsche Tourenwagen Masters (DTM) rondte by die Hockenheimring in sy Team Kunimitsu NSX-motor gery as Honda se wild card-inskrywing.<ref>{{cite news|last=Myson|first=Chris|title=Jenson Button to race in DTM finale at Hockenheim|url=https://sportstar.thehindu.com/motorsport/jenson-button-race-dtm-finale-hockenheim-formula-one-f1-deutsche-tourenwagen-masters-kunimitsu-honda/article29362734.ece|work=Sportstar|date=7 September 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921053235/https://sportstar.thehindu.com/motorsport/jenson-button-race-dtm-finale-hockenheim-formula-one-f1-deutsche-tourenwagen-masters-kunimitsu-honda/article29362734.ece|archive-date=21 September 2019}}</ref> Hy het 9de in die eerste wedren en 16de in die tweede geëindig.<ref>{{cite web|last=Aller|first=Tamara|title=Jenson Button: "I'd like to have some more time in the DTM"|url=https://www.touringcartimes.com/2019/10/06/jenson-button-id-like-time-dtm/|publisher=TouringCarTimes|date=6 October 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007104401/https://www.touringcartimes.com/2019/10/06/jenson-button-id-like-time-dtm/|archive-date=7 October 2019}}</ref> Button het nie aan die "Super GT × DTM Dream Race" by Fuji Speedway deelgeneem nie omdat sy kontrak hom nie daartoe verplig het nie,<ref>{{cite web|last=Errington|first=Tom|title=Jenson Button not doing joint DTM/Super GT races at Fuji|url=https://www.autosport.com/dtm/news/146438/button-wont-do-joint-dtmsuper-gt-fuji-races|work=Autosport|date=6 October 2019|access-date=5 May 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009045216/https://www.autosport.com/dtm/news/146438/button-wont-do-joint-dtmsuper-gt-fuji-races|archive-date=9 October 2019}}</ref> en het Super GT ná 2019 verlaat omdat hy nie gereeld van die Verenigde State na Japan wou vlieg nie en ander renreekse wou verken. == Sportmotorloopbaan == [[Lêer:Chevrolet Camaro ZL1 NASCAR - Jenson Button, Jimmie Johnson & Mike Rockenfeller at Dunlop Chicane at the 2023 Le Mans (53368944895).jpg|duimnael|links|Die nr. 24 [[Chevrolet|Chevrolet Camaro]] ZL1 bestuur deur Button, Johnson en Rockenfeller tydens die 2023 24-uur van Le Mans]] Button het sy uithourendebuut tydens die 1999 Spa 24-uur gemaak, waar hy 'n BMW Team Raffanelli [[BMW M3|320i E46]] met David Saelens en Tomáš Enge in die SP-klas gedeel het, en ná 22 rondtes weens 'n brandstoftenklek onttrek het.<ref>{{cite web|last=Santos|first=Adrià|title=Jenson Button vuelve 19 años después a las resistencias de la mano de SMP Racing en el WEC|url=https://formularapida.net/jenson-button-vuelve-19-anos-despues-las-resistencias-mano-smp-racing-wec/|publisher=Formula Rapida|language=es|date=27 April 2018|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217081241/https://formularapida.net/jenson-button-vuelve-19-anos-despues-las-resistencias-mano-smp-racing-wec/|archive-date=17 December 2019}}</ref><ref>{{cite web|last=Bergenhuizen|first=Fabrice|title=Il y a 20 ans, Jenson Button participait aux 24 Heures de Spa|url=http://www.endurance-classic.com/fr/il-y-a-20-ans-jenson-button-participait-aux-24-heures-de-spa/|publisher=Endurance-Info|language=fr|date=21 July 2019|access-date=17 December 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217081242/http://www.endurance-classic.com/fr/il-y-a-20-ans-jenson-button-participait-aux-24-heures-de-spa/|archive-date=17 December 2019}}</ref> Button het ingestem om die grootste deel van die 2018–19 FIA Wêrelduithoukampioenskap te bestuur deur 'n BR Engineering BR1- motor in die Le Mans Prototype 1 (LMP1)-klas met [[Vitaly Petrov]] en Mikhail Aleshin vir SMP Racing te deel.<ref name=S365BUTSMP>{{cite web|last=Lloyd|first=Daniel|title=Button to Make LMP1 Debut with SMP|url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-make-lmp1-debut-with-smp-racing/|publisher=SportsCar365|date=27 April 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725033339/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-make-lmp1-debut-with-smp-racing/|archive-date=25 July 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Goodwin|first=Graham|title=Jenson Button For 2018 Le Mans With SMP Racing?|url=http://www.dailysportscar.com/2018/04/17/jenson-button-for-2018-le-mans-with-smp-racing.html|publisher=DailySportsCar|date=17 April 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103155242/http://www.dailysportscar.com/2018/04/17/jenson-button-for-2018-le-mans-with-smp-racing.html|archive-date=3 November 2019}}</ref> Terwyl hy sy FIA Wêrelduithourendebuut tydens die 2018 24-uur van Le Mans gemaak het, het elektroniese probleme die motor in die orde laat daal voordat die enjin laat in die wedren onklaar geraak het, met Button aan die stuur.<ref>{{cite web|last=Klein|first=Jamie|title=Button laments SMP reliability woes on Le Mans debut|url=https://www.motorsport.com/lemans/news/button-laments-smp-reliability-woes-on-le-mans-debut-1046561/3124258/|publisher=motorsport.com|date=17 June 2018|access-date=29 April 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611233107/https://www.motorsport.com/lemans/news/button-laments-smp-reliability-woes-on-le-mans-debut-1046561/3124258/|archive-date=11 June 2019}}</ref> Hy het vierde geëindig tydens die 6-uur van Fuji en derde tydens die daaropvolgende 6-uur van Shanghai[6] Button het die 1000 Myl van Sebring en 6-uur van Spa-Francorchamps misgeloop weens Super GT-verpligtinge,<ref>{{cite web|last=Lloyd|first=Daniel|title=Button to Miss Sebring, Spa Due to Super GT Conflicts|url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-miss-sebring-spa-because-of-super-gt-clashes/|publisher=SportsCar365|date=10 December 2018|access-date=29 April 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201122/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-to-miss-sebring-spa-because-of-super-gt-clashes/|url-status=live}}</ref> en die 2019 24 Uur van Le Mans omdat sy verloofde op die punt was om geboorte te skenk aan hul eerste kind.<ref name=MSportApr19>{{cite web|last=Kanal|first=Samarth|title=Jenson Button scraps Le Mans plans|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/sports-cars/jenson-button-scraps-le-mans-plans|work=Motor Sport|date=22 April 2019|access-date=29 April 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201047/https://www.motorsportmagazine.com/articles/sports-cars/jenson-button-scraps-le-mans-plans|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Hertz Team Jota - Porsche 963 -38 (53815737678).jpg|duimnael|regs|Die nr. 38 [[Porsche|Porsche 963]] bestuur deur Button, Hanson en Rasmussen in die 2024 24-uur van Le Mans]] Hy het sy Britse GT-debuut in die 2020-seisoen se laaste rondte, die drie-uurlange Silverstone 500, gemaak, en die nr. 3 Jenson Team Rocket RJN McLaren 720S GT3 met mede-spaneienaar Chris Buncombe bestuur.<ref>{{Cite web|last=Goodwin|first=Graham|date=14 October 2020|title=Jenson Button Joins British GT Grid For Silverstone 500|url=http://www.dailysportscar.com/2020/10/14/jenson-button-joins-british-gt-grid-for-silverstone-500.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201107/http://www.dailysportscar.com/2020/10/14/jenson-button-joins-british-gt-grid-for-silverstone-500.html|archive-date=15 November 2020|access-date=18 October 2020|publisher=DailySportsCar}}</ref> Die twee jaers het die wedren in die 14de plek voltooi.<ref>{{cite web|last=Newbold|first=James|title=Collard and Mitchell claim British GT title with Silverstone win, Button 14th|url=https://www.autosport.com/gt/news/153369/collard-mitchell-claim-british-gt-title-at-silverstone|work=Autosport|date=8 November 2020|access-date=9 November 2020|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115201116/https://www.autosport.com/gt/news/153369/collard-mitchell-claim-british-gt-title-at-silverstone|url-status=live}}</ref> Button het [[Hendrick Motorsports]] se NASCAR Next Gen Chevrolet Camaro ZL1 Garage 56-inskrywing saam met sportmotorbestuurder Mike Rockenfeller en NASCAR-renjaer [[Jimmie Johnson]] tydens die 2023 24-uur van Le Mans bestuur.<ref>{{cite web|last=Ryan|first=Nate|title=Jenson Button joins NASCAR Garage 56 at Le Mans with Jimmie Johnson, Rockenfeller|url=https://motorsports.nbcsports.com/2023/01/28/jenson-button-nascar-garage-56-le-mans-jimmie-johnson-mike-rockenfeller-jeff-gordon-hendrick-motorsports-chevrolet/|publisher=NBC Sports|date=28 January 2023|access-date=28 January 2023|archive-date=28 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128160542/https://motorsports.nbcsports.com/2023/01/28/jenson-button-nascar-garage-56-le-mans-jimmie-johnson-mike-rockenfeller-jeff-gordon-hendrick-motorsports-chevrolet/|url-status=live}}</ref> Die trio het 285 rondtes voltooi en was algeheel 39ste na 'n aandrywingsfout laat in die byeenkoms.<ref>{{cite web|last=DeGroot|first=Nick|title=Garage 56 NASCAR entry completes Le Mans 24 despite late drama|url=https://www.motorsport.com/lemans/news/garage-56-nascar-completes-le-mans-johnson-button-rockenfeller/10481635/|publisher=[[Motorsport.com]]|date=11 June 2023|access-date=11 June 2023|archive-date=11 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611145850/https://www.motorsport.com/lemans/news/garage-56-nascar-completes-le-mans-johnson-button-rockenfeller/10481635/|url-status=live}}</ref> Hy het aan die tien-uur Petit Le Mans (deel van die IMSA SportsCar-kampioenskap) deelgeneem terwyl hy JDC-Miller MotorSports se Porsche 963 saam met Rockenfeller en Tijmen van der Helm bestuur het.<ref>{{Cite web |last=Euwema |first=Davey |date=18 August 2023 |title=Button Joins JDC-Miller for Petit Le Mans |url=https://sportscar365.com/imsa/iwsc/button-joins-jdc-miller-for-petit-le-mans/ |access-date=20 August 2023 |publisher=SportsCar365 |archive-date=18 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230818151041/https://sportscar365.com/imsa/iwsc/button-joins-jdc-miller-for-petit-le-mans/ |url-status=live }}</ref> Die motor het negende weggespring en vyfde geëindig.<ref>{{Cite web |date=16 October 2023 |title=Jenson Button had a blast at the wheel of the Porsche 963 at Petit Le Mans |url=https://www.24h-lemans.com/en/news/jenson-button-had-a-blast-at-the-wheel-of-the-porsche-963-at-petit-le-mans-57937 |access-date=11 November 2023 |publisher=Automobile Club de l'Ouest |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111093930/https://www.24h-lemans.com/en/news/jenson-button-had-a-blast-at-the-wheel-of-the-porsche-963-at-petit-le-mans-57937 |url-status=live }}</ref> Vir die 2024 24-uur van Daytona, het Button by Louis Delétraz, Colton Herta en Jordan Taylor aangesluit in die "Wayne Taylor Racing with Andretti" se nr. 40 Acura ARX-06 GTP-motor,<ref name="barnes">{{cite web|last=Barnes|first=Joey|title=Button, Ericsson complete WTR Andretti's Acura GTP roster for Daytona 24|url=https://www.autosport.com/imsa/news/button-ericsson-complete-wtr-andrettis-acura-gtp-roster-for-daytona-24/10546438/|work=[[Autosport]]|date=15 November 2023|access-date=15 November 2023|archive-date=14 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231114200217/https://www.autosport.com/imsa/news/button-ericsson-complete-wtr-andrettis-acura-gtp-roster-for-daytona-24/10546438/|url-status=live}}</ref> en derde algeheel geëindig.<ref name="bbc">{{Cite news |date=28 January 2024|title=Jenson Button finishes third on Daytona 24 Hours debut |url=https://www.bbc.com/sport/motorsport/68124307 |access-date=29 January 2024 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref> Vir die 2024 24-uur van Daytona het Button by Louis Delétraz, Colton Herta en Jordan Taylor aangesluit om "Wayne Taylor Racing with Andretti" se nr. 40 Acura ARX-06 GTP-motor te deel,<ref name="barnes" /> en derde algeheel geëindig.<ref name="bbc" /> Hy het in 2024 na die FIA Wêrelduithoukampioenskap teruggekeer en Team Jota se nr. 38 Porsche 963 met Phil Hanson en Oliver Rasmussen gedeel.<ref>{{Cite web |last=Euwema |first=Davey |date=15 December 2023 |title=Button Completes JOTA Hypercar Lineup |url=https://sportscar365.com/lemans/wec/button-completes-jota-hypercar-lineup/ |access-date=15 December 2023 |publisher=SportsCar365 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215152755/https://sportscar365.com/lemans/wec/button-completes-jota-hypercar-lineup/ |url-status=live }}</ref> Button het stadiger as sy spanmaats gelyk en was gefrustreerd met die stadiger motors totdat hy in die 24-uur van Le Mans gemakliker voorgekom het.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Sam |date=14 November 2024 |title=Button gets major WEC Cadillac deal – is he quick enough to win? |url=https://www.the-race.com/wec-le-mans/jenson-button-2025-wec-deal-is-he-still-quick-enough-to-win/ |access-date=14 November 2024 |publisher=The Race}}</ref> Hy het die seisoen 19de in die Wêrelduithoukampioenskap afgesluit en vyf punte behaal, insluitend 'n seisoenbeste resultaat van sesde by die 6-uur van Fuji.<ref name="Results" /> Button sal na verwagting by Jota bly vir die 2025 FIA Wêrelduithoukampioenskap en sal die nr. 38 Cadillac V-reeks R deel met Earl Bamber en Sébastien Bourdais in die Hipermotorkategorie nadat die span van vervaardiger van Porsche na Cadillac verander het.<ref>{{Cite web |last=Watkins |first=Gary |date=14 November 2024 |title=Button stays with Jota for factory Cadillac switch in 2025 WEC |url=https://www.autosport.com/wec/news/button-to-contest-wec-in-2025-as-jota-makes-cadillac-switch-from-porsche/10672904/ |access-date=14 November 2024 |website=[[Autosport]]}}</ref><ref>{{cite web|last=Villemant|first=Thibaut|title=Big-name line-up for Button's 'best chance yet' at Le Mans|url=https://www.the-race.com/endurance/big-name-line-up-jenson-button-best-chance-yet-le-mans/|publisher=The Race|date=11 February 2025|access-date=12 February 2025}}</ref> == Volledige renuitslae == === Britse Formule 3 Kampioenskap-uitslae === (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Inskrywer ! scope="col" | Enjin ! scope="col" | Klas ! scope="col" | 1 ! scope="col" | 2 ! scope="col" | 3 ! scope="col" | 4 ! scope="col" | 5 ! scope="col" | 6 ! scope="col" | 7 ! scope="col" | 8 ! scope="col" | 9 ! scope="col" | 10 ! scope="col" | 11 ! scope="col" | 12 ! scope="col" | 13 ! scope="col" | 14 ! scope="col" | 15 ! scope="col" | 16 ! scope="col" | Plek ! scope="col" | Punte |- | [[1999]] !Promatecme UK !Renault Sodemo ! A |style="background:#DFDFDF;"| '''DON'''<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[Silverstone-renbaan|SIL]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFFFBF;"| THR<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| OUL<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| CRO<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| BRH<br />{{small|6}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[Silverstone-renbaan|SIL]]''<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| SNE<br />{{small|11}} |style="background:#DFDFDF;"| ''PEM''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''PEM'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| DON<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[Silverstone-renbaan|SIL]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| THR<br />{{small|Ret}} !style="background:#FFDF9F;"| 3de !style="background:#FFDF9F;"| 168 |- !colspan=22|{{center|{{small|Bron:{{sfn|Henry|2009|pp=27–33}}}}}} |} === Volledige Spa 24-uur uitslae === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Medebestuurders ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | Rondtes<br />voltooi ! scope="col" | Pos. ! scope="col" | Klas<br />Pos. |- style="text-align:center;" ! 1999 |align="left" nowrap| {{flagicon|BEL}} [[BMW]] FINA Team Rafanelli |align="left" nowrap| {{flagicon|BEL}} David Saelens<br />{{flagicon|CZE}} Tomáš Enge |align="left" nowrap| BMW 320i E46<br />[[BMW]] / Rafanelli | SP | 22 | DNF | DNF |} === Volledige Formule Een-uitslae <small>(2000–2017)</small> === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 ! Plek ! Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ! [[BMW]]<br />[[Williams Grand Prix Engineering|Williams F1-span]] ! Williams FW22 ! [[BMW]] E41<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|10}}^† |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=4| ! 8ste ! 12 |- ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ! [[Benetton Formula|Mild Seven<br />Benetton<br />Renault]] ! [[Benetton Formula|Benetton]] B201 ! [[Renault F1|Renault]] RS21<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />14 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />11 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />10 |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|16}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |colspan=4| ! 17de ! 2 |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ! [[Renault F1|Mild Seven<br />Renault<br />F1-span]] ! [[Renault F1|Renault]] R202 ! [[Renault F1|Renault]] RS22<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|12}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|15}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|6}} |colspan=4| ! 7de ! 14 |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 005 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA003E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2003 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |colspan=5| ! 9de ! 17 |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 006 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA004E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |colspan=3| |style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |style="background:#FFDF9F;"| '''85''' |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ! [[Lucky Strike]]<br />BAR Honda ! BAR 007 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA005E<br />3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}}^† |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#000000; color:white"| [[2005 San Marino Grand Prix|{{Kleur|white|SMR}}]]<br />{{small|DSQ}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |colspan=2| ! 9de ! 37 |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ! [[Lucky Strike]]<br />[[Honda Racing F1|Honda Racing<br />F1-span]] ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA106 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA806E<br />2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}}^†{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |colspan=3| ! 6de ! 56 |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ! [[Honda Racing F1]] ! [[Honda]] RA107 ! [[Honda]] RA807E<br />2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|11}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |colspan=4| ! 15de ! 6 |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ! [[Honda Racing F1]] ! [[Honda]] RA108 ! [[Honda]] RA808E 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|13}} |colspan=3| ! 18de ! 3 |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] ! Brawn GP F1-span ! Brawn BGP 001 ! Mercedes FO 108W 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |colspan=4| | align="center" style="background:#FFFFBF;"| '''1ste''' | align="center" style="background:#FFFFBF;"| '''95''' |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-25 ! Mercedes FO 108X 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|3}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |colspan=2| ! 5de ! 214 |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-26 ! Mercedes FO 108Y 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|2}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |colspan=2| |style="background:#DFDFDF;"| '''2de''' |style="background:#DFDFDF;"| '''270''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-27 ! Mercedes FO 108Z 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|14}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|18}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|16}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|6}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|1}}{{Pictogram poleposition}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|5}}{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}} | ! 5de ! 188 |- ! [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ! [[McLaren|Vodafone McLaren Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-28 ! Mercedes FO 108F 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |colspan=2| ! 9de ! 73 |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[McLaren|McLaren Mercedes]] ![[McLaren]] MP4-29 !Mercedes PU106A<br />Hibried 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#FFDF9F;"| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|17}}^† |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|5}} |colspan=2| ! 8ste ! 126 |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MP4-30 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA615H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|16}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|12}} |colspan=2| ! 16de ! 16 |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MP4-31 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA616H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|14}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|18}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|16}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|Ret}} ! 15de ! 21 |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ! [[McLaren|McLaren Honda]] ! [[McLaren]] MCL32 ! [[Honda Racing F1|Honda]] RA617H 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | | |style="background:#EFCFFF;"| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} | | | | | | | | | | | | | | | !NC !0 |- ! colspan="27" |Bron:<ref name=Gert>[https://motorsportstats.com/driver/jenson-button/results Motorsportstats: Jenson Button] Besoek op 15 April 2025</ref> |} † Button kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. === Volledige Super GT uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | 1 ! scope="col" | 2 ! scope="col" | 3 ! scope="col" | 4 ! scope="col" | 5 ! scope="col" | 6 ! scope="col" | 7 ! scope="col" | 8 ! scope="col" | Plek ! scope="col" | Punte |- | [[2017]] !Team Mugen ![[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 | OKA | FUJ | AUT | SUG | FUJ |style="background:#CFCFFF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|12}} | CHA | MOT ! NC ! 0 |- | [[2018]] !nowrap| Team Kunimitsu !nowrap| [[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 |style="background:#DFDFDF;"| OKA<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| FUJ<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| CHA<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| FUJ<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF;"| '''SUG'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| AUT<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| MOT<br />{{small|3}} !style="background:#FFFFBF;"| 1ste !style="background:#FFFFBF;"| 78 |- | [[2019]] !nowrap| Team Kunimitsu !nowrap| [[Honda|Honda NSX-GT]] ! GT500 |style="background:#CFCFFF;"| OKA<br />{{small|15}} |style="background:#FFDF9F;"| FUJ<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| CHA<br />{{small|12}} |style="background:#DFDFDF;"| FUJ<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| AUT<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| SUG<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| MOT<br />{{small|6}} ! 8ste ! 37 |} === 24-uur van Le Mans uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! scope="col" | Jaar ! scope="col" | Span ! scope="col" | Medebestuurders ! scope="col" | Motor ! scope="col" | Klas ! scope="col" | Rondtes<br />voltooi ! Pos. ! Klaspos. |- ! scope="col" | 2018 | align="left"| {{vlagikoon|RUS}} SMP Racing | align="left"| {{vlagikoon|RUS}} Mikhail Aleshin<br />{{vlagikoon|RUS}} [[Vitaly Petrov]] | align="left"| BR1-AER | LMP1 | 315 | {{Abbr|DNF|Did not finish}} | {{Abbr|DNF|Did not finish}} |- ! scope="col" | 2023 | align="left"| {{vlagikoon|USA}} Hendrick Motorsports | align="left"| {{vlagikoon|USA}} Jimmie Johnson<br />{{vlagikoon|GER}} Mike Rockenfeller | align="left"| Chevrolet Camaro ZL1 | Innovative | 285 | 39ste | – |- ! 2024 |align="left"| {{vlagikoon|GBR}} Hertz Team Jota |align="left"| {{vlagikoon|GBR}} Phil Hanson<br />{{vlagikoon|DEN}} Oliver Rasmussen |align="left"| [[Porsche]] 963 | Hypercar | 311 | 9de | 9de |} == Notas == {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Button, Jenson}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Engelse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5tyz6l01xeo6coxume73i3tn6kp4gco 0 103927 2915784 2909244 2026-07-05T16:23:55Z Jcb 223 2915784 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Herman Dirk van Broekhuizen | Beeld = Ds HD van Broekhuizen.jpg | Beeldbeskrywing = Dr. H.D. van Broekhuizen | Beeldonderskrif = Herman Dirk van Broekhuizen | Geboortenaam = Herman Dirk van Broekhuizen | Geboortedatum = [[17 Junie]] [[1871]] | Geboorteplek = Rijssen, [[Overijssel]], [[Nederland]] | Sterftedatum = {{SDEO|1871|6|17|1953|8|4}} | Sterfteplek = [[Pretoria]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]], [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Nederduitsch Hervormd]] | Gemeente = [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivier]], [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]] (NG en NH) | Jare aktief = 1898–1925 | Kweekskool = Stellenbosse [[Kweekskool]] | Sendingwerk = }} Dr. '''Herman Dirk van Broekhuizen''' (Rijssen, [[Overijssel]], [[Nederland]] [[17 Junie]] [[1871]] – [[Pretoria]] [[4 Augustus]] [[1953]]) was een van die vroegste spelers in ’n [[Suid-Afrika]]anse nasionale [[rugby]]span (1896; die naam [[Springbokke]] is eers vanaf 1906 gebruik), ’n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduitse Gereformeerde]] (1898–1917) sowel as die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] (1917–1925), ’n Volksraadslid (1925–1933), Suid-Afrika se spesiale gesant in [[Nederland]] en [[België]] (1933–1941) en ’n [[Afrikaans]]e taalstryder wat hom onvermoeid beywer het vir ’n Afrikaanstalige universiteit in Pretoria. Hy was ook ’n adviseur van die Afrikaanse [[Bybel]]vertaling van 1933. Van Broekhuizen was ’n kleurryke en flambojante figuur wat reeds as jong man die wêreld deurreis het.<ref name="vermaak">{{af}} Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad.</ref> As predikant was hy ’n omstrede figuur weens die politieke inslag van baie van sy preke. Sommige mense het beweer dat hy te veel van ’n politikus was om ’n goeie dominee te kon wees, en te veel van ’n dominee om ’n goeie politikus te kon wees. So het hy in 1899 met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], pleks van aanbly in die [[NG gemeente Pretoria]], waar hy sedert die vorige jaar hulpprediker was, die wapen opgeneem en by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit. Nadat hy in 1900 gevange geneem is, is hy tronkstraf opgelê en drie weke later uit Suid-Afrika verban en, hoewel hy ná die vrede toegelaat is om na die [[Kaapkolonie]] terug te keer, moes hy tot 1907 wag voor hy na [[Transvaal]] kon gaan. In 1914 het ’n vurige preek tydens die [[Maritz-rebellie]] daartoe gelei dat hy 18 maande tronkstraf opgelê is. Ná sy vrylating het hy oorgegaan na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] omdat die kerk waarin hy en sy vader albei predikant was, volgens hom onbevredigend op die Rebellie gereageer het. As politikus het hy gemengde welslae behaal. Sy emosies het glo in die pad gestaan en hy kon nooit leer om partypolitieke dissipline te aanvaar nie, want daarvoor was hy lewenslank te veel van ’n individualis.<ref name="brill">{{nl}} ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1951–1953''. 1954. Leiden: E.J. Brill.</ref><ref>{{af}} [http://www.bronberger.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=1892:die-lief-en-leed-van-oom-paul-se-kleindogters&catid=50:toeka-se-dae&Itemid=76 ''Die lief en leed van oom Paul se kleindogters'']. URL besoek op 29 September 2015.</ref> == Herkoms en skoolonderrig == [[Lêer:Ds H van Broekhuizen.jpg|duimnael|170px|Ds. Hermanus van Broekhuizen, Herman van Broekhuizen se vader, was van 1882 tot sy dood op [[23 Oktober]] [[1894]] die [[NG gemeente Ficksburg]] se tweede leraar.]] [[Lêer:Johanna van Beest van Andel.jpg|links|170px|duimnael|Johanna van Beest van Andel, Herman van Broekhuizen se moeder.]] Van Broekhuizen was die jongste van ds. Hermanus van Broekhuizen en sy vrou, Johanna van Beest van Andel, se vyf kinders. Albei sy ouers was [[Nederland]]ers van geboorte. Sy vader was met sy geboorte om gesondheidsredes tydelik in Nederland waar hy in Rijssen en Oosterbierum in die bediening gestaan het. So kon dit gebeur dat die jongste van die Van Broekhuizens se kinders in Nederland gebore is. Ná die gesin se terugkeer in Suid-Afrika was ou ds. Van Broekhuizen eers hulpprediker in die [[NG gemeente Winburg]] en toe van 1882 tot sy dood op [[23 Oktober]] [[1894]] die [[NG gemeente Ficksburg]] se tweede leraar. In dié uitgestrekte gemeente was die predikant sowat die helfte van die tyd afwesig op besoek aan die veraf wonende lidmate. Tog kon hy ook sorg vir die opvoeding van sy kinders en so kry Herman van Broekhuizen sy vroegste onderrig tot op die ouderdom van 12 by sy vader, en daarna op skool op [[Ficksburg]] en [[Senekal]]. Lewenslank het ds. Van Broekhuizen met groot waardering van sy ouerhuis gepraat. In die eenvoudige [[pastorie]] op Ficksburg is sy karakter gevorm. Die innige vroomheid van sy ouers het ’n stempel op sy lewe afgedruk. Op die togte wat hy as jong seun in die uitgestrekte gemeente saam met sy vader meegemaak het, het sy liefde gegroei vir die Vrystaatse natuur, vir die wye vlaktes en koppies, ook vir die grootse landskappe van Basoetoland, wie se grens net enkele kilometers van Ficksburg af geleë is. Hierdie liefde het hom sy lewe lank bygebly. Baie jare later, toe hy sy land in Nederland verteenwoordig het, kon hy in lewendige, sterk beeldende woorde die landskap van sy kinderjare teken.<ref name="brill" /> == Universiteit en sportprestasies == {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Broekie van Broekhuizen | lengte = | gewig = | ru_posisies = Voorspeler | springbokid = 59 | sarugbyno = 46453 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = Stellenbosch RVK | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_nasionalespan = [[Springbokke|Suid-Afrika]] | ru_nasionalejare = 1896 | ru_nasionalewedstryde = 1 | ru_nasionalepunte = (0) | ru_nsopdatering = }} [[Lêer:Stellenbosch-span 1896.jpg|320px|duimnael|Maties se eerste rugbyspan van 1896 wat die eerste keer die Groot Uitdaagbeker gewen het. Herman van Broekhuizen sit tweede van links in die middelste ry. Nog sewe voornemende predikante is [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]], die kaptein, in die middel met die bal op sy skoot, [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], derde van links agter, [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], vierde van links; [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]], wat links in die middelste ry sit, en [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], heel regs in dieselfde ry. [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]] sit links in die voorste ry en C.D. Murray langs hom.]] [[Lêer:Holy Bridage 1897.jpg|duimnael|links|320px|Die Holy Brigade, in 1896 die Victoria-kollege se heel eerste rugbytoerspan, so genoem omdat hulle nooit ’n druppel drank oor hul lippe laat gaan het nie. Agter: D. Kloppers, [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], P.A. Bergh, H.D. van Broekhuizen, [[Paul de Waal]], [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], [[Attie Hofmeyr|A.L. Hofmeyr]], [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]], [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], H.R. Kemsley. Middel: [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]], H.J. Bergh, [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]] (kaptein), D. Morkel, G. Chapman. Voor: [[Andrew Murray McGregor|A.M. McGregor]], Piet de Vos, C. Gonin, P.A.M. de Vos.]] [[Lêer:Ds HD van Broekhuizen 1896.jpg|duimnael|160px|Herman van Broekhuizen as Maties-rugbyspeler. Op universiteit was sy bynaam "Broekies".<ref name="grey">{{af}} [http://blog.greycollege.com/?p=390 Grey College Rugby Springboks]. URL besoek op 30 September 2015.</ref>]] [[Lêer:Springbokrugbyspan 1896.jpg|duimnael|links|320px|Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan wat in 1896 op Nuweland teen die besoekende span van die Britse Eilande met 5-0 gewen het, die eerste keer dat ’n Suid-Afrikaanse rugbyspan ’n internasionale wedstryd kon wen. Van Broekhuizen staan tweede van links. Dit was die eerste keer dat Suid-Afrika se rugbyspan in groen truie gespeel het en ook Van Broekhuizen se enigste toetswedstryd.]] [[Lêer:Stellenbosch-span 1897.jpg|duimnael|320px|Stellenbosch se eerste span van 1897, wenners van die Groot Uitdaagbeker en onoorwonne in die kompetisie. Agter: [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], [[Paul de Waal|P. de Waal]], [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], P.O. Nel, T.B. Herold. Middel: [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], Van Broekhuizen, [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]] (kaptein), D. Morkel, J. Pargiter. Voor: P.A.M. de Vos, A. Markötter, B. Newmark, [[Japie Krige]].]] Nadat hy die matrikulasie-eksamen aan [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] onder dr. [[Johannes Brill]] afgelê het, is hy na die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] vir verdere studie waar sy studentemaats hom gerespekteer en hy vele vriende gemaak het danksy sy jovialiteit en kameraadskaplikheid.<ref name="brill" /> Hierna het hy sy teologiese studie aan die [[Kweekskool]] voltooi. Enkele van sy meer behoudende dosente het hulle vererg oor sy liefde vir sport, maar op Stellenbosch het hy aan verskeie sportsoorte deelgeneem en Suid-Afrika in ’n span teen J. Hammond se toerspan van die Britse Eilande in 1896 verteenwoordig nadat hy net voor die vierde toets as plaasvervanger gekies is. So het hy in die eerste internasionale rugbytoets gespeel wat Suid-Afrika gewen het. Van die sowat 745 spelers (tot 2013) wat ’n toetswedstryd in die Groen-en-Goud gespeel het, is Van Broekhuizen al wat nooit in ’n Curriebekerwedstryd gespeel het nie.<ref>{{en}} [https://davesviews.wordpress.com/2013/07/02/some-interesting-springbok-trivia/ ''Some interesting Springbok trivia'']. URL besoek op 30 September 2015.</ref> Hy het ook die onderskeiding dat hy die eerste speler in ’n nasionale Suid-Afrikaanse rugbyspan was wat [[Grey-kollege]] van [[Bloemfontein]] opgelewer het.<ref name="grey" /> Middel 2015 was Grey met 44 spelers sedert 1906 (toe die span die eerste keer as Springbokke bekendgestaan het) tweede op die ranglys van skole met die meeste Springbokke naas Paul Roos Gimnasium met 48.<ref>{{en}} [http://www.rugby15.co.za/springbok-by-school/ Springboks by school]. URL besoek op 30 September 2015.</ref> Stellenbosch se jare lange rugbyafrigter A.F. (Oubaas) Markötter het Van Broekhuizen as een van die beste twee voorspelers beskou wat al ooit vir Suid-Afrika gespeel het. Op [[Stellenbosch]] het hy van 1893 tot 1898 vir die plaaslike rugbyspan gespeel en in 1895 en 1896 was hy onderkaptein. In laasgenoemde jaar en 1897 het hy vir die [[Westelike Provinsie]] se eerste rugbyspan uitgedraf en, soos reeds genoem, vir Suid-Afrika in 1896. Van sy spanmaats op Stellenbosch en/of vir die WP was (die latere di.) [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]] en [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]]. Hy was in 1896 ook lid van Stellenbosch se eerste rugbytoerspan, die Holy Brigade, wat dié naam gekry het omdat hulle nooit ’n druppel drank oor hul lippe laat gaan het nie. Nel, Neethling, Daneel en Hofmeyr was al vier ook lid van dié geskiedkundige span. == Buitelandse studiereis == Nadat hy sy studie op Stellenbosch voltooi het, het hy ’n uitgebreide studiereis na [[Europa]] en [[Palestina]] onderneem in die geselskap van sy vriend (die latere ds.) [[Christie Neethling|C.A. Neethling]]. In Nederland het prop. Van Broekhuizen ’n tyd lank vertoef en bloedverwante besoek. Hy het hom met groot piëteit en nougesetheid ingeleef in die verskillende gemeentes waar sy vader predikant was. In Oosterbierum, sy vader se laaste Nederlandse standplaas, het die jong predikant voor die gemeentelede opgetree wat vir sy vader so ’n groot verering gehad het. Van Nederland trek hy en Neethling deur [[Duitsland]] en [[Switserland]] na [[Italië]]. Daarna besoek hulle [[Griekeland]] en [[Palestina]], wat ’n blywende indruk op prop. Neethling gemaak het.<ref>{{af}} J.M.N. Breedt, ds. 1947. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerk Nieuwoudtville 1897–1947''. [[Nieuwoudtville]]: NG Kerkraad.</ref> Hierna ontmoet hulle die Nederlandse skrywer Maarten Maartenz, wat hoofsaaklik in [[Engels]] geskryf het, met wie prop. Van Broekhuizen blywend in noue aanraking sou bly, nieteenstaande hul ingrypend uiteenlopende opvattings omtrent Engeland en die Britse kultuur. Oor [[Egipte]] het hulle deur die [[Rooisee]] weer na Suid-Afrika teruggekeer. Hierdie reis was vir die vorming van die jong godgeleerde van die allergrootste belang. Daardeur is hy verhef bo die destyds enigsins beperkte geestelike horison van Stellenbosch. Hy het ’n breër visie gekry en het uitgegroei bo die kleinlikheid wat in die politiek van Suid-Afrika aan die einde van die 19de eeu so sterk gegeld het.<ref name="brill" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Lêer:Prop HD van Broekhuizen.jpg|duimnael|links|185px|Ds. Van Broekhuizen omstreeks die [[Tweede Vryheidsoorlog]].]] [[Lêer:Verkenners van Danie Theron maaltyd.jpg|duimnael|300px|Van Broekhuizen het kort nadat die [[Tweede Vryheidsoorlog|Driejarige Oorlog]] uitgebreek het by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit, maar is reeds op [[13 Junie]] [[1900]] in [[Pretoria]] in hegtenis geneem en eindelik na Engeland verban. Hier nuttig van die lede van die korps middagete te velde, maar dis onwaarskynlik dat Van Broekhuizen op die foto verskyn.]] [[Beeld:Pres Paul Kruger se 77ste verjaardag in Utrecht, Nederland, 10 Oktober 1902.jpg|links|duimnael|270px|Pres. [[Paul Kruger]] se 77ste verjaardag in Utrecht, Nederland, 10 Oktober 1902. Van Broekhuizen sit derde van links in die tweede ry van voor.]] In 1898 is hy as hulpprediker van die [[NG gemeente Pretoria]] georden. Ds. Van Broekhuizen was een van die vurigste pleiters vir ’n nouer aansluiting tussen Transvaal, die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Kaapkolonie]]. Hy het beswaar gemaak teen die stelselmatige uitsluiting van Vrystaters en Kapenaars uit Transvaalse ampte en betrekkings, wat deur vele vooraanstaande mense in die ZAR voorgestaan is. Wat ds. Van Broekhuizen nie kon insien nie, was dat hierdie uitsluiting hoofsaaklik die gevolg was van gegronde vrese vir die gevaar van die verengelsing van Transvaal.<ref name="brill" /> Pres. [[Paul Kruger]] het, hoewel hy lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] was, die vurige jong predikant raakgesien en hom oor talle netelige vraagstukke geraadpleeg.<ref name="vermaak" /> Op die belangrike laaste sitting van die uitvoerende raad van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] aan die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het pres. Kruger Van Broekhuizen gevra om die verrigtinge met ’n gebed af te sluit, bewys van hoe hoog die jong hulpleraar in die hoofstad aangeslaan is. Toe die Volksraad op [[9 Oktober]] [[1899]] besluit om sy ultimatum aan [[Groot Brittanje]] te stuur<ref>{{en}} [http://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=role&pgsub1=6&head1=President%20Paul%20Kruger Anglo-Boer War Museum. Paul Kruger]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> en iemand meer onder die illusie verkeer het dat oorlog vermy kon word nie, het hy sy trae volksgenote aangespoor om hul plig vir hul vaderland te doen. Vir homself was dit ’n gewetenskonflik of hy by sy gemeente moes bly en die lidmate in die Republikeinse hoofstad geestelik versorg en of hy sy innerlike drang moes gehoorsaam om na die front te gaan. Pas ná die uitbreek van die Driejarige Oorlog, toe sy kollega, ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]], terug in die gemeente was, het Van Broekhuizen by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit. Hy is op kommando weg, maar moes dringend terugkeer na Pretoria omdat sy ma ernstig siek was. Hy het op [[12 Junie]] [[1900]] in die hoofstad aangekom en is die volgende dag deur die Britse militêre owerheid in hegtenis geneem. Omdat hy geweier het om die eed van neutraliteit (volgens sommige bronne die eed van trou) voor genl. Maxwell, die Engelse goewerneur van Pretoria, af te lê is hy tronkstraf opgelê. Hy is egter op parool vrygelaat en moes twee keer per week by Maxwell rapporteer. Ná drie weke is hy uit Suid-Afrika gedeporteer en het lord [[Alfred Milner]] geweier dat hy terugkeer. Hy kon sy predikantspligte in Pretoria eers bykans sewe jaar later hervat. Deur middel van die hulp van die Boerevriend William T. Stead het ds. Van Broekhuizen daarin geslaag om die [[Europa|Europese]] vasteland te bereik nadat hy veronderstel was om in [[Engeland]] te bly. In [[Nederland]] het dr. [[Willem Johannes Leyds|W.J. Leyds]] hom aangeraai om in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] geld te gaan insamel vir die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Hy het dit reggekry om groot bedrae in te vorder terwyl hy self met die minste moontlik klaargekom het. Hy het ook tydens die oorlog lesings in Amerika en Europa gehou om steun vir die Boere se saak te werf. Uit dr. Leyds se gepubliseerde korrespondensie is dit bekend dat die konsul-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek in [[Londen]], Montagu White, wat terselfdertyd as die Transvaalse predikant in die Verenigde State was, met die grootste lof van sy werk in Amerika gepraat het: "It gives me great pleasure to testify to the excellent work which has been done here by the Rev. Mr. van Broekhuizen. He has collected quite large sums and his expenses have been ridiculously small."<ref name="brill" /> Sy sprekerstalent het hy ook ten volle in diens van sy volk gestel. Ook daarvan getuig Montagu White: "Van Broekhuizen made an excellent speech last night at the Columbus Hall; I only regret that the vast majority of the audience, … were hardly worth of so fine an effort." Terwyl hy in Amerika was, het ds. Van Broekhuizen mense ontmasker wat kwansuis geld vir die Boeresaak ingesamel het, maar dit vir eie gewin gedoen het. In 1902, met sy terugkeer na Nederland, het pres. Kruger hom gevra om as sy persoonlike predikant op te tree. Dit was nadat die ZAR-regering ná die [[Slag van Bergendal|Slag van Dalmanutha]] besluit het die staatspresident was te oud en swak om in die oorloggeteisterde Transvaal aan te bly en dat hy na Europa moes gaan om hulp en simpatie van Europese leiers te kry. Op [[11 September]] [[1900]] het hy die Transvaalse grens oorgesteek onderweg na [[Maputo|Lourenço Marques]], van waar hy met die ''[[Gelderland (skip)|Gelderland]]'', wat [[Wilhelmina van Nederland|koningin Wilhelmina]] spesiaal vir dié doel gestuur het, na [[Marseille]] gevaar het. Kruger het vir die duur van die oorlog in Nederland gebly en toe saam met sy geselskap na [[Clarens]] in [[Switserland]] verhuis waar hy op [[14 Julie]] [[1904]] oorlede is.<ref>{{en}} [http://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=role&pgsub1=6&head1=President%20Paul%20Kruger Anglo-Boer War Museum. Paul Kruger]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> Wat dr. Van Broekhuizen vir die bejaarde president in sy laaste, moeilike lewensjare beteken het, kan kwalik oorskat word. Die jong predikant was toe nog skaars 30 jaar oud, maar hy het so ’n diep geestelike lewe gehad dat hy vir die bejaarde Kruger, wat so swaar onder die leed van die Driejarige Oorlog en sy ballingskap gebuk gegaan het, tot godsdienstige steun kon wees. Hy is later met die ou president se kleindogter [[Elsie van Broekhuizen|Elsie Eloff]] getroud, die dogter van F.C. en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsie Eloff]]. Hulle het mekaar in die suide van Frankryk ontmoet in die tyd toe sy haar oupa in ballingskap vergesel het. == Hofsaak weens majesteitskennis == [[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Van Broekhuizen, omstreeks 1910.]] Weens sy streng anti-Britse gesindheid, wou die nuwe [[Transvaal]]se owerheid onder lord [[Alfred Milner]] ná die vrede nie toelaat dat hy weer in [[Pretoria]] gaan woon nie of, volgens nog ’n bron, selfs die kolonie binnekom nie.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> In Februarie 1903 het hy tydens ’n erediens op [[NG gemeente Robertson|Robertson]] gebid vir pres. Kruger se verlossing uit ballingskap en vir sy "verdrukte, vertrapte en verjaagde" volk. Boonop het hy tydens die erediens nagelaat om te bid vir die Britse koning, soos destyds die vereiste was. So het hy hom aan majesteitskennis (skending van die vors se naam) skuldig gemaak, soos die assistent-residentmagistraat van [[Robertson]], Frederick Rossouw, getuig het toe die saak teen ds. Van Broekhuizen in Oktober 1903 in die rondgaande hof op [[Worcester]] verhoor word. Ook D.N. During, Robertson se burgemeester, het in dié saak getuig en gesê dat die preek nie dié van "een loyaal mensch" was nie. Ds. Van Broekhuizen het die aanklagte ontken en aangevoer dat hy nie opruiend gepreek het nie, maar net op sy gewone manier, "met vuur". Hy het tog erken hy was verbitterd jeens die Britse owerheid wat nie wou toelaat dat hy na Transvaal terugkeer nie. Die jurie het pas ná die aanvoer van getuienis hul uitspraak voorgelees en die jong predikant onskuldig bevind, onder luide toejuiging van die stampvol hofsaal. Die vermoënde boer van Saxenburg Georg Jacob de Villiers, wat ds. Van Broekhuizen per motor Worcester toe gebring het vir die hofsaak, het die reusebedrag van £800 saamgebring ingeval hy die dominee se boete of borgtog moes betaal. == Op Kuilsrivier == [[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen konsistorie Kuilsrivier.jpg|duimnael|links|180px|Ds. Van Broekhuizen se portret in die konsistorie van die [[NG gemeente Kuilsrivier|NG moederkerk Kuilsrivier]].]] Die [[NG gemeente Kuilsrivier]] het op [[20 Januarie]] [[1903]] van die [[NG gemeente Durbanville]] afgestig. Voor die tyd het die leraar van die moedergemeente Kuilsrivier op vasgestelde Sondae besoek om daar godsdiensoefeninge in ’n skoolgeboutjie waar te neem.<ref>{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> Die gemeente se lidmaattal was met afstigting net sowat 280. Op ’n gekombineerde kerksraadsvergadering is ds. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]] tot eerste leraar beroep, maar nadat hy vir die beroep bedank het, is ds. Van Broekhuizen op [[1 Junie]] daardie jaar beroep. Op Donderdag [[13 Augustus]] [[1903]] het ’n groot aantal belangstellendes met sowat 50 rytuie die nuwe leraar by Kuilsrivierstasie gaan ontmoet. Daar het hy adresse namens die kerkraad en die gemeente ontvang, en van Pieter de Wet namens die skool en leerlinge. By sy aankoms by sy tydelike woning het die kinders vir hom ’n verwelkomingslied gesing. Die teksvers van sy intreepreek was 1 Petrus 5:2: "Weidt de kudde Gods." Hy het vertel hoe hy belet is om sy werk in Pretoria voort te sit en hoe hy geleer het om sy patriotisme aan die wil van die Here te onderwerp. Tussen die oggend- en die aanddiens is al die besoekers deur die vroue van die kerkraadslede op ’n middagete onthaal. Op ’n kerkraadsvergadering in September daardie jaar is besluit om £4&nbsp;700 vir die boufonds te leen, wat voor einde 1904 in vier paaiemente terugbetaal moes word. Reeds daardie aand het iemand £500, nog iemand £300 en heelwat ander lede £10 elk geskenk. Op Donderdag [[3 Maart]] [[1904]] kon prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] die kerkgebou se hoeksteen lê. Ná ’n plegtige opening met Skriflesing en gebed het ’n dameskoor onder leiding van Pieter de Wet gesorg vir koorsang. Nadat ’n paar dokumente in ’n verseëlde blik onder die hoeksteen geplaas is, het die bejaarde professor met ’n slag van die silwertroffel verklaar dat die hoeksteen behoorlik gelê is. == Sy huwelik == [[Lêer:Ellie van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|170px|[[Elsie van Broekhuizen]], ds. Van Broekhuizen se vrou, was 'n kleindogter van pres. [[Paul Kruger]]. Sy en [[Mabel Malherbe]] is in 1919 na die groot onafhanklikheidskongres in Bloemfontein afgevaardig, waar hulle die enigste vroueafgevaardigdes was.]] In Nederland het ds. Van Broekhuizen op pres. Kruger se kleindogter Elsie Francina (Ellie) Eloff verlief geraak. [[Elsie van Broekhuizen]] was die dogter van Frederik Christoffel (Frikkie of Ryk Freek) Eloff ([[9 Februarie]] [[1850]] – [[14 November]] [[1924]]) en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsje Francina Kruger]] ([[19 Maart]] [[1853]] – [[21 Oktober]] [[1924]]). Haar grootouers aan moederskant was pres. Paul Kruger en sy vrou [[Gezina Kruger|Gezina Susanna Wilhelmina du Plessis]] ([[5 Mei]] [[1831]] – [[20 Julie]] [[1901]]).<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Elsje-Francina-Eloff/6000000020545047668 Genealogiese besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> Haar agt sibbes was [[Sarel Eloff|Sarel Johannes]], Gezina Susanna Frederika Wilhelmina Jacobsz, Susanna Cornelia Jacobsz, [[Nettie Bredell|Stephanetta Johanna Paulina "Nettie" Bredell]], [[Fanie Eloff|Stephanus Johannes Paulus]], Frederik Christoffel en Dirk Postma. Kuilsrivier se toe reeds 32-jarige predikant is op [[15 Januarie]] [[1904]] in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] in [[Kaapstad]] met Ellie Eloff in die huwelik bevestig nadat die Transvaalse owerheid toe reeds twee maal geweier het dat hulle in die bruid se geboortestad, [[Pretoria]], trou. ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' het twee kolomme aan die huwelik afgestaan en berig amper al die lidmate van die bruidegom se gemeente was daar en het waarskynlik met perdekarre of per trein na die middestad gekom. Van die vooraanstaande gaste was hoofregter lord [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] en [[Marie Koopmans-de Wet]], lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering, drie hoogleraars van [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en agt predikante van omliggende gemeentes. Die koerant het selfs ’n lys van die indrukwekkende trougeskenke weergegee, onder meer die tafel en ses stoele van okkerneuthout geskenk deur pres. Kruger (wat in Julie daardie jaar sou sterf) en die pragtige Bechstein-klavier van die bruid se vader, Frikkie Eloff. Onder die ander geskenke is die messegoed en kombuisgerei van die Kuilsrivierse Strewersvereniging uitgesonder. Ds. Van Broekhuizen het in sy toespraak gesê dit is sy strewe om te doen wat hy kan vir Suid-Afrika en sy Kerk se welsyn. Hy het gesê daar is tereg opgemerk dat hy gely en gestry het, maar dat hy vir land, volk en taal selfs meer sou ly. Vier kinders is uit Herman en Ellie van Broekhuizen se huwelik gebore. Herman Frederik, die oudste seun, het lewenslank met sy gesondheid gesukkel en is oorlede toe hy 59 was. [[Johanna van Broekhuizen|Johanna]], wat Nannie genoem is, was ’n skrywer van kindergedigte en toneelstukke. Sy was nooit getroud nie en het aangesluit by die Sofiste, vir wie sy ’n prediker was. Hul jongste dogter is in 1917 gebore en, nes die oudste dogter, wat op Kuilsrivier oorlede is, na hul ma genoem: Elsie Francina. Sy was getroud met Hendrik van Huyssteen en het in [[George]] afgetree. Ellie van Broekhuizen het ’n groot invloed op haar man gehad. Die egpaar het die groot voorreg van ’n harmonieuse huwelikslewe gehad. Sonder sy vrou met haar aristokratiese lewenshouding, haar besadigdheid, beskeidenheid en deursettingsvermoë sou hy nooit die rol kon gespeel het wat hy vervul het nie.<ref name="brill" /> == Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie == [[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen Kuilsrivier.jpg|duimnael|170px|Ds. Van Broekhuizen as predikant van Kuilsrivier, omstreeks 1906.]] [[Lêer:Ou pastorie NG gemeente Kuilsrivier.jpg|duimnael|links|300px|Die eerste [[pastorie]] van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] is ontwerp deur [[Folkert Wilko Hesse]], wat ook die kerk ontwerp het, en op [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy. Dis omstreeks 1980 gesloop.]] Die kerkraad het waarskynlik besef dat die pastorie vir so ’n gesiene egpaar soos die Van Broekhuizens iets heel besonders moes wees. Die indrukwekkende verdiepinggebou met sy breë houttrap, marmerkaggels en groot onthaalvertrek is op Dinsdag [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy toe etlike vername sprekers die woord gevoer het. Die eerste kindjie wat vir die bewoners van dié imposante pastorie gebore is, was Elsie Francina op [[29 Junie]] [[1905]]. Haar vader het haar gedoop met [[Marie Koopmans-de Wet]] en die baba se oupa en oupa aan moederskant, Frederik en Elsie Eloff, asook haar oom, dr. Hendrik van Broekhuizen, as getuies. Aangesien mev. ds. Van Broekhuizen ’n verfynde dame was, het sy ’n Franse vrou as huishoudster na Kuilsrivier saamgebring. Eendag moes dié huishoudster die pastorie se stoep met wassoda skoonmaak, soos die gebruik destyds was. Ongelukkig het sy bytsoda van die winkel bestel en dit in die emmer gegooi. Klein Elsie het nadergekruip en van die waswater gedrink. Sy is twee dae later oorlede. Haar oorskot is einde 1906 saam met die Van Broekhuizens na Pretoria gebring waar dit langs haar beroemde oupa in die [[Heldeakker]] begrawe is. == Kuilsrivier kry ’n kerk == [[Lêer:NG kerk Kuilsrivier 1907.jpg|duimnael|links|230px|Kuilsrivier se kerk, omstreeks 1907 nadat die uurwerk aangebring is.]] [[Lêer:Ds Van Broekhuizen en kerkraad NG gemeente Kuilsrivier 1906.jpg|duimnael|regs|320px|Ds. Van Broekhuizen en die [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivierse]] kerkraad, 1906. Dis moontlik mev. Van Broekhuizen met klein Elsie links agter op die pastorie se stoep.]] Binne twee jaar ná afstigting en skaars nege maande nadat prof. Hofmeyr die hoeksteen gelê het, is die Kuilsrivierse kerk ingewy. Die argitek, die gebore Nederlander [[Folkert Wilko Hesse]], se plan is uitgevoer deur die plaaslike boumeester Charl Baard Joubert. Tom Cooke, die [[Engels]]sprekende skrynwerker van Kuilsrivier, het die banke vervaardig. Die inwyding was op [[29 November]] [[1904]]. Die gebou het amper £5&nbsp;200 gekos, die meubels ingesluit. Uitgelese gaste het die inwyding bygewoon, onder wie mev. Van Broekhuizen se ouers, [[Manie Bredell|H.C. Bredell]], voormalige privaat sekretaris van pres. Kruger, die argitek, lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering en 14 predikante. Ná ’n kort byeenkoms in die ou skoolgebou, ’n afskeidspreek deur ds. [[Anton Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]], leraar van [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]] toe Kuilsrivier nog deel van die moedergemeente was, en die sing van psalms het de plegtige optog na die kerkgebou begin. Die oudste ouderling het vooraan gestap met ’n geopende Bybel op sy hande, ná hom die drie lede van die boukommissie, dan die argitek en die boumeester. Ná hulle die dienende en rustende kerkraadslede, ds. Van Broekhuizen, leraars van elders, die lidmate van Kuilsrivier en laastens lidmate van elders en vriende. Op die trap van die nuwe gebou het prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] die deur ontsluit en terwyl die optoggangers die kerk betree het, het die koor onder leiding van Pieter de Wet gesing. Ds. [[B.P.J. Marchand]] van [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]] het hierna Ps. 132 gelees, ds. Hofmeyr het ’n gebed gedoen en Nancy de Villiers het ’n solo gelewer. In sy wydingsrede het ds. [[Adriaan Moorrees]], toe nog leraar van die [[NG gemeente Paarl|Paarl]], maar wat in 1908 prof. Hofmeyr se opvolger aan die [[Kweekskool]] sou word, na aanleiding van Gen. 28:17 daarop gewys dat die Here nie aan ’n plek gebonde is nie. Sowat duisend mense was in die kerk teenwoordig. Almal kon nie sitplek kry nie, maar die medewerker van ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' het opgemerk dat selfs dié in die uithoeke van die gebou die plaaslike predikant kon hoor praat. Vier dae later is die eerste lidmate van die gemeente voorgestel. Die eerste doopsbediening het reeds voor ds. Van Broekhuizen se bevestiging plaasgevind en wel op [[23 Maart]] [[1903]].<ref>{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> Die eerste paartjie wat ds. Van Broekhuizen in die sierlike kerk in die huwelik bevestig het, was Jakobus Petrus Joubert en Anna Maria Catherina Bosman. Dis interessant om daarop te let dat ds. Van Broekhuizen en prof. Hofmeyr drie jaar later albei ook opgetree het tydens die inwyding van die nuwe kerkgebou van die [[NG gemeente Ficksburg]], waar ds. Van Broekhuizen se vader die tweede leraar was. Die nuwe kerk van Ficksburg is ingewy op [[12 April]] [[1907]]. ’n Uitgebreide program is by dié geleentheid opgevoer. Die verrigtinge het geduur van die Vrydagmôre halfagt tot laat die Sondagaand. Die Wydingsdiens is gehou deur die 80-jarige prof. Hofmeyr, skoonvader van ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], wat toe leraar van Ficksburg was, en die orrel is bespeel deur prof. P.K. le Roux. Die kinderdiens is gelei deur ds. Herman van Broekhuizen. == Die kerk se uurwerk == [[Lêer:Sondagskoolpersoneel Kuilsrivier 1906.jpg|duimnael|320px|links|Die Sondakskoolpersoneel van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] in 1906. Mev. [[Elsie van Broekhuizen]] sit links van haar man met hul baba, Elsie, op haar skoot.]] Ná die voltooiing van die kerkgebou was dit ’n groot probleem vir die predikant en gemeente dat die toring ’n uurwerk kortgekom het. Ds. Van Broekhuizen het blykbaar besoek afgelê by Daniël Bosman van [[Stellenbosch]], destyds eienaar van die florerende Halfway House Hotel, en volgens oorlewering vir hom gesê: "Mnr. Bosman, ek wil u ’n groot guns vra: wil u nie vir ons die uurwerk vir die kerk skenk nie?" Bosman het glo gesê hy sou dit doen, mits die kerkraad daarby skryf: "Koop julle drankies by Bosman's Halway House." Ds. Van Broekhuizen kon so ’n aanbod nie aanvaar nie en het toe gegaan na Francois Jean van Helslandt Duminy van die plaas Welgemoed (waarop ’n voorstad van [[Bellville]] later uitgelê is, om te hoor of dié bekende, vermoënde boer bereid sou wees om die uurwerk te skenk. Duminy het verstaan dit sou hoogstens £15 kos en aangesien hy dit moeilik kon weier, is ds. Van Broekhuizen daar weg met ’n belofte dat Duminy die kerk sou help. Die horlosie is gekoop en ingebou, maar Duminy het nie die geld inbetaal soos ooreengekom nie. Die firma wat die horlosie ingebou het, het hom weer besoek, met die rekening vir die horlosie wat die verbysterende bedrag van £220 beloop het in ’n tyd toe ’n predikant se salaris £300 per jaar was. Duminy het sy oudste seun opdrag gegee om sy perd te roskam, daarna te bad en skeer en sy kisklere aan te trek sodat hy ’n koevert met ’n tjek vir die volle bedrag daarin aan ds. Van Broekhuizen kon gaan oorhandig. Met die gemeente se kwarteeuviering het ds. Van Broekhuizen as een van die besoekende predikers getuig dat elke steen in die kerkgebou getuig het van die gemeentelede se opofferings. Twee sake wat ds. Van Broekhuizen op Kuilsrivier ontstel het, was die gebrek aan Bybelkennis wat hy by die jong mense tydens katkisasie bespeur het. Dit het hy toegeskryf aan die uitsterf van die gebruik om gereeld huisgodsdiens te hou. Ook het die feit dat Bosman se hotel feitlik langs die kerkgebou was, hom omgekrap. Dié wou volgens oorlewering by die predikant weet waarom die gemeente dan hul kerkgebou reg langs sy hotel gebou het. Met die Van Broekhuizens se vertrek na [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]] in Desember 1906 was hulle net meer as drie jaar in die gemeente, maar die eerste predikant het ’n onuitwisbare indruk gelaat. Die kerkgebou is vandag nog ’n lewende monument vir sy versiendheid terwyl die imposante pastorie tot omstreeks 1980 getuig het van die eerste leraarspaar se aansien en goeie smaak. Van Broekhuizenstraat in [[Kuilsrivier]] is na die leraar genoem. == Na Pretoria == [[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen in Pretoria.jpg|duimnael|170px|Ds. Van Broekhuizen in die tyd toe hy leraar was van die Hervormde gemeente Pretoria.]] [[Lêer:Groep predikante van die Nederduitsch Hervormde Kerk, 1918, onder wie dr Herman van Broekhuizen, di Jac van Belkum, S Vermooten en LE Brandt.jpg|duimnael|links|300px|'n Groep [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde]] predikante in 1918. Sittende (van links) is prof. J.A.J.H. Greyvenstein, ds. [[Simon Vermooten]], dr. [[H.C.M. Fourie]], di. [[Jac van Belkum]], S.J. Strydom, [[Louis Brandt|L.E. Brandt]] en J.J., Kühn. Staande (van links) is ds. A.J. Barger en dr. Van Broekhuizen.]] Terwyl Kuilsrivier destyds nog ’n klein dorpie en gemeente was, het ds. Van Broekhuizen hom ná sy bevestiging in die [[NG gemeente Pretoria]] in een van die grootste en belangrikste gemeentes in die Transvaalse Kerk bevind. In dié gemeente sou hy bly tot in 1917 en daarna in die Hervormde gemeente Pretoria, waarvan hy op [[4 Oktober]] [[1925]] afskeid geneem het nadat hy lid van die Volksraad geword het.<ref>{{af}} [http://www.hts.org.za/index.php/HTS/rt/printerFriendly/922/1189 HTS Teologiese Studies]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> Terwyl hy in Pretoria was, het ds. Van Broekhuizen dit betreur dat hy sy Europese verblyf vir algemene ontwikkeling gebruik het, maar nie ’n bepaalde studieplan voltooi het nie. Hy het mettertyd ál meer onbevredig gevoel weens die gemis aan afsluiting van sy studies en die bekroning daarvan met ’n Nederlandse graad. In 1912, toe hy nog NG predikant was, kry hy ’n jaar studieverlof wat hy deurbring aan die Universiteit van Utrecht. Hy het egter nie daarin geslaag om toe sy doktorale studie te voltooi nie. Dit was vir hom ’n teleurstelling, maar moontlik was dit ook ’n bewys van gebrek aan insig in die groot taak wat hy hom voorgeneem het. Tien jaar ná sy onsuksesvolle studieverlof keer hy in 1922 na [[Nederland]] terug om sy doktorale studie te voltooi. Dié keer slaag hy, want aan die [[Universiteit van Leiden]] promoveer ds. Van Broekhuizen met ’n proefskrif getiteld ''Die wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika, 1652–1804''. == Sy stryd vir die Afrikaanse taal == [[Lêer:Akedamieberig.jpg|duimnael|links|300px|Dié berig oor die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se stigting het in die koerant ''Het Westen'' verskyn. Ds. Van Broekhuizen was een van die verteenwoordigers van [[Transvaal]].]] [[Lêer:Stigterslede SA Akademie.jpg|duimnael|330px|regs|’n Aantal van die stigterslede van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in [[Bloemfontein]] in Julie 1909. Agter: prof. [[Nicolaas Johannes Brümmer|N.J. Brümmer]], adv. N.J. de Wet (later minister van justisie), adv. [[E.G. Jansen]], ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], [[Gustav Preller]], genl. [[J.B.M. Hertzog]], dr. [[Frans Engelenburg]], [[Jan F.E. Cilliers]], prof. A. Francken, adv. [[F.S. Malan]]. Middel: prof. G. Knothe, oudpres. [[M.T. Steyn]], ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]]. Voor: dr. [[D.F. Malan]], ds. H.D. van Broekhuizen, dr. N.M. Hoogenhout en [[Johannes Rabie|J.S.M. Rabie]].]] [[Lêer:Afrskool.JPG|duimnael|300px|links|Reklame in 1929 vir die verdeling van die Afrikaanse hoërskool in Pretoria in ’n afdeling vir seuns en meisies. Dr. Van Broekhuizen was indertyd die beheerraad se voorsitter.]] Ds. Van Broekhuizen het vroeg reeds groot belangstelling in die taal en kulturele aangeleenthede van die Afrikanervolk getoon. Op [[22 Augustus]] [[1902]] het op die 27ste Nederlandse Taal- en Letterkundige Kongres ’n vurige pleidooi gelewer vir Afrikaans as die toekomstige taal van sy volk. Hy, as Nederlander van huis uit, het beter as vele van sy landgenote gesê dat Hoog-Nederlands geen toekoms meer in Suid-Afrika gehad het nie en hy het die moed gehad om dit in die openbaar, en dit in Nederland, te sê.<ref name="brill" /> Ná die inwerkingtreding van die Transvaalse Onderwyswet van 1907 was hy ’n kampvegter vir moedertaalonderwys en het hy as voorsitter van die Afrikaans-Hollandse Taalvereniging opgetree. Op [[6 April|6]] en [[7 April]] [[1911]] het hy saam met ander gesiene mense soos oudpres. [[F.W. Reitz]], prof. [[Adriaan Moorrees]], dr. [[D.F. Malan]], prof. Blommaert en genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] in die onderste saal van die Kollegegebou op [[Stellenbosch]] aan Suid-Afrika se eerste Taalkonferensie deelgeneem. Die studente het almal stokkiesgedraai om na die saal te stroom wat ’n "toneel van uitbundige patriotisme en taalgeesdrif" geword het.<ref>{{af}} [[H.B. Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper) 1966. ''Stellenbosch 1866–1966 Honderd jaar hoër onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> Die belangstelling wat dié tweedaagse konferensie ontketen het, was so groot dat al die toesprake gebundel en in druk onder die titel ''Wij Zullen Handhaven'' uitgegee is. Dit is dieselfde titel waaronder ds. Van Broekhuizen se vlugskrif oor Afrikaners se taalregte en -stryd in 1908 by Volkstem-Drukkerij verskyn het.<ref>{{nl}} [http://www.dbnl.org/arch/broe064wijz01_01/pag/broe064wijz01_01.pdf ''Wij zullen handhaven'' in PDF-formaat]. URL besoek op 30 September 2015.</ref> In 1909 was hy ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], toe nog die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns genoem. Die Akademie het hom in 1949 ’n lewenslange erelid gemaak.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Die volgende jaar was hy as voorsitter van die Pretoriase Christelike Jongeliedevereniging die stukrag agter die eerste Krugerdagviering op [[10 Oktober]], sy vrou se oupa se geboortedag. In sy hoedanigheid as voorsitter van die Pretoriase CJV het hy in 1913 die eerste Afrikaanse sangwedstryd in die hoofstad gereël. Hy was van 1911 af lid van die [[Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]]. Nadat hy in 1924 lid geword het van die raad van die Transvaalse Universiteitskollege (Tukkies, die latere [[Universiteit van Pretoria]]) het hy hom sterk beywer vir die totstandkoming van ’n selfstandige Afrikaanse universiteit, pleks van ’n Engelse of tweetalige instelling. Op die vergadering wat in 1932 gehou is en waarop besluit is dat die universiteit Afrikaans sou word, het dr. Van Broekhuizen, hoewel destyds ondervoorsitter, as voorsitter opgetree. Hy het dan ook tot sy dood aktief vir die belange van die universiteit gewerk. Op [[18 April]] [[1953]], skaars vier maande voor sy dood, het die Universiteit van Pretoria ’n eredoktorsgraad in die wysbegeerte aan hom toegeken vir die "groot dienste wat hy oor ’n tydperk van 50 jaar aan die Afrikaanse kultuurbeweging en aan die Universiteit van Pretoria gelewer het".<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> Van sy ander geskrifte sluit in: ''Zuid-Afrika's vertrouwen'' (1901), ''Strijd en oorwinning'' (1903), ''Trek niet op'' (1914) en ''De Bijbel en het bolsjewisme'' (1923). == Politieke betrokkenheid == [[Lêer:Herman van Broekhuizen karikatuur Boonzaier.jpg|duimnael|links|190px|’n Karikatuur van dr. Van Broekhuizen deur ''[[Die Burger]]'' se spotprentkunstenaar [[Daniel Cornelis Boonzaier|D.C. Boonzaier]].]] [[Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|320px|Die adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling in 1933 in [[Bloemfontein]]. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] ([[Totius]] se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. H.D. van Broekhuizen, di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], [[Totius]], ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers.]] [[Beeld:Dr Herman van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. Van Broekhuizen, omstreeks 1930.]] Ds. Van Broekhuizen was teenwoordig op die stigtingskongres van die [[Nasionale Party]] in [[Transvaal]] in [[Pretoria]] en het die vergadering op [[25 Augustus]] [[1914]] met gebed geopen. Op Sondagaand [[13 September]] [[1914]] het hy in die [[NG gemeente Pretoria|Bosmanstraatse NG kerk]] in [[Pretoria]] ’n preek na aanleiding van 2 Kron. 11:4 gelewer: “Zo zegt de HEERE: Gij zult niet optrekken, noch strijden tegen uw broederen; een ieder kere weder tot zijn huis, want deze zaak is van Mij geschied. En zij hoorden de woorden des HEEREN, en zij keerden weder van tegen Jerobeam te trekken.”<ref>{{nl}} [http://www.statenvertaling.net/bijbel/2kro/11.html Statevertaling]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> (Volgens die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] was dit Numeri 14:42–43: “Trekt niet op, want de HEERE zal in het midden van u niet zijn; opdat gij niet geslagen wordt, voor het aangezicht uwer vijanden. Want de Amalekieten, en de Kanaänieten zijn daar voor uw aangezicht, en gij zult door het zwaard vallen; want, omdat gij u afgekeerd hebt van den HEERE, zo zal de HEERE met u niet zijn,”,<ref>{{nl}} [http://www.statenvertaling.net/bijbel/nume/14.html Statevertaling]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> maar dié teks blyk minder waarskynlik te wees.) In hierdie preek het hy die inval van die Unietroepe in [[Suidwes-Afrika|Duits-Suidwes-Afrika]] veroordeel en is daarom kort ná die erediens in hegtenis geneem en 18 maande tronkstraf opgelê. Volgens die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] het hy eers ná die preek aktief aan die Rebellie deelgeneem voor hy gevange geneem is. En volgens sy breedvoerige biografie in die ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1951–1953'' is ’n losprys op sy kop geplaas. Hy sou later sê die [[Maritz-rebellie|1914-rebellie]] was ’n hoogtepunt van sy lewe omdat hy in die gevangenis bevriend geraak het met onder andere genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] en [[Christiaan de Wet]] asook oudpres. [[M.T. Steyn]]. Van sy ander medegevangenes was die latere minister P.G.W. Grobler en dr. H.C.M. Fourie. So het hy bevriend geraak met van die mees vooraanstaande en edelste Afrikaanse persoonlikhede van destyds. Hy het vir die res van sy lewe nooit moeg daarvoor geword om in openbare redevoering en in persoonlike gesprekke van sy ervaring in die tronk te vertel nie. In die Rebellie het Van Broekhuizen die beste kans van sy lewe gehad om nie alleen naam te maak nie, maar ook om te bewys dat hy werklik die daad by die woord kon voeg. Deels weens die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] se onpartydige houding jeens die Rebellie het ds. Van Broekhuizen ná sy vrylating in 1917 ’n beroep na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde kerk]] Pretoria aanvaar. Met die uitbring van dié beroep is die kerkwet nie heeltemal in ag geneem nie sodat daarvoor ’n buitengewone Algemene Vergadering van die kerk moes saamkom.<ref>{{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1955. ''Die Nederduitsch Hervormde Gemeente Pretoria 1855–1955''. Pretoria: NH kerkraad.</ref> Mev. Van Broekhuizen het op talle gebiede leiding geneem en was byvoorbeeld lid van die komitee wat die vroueoptogte gereël het om te betoog teen die gevangenisstraf wat haar man en ander rebelle in 1914 opgelê is. Sy was ook ’n stigterslid van die Nasionale Vroueparty, die vrouevleuel van die [[Nasionale Party]] in die tyd voor vroue in 1930 stemreg gekry het. Sy was [[Transvaal]]se voorsitter van die [[Federale Vroueraad]] en stigterslid van die Bond van Afrikaanse Moeders. Vanweë sy belangstelling in die politiek, wat hy eintlik al jare lank bo sy voltydse beroep as predikant gestel het,<ref name="brill" /> het dr. Van Broekhuizen hom in ’n tussenverkiesing op [[15 September]] [[1925]] verkiesbaar gestel en is hy verkies tot Volksraadslid vir die Nasionale Party in die kiesafdeling Pretoria-Distrik (Suid):<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> {| class="wikitable" |- ! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme |- | '''1925''' || Pretoria-Distrik (Suid) || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]] || 1&nbsp;111 |- | || || J.P. Jooste || [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] || 761 |} Met die herafbakening tussen die verkiesing van 1924 en dié van 1929 het drie [[Transvaal]]se setels in die slag gebly: Pretoria-Distrik (Noord), Pretoria-Distrik (Suid) (albei NP-setels) en Witwatersberg, ’n SAP-setel. Agt nuwe kiesafdelings het ontstaan, maar in 1929 se verkiesing het Van Broekhuizen hom verkiesbaar gestel in Wonderboom, ’n kiesafdeling wat reeds voor die verkiesing van 1920 geskep is en wat B.J. Pienaar gemaklik in 1924 vir die NP gewen het toe hy amper driekwart van die stemme op hom verenig bo die SAP-kandidaat. In 1929 het Van Broekhuizen met twee derdes van die stemme gewen:<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> {| class="wikitable" |- ! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme |- | '''1929''' || Wonderboom || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]] || 1&nbsp;350 |- | || || A.H.W. Luderitz || [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] || 670 |} Voor die 1933-verskiesing het die NP en SAP ’n koalisie aangegaan ingevolge waarvan hulle nie mekaar se kandidate sou teenstaan nie en wat einde 1934 gelei het tot die stigting van die [[Verenigde Party]]. Die vergrote getal uitgebragte stemme in dié verkiesing was vanweë die parlement se besluit in 1930 om stemreg aan vroue toe te ken. Nou wen Van Broekhuizen met ’n verkleinde aandeel van die stemme teen die onafhanklike P.A. Taljaard:<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> {| class="wikitable" |- ! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme |- | '''1933''' || Wonderboom || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]]-koalisie || 2&nbsp;407 |- | || || P.A. Taljaard || Onafhanklik || 1&nbsp;527 |- | || || DE. Roux || [[Sentrale Party|Roosiet]] || 528 |} In die Volksraad, wat van 1924 tot 1933 deur die [[Pakt-regering]] beheer is, het dr. Van Broekhuizen moeite gedoen om te sorg dat Pretoria ’n onafhanklike, Afrikaanse universiteit kry. Hy het hom ook met welslae beywer vir pensioene vir die oudamptenare van albei die eertydse Boererepublieke, wat al amper 25 jaar vantevore ophou bestaan het. Tog was sy parlementêre werk eintlik net matig suksesvol. Sedert die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Van Broekhuizen te veel politikus om ’n goeie predikant te wees, maar in die Volksraad was hy te veel predikant om ’n goeie politikus te wees. Sy emosionaliteit het hom gekniehalter. Boonop het hy hom nooit aan partydissipline leer onderwerp nie. As partylid kon min kollegas op hom staatmaak, want hy het altyd ’n individualis gebly.<ref name="brill" /> == Diplomaat == [[Lêer:Dr HD van Broekhuizen en 'n groep Afrikaanse meisies in Voortrekkerklere op 16 Desember 1938.jpg|duimnael|320px|Dr. Van Broekhuizen en ’n groep Afrikaanse meisies in Voortrekkerdrag op [[16 Desember]] [[1938]].]] In 1933 is hy as die eerste buitengewone gesant en gevolmagtigde minister van die [[Unie van Suid-Afrika|Unie-regering]] in [[Nederland]] (en later ook [[België]]) aangestel waar hy hom veral beywer het vir beter betrekkinge tussen Suid-Afrika en dié twee stamlande. Vanweë sy talryke redevoerings wat hy oral in Nederland gehou het, het Van Broekhuizen ’n groot aanhang gekry. Hy het tot elke laag van die bevolking gespreek, en tog was sy missie nie geslaagd nie omdat hy nie die vermoë gehad het om die betrekkinge tussen Nederland en Suid-Afrika aan te pas by die moderne ontwikkeling van die Suiderland nie.<ref name="brill" /> Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] bied hy, as aanhanger van genl. [[J.B.M. Hertzog]], wat pas bedank het weens Suid-Afrika se oorlogsverklaring teen Duitsland, sy bedanking aan die nuwe premier, genl. [[Jan Smuts]], maar op laasgenoemde se versoek bly hy in sy amp aan. Ná die inval van die [[Duitsland|Duitse]] krygsmag in Nederland op [[10 Mei]] [[1940]] het dr. en mev. Van Broekhuizen kort daarna (onder lewensgevaar, volgens een bron)<ref name="vermaak" /> na [[Engeland]] uitgewyk en in [[Londen]] gaan woon, maar einde 1941 na Suid-Afrika teruggekeer – nadat hy sy ontslag as gesant gekry het – omdat mev. Van Broekhuizen se gesondheid nie bestand was teen die Engelse weer nie. By sy uittrede as gesant in Nederland het [[Wilhelmina van Nederland|koningin Wilhelmina]] die Groot Kruis van Oranje-Nassau aan hom toegeken. == Latere lewe en dood == Ellie van Broekhuizen, sy eggenote, is in 1945 oorlede. In Mei 1946 het hy besoek aan Nederland gebring toe hy uit [[Johannesburg]] per "vliegmachine" in [[Den Haag]] aangekom het. Hy het met sy aankoms aan die ''Nieuwe Leidsche Courant'' vertel hoe swaar die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir hom was, veral die verlies van sy vrou. Dié koerant het in ’n kort beriggie onderaan sy voorblad berig die rustende gesant se dogter, wat kort voor die oorlog in Den Haag getroud is, het toe in [[Port Elizabeth]] gewoon en reeds drie kinders gehad.<ref>{{nl}} [http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1946-05-23/edition/0/page/1 Historische Kranten]. URL besoek op 30 September 2015.</ref> In 1947 het dr. Van Broekhuizen by [[Klasie Havenga]] se [[Afrikanerparty]] aangesluit wat hom beywer het vir die behoud van genl. [[J.B.M. Hertzog]] se politieke sienswyse. Omdat hy toe reeds 76 jaar oud was, kon dr. Van Broekhuizen egter nie meer ’n noemenswaardige rol in die politiek speel nie. Ná sy vrou se dood het dr. Van Broekhuizen glo begin vereensaam. Hy het nog sowat agt jaar geleef en is op [[4 Augustus]] [[1953]] in [[Pretoria]] oorlede. Sy begrafnisdiens was op [[7 Augustus]] vanuit die [[NG gemeente Pretoria|Bosmanstraatse NG kerk]], waarna hy in die Ou Kerkhof, ook in Pretoria Rebecca begraafplaas, begrawe is. == Waardering == [[Lêer:Dr Herman Broekhuizen.jpg|170px|duimnael|Dr. Herman van Broekhuizen as bejaarde.]] Dr. Van Broekhuizen is beskryf as ’n forse figuur met uitdrukkingsvolle oë en (later in sy lewe) silwergrys hare.<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> Hy was ’n hoflike man, ook in die kring van sy gesin met sy vrou en kinders, wat van nature gemaklik met almal oor die weg gekom het, ongeag hul stand, rang of leeftyd. Hoewel hy ’n besielde vegter vir sy oortuigings en die taal en kultuur van die Afrikanervolk was,<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> was hy trots op sy [[Nederland]]se afkoms. Hy was baie lief vir die Nederlandse koningshuis en vir die Nederlandse kultuur. Lewenslank was hy ’n vurige voorvegter vir Nederland in Suid-Afrika. Hiernaas het sy hart uitgegaan na die roemryke tradisies van die Voortrekkers. Hy was ook trots daarop dat hy behoort het tot die Afrikaanse volk, wat hulle tydens hul hele geskiedenis so dapper gedra het.<ref name="brill" /> Sy geaardheid was by uitstek dinamies maar ook emosioneel. Sy imposante figuur, sy akteurstalent, sy vurigheid en sy fyn aanvoeling vir die omstandighede het alles daartoe bygedra dat hy ander kon besiel. Waar hy ook al gewerk het – in die kerk, politiek en diplomasie – het stukrag van hom af uitgegaan. In sy werk het hy altyd ’n sekere buigsaamheid of soepelheid getoon wat geïnspireer is deur sy uitgebreide mensekennis. Dit het hom in staat gestel om hom by elke lewensituasie aan te pas en die beste daarvan te maak, al was dit onder die omstandighede ook hoe moeilik. Dit het hy getoon as banneling, gevangene, predikant, redevoerder en sportman. Hy het die seldsame gawe gehad om ’n netelige situasie te beredder deur die juiste woord te sê. Hierin het sy fyn humorsin nuttig te pas gekom.<ref name="brill" /> Van Broekhuizen was ’n man van teenstelling: ondank sy buigsaamheid kon hy soms star en onverdraagsaam wees. Vir sy volkshelde soos pres. [[Paul Kruger]] en genls. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] en [[J.B.M. Hertzog|Hertzog]] sou hy sy lewe opoffer, maar dié wat hom nie goedgesind was nie, soos genls. [[Louis Botha]] en [[Jan Smuts]], het hy verguis. ’n Middeweg het hy nie geken nie, veral nie wanneer hy gemeen het hy sien onopregtheid nie. Tog was hy ’n man van ruim beginsels, allermins ’n dweper, en vergewensgesind omdat hy terdeë van sy eie tekortkominge bewus was.<ref name="brill" /> Hy was altyd bereid om te help; by hom het geldelike gewin nie getel nie. Hy het gul en graag gegee en steeds het sy huis gasvry oopgestaan. Tog was hy gesteld op invloed en mag, en het hy graag in die middelpunt gestaan; daarom was sy jare as Suid-Afrika se gesant in Nederland vir hom die mooiste van sy lewe.<ref name="brill" /> == Sien ook == [[Lêer:Die Wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika 1652-1804 HD van Broekhuizen.jpg|duimnael|220px|Die buiteblad van Van Broekhuizen se boek ''Die Wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika, 1652–1804'', wat in 1922 verskyn het.]] * Die beeldhouer [[Fanie Eloff]], dr. Van Broekhuizen se swaer * [[Nettie Bredell]], sy skoonsuster * [[Manie Bredell]], sy swaer * [[Jan Eloff]] sy vrou se oom * [[Sarel Eloff]], sy swaer * [[Elsie Eloff-Kruger]], sy skoonma * [[Johanna van Broekhuizen]], sy dogter == Bronne == * {{af}} Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad. * {{af}} [[Danie Craven|Craven, Danie]] en Jordaan, Piet. 1955. ''Met die Maties op die rugbyveld 1880–1955''. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk. * {{af}} Stockenström, Andries. 1957. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde gemeente Ficksburg, 1869 tot 1957.'' Die Kerkraad: Ficksburg. * {{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1955. ''Die Nederduitsch Hervormde Gemeente Pretoria 1855–1955''. Pretoria: NH kerkraad. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Van Broekhuizen, Herman}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Nederduitsch Hervormde Kerk]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1871]] [[Kategorie:Sterftes in 1953]] 8gfxh9merllgwp2kmry8v5etfjp0l9o 0 104336 2915778 2914558 2026-07-05T15:24:25Z Aliwal2012 39067 /* Volledige Formule 1-uitslae */ 2915778 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen tydens die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{GDEO|1997|9|30|df=y}} | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_place = [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]] | partner = [[Kelly Piquet]] (2020–nou) | children = 1 | father = [[Jos Verstappen]] | mother = Sophie Kumpen | Old Team = Toro Rosso (2015–2016) | 2025 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 2026 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | Car number = 33 | Races = {{F1stat|VER|entries}} ({{F1stat|VER|starts}} begin) | Championships = 4 (2021–2024) | Wins = {{F1stat|VER|wins}} | Podiums = {{F1stat|VER|podiums}} | Points = {{F1stat|VER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|VER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|VER|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2016 Spaanse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 2de (421 punte) | signature = [[Lêer:MaxVerstappenSignature.png|120px]] }} [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|links|300px|Verstappen tydens die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]]]] '''Max Verstappen''' (gebore [[30 September]] [[1997]]) is 'n [[België|Belgies]]-[[Nederland]]se professionele motorrenjaer<ref name="belg">{{Cite web|url=http://www.f1today.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|publisher=f1today.net|date= 10 April 2015|access-date=15 Desember 2020}}</ref><ref name="vlag">{{Cite web|url=https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|title=Dit is waarom Max Verstappen niet onder de Belgische vlag rijdt|access-date=2020-11-02|author=GPfans.com|lang=nl|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919153745/https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|url-status=dead}}</ref> wat vir die [[Red Bull Racing|Red Bull-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy is die seun van oud-Formule 1-renjaer [[Jos Verstappen]] en aanstaande skoonseun van die voormalige Formule Een-wêreldkampioen [[Nelson Piquet]]. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] is hy as wêreldkampioen gekroon nadat hy 10 wedrenne, twee meer as die heersende kampioen, [[Lewis Hamilton]], gewen het. Hy het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] en ook in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] skoonskip gemaak en is saam met sy span, [[Red Bull Racing]], weer as kampioene gekroon. In [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] is hy vir die vierde jaar as kampioen gekroon, maar Red Bull het hierdie jaar hul voorste plek aan [[McLaren]] afgestaan. {{clearleft}} == Biografie == Max Verstappen is op 30 September 1997 in [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]], gebore.<ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/driver/171391.html|title=Drivers / Max Verstappen| access-date=2 November 2020|publisher=ESPN F1|lang=en}}</ref> Sy familie het lank 'n skakel met motorsport gehad: sy vader, Jos Verstappen, is 'n Nederlandse voormalige Formule 1-jaer, sy Belgiese moeder, Sophie Kumpen, was aktief en suksesvol in karting en as renjaer en sy kleinneef, Anthony Kumpen, is 'n Belgiese beroepsrenjaer. Verstappen woon sedert Oktober 2015 in Monaco maar sê dat dit nie om belastingredes is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/ns/ns32591.html|title=Latest Formula 1 Breaking News - Grandprix.com|access-date=2020-11-02|work=www.grandprix.com}}</ref> Alhoewel Verstappen 'n Belgiese moeder het, hy in België gebore is en lank woonagtig was,<ref name="vlag" /> besluit hy om met 'n Nederlandse renlisensie mee te ding omdat hy "meer Hollands voel", meer tyd saam met sy pa deurgebring het as by sy moeder vanweë sy knortjor-aktiwiteite en was hy altyd omring deur Nederlanders toe hy in Maaseik, 'n Belgiese stad aan die Nederlandse grens, grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140816_01219423|title=Geen rijbewijs, wel in de F1|access-date=2 November 2020|last=Cornelissen|first=Marc|date=17 Augustus 2014|publisher=Het Nieuwsblad|lang=nl}}</ref> Verstappen het in 2015 gesê: "Ek het eintlik net in België gewoon om te slaap, maar bedags het ek na Nederland gegaan waar my vriende ook was. Ek is grootgemaak as 'n Nederlander en so voel ek ook".<ref name="vlag" /> [[Lêer:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|duimnael|links|280px|Verstappen jaag hier vir [[Toro Rosso]] by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Verstappen het op vierjarige ouderdom met karting begin. Vanaf die ouderdom van sewe jaar mag hy aan kartingkompetisies deelneem. Op 15 Maart 2015 maak hy sy Formule 1-buiging in die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] vir [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. Op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae word hy die jongste debutant van alle tye in Formule 1. Hy het meer as 'n halwe seisoen aan Formule 1 deelgeneem voordat hy op sy 18de verjaardag sy rybewys verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/9/verstappen-passes-driving-test-on-18th-birthday.html|title=Road legal at last! Verstappen passes driving test on 18th birthday|access-date=2020-11-02|work=Formula 1® - The Official F1® Website|lang=en}}</ref> Een seisoen later behaal hy sy eerste podiumplek in 'n Grand Prix op 15 Mei 2016 in diens van [[Red Bull Racing]] en wen die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hiermee word hy op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae die jongste leier in 'n Grand Prix, die jongste bestuurder op die podium en die jongste wenner ooit van 'n Grand Prix. Hy was ook die eerste Nederlandse wenner in Formule 1 en later die eerste Nederlander wat 'n voorste wegspringplek behaal het. Verstappen is die suksesvolste Nederlandse Formule 1-jaer ooit, nadat hy in 2021 as wêreldkampioen gekroon is. Vanweë die sukses van Max Verstappen in Formule 1, het die openbare belangstelling in die sport in Nederland geweldig toegeneem. Dit het ook verseker dat Formule 1 sou terugkeer na die [[Zandvoort-renbaan]] tydens die [[2021 Nederlandse Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == Tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Japannese Grand Prix]] het Verstappen [[Jean-Éric Vergne]] vervang as deel van sy voorbereiding vir 'n voltydse plek by [[Toro Rosso]] in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015 seisoen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|title=Max Verstappen: Teenager to drive in practice at Japanese Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=29 September 2014|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601084502/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|archive-date=1 June 2016|access-date=23 July 2016}}</ref> Op die ouderdom van 17 jaar en drie dae was Verstappen die jongste mens in die geskiedenis wat aan 'n Formule Een-rennaweek deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|title=Japanese Grand Prix 2014: History-maker Max Verstappen flies like the wind as typhoon zooms closer|date=24 July 2016|website=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724110219/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|archive-date=24 July 2016|access-date=22 January 2022}}</ref> In Augustus 2014 het Verstappen by die Red Bull Junior-span aangesluit nadat hy 'n Formule Renault 3.5-motor getoets het. Hy het ook 'n aanbod van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] oorweeg om by hul bestuurdersontwikkelingsprogram aan te sluit.<ref>{{cite news|url=http://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|title=Max Verstappen per direct opgenomen in opleiding Red Bull|date=12 August 2014|work=verstappen.nl |access-date=18 August 2014|publisher=Nu.nl|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522154400/https://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|url-status=live}}</ref> === Toro Rosso (2015–2016) === [[Lêer:Max_Verstappen_2015_Malaysia_Q2.jpg|duimnael|Verstappen (hier by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]] ) het op 17-jarige ouderdom die jongste jaer in Formule Een-geskiedenis by die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geword.]] Verstappen het toe die jongste jaer geword om in 'n Wêreldkampioenskapswedren weg te spring deur by Toro Rosso se renjaersgroep aan te sluit met [[Carlos Sainz jr.|Carlos Sainz]] as sy spanmaat, in sy Grand Prix-debuut as 'n voltydse jaer by die [[2015 Australiese Grand Prix]] op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae — wat Jaime Alguersuari se bestaande rekord met byna twee jaar verbeter het.<ref>{{cite news|title=Max Verstappen to race with Toro Rosso F1 team in 2015|website=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|date=18 August 2014|access-date=18 August 2014|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701130917/http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|url-status=live}}</ref> In hierdie eerste wedren het Verstappen in 'n punteplek gelê totdat hy weens 'n enjinfaling moes onttrek.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|website=Autosport|date=15 March 2015|access-date=29 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het Verstappen egter sesde gekwalifiseer en die wedren in die sewende plek voltooi, waar hy sy eerste Formule Een-punte behaal het., wat die rekord van die destydse jongste bestuurder wat Wêreldkampioenskappunte aangeteken het, gebreek het.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Sebastian Vettel picks up surprise win for Ferrari to blow world title wide open|first=Daniel|last=Johnson|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 March 2015|access-date=29 March 2015|quote=Max Verstappen took seventh to become the youngest points scorer in F1 history, at 17 years and 180 days.}}</ref> Tydens die [[2015 Monaco Grand Prix]] was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met [[Romain Grosjean]], nadat hy die agterkant van Grosjean se [[Lotus F1-span|Lotus]] getref het op pad na die skerp eerste draai, Sainte Devote, en het teen 'n hoë spoed teen die versperrings gebots.<ref>{{Verwysing|title=5 Crazy Onboards {{!}} Monaco Grand Prix|date=22 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=sMde0gU-KhQ|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|title=Monaco GP: Max Verstappen penalised for crash with Romain Grosjean|date=24 May 2015|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217052426/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|archive-date=17 December 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Verstappen is 'n vyf-plek-roosterstraf opgelê vir die oorsaak van die ongeluk, en is deur die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]<nowiki/>jaer [[Felipe Massa]] as "gevaarlik" bestempel. Verstappen het voortgegaan om gereeld in die punte te eindig, asook om sy beste uitslag van die 2015-seisoen in [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] te behaal deur vierde te eindig,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|title=9 things we learned from the Hungarian Grand Prix|date=26 July 2015|publisher=Red Bull|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191111/https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> en hierdie resultaat by die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|title=Hamilton seals 2015 title with thrilling Austin win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225175054/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|archive-date=25 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Verstappen drie toekennings by die FIA-prysuitdelingseremonie ontvang, vir "Nuweling van die Jaar", "Persoonlikheid van die Jaar" en "Aksie van die Jaar", vir sy verbysteek van [[Felipe Nasr]] aan die buitekant van die Blanchimont-draai by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|title=Lewis Hamilton & Mercedes officially crowned 2015 world champions|last=Galloway|first=James|date=5 December 2015|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20151205171818/http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|archive-date=5 December 2015|access-date=5 December 2015}}</ref> Verstappen het die 2016-seisoen by Toro Rosso begin, weer saam met Sainz.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|title=Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119221049/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vyfde gekwalifiseer vir die openingswedren van die seisoen in [[2016 Australiese Grand Prix|Australië]], maar het tydens die wedren verskeie radio-oproepe na sy kuipespan gemaak weens frustrasie om agter Sainz op die baan geplaas te wees voordat Verstappen se Toro Rosso in aanraking gekom het met sy spanmaat se motor terwyl hy probeer het om hom met drie rondtes oor verby te steek, en hy het uiteindelik tiende geëindig.<ref>"[https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819 Max Verstappen: Australian GP shows moody side of Toro Rosso teenager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323010100/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819|date=23 March 2016}}", BBC Sport, 2016.</ref> Verstappen het 'n meer suksesvolle naweek by die volgende wedren in [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geniet en sesde geëindig om Toro Rosso se eerste punte ooit by die Sakhir-renbaan aan te teken.<ref>"[http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/ Verstappen scores STR's first Bahrain points] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511232826/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/|date=11 May 2016}}", ''GP Update'', 2016.</ref> === Red Bull (2016–hede) === ==== 2016: Jongste Grand Prix-wenner ==== [[Lêer:Verstappen_Spain_2016.jpg|duimnael|Verstappen vier sy oorwinning tydens die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2016]], in sy eerste wedren vir die Red Bull Racing-span.]] Op 5 Mei 2016, na die Russiese Grand Prix, het Red Bull Racing aangekondig dat Verstappen [[Daniil Kvyat]] vanaf die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] sou vervang, met Kvyat wat na Toro Rosso terugkeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120221159/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|archive-date=20 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Volgens Red Bull-spanhoof Christian Horner, "het Max bewys dat hy 'n uitstaande jong talent is. Sy prestasie by Toro Rosso was tot dusver indrukwekkend en ons is bly om hom die geleentheid te gee om vir Red Bull Racing te jaag."<ref name="RBR Swap2">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|title=New line-up for Spain|work=RedBullRacing.com|date=5 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508080016/http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|archive-date=8 May 2016}}</ref> Nadat hy vierde vir die Spaanse Grand Prix gekwalifiseer het,<ref name="Verstappen 4th in Qualifying2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|title=Hamilton takes pole in Spain|publisher=BBC Sport|date=14 May 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=20 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220042109/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|url-status=live}}</ref> het Verstappen in die eerste rondte tot tweede gevorder agter spanmaat [[Daniel Ricciardo]] nadat die Mercedes-spanmaats [[Lewis Hamilton]] en [[Nico Rosberg]] gebots en uit die wedren geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|title=WATCH: Mercedes collision puts Hamilton and Rosberg out on lap 1|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124222604/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|archive-date=24 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die voortou in die wedren geneem toe hy op 'n tweestop-strategie geplaas is eerder as dieselfde driestop-strategie as Ricciardo, en hy het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] in die laaste deel van die wedren afgeweer om sy eerste Formule Een-oorwinning te behaal.<ref>{{Citation|title=2016 Spanish Grand Prix: Race Highlights|date=7 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|access-date=19 January 2022|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421042514/https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Verstappen's Maiden Win {{!}} Spanish Grand Prix 2016|date=28 January 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|access-date=21 January 2022|archive-date=13 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203403/https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|url-status=live}}</ref> Hiermee het hy [[Sebastian Vettel]] verplaas as die jongste bestuurder ooit om 'n Formule Een Grand Prix te wen op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|title=F1: Max Verstappen wins Spanish GP after Lewis Hamilton and Nico Rosberg crash – live!|last=Ostlere|first=Lawrence|date=15 May 2016|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515143832/https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|archive-date=15 May 2016|access-date=15 May 2016}}</ref> In sy eerste agt wedrenne vir Red Bull het hy ses top-vyf-uitslae behaal, insluitend vier podiumplekke.<ref name="Standings">{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|title=Max Verstappen – Grands Prix|website=StatsF1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613195714/https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|archive-date=13 June 2022|access-date=13 June 2022}}</ref> Tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen by die eerste draai met Räikkönen gebots, Vettel, Räikkönen en Pérez wyd by ''Les Combes'' gedruk, en Räikkönen aggressief op die Kemmel-pylvak geblokkeer.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|title=Formula 1: Max Verstappen gets under the skin of top drivers|publisher=BBC Sport|date=31 August 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=13 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170546/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|url-status=live}}</ref> Verstappen is gekritiseer vir sy bestuurstyl, met Räikkönen wat gesê het dat hy "vroeër of later 'n groot ongeluk sou veroorsaak." Christian Horner het opgemerk dat die bestuurstyl "op die rand" was, en dat Verstappen "daarna sal kyk en vir toekomstige wedrenne sal leer." <ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|title=Horner: Verstappen will learn from Belgium|last=Saunders|first=Nate|date=29 August 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107083945/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|archive-date=7 November 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> In September het Formule Een-direkteur [[Charlie Whiting]] Verstappen vir 'n bespreking ingeroep, en hom later 'n 'sagte waarskuwing' gegee weens sy aggressiewe bestuur.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|title=Italian GP: Max Verstappen given 'gentle warning' by FIA|publisher=BBC Sport|date=2 September 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224118/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|url-status=live}}</ref> In Oktober het sy medejaers hul kommer oor Verstappen se verdedigende taktiek uitgespreek; dit het daartoe gelei dat die FIA beweging onder rem verbied het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|title=Formula 1 outlaws moving under braking after protests over Max Verstappen|publisher=BBC Sport|date=22 October 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=2 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902235036/http://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|url-status=live}}</ref> By die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix]] het Verstappen vierde gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|title=Formula 1 Grande Premio do Brasil 2016 – Qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112850/http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> In 'n nat wedren het hy amper die versperring getref nadat hy op die hoofpylvak gegly het as gevolg van 'n verlies aan greep, wat oorstuur veroorsaak het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Amazing Save in Brazil {{!}} F1 is...Heart-in-Mouth|url=https://www.youtube.com/watch?v=wQCeQKQ7_vI|access-date=19 January 2022}}</ref> Na 'n bykomende bandverandering van intermediêre bande terug na reënbande, het hy in die 16de plek geëindig met slegs 15 rondtes oor. Verstappen het toe hy verskeie motors kort na mekaar tydens die laaste rondtes ingehaal het om uiteindelik op die podium in die derde plek te eindig.<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|title=Max Verstappen stole the show in Brazil GP, says Mercedes' Toto Wolff|last=Galloway|first=James|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112959/http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> Hy het aansienlike lof vir sy vertoning ontvang: mededinger-span Mercedes se spanhoof, Toto Wolff, het dit "Die Verstappen-skou" genoem en Verstappen se bestuur beskryf as "fisika...wat herdefinieer word".<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|title=Max Verstappen's Brazilian GP drive hailed as 'one of the best ever in F1'|last=Gill|first=Pete|last2=Esler|first2=William|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113003/http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref><ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen's Masterclass {{!}} 2016 Brazilian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=JO3q69x2sXA|access-date=22 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|title=Verstappen's Brazil drive earns Senna/Schumacher comparisons|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122133250/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|archive-date=22 January 2022|access-date=22 January 2022}}</ref> Verstappen het egter onder kritiek deurgeloop van die viermalige wêreldkampioen [[Sebastian Vettel]], wat gesê het dat Verstappen hom laat in die wedren by die Junção-draai van die baan afgedruk het. Die renbeamptes het nie Vettel se siening gedeel nie en besluit dat geen berisping geregverdig was nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|title=Vettel: Verstappen move was 'not correct'|last=Edmondson|first=Laurence|date=14 November 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113518/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> ==== 2017–2018: Betroubaarheidskwessies en sy opkoms ==== [[Lêer:Max_Verstappen_overtaking_Lewis_Hamilton_2017_Malaysia_2.jpg|regs|duimnael|Verstappen het sy tweede loopbaanoorwinning by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]] behaal.]] Gedurende die eerste 14 wedrenne van die 2017-seisoen het Verstappen sewe uitvalle gely, vier weens meganiese probleme,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|title=Max Verstappen: Red Bull's reliability unacceptable|publisher=BBC Sport|date=27 August 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=30 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830010414/http://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|url-status=live}}</ref> en drie weens botsings in die eerste rondte in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]], [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]].<ref>[http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash Spanish GP: Valtteri Bottas triggers Max Verstappen-Kimi Raikkonen crash] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628083609/http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash}} – James Galloway and Emily McNally, Sky Sports, 14 May 2017</ref> Van die wedrenne wat hy voltooi het, het hy egter 'n derde plek in [[2017 Chinese Grand Prix|China]] behaal, en in nog vyf wedrenne het hy vierde of vyfde geëindig.<ref name="Standings"/> Sedert die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] het Verstappen 'n sukseslopie geniet. Hy het sy tweede Formule Een-wedren by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gewen, 'n dag na sy 20ste verjaardag, en die destydse driemalige kampioen Lewis Hamilton in die vroeë stadiums van die wedren vir die voortou verbygesteek.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|title=Max Verstappen beats Lewis Hamilton to win F1's Malaysian Grand Prix|date=1 October 2017|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215041014/https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|archive-date=15 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tweede geëindig in die volgende [[2017 Japannese Grand Prix|wedren in Japan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|title=2017 Formula 1 Japanese Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170355/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|archive-date=7 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het toe derde geëindig by die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is vierde geklassifiseer nadat sy laaste rondte-verbysteek van Kimi Räikkönen as onwettig beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|title=2017 Formula 1 United States Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022215609/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|archive-date=22 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het sy derde Formule Een-wedren by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] gewen, nadat hy Sebastian Vettel in die eerste rondte verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|title=Formula 1 Gran Premio de México 2017 – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027235005/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|archive-date=27 October 2017|access-date=29 October 2017}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] In die eerste ses wedrenne van die 2018 seisoen was Verstappen betrokke by ten minste een voorval in elke wedren. In [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy vierde gekwalifiseer, maar agter [[Kevin Magnussen]] by die wegspring geval.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Australian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232004/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In sy pogings om die posisie terug te neem, het hy verskeie kere wyd gehardloop en sy motor beskadig, met 'n tol wat veroorsaak het dat hy verder teruggeval het. Hy het herstel om uiteindelik die wedren in die sesde plek te voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|title=Early damage a factor in Max Verstappen's Australian GP spin|last1=Mitchell|first1=Scott|date=25 March 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|last2=Cozens|first2=Jack|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202827/https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy tydens kwalifisering gebots en moes in die 15de plek wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|last1=Cooper|first1=Adam|title=Red Bull admits 'foot oscillation' caused Verstappen Bahrain crash|date=13 April 2018|website=Autosport|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202828/https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|url-status=live}}</ref> Hy het 'n produktiewe eerste rondte gehad waarna hy homself in die punte bevind het terwyl hy Lewis Hamilton uitgedaag het. Hy het probeer om die heersende wêreldkampioen aan die begin van rondte twee verby te steek, maar het met die Mercedes-bestuurder gebots en 'n pap wiel opgedoen wat uiteindelik tot skade aan die vering gelei het, wat hom uit die wedren geknikker het.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|title=Bahrain GP: Sebastian Vettel holds off Valtteri Bottas for victory|last=Gill|first=Pete|date=9 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613092534/http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Chinese Grand Prix|China]] het Verstappen vyfde gekwalifiseer en aan die einde van die eerste rondte tot derde opgeskuif.<ref>{{Verwysing|title=2018 Chinese Grand Prix: Race Highlights|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=uiub1DnUnkg|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide Red Bull-jaers het tydens 'n veiligheidsmotor vir vars bande by die kuipe aangedoen, wat hulle 'n bandvoordeel bo die voorlopers gegee het. In 'n poging om [[Sebastian Vettel]] vir die derde plek verby te steek, het Verstappen met die kampioenskapleier gebots, wat veroorsaak het dat hy tot agtste geval het en 'n straf van 10 sekondes ontvang het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Runs into Vettel {{!}} 2018 Chinese Grand Prix|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=GR3Ls5tcp5A|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tot vierde plek herstel, met sy straf wat veroorsaak het dat hy vyfde geklassifiseer is. Spanmaat Ricciardo het die wedren gewen.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|title=Chinese Grand Prix: Ricciardo wins, Verstappen and Vettel collide|last=Mitchell|first=Scott|date=15 April 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416043910/https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|url-status=live}}</ref> In [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] was Verstappen in 'n wedrenlange stryd met Ricciardo vir die vierde plek gewikkel. Na talle posisieveranderinge tussen die twee spanmaats tydens die wedren, het Ricciardo tydens 'n verbysteekpoging agter in Verstappen vasgery, waarteen die Nederlander aggressief verdedig het, wat veroorsaak het dat beide motors moes onttrek.<ref>{{Verwysing|title=All The Angles: Ricciardo and Verstappen Crash {{!}} 2018 Azerbaijan Grand Prix|date=29 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=36YFQTFzZwU|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide bestuurders is deur die span blameer en deur die beamptes berispe.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|title=Max Verstappen, Daniel Ricciardo reprimanded for all-Red Bull Azerbaijan GP crash|last=Galloway|first=James|date=30 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611131807/http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|url-status=live}}</ref> Verstappen het in [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] teruggeveg met sy eerste podiumplek van die seisoen deur derde agter die Mercedesjaers te eindig en Sebastian Vettel af te weer. Die wedren was egter ook nie sonder voorval nie, aangesien hy tydens die virtuele veiligheidsmotor-periode agter in [[Lance Stroll]] vasgery het, wat geringe voorvlerkskade veroorsaak het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|title=Winners and Losers – Spanish Grand Prix edition|date=14 May 2018|publisher=Formula One|access-date=30 May 2018|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514153208/https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|url-status=live}}</ref> In [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen nog 'n fout gemaak en teen die einde van die derde vrye oefensessie gebots in 'n voorval wat baie gelyk het aan 'n ongeluk wat hy [[2016 Monaco Grand Prix|twee jaar tevore]] op dieselfde plek gehad het.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|title=Monaco GP F1 practice: Ricciardo fastest as Verstappen crashes in FP3|last=Mitchell|first=Scott|date=26 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016081329/https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|url-status=live}}</ref> Sy span kon nie sy motor betyds vir kwalifisering herstel nie en Verstappen moes die wedren van agter op die rooster wegspring.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen het nie deelgeneem nie en het nie 'n rondtetyd in kwalifisering opgestel nie, daarom het spanmaat Ricciardo Red Bull se voorsprong op die baan versterk deur die voorste wegspringplek en die wedrenoorwinning te neem. Verstappen het daarin geslaag om twee punte te red deur negende te eindig en ses motors op die baan verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|title=Monaco Grand Prix: Daniel Ricciardo wins despite car problem|last=Mitchell|first=Scott|date=27 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032724/https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|url-status=live}}</ref> Spanhoof Christian Horner het kommentaar gelewer oor Verstappen se begin van die seisoen en gesê hy "moet ophou om hierdie foute te maak" en dat hy "by sy spanmaat kan leer", terwyl Helmut Marko, hoof van bestuurdersontwikkeling by Red Bull, gesê het dat Verstappen "te ongeduldig" was.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen lê nou in die sesde plek in die kampioenskap met 35 punte, slegs drie punte voor [[Fernando Alonso]] in die McLaren, en 37 punte agter sy spanmaat in die derde plek, wat twee oorwinnings in die eerste ses wedrenne behaal het.<ref>{{Cite news|last=Woolcock|first=Adam|date=15 April 2018|title=F1 2018: Daniel Ricciardo wins Chinese Grand Prix – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|access-date=19 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223322/https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|title=F1 REWIND: Watch Daniel Ricciardo's brilliant 2018 Monaco Grand Prix win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310074110/https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het Verstappen al drie oefensessies geklop en derde gekwalifiseer, twee tiendes agter Sebastian Vettel in die voorste wegspringposisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het uiteindelik derde geëindig en die vinnigste rondte van die wedren opgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|title=Sebastian Vettel wins Canadian Grand Prix despite chequered flag mix-up|date=10 June 2018|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116233202/https://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|archive-date=16 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Die volgende wedren in [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hom die tweede plek besorg.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|title=F1 Results – 2018 French Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232007/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] - Red Bull se tuisbaan - het hy vierde op die wegspringrooster begin, Kimi Räikkönen verbygesteek voordat hy voordeel getrek het uit die onttrekking van [[Valtteri Bottas]] en 'n mislukte kuipestopstrategie deur Lewis Hamilton, wat later van die vierde plek uitgeval het, om die vierde wedrenoorwinning van sy loopbaan te behaal.<ref>{{Verwysing|title=2018 Austrian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=JNmfS9PSeYg|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]] is Verstappen deur probleme geteister, die eerste oefensessie vroeg voltooi weens 'n ratkasprobleem en in die tweede oefensessie gebots voordat hy weens 'n remprobleem uit die wedren onttrek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|title=F1: The reason Max Verstappen spun then retired from the British GP|date=8 July 2018|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy sou toe vierde in [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] eindig nadat strategiefoute 'n herstellende Hamilton verby hom laat kom het toe hy die wedren gewen het.<ref>{{Verwysing|title=2018 German Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=gp-i8vtgzJE|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die eerste helfte van die seisoen afgesluit met 'n uitval in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] en was net-net agter sy spanmaat in die kampioenskap as gevolg van sy eie onlangse verbetering en Ricciardo se onbetroubaarheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|title=Ricciardo: 'Weird' reliability inexplicable|date=26 October 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|title=RACE: Verstappen retires early in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310022859/https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het 'n baie sterk tweede helfte van die seisoen beleef en podiumplekke in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]], [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]], [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. In laasgenoemde het hy die tweede plek behaal nadat hy vanaf die 18de plek op die rooster weggespring het weens 'n veringfout tydens die kwalifisering. Na die kwalifiseringsessie by die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] het Verstappen onthul dat 'n meganiese probleem met sy Red Bull onder rem hom enige kans gekos het om die jongste Formule Een-voorwegspringer ooit te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|title=Max Verstappen unhappy after missing out on history-making pole position|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212120158/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het 'n beter begin as Ricciardo gehad en die voortou van die wedren in die eerste draai geneem en die vinnige Mercedes van Lewis Hamilton verbygesteek. Verstappen het sy vyfde loopbaanoorwinning in Meksiko behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|title=Mexican Grand Prix 2018 report – Verstappen wins in Mexico as Hamilton takes fifth title|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029014936/https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|archive-date=29 October 2018|access-date=17 February 2022}}</ref> Hy was gereed om die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix]] te wen, nadat hy Räikkönen, Vettel, Bottas en Hamilton verbygesteek het. Hy het egter gebots met [[Force India]] -bestuurder [[Esteban Ocon]]. Ocon het 'n stop-en-ry-straf van 10 sekondes vir die voorval ontvang. Na die botsing met Ocon het Verstappen tweede geëindig agter Hamilton. Tydens 'n argument met Ocon na die wedren het Verstappen aan die Force India-bestuurder gestamp, waarvoor hy twee dae se "openbare diens" as 'n straf deur die FIA gekry het..<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|title=FIA gives Max Verstappen 'public service' for Esteban Ocon shove|last=Freeman|first=Glenn|website=Autosport|access-date=12 November 2018|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111214724/https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|url-status=live}}</ref> Hy het toe sy seisoen met nog 'n podiumplek afgesluit toe hy derde in [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|title=Formula 1 2018 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Race Result|date=25 November 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113155249/https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|archive-date=13 January 2021|access-date=25 November 2018}}</ref> Verstappen het die seisoen in die vierde plek in die kampioenskap afgesluit met 249 punte, twee oorwinnings, elf podiumplekke en twee vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|title=Max Verstappen in 2018|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219093227/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2019–2020: Dominansie oor spanmaats ==== [[Lêer:Max_Verstappen_during_Hungarian_Formula_1_GP.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]], waar hy vir die eerste keer in sy loopbaan heelvoor weggespring het.]] In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het Red Bull van Renault- na Honda-krageenhede oorgeskakel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat Ricciardo vir 2019 na die [[Renault F1|Renault-]]<nowiki/>span verskuif het, het [[Pierre Gasly]] as spanmaat by Verstappen aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|title=Pierre Gasly joins Red Bull for 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305224221/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|archive-date=5 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vierde gekwalifiseer en derde in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] geëindig, die eerste podiumplek vir 'n Honda -aangedrewe jaer sedert die [[2008 Britse Grand Prix]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|title=F1 Australian Grand Prix 2019: Max Verstappen sends ominous Red Bull message after Honda milestone|date=17 March 2019|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028172923/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|archive-date=28 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> Verstappen was op koers vir 'n tweede derde plek in [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] voordat 'n laat veiligheidsmotor hom verhoed het om [[Charles Leclerc]] se sukkelende Ferrari verby te steek, wat hom in die vierde plek gehou het.<ref>{{Verwysing|title=2019 Bahrain Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=0VjWY--QdMA|access-date=19 January 2022}}</ref> Twee verdere vierde plekke het in [[2019 Chinese Grand Prix|China]] en [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gevolg, en 'n podium in [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] in die derde plek.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Spanish Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225314/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|title=F1 Results – 2019 Azerbaijan Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Chinese Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203417/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|archive-date=13 October 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen in die derde plek gekwalifiseer, maar is in die pad van Valtteri Bottas in die kuipe vrygelaat, waar hy die tweede plek behaal het, maar gevolglik 'n straf van 5 sekondes ontvang het. Verstappen het die wenstreep in die tweede plek oorgesteek, maar is deur die straf na die vierde plek afgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|title=Verstappen given penalty points for failing to avoid contact · RaceFans|date=26 May 2019|website=RaceFans|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023170821/https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|archive-date=23 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> In [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] is Verstappen se laaste rondte in die tweede kwalifiseringsessie belemmer deur 'n rooi vlag wat deur [[Kevin Magnussen]] se ongeluk veroorsaak is. Hy kon slegs vyfde geëindig. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian Grand Prix win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105160525/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=5 January 2022|access-date=11 January 2022}}</ref> In [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hy in die vierde plek begin en geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|title=French Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|archive-date=28 October 2014|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Verstappen derde begin, maar 'n swak wegsprong gehad en tot agtste teruggeval. Na 'n stormloop na die voorpunt het hy tot tweede gevorder voordat hy Leclerc kontroversieel verbygesteek het vir die voortou van die wedren met drie rondtes oor.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Stunning Fightback {{!}} 2019 Austrian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=cV0G1zN8kJU|access-date=19 January 2022}}</ref> Dit was die eerste Honda-aangedrewe wedrenoorwinning sedert die [[2006 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last1=McVeigh (earlier)|first1=Niall|last2=Unwin (now)|first2=Will|date=30 June 2019|title=F1: Verstappen's win stands after Austrian Grand Prix stewards inquiry – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|access-date=11 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111041738/https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|title=Honda hails new beginning after first F1 win since 2006|date=1 July 2019|website=Autoblog|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203242/https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|archive-date=13 October 2022|access-date=11 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] was Verstappen vyfde. Die nat en chaotiese [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het soortgelyk aan die wedren in Oostenryk vir Verstappen begin, aangesien 'n swak begin hom agtertoe laat terugval het. Hy sou egter die voortou halfpad deur die wedren erf na 'n ongeluk deur die wedrenleier Hamilton.<ref>{{Verwysing|title=2019 German Grand Prix: Race Highlights|date=28 July 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=RYHQmBULhLc|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen sou sy voorsprong verbeter nadat die baan begin uitdroog het, en sy tweede oorwinning van die seisoen behaal. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|title=Max Verstappen wins thrilling German GP after Lewis Hamilton error|last=Richards|first=Giles|date=28 July 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115040807/https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|archive-date=15 November 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> In [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy sy eerste voorste wegspringposisie behaal – en die eerste Nederlandse jaer geword om dit te doen – en die grootste deel van die wedren gelei voordat hy in die laaste rondtes deur Hamilton verbygesteek is, wat nog 'n kuipestop gemaak het vir vars bande in 'n waagstuk om die leier in te haal. <ref>{{Cite web|url=https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|title=Max Verstappen pakt eerste pole position uit carrière|date=3 August 2019|publisher=[[:nl:Hart van Nederland]]|language=nl|trans-title=Max Verstappen takes first career pole position|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803222328/https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|archive-date=3 August 2019|access-date=4 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|title=Hungarian Grand Prix 2019 F1 race report: Hamilton brilliantly hunts down Verstappen to snatch Hungary victory|date=4 August 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229031344/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|title=Verstappen takes maiden career pole in thrilling Hungary qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118131304/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> [[Lêer:Fórmula_1_–_Grande_Prêmio_do_Brasil_de_F1_2019_(49080565726).jpg|regs|duimnael|Verstappen op die podium na sy oorwinning in die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix]] ]] Voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen 'n nuwe spanmaat in Alexander Albon gekry, nadat Pierre Gasly terug na Toro Rosso gedegradeer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|title=Albon to replace Gasly at Red Bull from Belgium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224174052/https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|archive-date=24 December 2020|access-date=19 January 2022}}</ref> In die wedren het Verstappen 'n swak wegsprong gehad en met [[Kimi Räikkönen]] by die eerste draai gebots, wat gelei het tot skade aan die vering en Verstappen se eerste uittrede van die seisoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|title=Verstappen and Raikkonen bemoan first-lap clash|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903173008/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|archive-date=3 September 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy nie 'n tyd tydens kwalifisering opgestel nie nadat sy motor krag in K1 verloor het, maar hy moes reeds van agter op die rooster wegspring weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|title=Penalty shunts Max Verstappen to back of F1 grid for Italian Grand Prix|last=Media|first=P. A.|date=4 September 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225312/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy sy voorvlerk in die eerste rondte beskadig het, het hy herstel om die wedren in die agtste plek te voltooi.<ref>{{Verwysing|title=2019 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=h-ce3gPMsGc|access-date=19 January 2022}}</ref> Derde en vierde plekke het onderskeidelik in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] gevolg.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|title=Singapore Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111192803/https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|archive-date=11 November 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Russian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy skade opgedoen het in 'n botsing met Charles Leclerc in die eerste rondte in [[2019 Japannese Grand Prix|Japan]], het Verstappen sy tweede uitval van die seisoen gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|title=Japanese Grand Prix 2019: Verstappen blasts 'irresponsible' Leclerc after Lap 1 contact|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225325/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy in die eerste plek gekwalifiseer nadat hy die vinnigste rondtetyd van die sessie opgestel het, voordat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] geïgnoreer het na 'n ongeluk deur Valtteri Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|title=Mexican Grand Prix 2019 qualifying report: Verstappen takes sensational Mexican pole as Bottas crashes|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028220105/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|archive-date=28 October 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vroeg in die wedren 'n pap wiel opgedoen nadat hy met Bottas in aanraking gekom het, en het na die agterkant van die veld geval voordat hy uiteindelik tot sesde plek herstel het <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|title=Mexican Grand Prix 2019 report & highlights: Hamilton closes in on title with supreme Mexico victory|date=27 October 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191133/https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|archive-date=28 October 2019|access-date=29 December 2021}}</ref> 'n Derde plek in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] het gevolg, voordat Verstappen die tweede voorste wegspringplek van sy loopbaan met 'n 1:07.508 voorste wegspringplek-rondtetyd in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|title=United States Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913021847/https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|archive-date=13 September 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|title=Brazilian Grand Prix 2019 qualifying report: Brazilian Grand Prix report: Verstappen snatches sensational Interlagos pole|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112034257/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|archive-date=12 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In 'n chaotiese wedren het hy Lewis Hamilton twee keer vir die voortou verbygesteek voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen behaal het. Verstappen het die seisoen met 'n tweede plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] afgesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|title=Abu Dhabi Grand Prix 2019 race report and highlights: Hamilton rounds off title-winning season with dominant Abu Dhabi win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202061826/https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|archive-date=2 December 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] in die derde plek in die kampioenskap afgesluit met 278 punte. Hy het drie wedrenoorwinnings, nege podiumplekke, twee voorste wegspringplekke en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|title=Max Verstappen in 2019|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094726/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> [[Lêer:Max_Verstappen,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Verstappen tydens voorseisoentoetse in 2020]] Verstappen het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull te jaag, saam met Albon. By die [[2020 Oostenrykse Grand Prix]] het hy tweede weggespring, maar vroeg in die wedren uitgetree nadat 'n vliegwielverwante probleem 'n elektroniese probleem binne die kragbron veroorsaak het. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|date=10 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123813/https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Honda het teenmaatreëls ingestel in reaksie op die uittrede. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|title=Red Bull, Honda have countermeasures for engine issues|date=9 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123808/https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> By die [[2020 Hongaarse Grand Prix]] het hy in nat toestande tydens die formasierondte gebots terwyl hy op pad na die wegspringrooster was,<ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen Crashes On Way To Grid {{!}} 2020 Hungarian Grand Prix|date=19 July 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=k-HpHDpeF8E|access-date=20 January 2022}}</ref> maar hy kon die motor terugry na die wegspringrooster waar sy werktuigkundiges die vering van die motor in die kort tydjie wat oor was voor die begin van die wedren, reggemaak het.<ref>{{Verwysing|title=INSIDE STORY: How Red Bull Performed a Mechanical Miracle in Hungary|date=15 January 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=IGwm1QmwN9s|access-date=20 January 2022}}</ref> Na die herstelwerk het Verstappen van die sewende plek op die wegspringrooster tot die tweede plek teen die einde van die wedren gevorder. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|title='Second feels like a win' says Verstappen as he recovers from pre-race crash to podium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720204302/https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|archive-date=20 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Verstappen het die [[70ste Herdenking Grand Prix]] by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] gewen, nadat hy van die vierde plek af weggespring het.<ref name="MVvolgensGR">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|title=Max Verstappen roars to spectacular victory in 70th Anniversary Grand Prix|last=Giles Richards|date=9 August 2020|publisher=[[The Guardian]], London|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809153202/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|archive-date=9 August 2020|access-date=9 August 2020}}</ref> Verstappen het die tweede plek by die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] behaal nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|title=Spanish Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111012227/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|archive-date=11 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Belgiese Grand Prix]] het hy 'n podiumplek in die derde plek behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|title=Belgian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083704/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het twee keer agtereenvolgend onttrek by die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix, en daarmee die tweede plek in die kampioenskap verloor.<ref>{{Verwysing|title=2020 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=TB5yhZdF8SI|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2020 Tuscan Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=R-Yq1AlIwsc|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Verstappen die wedren in die tweede plek voltooi, sy sewende podiumplek van 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|title=Russian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083834/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|title=Eifel Grand Prix 2020 – German F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083909/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het ook daarin geslaag om die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Nurburgring Lap Record: Fastest Lap {{!}} 2020 Eifel Grand Prix {{!}} DHL|url=https://www.youtube.com/watch?v=1TRkAjsB7MA|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer, maar 'n swak eerste rondte het beteken dat hy teruggesak het na die vyfde plek. Hy het herstel na derde en sy 40ste podiumplek in Formule 1 behaal.<ref>{{Verwysing|title=2020 Portuguese Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=nQ8du5ysxTI|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grand Prix]] het Verstappen gelyk of hy tweede sou eindig omdat [[Valtteri Bottas]] se sukkelende Mercedes al stadiger geraak het, maar 'n skielike pap wiel het hom enige kans op 'n podiumplek ontsê; Verstappen het getol, wat gelei het tot sy vierde uitval van die 2020-seisoen.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Crashes Out of Podium Position After Right Rear Failure|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYcA_ivpSxE|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens vrye oefening vir die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] is Verstappen gekritiseer vir kommentaar wat hy oor die spanradio gemaak het na 'n botsing met [[Lance Stroll]], waar hy die woorde "retard" en "mongool" in reaksie op die botsing gebruik het. Verstappen het na die sessie erken dat die woordkeuses wat hy gebruik het "nie korrek" was nie. Die Mongoolse regering en die Mongoolse identiteit het Verstappen gevra om om verskoning te vra vir die kommentaar; die Mongoolse regering het ook die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] versoek om op te tree oor die kommentaar wat hy gemaak het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|title=Portimao radio comments 'not correct', says Verstappen|last=Cooper|first=Adam|date=30 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101033201/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|archive-date=1 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|title=Mongolian government wants FIA to act on Verstappen comments|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=31 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110110951/https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|archive-date=10 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref> Verstappen sluit die 2020-seisoen af met 'n derde plek in die kampioenskap, op 214 punte. Hy het twee wedrenoorwinnings, elf podiumplekke, een voorste wegspringplek en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|title=Max Verstappen in 2020|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094724/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2021: Wêreldkampioen na hewige titelstryd met Hamilton ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] By die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Verstappen in al die oefensessies voorgeloop en daarna die vierde voorste wegspringposisie van sy loopbaan behaal. Dit was die eerste keer dat hy agtereenvolgende voorste wegspringposisies behaal het.<ref>{{Cite news|title=Max Verstappen takes pole position in F1 Bahrain Grand Prix, Daniel Ricciardo sixth|date=27 March 2021|url=https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=30 March 2021|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330114816/https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|url-status=live}}</ref> Hy het teen Lewis Hamilton meegeding vir die wedrenoorwinning, en op rondte 53 het Verstappen Hamilton verbygesteek, maar het van die baan afgery terwyl hy dit gedoen het, wat daartoe gelei het dat hy deur wedrenbeheer opdrag gegee is om Hamilton weer in die voortou te laat en uiteindelik tweede agter Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|title='It is what it is' – Verstappen philosophical about surrendering lead to Hamilton following off-track pass|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330120727/https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|archive-date=30 March 2021|access-date=30 March 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], het Verstappen derde gekwalifiseer met spanmaat [[Sergio Pérez]] tweede, wat die eerste keer was dat hy deur 'n spanmaat geklop is sedert die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|title='We're not robots' – Verstappen on 'messy' Q3 that led to being out-qualified by a team mate for first time since 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020100943/https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|archive-date=20 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die wegspring kon Verstappen beide Pérez en voorste wegspringplekhouer Hamilton verbysteek om die voortou te neem. Hy het voor gebly na die eerste rondte kuipestoppe sowel as die herbegin, nadat die wedren op rondte 33 opgeskort is. Mededinger Hamilton het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Verstappen tot een punt verminder het.<ref name="2021PTGP">{{Citation|title=Race Highlights {{!}} 2021 Portuguese Grand Prix|date=2 May 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|access-date=19 January 2022|archive-date=24 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225321/https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|url-status=live}}</ref> In die daaropvolgende [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig na 'n lang stryd met Hamilton.<ref name="2021PTGP" /> By die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het die stryd tussen Verstappen en Hamilton voortgeduur, met Hamilton wat 'n vinniger tweestopstrategie gebruik het teenoor Verstappen se eenstopren. Dit het Hamilton die voordeel van vinniger bande gegee, wat hom toegelaat het om Verstappen met etlike rondtes oor in die wedren verby te steek. Hamilton het die oorwinning behaal, met Verstappen wat die tweede en vinnigste rondte geneem het, wat Hamilton se kampioenskapsvoorsprong tot 14 punte verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|title=2021 Spanish Grand Prix race report and highlights: Late pass secures Hamilton victory in Spain after race-long battle with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175353/https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|archive-date=9 Mei 2021|access-date=18 Mei 2021}}</ref> By die volgende ren in [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen tweede agter [[Charles Leclerc]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|title=2021 Monaco GP Qualifying: Verstappen rages at Leclerc crash red flags|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310032538/https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|archive-date=10 Maart 2022|access-date=19 Januarie 2022}}</ref> maar Leclerc het 'n faling van sy motor se dryfas op pad na die wegspringrooster opgedoen en kon nie die ren begin nie. Verstappen het die ren van voor af beheer op pad na die oorwinning. Hamilton (wat sewende gekwalifiseer het) het sewende geëindig, hoewel hy 'n ekstra kampioenskapspunt behaal het deur die vinnigste renrondte op te stel. Die resultaat het Verstappen in staat gestel om die eerste Nederlandse jaer te word wat die Wêreldbestuurderskampioenskap lei,<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|title=Historische dubbelslag: Verstappen wint GP van Monaco en is eerste Nederlandse WK-leider ooit|last=Noud Bemelen and Rik Spekenbrink|date=23 Mei 2021|publisher=[[Algemeen Dagblad]]|language=nl|trans-title=Historic double: Verstappen wins Monaco GP and is the first Dutch leader of the world championship ever|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195919/https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> met 'n marge van vier punte oor Hamilton.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen takes title lead from Lewis Hamilton with win|last=Benson|first=Andrew|date=23 May 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523152235/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Verstappen derde agter Leclerc en Hamilton gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|title=Verstappen curses 'stupid' qualifying session in Baku as he loses another chance of pole to red flag|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125074130/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|archive-date=25 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen en Hamilton het Leclerc in die eerste rondtes verbygesteek voordat Verstappen die voortou geneem het deur middel van 'n vinniger kuipestop. Verstappen sou die voortou gemaklik hou tot rondte 46 toe hy 'n bandfaling opgedoen het wat veroorsaak het dat hy teen 'n hoë spoed gebots en onttrek het.<ref>{{Citation|title=Verstappen Crashes Out of Lead After Left Rear Failure {{!}} 2021 Azerbaijan Grand Prix|date=6 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=mgAinVHFwls|access-date=19 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128103451/https://www.youtube.com/watch?t=32&v=mgAinVHFwls&feature=youtu.be|url-status=live}}</ref> 'n Fout deur Hamilton tydens die herwegspring het hom na die laaste plek laat val, wat beteken het dat Verstappen sy kampioenskapsvoorsprong behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610172247/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|archive-date=10 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek vir die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] behaal.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen's Onboard Pole Lap {{!}} 2021 French Grand Prix|date=19 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|access-date=19 January 2022|archive-date=10 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191135/https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|url-status=live}}</ref> Verstappen se fout in die eerste rondte het Hamilton die voortou gegee, wat Verstappen tydens die kuipestopfase teruggewen het. Verstappen het vir 'n tweede keer van die voortou af by die kuipe aangedoen en die Mercedes-duo agternagesit, deur Hamilton in rondte 52 van 53 vir die wenplek verby te steek.<ref>{{Cite web|title=How Max Verstappen Fought Back To Beat Lewis Hamilton I 2021 French Grand Prix|date=21 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120011131/https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|url-status=live}}</ref> Hy het ook 'n bonuspunt vir die vinnigste rondte ontvang, en daarmee sy kampioenskapsvoorsprong tot twaalf punte vergroot<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|title=2021 French Grand Prix race report & highlights: Verstappen triumphs over Hamilton after late pass in scintillating French Grand Prix|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621004259/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|archive-date=21 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> en die eerste driekuns van sy loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|title=French GP Facts & Stats: Verstappen's first F1 hat-trick, and a special podium for Perez|last=Kelly|first=Sean|date=20 June 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003951/https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|archive-date=21 June 2021|access-date=7 July 2022}}</ref> Verstappen het weer die voorste wegspringplek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] behaal en die wedren van begin tot einde gelei, om hom sy vierde oorwinning van die seisoen te besorg en het sy voorsprong verder tot 18 punte vergroot.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|title=Max Verstappen wins Styrian GP 2021; beats Lewis Hamilton and Valtteri Bottas in Austria|date=27 June 2021|website=SportsTiger|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627144914/https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|archive-date=27 June 2021|access-date=27 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]] behaal, elke rondte van begin tot einde gelei, die vinnigste rondte opgestel en die wedren gewen vir sy eerste Grand Slam in sy loopbaan,<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|title=Verstappen waltzes to second win in a row at Red Bull Ring, as Bottas beats Norris to P2|date=4 July 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235934/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|archive-date=30 November 2021|access-date=19 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|title=F1 – Verstappen extends title lead with Austrian Grand Prix grand slam as Hamilton finishes fourth|date=4 July 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704160816/https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|archive-date=4 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> as die jongste om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|title=What Is a Grand Slam in F1?|last=Aggarwal|first=Abhay|date=15 July 2021|website=EssentiallySports|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717162011/https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|archive-date=17 July 2021|access-date=17 July 2021}}</ref> Met hierdie oorwinning het Verstappen ook die eerste jaer geword wat drie wedrenne in drie agtereenvolgende naweke gewen het, aanvanklik by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] op 20 Junie, toe die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] op 27 Junie en laastens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 4 Julie.<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/en/news/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win.html|title=Verstappen has little interest in the grand slam: 'As long as we win'|year=2021|website=gpblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191340/https://www.gpblog.com/en/amp/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|title=Austrian GP: Post-Race reaction from Max, Perez and Horner|date=4 July 2021|website=Bleachers News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709213140/https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met Hamilton in die ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]''-draai op die eerste rondte. Dit het gelei tot 'n 51''g''-botsing teen die versperring.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen & Hamilton Collide at Silverstone {{!}} 2021 British Grand Prix|date=18 July 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=oIKel6jVD3Q|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|title=Verstappen's Silverstone crash power unit given the all-clear by Honda after Friday running in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118142945/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy is ná die ongeluk na die [[Silverstone-renbaan]] se mediese sentrum geneem en is toe na die Coventry-hospitaal geneem vir voorsorgmaatreëls en verdere assessering, voordat hy uiteindelik Sondagaand om 22:00 ontslaan is.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|title=British GP: Lewis Hamilton wins dramatic home race after big Max Verstappen crash as title lead is cut|date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317051534/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|archive-date=17 March 2022|access-date=18 July 2021}}</ref> Hamilton sou die wedren wen en Verstappen se voorsprong in die kampioenskap tot agt punte laat krimp.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|title=2021 British Grand Prix race report & highlights: Hamilton overcomes first-lap collision with Verstappen to hunt down Leclerc for 8th British GP win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718220128/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|archive-date=18 July 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], het Verstappen se motor skade gely in 'n botsing tussen verskeie motors in rondte 1, waar Mercedes-jaer [[Valtteri Bottas]] as skuldig beskou is. Hy het die wedren in die tiende plek geëindig, wat na negende bevorder is nadat Sebastian Vettel gediskwalifiseer is. Die uitslag van die wedren het Hamilton die voortou in die kampioenskap laat neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|title=Hungarian GP: Max Verstappen, Red Bull rue 'brutal' Valtteri Bottas-triggered start chaos after lost title leads|last=Galloway|first=James|date=2 August 2021|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805035034/https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|archive-date=5 August 2021|access-date=4 August 2021}}</ref> Na die somerrustyd het Verstappen by die [[2021 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer, voor Williams-bestuurder [[George Russell]] in die tweede plek en Lewis Hamilton in die derde plek.<ref>{{Verwysing|title=Qualifying Highlights {{!}} 2021 Belgian Grand Prix|date=28 August 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=E_CvS-dN99Y|access-date=19 January 2022}}</ref> Die wedren is vir drie rondtes gehou, almal agter die veiligheidsmotor, met die amptelike wedrenuitslae geneem vanaf die volgorde aan die einde van die eerste rondte, met Hamilton en Verstappen wat albei hul kwalifiserende posisies behou het. Aangesien minder as 75% van die wedrenafstand voltooi is, is halwe punte toegeken, wat daartoe gelei het dat Verstappen die gaping na Hamilton tot drie punte verminder het.<ref>{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=Max Verstappen declared winner of aborted rain-hit Belgian Grand Prix|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|publisher=BBC Sport|access-date=29 August 2021|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829172106/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het Verstappen weer op die voorste wegspringplek gekwalifiseer en Hamilton met 0.038 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|title=Verstappen says technical issues prevented Dutch GP pole lap being even faster around 'incredible' Zandvoort|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118232921/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens die wedren kon Verstappen aanvalle van beide Mercedes-jaers afweer om die oorwinning te behaal en die voortou in die Bestuurderskampioenskap met drie punte te neem.<ref name="RedBull.com">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Dutch Grand Prix 2021: race report and reaction|date=5 September 2021|website=RedBull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218075510/https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Vir die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] moes Verstappen agter op die rooster wegspring omdat hy sy kwota enjinonderdele oorskry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|title=Verstappen set to start Russian GP from the back of the grid after engine change|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030080928/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|archive-date=30 October 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy posisie verbeter, en nadat hy laat in die wedren 'n vroeë kuipestop vir intermediêre bande geneem het, het hy tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|title=Max Verstappen: "We made a great decision with the timing and took the right lap to pit"|date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927094249/https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|archive-date=27 September 2021|access-date=27 September 2021}}</ref> By die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Verstappen tweede gekwalifiseer met Bottas op die voorste wegspringplek.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|title=Valtteri Bottas gets Turkish F1 GP pole in boost for fastest man Lewis Hamilton|date=9 October 2021|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009132422/https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|archive-date=9 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Met die wedren wat in nat toestande plaasgevind het, en al die jaers die volle wedren op intermediêre bande was, het Verstappen tweede agter Bottas geëindig en die voortou in die bestuurderskampioenskap met ses punte geneem terwyl Hamilton vyfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|title=Turkish Grand Prix: Valtteri Bottas wins as Max Verstappen retakes title lead|last=Benson|first=Andrew|date=10 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022194759/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|archive-date=22 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> [[Lêer:2021_United_States_Grand_Prix_23_(cropped).jpg|duimnael|Verstappen ding teen Lewis Hamilton mee om die voortou tydens die [[2021 Verenigde State Grand Prix]] te neem.]] By die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Verstappen die voorste wegspringplek in die kwalifisering geneem en Hamilton met 0.209 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|title=2021 United States Grand Prix qualifying report and highlights: Verstappen beats Hamilton to pole position with sensational final lap in Austin|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208094708/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|archive-date=8 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong in die Bestuurderskampioenskap tot twaalf punte vergroot, terwyl Hamilton tweede geëindig het met die vinnigste rondtetyd.<ref name="BBC Sport 2021">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|title=Title battle heads into its climax|date=25 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218072035/https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> By die [[2021 Meksikostad Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer met 'n verskil van 0.350 sekondes teenoor die voorste wegspringhouer Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|title=Mexico City qualifying: Mercedes shock Red Bull as Bottas takes pole ahead of Hamilton|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205223654/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|archive-date=5 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen se hoofmededinger, Hamilton, het tweede gekwalifiseer. Met die wegspring het Verstappen die voortou van Bottas en Hamilton in draai 1 geneem en die wedren gewen; en gevolglik sy voorsprong in die kampioenskap tot 19 punte vergroot.<ref name="Fox Sports 2021">{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|title=Hamilton has vowed to 'keep on fighting'. But his F1 crown is finally starting to slip|date=8 November 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206233354/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|archive-date=6 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Verstappen en Hamilton het elk die laaste rondte van die kampioenskap—die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] —met presies 369.5 punte betree, met Verstappen wat met terugtelling voorloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|title=How can Lewis Hamilton win the 2021 F1 title?|date=6 December 2021|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212104346/https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het met byna vier tiendes van 'n sekonde vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer, maar het 'n stadige wegspring gehad en die voorsprong aan Hamilton in draai een verloor. Hy het probeer om Hamilton by draai ses verby te steek, wie kontroversieel die baan afgesny en die voorsprong sonder straf behou het; die beamptes het geag dat geen voordeel verkry is nie, te midde van Verstappen en Red Bull se klagtes. Verstappen was meer as 10 sekondes agter Hamilton totdat 'n veiligheidsmotor met vyf rondtes oor ontbied is, na 'n ongeluk waarby [[Nicholas Latifi]] betrokke was. Die onttrekking van die veiligheidsmotor en die daaropvolgende hervatting van die wedren met een rondte oor, is met verdere kontroversie begroet; wedrendirekteur Michael Masi het slegs 'n sekere aantal verbygesteekte motors toegelaat, wat tyd bespaar het om die wedren weer te begin sodra die baan skoongemaak is. Verstappen het daarin geslaag om Hamilton in draai vyf van die laaste rondte van die wedren verby te steek om die eerste Wêreldbestuurderskampioen van Nederland en die 34ste algeheel te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|title=Max Verstappen wins title after last-lap overtake of Lewis Hamilton, Mercedes protests rejected|publisher=BBC Sport|date=12 December 2021|access-date=14 December 2021|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214231835/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|title=How Verstappen joined F1's list of World Champions|date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213045157/https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021|url-status=live}}</ref> Mercedes het geprotesteer en gesê dat hulle van voorneme is om teen die wedrenuitslae te appelleer, en aangevoer dat alle motors wat agter was, toegelaat moes gewees het om onder die regulasies weer verby te kom, maar Red Bull het teenargumenteer dat dit nie in die regulasies gespesifiseer is nie, met die woord "enige" wat gebruik word in teenstelling met "almal".<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|title=Decision – Mercedes Protest Art. 48.12|date=12 December 2021|publisher=[[FIA|Fédération Internationale de l'Automobile]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212191155/https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|archive-date=12 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> Die protes is vervolgens verwerp, wat Verstappen as die Wêreldbestuurderskampioen bevestig het; die FIA het die bewoording van die reël vanaf 2022 gewysig.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|title=2021 F1 Abu Dhabi Grand Prix – Report to the World Motor Sport Council – 19 March 2022|date=19 March 2022|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324224707/https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|archive-date=24 March 2022|access-date=25 March 2022}}</ref> Verstappen is deur ''[[Autosport]]'' en ''The Race'' as die beste bestuurder van die seisoen aangewys,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2021|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 December 2021|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103245/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|archive-date=2 September 2022|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2021 – Our verdict|last=Beer|first=Matt|date=14 December 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526143840/https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|archive-date=26 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> terwyl hy ook in die amptelike meningspeilings van mede-bestuurders en spanhoofde geloof is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|title=EXCLUSIVE: The Top 10 F1 drivers of 2021 – as chosen by the drivers|last=Barretto|first=Lawrence|date=28 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518221918/https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|archive-date=18 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2021|last=Barretto|first=Lawrence|date=27 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212123759/https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|archive-date=12 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> Mark Hughes van ''Motor Sport'' het Verstappen ook eerste geplaas en sy seisoen beskryf as 'n "verbluffende kombinasie van spoed en renvaardigheid, heeltemal vreesloos, ongelooflike vasberadenheid en vermoë om van teëspoed terug te kom".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|title=2021's top 10 F1 drivers rated|last=Hughes|first=Mark|date=February 2022|website=Motor Sport|access-date=14 December 2024|issn=0027-2019|archive-date=22 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622004438/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|url-status=live}}</ref> ==== 2022: Dominante tweede titel ==== [[Lêer:RB18_JapaneseGP_FP2.jpg|duimnael|Verstappen tydens die [[2022 Japannese Grand Prix]], waar hy sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap gewen het.]] In Maart 2022 het Verstappen 'n kontrakverlenging van vyf jaar met [[Red Bull Racing]] vir die 2023 tot 2028 seisoene onderteken.<ref name=":3">{{cite web |date=3 March 2022 |title=Max Verstappen signs bumper new deal with Red Bull until end of 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |access-date=3 March 2022 |publisher=Formula One |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303100618/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |url-status=live}}</ref> Van hierdie seisoen af sou hy die nommer 1 in plaas van sy gereelde nommer 33 as die heersende wêreldkampioen gebruik.<ref>{{cite web|date=18 January 2022|title=Why Verstappen plans to use number 1 on his car, but Hamilton decided not to|url=https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|access-date=24 April 2024|publisher=Racingnews365.com|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424144505/https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|url-status=live}}</ref> Verstappen moes tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] weens 'n brandstofprobleem uit die tweede plek onttrek. Hy het die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] gewen, nadat hy voordeel getrek het uit 'n kuipestop tydens veiligheidsmotortoestande om spanmaat en voorste wegspringplek-sitter [[Sergio Pérez]] verby te steek, maar het nog 'n brandstofverwante uitval uit die tweede plek tydens die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gely. Dit het hom na drie wedrenne 46 punte agter die kampioenskapsvoorloper [[Charles Leclerc]] gelaat. Verstappen het gereageer deur die volgende drie wedrenne te wen; hy het 'n naelrenoorwinning en 'n Grand Slam by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web |last=Kelly |first=Sean |date=24 April 2022 |title=Facts and Stats: A grand slam first, and Red Bull's maiden double score at Imola |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712125614/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 July 2022 |publisher=Formula One}}</ref> vanaf die derde plek op die rooster by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] gewen en voordeel getrek uit Leclerc se onttrekking by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] om die Bestuurderskampioenskap te lei. Verdere oorwinnings het by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gevolg, waar Leclerc weer uitgeval het, en vanaf die voorste wegspringplek by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Verstappen het tweede gekwalifiseer by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar vloerskade weens die oorry van puin het sy vordering benadeel en tot 'n sewende plek gelei.<ref>{{Cite web|title=Verstappen reveals part of floor was 'completely destroyed' by debris after lowly P7 finish at Silverstone|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|access-date=5 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705143942/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] ingeneem en die naelren gewen, maar is deur Leclerc in die wedren verbygesteek en het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Leclerc tot 38 punte laat krimp het. Hierna het Verstappen vyf wedrenne agtereenvolgens gewen. Die voorwegspringer Leclerc, het uit die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] geval, wat Verstappen laat wen het. Probleme met sy kragbron het beteken dat hy tiende vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gekwalifiseer het,<ref>{{Cite web |date=30 July 2022 |title=F1: Power unit fault "painful" for Verstappen after surprise pace |url=https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |access-date=30 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730212753/https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |url-status=live}}</ref> maar verbystekings in die eerste rondtes en ondergange tydens kuipestoppe het beteken dat hy die oorwinning behaal het, ten spyte daarvan dat hy kortliks die voortou verloor het na 'n tolslag.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=31 July 2022 |title=Verstappen spins and wins from 10th on grid as Ferrari pair finish off the podium |url=https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |access-date=31 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=31 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731231826/https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |url-status=live}}</ref> Hy het die vinnigste kwalifiserende tyd by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] opgestel, maar is na die 14de plek op die rooster gedegradeer weens 'n kragbronkomponentstraf. Ten spyte hiervan het hy teen rondte 12 die leiding oorgeneem en gewen.<ref name="belg2022">{{cite web |title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1–2 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |publisher=Formula One |access-date=28 August 2022 |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek en sy 30ste wedrenoorwinning by sy tuiswedren, die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], behaal en toe van die sewende plek op die rooster by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] gewen. Verstappen se wenlopie is by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] beëindig. Hy het tydens kwalifisering sonder brandstof gaan staan en moes die wedren as agtste begin.<ref>{{Cite web |date=1 October 2022 |title=Leclerc claims pole position by 0.022s from Perez in stunning wet-dry Singapore qualifying as Verstappen takes P8 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |access-date=3 October 2022 |publisher=Formula One |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608120702/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |url-status=live}}</ref> Hy het plekke aan die begin verloor en moes later 'n ekstra kuipestop maak weens 'n steeks wiel, en het sewende geëindig. Oorwinning vanaf die voorste plek by die verkorte [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hom 'n voorsprong van 113 punte op die punteleer gegee met vier wedrenne oor, wat hom sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap verseker het.<ref name="Morlidge 2022">{{cite web |last=Morlidge |first=Matt |title=Max Verstappen crowned 2022 F1 world champion amid Japanese GP confusion after winning wet race |publisher=Sky Sports |date=9 October 2022 |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |access-date=9 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009090638/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |url-status=live}}</ref> Hy het die volgende twee wedrenne gewen, die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] en [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grands Prix]], sesde geëindig by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] na 'n botsing met Lewis Hamilton, en die seisoenfinaal [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] uit die voorste plek gewen. Aboe Dhabi was sy vyftiende oorwinning van die jaar, en hy het die rekord van dertien wedrenoorwinnings in 'n seisoen wat deur [[Michael Schumacher]] in 2004 en [[Sebastian Vettel]] in 2013 gedeel is, gebreek. Hy het die kampioenskap met 454 punte gewen en [[Lewis Hamilton]] se 2019 rekord van 413 geklop.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|title=MAX BY NUMBERS: The amazing stats behind Verstappen's 2022 title winning campaign|publisher=Formula One|first=Nadim|last=Bart-Williams|date=25 November 2022|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331134653/https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|url-status=live}}</ref> ==== 2023: Rekordbrekende derde titel ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Race (1).jpg|duimnael|regs|Verstappen lei die wedren by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]] Verstappen het vir die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] saam met [[Sergio Pérez]] by Red Bull aangebly. Sy seisoen het begin met 'n oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. 'n Dryfasfout in kwalifisering by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het gelei tot 'n 15de plek-wegspring, maar hy het plekke in die wedren verower om tweede agter Pérez te eindig.<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 March 2023 |title=F1 Saudi Arabian GP: Perez grabs pole as Verstappen hits trouble |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |access-date=20 March 2023 |website=Motorsport.com |archive-date=20 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320210723/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |url-status=live}}</ref> Hy het weer vanaf die voorste wegspringplek by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gewen, ten spyte daarvan dat hy plekke aan die Mercedes-jaers tydens die wedren verloor het,<ref name="Sky Sports - wild finish">{{cite web |last=Johnston |first=Sam |date=2 April 2023 |title=Australian GP: Max Verstappen holds off Lewis Hamilton for victory after wild finish to chaotic race |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409110829/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |archive-date=9 April 2023 |access-date=2 April 2023 |publisher=Sky Sports F1}}</ref> maar het tweede geëindig na Pérez, wat 'n veiligheidsmotor-kuipestop gemaak het, by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|title=F1 Azerbaijan GP: Perez leads dominant Red Bull 1–2 from Leclerc|last=Boxall-Legge|first=Jake|website=Autosport|date=30 April 2023|access-date=30 April 2023|archive-date=30 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430222636/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|url-status=live}}</ref> Hierna het Verstappen se rekordwenreeks begin. Hy het negende by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weggespring toe rooi vlae in kwalifisering sy rondte gekniehalter het, maar die voorlopers, ook Pérez, verbygesteek om te wen. Die volgende vier wedrenne, die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco-]], [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse]], [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]], is gemaklik vanaf die voorste wegspringplek deur Verstappen gewen, insluitend Red Bull se 100ste oorwinning in Kanada<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 June 2023 |title=F1 Canadian GP: Verstappen clinches Red Bull's 100th F1 win |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |website=Autosport |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619103008/https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |url-status=live}}</ref> en 'n naelrenoorwinning in Oostenryk. Hy het die voorste wegspringplek by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geneem, maar kortliks die voortou aan Lando Norris verloor voordat hy die posisie herwin het om te wen. Hy het 0.003 sekondes agter Lewis Hamilton by die Hongaarse Grand Prix gekwalifiseer, maar hom by die eerste draai verbygesteek en die oorwinning behaal. Hy het die voorste wegspringplek en die oorwinning in die Belgiese Grand Prix naelren behaal en die vinnigste kwalifiseringstyd opgestel, maar die wedren sesde begin weens 'n enjinonderdeelstraf. Hy het Pérez verbygesteek om die wedren te wen. Hy het vanaf die voorste wegspringplek die reëngeteisterde Nederlandse Grand Prix gewen en was weer seëvierend by die Italiaanse Grand Prix ten spyte daarvan dat hy agter [[Carlos Sainz jr.]] gekwalifiseer het. Hierdie oorwinning was sy tiende agtereenvolgende oorwinning, wat [[Sebastian Vettel]] se rekord van nege van 2013 gebreek het,<ref>{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=3 September 2023 |title=Verstappen claims record 10th straight F1 win in Italy |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |access-date=3 September 2023 |website=ESPN.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903144505/https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |archive-date=3 September 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |title=Verstappen charges to Monza victory for record-breaking 10th successive F1 win |date=3 September 2023 |website=Formula One |author=Formula One Management |access-date=21 September 2023 |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903164334/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |url-status=live}}</ref> en Red Bull se vyftiende agtereenvolgende oorwinning, 'n rekord wat voorheen deur [[McLaren]] met elf in 1988 gehou is. Beide Red Bulls is in K2 by die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] uitgeskakel en kon nie 'n indruk in die wedren maak nie, met Verstappen en Pérez wat onderskeidelik vyfde en agtste geëindig het, wat ook sy wenlopie beëindig het.<ref>{{Cite web |title=Sainz takes sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |access-date=18 September 2023 |publisher=Formula One |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |url-status=live}}</ref> Dit sou die enigste onderbreking in Verstappen se sukses wees, aangesien hy die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen gewen het. Sy oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Red Bull hul sesde Vervaardigerskampioenskapstitel besorg. <ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=24 September 2023 |title=Max Verstappen on verge of F1 world title after winning Japanese Grand Prix |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |access-date=25 September 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114547/https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |url-status=live}}</ref> Hy het sy derde Wêreldbestuurderskampioenskapstitel by die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix-naelren]] beklink, ten spyte daarvan dat hy tweede na [[Oscar Piastri]] geëindig het,<ref>{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |access-date=8 October 2023 |publisher=Formula One |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011012612/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |archive-date=11 October 2023 |url-status=live}}</ref> en toe die wedren vanaf die voorste plek gewen. Hy het die gewen, ten spyte daarvan dat hy sesde weggespring het weens 'n rondtetydverlies in kwalifisering. Hy het agter beide Ferraris by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] gekwalifiseer, maar albei jaers verbygesteek om die oorwinning te behaal. Hy het die voorste plek en die oorwinning by die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal en die naelren gewen nadat hy die voorloper, [[Lando Norris]], by die eerste draai verbygesteek het. Hy het agter [[Charles Leclerc]] by die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] weggespring en 'n straf gekry omdat hy hom van die baan gedwing het, maar Verstappen het die voortou teruggewen om te wen. Sy voorste wegspringplek en oorwinning by die seisoen-eindigende [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] was sy negentiende oorwinning van die jaar, wat sy eie rekord van vyftien van 2022 verbeter het. Hy het 575 punte aangeteken, meer as dubbel dié van die tweede geplaasde Pérez en het daarmee sy eie punterekord van 2022 verbeter. ==== 2024: Vierde titel te midde van 'n gesukkel by Red Bull ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2024 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|links|Verstappen (hier afgeneem gedurende die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]]) het sewe van die 10 vroeë rondtes in 2024 gewen.]] Verstappen het die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] afgeskop met sy vyfde Grand Slam by die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|title=Verstappen reigns supreme in Bahrain GP|last=Lamonato|first=Michael|date=2 March 2024|website=racer.com|access-date=6 May 2024|archive-date= 6 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506154157/https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|url-status=dead}}</ref> en dit opgevolg met nog 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], sy 100ste Formule Eenpodium.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|title='It's 88 missed podiums!' – Verstappen reflects on 100th F1 rostrum appearance as he praises 'fantastic' Bearman|date=9 March 2024|website=Formula One Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309222336/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|archive-date=9 March 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het weer die voorste wegspringplek by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ingeneem, maar het op rondte 4 uitgeval, sy eerste onttrekking sedert die [[2022 Australiese Grand Prix|2022-uitgawe van die wedren]], met die remme aan die brand, wat sy wenlopie van nege wedrenne en 43 wedren-voltooiingreeks beëindig het.<ref name="race-report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia|date=24 March 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Dit is gevolg deur 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] gewen nadat hy vierde weggespring het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint|date=20 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420143726/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|archive-date=20 April 2024|access-date=21 April 2024}}</ref> en toe die voorste wegspringplek en oorwinning in die wedren behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP|date=21 April 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421124322/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|archive-date=21 April 2024|access-date=22 April 2024}}</ref> Hy het nog 'n naelrenoorwinning by die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] behaal<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF|title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami|date=4 May 2024|website=Formula One|access-date=5 May 2024}}</ref> en in die voorste plek weggespring, maar die voortou tydens die kuipestoppe aan Lando Norris afgestaan. Hy kon hierna nie die plek terugwen nie en het die wedren in die tweede plek voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix|date=5 May 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513225014/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|archive-date=13 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het [[Ayrton Senna]] se rekord van agt agtereenvolgende voorste wegspringplekke by die [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] geëwenaar<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|title=Very special to equal Senna pole record – Verstappen|last=Benson|first=Andrew|date=18 May 2024|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518190928/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|archive-date=18 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref> en dit in sy vyfde oorwinning van die seisoen omskep. Sy lopie het by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] geëindig waar hy slegs sesde gekwalifiseer en geëindig het; Verstappen het opgemerk dat sy RB20 tyd verloor teen sy mededingers in lae-spoeddraaie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-pinpoints-issue-that-cost-him-a-lot-of-lap-time-in-monaco.2UIL0fxvgaAIHuG1SQIvcC|title=Verstappen pinpoints issue that cost him 'a lot of lap time' in Monaco qualifying as pole run comes to an end|date=25 May 2024|publisher=Formula One|access-date=28 May 2024}}</ref> Verstappen en George Russell het identiese rondtetye in die kwalifisering by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] opgestel, maar Russell het op voorste wegspringplek begin aangesien hy sy rondtetyd eerste opgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day|date=8 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609165448/https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|archive-date=9 June 2024|access-date=9 June 2024}}</ref> Beide jaers is deur Norris verbygesteek, maar Verstappen het Russell later verbygesteek en toe die voortou van Norris tydens die kuipestoppe afgeneem om sy 60ste wedrenoorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP|date=9 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|archive-date=9 June 2024|access-date=10 June 2024}}</ref> Hy het tweede agter Norris by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar hom aan die begin verbygesteek en toe Russell verbygesteek om vir die sewende keer in 2024 te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|title=Verstappen just holds off Norris to win super-tight Spanish Grand Prix as Hamilton claims first podium of 2024|date=23 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020622/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|archive-date=15 July 2024|access-date=23 June 2024}}</ref> Verstappen het die naelloop vanaf voorste wegspringplek by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gewen<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|title=Verstappen beats Piastri and Norris to victory after epic Austria Sprint battle|date=29 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020804/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> en toe die vinnigste vir die hoofwedren gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|title=Formula 1 Qatar Airways Austrian Grand Prix 2024 – Qualifying|date=29 June 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|archive-date=29 June 2024|access-date=29 June 2024}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei, maar is deur Norris in die laaste rondtes uitgedaag voordat die twee jaers gebots het; Verstappen is 'n tydstraf opgelê vir die veroorsaak van die botsing en het die wedren vyfde voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead|website=www.formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020740/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|archive-date=15 July 2024|access-date=4 July 2024}}</ref> Hy het later opgemerk dat die ongeluk nie sy noue vriendskap met Norris beïnvloed het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|title='I'm not there to crash you out' – Verstappen shares details of post-Austria chat with Norris after 'silly' coming together|website=Formula One official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706192607/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|archive-date=6 July 2024|access-date=7 July 2024}}</ref> Hy het vierde gekwalifiseer by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en Norris in die laaste rondtes verbygesteek om tweede agter Lewis Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|title=British GP: Lewis Hamilton holds off Max Verstappen to claim record ninth victory at Silverstone|date=7 July 2024|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715162017/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Hy het derde by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] begin, maar met Hamilton gebots en vyfde geëindig. Hy het sy span se renstrategie gekritiseer en voorgestel dat die RB20 nou agter die renwenner [[McLaren MCL38]] was wat pas betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|title='I want things to be done better' fumes Verstappen after Hungarian GP as he admits Red Bull now behind McLaren|date=21 July 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722223931/https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|archive-date=22 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Verstappen het die vinnigste by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het buite die top tien begin weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Starting Grid|date=26 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720125208/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|archive-date=20 July 2024|access-date=26 July 2024}}</ref> Hy het posisies herwin en is vierde in die wedren geklassifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Race Result|date=28 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616005227/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|archive-date=16 June 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> wat sy voorsprong in die kampioenskap tot 78 punte oor Norris vergroot met die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|title=Belgium 2024 – Championship|date=21 July 2024|website=Stats F1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802082453/https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|archive-date=2 August 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> {{Multibeeld|align=right|image1=2024-08-25_Motorsport,_Formel_1,_Großer_Preis_der_Niederlande_2024_STP_3849_by_Stepro.jpg|image2=2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3989 by Stepro.jpg|footer=Verstappen lei 17 rondtes en maak tweede klaar ná Norris by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]}} By sy tuiswedren, die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], het Verstappen tweede agter Norris gekwalifiseer en die voortou by die eerste draai oorgeneem, maar is later deur Norris verbygesteek en het tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|date=25 August 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825145838/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|archive-date=25 August 2024|access-date=26 August 2024}}</ref> Hy het gekwalifiseer en buite die top vier geëindig by beide die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901150111/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|archive-date=1 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> waarna Red Bull die voortou in die Vervaardigerskampioenskap aan McLaren afgestaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|title='McLaren's constructors' lead a seismic development'|last=Andrew Benson|date=15 September 2024|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916001436/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|archive-date=16 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> Hy het toe tweede na Norris by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 52 punte verminder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141751/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|archive-date=22 September 2024|access-date=22 September 2024}}</ref> Verstappen het sy motor as "fucked" beskryf by die amptelike perskonferensie in Singapoer, 'n uitlating wat hom 'n straf van die FIA besorg het, en om "werk van openbare belang te verrig".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|title=Verstappen ordered to do public service work for swearing in press conference|last=Noble|first=Jonathan|last2=Gale|first2=Ewan|date=20 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925165255/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|archive-date=25 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het gereageer deur 'n geïmproviseerde mediasessie buite die perskonferensiekamer aan te bied (uit protes),<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|title=Verstappen stages press conference protest against FIA swearing penalty|last=Boxall-Legge|first=Jake|last2=Vording|first2=Ronald|date=21 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927205552/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|archive-date=27 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> en later voorgestel dat die besluit hom kon dryf om die sport te verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|title=Verstappen questioning his F1 future over swearing punishment|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928002946/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|archive-date=28 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gewen en is derde in die wedren geklassifiseer voor Norris, wat gepenaliseer is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=formula1.com|access-date=25 October 2024}}</ref> Dit het Verstappen se kampioenskapsvoorsprong vir die eerste keer sedert die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] vergroot. Hy het tweede by die [[2022 Meksikostad Grand Prix]] weggespring, maar het 20 sekondes se strawwe ontvang vir sy bestuurspraktyk tydens 'n stryd om plek met Norris, wat gelei het tot 'n sesde plek, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 47 punte verminder het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-his-penalties-from-norris-battle-in-mexico-as-he.3QrpuZHhdIvBsKGRdUNcBx|title=Verstappen reflects on his penalties from Norris battle in Mexico as he highlights 'biggest problem'|date=28 October 2024|website=formula1.com|access-date=28 October 2024}}</ref> Verstappen is vierde in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix-naelren]] geklassifiseer nadat hy 'n straf tydens 'n virtuele veiligheidsmotor ontvang het,<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42150303/max-verstappen-handed-five-second-penalty-sprint|title=Brazil GP: Max Verstappen handed five-second penalty in sprint|last=Edmondson|first=Laurence|date=2 November 2024|website=ESPN|access-date=10 November 2024}}</ref> en het die wedren vanaf die 17de plek begin na 'n enjinstraf, terwyl Norris op die voorste wegspringplek gekwalifiseer het. Hy het sewe posisies in die eerste rondte ingehaal, met verdere plekke wat verkry is deur verskeie belangrike verbysteke, asook om die verslegtende toestande op sy intermediêre bande tot die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlagperiode]] te oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-rollercoaster-sao-paulo-super-sunday-after-sublime.1jfpVX3N0rQoSRJCWrLKSH|title=Verstappen reflects on 'absolutely crazy' Sao Paulo GP after sublime climb from P17 to victory as he extends title lead|date=3 November 2024|website=[[Formula 1]]|access-date=24 November 2024}}</ref> Hierna – en met sy verbysteek vir die voortou op Ocon – het Verstappen tien van die elf vinnigste rondtes van die wedren opgestel, met sy vinnigste 1.045 sekondes vinniger as enige van sy mededingers;<ref>{{Cite web|url=https://www.total-motorsport.com/f1-2024-brazilian-gp-fastest-lap/#:~:text=Verstappen%20pumped%20in%20fastest%20lap,F1%202024%20Brazilian%20GP%20victory.|title=F1 2024 Brazilian GP – Fastest Lap|last=Sutton|first=Brandon|date=3 November 2024|website=Total Motorsport|access-date=10 November 2024}}</ref> hy het met 'n marge van 19 sekondes gewen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 62 punte verhoog het.<ref name="SP24stat">{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/features/max-verstappen-stats-f1-2024-brazilian-grand-prix-win|title=Revealed: Six crazy Max Verstappen stats from insane Brazilian Grand Prix win|last=Blackstock|first=Elizabeth|date=4 November 2024|website=Planet F1|access-date=10 November 2024}}</ref> Verstappen is deur sy medejaers asook kritici geprys vir sy vernuf;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|title=Brazil GP: Max Verstappen's win hailed by Hamilton, Alonso|last=Saunders|first=Nate|date=4 November 2024|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110012149/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|archive-date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/hill-offers-verstappen-praise-after-red-bull-rot-ends|title=Hill offers Verstappen praise after Red Bull 'rot' ends|website=RacingNews365|date=5 November 2024|access-date=10 November 2024|first=Nick|last=Golding}}</ref><ref>{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |title=Max Verstappen delivers iconic São Paulo GP win, expanding title lead on Lando Norris |url=https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |access-date=25 November 2024 |work=The New York Times |date=3 November 2024 |issn=0362-4331 |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123070952/https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |url-status=live }}</ref> Giles Richards van ''[[The Guardian]]'' het gemeen dat sy vertoning "erkenning werd is in die [[panteon]] van Formule Een se natweerrenne", en hom beskryf as 'n ''regenmeister''. Deur voor Norris te eindig by die daaropvolgende [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het Verstappen sy vierde wêreldtitel, met twee wedrenne nog oor, verseker.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-very-special-and-beautiful-season-verstappen-proud-after-joining-elites-as.4Q2zWcWyFVwbFgxdKJlOk8|title='A very special and beautiful season' – Verstappen 'proud' after joining elites as a four-time F1 champion in Las Vegas|date=24 November 2024|website=formula1.com|access-date=24 November 2024}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'', wat altesaam agt Grands Prix gewen het, het verklaar dit was 'n "betowerde prestasie van 'n jaer wat as een van die grootste Formule 1-renjaers erken word", en sy seisoen as "byna foutloos" beskryf terwyl hy "nie die beste motor die meeste van die tyd gehad het nie". Verstappen het die Katarse Grand Prix gewen en al die rondtes gelei nadat sy voorste wegspringposisie gestroop is omdat hy onnodig stadig in kwalifisering gery het; die voorval het gelei tot 'n wydgepubliseerde vete met [[George Russell]]. Na die seisoen se afsluiter, die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], het Verstappen die eerste jaer geword wat 'n titel te wen deur vir 'n derde geplaasde span in die Wêreldvervaardigerskampioenskap deel te neem sedert [[Nelson Piquet]] in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|title=The numbers which show this is Max Verstappen's best championship|last=Slater|first=Luke|date=25 November 2024|website=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129151810/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|archive-date=29 November 2024|access-date=8 December 2024}}</ref> ==== 2025: Uitdager vir McLaren ==== [[Lêer:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg|duimnael|links|Verstappen het wye gelukwense ontvang vir sy verrassende oorwinning by die [[2025 Japannese Grand Prix]], voor beide [[McLaren]]-jaers.]] Red Bull het wat prestasie betref ver agter [[McLaren]] geval in 2025, met Verstappen wat tweede geëindig het by die seisoenoper [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] nadat hy meegeding het teen [[Lando Norris|Norris]] en [[Oscar Piastri|Piastri]] om die voortou te neem in nat toestande.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het derde in die naelren en vierde in die hoofren in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] geëindig te midde van bandslytasie en prestasieprobleme met die RB21, terwyl sy nuwe spanmaat [[Liam Lawson]] sonder punte geëindig het; Verstappen het beweer dat Red Bull ook agter [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Mercedes geval het, aangesien Lawson deur [[Yuki Tsunoda]] vervang is.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |title=How a "worried" Red Bull plans to rebound after glum start to F1 2025 |last=Cleeren |first=Filip |date=25 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150505/https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |title=Yuki Tsunoda replaces Liam Lawson at Red Bull for Japan GP in unprecedented F1 driver swap |last=Jackson |first=Kieran |date=27 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=27 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327145829/https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |archive-date=27 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassende voorste wegspringplek by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref name="JPN2025"> *{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |title='Special one': Max Verstappen pips Lando Norris to F1 Japanese GP pole |last=Richards |first=Giles |date=5 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=5 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134427/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |title=The details that made Verstappen's pole so incredible |last=Straw |first=Edd |date=5 April 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134454/https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |title='Very rare' Verstappen lap stuns Red Bull and McLaren |last=Benson |first=Andrew |date=5 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134509/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy albei McLaren-bestuurders afgeweer het om sy eerste oorwinning van die jaar te behaal; Andrew Benson van ''BBC Sport'' het dit beskryf as "'n naweek van die soort seldsame perfeksie wat slegs van bestuurders van die hoogste gehalte kom".<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |title=How Verstappen stole Suzuka with McLaren stuck in 'rabbit hole' |last=Benson |first=Andrew |date=6 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406185033/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geëindig te midde van verdere prestasie- en kuipestopprobleme, wat Red Bull genoop het om krisisgesprekke oor sy toekoms te voer.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |title='Very alarming': Red Bull hold crisis talks as Verstappen stews over Bahrain F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=14 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=15 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414234336/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], waar hy tweede geëindig het nadat hy 'n straf gekry het vir 'n voorval in die eerste draai met Piastri.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |title=Verstappen says 'people can't handle the full truth' after Saudi penalty |last=Benson |first=Andrew |date=21 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421021419/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Verstappen het vierde geëindig in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami]]-naelren, maar is na sewentiende gedegradeer na 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die voorste wegspringplek vir die hoofren geneem en uiteindelik vierde geëindig. [[Lêer:FIA_F1_Imola_2025_No._1_Verstappen.jpg|regs|duimnael|Verstappen het die [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gewen nadat hy die kampioenskapsvoorloper, [[Oscar Piastri]], reeds op die eerste rondte verbygesteek het.]] Verstappen het die Emilia-Romagna Grand Prix gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het in ''[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Variante Tamburello]]'', wat wyd beskou is as een van sy bestes. Sy vierde plek in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] is gevolg deur 'n tiende plek in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy gepenaliseer is vir 'n opsetlike botsing met [[George Russell]], aangesien hy uit die stryd om die oorwinning geval het;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|title="Maybe throw bananas" – why Verstappen felt F1's Monaco GP pitstop rule was like Mario Kart|last=Cleeren|first=Filip|date=25 May 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709155439/https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|archive-date=9 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> die paar het 1–2 in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] geëindig, met Verstappen tweede. Nadat hy sewende vir die Oostenrykse Grand Prix gekwalifiseer het, het Verstappen onttrek nadat hy deur [[Kimi Antonelli]] in die eerste rondte getref is;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|title=Verstappen out of F1 Austrian GP after Antonelli clash|last=Cleeren|first=Filip|date=29 June 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629145850/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|archive-date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> Met 61 punte agter die kampioenskapvoorloper Piastri, het Verstappen erken dat sy vyfde titel-uitdaging 'n "geslote saak" was. Hy het nog 'n voorste wegspringplek by die [[2025 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] verower met 'n lae-afwaartse krag-opstelling, voordat hy die voortou aan Piastri afgestaan het en getol het tydens 'n veiligheidsmotor-herbegin in nat weerstoestande; hy het herstel tot vyfde en sy gebrek aan greep gekritiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|title=Verstappen explains costly spin in "horrible" F1 British GP|last=Cleeren|first=Filip|date=6 July 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706185826/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|archive-date=6 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> Hy het die [[2025 Belgiese Grand Prix|Belgiese naelren]] gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het en daarna vierde in die Grand Prix geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62zy07nqpro |title=Verstappen beats Norris to Miami pole |last=Benson |first=Andrew |date=3 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 May 2025}}</ref> Hy het in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] tot negende teruggesak voordat hy tweede na Piastri by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|title=Why Red Bull thinks Verstappen is wrong about no more wins in F1 2025|last=Hardy|first=Ed|last2=Vording|first2=Ronald|date=4 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805205528/https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|archive-date=5 August 2025|access-date=5 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135|title=Max Verstappen explains Dutch GP near-miss: "I tried to send it"|last=Harrington|first=Alex|date=31 August 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906160704/https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135/|archive-date=6 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> Sy beste rondte in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was die vinnigste in Formule Een-geskiedenis, waar hy vroeë teenstand van Norris oorkom het om die Grand Prix met meer as 19 sekondes in 'n rekordspoed te wen. Verstappen het voor weggespring vir die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en uitgehou om te wen, sy vierde oorwinning van die seisoen en sy sesde Grand Chelem algeheel. == Formule 1-uitslae == [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|340px|Verstappen bestuur [[Red Bull Racing|Red Bull]] se RB18 tydens die [[2022 Oostenrykse Grand Prix]]. Hy eindig tweede nadat hy ook die vinnigste rondtetyd opgestel het.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2015 tot 2023 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17† |bgcolor=efcfff| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso|Scuderia <br/>Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br/>STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |bgcolor=efcfff| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''5''' |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''204''' |- | [[Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull<br/>RB12]] | [[Honda|TAG Heuer]] <br/>F1-2016 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | |bgcolor=ffffbf| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor=efcfff| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor=efcfff| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB13]] | [[Honda|Tag Heuer]] F1-2017 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''168''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB14]] | [[Honda|TAG Heuer]] F1-2018 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15† |bgcolor=dfffdf| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | | | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''249''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB15]] | [[Honda]] RA619H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda]] RA620H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | | | | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''214''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB16B]] | [[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18†{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}}‡ |bgcolor=ffffbf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>'''*'''²2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |bgcolor=ffffbf| {{Goud}} |bgcolor=ffffbf| '''395½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19^† |bgcolor=ffffbf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>¹1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>¹2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''6 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''454''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | | |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''575''' |} * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. === 2024 - tans === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''8'''1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''437''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB21 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><!-- Sprint '''17'''-->4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{Silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''421''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''9'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''7'''3 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' 2026-seisoen nog aan die gang. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] s527pzj4g1lryexktm2obgujbma0o3o 2915779 2915778 2026-07-05T15:27:04Z Aliwal2012 39067 /* 2015 tot 2023 */ 2915779 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen tydens die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{GDEO|1997|9|30|df=y}} | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_place = [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]] | partner = [[Kelly Piquet]] (2020–nou) | children = 1 | father = [[Jos Verstappen]] | mother = Sophie Kumpen | Old Team = Toro Rosso (2015–2016) | 2025 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | 2026 Team = [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | Car number = 33 | Races = {{F1stat|VER|entries}} ({{F1stat|VER|starts}} begin) | Championships = 4 (2021–2024) | Wins = {{F1stat|VER|wins}} | Podiums = {{F1stat|VER|podiums}} | Points = {{F1stat|VER|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|VER|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|VER|fastestlaps}} | First race = [[2015 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2016 Spaanse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 2de (421 punte) | signature = [[Lêer:MaxVerstappenSignature.png|120px]] }} [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|links|300px|Verstappen tydens die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]]]] '''Max Verstappen''' (gebore [[30 September]] [[1997]]) is 'n [[België|Belgies]]-[[Nederland]]se professionele motorrenjaer<ref name="belg">{{Cite web|url=http://www.f1today.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|publisher=f1today.net|date= 10 April 2015|access-date=15 Desember 2020}}</ref><ref name="vlag">{{Cite web|url=https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|title=Dit is waarom Max Verstappen niet onder de Belgische vlag rijdt|access-date=2020-11-02|author=GPfans.com|lang=nl|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919153745/https://www.gpfans.com/nl/artikelen/41751/dit-is-waarom-max-verstappen-niet-onder-de-belgische-vlag-rijdt/|url-status=dead}}</ref> wat vir die [[Red Bull Racing|Red Bull-span]] in [[Formule Een]] Grands Prix jaag. Hy is die seun van oud-Formule 1-renjaer [[Jos Verstappen]] en aanstaande skoonseun van die voormalige Formule Een-wêreldkampioen [[Nelson Piquet]]. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] is hy as wêreldkampioen gekroon nadat hy 10 wedrenne, twee meer as die heersende kampioen, [[Lewis Hamilton]], gewen het. Hy het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] en ook in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] skoonskip gemaak en is saam met sy span, [[Red Bull Racing]], weer as kampioene gekroon. In [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] is hy vir die vierde jaar as kampioen gekroon, maar Red Bull het hierdie jaar hul voorste plek aan [[McLaren]] afgestaan. {{clearleft}} == Biografie == Max Verstappen is op 30 September 1997 in [[Hasselt, België|Hasselt]], [[België]], gebore.<ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/driver/171391.html|title=Drivers / Max Verstappen| access-date=2 November 2020|publisher=ESPN F1|lang=en}}</ref> Sy familie het lank 'n skakel met motorsport gehad: sy vader, Jos Verstappen, is 'n Nederlandse voormalige Formule 1-jaer, sy Belgiese moeder, Sophie Kumpen, was aktief en suksesvol in karting en as renjaer en sy kleinneef, Anthony Kumpen, is 'n Belgiese beroepsrenjaer. Verstappen woon sedert Oktober 2015 in Monaco maar sê dat dit nie om belastingredes is nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/ns/ns32591.html|title=Latest Formula 1 Breaking News - Grandprix.com|access-date=2020-11-02|work=www.grandprix.com}}</ref> Alhoewel Verstappen 'n Belgiese moeder het, hy in België gebore is en lank woonagtig was,<ref name="vlag" /> besluit hy om met 'n Nederlandse renlisensie mee te ding omdat hy "meer Hollands voel", meer tyd saam met sy pa deurgebring het as by sy moeder vanweë sy knortjor-aktiwiteite en was hy altyd omring deur Nederlanders toe hy in Maaseik, 'n Belgiese stad aan die Nederlandse grens, grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140816_01219423|title=Geen rijbewijs, wel in de F1|access-date=2 November 2020|last=Cornelissen|first=Marc|date=17 Augustus 2014|publisher=Het Nieuwsblad|lang=nl}}</ref> Verstappen het in 2015 gesê: "Ek het eintlik net in België gewoon om te slaap, maar bedags het ek na Nederland gegaan waar my vriende ook was. Ek is grootgemaak as 'n Nederlander en so voel ek ook".<ref name="vlag" /> [[Lêer:Max Verstappen 2015 Malaysia FP3 2.jpg|duimnael|links|280px|Verstappen jaag hier vir [[Toro Rosso]] by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]]] Verstappen het op vierjarige ouderdom met karting begin. Vanaf die ouderdom van sewe jaar mag hy aan kartingkompetisies deelneem. Op 15 Maart 2015 maak hy sy Formule 1-buiging in die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] vir [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]. Op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae word hy die jongste debutant van alle tye in Formule 1. Hy het meer as 'n halwe seisoen aan Formule 1 deelgeneem voordat hy op sy 18de verjaardag sy rybewys verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/9/verstappen-passes-driving-test-on-18th-birthday.html|title=Road legal at last! Verstappen passes driving test on 18th birthday|access-date=2020-11-02|work=Formula 1® - The Official F1® Website|lang=en}}</ref> Een seisoen later behaal hy sy eerste podiumplek in 'n Grand Prix op 15 Mei 2016 in diens van [[Red Bull Racing]] en wen die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]]. Hiermee word hy op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae die jongste leier in 'n Grand Prix, die jongste bestuurder op die podium en die jongste wenner ooit van 'n Grand Prix. Hy was ook die eerste Nederlandse wenner in Formule 1 en later die eerste Nederlander wat 'n voorste wegspringplek behaal het. Verstappen is die suksesvolste Nederlandse Formule 1-jaer ooit, nadat hy in 2021 as wêreldkampioen gekroon is. Vanweë die sukses van Max Verstappen in Formule 1, het die openbare belangstelling in die sport in Nederland geweldig toegeneem. Dit het ook verseker dat Formule 1 sou terugkeer na die [[Zandvoort-renbaan]] tydens die [[2021 Nederlandse Grand Prix]]. == Formule 1-loopbaan == Tydens die eerste oefensessie by die [[2014 Japannese Grand Prix]] het Verstappen [[Jean-Éric Vergne]] vervang as deel van sy voorbereiding vir 'n voltydse plek by [[Toro Rosso]] in die [[2015 Formule Een-seisoen|2015 seisoen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|title=Max Verstappen: Teenager to drive in practice at Japanese Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=29 September 2014|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601084502/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/29408212|archive-date=1 June 2016|access-date=23 July 2016}}</ref> Op die ouderdom van 17 jaar en drie dae was Verstappen die jongste mens in die geskiedenis wat aan 'n Formule Een-rennaweek deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|title=Japanese Grand Prix 2014: History-maker Max Verstappen flies like the wind as typhoon zooms closer|date=24 July 2016|website=[[The Independent]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724110219/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/japanese-grand-prix-2014-history-maker-max-verstappen-flies-like-the-wind-as-typhoon-zooms-closer-9773924.html|archive-date=24 July 2016|access-date=22 January 2022}}</ref> In Augustus 2014 het Verstappen by die Red Bull Junior-span aangesluit nadat hy 'n Formule Renault 3.5-motor getoets het. Hy het ook 'n aanbod van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] oorweeg om by hul bestuurdersontwikkelingsprogram aan te sluit.<ref>{{cite news|url=http://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|title=Max Verstappen per direct opgenomen in opleiding Red Bull|date=12 August 2014|work=verstappen.nl |access-date=18 August 2014|publisher=Nu.nl|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522154400/https://www.nu.nl/sport/3850611/max-verstappen-per-direct-opgenomen-in-opleiding-red-bull.html|url-status=live}}</ref> === Toro Rosso (2015–2016) === [[Lêer:Max_Verstappen_2015_Malaysia_Q2.jpg|duimnael|Verstappen (hier by die [[2015 Maleisiese Grand Prix]] ) het op 17-jarige ouderdom die jongste jaer in Formule Een-geskiedenis by die [[2015 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geword.]] Verstappen het toe die jongste jaer geword om in 'n Wêreldkampioenskapswedren weg te spring deur by Toro Rosso se renjaersgroep aan te sluit met [[Carlos Sainz jr.|Carlos Sainz]] as sy spanmaat, in sy Grand Prix-debuut as 'n voltydse jaer by die [[2015 Australiese Grand Prix]] op die ouderdom van 17 jaar en 166 dae — wat Jaime Alguersuari se bestaande rekord met byna twee jaar verbeter het.<ref>{{cite news|title=Max Verstappen to race with Toro Rosso F1 team in 2015|website=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|date=18 August 2014|access-date=18 August 2014|archive-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701130917/http://www.autosport.com/news/report.php/id/115435|url-status=live}}</ref> In hierdie eerste wedren het Verstappen in 'n punteplek gelê totdat hy weens 'n enjinfaling moes onttrek.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|title=Lewis Hamilton beats Nico Rosberg to win|first=Lawrence|last=Barretto|website=Autosport|date=15 March 2015|access-date=29 March 2015|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316231343/http://www.autosport.com/news/report.php/id/118069|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2015 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het Verstappen egter sesde gekwalifiseer en die wedren in die sewende plek voltooi, waar hy sy eerste Formule Een-punte behaal het., wat die rekord van die destydse jongste bestuurder wat Wêreldkampioenskappunte aangeteken het, gebreek het.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/sebastian-vettel/11502398/Malaysian-GP-2015-Sebastian-Vettel-picks-up-surprise-win-for-Ferrari-to-blow-world-title-wide-open.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Sebastian Vettel picks up surprise win for Ferrari to blow world title wide open|first=Daniel|last=Johnson|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 March 2015|access-date=29 March 2015|quote=Max Verstappen took seventh to become the youngest points scorer in F1 history, at 17 years and 180 days.}}</ref> Tydens die [[2015 Monaco Grand Prix]] was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met [[Romain Grosjean]], nadat hy die agterkant van Grosjean se [[Lotus F1-span|Lotus]] getref het op pad na die skerp eerste draai, Sainte Devote, en het teen 'n hoë spoed teen die versperrings gebots.<ref>{{Verwysing|title=5 Crazy Onboards {{!}} Monaco Grand Prix|date=22 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=sMde0gU-KhQ|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|title=Monaco GP: Max Verstappen penalised for crash with Romain Grosjean|date=24 May 2015|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217052426/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-gp-max-verstappen-penalised-for-crash-with-romain-grosjean-5006608/5006608/|archive-date=17 December 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Verstappen is 'n vyf-plek-roosterstraf opgelê vir die oorsaak van die ongeluk, en is deur die [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]<nowiki/>jaer [[Felipe Massa]] as "gevaarlik" bestempel. Verstappen het voortgegaan om gereeld in die punte te eindig, asook om sy beste uitslag van die 2015-seisoen in [[2015 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] te behaal deur vierde te eindig,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|title=9 things we learned from the Hungarian Grand Prix|date=26 July 2015|publisher=Red Bull|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191111/https://www.redbull.com/gb-en/2015-hungarian-grand-prix-f1-report|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> en hierdie resultaat by die [[2015 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] geëwenaar. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|title=Hamilton seals 2015 title with thrilling Austin win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225175054/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2015/10/hamilton-seals-2015-title-with-thrilling-austin-win.html|archive-date=25 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Aan die einde van die seisoen het Verstappen drie toekennings by die FIA-prysuitdelingseremonie ontvang, vir "Nuweling van die Jaar", "Persoonlikheid van die Jaar" en "Aksie van die Jaar", vir sy verbysteek van [[Felipe Nasr]] aan die buitekant van die Blanchimont-draai by die [[2015 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|title=Lewis Hamilton & Mercedes officially crowned 2015 world champions|last=Galloway|first=James|date=5 December 2015|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20151205171818/http://www.skysports.com/f1/news/24181/10087594/lewis-hamilton-mercedes-officially-crowned-2015-world-champions|archive-date=5 December 2015|access-date=5 December 2015}}</ref> Verstappen het die 2016-seisoen by Toro Rosso begin, weer saam met Sainz.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|title=Max Verstappen and Carlos Sainz to continue for Toro Rosso in 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119221049/https://www.skysports.com/f1/news/12471/10084883/toro-rosso-have-confirmed-that-max-verstappen-and-carlos-sainz-will-race-in-2016|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vyfde gekwalifiseer vir die openingswedren van die seisoen in [[2016 Australiese Grand Prix|Australië]], maar het tydens die wedren verskeie radio-oproepe na sy kuipespan gemaak weens frustrasie om agter Sainz op die baan geplaas te wees voordat Verstappen se Toro Rosso in aanraking gekom het met sy spanmaat se motor terwyl hy probeer het om hom met drie rondtes oor verby te steek, en hy het uiteindelik tiende geëindig.<ref>"[https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819 Max Verstappen: Australian GP shows moody side of Toro Rosso teenager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323010100/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/35854819|date=23 March 2016}}", BBC Sport, 2016.</ref> Verstappen het 'n meer suksesvolle naweek by die volgende wedren in [[2016 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geniet en sesde geëindig om Toro Rosso se eerste punte ooit by die Sakhir-renbaan aan te teken.<ref>"[http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/ Verstappen scores STR's first Bahrain points] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511232826/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/337624/verstappen-scores-str-s-first-bahrain-points/|date=11 May 2016}}", ''GP Update'', 2016.</ref> === Red Bull (2016–hede) === ==== 2016: Jongste Grand Prix-wenner ==== [[Lêer:Verstappen_Spain_2016.jpg|duimnael|Verstappen vier sy oorwinning tydens die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2016]], in sy eerste wedren vir die Red Bull Racing-span.]] Op 5 Mei 2016, na die Russiese Grand Prix, het Red Bull Racing aangekondig dat Verstappen [[Daniil Kvyat]] vanaf die [[2016 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] sou vervang, met Kvyat wat na Toro Rosso terugkeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120221159/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.html|archive-date=20 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Volgens Red Bull-spanhoof Christian Horner, "het Max bewys dat hy 'n uitstaande jong talent is. Sy prestasie by Toro Rosso was tot dusver indrukwekkend en ons is bly om hom die geleentheid te gee om vir Red Bull Racing te jaag."<ref name="RBR Swap2">{{cite news|url=http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|title=New line-up for Spain|work=RedBullRacing.com|date=5 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508080016/http://www.redbullracing.com/article/new-line-spain|archive-date=8 May 2016}}</ref> Nadat hy vierde vir die Spaanse Grand Prix gekwalifiseer het,<ref name="Verstappen 4th in Qualifying2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|title=Hamilton takes pole in Spain|publisher=BBC Sport|date=14 May 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=20 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220042109/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/35946953|url-status=live}}</ref> het Verstappen in die eerste rondte tot tweede gevorder agter spanmaat [[Daniel Ricciardo]] nadat die Mercedes-spanmaats [[Lewis Hamilton]] en [[Nico Rosberg]] gebots en uit die wedren geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|title=WATCH: Mercedes collision puts Hamilton and Rosberg out on lap 1|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124222604/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/5/mercedes-collision-puts-hamilton-and-rosberg-out-on-lap-one.html|archive-date=24 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die voortou in die wedren geneem toe hy op 'n tweestop-strategie geplaas is eerder as dieselfde driestop-strategie as Ricciardo, en hy het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] in die laaste deel van die wedren afgeweer om sy eerste Formule Een-oorwinning te behaal.<ref>{{Citation|title=2016 Spanish Grand Prix: Race Highlights|date=7 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|access-date=19 January 2022|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421042514/https://www.youtube.com/watch?v=3B3-C914d_c|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Verstappen's Maiden Win {{!}} Spanish Grand Prix 2016|date=28 January 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|access-date=21 January 2022|archive-date=13 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203403/https://www.youtube.com/watch?v=hohuswdeznA|url-status=live}}</ref> Hiermee het hy [[Sebastian Vettel]] verplaas as die jongste bestuurder ooit om 'n Formule Een Grand Prix te wen op die ouderdom van 18 jaar en 228 dae.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|title=F1: Max Verstappen wins Spanish GP after Lewis Hamilton and Nico Rosberg crash – live!|last=Ostlere|first=Lawrence|date=15 May 2016|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515143832/https://www.theguardian.com/sport/live/2016/may/15/f1-spanish-gp-live-lewis-hamilton-nico-rosberg|archive-date=15 May 2016|access-date=15 May 2016}}</ref> In sy eerste agt wedrenne vir Red Bull het hy ses top-vyf-uitslae behaal, insluitend vier podiumplekke.<ref name="Standings">{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|title=Max Verstappen – Grands Prix|website=StatsF1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613195714/https://www.statsf1.com/en/max-verstappen/grand-prix.aspx|archive-date=13 June 2022|access-date=13 June 2022}}</ref> Tydens die [[2016 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen by die eerste draai met Räikkönen gebots, Vettel, Räikkönen en Pérez wyd by ''Les Combes'' gedruk, en Räikkönen aggressief op die Kemmel-pylvak geblokkeer.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|title=Formula 1: Max Verstappen gets under the skin of top drivers|publisher=BBC Sport|date=31 August 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=13 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170546/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37226080|url-status=live}}</ref> Verstappen is gekritiseer vir sy bestuurstyl, met Räikkönen wat gesê het dat hy "vroeër of later 'n groot ongeluk sou veroorsaak." Christian Horner het opgemerk dat die bestuurstyl "op die rand" was, en dat Verstappen "daarna sal kyk en vir toekomstige wedrenne sal leer." <ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|title=Horner: Verstappen will learn from Belgium|last=Saunders|first=Nate|date=29 August 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107083945/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17413337/christian-horner-says-max-verstappen-learn-belgium|archive-date=7 November 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> In September het Formule Een-direkteur [[Charlie Whiting]] Verstappen vir 'n bespreking ingeroep, en hom later 'n 'sagte waarskuwing' gegee weens sy aggressiewe bestuur.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|title=Italian GP: Max Verstappen given 'gentle warning' by FIA|publisher=BBC Sport|date=2 September 2016|access-date=4 November 2016|archive-date=6 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906224118/http://www.bbc.co.uk/sport/formula1/37258313|url-status=live}}</ref> In Oktober het sy medejaers hul kommer oor Verstappen se verdedigende taktiek uitgespreek; dit het daartoe gelei dat die FIA beweging onder rem verbied het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|title=Formula 1 outlaws moving under braking after protests over Max Verstappen|publisher=BBC Sport|date=22 October 2016|access-date=12 February 2018|archive-date=2 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902235036/http://www.bbc.com/sport/formula1/37741994|url-status=live}}</ref> By die [[2016 Brasiliaanse Grand Prix]] het Verstappen vierde gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|title=Formula 1 Grande Premio do Brasil 2016 – Qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112850/http://www.formula1.com/en/results.html/2016/races/956/brazil/qualifying.html|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> In 'n nat wedren het hy amper die versperring getref nadat hy op die hoofpylvak gegly het as gevolg van 'n verlies aan greep, wat oorstuur veroorsaak het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Amazing Save in Brazil {{!}} F1 is...Heart-in-Mouth|url=https://www.youtube.com/watch?v=wQCeQKQ7_vI|access-date=19 January 2022}}</ref> Na 'n bykomende bandverandering van intermediêre bande terug na reënbande, het hy in die 16de plek geëindig met slegs 15 rondtes oor. Verstappen het toe hy verskeie motors kort na mekaar tydens die laaste rondtes ingehaal het om uiteindelik op die podium in die derde plek te eindig.<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|title=Max Verstappen stole the show in Brazil GP, says Mercedes' Toto Wolff|last=Galloway|first=James|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117112959/http://www.skysports.com/f1/news/31381/10657138/max-verstappen-stole-the-show-in-brazil-gp-says-mercedes-toto-wolff|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> Hy het aansienlike lof vir sy vertoning ontvang: mededinger-span Mercedes se spanhoof, Toto Wolff, het dit "Die Verstappen-skou" genoem en Verstappen se bestuur beskryf as "fisika...wat herdefinieer word".<ref>{{Cite web|url=http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|title=Max Verstappen's Brazilian GP drive hailed as 'one of the best ever in F1'|last=Gill|first=Pete|last2=Esler|first2=William|date=14 November 2016|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113003/http://www.skysports.com/f1/news/12040/10656712/max-verstappens-brazilian-gp-drive-hailed-as-one-of-the-best-ever-in-f1|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref><ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen's Masterclass {{!}} 2016 Brazilian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=JO3q69x2sXA|access-date=22 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|title=Verstappen's Brazil drive earns Senna/Schumacher comparisons|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122133250/https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2016/11/f1-verstappen-brazil-gp-senna-schumacher-comparisons.html|archive-date=22 January 2022|access-date=22 January 2022}}</ref> Verstappen het egter onder kritiek deurgeloop van die viermalige wêreldkampioen [[Sebastian Vettel]], wat gesê het dat Verstappen hom laat in die wedren by die Junção-draai van die baan afgedruk het. Die renbeamptes het nie Vettel se siening gedeel nie en besluit dat geen berisping geregverdig was nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|title=Vettel: Verstappen move was 'not correct'|last=Edmondson|first=Laurence|date=14 November 2016|publisher=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117113518/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18041493/max-verstappen-move-was-not-correct|archive-date=17 November 2016|access-date=17 November 2016}}</ref> ==== 2017–2018: Betroubaarheidskwessies en sy opkoms ==== [[Lêer:Max_Verstappen_overtaking_Lewis_Hamilton_2017_Malaysia_2.jpg|regs|duimnael|Verstappen het sy tweede loopbaanoorwinning by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix in 2017]] behaal.]] Gedurende die eerste 14 wedrenne van die 2017-seisoen het Verstappen sewe uitvalle gely, vier weens meganiese probleme,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|title=Max Verstappen: Red Bull's reliability unacceptable|publisher=BBC Sport|date=27 August 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=30 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830010414/http://www.bbc.com/sport/formula1/41068214|url-status=live}}</ref> en drie weens botsings in die eerste rondte in [[2017 Spaanse Grand Prix|Spanje]], [[2017 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2017 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]].<ref>[http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash Spanish GP: Valtteri Bottas triggers Max Verstappen-Kimi Raikkonen crash] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628083609/http://www.skysports.com/f1/news/12433/10877127/spanish-gp-valtteri-bottas-triggers-max-verstappen-kimi-raikkonen-crash}} – James Galloway and Emily McNally, Sky Sports, 14 May 2017</ref> Van die wedrenne wat hy voltooi het, het hy egter 'n derde plek in [[2017 Chinese Grand Prix|China]] behaal, en in nog vyf wedrenne het hy vierde of vyfde geëindig.<ref name="Standings"/> Sedert die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese Grand Prix]] het Verstappen 'n sukseslopie geniet. Hy het sy tweede Formule Een-wedren by die [[2017 Maleisiese Grand Prix]] gewen, 'n dag na sy 20ste verjaardag, en die destydse driemalige kampioen Lewis Hamilton in die vroeë stadiums van die wedren vir die voortou verbygesteek.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|title=Max Verstappen beats Lewis Hamilton to win F1's Malaysian Grand Prix|date=1 October 2017|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215041014/https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/01/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-malaysian-grand-prix-race-report-formula-one|archive-date=15 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tweede geëindig in die volgende [[2017 Japannese Grand Prix|wedren in Japan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|title=2017 Formula 1 Japanese Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170355/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/974/japan/race-result.html|archive-date=7 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het toe derde geëindig by die [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], maar is vierde geklassifiseer nadat sy laaste rondte-verbysteek van Kimi Räikkönen as onwettig beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|title=2017 Formula 1 United States Grand Prix – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022215609/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/975/united-states.html|archive-date=22 October 2017|access-date=24 October 2017}}</ref> Hy het sy derde Formule Een-wedren by die [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] gewen, nadat hy Sebastian Vettel in die eerste rondte verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|title=Formula 1 Gran Premio de México 2017 – Race Result|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027235005/https://www.formula1.com/en/results.html/2017/races/976/mexico.html|archive-date=27 October 2017|access-date=29 October 2017}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2018_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2018]]]] In die eerste ses wedrenne van die 2018 seisoen was Verstappen betrokke by ten minste een voorval in elke wedren. In [[2018 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy vierde gekwalifiseer, maar agter [[Kevin Magnussen]] by die wegspring geval.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Australian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232004/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/australian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In sy pogings om die posisie terug te neem, het hy verskeie kere wyd gehardloop en sy motor beskadig, met 'n tol wat veroorsaak het dat hy verder teruggeval het. Hy het herstel om uiteindelik die wedren in die sesde plek te voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|title=Early damage a factor in Max Verstappen's Australian GP spin|last1=Mitchell|first1=Scott|date=25 March 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|last2=Cozens|first2=Jack|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202827/https://www.autosport.com/f1/news/135028/early-damage-a-factor-in-verstappen-spin|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy tydens kwalifisering gebots en moes in die 15de plek wegspring.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|last1=Cooper|first1=Adam|title=Red Bull admits 'foot oscillation' caused Verstappen Bahrain crash|date=13 April 2018|website=Autosport|access-date=30 May 2018|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702202828/https://www.autosport.com/f1/news/red-bull-admits-foot-oscillation-caused-verstappen-bahrain-crash-5322006/5322006/|url-status=live}}</ref> Hy het 'n produktiewe eerste rondte gehad waarna hy homself in die punte bevind het terwyl hy Lewis Hamilton uitgedaag het. Hy het probeer om die heersende wêreldkampioen aan die begin van rondte twee verby te steek, maar het met die Mercedes-bestuurder gebots en 'n pap wiel opgedoen wat uiteindelik tot skade aan die vering gelei het, wat hom uit die wedren geknikker het.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|title=Bahrain GP: Sebastian Vettel holds off Valtteri Bottas for victory|last=Gill|first=Pete|date=9 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613092534/http://www.skysports.com/f1/news/12514/11316602/bahrain-gp-sebastian-vettel-holds-off-valtteri-bottas-for-victory|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren in [[2018 Chinese Grand Prix|China]] het Verstappen vyfde gekwalifiseer en aan die einde van die eerste rondte tot derde opgeskuif.<ref>{{Verwysing|title=2018 Chinese Grand Prix: Race Highlights|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=uiub1DnUnkg|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide Red Bull-jaers het tydens 'n veiligheidsmotor vir vars bande by die kuipe aangedoen, wat hulle 'n bandvoordeel bo die voorlopers gegee het. In 'n poging om [[Sebastian Vettel]] vir die derde plek verby te steek, het Verstappen met die kampioenskapleier gebots, wat veroorsaak het dat hy tot agtste geval het en 'n straf van 10 sekondes ontvang het.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Runs into Vettel {{!}} 2018 Chinese Grand Prix|date=15 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=GR3Ls5tcp5A|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het tot vierde plek herstel, met sy straf wat veroorsaak het dat hy vyfde geklassifiseer is. Spanmaat Ricciardo het die wedren gewen.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|title=Chinese Grand Prix: Ricciardo wins, Verstappen and Vettel collide|last=Mitchell|first=Scott|date=15 April 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416043910/https://www.autosport.com/f1/news/135405/ricciardo-wins-vettel-and-verstappen-collide|url-status=live}}</ref> In [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] was Verstappen in 'n wedrenlange stryd met Ricciardo vir die vierde plek gewikkel. Na talle posisieveranderinge tussen die twee spanmaats tydens die wedren, het Ricciardo tydens 'n verbysteekpoging agter in Verstappen vasgery, waarteen die Nederlander aggressief verdedig het, wat veroorsaak het dat beide motors moes onttrek.<ref>{{Verwysing|title=All The Angles: Ricciardo and Verstappen Crash {{!}} 2018 Azerbaijan Grand Prix|date=29 April 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=36YFQTFzZwU|access-date=19 January 2022}}</ref> Beide bestuurders is deur die span blameer en deur die beamptes berispe.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|title=Max Verstappen, Daniel Ricciardo reprimanded for all-Red Bull Azerbaijan GP crash|last=Galloway|first=James|date=30 April 2018|publisher=Sky Sports F1|access-date=30 May 2018|archive-date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611131807/http://www.skysports.com/f1/news/12433/11352821/max-verstappen-daniel-ricciardo-reprimanded-for-all-red-bull-azerbaijan-gp-crash|url-status=live}}</ref> Verstappen het in [[2018 Spaanse Grand Prix|Spanje]] teruggeveg met sy eerste podiumplek van die seisoen deur derde agter die Mercedesjaers te eindig en Sebastian Vettel af te weer. Die wedren was egter ook nie sonder voorval nie, aangesien hy tydens die virtuele veiligheidsmotor-periode agter in [[Lance Stroll]] vasgery het, wat geringe voorvlerkskade veroorsaak het.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|title=Winners and Losers – Spanish Grand Prix edition|date=14 May 2018|publisher=Formula One|access-date=30 May 2018|archive-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514153208/https://www.formula1.com/en/latest/features/2018/5/winners-and-losers--spanish-grand-prix-edition.html|url-status=live}}</ref> In [[2018 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen nog 'n fout gemaak en teen die einde van die derde vrye oefensessie gebots in 'n voorval wat baie gelyk het aan 'n ongeluk wat hy [[2016 Monaco Grand Prix|twee jaar tevore]] op dieselfde plek gehad het.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|title=Monaco GP F1 practice: Ricciardo fastest as Verstappen crashes in FP3|last=Mitchell|first=Scott|date=26 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016081329/https://www.autosport.com/f1/news/136314/ricciardo-fastest-as-verstappen-crashes-in-fp3|url-status=live}}</ref> Sy span kon nie sy motor betyds vir kwalifisering herstel nie en Verstappen moes die wedren van agter op die rooster wegspring.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen het nie deelgeneem nie en het nie 'n rondtetyd in kwalifisering opgestel nie, daarom het spanmaat Ricciardo Red Bull se voorsprong op die baan versterk deur die voorste wegspringplek en die wedrenoorwinning te neem. Verstappen het daarin geslaag om twee punte te red deur negende te eindig en ses motors op die baan verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|title=Monaco Grand Prix: Daniel Ricciardo wins despite car problem|last=Mitchell|first=Scott|date=27 May 2018|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|access-date=30 May 2018|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032724/https://www.autosport.com/f1/news/136339/ricciardo-wins-monaco-gp-despite-car-problem|url-status=live}}</ref> Spanhoof Christian Horner het kommentaar gelewer oor Verstappen se begin van die seisoen en gesê hy "moet ophou om hierdie foute te maak" en dat hy "by sy spanmaat kan leer", terwyl Helmut Marko, hoof van bestuurdersontwikkeling by Red Bull, gesê het dat Verstappen "te ongeduldig" was.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen crash 'unnecessary', says Red Bull's Helmut Marko|last=Benson|first=Andrew|date=26 May 2018|publisher=BBC Sport|access-date=30 May 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614165357/https://www.bbc.com/sport/formula1/44267114|url-status=live}}</ref> Verstappen lê nou in die sesde plek in die kampioenskap met 35 punte, slegs drie punte voor [[Fernando Alonso]] in die McLaren, en 37 punte agter sy spanmaat in die derde plek, wat twee oorwinnings in die eerste ses wedrenne behaal het.<ref>{{Cite news|last=Woolcock|first=Adam|date=15 April 2018|title=F1 2018: Daniel Ricciardo wins Chinese Grand Prix – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|access-date=19 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=22 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223322/https://www.theguardian.com/sport/live/2018/apr/15/formula-one-2018-chinese-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|title=F1 REWIND: Watch Daniel Ricciardo's brilliant 2018 Monaco Grand Prix win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310074110/https://www.formula1.com/en/latest/article.watch-live-join-our-stream-of-ricciardos-brilliant-2018-monaco-grand-prix.13UtM2BlgsaIn5QzBe6B4l.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het Verstappen al drie oefensessies geklop en derde gekwalifiseer, twee tiendes agter Sebastian Vettel in die voorste wegspringposisie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|title=F1 Results – 2018 Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/canadian-grand-prix/results/qualifying|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy het uiteindelik derde geëindig en die vinnigste rondte van die wedren opgestel.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|title=Sebastian Vettel wins Canadian Grand Prix despite chequered flag mix-up|date=10 June 2018|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116233202/https://www.theguardian.com/sport/2018/jun/10/sebastian-vettel-wins-canadian-grand-prix-f1-championship-lewis-hamilton|archive-date=16 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Die volgende wedren in [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hom die tweede plek besorg.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|title=F1 Results – 2018 French Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232007/https://www.bbc.com/sport/formula1/2018/french-grand-prix/results|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] - Red Bull se tuisbaan - het hy vierde op die wegspringrooster begin, Kimi Räikkönen verbygesteek voordat hy voordeel getrek het uit die onttrekking van [[Valtteri Bottas]] en 'n mislukte kuipestopstrategie deur Lewis Hamilton, wat later van die vierde plek uitgeval het, om die vierde wedrenoorwinning van sy loopbaan te behaal.<ref>{{Verwysing|title=2018 Austrian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=JNmfS9PSeYg|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]] is Verstappen deur probleme geteister, die eerste oefensessie vroeg voltooi weens 'n ratkasprobleem en in die tweede oefensessie gebots voordat hy weens 'n remprobleem uit die wedren onttrek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|title=F1: The reason Max Verstappen spun then retired from the British GP|date=8 July 2018|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119232005/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-the-reason-max-verstappen-spun-then-retired-from-the-british-gp/news-story/bf90c9db2308a1b68936d240a7549c95|archive-date=19 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy sou toe vierde in [[2018 Duitse Grand Prix|Duitsland]] eindig nadat strategiefoute 'n herstellende Hamilton verby hom laat kom het toe hy die wedren gewen het.<ref>{{Verwysing|title=2018 German Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=gp-i8vtgzJE|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die eerste helfte van die seisoen afgesluit met 'n uitval in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] en was net-net agter sy spanmaat in die kampioenskap as gevolg van sy eie onlangse verbetering en Ricciardo se onbetroubaarheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|title=Ricciardo: 'Weird' reliability inexplicable|date=26 October 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.motorsport.com/f1/news/ricciardo-weird-reliability-inexplicable/3202443/|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|title=RACE: Verstappen retires early in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310022859/https://www.formula1.com/en/latest/video.race-verstappen-retires-early-in-hungary.6060943592001.html|archive-date=10 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het 'n baie sterk tweede helfte van die seisoen beleef en podiumplekke in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]], [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]], [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] behaal. In laasgenoemde het hy die tweede plek behaal nadat hy vanaf die 18de plek op die rooster weggespring het weens 'n veringfout tydens die kwalifisering. Na die kwalifiseringsessie by die [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse Grand Prix]] het Verstappen onthul dat 'n meganiese probleem met sy Red Bull onder rem hom enige kans gekos het om die jongste Formule Een-voorwegspringer ooit te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|title=Max Verstappen unhappy after missing out on history-making pole position|publisher=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212120158/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11533294/max-verstappen-unhappy-after-missing-out-on-history-making-pole-position|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het 'n beter begin as Ricciardo gehad en die voortou van die wedren in die eerste draai geneem en die vinnige Mercedes van Lewis Hamilton verbygesteek. Verstappen het sy vyfde loopbaanoorwinning in Meksiko behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|title=Mexican Grand Prix 2018 report – Verstappen wins in Mexico as Hamilton takes fifth title|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029014936/https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w.html|archive-date=29 October 2018|access-date=17 February 2022}}</ref> Hy was gereed om die [[2018 Brasiliaanse Grand Prix]] te wen, nadat hy Räikkönen, Vettel, Bottas en Hamilton verbygesteek het. Hy het egter gebots met [[Force India]] -bestuurder [[Esteban Ocon]]. Ocon het 'n stop-en-ry-straf van 10 sekondes vir die voorval ontvang. Na die botsing met Ocon het Verstappen tweede geëindig agter Hamilton. Tydens 'n argument met Ocon na die wedren het Verstappen aan die Force India-bestuurder gestamp, waarvoor hy twee dae se "openbare diens" as 'n straf deur die FIA gekry het..<ref>{{cite news|url=https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|title=FIA gives Max Verstappen 'public service' for Esteban Ocon shove|last=Freeman|first=Glenn|website=Autosport|access-date=12 November 2018|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111214724/https://www.autosport.com/f1/news/139986/verstappen-given-public-service-for-ocon-shove|url-status=live}}</ref> Hy het toe sy seisoen met nog 'n podiumplek afgesluit toe hy derde in [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|title=Formula 1 2018 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix – Race Result|date=25 November 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113155249/https://www.formula1.com/en/results.html/2018/races/999/abu-dhabi/race-result.html|archive-date=13 January 2021|access-date=25 November 2018}}</ref> Verstappen het die seisoen in die vierde plek in die kampioenskap afgesluit met 249 punte, twee oorwinnings, elf podiumplekke en twee vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|title=Max Verstappen in 2018|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219093227/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2018|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2019–2020: Dominansie oor spanmaats ==== [[Lêer:Max_Verstappen_during_Hungarian_Formula_1_GP.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2019 Hongaarse Grand Prix]], waar hy vir die eerste keer in sy loopbaan heelvoor weggespring het.]] In [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het Red Bull van Renault- na Honda-krageenhede oorgeskakel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat Ricciardo vir 2019 na die [[Renault F1|Renault-]]<nowiki/>span verskuif het, het [[Pierre Gasly]] as spanmaat by Verstappen aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|title=Pierre Gasly joins Red Bull for 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305224221/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11477951/pierre-gasly-joins-red-bull-for-f1-2019|archive-date=5 March 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vierde gekwalifiseer en derde in [[2019 Australiese Grand Prix|Australië]] geëindig, die eerste podiumplek vir 'n Honda -aangedrewe jaer sedert die [[2008 Britse Grand Prix]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|title=F1 Australian Grand Prix 2019: Max Verstappen sends ominous Red Bull message after Honda milestone|date=17 March 2019|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028172923/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-australian-grand-prix-2019-max-verstappen-race-results-red-bull-honda-renault-video-latest-news/news-story/9d6d29140487e11eacfa8296e1f95f22|archive-date=28 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> Verstappen was op koers vir 'n tweede derde plek in [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] voordat 'n laat veiligheidsmotor hom verhoed het om [[Charles Leclerc]] se sukkelende Ferrari verby te steek, wat hom in die vierde plek gehou het.<ref>{{Verwysing|title=2019 Bahrain Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=0VjWY--QdMA|access-date=19 January 2022}}</ref> Twee verdere vierde plekke het in [[2019 Chinese Grand Prix|China]] en [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gevolg, en 'n podium in [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] in die derde plek.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Spanish Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225314/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/spanish-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|title=F1 Results – 2019 Azerbaijan Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/azerbaijan-grand-prix/results/race|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Chinese Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203417/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/chinese-grand-prix/results|archive-date=13 October 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen in die derde plek gekwalifiseer, maar is in die pad van Valtteri Bottas in die kuipe vrygelaat, waar hy die tweede plek behaal het, maar gevolglik 'n straf van 5 sekondes ontvang het. Verstappen het die wenstreep in die tweede plek oorgesteek, maar is deur die straf na die vierde plek afgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|title=Verstappen given penalty points for failing to avoid contact · RaceFans|date=26 May 2019|website=RaceFans|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023170821/https://www.racefans.net/2019/05/26/verstappen-given-penalty-points-for-failing-to-avoid-contact/|archive-date=23 October 2021|access-date=11 October 2021}}</ref> In [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanada]] is Verstappen se laaste rondte in die tweede kwalifiseringsessie belemmer deur 'n rooi vlag wat deur [[Kevin Magnussen]] se ongeluk veroorsaak is. Hy kon slegs vyfde geëindig. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian Grand Prix win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105160525/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=5 January 2022|access-date=11 January 2022}}</ref> In [[2019 Franse Grand Prix|Frankryk]] het hy in die vierde plek begin en geëindig. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|title=French Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/https://www.formula1.com/en/racing/2019/France.html|archive-date=28 October 2014|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] het Verstappen derde begin, maar 'n swak wegsprong gehad en tot agtste teruggeval. Na 'n stormloop na die voorpunt het hy tot tweede gevorder voordat hy Leclerc kontroversieel verbygesteek het vir die voortou van die wedren met drie rondtes oor.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Stunning Fightback {{!}} 2019 Austrian Grand Prix|url=https://www.youtube.com/watch?v=cV0G1zN8kJU|access-date=19 January 2022}}</ref> Dit was die eerste Honda-aangedrewe wedrenoorwinning sedert die [[2006 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last1=McVeigh (earlier)|first1=Niall|last2=Unwin (now)|first2=Will|date=30 June 2019|title=F1: Verstappen's win stands after Austrian Grand Prix stewards inquiry – as it happened|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|access-date=11 January 2022|issn=0261-3077|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111041738/https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/30/f1-formula-one-austrian-grand-prix-live|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|title=Honda hails new beginning after first F1 win since 2006|date=1 July 2019|website=Autoblog|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013203242/https://www.autoblog.com/2019/07/01/honda-hail-new-beginning-after-first-f1-win-since-2006/|archive-date=13 October 2022|access-date=11 January 2022|url-status=live}}</ref> In [[2019 Britse Grand Prix|Brittanje]] was Verstappen vyfde. Die nat en chaotiese [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] het soortgelyk aan die wedren in Oostenryk vir Verstappen begin, aangesien 'n swak begin hom agtertoe laat terugval het. Hy sou egter die voortou halfpad deur die wedren erf na 'n ongeluk deur die wedrenleier Hamilton.<ref>{{Verwysing|title=2019 German Grand Prix: Race Highlights|date=28 July 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=RYHQmBULhLc|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen sou sy voorsprong verbeter nadat die baan begin uitdroog het, en sy tweede oorwinning van die seisoen behaal. <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|title=Max Verstappen wins thrilling German GP after Lewis Hamilton error|last=Richards|first=Giles|date=28 July 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115040807/https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/28/max-verstappen-wins-german-grand-prix-hamilton-error|archive-date=15 November 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> In [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy sy eerste voorste wegspringposisie behaal – en die eerste Nederlandse jaer geword om dit te doen – en die grootste deel van die wedren gelei voordat hy in die laaste rondtes deur Hamilton verbygesteek is, wat nog 'n kuipestop gemaak het vir vars bande in 'n waagstuk om die leier in te haal. <ref>{{Cite web|url=https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|title=Max Verstappen pakt eerste pole position uit carrière|date=3 August 2019|publisher=[[:nl:Hart van Nederland]]|language=nl|trans-title=Max Verstappen takes first career pole position|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803222328/https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/max-verstappen-pakt-eerste-pole-position-uit-carriere/|archive-date=3 August 2019|access-date=4 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|title=Hungarian Grand Prix 2019 F1 race report: Hamilton brilliantly hunts down Verstappen to snatch Hungary victory|date=4 August 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229031344/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-brilliantly-hunts-down-verstappen-to-snatch-hungary-victory.4QPgPYGdCXqeEirMjUEhZU.html|archive-date=29 December 2021|access-date=29 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|title=Verstappen takes maiden career pole in thrilling Hungary qualifying|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118131304/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-maiden-career-pole-in-thrilling-hungary-qualifying.5AABsomaDmZaBusQxjCZuP.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> [[Lêer:Fórmula_1_–_Grande_Prêmio_do_Brasil_de_F1_2019_(49080565726).jpg|regs|duimnael|Verstappen op die podium na sy oorwinning in die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix]] ]] Voor die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het Verstappen 'n nuwe spanmaat in Alexander Albon gekry, nadat Pierre Gasly terug na Toro Rosso gedegradeer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|title=Albon to replace Gasly at Red Bull from Belgium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224174052/https://www.formula1.com/en/latest/article.albon-to-replace-gasly-at-red-bull-from-belgium.5f9BkwxuJ5TF86EPKqqwJa.html|archive-date=24 December 2020|access-date=19 January 2022}}</ref> In die wedren het Verstappen 'n swak wegsprong gehad en met [[Kimi Räikkönen]] by die eerste draai gebots, wat gelei het tot skade aan die vering en Verstappen se eerste uittrede van die seisoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|title=Verstappen and Raikkonen bemoan first-lap clash|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903173008/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-and-raikkonen-bemoan-first-lap-clash.4LEpXoR5Ha6QXl9xd2Ovty.html|archive-date=3 September 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italië]] het hy nie 'n tyd tydens kwalifisering opgestel nie nadat sy motor krag in K1 verloor het, maar hy moes reeds van agter op die rooster wegspring weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|title=Penalty shunts Max Verstappen to back of F1 grid for Italian Grand Prix|last=Media|first=P. A.|date=4 September 2019|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225312/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/04/max-verstappen-engine-penalty-monza-italian-grand-prix-back-grid|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy sy voorvlerk in die eerste rondte beskadig het, het hy herstel om die wedren in die agtste plek te voltooi.<ref>{{Verwysing|title=2019 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=h-ce3gPMsGc|access-date=19 January 2022}}</ref> Derde en vierde plekke het onderskeidelik in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] gevolg.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|title=Singapore Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111192803/https://www.formula1.com/en/racing/2019/Singapore.html|archive-date=11 November 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|title=F1 Results – 2019 Russian Grand Prix|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225311/https://www.bbc.com/sport/formula1/2019/russian-grand-prix/results|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Nadat hy skade opgedoen het in 'n botsing met Charles Leclerc in die eerste rondte in [[2019 Japannese Grand Prix|Japan]], het Verstappen sy tweede uitval van die seisoen gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|title=Japanese Grand Prix 2019: Verstappen blasts 'irresponsible' Leclerc after Lap 1 contact|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225325/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-blasts-irresponsible-leclerc-after-lap-1-contact.4yO6ylOGvL0uzhJZ98myCz.html|archive-date=24 April 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]] het hy in die eerste plek gekwalifiseer nadat hy die vinnigste rondtetyd van die sessie opgestel het, voordat hy 'n roosterstraf opgelê is omdat hy die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] geïgnoreer het na 'n ongeluk deur Valtteri Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|title=Mexican Grand Prix 2019 qualifying report: Verstappen takes sensational Mexican pole as Bottas crashes|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028220105/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-takes-sensational-mexican-pole-as-bottas-suffers-big-crash.2iQWb1vLhcfSRBothUZyzd.html|archive-date=28 October 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het vroeg in die wedren 'n pap wiel opgedoen nadat hy met Bottas in aanraking gekom het, en het na die agterkant van die veld geval voordat hy uiteindelik tot sesde plek herstel het <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|title=Mexican Grand Prix 2019 report & highlights: Hamilton closes in on title with supreme Mexico victory|date=27 October 2019|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028191133/https://www.formula1.com/en/latest/article.mexican-grand-prix-2019-report-and-highlights.2GCUEuCYRquG0pcZeGZuYz.html|archive-date=28 October 2019|access-date=29 December 2021}}</ref> 'n Derde plek in die [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] het gevolg, voordat Verstappen die tweede voorste wegspringplek van sy loopbaan met 'n 1:07.508 voorste wegspringplek-rondtetyd in [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|title=United States Grand Prix 2019 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913021847/https://www.formula1.com/en/racing/2019/United_States.html|archive-date=13 September 2020|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|title=Brazilian Grand Prix 2019 qualifying report: Brazilian Grand Prix report: Verstappen snatches sensational Interlagos pole|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112034257/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-snatches-sensational-interlagos-pole.6QOPSwc0ZAKtVuAsXoaoDI.html|archive-date=12 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> In 'n chaotiese wedren het hy Lewis Hamilton twee keer vir die voortou verbygesteek voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen behaal het. Verstappen het die seisoen met 'n tweede plek in [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] afgesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|title=Abu Dhabi Grand Prix 2019 race report and highlights: Hamilton rounds off title-winning season with dominant Abu Dhabi win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202061826/https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html|archive-date=2 December 2019|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] in die derde plek in die kampioenskap afgesluit met 278 punte. Hy het drie wedrenoorwinnings, nege podiumplekke, twee voorste wegspringplekke en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|title=Max Verstappen in 2019|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094726/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2019|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> [[Lêer:Max_Verstappen,_2020_pre-season_testing.jpg|duimnael|Verstappen tydens voorseisoentoetse in 2020]] Verstappen het in 2020 voortgegaan om vir Red Bull te jaag, saam met Albon. By die [[2020 Oostenrykse Grand Prix]] het hy tweede weggespring, maar vroeg in die wedren uitgetree nadat 'n vliegwielverwante probleem 'n elektroniese probleem binne die kragbron veroorsaak het. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|title=Albon's DNF likely caused by Hamilton clash, not Honda fault|date=10 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123813/https://the-race.com/formula-1/albons-dnf-likely-caused-by-hamilton-clash-not-honda-fault/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Honda het teenmaatreëls ingestel in reaksie op die uittrede. <ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|title=Red Bull, Honda have countermeasures for engine issues|date=9 July 2020|website=The Race|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721123808/https://the-race.com/formula-1/honda-has-countermeasures-for-red-bulls-engine-issues/|archive-date=21 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> By die [[2020 Hongaarse Grand Prix]] het hy in nat toestande tydens die formasierondte gebots terwyl hy op pad na die wegspringrooster was,<ref>{{Verwysing|title=Max Verstappen Crashes On Way To Grid {{!}} 2020 Hungarian Grand Prix|date=19 July 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=k-HpHDpeF8E|access-date=20 January 2022}}</ref> maar hy kon die motor terugry na die wegspringrooster waar sy werktuigkundiges die vering van die motor in die kort tydjie wat oor was voor die begin van die wedren, reggemaak het.<ref>{{Verwysing|title=INSIDE STORY: How Red Bull Performed a Mechanical Miracle in Hungary|date=15 January 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=IGwm1QmwN9s|access-date=20 January 2022}}</ref> Na die herstelwerk het Verstappen van die sewende plek op die wegspringrooster tot die tweede plek teen die einde van die wedren gevorder. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|title='Second feels like a win' says Verstappen as he recovers from pre-race crash to podium|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720204302/https://www.formula1.com/en/latest/article.second-feels-like-a-win-says-verstappen-as-he-recovers-from-pre-race-crash.5rbSAYCw1F215d1dlFvW8A.html|archive-date=20 July 2020|access-date=21 July 2020}}</ref> Verstappen het die [[70ste Herdenking Grand Prix]] by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] gewen, nadat hy van die vierde plek af weggespring het.<ref name="MVvolgensGR">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|title=Max Verstappen roars to spectacular victory in 70th Anniversary Grand Prix|last=Giles Richards|date=9 August 2020|publisher=[[The Guardian]], London|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809153202/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/09/f1-max-verstappen-70th-anniversary-grand-prix-lewis-hamilton|archive-date=9 August 2020|access-date=9 August 2020}}</ref> Verstappen het die tweede plek by die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] behaal nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|title=Spanish Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111012227/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Spain.html|archive-date=11 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Belgiese Grand Prix]] het hy 'n podiumplek in die derde plek behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|title=Belgian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083704/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Belgium.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het twee keer agtereenvolgend onttrek by die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix, en daarmee die tweede plek in die kampioenskap verloor.<ref>{{Verwysing|title=2020 Italian Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=TB5yhZdF8SI|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{Verwysing|title=2020 Tuscan Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=R-Yq1AlIwsc|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] het Verstappen die wedren in die tweede plek voltooi, sy sewende podiumplek van 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|title=Russian Grand Prix 2020 – F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083834/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Russia.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig nadat hy derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|title=Eifel Grand Prix 2020 – German F1 Race|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119083909/https://www.formula1.com/en/racing/2020/Germany.html|archive-date=19 January 2021|access-date=20 January 2022}}</ref> Hy het ook daarin geslaag om die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen's Nurburgring Lap Record: Fastest Lap {{!}} 2020 Eifel Grand Prix {{!}} DHL|url=https://www.youtube.com/watch?v=1TRkAjsB7MA|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer, maar 'n swak eerste rondte het beteken dat hy teruggesak het na die vyfde plek. Hy het herstel na derde en sy 40ste podiumplek in Formule 1 behaal.<ref>{{Verwysing|title=2020 Portuguese Grand Prix: Race Highlights|url=https://www.youtube.com/watch?v=nQ8du5ysxTI|access-date=20 January 2022}}</ref> By die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna Grand Prix]] het Verstappen gelyk of hy tweede sou eindig omdat [[Valtteri Bottas]] se sukkelende Mercedes al stadiger geraak het, maar 'n skielike pap wiel het hom enige kans op 'n podiumplek ontsê; Verstappen het getol, wat gelei het tot sy vierde uitval van die 2020-seisoen.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen Crashes Out of Podium Position After Right Rear Failure|url=https://www.youtube.com/watch?v=gYcA_ivpSxE|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens vrye oefening vir die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] is Verstappen gekritiseer vir kommentaar wat hy oor die spanradio gemaak het na 'n botsing met [[Lance Stroll]], waar hy die woorde "retard" en "mongool" in reaksie op die botsing gebruik het. Verstappen het na die sessie erken dat die woordkeuses wat hy gebruik het "nie korrek" was nie. Die Mongoolse regering en die Mongoolse identiteit het Verstappen gevra om om verskoning te vra vir die kommentaar; die Mongoolse regering het ook die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] versoek om op te tree oor die kommentaar wat hy gemaak het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|title=Portimao radio comments 'not correct', says Verstappen|last=Cooper|first=Adam|date=30 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101033201/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-radio-outburst-portugal-stroll/4901418/|archive-date=1 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|title=Mongolian government wants FIA to act on Verstappen comments|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=31 October 2020|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110110951/https://www.motorsport.com/f1/news/mongolia-foreign-minister-letter-verstappen-comments/4901947/|archive-date=10 November 2020|access-date=12 November 2020}}</ref> Verstappen sluit die 2020-seisoen af met 'n derde plek in die kampioenskap, op 214 punte. Hy het twee wedrenoorwinnings, elf podiumplekke, een voorste wegspringplek en drie vinnigste rondtes behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|title=Max Verstappen in 2020|website=Formula 1 Statistics|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219094724/https://www.racing-statistics.com/en/drivers/compare/max-verstappen/seasons/2020|archive-date=19 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> ==== 2021: Wêreldkampioen na hewige titelstryd met Hamilton ==== [[Lêer:FIA_F1_Austria_2021_Nr._33_Verstappen.jpg|duimnael|Verstappen by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix van 2021]]]] By die [[2021 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het Verstappen in al die oefensessies voorgeloop en daarna die vierde voorste wegspringposisie van sy loopbaan behaal. Dit was die eerste keer dat hy agtereenvolgende voorste wegspringposisies behaal het.<ref>{{Cite news|title=Max Verstappen takes pole position in F1 Bahrain Grand Prix, Daniel Ricciardo sixth|date=27 March 2021|url=https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=30 March 2021|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330114816/https://www.abc.net.au/news/2021-03-28/max-verstappen-takes-pole-position-in-f1-bahrain-grand-prix/100033884|url-status=live}}</ref> Hy het teen Lewis Hamilton meegeding vir die wedrenoorwinning, en op rondte 53 het Verstappen Hamilton verbygesteek, maar het van die baan afgery terwyl hy dit gedoen het, wat daartoe gelei het dat hy deur wedrenbeheer opdrag gegee is om Hamilton weer in die voortou te laat en uiteindelik tweede agter Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|title='It is what it is' – Verstappen philosophical about surrendering lead to Hamilton following off-track pass|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330120727/https://www.formula1.com/en/latest/article.it-is-what-it-is-verstappen-philosophical-about-surrendering-lead-to.1etBIWyqgV0mdhLUCGjqyJ.html|archive-date=30 March 2021|access-date=30 March 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], het Verstappen derde gekwalifiseer met spanmaat [[Sergio Pérez]] tweede, wat die eerste keer was dat hy deur 'n spanmaat geklop is sedert die [[2019 Italiaanse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|title='We're not robots' – Verstappen on 'messy' Q3 that led to being out-qualified by a team mate for first time since 2018|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020100943/https://www.formula1.com/en/latest/article.were-not-robots-verstappen-on-messy-q3-that-led-to-being-out-qualified-by-a.a7GbWPG2MnJEtyXOmP1x6.html|archive-date=20 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die wegspring kon Verstappen beide Pérez en voorste wegspringplekhouer Hamilton verbysteek om die voortou te neem. Hy het voor gebly na die eerste rondte kuipestoppe sowel as die herbegin, nadat die wedren op rondte 33 opgeskort is. Mededinger Hamilton het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Verstappen tot een punt verminder het.<ref name="2021PTGP">{{Citation|title=Race Highlights {{!}} 2021 Portuguese Grand Prix|date=2 May 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|access-date=19 January 2022|archive-date=24 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424225321/https://www.youtube.com/watch?v=-9-8gvYantk|url-status=live}}</ref> In die daaropvolgende [[2021 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het Verstappen tweede geëindig na 'n lang stryd met Hamilton.<ref name="2021PTGP" /> By die [[2021 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] het die stryd tussen Verstappen en Hamilton voortgeduur, met Hamilton wat 'n vinniger tweestopstrategie gebruik het teenoor Verstappen se eenstopren. Dit het Hamilton die voordeel van vinniger bande gegee, wat hom toegelaat het om Verstappen met etlike rondtes oor in die wedren verby te steek. Hamilton het die oorwinning behaal, met Verstappen wat die tweede en vinnigste rondte geneem het, wat Hamilton se kampioenskapsvoorsprong tot 14 punte verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|title=2021 Spanish Grand Prix race report and highlights: Late pass secures Hamilton victory in Spain after race-long battle with Verstappen|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175353/https://www.formula1.com/en/latest/article.late-pass-secures-hamilton-victory-in-spain-after-race-long-battle-with.5xOxaR8dsRf8zn11GGd8dN.html|archive-date=9 Mei 2021|access-date=18 Mei 2021}}</ref> By die volgende ren in [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Verstappen tweede agter [[Charles Leclerc]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|title=2021 Monaco GP Qualifying: Verstappen rages at Leclerc crash red flags|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310032538/https://www.formula1.com/en/latest/video.2021-monaco-gp-qualifying-verstappen-rages-at-leclerc-crash-red-flags.1700470908172196475.html|archive-date=10 Maart 2022|access-date=19 Januarie 2022}}</ref> maar Leclerc het 'n faling van sy motor se dryfas op pad na die wegspringrooster opgedoen en kon nie die ren begin nie. Verstappen het die ren van voor af beheer op pad na die oorwinning. Hamilton (wat sewende gekwalifiseer het) het sewende geëindig, hoewel hy 'n ekstra kampioenskapspunt behaal het deur die vinnigste renrondte op te stel. Die resultaat het Verstappen in staat gestel om die eerste Nederlandse jaer te word wat die Wêreldbestuurderskampioenskap lei,<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|title=Historische dubbelslag: Verstappen wint GP van Monaco en is eerste Nederlandse WK-leider ooit|last=Noud Bemelen and Rik Spekenbrink|date=23 Mei 2021|publisher=[[Algemeen Dagblad]]|language=nl|trans-title=Historic double: Verstappen wins Monaco GP and is the first Dutch leader of the world championship ever|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195919/https://www.ad.nl/formule-1/historische-dubbelslag-verstappen-wint-gp-van-monaco-en-is-eerste-nederlandse-wk-leider-ooit~a06b2fb0/|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> met 'n marge van vier punte oor Hamilton.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|title=Monaco Grand Prix: Max Verstappen takes title lead from Lewis Hamilton with win|last=Benson|first=Andrew|date=23 May 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523152235/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57220586|archive-date=23 Mei 2021|access-date=23 Mei 2021}}</ref> By die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het Verstappen derde agter Leclerc en Hamilton gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|title=Verstappen curses 'stupid' qualifying session in Baku as he loses another chance of pole to red flag|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125074130/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-curses-stupid-qualifying-in-baku-as-he-loses-another-chance-of.71o8PO388LO4nTLXqmE0SC.html|archive-date=25 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen en Hamilton het Leclerc in die eerste rondtes verbygesteek voordat Verstappen die voortou geneem het deur middel van 'n vinniger kuipestop. Verstappen sou die voortou gemaklik hou tot rondte 46 toe hy 'n bandfaling opgedoen het wat veroorsaak het dat hy teen 'n hoë spoed gebots en onttrek het.<ref>{{Citation|title=Verstappen Crashes Out of Lead After Left Rear Failure {{!}} 2021 Azerbaijan Grand Prix|date=6 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=mgAinVHFwls|access-date=19 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128103451/https://www.youtube.com/watch?t=32&v=mgAinVHFwls&feature=youtu.be|url-status=live}}</ref> 'n Fout deur Hamilton tydens die herwegspring het hom na die laaste plek laat val, wat beteken het dat Verstappen sy kampioenskapsvoorsprong behou het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|title=2021 Azerbaijan Grand Prix race report and highlights: Perez beats Vettel to Baku victory after Verstappen crashes out from lead late on|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610172247/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-beats-vettel-to-baku-victory-after-verstappen-crashes-out-from-lead.aLIxuNGxwBFgZ4Z8OhuRw.html|archive-date=10 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek vir die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] behaal.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen's Onboard Pole Lap {{!}} 2021 French Grand Prix|date=19 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|access-date=19 January 2022|archive-date=10 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310191135/https://www.youtube.com/watch?v=gq5-tSxKIcE|url-status=live}}</ref> Verstappen se fout in die eerste rondte het Hamilton die voortou gegee, wat Verstappen tydens die kuipestopfase teruggewen het. Verstappen het vir 'n tweede keer van die voortou af by die kuipe aangedoen en die Mercedes-duo agternagesit, deur Hamilton in rondte 52 van 53 vir die wenplek verby te steek.<ref>{{Cite web|title=How Max Verstappen Fought Back To Beat Lewis Hamilton I 2021 French Grand Prix|date=21 June 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|access-date=20 January 2022|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120011131/https://www.youtube.com/watch?v=H_Ty1fYKGkQ|url-status=live}}</ref> Hy het ook 'n bonuspunt vir die vinnigste rondte ontvang, en daarmee sy kampioenskapsvoorsprong tot twaalf punte vergroot<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|title=2021 French Grand Prix race report & highlights: Verstappen triumphs over Hamilton after late pass in scintillating French Grand Prix|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621004259/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-triumphs-over-hamilton-after-late-pass-in-scintillating-french.22o4zqXsOtjAcFiaBxva2q.html|archive-date=21 June 2021|access-date=29 June 2021}}</ref> en die eerste driekuns van sy loopbaan behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|title=French GP Facts & Stats: Verstappen's first F1 hat-trick, and a special podium for Perez|last=Kelly|first=Sean|date=20 June 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621003951/https://www.formula1.com/en/latest/article.french-gp-facts-and-stats-verstappens-first-f1-hat-trick-and-a-special.5RdIdqVagUjxZf5rQ3VASt.html|archive-date=21 June 2021|access-date=7 July 2022}}</ref> Verstappen het weer die voorste wegspringplek by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] behaal en die wedren van begin tot einde gelei, om hom sy vierde oorwinning van die seisoen te besorg en het sy voorsprong verder tot 18 punte vergroot.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|title=Max Verstappen wins Styrian GP 2021; beats Lewis Hamilton and Valtteri Bottas in Austria|date=27 June 2021|website=SportsTiger|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627144914/https://www.sportstiger.com/max-verstappen-wins-styrian-gp-2021-beats-lewis-hamilton-and-valtteri-bottas-in-austria/|archive-date=27 June 2021|access-date=27 June 2021}}</ref> Verstappen het die voorste wegspringplek by die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]] behaal, elke rondte van begin tot einde gelei, die vinnigste rondte opgestel en die wedren gewen vir sy eerste Grand Slam in sy loopbaan,<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|title=Verstappen waltzes to second win in a row at Red Bull Ring, as Bottas beats Norris to P2|date=4 July 2021|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235934/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-waltzes-to-second-win-in-a-row-at-red-bull-ring-as-bottas-beats.31KpLIZDzipY9FhputWqf7.html|archive-date=30 November 2021|access-date=19 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|title=F1 – Verstappen extends title lead with Austrian Grand Prix grand slam as Hamilton finishes fourth|date=4 July 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704160816/https://www.fia.com/news/f1-verstappen-extends-title-lead-austrian-grand-prix-grand-slam-hamilton-finishes-fourth|archive-date=4 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> as die jongste om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|title=What Is a Grand Slam in F1?|last=Aggarwal|first=Abhay|date=15 July 2021|website=EssentiallySports|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717162011/https://www.essentiallysports.com/f1-news-what-is-a-grand-slam-in-f1/|archive-date=17 July 2021|access-date=17 July 2021}}</ref> Met hierdie oorwinning het Verstappen ook die eerste jaer geword wat drie wedrenne in drie agtereenvolgende naweke gewen het, aanvanklik by die [[2021 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] op 20 Junie, toe die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] op 27 Junie en laastens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] op 4 Julie.<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/en/news/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win.html|title=Verstappen has little interest in the grand slam: 'As long as we win'|year=2021|website=gpblog.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709191340/https://www.gpblog.com/en/amp/88345/verstappen-has-little-interest-in-the-grand-slam-as-long-as-we-win|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|title=Austrian GP: Post-Race reaction from Max, Perez and Horner|date=4 July 2021|website=Bleachers News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709213140/https://www.bleachersnews.com/austrian-gp-post-race-reaction-from-max-perez-and-horner/|archive-date=9 July 2021|access-date=4 July 2021}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], was Verstappen betrokke in 'n hoëspoedbotsing met Hamilton in die ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]''-draai op die eerste rondte. Dit het gelei tot 'n 51''g''-botsing teen die versperring.<ref>{{Verwysing|title=Verstappen & Hamilton Collide at Silverstone {{!}} 2021 British Grand Prix|date=18 July 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=oIKel6jVD3Q|access-date=19 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|title=Verstappen's Silverstone crash power unit given the all-clear by Honda after Friday running in Hungary|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118142945/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappens-silverstone-crash-power-unit-given-the-all-clear-by-honda-after.4gmPYE3cbWVQzNGN1mbYlc.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Hy is ná die ongeluk na die [[Silverstone-renbaan]] se mediese sentrum geneem en is toe na die Coventry-hospitaal geneem vir voorsorgmaatreëls en verdere assessering, voordat hy uiteindelik Sondagaand om 22:00 ontslaan is.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|title=British GP: Lewis Hamilton wins dramatic home race after big Max Verstappen crash as title lead is cut|date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317051534/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12358463/british-gp-lewis-hamilton-wins-dramatic-home-race-after-big-max-verstappen-crash-as-title-lead-is-cut|archive-date=17 March 2022|access-date=18 July 2021}}</ref> Hamilton sou die wedren wen en Verstappen se voorsprong in die kampioenskap tot agt punte laat krimp.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|title=2021 British Grand Prix race report & highlights: Hamilton overcomes first-lap collision with Verstappen to hunt down Leclerc for 8th British GP win|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718220128/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-overcomes-first-lap-collision-with-verstappen-to-hunt-down-leclerc.AgFOAxlzlpWSTiHS0Hsbe.html|archive-date=18 July 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], het Verstappen se motor skade gely in 'n botsing tussen verskeie motors in rondte 1, waar Mercedes-jaer [[Valtteri Bottas]] as skuldig beskou is. Hy het die wedren in die tiende plek geëindig, wat na negende bevorder is nadat Sebastian Vettel gediskwalifiseer is. Die uitslag van die wedren het Hamilton die voortou in die kampioenskap laat neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|title=Hungarian GP: Max Verstappen, Red Bull rue 'brutal' Valtteri Bottas-triggered start chaos after lost title leads|last=Galloway|first=James|date=2 August 2021|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805035034/https://www.skysports.com/f1/news/31381/12370206/hungarian-gp-max-verstappen-red-bull-rue-brutal-valtteri-bottas-triggered-start-chaos-after-lost-title-leads|archive-date=5 August 2021|access-date=4 August 2021}}</ref> Na die somerrustyd het Verstappen by die [[2021 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer, voor Williams-bestuurder [[George Russell]] in die tweede plek en Lewis Hamilton in die derde plek.<ref>{{Verwysing|title=Qualifying Highlights {{!}} 2021 Belgian Grand Prix|date=28 August 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=E_CvS-dN99Y|access-date=19 January 2022}}</ref> Die wedren is vir drie rondtes gehou, almal agter die veiligheidsmotor, met die amptelike wedrenuitslae geneem vanaf die volgorde aan die einde van die eerste rondte, met Hamilton en Verstappen wat albei hul kwalifiserende posisies behou het. Aangesien minder as 75% van die wedrenafstand voltooi is, is halwe punte toegeken, wat daartoe gelei het dat Verstappen die gaping na Hamilton tot drie punte verminder het.<ref>{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=Max Verstappen declared winner of aborted rain-hit Belgian Grand Prix|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|publisher=BBC Sport|access-date=29 August 2021|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829172106/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58377097|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het Verstappen weer op die voorste wegspringplek gekwalifiseer en Hamilton met 0.038 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|title=Verstappen says technical issues prevented Dutch GP pole lap being even faster around 'incredible' Zandvoort|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118232921/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-says-technical-issues-prevented-pole-lap-being-even-faster-around.63hSAhZT8QfMy86azal66v.html|archive-date=18 January 2022|access-date=19 January 2022}}</ref> Tydens die wedren kon Verstappen aanvalle van beide Mercedes-jaers afweer om die oorwinning te behaal en die voortou in die Bestuurderskampioenskap met drie punte te neem.<ref name="RedBull.com">{{Cite web|url=https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|title=Dutch Grand Prix 2021: race report and reaction|date=5 September 2021|website=RedBull.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218075510/https://www.redbull.com/int-en/dutch-f1-grand-prix-2021-race-report|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Vir die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] moes Verstappen agter op die rooster wegspring omdat hy sy kwota enjinonderdele oorskry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|title=Verstappen set to start Russian GP from the back of the grid after engine change|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030080928/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-set-to-start-russian-gp-from-the-back-of-the-grid-after-engine.7f6jFpCcP8YyCh2A8UEGMw.html|archive-date=30 October 2021|access-date=26 September 2021}}</ref> Hy het sy posisie verbeter, en nadat hy laat in die wedren 'n vroeë kuipestop vir intermediêre bande geneem het, het hy tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|title=Max Verstappen: "We made a great decision with the timing and took the right lap to pit"|date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927094249/https://www.thecheckeredflag.co.uk/2021/09/max-verstappen-we-made-a-great-decision-with-the-timing-and-took-the-right-lap-to-pit/|archive-date=27 September 2021|access-date=27 September 2021}}</ref> By die [[2021 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Verstappen tweede gekwalifiseer met Bottas op die voorste wegspringplek.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|title=Valtteri Bottas gets Turkish F1 GP pole in boost for fastest man Lewis Hamilton|date=9 October 2021|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009132422/https://www.theguardian.com/sport/2021/oct/09/valtteri-bottas-turkish-f1-gp-pole-lewis-hamilton-max-verstappen|archive-date=9 October 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Met die wedren wat in nat toestande plaasgevind het, en al die jaers die volle wedren op intermediêre bande was, het Verstappen tweede agter Bottas geëindig en die voortou in die bestuurderskampioenskap met ses punte geneem terwyl Hamilton vyfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|title=Turkish Grand Prix: Valtteri Bottas wins as Max Verstappen retakes title lead|last=Benson|first=Andrew|date=10 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022194759/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58863226|archive-date=22 October 2021|access-date=23 October 2021}}</ref> [[Lêer:2021_United_States_Grand_Prix_23_(cropped).jpg|duimnael|Verstappen ding teen Lewis Hamilton mee om die voortou tydens die [[2021 Verenigde State Grand Prix]] te neem.]] By die [[2021 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Verstappen die voorste wegspringplek in die kwalifisering geneem en Hamilton met 0.209 sekondes geklop.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|title=2021 United States Grand Prix qualifying report and highlights: Verstappen beats Hamilton to pole position with sensational final lap in Austin|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208094708/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-pips-hamilton-to-pole-position-with-sensational-final.6zcE50igI0cWw2XVigtY6x.html|archive-date=8 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong in die Bestuurderskampioenskap tot twaalf punte vergroot, terwyl Hamilton tweede geëindig het met die vinnigste rondtetyd.<ref name="BBC Sport 2021">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|title=Title battle heads into its climax|date=25 October 2021|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218072035/https://www.bbc.com/sport/formula1/59032201|archive-date=18 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> By die [[2021 Meksikostad Grand Prix]] het Verstappen derde gekwalifiseer met 'n verskil van 0.350 sekondes teenoor die voorste wegspringhouer Bottas.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|title=Mexico City qualifying: Mercedes shock Red Bull as Bottas takes pole ahead of Hamilton|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205223654/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-mercedes-shock-red-bull-as-bottas-takes-pole-ahead-of-hamilton-in.2dTyrMJFp6YU4FliMrIYQ0.html|archive-date=5 December 2021|access-date=19 January 2022}}</ref> Verstappen se hoofmededinger, Hamilton, het tweede gekwalifiseer. Met die wegspring het Verstappen die voortou van Bottas en Hamilton in draai 1 geneem en die wedren gewen; en gevolglik sy voorsprong in die kampioenskap tot 19 punte vergroot.<ref name="Fox Sports 2021">{{Cite web|url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|title=Hamilton has vowed to 'keep on fighting'. But his F1 crown is finally starting to slip|date=8 November 2021|website=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206233354/https://www.foxsports.com.au/motorsport/formula-one/f1-news-mexico-grand-prix-2021-lewis-hamilton-max-verstappen-drivers-championship-standings-next-race-latest/news-story/9d8474f15bb968196e6b29d772b50f4c|archive-date=6 December 2021|access-date=18 December 2021}}</ref> Verstappen en Hamilton het elk die laaste rondte van die kampioenskap—die [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] —met presies 369.5 punte betree, met Verstappen wat met terugtelling voorloop.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|title=How can Lewis Hamilton win the 2021 F1 title?|date=6 December 2021|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212104346/https://www.autosport.com/f1/news/how-can-lewis-hamilton-win-the-2021-f1-title/6857947/|archive-date=12 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Verstappen het met byna vier tiendes van 'n sekonde vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer, maar het 'n stadige wegspring gehad en die voorsprong aan Hamilton in draai een verloor. Hy het probeer om Hamilton by draai ses verby te steek, wie kontroversieel die baan afgesny en die voorsprong sonder straf behou het; die beamptes het geag dat geen voordeel verkry is nie, te midde van Verstappen en Red Bull se klagtes. Verstappen was meer as 10 sekondes agter Hamilton totdat 'n veiligheidsmotor met vyf rondtes oor ontbied is, na 'n ongeluk waarby [[Nicholas Latifi]] betrokke was. Die onttrekking van die veiligheidsmotor en die daaropvolgende hervatting van die wedren met een rondte oor, is met verdere kontroversie begroet; wedrendirekteur Michael Masi het slegs 'n sekere aantal verbygesteekte motors toegelaat, wat tyd bespaar het om die wedren weer te begin sodra die baan skoongemaak is. Verstappen het daarin geslaag om Hamilton in draai vyf van die laaste rondte van die wedren verby te steek om die eerste Wêreldbestuurderskampioen van Nederland en die 34ste algeheel te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|title=Max Verstappen wins title after last-lap overtake of Lewis Hamilton, Mercedes protests rejected|publisher=BBC Sport|date=12 December 2021|access-date=14 December 2021|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214231835/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/59628024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|title=How Verstappen joined F1's list of World Champions|date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213045157/https://racingnews365.com/how-verstappen-joined-f1s-list-of-world-champions|archive-date=13 December 2021|access-date=13 December 2021|url-status=live}}</ref> Mercedes het geprotesteer en gesê dat hulle van voorneme is om teen die wedrenuitslae te appelleer, en aangevoer dat alle motors wat agter was, toegelaat moes gewees het om onder die regulasies weer verby te kom, maar Red Bull het teenargumenteer dat dit nie in die regulasies gespesifiseer is nie, met die woord "enige" wat gebruik word in teenstelling met "almal".<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|title=Decision – Mercedes Protest Art. 48.12|date=12 December 2021|publisher=[[FIA|Fédération Internationale de l'Automobile]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212191155/https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2021_abu_dhabi_grand_prix_-_decision_-_mercedes_protest_art._48.12.pdf|archive-date=12 December 2021|access-date=19 December 2021}}</ref> Die protes is vervolgens verwerp, wat Verstappen as die Wêreldbestuurderskampioen bevestig het; die FIA het die bewoording van die reël vanaf 2022 gewysig.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|title=2021 F1 Abu Dhabi Grand Prix – Report to the World Motor Sport Council – 19 March 2022|date=19 March 2022|website=Federation Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324224707/https://www.fia.com/2021-f1-abu-dhabi-grand-prix-report-world-motor-sport-council-19-march-2022|archive-date=24 March 2022|access-date=25 March 2022}}</ref> Verstappen is deur ''[[Autosport]]'' en ''The Race'' as die beste bestuurder van die seisoen aangewys,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2021|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 December 2021|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103245/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2021/6929359/|archive-date=2 September 2022|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2021 – Our verdict|last=Beer|first=Matt|date=14 December 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526143840/https://www.the-race.com/formula-1/top-10-formula-1-drivers-of-2021-our-verdict/|archive-date=26 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> terwyl hy ook in die amptelike meningspeilings van mede-bestuurders en spanhoofde geloof is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|title=EXCLUSIVE: The Top 10 F1 drivers of 2021 – as chosen by the drivers|last=Barretto|first=Lawrence|date=28 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518221918/https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2021-as-chosen-by-the-drivers.6DWHaJ3vf5A3jc7hO9ivkz|archive-date=18 May 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2021|last=Barretto|first=Lawrence|date=27 December 2021|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212123759/https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2021.1sK8ysV0LK0MIbeNsHAkgY|archive-date=12 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref> Mark Hughes van ''Motor Sport'' het Verstappen ook eerste geplaas en sy seisoen beskryf as 'n "verbluffende kombinasie van spoed en renvaardigheid, heeltemal vreesloos, ongelooflike vasberadenheid en vermoë om van teëspoed terug te kom".<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|title=2021's top 10 F1 drivers rated|last=Hughes|first=Mark|date=February 2022|website=Motor Sport|access-date=14 December 2024|issn=0027-2019|archive-date=22 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622004438/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2022/78/2021s-top-10-f1-drivers-rated/|url-status=live}}</ref> ==== 2022: Dominante tweede titel ==== [[Lêer:RB18_JapaneseGP_FP2.jpg|duimnael|Verstappen tydens die [[2022 Japannese Grand Prix]], waar hy sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap gewen het.]] In Maart 2022 het Verstappen 'n kontrakverlenging van vyf jaar met [[Red Bull Racing]] vir die 2023 tot 2028 seisoene onderteken.<ref name=":3">{{cite web |date=3 March 2022 |title=Max Verstappen signs bumper new deal with Red Bull until end of 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |access-date=3 March 2022 |publisher=Formula One |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303100618/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-verstappen-signs-bumper-new-deal-with-red-bull-until-end-of-2028.7Csixu7ehVLNr5mDgFQ1Q7.html |url-status=live}}</ref> Van hierdie seisoen af sou hy die nommer 1 in plaas van sy gereelde nommer 33 as die heersende wêreldkampioen gebruik.<ref>{{cite web|date=18 January 2022|title=Why Verstappen plans to use number 1 on his car, but Hamilton decided not to|url=https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|access-date=24 April 2024|publisher=Racingnews365.com|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424144505/https://racingnews365.com/why-verstappen-will-use-number-1-on-his-car-but-hamilton-didnt|url-status=live}}</ref> Verstappen moes tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] weens 'n brandstofprobleem uit die tweede plek onttrek. Hy het die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] gewen, nadat hy voordeel getrek het uit 'n kuipestop tydens veiligheidsmotortoestande om spanmaat en voorste wegspringplek-sitter [[Sergio Pérez]] verby te steek, maar het nog 'n brandstofverwante uitval uit die tweede plek tydens die [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gely. Dit het hom na drie wedrenne 46 punte agter die kampioenskapsvoorloper [[Charles Leclerc]] gelaat. Verstappen het gereageer deur die volgende drie wedrenne te wen; hy het 'n naelrenoorwinning en 'n Grand Slam by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web |last=Kelly |first=Sean |date=24 April 2022 |title=Facts and Stats: A grand slam first, and Red Bull's maiden double score at Imola |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712125614/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-a-grand-slam-first-and-red-bulls-maiden-double-score-at.7nAGUuihqzKZA9PoyCUCf6.html |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 July 2022 |publisher=Formula One}}</ref> vanaf die derde plek op die rooster by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] gewen en voordeel getrek uit Leclerc se onttrekking by die [[2022 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] om die Bestuurderskampioenskap te lei. Verdere oorwinnings het by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gevolg, waar Leclerc weer uitgeval het, en vanaf die voorste wegspringplek by die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]]. Verstappen het tweede gekwalifiseer by die [[2022 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]], maar vloerskade weens die oorry van puin het sy vordering benadeel en tot 'n sewende plek gelei.<ref>{{Cite web|title=Verstappen reveals part of floor was 'completely destroyed' by debris after lowly P7 finish at Silverstone|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|access-date=5 July 2022|website=formula1|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705143942/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-reveals-part-of-floor-was-completely-destroyed-by-debris-after.d6CvA4vD6cW9QskPADpst.html|url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] ingeneem en die naelren gewen, maar is deur Leclerc in die wedren verbygesteek en het tweede geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong oor Leclerc tot 38 punte laat krimp het. Hierna het Verstappen vyf wedrenne agtereenvolgens gewen. Die voorwegspringer Leclerc, het uit die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] geval, wat Verstappen laat wen het. Probleme met sy kragbron het beteken dat hy tiende vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] gekwalifiseer het,<ref>{{Cite web |date=30 July 2022 |title=F1: Power unit fault "painful" for Verstappen after surprise pace |url=https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |access-date=30 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730212753/https://www.racefans.net/2022/07/30/power-unit-fault-painful-for-verstappen-after-cars-pace-surprises/ |url-status=live}}</ref> maar verbystekings in die eerste rondtes en ondergange tydens kuipestoppe het beteken dat hy die oorwinning behaal het, ten spyte daarvan dat hy kortliks die voortou verloor het na 'n tolslag.<ref>{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=31 July 2022 |title=Verstappen spins and wins from 10th on grid as Ferrari pair finish off the podium |url=https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |access-date=31 July 2022 |website=RaceFans |archive-date=31 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731231826/https://www.racefans.net/2022/07/31/verstappen-spins-wins-from-10th-on-grid-as-ferrari-pair-finish-off-podium/ |url-status=live}}</ref> Hy het die vinnigste kwalifiserende tyd by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] opgestel, maar is na die 14de plek op die rooster gedegradeer weens 'n kragbronkomponentstraf. Ten spyte hiervan het hy teen rondte 12 die leiding oorgeneem en gewen.<ref name="belg2022">{{cite web |title=Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Perez completes Red Bull 1–2 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |publisher=Formula One |access-date=28 August 2022 |archive-date=29 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek en sy 30ste wedrenoorwinning by sy tuiswedren, die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], behaal en toe van die sewende plek op die rooster by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] gewen. Verstappen se wenlopie is by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] beëindig. Hy het tydens kwalifisering sonder brandstof gaan staan en moes die wedren as agtste begin.<ref>{{Cite web |date=1 October 2022 |title=Leclerc claims pole position by 0.022s from Perez in stunning wet-dry Singapore qualifying as Verstappen takes P8 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |access-date=3 October 2022 |publisher=Formula One |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608120702/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-claims-pole-position-by-0-022s-from-perez-in-stunning-wet-dry.1VYcL6oJ34e4vHUpdJtDca.html |url-status=live}}</ref> Hy het plekke aan die begin verloor en moes later 'n ekstra kuipestop maak weens 'n steeks wiel, en het sewende geëindig. Oorwinning vanaf die voorste plek by die verkorte [[2022 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het hom 'n voorsprong van 113 punte op die punteleer gegee met vier wedrenne oor, wat hom sy tweede Wêreldbestuurderskampioenskap verseker het.<ref name="Morlidge 2022">{{cite web |last=Morlidge |first=Matt |title=Max Verstappen crowned 2022 F1 world champion amid Japanese GP confusion after winning wet race |publisher=Sky Sports |date=9 October 2022 |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |access-date=9 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009090638/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12707671/max-verstappen-crowned-2022-f1-world-champion-amid-japanese-gp-confusion-after-winning-wet-race |url-status=live}}</ref> Hy het die volgende twee wedrenne gewen, die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] en [[2022 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grands Prix]], sesde geëindig by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] na 'n botsing met Lewis Hamilton, en die seisoenfinaal [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] uit die voorste plek gewen. Aboe Dhabi was sy vyftiende oorwinning van die jaar, en hy het die rekord van dertien wedrenoorwinnings in 'n seisoen wat deur [[Michael Schumacher]] in 2004 en [[Sebastian Vettel]] in 2013 gedeel is, gebreek. Hy het die kampioenskap met 454 punte gewen en [[Lewis Hamilton]] se 2019 rekord van 413 geklop.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|title=MAX BY NUMBERS: The amazing stats behind Verstappen's 2022 title winning campaign|publisher=Formula One|first=Nadim|last=Bart-Williams|date=25 November 2022|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331134653/https://www.formula1.com/en/latest/article/max-by-numbers-the-incredible-stats-behind-verstappens-2022-championship.5CEqUJDvM2QHafTv0Zs63q|url-status=live}}</ref> ==== 2023: Rekordbrekende derde titel ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Race (1).jpg|duimnael|regs|Verstappen lei die wedren by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]] Verstappen het vir die [[2023 Formule Een-seisoen|2023-seisoen]] saam met [[Sergio Pérez]] by Red Bull aangebly. Sy seisoen het begin met 'n oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. 'n Dryfasfout in kwalifisering by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] het gelei tot 'n 15de plek-wegspring, maar hy het plekke in die wedren verower om tweede agter Pérez te eindig.<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 March 2023 |title=F1 Saudi Arabian GP: Perez grabs pole as Verstappen hits trouble |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |access-date=20 March 2023 |website=Motorsport.com |archive-date=20 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320210723/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-saudi-arabian-gp-perez-grabs-pole-as-verstappen-hits-trouble/10445464/ |url-status=live}}</ref> Hy het weer vanaf die voorste wegspringplek by die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gewen, ten spyte daarvan dat hy plekke aan die Mercedes-jaers tydens die wedren verloor het,<ref name="Sky Sports - wild finish">{{cite web |last=Johnston |first=Sam |date=2 April 2023 |title=Australian GP: Max Verstappen holds off Lewis Hamilton for victory after wild finish to chaotic race |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409110829/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12847996/australian-gp-max-verstappen-holds-off-lewis-hamilton-for-victory-after-wild-finish-to-chaotic-race |archive-date=9 April 2023 |access-date=2 April 2023 |publisher=Sky Sports F1}}</ref> maar het tweede geëindig na Pérez, wat 'n veiligheidsmotor-kuipestop gemaak het, by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|title=F1 Azerbaijan GP: Perez leads dominant Red Bull 1–2 from Leclerc|last=Boxall-Legge|first=Jake|website=Autosport|date=30 April 2023|access-date=30 April 2023|archive-date=30 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430222636/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-perez-leads-dominant-red-bull-1-2-from-leclerc/10463146/|url-status=live}}</ref> Hierna het Verstappen se rekordwenreeks begin. Hy het negende by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] weggespring toe rooi vlae in kwalifisering sy rondte gekniehalter het, maar die voorlopers, ook Pérez, verbygesteek om te wen. Die volgende vier wedrenne, die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco-]], [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse]], [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grands Prix]], is gemaklik vanaf die voorste wegspringplek deur Verstappen gewen, insluitend Red Bull se 100ste oorwinning in Kanada<ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=18 June 2023 |title=F1 Canadian GP: Verstappen clinches Red Bull's 100th F1 win |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |website=Autosport |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619103008/https://www.autosport.com/f1/news/f1-canadian-gp-race-report/10484848/ |url-status=live}}</ref> en 'n naelrenoorwinning in Oostenryk. Hy het die voorste wegspringplek by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] geneem, maar kortliks die voortou aan Lando Norris verloor voordat hy die posisie herwin het om te wen. Hy het 0.003 sekondes agter Lewis Hamilton by die Hongaarse Grand Prix gekwalifiseer, maar hom by die eerste draai verbygesteek en die oorwinning behaal. Hy het die voorste wegspringplek en die oorwinning in die Belgiese Grand Prix naelren behaal en die vinnigste kwalifiseringstyd opgestel, maar die wedren sesde begin weens 'n enjinonderdeelstraf. Hy het Pérez verbygesteek om die wedren te wen. Hy het vanaf die voorste wegspringplek die reëngeteisterde Nederlandse Grand Prix gewen en was weer seëvierend by die Italiaanse Grand Prix ten spyte daarvan dat hy agter [[Carlos Sainz jr.]] gekwalifiseer het. Hierdie oorwinning was sy tiende agtereenvolgende oorwinning, wat [[Sebastian Vettel]] se rekord van nege van 2013 gebreek het,<ref>{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=3 September 2023 |title=Verstappen claims record 10th straight F1 win in Italy |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |access-date=3 September 2023 |website=ESPN.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903144505/https://www.espn.com/f1/story/_/id/38319156/max-verstappen-claims-record-10th-straight-f1-win-italian-grand-prix |archive-date=3 September 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |title=Verstappen charges to Monza victory for record-breaking 10th successive F1 win |date=3 September 2023 |website=Formula One |author=Formula One Management |access-date=21 September 2023 |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903164334/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-charges-to-monza-victory-for-record-breaking-10th-successive-f1.6jCUOTZ4lZB3kxfIiwsiHK.html |url-status=live}}</ref> en Red Bull se vyftiende agtereenvolgende oorwinning, 'n rekord wat voorheen deur [[McLaren]] met elf in 1988 gehou is. Beide Red Bulls is in K2 by die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] uitgeskakel en kon nie 'n indruk in die wedren maak nie, met Verstappen en Pérez wat onderskeidelik vyfde en agtste geëindig het, wat ook sy wenlopie beëindig het.<ref>{{Cite web |title=Sainz takes sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |access-date=18 September 2023 |publisher=Formula One |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917160814/https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |url-status=live}}</ref> Dit sou die enigste onderbreking in Verstappen se sukses wees, aangesien hy die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen gewen het. Sy oorwinning vanaf die voorste plek by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] het Red Bull hul sesde Vervaardigerskampioenskapstitel besorg. <ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=24 September 2023 |title=Max Verstappen on verge of F1 world title after winning Japanese Grand Prix |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |access-date=25 September 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114547/https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/max-verstappen-on-brink-of-f1-world-title-after-winning-japanese-grand-prix |url-status=live}}</ref> Hy het sy derde Wêreldbestuurderskampioenskapstitel by die [[2023 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix-naelren]] beklink, ten spyte daarvan dat hy tweede na [[Oscar Piastri]] geëindig het,<ref>{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |access-date=8 October 2023 |publisher=Formula One |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011012612/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html |archive-date=11 October 2023 |url-status=live}}</ref> en toe die wedren vanaf die voorste plek gewen. Hy het die gewen, ten spyte daarvan dat hy sesde weggespring het weens 'n rondtetydverlies in kwalifisering. Hy het agter beide Ferraris by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] gekwalifiseer, maar albei jaers verbygesteek om die oorwinning te behaal. Hy het die voorste plek en die oorwinning by die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal en die naelren gewen nadat hy die voorloper, [[Lando Norris]], by die eerste draai verbygesteek het. Hy het agter [[Charles Leclerc]] by die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] weggespring en 'n straf gekry omdat hy hom van die baan gedwing het, maar Verstappen het die voortou teruggewen om te wen. Sy voorste wegspringplek en oorwinning by die seisoen-eindigende [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] was sy negentiende oorwinning van die jaar, wat sy eie rekord van vyftien van 2022 verbeter het. Hy het 575 punte aangeteken, meer as dubbel dié van die tweede geplaasde Pérez en het daarmee sy eie punterekord van 2022 verbeter. ==== 2024: Vierde titel te midde van 'n gesukkel by Red Bull ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2024 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|links|Verstappen (hier afgeneem gedurende die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]]) het sewe van die 10 vroeë rondtes in 2024 gewen.]] Verstappen het die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] afgeskop met sy vyfde Grand Slam by die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|title=Verstappen reigns supreme in Bahrain GP|last=Lamonato|first=Michael|date=2 March 2024|website=racer.com|access-date=6 May 2024|archive-date= 6 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240506154157/https://racer.com/2024/03/02/verstappen-reigns-supreme-in-bahrain-gp/|url-status=dead}}</ref> en dit opgevolg met nog 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], sy 100ste Formule Eenpodium.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|title='It's 88 missed podiums!' – Verstappen reflects on 100th F1 rostrum appearance as he praises 'fantastic' Bearman|date=9 March 2024|website=Formula One Management|archive-url=https://web.archive.org/web/20240309222336/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-88-missed-podiums-verstappen-reflects-on-100th-f1-rostrum-appearance-as.4WpkyUZDh8agq8FasXlNdK.html|archive-date=9 March 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het weer die voorste wegspringplek by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] ingeneem, maar het op rondte 4 uitgeval, sy eerste onttrekking sedert die [[2022 Australiese Grand Prix|2022-uitgawe van die wedren]], met die remme aan die brand, wat sy wenlopie van nege wedrenne en 43 wedren-voltooiingreeks beëindig het.<ref name="race-report">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|title=Sainz storms to victory amid drama in Australia|date=24 March 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324063853/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-storms-to-victory-amid-drama-in-australia-as-verstappen-retires-and.4ZVm82EhKLMcVIHurBPr8N|archive-date=24 March 2024|access-date=24 March 2024}}</ref> Dit is gevolg deur 'n voorste wegspringplek en oorwinning by die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|title=Verstappen leads home Perez for Red Bull one-two at Japanese GP after early drama|date=7 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407092737/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-leads-home-perez-for-red-bull-one-two-at-japanese-gp-after-early.1rtPVvnBYJgZIEppNtk6ZD|archive-date=7 April 2024|access-date=7 April 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] gewen nadat hy vierde weggespring het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint|date=20 April 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420143726/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf|archive-date=20 April 2024|access-date=21 April 2024}}</ref> en toe die voorste wegspringplek en oorwinning in die wedren behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP|date=21 April 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421124322/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob|archive-date=21 April 2024|access-date=22 April 2024}}</ref> Hy het nog 'n naelrenoorwinning by die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] behaal<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF|title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami|date=4 May 2024|website=Formula One|access-date=5 May 2024}}</ref> en in die voorste plek weggespring, maar die voortou tydens die kuipestoppe aan Lando Norris afgestaan. Hy kon hierna nie die plek terugwen nie en het die wedren in die tweede plek voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix|date=5 May 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240513225014/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1|archive-date=13 May 2024|access-date=6 May 2024}}</ref> Hy het [[Ayrton Senna]] se rekord van agt agtereenvolgende voorste wegspringplekke by die [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] geëwenaar<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|title=Very special to equal Senna pole record – Verstappen|last=Benson|first=Andrew|date=18 May 2024|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518190928/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c8vvpq703geo|archive-date=18 May 2024|access-date=18 May 2024}}</ref> en dit in sy vyfde oorwinning van die seisoen omskep. Sy lopie het by die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] geëindig waar hy slegs sesde gekwalifiseer en geëindig het; Verstappen het opgemerk dat sy RB20 tyd verloor teen sy mededingers in lae-spoeddraaie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-pinpoints-issue-that-cost-him-a-lot-of-lap-time-in-monaco.2UIL0fxvgaAIHuG1SQIvcC|title=Verstappen pinpoints issue that cost him 'a lot of lap time' in Monaco qualifying as pole run comes to an end|date=25 May 2024|publisher=Formula One|access-date=28 May 2024}}</ref> Verstappen en George Russell het identiese rondtetye in die kwalifisering by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] opgestel, maar Russell het op voorste wegspringplek begin aangesien hy sy rondtetyd eerste opgestel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day|date=8 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609165448/https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u|archive-date=9 June 2024|access-date=9 June 2024}}</ref> Beide jaers is deur Norris verbygesteek, maar Verstappen het Russell later verbygesteek en toe die voortou van Norris tydens die kuipestoppe afgeneem om sy 60ste wedrenoorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP|date=9 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|archive-date=9 June 2024|access-date=10 June 2024}}</ref> Hy het tweede agter Norris by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer, maar hom aan die begin verbygesteek en toe Russell verbygesteek om vir die sewende keer in 2024 te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|title=Verstappen just holds off Norris to win super-tight Spanish Grand Prix as Hamilton claims first podium of 2024|date=23 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020622/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|archive-date=15 July 2024|access-date=23 June 2024}}</ref> Verstappen het die naelloop vanaf voorste wegspringplek by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] gewen<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|title=Verstappen beats Piastri and Norris to victory after epic Austria Sprint battle|date=29 June 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020804/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-piastri-and-norris-to-victory-after-epic-austria-sprint.okkV70ksnFFlGE8bmvGId|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> en toe die vinnigste vir die hoofwedren gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|title=Formula 1 Qatar Airways Austrian Grand Prix 2024 – Qualifying|date=29 June 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629154701/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1239/austria/qualifying.html|archive-date=29 June 2024|access-date=29 June 2024}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei, maar is deur Norris in die laaste rondtes uitgedaag voordat die twee jaers gebots het; Verstappen is 'n tydstraf opgelê vir die veroorsaak van die botsing en het die wedren vyfde voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead|website=www.formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715020740/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|archive-date=15 July 2024|access-date=4 July 2024}}</ref> Hy het later opgemerk dat die ongeluk nie sy noue vriendskap met Norris beïnvloed het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|title='I'm not there to crash you out' – Verstappen shares details of post-Austria chat with Norris after 'silly' coming together|website=Formula One official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706192607/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-not-there-to-crash-you-out-verstappen-shares-details-of-post-austria-chat.4rRZCOwj7apVXWktQlD6fr|archive-date=6 July 2024|access-date=7 July 2024}}</ref> Hy het vierde gekwalifiseer by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] en Norris in die laaste rondtes verbygesteek om tweede agter Lewis Hamilton te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|title=British GP: Lewis Hamilton holds off Max Verstappen to claim record ninth victory at Silverstone|date=7 July 2024|website=skysports.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715162017/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13174568/british-gp-lewis-hamilton-holds-off-max-verstappen-to-claim-record-ninth-victory-at-silverstone|archive-date=15 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Hy het derde by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] begin, maar met Hamilton gebots en vyfde geëindig. Hy het sy span se renstrategie gekritiseer en voorgestel dat die RB20 nou agter die renwenner [[McLaren MCL38]] was wat pas betref.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|title='I want things to be done better' fumes Verstappen after Hungarian GP as he admits Red Bull now behind McLaren|date=21 July 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722223931/https://www.formula1.com/en/latest/article/i-want-things-to-be-done-better-fumes-verstappen-after-hungarian-gp-as-he.4FBWinVnmuhICOvt8rIg6c|archive-date=22 July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> Verstappen het die vinnigste by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer, maar het buite die top tien begin weens 'n enjinonderdeelstraf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Starting Grid|date=26 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720125208/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/starting-grid.html|archive-date=20 July 2024|access-date=26 July 2024}}</ref> Hy het posisies herwin en is vierde in die wedren geklassifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|title=Formula 1 Rolex Belgian Grand Prix 2024 – Race Result|date=28 July 2024|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616005227/https://www.formula1.com/en/results.html/2024/races/1242/belgium/race-result.html|archive-date=16 June 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> wat sy voorsprong in die kampioenskap tot 78 punte oor Norris vergroot met die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|title=Belgium 2024 – Championship|date=21 July 2024|website=Stats F1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802082453/https://www.statsf1.com/en/2024/belgique/championnat.aspx|archive-date=2 August 2024|access-date=28 July 2024}}</ref> {{Multibeeld|align=right|image1=2024-08-25_Motorsport,_Formel_1,_Großer_Preis_der_Niederlande_2024_STP_3849_by_Stepro.jpg|image2=2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3989 by Stepro.jpg|footer=Verstappen lei 17 rondtes en maak tweede klaar ná Norris by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]}} By sy tuiswedren, die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]], het Verstappen tweede agter Norris gekwalifiseer en die voortou by die eerste draai oorgeneem, maar is later deur Norris verbygesteek en het tweede geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|date=25 August 2024|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825145838/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|archive-date=25 August 2024|access-date=26 August 2024}}</ref> Hy het gekwalifiseer en buite die top vier geëindig by beide die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse]] en [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza|publisher=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901150111/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|archive-date=1 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> waarna Red Bull die voortou in die Vervaardigerskampioenskap aan McLaren afgestaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|title='McLaren's constructors' lead a seismic development'|last=Andrew Benson|date=15 September 2024|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916001436/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5y00xzxjz4o|archive-date=16 September 2024|access-date=16 September 2024}}</ref> Hy het toe tweede na Norris by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] geëindig, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 52 punte verminder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|title=Norris dominates Singapore GP to cut Verstappen's title lead again|date=22 September 2024|website=Formula One|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141751/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-dominates-singapore-gp-to-cut-verstappens-title-lead-again.MZ20MuNu3E9hLQmNEg2Tc|archive-date=22 September 2024|access-date=22 September 2024}}</ref> Verstappen het sy motor as "fucked" beskryf by die amptelike perskonferensie in Singapoer, 'n uitlating wat hom 'n straf van die FIA besorg het, en om "werk van openbare belang te verrig".<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|title=Verstappen ordered to do public service work for swearing in press conference|last=Noble|first=Jonathan|last2=Gale|first2=Ewan|date=20 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925165255/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-ordered-to-do-public-service-work-for-swearing-in-press-conference/10656035/|archive-date=25 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het gereageer deur 'n geïmproviseerde mediasessie buite die perskonferensiekamer aan te bied (uit protes),<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|title=Verstappen stages press conference protest against FIA swearing penalty|last=Boxall-Legge|first=Jake|last2=Vording|first2=Ronald|date=21 September 2024|website=motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927205552/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-protests-swearing-punishment-in-singapore-gp-press-conference/10656678/|archive-date=27 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> en later voorgestel dat die besluit hom kon dryf om die sport te verlaat.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|title=Verstappen questioning his F1 future over swearing punishment|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928002946/https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-silly-punishment-for-swearing-makes-me-rethink-f1-future/10657123/|archive-date=28 September 2024|access-date=29 September 2024}}</ref> Hy het die naelren by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gewen en is derde in die wedren geklassifiseer voor Norris, wat gepenaliseer is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=formula1.com|access-date=25 October 2024}}</ref> Dit het Verstappen se kampioenskapsvoorsprong vir die eerste keer sedert die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] vergroot. Hy het tweede by die [[2022 Meksikostad Grand Prix]] weggespring, maar het 20 sekondes se strawwe ontvang vir sy bestuurspraktyk tydens 'n stryd om plek met Norris, wat gelei het tot 'n sesde plek, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 47 punte verminder het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-his-penalties-from-norris-battle-in-mexico-as-he.3QrpuZHhdIvBsKGRdUNcBx|title=Verstappen reflects on his penalties from Norris battle in Mexico as he highlights 'biggest problem'|date=28 October 2024|website=formula1.com|access-date=28 October 2024}}</ref> Verstappen is vierde in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix-naelren]] geklassifiseer nadat hy 'n straf tydens 'n virtuele veiligheidsmotor ontvang het,<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42150303/max-verstappen-handed-five-second-penalty-sprint|title=Brazil GP: Max Verstappen handed five-second penalty in sprint|last=Edmondson|first=Laurence|date=2 November 2024|website=ESPN|access-date=10 November 2024}}</ref> en het die wedren vanaf die 17de plek begin na 'n enjinstraf, terwyl Norris op die voorste wegspringplek gekwalifiseer het. Hy het sewe posisies in die eerste rondte ingehaal, met verdere plekke wat verkry is deur verskeie belangrike verbysteke, asook om die verslegtende toestande op sy intermediêre bande tot die [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlagperiode]] te oorleef.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-reflects-on-rollercoaster-sao-paulo-super-sunday-after-sublime.1jfpVX3N0rQoSRJCWrLKSH|title=Verstappen reflects on 'absolutely crazy' Sao Paulo GP after sublime climb from P17 to victory as he extends title lead|date=3 November 2024|website=[[Formula 1]]|access-date=24 November 2024}}</ref> Hierna – en met sy verbysteek vir die voortou op Ocon – het Verstappen tien van die elf vinnigste rondtes van die wedren opgestel, met sy vinnigste 1.045 sekondes vinniger as enige van sy mededingers;<ref>{{Cite web|url=https://www.total-motorsport.com/f1-2024-brazilian-gp-fastest-lap/#:~:text=Verstappen%20pumped%20in%20fastest%20lap,F1%202024%20Brazilian%20GP%20victory.|title=F1 2024 Brazilian GP – Fastest Lap|last=Sutton|first=Brandon|date=3 November 2024|website=Total Motorsport|access-date=10 November 2024}}</ref> hy het met 'n marge van 19 sekondes gewen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 62 punte verhoog het.<ref name="SP24stat">{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/features/max-verstappen-stats-f1-2024-brazilian-grand-prix-win|title=Revealed: Six crazy Max Verstappen stats from insane Brazilian Grand Prix win|last=Blackstock|first=Elizabeth|date=4 November 2024|website=Planet F1|access-date=10 November 2024}}</ref> Verstappen is deur sy medejaers asook kritici geprys vir sy vernuf;<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|title=Brazil GP: Max Verstappen's win hailed by Hamilton, Alonso|last=Saunders|first=Nate|date=4 November 2024|website=ESPN|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110012149/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/42187848/brazil-gp-max-verstappen-win-hailed-hamilton-alonso|archive-date=10 November 2024|access-date=10 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://racingnews365.com/hill-offers-verstappen-praise-after-red-bull-rot-ends|title=Hill offers Verstappen praise after Red Bull 'rot' ends|website=RacingNews365|date=5 November 2024|access-date=10 November 2024|first=Nick|last=Golding}}</ref><ref>{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |title=Max Verstappen delivers iconic São Paulo GP win, expanding title lead on Lando Norris |url=https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |access-date=25 November 2024 |work=The New York Times |date=3 November 2024 |issn=0362-4331 |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123070952/https://www.nytimes.com/athletic/5894586/2024/11/03/max-verstappen-brazil-gp-win-lando-norris/ |url-status=live }}</ref> Giles Richards van ''[[The Guardian]]'' het gemeen dat sy vertoning "erkenning werd is in die [[panteon]] van Formule Een se natweerrenne", en hom beskryf as 'n ''regenmeister''. Deur voor Norris te eindig by die daaropvolgende [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het Verstappen sy vierde wêreldtitel, met twee wedrenne nog oor, verseker.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-very-special-and-beautiful-season-verstappen-proud-after-joining-elites-as.4Q2zWcWyFVwbFgxdKJlOk8|title='A very special and beautiful season' – Verstappen 'proud' after joining elites as a four-time F1 champion in Las Vegas|date=24 November 2024|website=formula1.com|access-date=24 November 2024}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'', wat altesaam agt Grands Prix gewen het, het verklaar dit was 'n "betowerde prestasie van 'n jaer wat as een van die grootste Formule 1-renjaers erken word", en sy seisoen as "byna foutloos" beskryf terwyl hy "nie die beste motor die meeste van die tyd gehad het nie". Verstappen het die Katarse Grand Prix gewen en al die rondtes gelei nadat sy voorste wegspringposisie gestroop is omdat hy onnodig stadig in kwalifisering gery het; die voorval het gelei tot 'n wydgepubliseerde vete met [[George Russell]]. Na die seisoen se afsluiter, die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], het Verstappen die eerste jaer geword wat 'n titel te wen deur vir 'n derde geplaasde span in die Wêreldvervaardigerskampioenskap deel te neem sedert [[Nelson Piquet]] in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|title=The numbers which show this is Max Verstappen's best championship|last=Slater|first=Luke|date=25 November 2024|website=[[The Daily Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129151810/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/11/25/verstappen-perez-number-world-championship/|archive-date=29 November 2024|access-date=8 December 2024}}</ref> ==== 2025: Uitdager vir McLaren ==== [[Lêer:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg|duimnael|links|Verstappen het wye gelukwense ontvang vir sy verrassende oorwinning by die [[2025 Japannese Grand Prix]], voor beide [[McLaren]]-jaers.]] Red Bull het wat prestasie betref ver agter [[McLaren]] geval in 2025, met Verstappen wat tweede geëindig het by die seisoenoper [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] nadat hy meegeding het teen [[Lando Norris|Norris]] en [[Oscar Piastri|Piastri]] om die voortou te neem in nat toestande.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het derde in die naelren en vierde in die hoofren in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] geëindig te midde van bandslytasie en prestasieprobleme met die RB21, terwyl sy nuwe spanmaat [[Liam Lawson]] sonder punte geëindig het; Verstappen het beweer dat Red Bull ook agter [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en Mercedes geval het, aangesien Lawson deur [[Yuki Tsunoda]] vervang is.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |title=How a "worried" Red Bull plans to rebound after glum start to F1 2025 |last=Cleeren |first=Filip |date=25 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=26 March 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326150505/https://www.autosport.com/f1/news/how-a-worried-red-bull-plans-to-rebound-after-glum-start-to-f1-2025/10706952/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |title=Yuki Tsunoda replaces Liam Lawson at Red Bull for Japan GP in unprecedented F1 driver swap |last=Jackson |first=Kieran |date=27 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=27 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327145829/https://www.independent.co.uk/f1/yuki-tsunoda-liam-lawson-f1-red-bull-japan-b2722436.html |archive-date=27 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassende voorste wegspringplek by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref name="JPN2025"> *{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |title='Special one': Max Verstappen pips Lando Norris to F1 Japanese GP pole |last=Richards |first=Giles |date=5 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=5 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134427/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/05/max-verstappen-pips-lando-norris-to-f1-japanese-gp-pole-with-blistering-lap |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |title=The details that made Verstappen's pole so incredible |last=Straw |first=Edd |date=5 April 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134454/https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-japanese-gp-2025-suzuka-lap-breakdown/ |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}} *{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |title='Very rare' Verstappen lap stuns Red Bull and McLaren |last=Benson |first=Andrew |date=5 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=5 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405134509/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5yp8np53pxo |archive-date=5 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy albei McLaren-bestuurders afgeweer het om sy eerste oorwinning van die jaar te behaal; Andrew Benson van ''BBC Sport'' het dit beskryf as "'n naweek van die soort seldsame perfeksie wat slegs van bestuurders van die hoogste gehalte kom".<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |title=How Verstappen stole Suzuka with McLaren stuck in 'rabbit hole' |last=Benson |first=Andrew |date=6 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406185033/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c4g479ewwx2o |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] geëindig te midde van verdere prestasie- en kuipestopprobleme, wat Red Bull genoop het om krisisgesprekke oor sy toekoms te voer.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |title='Very alarming': Red Bull hold crisis talks as Verstappen stews over Bahrain F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=14 April 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=15 April 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414234336/https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/14/red-bull-christian-horner-max-verstappen-lewis-hamilton-ferrari-bahrain-grand-prix |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], waar hy tweede geëindig het nadat hy 'n straf gekry het vir 'n voorval in die eerste draai met Piastri.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |title=Verstappen says 'people can't handle the full truth' after Saudi penalty |last=Benson |first=Andrew |date=21 April 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421021419/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crkx7g8re82o |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Verstappen het vierde geëindig in die [[2025 Miami Grand Prix|Miami]]-naelren, maar is na sewentiende gedegradeer na 'n straf vir 'n onveilige kuipevrystelling;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die voorste wegspringplek vir die hoofren geneem en uiteindelik vierde geëindig. [[Lêer:FIA_F1_Imola_2025_No._1_Verstappen.jpg|regs|duimnael|Verstappen het die [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] gewen nadat hy die kampioenskapsvoorloper, [[Oscar Piastri]], reeds op die eerste rondte verbygesteek het.]] Verstappen het die Emilia-Romagna Grand Prix gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het in ''[[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Variante Tamburello]]'', wat wyd beskou is as een van sy bestes. Sy vierde plek in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] is gevolg deur 'n tiende plek in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy gepenaliseer is vir 'n opsetlike botsing met [[George Russell]], aangesien hy uit die stryd om die oorwinning geval het;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|title="Maybe throw bananas" – why Verstappen felt F1's Monaco GP pitstop rule was like Mario Kart|last=Cleeren|first=Filip|date=25 May 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709155439/https://www.autosport.com/f1/news/maybe-throw-bananas-max-verstappen-likens-f1s-monaco-gp-rule-to-mario-kart/10726659/|archive-date=9 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> die paar het 1–2 in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] geëindig, met Verstappen tweede. Nadat hy sewende vir die Oostenrykse Grand Prix gekwalifiseer het, het Verstappen onttrek nadat hy deur [[Kimi Antonelli]] in die eerste rondte getref is;<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|title=Verstappen out of F1 Austrian GP after Antonelli clash|last=Cleeren|first=Filip|date=29 June 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250629145850/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-out-of-f1-austrian-gp-after-antonelli-clash/10737628/|archive-date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> Met 61 punte agter die kampioenskapvoorloper Piastri, het Verstappen erken dat sy vyfde titel-uitdaging 'n "geslote saak" was. Hy het nog 'n voorste wegspringplek by die [[2025 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] verower met 'n lae-afwaartse krag-opstelling, voordat hy die voortou aan Piastri afgestaan het en getol het tydens 'n veiligheidsmotor-herbegin in nat weerstoestande; hy het herstel tot vyfde en sy gebrek aan greep gekritiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|title=Verstappen explains costly spin in "horrible" F1 British GP|last=Cleeren|first=Filip|date=6 July 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706185826/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-explains-costly-spin-in-horrible-f1-british-gp/10739999/|archive-date=6 July 2025|access-date=5 August 2025}}</ref> Hy het die [[2025 Belgiese Grand Prix|Belgiese naelren]] gewen nadat hy Piastri in die eerste rondte verbygesteek het en daarna vierde in die Grand Prix geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62zy07nqpro |title=Verstappen beats Norris to Miami pole |last=Benson |first=Andrew |date=3 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 May 2025}}</ref> Hy het in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] tot negende teruggesak voordat hy tweede na Piastri by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|title=Why Red Bull thinks Verstappen is wrong about no more wins in F1 2025|last=Hardy|first=Ed|last2=Vording|first2=Ronald|date=4 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805205528/https://www.autosport.com/f1/news/why-red-bull-thinks-verstappen-is-wrong-about-no-more-wins-in-f1-2025/10748512/|archive-date=5 August 2025|access-date=5 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135|title=Max Verstappen explains Dutch GP near-miss: "I tried to send it"|last=Harrington|first=Alex|date=31 August 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906160704/https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-dutch-gp-near-miss-i-tried-to-send-it/10755135/|archive-date=6 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> Sy beste rondte in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was die vinnigste in Formule Een-geskiedenis, waar hy vroeë teenstand van Norris oorkom het om die Grand Prix met meer as 19 sekondes in 'n rekordspoed te wen. Verstappen het voor weggespring vir die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en uitgehou om te wen, sy vierde oorwinning van die seisoen en sy sesde Grand Chelem algeheel. == Formule 1-uitslae == [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Nr. 1 Verstappen.jpg|duimnael|340px|Verstappen bestuur [[Red Bull Racing|Red Bull]] se RB18 tydens die [[2022 Oostenrykse Grand Prix]]. Hy eindig tweede nadat hy ook die vinnigste rondtetyd opgestel het.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2015 tot 2023 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | [[Scuderia Toro Rosso]] | [[Toro Rosso]] STR10 | [[Renault]] Energy F1-2015 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>17† |bgcolor=efcfff| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=efcfff| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=efcfff| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>16 | | | |style="background:#efefef"| '''12''' |style="background:#efefef"| '''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! rowspan="2"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Scuderia Toro Rosso|Scuderia <br/>Toro Rosso]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]<br/>STR11 | [[Ferrari]] 060 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|10}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|8}} |bgcolor=efcfff| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> | | | | | | | | | | | | | | | | | | |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''5''' |rowspan="2" style="background:#efefef"| '''204''' |- | [[Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull<br/>RB12]] | [[Honda|TAG Heuer]] <br/>F1-2016 [[V6-enjin|V6 t]] | | | | |bgcolor=ffffbf| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />1 |bgcolor=efcfff| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />2 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />3 |bgcolor=cfcfff| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />11 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />6 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />2 |bgcolor=dfdfdf| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />2 |bgcolor=efcfff| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4 |bgcolor=ffdf9f| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />4 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB13]] | [[Honda|Tag Heuer]] F1-2017 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>10 |bgcolor=efcfff| [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | |style="background:#efefef"| '''6''' |style="background:#efefef"| '''168''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB14]] | [[Honda|TAG Heuer]] F1-2018 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=efcfff| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>15† |bgcolor=dfffdf| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 | |style="background:#efefef"| '''4''' |style="background:#efefef"| '''249''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB15]] | [[Honda]] RA619H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''278''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Red Bull Racing|Aston Martin <br/>Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB16 | [[Honda]] RA620H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} | | | | | |bgcolor=ffdf9f| '''{{Brons}}''' |bgcolor=ffdf9f| '''214''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Red Bull Racing|Red Bull Racing Honda]] | [[Red Bull Racing|Red Bull RB16B]] | [[Honda]] RA621H [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>18†{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}}‡ |bgcolor=ffffbf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>'''*'''²2 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| {{Goud}} |bgcolor=ffffbf| '''395½''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB18 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>19^† |bgcolor=ffffbf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>¹1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>¹2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''6 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''454''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB19 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''3'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''575''' |} * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. === 2024 - tans === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB20 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH002]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''1'''5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''8'''1 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 |bgcolor=ffffbf|'''{{goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''437''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB21 | [[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPTH003]] 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><!-- Sprint '''17'''-->4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>10 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''1'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>9 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{Silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''421''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]] RB22 | [[Red Bull Powertrains|Red Bull-Ford]] DM01 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''9'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''7'''3 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|VER|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' 2026-seisoen nog aan die gang. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2cs9mearjlpucjp7kvpfd3voiq2xyj6 0 109758 2915754 2909240 2026-07-05T14:07:16Z Jcb 223 2915754 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Heinrich Vedder.jpg|duimnael|regs|250px|Heinrich Vedder.]] '''Hermann Heinrich Vedder''' ([[Westerenger]], [[Wesfale]], [[3 Julie]] [[1876]] – [[Okahandja]], [[Suidwes-Afrika]], [[26 April]] [[1972]]) was ’n sendeling, opvoedkundige, taalkundige, volkekundige, historikus en senator in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]]. Vedder word onthou as die grootste en mees minsame verteenwoordiger van die [[Duits]]e kultuur en wetenskap in Suider-Afrika.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Hy het groot en blywende dienste oor meer as 'n halwe eeu met toewyding en opoffering aan die inwoners van sy aangenome vaderland gelewer. Vir almal was hy 'n vriend en is tereg in die destydse Suidwes 'n “volksvader” genoem. Hy het die Christelike beginsel van naasteliefde met woord en daad uitgeleef.<ref name="bey">{{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> Gevolglik was hy by al die bevolkingsgroepe van die land buitengewoon bemind en hooggeag.<ref name="who">{{de}} [http://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/autoren/infos-zur-person/heinrich-vedder.html Heinrich Vedder op die webtuiste Namibiana Buchdepot]. URL besoek op 12 April 2016.</ref> Hy was ’n buitengewoon intelligente man wat homself minstens agt tale aangeleer het: [[Nederlands]], [[Engels]], [[Grieks]], [[Afrikaans]], [[Nama]], [[Herero]], [[Osjindonga]] en ’n Khoekhoen-dialek. Saam met sy moedertaal, [[Duits]], was hy dus minstens nege tale magtig. Met sy minsame geaardheid en onkreukbare integriteit het hy die hoë agting van alle rasse in Suidwes geniet en 'n blywende indruk gelaat op sy studente aan die Augustineum by [[Okahandja]], waaraan hy meer as twee dekades lank tot 1943 verbonde was.<ref name="swart">Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Hy kan beskou word as die persoon wat die grootste en 'n blywende bydrae tot die onderwys en opvoeding van die [[inheemse volke]] van [[Namibië]] gelewer het.<ref name="bey" /> Ter ere van hom is 'n woonbuurt op Okahandja, waar hy dekades lank gewoon het, Veddersdal genoem.<ref name="who" /> == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Barmen (1870).jpg|duimnael|300px|Die nywerheidstad Barmen in 1870, ses jaar voor Vedder se geboorte. Skildery deur August von Wille. Dié stad het in 1929 met vier ander dorpe saamgesmelt om die stad [[Wuppertal]] te vorm, 'n eeu ná die stigting van die sendingstasie [[Wupperthal]] in die [[Kaapkolonie]]. ]] Vedder was die derde en jongste kind van Wilhelm en Anna Margarethe Vedder, kleinboere wat ook die weefkuns as 'n tuisvlyt beoefen het. Hulle het op 'n klein plasie naby Lenzinghausen in Wesfale geboer. Volgens die erfreg daar sou hy, as jongste seun, die hoewe van sy vader geërf het. Vedder, wat van kleins af op sy tweede naam genoem is, het self nooit sy voornaam gebruik nie. Hy het in 'n streng godsdienstige huis grootgeword en het die plaaslike laerskool (Volksschule) besoek waar hy onder die invloed van sy bekwame en diepgelowige leermeester, Decius, ontwikkel het tot 'n toegewyde leerling, met 'n besonderse aanleg vir tale. Op twaalfjarige leeftyd het hy met behulp van 'n Griekse [[Nuwe Testament]] en grammatika op eie houtjie begin om [[Grieks]] te leer; op dieselfde wyse het hy ook die snelskrifkuns bemeester. === Begeerte om sendeling te word === [[Lêer:Johanna Gertze en twee Redecker-kinders.jpg|duimnael|links|220px|[[Johanna Gertze]] en twee van die sendeling-ekonomis Johann Wilhelm Redecker van [[Omaruru]] se kinders wat sy omstreeks 1880 opgepas het. Sy was in 1858 die eerste Herero-dopeling.]] Aanvanklik wou Vedder onderwyser word, maar onder sy moeder se invloed het hy besluit om sendeling te word. Toe hy nog 'n knapie van vyf jaar was, het sy moeder hom iets uit haar verlede vertel wat hom so aangegryp het dat sy hele lewensloop daardeur bepaal is. Sy het hom vertel van die kerkie in Gütersloh, waarin die ou sendeling [[Carl Hugo Hahn]] hulle so baie van sy werk in Suidwes-Afrika onder die heidene vertel het; hoe hy 15 jaar lank tevergeefs daar gearbei het voor hy die eerste Herero-kind, sy diensmeisie Johanna, kon doop op [[25 Julie]] [[1858]].<ref>{{af}} [http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 Johanna Gertze, die eerste Herero-Christenvrou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160506135156/http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 |date= 6 Mei 2016 }}, ''[[Republikein]]'', 7 Februarie 2014. URL besoek op 17 April 2016.</ref> Hy het Johanna saam met hom na Duitsland gebring omdat hy bang was om haar onder die heidene agter te laat en ook omdat sy hom moes help met die opstel van boekies in die Hererotaal. “Swart Johanna” kon goed Duits praat en sy het 'n geweldige indruk op moeder Vedder as jong meisie gemaak. “As iemand my destyds daartoe gehelp het, Heinrich,” het sy aan haar seuntjie gesê, “dan het ek saam met Johanna na Afrika gegaan. Ek het egter nie geweet hoe om te werk te gaan nie. Baiemaal het ons reeds in die nag opgestaan en na Hoyel gegaan, want daarheen het die sendinginspekteur, Harms van Hermannsburg, gekom om van die heidene in Afrika en van die sending te vertel. As jy, my seuntjie, nou later as sendeling na Afrika wil gaan, sal ek niks daarop teë hê nie. Maar ek glo stellig dat jou vader dit tog nie graag sou wil sien nie."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> Uit daardie gesprek en die stille hunkering van 'n godvrugtige moeder het die sendingdrang in die fynbesnaarde kind ontstaan; maar nóg hy nóg sy het ooit kon droom dat hy nog eendag vir die susterskind van Swart Johanna in Suidwes sou skoolhou. === Toestemming om tot sending toe te tree === Op aandrang van sy vader het hy die skool ná die aflegging van sy geloofsbelydenis verlaat om met die boerdery te help en in die weefkuns opgelei te word. Die jong Vedder was vasbeslote em sendeling te word, maar hy was bang om met sy vader oor die saak te praat. Hy sou wag tot hy as soldaat moes dien en dan sou hy daar van ver af aan sy vader skryf om sy hart aan hom bloot te lê. Maar weer het 'n heel klein insidentjie voorgeval, wat vir die sewentienjarige Heinrich van groot betekenis was. Een Augustusaand het hy en sy ouer broer, August, in die maanlig oor die stoppellande geloop en daar moet hy toe hoor dat die broer van plan was om te trou en die plaas te verlaat, om self 'n begin te gaan maak. 'n Groot angs het die jong Heinrich beetgepak en so het hy sy erfreg aan sy ouer broer verruil vir die belofte dat hy op die hoewe sou bly sodat hy, wat na regte die plasie moes erf, sendeling kon word. Heinrich Vedder het geweet dat dit vir sy vader strelend was wanneer sy pynende voete saans in warm water gewas word. Ou vader Vedder het aan rumatiek in die bene gely en omdat hy nie meer sy voete met sy hande kon bykom nie, moes sy jongste seun saans sy sokkies uittrek en sy voete in warm water baai. By hierdie werkie is daar byna nooit gepraat nie, maar dit was altyd duidelik dat die oubaas dadelik in 'n goeie stemming gekom het sodra sy voete gewas word. Een Saterdagaand het Heinrich van hierdie geleentheid gebruik gemaak en vir sy vader gevra of hy weet dat August binnekort gaan trou en die hoewe wil verlaat. Sy vader het gesê dat hy bewus was daarvan. “Maar sal dit vir ons hoewe goed wees?” het Heinrich gevra. “Hy verstaan van landbou baie meer as ek. Sou dit nie beter wees as hy bly en ek gaan nie?” “Waarheen wil jy gaan?” het die vader verbaas gevra. “As julle niks daarteen het nie," het Heinrich geantwoord, “wil ek na die sendinginstituut in Barmen gaan en sendeling word. “Gaan dan," het die vader gesê. En dit was al wat daar tussen vader en seun oor die saak gepraat is."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> == Die Rynse Sendinggenootskap in Suidwes-Afrika == [[Lêer:Rynse sendingstasie te Omaruru, 1873.jpg|duimnael|regs|320px|Die Rynse sendingstasie op [[Omaruru]], 1873.]] [[Lêer:Deutsch-Sudwestafrika.png|duimnael|links|260px|Duits-Suidwes-Afrika (1904).]] In die [[Kaapkolonie]] was die Westerse beskawing, waarvan die Rynse sendelinge draers was, reeds taamlik goed gevestig toe hulle daar aankom; daarom kon hulle rustig vorder op min of meer gebaande weë. In die huidige [[Namibië]], wat hulle vanaf 1842 binnegegaan het, was die geval net die mooi die teenoorgestelde. Hier het ’n uiters moeilike taak op hulle gewag, want die droë, warm klimaat was uitputtend vir Europeërs en die Nama- en Hererostamme oorlogsugtig dat hulle die evangelie geensins geredelik aanvaar het nie. Tot 1884 was die gebied onder die beheer van heidense stamhoofde. Die sendelinge moes, sonder die beskerming van ’n Westerse regering, elementêre opvoedingswerk onderneem buiten die verkondiging van die evangelie. By geleenthede, in 1853 en ’59, moes hulle magteloos toekyk hoe die inheemse bevolking hul sendingstasies in puin gelê het en moes hulle van vooraf begin. Ook was baie van die inboorlinge aan drank verslaaf wat beginsellose smouse die gebied binnegebring het in ruil vir beeste. Die sendelinge het hierdie smousery teengestaan en meermale opgetree as vredemakers in die gedurige oorlogvoering tussen die Namas en Herero’s. So het hulle die sogenaamde sendelingsvrede tussen die stamhoofde [[Maherero]] en [[Jan Jonker Afrikaner]] bewerkstellig. ’n Volle 15 jaar sou verloop voor die eerste Herero gedoop is. Die oprigting van die sendingstasies is bemoeilik deur die feit dat die inboorlinge van die gebiede wat dikwels onder droogte gebuk gegaan het, ’n nomadiese bestaan gevoer het ter wille van hul troppe vee. Tog het gevestigde gemeenskappies mettertyd tot stand gekom met kerke en skole as middelpunt waarheen die rondtrekkende inboorlinge af en toe teruggekeer het en waar hul kinders intussen gebly het om skoolonderrig te ontvang. ’n Nedersetting van Duitse ambagslui en koloniste is in 1864 op [[Otjimbingwe]] gestig waar inboorlinge opgelei kon word vir handearbeid en in die landbou. ’n Opleidingskool, die Augustineum, is opgerig waar onderwysers en evangeliste opgelei is. Struikelblokke is geleidelik oorkom en die baanbrekerswerk met sukses bekroon. Sendingstasies het ontwikkel in permanente nedersettinge ’n in sommige gevalle dorpe, want die ook wit nedersetters, soos amptenare, handelaars en ambagslui, het hulle daar gevestig. Ná [[Warmbad, Namibië|Warmbad]] en [[Bethanie]], het die volgende stasies tot stand gekom: Berseba (1850), [[Gibeon]] (1863), [[Keetmanshoop]] (1866) in Namaland; en [[Windhoek]] (1842), Otjikango-Barmen of [[Gross Barmen]] (1844), [[Rehoboth]] (1845), [[Otjimbingwe]] (1849), [[Okahandja]], [[Omaruru]] en Okombahe (1870) in Hereroland. Deurtastende navorsings het ook blywende sukses opgelewer. ’n Deeglike studie van die onbekende land en sy inwoners was nodig. Talle reise is onderneem en die land in alle rigtings verken deur sendelinge soos die Noorweër [[Hans Christian Knudsen|H.C. Knudsen]] en die Duitsers [[Carl Hugo Hahn|C. Hugo Hahn]], Johannes Rath and Heinrich Scheppmann. Die tale, gebruike en gewoontes asook die geskiedenis en godsdienstige opvattings van die onderskeie stamme is die eerste keer noukeurig opgeteken. Sendelinge soos Vedder, Knudsen, [[Carl Hugo Hahn|Hahn]], P.H. Brincker, Johannes Olpp, [[Johann Krönlein|J.G. Krönlein]], H. Tönjes, [[Gottlieb Viehe]], J. Irle en [[Carl Gotthilf Büttner|C.G. Büttner]] het grammatikaboekies, woordeboeke en handboeke van die uiters moeilike inheemse tale saamgestel. Hulle het die [[Bybel]], kategismus en talle gesange vertaal en so die aanvoorwerk gedoen vir die ontwikkeling van dié tale in geskrewe tale en die skep van ’n eiesoortige Christelike letterkunde. Die Rynse sendelinge was die baanbrekers van die gevolglike kolonisering van die land deur Europeërs. Enersyds het die besetting van Suidwes-Afrika deur [[Duitsland]] in 1884 die sendelinge se werk vergemaklik omdat dit wet en orde daargestel het. Andersyds het die nadelige newe-effekte van die “beskawing” en die toenemende spanning wat gelei het tot inboorlingopstande die werk gekniehalter. In die Nama- en Herero-oorloë van 1904 tot ’07 het sommige van hul stasies en instellings in die slag gebly. Dit was in dié tyd dat Vedder na Duits-Suidwes-Afrika binnegekom het. Nadat die vrede gesluit is, is die stameenheid van die Herero’s vernietig. Die Rynse sendelinge het ingegryp om die verslane stam van algehele ondergang te red en hulle ’n nuwe lewenswyse te leer. Die eertydse nomades moes werkers en dagloners word. Die ou stamgrense is afgeskaf en die onderskeie volke moes voortaan in vrede saamleef. Dit het meer werk vir die sendelinge beteken, maar die RSG het, nes in die verlede, volhard. == In Duits-Suidwes == [[Lêer:Heinrich Vedder, Augustineum, Okahandja, 1949.jpg|duimnael|links|220px|Vedder was meer as twee dekades lank verbonde aan die Augustineum-opleidingskool op Okahandja.]] [[Lêer:Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|regs|260px|Swakopmund was 'n windverwaaide plekkie toe Vedder in 1904 hier aankom.]] === Opleiding as sendeling === Nadat sy vader in 1894 toestemming verleen dat hy sendeling mag word, het hy hom kort daarna as student aan die Rynse Sendinginstituut in [[Barmen]] laat inskryf, waar hy hom op [[1 April]] [[1894]] aangemeld het. Van 1895 tot 1901 deurloop hy die kerklike opleiding as sendeling en, ná 'n onderbreking van een jaar vir militêre opleiding, het hy die eindeksamen in 1903 afgelê. Hy is georden op [[5 Augustus]] [[1903]]. Toe die tyd aanbreek dat Vedder na die sendingveld gestuur moet word, het hy gemeen dat hy vir [[China]] bestem was, want die taalvorser in hom het tot die oeroue kultuur van die Chinese en hul oeroue skrif aangetrokke gevoel. Die beslissing het egter min of meer van die sendinginspekteur Spiecker afgehang. Spiecker het toe pas van Suidwes-Afrika af teruggekeer en het al klaar besluit om Vedder na [[Swakopmund]] te stuur. Toe hy teenstand in die komitee ondervind van die kant van diegene wat gemeen het dat Vedder vir China uitverkore was, het hy kort en bondig gesê: “In die sending se taalgebied word Chinese in vier toonhoogtes gesing; Vedder is geheel en al onmusikaal; hy kan dus hierdie taal nie behoorlik leer nie. Dus pas hy ook nie vir China nie!" Ná die komiteevergadering is Vedder meegedeel dat hy na Swakopmund moes gaan en voorlopig eers by ou sendeling Boehm op [[Walvisbaai]] sou loseer. Maar omdat daar ook [[Nederlands]] en [[Engels]] gepraat is, moes hy eers na [[Nederland]] gaan om daar Hollands te leer en dan weer na [[Londen]] om Engels te leer. Die vergadering waarop hierdie besluit geneem is, het in Augustus 1903 plaasgevind en die datum vir Vedder se vertrek na Suidwes-Afrika is vir Desember vasgestel. Dit was al tyd wat hom toegestaan is om twee vreemde tale te leer, maar in dié korte tydjie het hy met sy studie van Hollands so goed gevorder dat hy met gemak in Hollands kon preek. === Aankoms in Afrika === Op [[28 November]] [[1903]] vertrek Vedder aan boord van die ''Helene Woermann'' na Duits-Suidwes-Afrika.<ref name="who" /> Op [[27 Desember]] [[1903]] het Vedder en sendeling Eisenberg op die strand by Swakopmund aan wal gestap en die 30&nbsp;km na Walvisbaai te voet afgelê. Daar in die ou houtkerkie van Walvisbaai het hy sy eerste diens in Afrika gehou. Hy het Hollands gepraat en die skoolmeester het in Nama getolk. Van Walvisbaai af het Vedder saam met 'n Hollander, eerw. Nijhof, na Rooibank in die bedding van die Kuisebrivier gegaan. Daar het 'n klompie armsalige Khoi gewoon en Vedder wou hul taal leer. 'n Betroubare leerboek oor die Namataal het egter nog nie bestaan nie. Van hand tot hand het die notas van 'n paar taalbegaafde sendelinge gegaan en Vedder se eerste werk was om die dik boek af te skryf. In Februarie 1904, ses weke ná die uitbreek van die Herero-oorlog, het Vedder die geleentheid gekry om na [[Karibib]] te gaan. Sendeling Elger het hom losies en onderrig in die Hererotaal belowe. Die reis met die dwergtreintjie op die ou smalspoor van Swakopmund na Karibib het twee dae geduur, want snags het die treintjie stilgestaan. Hoewel hy dus aangewys is om onder die Topnaars, 'n [[Nama]]stam van [[Walvisbaai]], te arbei, het hy een jaar lank op die sendingstasies Scheppmannsdorf, [[Karibib]] en [[Otjimbingwe]] gewerk waar hy Nama, Hererotale en Osjindonga aangeleer het. Op Karibib het Vedder verneem dat ou [[Johanna Gertze|Johanna]] nog lewe en in die swart woongebied woon. Dit was die Swart Johanna wat in Gütersloh so 'n indruk op sy moeder gemaak het en onwetend die meeste daartoe bygedra het om van hom 'n sendeling te maak. Hy het haar gaan besoek. Sy het heeltemal alleen in die laaste huisie in die Bergdamara-“lokasie” gewoon. Ou Johanna was 'n buitengewoon begaafde taalkundige. Van jongs af het sy saam met [[Carl Hugo Hahn]] deur [[Namakwaland]] en die [[Kaapkolonie]] gereis. Sy kon Nama, Otjiherero, Afrikaans, Engels en Duits vlot praat en het later onderwyseres op Otjimbingwe geword. Hahn het haar eers op 20-jarige leeftyd gedoop. Sy is later getroud met 'n Baster, Johannes Gertze, vir wie sy baie kinders gebaar het. Op haar oudag het sy die beroemdste vroedvrou in die hele omgewing van Karibib, Otjimbingwe en [[Omaruru]] geword, ook by die wit mense, want haar netheid, bekwaamheid en betroubaarheid was welbekend. Van Karibib af het Vedder na die sendeling Johannes Olpp op Otjimbingwe gegaan, om deur dié groot kenner van die Namataal verder onderrig te word. === Vestiging op Swakopmund === [[Lêer:Landingsplek, Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|370px|'n Pier van hout is in 1905 op Swakopmund gebou, 'n jaar nadat Vedder hier aan wal gestap het.]] In Januarie 1905 het Vedder hom op [[Swakopmund]] gevestig waar hy die [[Namas|Nama]]-hawewerkers en Herero-krygsgevangenes bearbei het. Aanvanklik het laasgenoemde onder toesig van 'n soldaat kerk toe gekom; maar later is hulle toegelaat om alleen te gaan. Hulle het egter heel gou geweet hoe om van hierdie toegewing misbruik te maak en tot ergernis van die owerheid rond te loop pleks van kerk toe te gaan. Hiervoor het Vedder die skuld gekry. Hy het die saak ondersoek en gevind dat as die Herero's “passiona” gaan vra die soldate gemeen het dat hulle na die “mission” wil gaan. In hul onkunde het hulle die heidens dan 'n pas gegee – om te gaan rondloop. Vandat Vedder op die saak ingegaan het, het die soldate egter geweet dat as 'n Herero “passiona” vra hy nie wil kerk toe gaan nie, maar dat as hy 'n pas vra om na die “mission te gaan”, hy weer nie wil rondloop nie. Die swak lewensomstandighede van hierdie Herero's het hom diep getref en deur taktvolle onderhandelings met die militêre owerheid het hy daarin geslaag om hul omstandighede aansienlik te verbeter. Op Swakopmund het Vedder in 'n klein huisie gewoon wat sendeling Hammann van vloerplanke gemaak het. Hierdie eerste [[pastorie]] van Swakopmund het kompleet soos 'n groot kis gelyk. Die buurt was alles behalwe aangenaam. Agter die kis was daar 'n kroeg, waarin aankomende en vertrekkende soldate 'n groot deel van hulle loon kwytgeraak het. Tot laat in die nag het hulle daar gedrink, gesing en gedobbel. Voor die kis het 'n groot skuur gestaan, waarin meer as 100 Ovambo-arbeiders geslaap het. Soggens het hulle hul komberse uitgedra en op die sand in die son gaan oopgooi, om sodoende van die lastige sandvlooie ontslae te raak. Die vlooie het dan, as die wêreld vir hulle te warm word, van die komberse afgespring en by die kis ingespring. Soos destyds nog die gebruik was, het Vedder sy landgenote in sy pluiskeil en manel besoek; maar die gevoel teenoor die sendelinge was nie goed nie. Hulle is min of meer as medepligtiges aan die onverwagte Herero-opstand beskou. Net een enkele jong tolbeampte het op sy beurt weer by die sendeling besoek afgelê. Hy het 'n dagskooltjie geopen vir die kinders van swart mense, met aandklasse vir dopelinge begin en terselfdertyd ’n [[Nama]]-grammatikaboekie geskryf, asook ’n handleiding vir die dopelinge. Daar was nog geen kerk op Swakopmund nie en Vedder sou sy intreepreek voor die Duitsers in die magistraatshof hou. Die diens is in die plaaslike koerantjie aangekondig, kennisgewings is orals deur die polisie aangeplak en by die huise afgelewer; maar die enigste mense wat vir die diens opgedaag het was die distrikshoof, dr. Fuchs, en sy vrou. Verleë het die arme sendeling en sy twee toehoorders maar weer huis toe gestap. Maar die sendeling het nie moed verloor nie, en daarby was hy 'n goeie mensekenner. Hy het na maj. Friederichs gegaan en hom sy dienste as militêre prediker aangebied. Sy aanbod is aanvaar. Daar was toe ruim duisend soldate op Swakopmund. Sommige van hulle was op pad na Duitsland, ander weer na die front en nog ander was daar vir herstel van gesondheid. Hierdie duisende soldate, van wie 'n groot aantal nog tot laat die vorige nag in die kroeg gebras en gedobbel het, moes die volgende Sondag mooitjies almal vir militêre godsdiensoefening toetree onder begeleiding van die militêre orkes. Vir die burgerlike besoekers was daar sitplekke ingerig en . . . hulle het nie net na daardie diens gekom nie, maar ook al die daaropvolgende dienste bygewoon. So is deur sy toedoen die [[Evangelies-Lutherse Kerk in Namibië (DELK)|Duitse Evangelies-Lutherse gemeente]] op Swakopmund gestig, waarvan hy die eerste predikant was. Die eens veragte sendeling het in die grootste harmonie met sy kerkraad saamgewerk. Hy het op Swakopmund heel gou ’n plek in die hart van die Duitse gemeenskap verower, wat hy later in sy lewe in 'n nog groter mate gevul het. === Verhuising na Omaruru === [[Lêer:Missionshaus in Omaruru.jpg|duimnael|regs|270px|Die Missionshaus (sendinghuis) op Omaruru is opgerig in 1890.]] Ná beëindiging van die oorlog het Vedder na [[Omaruru]] verhuis waar hy die Bergdama-gemeente bearbei het. Hy het die bestaande [[Nuwe Testament]] in [[Nama]] hersien en persklaar gemaak en het ook 'n Bybelgeskiedenis van die [[Ou Testament]] in die Namataal geskryf. Op ’n konferensie van sendelinge in Hereroland is besluit om weer 'n opleidingskool vir naturelle-onderwysers en evangeliste op te rig. In 1864 het [[Carl Hugo Hahn]] 'n begin met so 'n skool op Otjimbingwe gemaak. Later is die Augustineum na Okahandja verplaas. Maar toe die sendeling Viehe oorlede is, was daar niemand om sy plek as hoof van die skool in te neem nie. Toe die Herero-opstand kort daarna uitbreek, het die hele sending in Suidwes in 'n bedenklike posisie verkeer. Op Otjimbingwe het ou sendeling Bernsmann die sendinggeboue as weeshuis vir Herero-kinders gebruik wat oorlogswesies geword het. Op Okahandja het die Augustineum weer as skool vir halfbloed-kinders gedien. Maar in die noorde, naby [[Tsumeb]], het die sending die plaas Gaub besit, wat waterryk was en goeie, vrugbare landbougrond gehad het. Die boer in Vedder het op daardie konferensie weer wakker geword en hy het voorgestel dat die opleidingskool na Gaub verplaas word. Hy het daarop gewys dat hulle op Gaub hul werk ongestoord sal kan voortsit en dat hul skool buitendien in 'n groot mate selfonderhoudend gemaak sal kan word. Sy voorstel is aangeneem en hy is aangewys as hoof van die nuwe opleidingskool te Gaub. Maar voor hy met sy opleidingswerk kon begin, moes hy eers 'n ander opdrag uitvoer. Hy moes vir 'n halfjaar op [[Omaruru]] gaan woon en daar opnuut 'n Bybelse Geskiedenis in die Hererotaal skrywe om as skool-Bybel te dien. Dan moes hy ook die Nuwe Testament deeglik hersien en vir 'n nuwe druk persklaar maak. === Verblyf op Gaub === In Mei 1911 het Vedder toe wel na die sendingstasie Gaub verhuis waar hy 'n begin gemaak het met die opleiding van Nama- en Herero-onderwysers en -evangeliste. Die kursusse vir albei groepe sou oor drie jaar strek en hy moes self die leerplanne opstel. Hy het die klem op die onderrig van die moedertaal en godsdiens laat val asook die aanleer van [[Duits]], die destydse amptelike taal. Die inrigting moes sover moontlik selfonderhoudend wees; gevolglik het die leerlinge soggens formele onderrig ontvang en namiddae met die boerdery gehelp. In die voorjaar van 1914 het die eerste groepie kwekelinge die kursus voltooi. 'n Aantal [[San]]gesinne wat hulle ook op Gaub gevestig het, het Vedder die geleentheid gebied om ’n Khoekhoen-dialek aan te leer en om 'n studie van hul sedes en gewoontes te maak. In die winter van 1914 het Vedder op versoek van sy genootskap 'n uitgebreide reis per ossewa deur die [[Kaokoveld]] onderneem om ondersoek in te stel na die moontlikheid om sendingstasies in die gebied op te rig. Ná die Suidwes-veldtog (1915) tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die [[Suid-Afrika]]anse besettingsmag die inrigting gesluit, maar Vedder is toegelaat om met die bearbeiding van die Dama voort te gaan en hul gewoontes en leefwyse te bestudeer. == Ná die Eerste Wêreldoorlog == [[Lêer:Heinrich Vedder in sy studeerkamer op Okahandja, 1949.jpg|duimnael|regs|220px|''[[Huisgenoot]]'' het op [[1 Julie]] [[1949]] 'n artikel oor Vedder geplaas met die oog op sy 73ste verjaardag twee dae later. Hier poseer hy in sy studeerkamer op [[Okahandja]].]] === Werk op Okahandja === [[Lêer:Kirche von Okahandja erbaut 1870.jpg|duimnael|links|300px|Die Rynse sendingkerk op Okahandja is in 1870 opgerig.]] In 1919 is Vedder na Duitsland gedeporteer waar hy hom by sy vrou wat haar reeds sedert 1914 aldaar bevind het, aangesluit het. 'n Paar moeilike jare het vir die gesin aangebreek en Vedder het sy karige salaris met skryfwerk en voorlesings aangevul. Hy het vir 'n beroep na 'n Duitse gemeente in Suid-Amerika bedank, aangesien hy nie sy bande met die [[Rynse Sendinggenootskap]] wou verbreek nie. Gelukkig vir sy aangenome vaderland is hy in 1922 op aandrang van die Kaapse NG Kerk toegelaat om na SWA terug te keer,<ref name="swart" /> waar hy opnuut met die opleiding van onderwysers en evangeliste belas is – dié keer by die Augustineum-opleidingskool, net buite Okahandja. Met sy kenmerkende geesdrif en werkywer het hy die geboue by dié inrigting opgeknap, 'n studiereis na die Unie onderneem, [[Afrikaans]] (sy agtste taal) aangeleer en in samewerking met die Mandaat-administrasie die leerplanne opgestel. Die daaropvolgende 20 jaar het hy aan die hoof van die Augustineum gestaan waar hy onder meer alle godsdiensonderrig persoonlik behartig het. In 1937 is hy verkies tot president (Präses) van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in Suidwes en ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die presidentskap van die Duitse Evangelies-Lutherse gemeentes ook aan hom toevertrou. Albei ampte het hy met groot onderskeiding beklee. Met die oorname van die Augustineum in 1944 deur die Suidwes-administrasie is die 68-jarige Vedder gepensioeneer. Hy het hom in 'n klein sendingwoninkie op Okahandja teruggetrek waar hy hom hoofsaaklik op skryfwerk toegelê en onder meer sy herinneringe onder die titel "Kurze Geschichten aus einem langen Leben" (1953) te boek gestel het. === Pleitbesorger vir Duitse Suidwesters === In die eerste naoorlogse jare het Vedder as pleitbesorger vir die belange van die Duitssprekendes in Suidwes na vore getree en by twee agtereenvolgende geleenthede as leier van 'n afvaardiging na die eerste minister opgetree: in 1947 na genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en in 1949 na dr. [[D.F. Malan]]. In 1950 is hy deur die goewerneur-generaal-in-rade as senator benoem om die belange van die inheemse volke in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]] te behartig, 'n taak wat hy agt jaar lank met groot onderskeiding uitgevoer het. Met die opening van die Unie-parlement deur die goewerneur-generaal, dr. [[E.G. Jansen]], op [[19 Januarie]] [[1951]] het die ses verteenwoordigers van Suidwes-Afrika, wat op [[30 Augustus]] [[1950]] verkies is, die eerste keer hul plek in die Volksraad ingeneem. In die Senaat is die mandaatgebied deur vier senatore verteenwoordig. Al 10 die nuwe lede van die Unie-parlement was lid van die [[Nasionale Party]], behalwe Vedder, wat indertyd beskryf is as "die eerbiedwaardige Duitse sendeling, volkekundige en geskiedskrywer, wat deur die regering benoem is om sy besondere kennis van die inboorlinge".<ref>{{af}} Böeseken, A.J. 1965. ''Die nuusbode''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> In 1958 is hy as gevolg van 'n motorongeluk genoodsaak om uit dié amp te bedank. == Skryfwerk == Vedder se dienstyd aan die Augustineum het saamgeval met die vrugbaarste periode in sy lewe as skrywer. Hy was 'n hoogs intelligente persoon met 'n skerp waarnemingsvermoë en het oor ’n groot aantal wyduiteenlopende onderwerpe geskryf, onder meer oor teologie, geskiedenis, taal- en volkekunde. Daarbenewens het verskeie avontuur- en kinderverhale van hom ook die lig gesien. Baie van sy geskrifte het as artikels in oorsese en Suidwes-tydskrifte verskyn soos die "Afrikanischer Heimatkalender" (die jaarboek van die Lutherse Kerk in SWA), die "Journal der S.W.A. wissenschaftliche Gesellschaft", "Berichte der Rheinischen Mission en Zeitschrift für Kolonialsprachen". Op die gebied van die volkekunde is sy publikasies "Die Bergdama" (1923), "Die Bergdama in Südwestafrika" (1923) en sy bydraes oor die Nama en Herero in "The native tribes of South West Africa" (1928) waarvan hy in samewerking met C.H.L. Hahn en L. Fourie medeouteur was, nog dekades lank as standaardwerke op dié gebied beskou. Eweneens het sy artikels oor die Herero-, die Nama- en die Khoekhoen-taal 'n groot bydrae gelewer tot 'n kennis hiervan. ook van belang is die groot getal kinderleesboekies, skoolboekies en godsdienstige werkies wat in Herero en Nama uit sy pen verskyn het. Vedder was 'n meester van die vertelkuns en sy temas het hy gevind in [[Namibië]] self, met al sy misterie, sy mense, sy flora en fauna. In dié verband sal hy veral onthou word vir sy twee bundels "Am Lagerfeuer; Geschichte aus Busch und Werft . . ." (1938) en "Am Lagerfeuer der Andern . . . " (1938). In opdrag van die Administrasie van SWA het hy in 1926 onderneem om 'n algemene geskiedenis van dié gebied te skryf. Hy het waardevolle dokumente met betrekking tot die vroeë geskiedenis van Suidwes wat in die argief van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in [[Barmen]] bewaar word, laat kopieer en later in 28 bande laat inbind onder die titel "Quellen zur Geschichte von Südwestafrika". Die eerste deel van die algemene geskiedenis, "Das alte Südwestafrika", het in 1934 verskyn en hoewel die werk nie sonder tekortkominge is nie, bly dit steeds die belangrikste standaardwerk oor die voorgeskiedenis van [[Namibië]]. 'n Afrikaanse vertaling daarvan het in 1937 verskyn en 'n verkorte Engelse weergawe in 1938.<ref name="swart" /> Vedder het 'n tweede, asook 'n derde deel van die werk beplan, maar weens gebrek aan tyd het hy nooit daarmee begin nie. Hy het ook 'n bydrae oor die Duitse bewind en die militêre besetting van SWA vir die 1936-uitgawe van "The history of the British empire" gelewer en in 1928 "Einführung in die Geschichte Südwestafrikas", 'n werkie vir skoolgebruik, gepubliseer. Vedder se belangrikste godsdienstige publikasie is "Die Hauskapelle", wat daelikse gewyde oordenkings bevat en 20 bande beslaan. Hy was ook digter, veral van gewyde liedere, waarvan oor 'n duisend in die reeks "Sonntagsglöcken" verskyn het. == Breër deelname en eerbewyse == [[Lêer:Heinrich Vedder 15c-posseël.jpg|duimnael|links|170px|Twee posseëls, een van 3c en een van 15c, is in 1966 in [[Suidwes-Afrika]] uitgereik ter viering van Vedder se 90ste verjaardag.]] Vedder, as gerespekteerde sendeling in die mandaatgebied, is gevra om op [[23 Augustus]] [[1923]] die oorskot van die [[Herero|Herero-opperhoof]] [[Samuel Maharero]] op [[Okahandja]] te begrawe nadat dit daarheen gebring is uit [[Serowe]] in [[Betsjoeanaland]], waar hy op [[14 Maart]] daardie jaar oorlede is nadat hy uit Suidwes-Afrika gevlug het omdat die Duitse koloniale hom en sy onderdane in die [[Slag van Waterberg]] totaal verslaan het. Vedder het in verskeie instansies gedien: van 1926 tot 1947 was hy die verteenwoordiger van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in die Kirchenbundesrat van die Duitse Evangelies-Lutherse Kerk; hy was lid van die wetenskaplike vereniging van SWA van die totstandkoming van dié liggaam tot 1938, toe hy as erelid verkies is; en van 1949 tot 1954 was hy lid van die Historiese Monumentekommissie van SWA. In 1924 het die [[Universiteit van Pretoria]] hom die leerstoel in Afrikanistiek – met volkekunde, taalwetenskap en godsdiensleer as vakke – aangebied, maar hy hat dit van die hand gewys. 'n Erepos aan die Universiteit van Kalifornië het hy ook van die hand gewys omdat sy eenvoudige swart toga in Suidwes-Afrika vir hom meer werd was as die helderkleurige bloue wat Kalifornië hom wou laat dra. 'n Uitnodiging om in Duitsland as sending-inspekteur op te tree, kon hom ook nie uit Suidwes lok nie.<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> Hy het verskeie toekennings ontvang: in 1911 het die Duitse Ryksregering die Königliche Kronenorde, vierde klas, aan hom verleen vir sy werk onder die inboorlingstamme van SWA en in 1925 het die Universiteit van Tübingen 'n ere-D.Phil.-graad aan hom toegeken vir sy volgehoue navorsing in verband met die Bergdama. In 1948 het hy 'n D.Litt.-graad (honoris causa) vir sy navorsing oor die inheemse tale van SWA ontvang van die [[Universiteit van Stellenbosch]] en in 1961 het die Afrika-instituut hom erelidmaatskap aangebied. Op sy negentigste verjaarsdag (1966) is 'n drie- en 15-sent-posseël met sy afbeelding daarop in SWA uitgereik.<ref>{{en}} Heffermann, Lutz. 1990. ''The South African Colour Catalogue 1990''. Johannesburg: International Philatelic Service.</ref> Hy is op Okahandja begrawe. == Gesinslewe == [[Lêer:Heinrich Vedder en gesin se graf.JPG|duimnael|regs|270px|Die Vedder-gesinsgraf op [[Okahandja]].]] Hy het voor sy vertrek uit Duitsland na SWA (1903) aan 'n Rooikruisverpleegster, Lydia Schickum, verloof geraak. In 1905 het sy na Swakopmund gekom waar hulle getroud is. Vier kinders is uit die huwelik gebore. Volgens die grafsteen op die Vedder-gesin se graf in die begraafplaas op Okahandja, is Lydia Vedder oorlede in 1943. Hul dogter Ruth is gebore in 1908 en oorlede in 1927, dogter Esther gebore in 1911 en oorlede in 1981 en seun, Martin, gebore in 1912 en oorlede in 1945. Besonderhede van die vierde kind ontbreek.<ref>{{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=2242348 Die grafsteenversameling van die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, URL besoek op 12 April 2016.</ref> == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://exampapers.nust.na/greenstone/cgi-bin/library.cgi?e=d-01000-00---off-0dna--00-1----0-10-0---0---0direct-10----4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-3-1-00-00--4--0--0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=dna&cl=CL2.16.29&d=HASH91fbf5695fd8f23e8ab07b Besonderhede van die Lutherse sendingkerk op Swakopmund wat Vedder ontwerp het]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 12 April 2016. * {{en}} [http://www.klausdierks.com/images/Namibia_Otjozondjupa_Okahandja_Vedder_1.JPG 'n Foto van Vedder se nederige sendelingshuisie op Okahandja]. URL besoek op 13 April 2016. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vedder, Heinrich}} [[Kategorie:Geboortes in 1876]] [[Kategorie:Sterftes in 1972]] [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]] 0u8kcwcapzz9d210yxswcq3zz8lw6rk 0 112957 2915753 2909214 2026-07-05T14:06:16Z Jcb 223 2915753 wikitext text/x-wiki In die artikel [[Harry Potter: Die insluiting van die boekreeks in die onderrig van Afrikaans]], is dit duidelik dat die [[Afrikaans]]sprekende leser deur middel van die [[Harry Potter]]-boekreeks (hierna HP genoem) blootgestel word aan 'n ryk erfenis van kultuurskatte in die (meestal Engelse) fantasietekste wat in die reeks verweef is. Indien dit waar is dat dié reeks leerders opnuut laat belangstel in lees, is dit 'n gulde geleentheid om hulle verder te stimuleer en te verwys na ander verhale wat in die intertekste uit genoemde literêre genres aangeraak word. Die doel van hierdie artikel is om opvoeders van Afrikaans in die Intermediêre en Senior skoolfases bekend te stel aan 'n oorsig van besprekings oor die literêre genres waarbinne die HP-boeke gelees kan word deur middel van intrinsieke kriteria in literêre tekste,<ref name=":26">Van der Merwe, C.N. & Viljoen, H. 1998. ''Alkant olifant. 'n Inleiding tot die literatuurwetenskap.'' Pretoria: J.L. van Schaik.</ref> sowel as relevante intertekste en toepaslike voorbeelde.<ref>Kruger, E. 2003. Harry Potter (II): Intertekstualiteit en literêre genres van die reeks. ''Tydskrif vir Taalonderrig,'' 37(2):197-214.</ref> Die bedoeling hiervan is om opvoeders toe te rus met agtergrondkennis, sodat hulle in staat is om leerders se kritiese geletterdheid te ontwikkel deur die kultuur en kennis wat die teks bied te problematiseer, te weeg en te beoordeel.<ref name="bean">Bean, T.W. & Moni, K. 2003. Developing students' critical literacy: Exploring identity construction in young adult fiction. ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 46(8):638-648.</ref> Opvoeders staan voor die taak om leerders te begelei en hulle uit te daag om krities te dink oor die voorafbepaalde intertekste sodat hulle hul persoonlike identiteit kan konstrueer deur die verbande wat die letterkundige tekste bied. == Intertekstualiteit en literêre genres in die ''Harry Potter''-boekreeks == === Intertekstualiteit === Die Latynse woord ''intertexo'' beteken verweef ("interweave") of deurvleg ("intertwine"). Dit is dus 'n strategiese proses waardeur die vermenging van alle tekste (insluitend die lesers se kognitiewe tekste) bewerkstellig word.<ref name=":0">Harty, E.R. 1985. Text, context, intertext. ''Tydskrif vir Literatuurwetenskap,'' (12):1-13.</ref> Die filosoof Derrida vestig die teoretikus se aandag daarop dat hy die grense in ag moet neem as hy 'n teks wil benader. Derrida gaan verder deur te sê dat die teks wel gou sy eie aanvanklike grense oorskry en daarom is 'n teks ''"no longer a finished corpus of writing... but a differential network, a fabric of traces referring endlessly, to something other than itself to other differential traces"''.<ref name=":0" /> 'n Interteks kan gedefinieer word as "'' 'n dinamiese, oop, onbegrensde, diffuse versameling linguistiese eenhede wat as versameling vir homself 'n labiele ruimte afgegrens het tussen, en in wrywende wisselwerking met, ander tekste''".<ref name=":1">Nolte, E. 1989. Die teks as interteks: 'n paradoks ('n misleidende artikel). ''Tydskrif vir Literatuurwetenskap,'' 5(1):1-27.</ref> Daar word in hierdie artikel nie net op die eksplisiete intertekste gekonsentreer nie, maar ook op die implisiete en versweë intertekste in die HP-boekreeks. 'n Studie oor [[intertekstualiteit]] bring 'n verandering in literêre studies as ’n reaksie teen die New Criticism, wat hoofsaaklik op tekste se intrinsieke faktore gekonsentreer het.<ref name=":1" /> [[Julia Kristeva]] kan gesien word as die persoon wat die term intertekstualiteit geïnisieer het, omdat sy sê dat 'n teks nie net in verhouding staan tot die taal waarbinne dit gerealiseer word nie, maar ook tot die ander tekste wat binne die ruimte van 'n teks bestaan. 'n Teks is 'n permutasie van tekste, 'n intertekstualiteit: ''"in a space of a given text, several utterances, taken from other texts, intersect and neutralize one another"''.<ref name=":1" /> Elke teks is eintlik 'n interteks en ander tekste is in verskeie vorms en op verskillende vlakke daarin teenwoordig: ''"every text is a new fabric woven out of bygone quotations"''.<ref name=":1" /> Intertekstualiteit is 'n voorvereiste vir 'n teks: ''"it is a general field of anonymous formulas whose origin is seldom identifiable, of unconscious or automatic quotations given without quotation marks" -'' dit is die intertekstualiteit van fiksie – ’n teks se verhouding tot ander tekste – wat fiksie leesbaar maak.<ref name=":1" /> Elke teks is dus 'n interteks van 'n ander teks en dit moenie met die oorsprong van die teks verwar word nie.<ref name=":0" /> Die vraag is nie watter intertekste die outeur beïnvloed het nie, maar watter tekste en kontekste die leser beïnvloed.<ref name=":0" /> Die [[Intertekstualiteit|interteks]] behels alles wat relevant is tot lees en tekstuele analise, insluitend die konteks. Die HP-boekreeks is 'n "''vernuftige en verbeeldingryke ineengeweefdheid van ’n aantal temas …'' ''en tekste"''.<ref>Van der Walt, H. 2002. Die fantasiewêreld van Harry Potter, ons en ons kinders. ''Kerkblad,'' 16 Januarie.</ref>Daar is ooreenkomste met die ''Aspoestertjie''-tema en ander Grimm-sprokies, ''Hägar die Verskriklike''-strokies, die draak en driekoppige dier, die eenhoring en sentour uit die Griekse en Noorse mitologie, Langenhoven se ''Brolloks en Bittergal'', die ''Liewe Heksie''-boeke, die orakel van Delphi, die ''Indiana Jones''-avonture en Janus, die tweegesig Romeinse god. [[J.K. Rowling]] word verder gesien as 'n waardige opvolger van fantasieskrywers soos Tolkien met ''The hobbit'' en ''Lord of the rings,'' Lewis met ''Cronicles of Narnia''<ref name=":2">McVeigh, D. 2002. Is Harry Potter Christian? ''Renascence,'' 54(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 8540650.</ref><ref name=":3">Schäufele, S. 2002. ''Harry Potter or his accusers: which is the enemy?'' [Intyds]. Beskikbaar: www.cesnur.org.</ref> en ook Ursula le Guin met die ''Earthsea-''trilogie.<ref name=":4">Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref> Die HP-boekreeks toon ook ooreenkomste met Dickens-karakters soos Huck Finn,<ref>Beck, B. 2002. The sunny side of life: Harry Potter, K-Pax, Bandits, and the forces of good in a wicked world. ''Multicultural Perspectives,'' 4(3) [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 6895029.</ref><ref name=":3" /> die bekende ''Wizard of Oz''<ref name=":2" /> en die middeleeuse Koning [[Arthur]].<ref>Kinzer, 2001. ''An improbable sequel: Harry Potter and the ivory tower'' [Intyds], 12 Mei. Beskikbaar: www.cesnur.org/2001/potter.</ref> Verder is daar ooreenkomste en binêre opposisies gevind word tussen die HP-boekreeks en Eoin Colfer se ''Artemis Fowl,'' wat in Ierland afspeel.<ref>Hunt, N. 2001. Harry Potter success spawns Artemis Fowl fever. ''Reuters'' [Intyds], 27 April. Beskikbaar: www.cesnur.org</ref> Harry is 'n goeie held terwyl Artemis 'n anti-held is – albei het magiese kragte, leef in 'n sekondêre wêreld van elwe, feë, dwerge en trolle, en moet onafhanklik grootword sonder die ondersteuning van ouers. Randall Garrett se ''Lord Darcy''-stories is ook intertekste van die HP-boekreeks, omdat daar in die ''Lord Darcy''-stories 'n wêreld uitgebeeld word waarin die magiese eintlik ''"rigorously established science"'' is, terwyl wat as "wetenskap" bekend staan, eintlik bygeloof is.<ref name=":3" /> Ander intertekste van die HP-boekreeks kom voor in die Nintendo's en ook in ander [[rekenaarspeletjie]]s, sowel as die magiese karakters en monsters van televisie- en videoprogramme waaraan kinders rondom die begin van die 21ste eeu blootgestel is.<ref>Ballard, S.B. 2000. Thoughts on Harry Potter: Wizardry, good and evil. ''Anglican Theological Review,'' 82(1). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 02913151.</ref> Daar is ook duidelike intertekstualiteit met die moraliteit van Britse privaatskoolreekse van die ''Bildungsroman'' vanaf die [[Romantiek]]<ref name="clark">Clark, L. 2001. What is it about Harry Potter? ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 44(8) [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 4385768.</ref><ref>Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref> – veral die ''Tom Brown's School Days'' deur Thomas Hughes, waar skoollewe nie net 'n groei in kennis bied nie, maar veral ’n groei in selfkennis.<ref name=":5">McVeigh, D. 2002. Is Harry Potter Christian? ''Renascence,'' 54(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 8540650.</ref> Bekende ooreenkomste is die sporttradisies en kompetisie-mentaliteit tussen huise wat veronderstel is om karakter te bou, tipiese boelies (soos Draco Malfoy en Dudley Dursley), outoriteitsfigure, argetipiese heldefigure en skoolreëls wat gemaak is om gebreek te word. Harry Potter het ook die Gotiese verhaal as interteks, 'n genre waarin een van die kenmerke ’n doelbewuste intertekstuele aanslag is.<ref>Jordaan, D. 1996. Om te ril of te gril: 'n bydrae tot die ontwikkeling van 'n teoretiese raamwerk vir die gruwelverhaal in Afrikaans. Universiteit van die Vrystaat, Bloemfontein. Referaat gelewer by ALV-kongres, 18-29 September.</ref> Hiermee word deurgaans ’n appèl gerig tot "''die leser se verwagtingshorison, veral sy kennis van genre-kenmerke en konvensies"''.<ref>Loock, I. 1994. Enkele gedagtes oor die gebruik van die Gotiese spanningsverhaal en vernuwing in die Afrikaanse roman. Universiteit van Port Elizabeth, Port Elizabeth. Referaat gelewer by ALV-kongres, 29 September – 1 Oktober.</ref> Dit is juis omrede die Gotiese intertekstualiteit dat die HP-boekreeks deurtrek is met psigologiese narratiewe, wat later bespreek sal word. Vervolgens word gefokus op die mate waartoe die HP-boekreeks gelees kan word binne bestaande literêre tradisies, naamlik fantasie, die skoolreeksboek en die Gotiese spanningsverhaal. == ''Harry Potter'' as literêre teks == Die literêre teks in eie reg bly die belangrikste komponent in onderrig en opvoeding, maar dit behoort nie in onderrigbeplanning as losstaande van die totale literêre kommunikasiesituasie gesien te word nie.<ref name=":6">Bosman, M. & Malan, C. 1987. ''Die beplanning van onderrig in die Suid-Afrikaanse letterkunde''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Daar moet in ag geneem word dat daar deurgaans sprake is van ’n ingewikkelde aantal kodestelsels waarin die senders- en ontvangerskodes naas dié van die literêre boodskap van groot belang is. Hierdie benadering is stimulerend vir ’n leerder omdat hy voel dat hy in die taalklaskamer oor "diep" volwasse dinge praat. Die taal en styl van die voorgeskrewe werk moet telkens van ’n voortreflike of navolgenswaardige gehalte moet wees.<ref>Rossouw, E. 1972. Literatuuronderwys in Afrikaans op hoërskoolvlak''.'' Ongepubliseerde M.A.-tesis, Universiteit van Natal, Pietermaritzburg.</ref> Die linguistiese verwikkeldheid van die teks speel ’n rol.<ref name=":26" /> Janie Oosthuysen se uitstekende vertaling van die HP-boekreeks (waarvoor sy die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se prys vir vertaalde werk in 2002 ontvang het) dra op 'n besondere wyse by tot woordgenot en leesplesier en doen geensins afbreuk aan die oorspronklike tekste se woordhumor nie. Die Werkkomitee: Tale en Taalonderrig van die RGN-ondersoek na onderwys beveel aan dat daar gewaak moet word teen die oorbeklemtoning van die literêre aspekte (soos styl en letterkundige genres, ensovoorts) ten koste van kommunikatiewe vaardighede.<ref name=":6" /> Daar moet dus ’n balans wees tussen die letterkundige werk se gehalte en inhoud. Die vraag of die literêre teks verteenwoordigende waarde het, hang hiermee saam. Voorts sal die HP-boekreeks binne fantasiekonvensies bespreek word. == ''Harry Potter'' as fantasieverhaal == Fantasieverhale is reeds sedert die Middeleeue en waarskynlik al van nog vroeër af oorgedra van generasie tot generasie. Mense wou sekere optredes en gebeure verklaar en het in menige gevalle die bonatuurlike as verduideliking daarvoor aangebied. Towenaars en hekse is beskuldig en gebruik as die verklaring vir allerhande gebeure. Fantasieverhale het daaruit ontstaan en vandaar ontwikkel tot verhale en sprokies. Die woord "fantasie" is afgelei van die Latynse phantasticus wat verder teruggevoer kan word na die Griekse woord wat “dit wat sigbaar gemaak word” beteken<ref name=":7">Steenberg, E. 1987. ''Fantasie en die kinderboek''. Pretoria: HAUM.</ref> Die skrywer van die HP-boekreeks kan in een asem saam met die groot skeppers van klassieke fantasieë soos Tolkien, Lewis, Alexander en Le Guin genoem word.<ref>Le Roux, M. 2000. Afrikaanse 'Potter' is welkome oplewing. ''Burger,'' 10 Mei.</ref> (Hoë) fantasie word gekenmerk deur volwassewording wat uitgebeeld word met "a seriousness of tone, importance of theme, characters of noble birth or lineage… emphasis on magic and mystery… and a generally clear presentation of good and evil, right and wrong".<ref name=":8">Sullivan, 1992. Fantasy. In D. Butts (red.). ''Stories and society. Children's literature in its social context.'' Londen: Macmillan. bl. 97-111.</ref> Alhoewel daar "an almost total lack of technology and machinery as effective devices in the action" is,<ref name=":8" /> is dit veral op hierdie terrein dat Rowling in 'n tegnologiese eeu die fantasie-genre laat herleef.<ref name=":9">Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref> Daar is ’n hele aantal temas in die HP-tekste verweef.<ref name=":5" /> ’n Paar van hierdie temas is dié wat handel oor die stryd tussen goed en kwaad, toordery en bo-natuurlike magte, fantasie en mites, verhoudings met familie en vriende, realiteit teenoor verbeelding en universele waardes soos eerlikheid, getrouheid, ensovoorts. Die krag van (hoë) fantasie is geleë in die mag om interne konflikte uit te beeld.<ref name=":8" /> Soos te verstane van ’n jeugboek, is die seksuele nie een van die temas in die HP-boekreeks nie, want Harry is nog "''maagdelik (so veronderstel/hoop die lesers)"''.<ref name=":10">Malan, C. 2001. ''Heldhaftige Harry en die heksejag'' [Intyds]. Beskikbaar: www.mweb.co.za/litnet/seminaar/potjag.</ref> In hierdie artikel word gebruik gemaak van Huck<ref>Huck, C.S. 1976. ''Children's literature in the elementary school.'' New York: Holt, Rinehart and Winston.</ref> se omvangryke studie waarin sy die kenmerke van fantasiewerke opnoem en met voorbeelde uit die Engelse literatuur belig. Dit word aangevul deur die kenmerke genoem deur Steenberg<ref name=":7" /> en Brann<ref name=":11">Brann, J.L. 1992. The nature and function of fantasy in children's literature and the implications for book selection in libraries. Ongepubliseerde MA-tesis, Universiteit van Natal, Pietermaritzburg.</ref> en word direk met die HP-boekreeks in verband gebring: === Vreemde en ongewone werklikhede === Fantasie is 'n uitdrukking van vreemdheid, ongewoonheid en die onmoontlike, waardeur die aanvaarde idees van realiteit (in tyd en ruimte) deurbreek word.<ref name=":11" /> Deur die spel tussen die bekende en die onbekende ontlok fantasie-verwondering. In die HP''-''boeke maak die leser kennis met die primêre en sekondêre werklikheid. Harry se lewe by die Dursleys, sowel as al die ander Moggels (mense wat nie in toordery glo nie), is deel van die primêre werklikheid. Hogwarts-skool en Harry se lewe as towenaar vind plaas in die sekondêre werklikheid en dit is juis hierdie sekondêre werklikheid wat die misterie skep. Tog moet daar beide ontkenning sowel as bewaring van die primêre werklikheid moet wees, omdat fantasie 'n ''"tightly controlled level of cognitive impossibility"'' moet handhaaf om sodoende nie die leser te frustreer nie.<ref name=":11" /> Die grense tussen realiteit en fantasie word oorgesteek wanneer Harry vanuit die Moggelwêreld se stasieperron 9¾ na die towerwêreld gaan en weer aan die einde vir die vakansie na die Dursleys terugkeer. Die middelgedeelte, of fantasiedeel, waar die gebeure handel oor die stryd tussen goed en kwaad, word gereduseer tot die essensiële en gee uitdrukking aan waardes. Harry bevind hom gereeld in benarde situasies waaruit hy dan op verskeie (soms humoristiese) wyses loskom. === Verbeelde, mitiese koninkryke === Al is die terrein van fantasie dié van die onmoontlike, moet die dinge en gebeure in die sekondêre werklikheid tog moontlik wees, en daarom is dit belangrik dat daar ’n onderliggende logiese raamwerk is waarbinne fantasie opereer.<ref name=":11" /> Die ruimte in die HP-boeke behels meer as net plek en tyd en word gekenmerk deur die verdwyning van grense tussen werklikheid (realiteit = primêr) en droom (fantasie = sekondêr). Wanneer Harry Hogwarts toe gaan, verdwyn die grense tussen die realiteit (sy lewe by die Dursleys in die trapkamer) en fantasie. Die sekondêre fantasiewêreld word as’t ware vir die leser ’n ontvlugting van die primêre realiteitswêreld, die wêreld waarmee hy hom kan vereenselwig. So maak die leser kennis met Hogwarts as koninkryk van towenaars, die Orde van die feniks<ref name=":12">Rowling, J.K. 2003. ''Harry Potter and the order of the phoenix''. Londen: Bloomsbury.</ref> waar Dompeldorius heers, die Ministerie vir Towerkuns en Azkaban, die gevreesde plek waarheen towenaars verban word as hulle skuldig bevind word aan wandade. === Fantastiese dierekarakters en objekte === (Hoë) fantasie ontleen sy vorm en inhoud dikwels aan ouer literatuur.<ref name=":8" /> Dit is bekend dat Lewis, Tolkien, Le Guin en ander gebruik maak van die karakters, idees en konstrukte van mites, legendes en sprokies, om daarmee diepte en tekstuur aan hulle narratiewe te verleen. 'n Nuttige bron om al hierdie mitiese elemente in die HP-boekreeks na te slaan, is dié van Schafer.<ref>Schafer, E.D. 2003. ''Beacham Sourcebooks: Exploring Harry Potter.'' Osprey: Beacham Publishing</ref> "Andersheid" (in die geval van diere en objekte in die HP-boekreeks) is 'n kenmerk van fantasie waartoe kinders begin aangetrokke voel vanaf die tyd wat hulle in Piaget se konkreet-operasionele ontwikkelingsfase is. Die rede hiervoor is dat fantasie aan hierdie jeugdige lesers "reversals of expectation" bied, wat hulle uitdaag om abstrak te dink, en dit ''"requires the reader's disbelief"''.<ref name=":11" /> === Fantastiese vlugte === Die Weasley-broers vervoer Harry deur die lug met hul antieke ou blougroen motor<ref name="kam">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die kamer van geheimenisse''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> – 'n interessante interteks van [[Ian Fleming]] se Chitty-Chitty-Bang-Bang, waar die Pott-gesin 'n magiese groen kar gery het. Harry en Hermien ry op die hippogrief se rug as hy hulle verlos van die Dementors,<ref name=":13">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die gevangene van Azkaban''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> wat weer herinner aan die ervaring van die karakters in die film The neverending story. Aksies in fantasie is altyd betekenisvol, omdat alles met mekaar verband hou of na iets anders verwys in 'n stelsel van magiese verhoudings.<ref name=":11" /> === Eksentrieke karakters en ongerymde situasies === Karakters in die fantasie-verhaal het ’n definitiewe assosiasie met die mens, omdat die verhaal vir volwassenes of kinders bedoel is. Harry, as hoofkarakter, is menslik binne die fantasiewêreld. Soos die meeste karakters in fantasieverhale word hy aanvanklik nie baie vol uitgebeeld nie, omdat die verhaal in die eerste plek nie oor hom gaan nie, maar oor die waardes wat hy verteenwoordig. Harry toon egter in die vyfde boek<ref name=":12" /> duidelike tekens van aktiewe introversie wat tipies is van adolessensie – hy is dus geleidelik besig om puberteit te ontgroei. Die lesers kan met Harry identifiseer omdat hy soos hulle lyk, min of meer dieselfde ouderdom is, ’n bril dra, ’n vaal seuntjie is en ook met die primêre wêreld (die wêreld waar die Moggels leef) skakel. Karakters in fantasieverhale ontwikkel gewoonlik min, maar kan ’n verheldering of verdieping van insig deurgaan.<ref name=":7" /> Fantasiekarakters kan ook dieper waarhede of lewensienings illustreer. Die hoofkarakter moet die leser oortuig en duidelike skakels met die primêre wêreld hê, iets wat Harry as weeskind wel doen, omdat kinders goed met hom kan identifiseer. So wen hy die leser se simpatie. Harry Potter is aan die begin 11 jaar oud en sy ouderdom maak ook vir leerders moontlik om met hom te kan identifiseer. Kinders kan ook ouer word saam met hom, en kinders in ’n chaotiese wêreld kan hulle vereenselwig met Harry wat in bepaalde stelsels sy eie waardes ontdek en toets. Die feit Harry met elke boek ouer word en aan moeilike fisiese, emosionele en geestelike take blootgestel word, veroorsaak dat die intrige komplekser en ernstiger raak. Die boeke word al dikker en stel dus hoër eise aan lesers. Bibliotekaresse Glenda Irvine<ref name=":14">Irvine, G. 2003. Mamma, ek het 766 bladsye gelees! (resensie). ''Insig,'' Augustus:80.</ref> meen egter dat die statiese gesprekke en besprekings van die vyfde boek<ref name=":12" /> bo die emosionele en verstandelike vlak van selfs die mees begaafde jong leser is. Sy wonder of jong lesers ''"wie se ouderdom nog nie dubbelsyfers is nie"'' nog lustig saamlees en of 'n nuwe geslag lesers geduldig genoeg sal wees om een boek per jaar op die toepaslike ouderdom te lees.<ref name=":14" /> === Magiese kragte === Daar is baie elemente van [[towery]] (die magiese) in die HP-boekreeks, tot so ’n mate dat baie kritici en boekresensies negatiewe kommentaar daaroor lewer. Kritici en resensente, in die besonder sommige Christene, beskou die reeks as kontroversieel en meen dat hierdie boeke en rolprente die okkulte as goed en gewens beskou.<ref>Lynn, R. 2002. ''Harry Potter'', e-pos aan E. Kruger [Intyds], 7 Desember.</ref> Towery word klaarblyklik op hierdie manier vergoeilik en selfs as wenslik voorgedoen. Voorheen was heksery en towery verbode en is dit paslik gestraf, maar deesdae word dit verheerlik en nagestreef.<ref>Meyer, D.J. 2000. ''The truth about "Harry Potter" before it hits South Africa'' [Intyds]. Beskikbaar: www.lasttrumpetministries.org ----</ref> Tog word daar deur towery (as vergestalting van die magiese) iets in kinders geraak wat dieper is as dit wat sommer as populêr ("''hype''") afgemaak kan word. Die soeke na liefde en geluk en die stryd tussen die goeie en die bose word sterk deur towery beklemtoon. Selfs die gewildste sprokies het hekse as sentrale karakters en kinders het nog altyd belang gestel in die magiese en die vreemde, wat niks met heksery te make het nie. ’n Goeie voorbeeld van die magiese in HP-boeke is die simboliek van getalle. Die nommers 2,3,4 en 7 is simbolies. Twee is ’n belangrike getal in die boek – twee wêrelde, twee kante van mense, die Weasley-tweeling. Die trio van Harry, Ron en Hermien en ook die driekoppige dier suggereer die krag van drie. Hagrid klop ook drie keer aan Hogwarts se deur. Vier is ook simbolies, want die studente word in vier huise verdeel, dit is die aantal seisoene en die Dursleys bly in Ligusterlaan no. 4. Wat sewe betref, is daar 7 kinders in die Weasley-gesin, 7 spelers in ’n Kwiddiekspan en bly studente 7 jaar by Hogwarts. Die bekende skrywer van fantasie, Ursula le Guin sê dat simboliek 'n belangrike rol speel in fantasie en dat die landskappe en karakters van fantasie dikwels 'n simboliese drama verbeeld en gelees kan word as ''"a map of the mind",'' waarin die teenstellings tussen karakters en plekke geïnterpreteer kan word as teenpole van integrasie en vernietiging binne die persoonlikheid.<ref name=":11" /> Towery in HP word verder uitgebeeld deur die karakters in gevalle waar daar altyd goeie of slegte gevolge vir ’n karakter bestaan, soos die betekenis van die varkstert vir Dudley. In 'n goeie jeugverhaal moet die positiewe of goeie karakter altyd oorwin<ref name=":7" /> en in al vyf die HP-boeke is dit presies wat gebeur. Daar bestaan ook streng wetmatigheid in fantasieverhale rondom toordery<ref name=":15">Neethling, J.S. 1977. ''Kinderletterkunde: sy aard en onderrig.'' Kaapstad: Maskew Miller.</ref> en in die HP-boekreeks is dit net by die Hogwarts-skool en net onder bepaalde omstandighede wat towery toegelaat word. === Spanning en die bonatuurlike === Spanning word geskep deur informasiegapings, uitsteltegnieke en oop plekke. Telkens laat die skryfster sekere inligting uit om spanning te skep. Aan die begin sê die skryfster iets oor die merk op Harry se voorkop, maar vir ’n lang ruk word dit nie weer geopper nie. Dit maak die leser nuuskierig en skep afwagting. Dikwels gebeur dit dat die leser iets weet, maar die karakters nie. 'n Voorbeeld hiervan is dat Harry eintlik ’n beroemde figuur in die towerwêreld is, maar hy besef dit nie. Dit skep ’n tipe angstige spanning by die leser, soos ook die onopgeloste situasies, wat volop is in die verhale. Die soektog na die geskiedenis van Nicolas Flamel<ref name=":16" /> word telkens onopgelos gelaat, juis om spanning te skep. Tydspronge is nie so volop in die eerste boek in die reeks nie; daar is wel ’n tydsprong van Harry as baba na Harry as elfjarige seun, maar buiten dit is die verhaal redelik chronologies, heel moontlik om dit vir kinders maklik genoeg te maak om dit te volg. Die ruimte in die HP-boekreeks maak ’n deur oop vir bonatuurlike elemente – snaakse verskynsels soos bewegende trappe, mense wat kan toor, onsigbaarheidsmantels, magiese diere en selfs magiese sportsoorte – dit dra alles by tot die skep van spanning en ruimte. Bonatuurlike elemente maak ’n belangrike deel van die HP-boekreeks uit en daar is ’n groot aantal van hierdie elemente in die boeke teenwoordig: besems/motor wat kan vlieg, die driekoppige dier, portrette wat kan praat, towerkunsies, drake/eenhorings, uile wat briewe bring, mense wat in diere verander, ’n spieël wat ware begeertes kan wys, die Hogwarts Express-trein, ’n onsigbaarheidsmantel, poeier wat towenaars kan gebruik om vinnig deur ’n vuurherd van een plek na ’n ander te beweeg, ensovoorts. === Drome en die onderbewuste === 'n Verdere kernelement van die fantasieverhaal is drome en die skakeling daarvan met die onderbewuste.<ref name=":7" /> Die mens se drange en begeertes sowel as pogings om probleemoplossings te vind, word uit die bewuste oorgeplaas na die onderbewuste en deur drome simbolies uitgesorteer. In die HP-boekreeks vind daar ’n skakeling met die onderbewuste plaas wanneer Harry van sy ma-hulle droom: telkens flits 'n herinnering aan die groen lig en merk op sy voorkop deur sy verbeelding. Die drome besit ’n nagmerriekwaliteit en bevat ook tekens van die absurde en die surrealistiese, want Harry is altyd bang ná die drome. Tog help die drome die leser om meer insig uit die verhaal te put. Verder dra dit ook daartoe by om die leser te help om die gevoel van die verhaal te verstaan en gebeurtenisse en hulle betekenisse te verklaar, asook om die agtergrond van die verhaal in konteks te plaas. === Vertellersperspektief === Die oogpunt of perspektief waaruit vertel word, is baie belangrik in ’n fantasieverhaal. ’n Volwasse verteller gee die gebeure só deur dat die leser bewus is van die volwassene se simpatieke meelewing en instemming sonder dat dit neerbuigend of moralisties is.<ref name=":7" /> Nie die primêre of sekondêre werklikhede moet minder- of meerderwaardiger as die ander wees nie; dit moet mekaar eerder aanvul. Dit lyk egter dikwels in die HP-boeke asof die primêre werklikheid ondergeskik is aan die sekondêre werklikheid, want daar word definitief neergesien op die Moggels. Fantasie vereis ’n sesde sintuig: “''most adults leave it behind with their cast-off childhood''”.<ref name=":15" /> Die [[heksejag]] wat in die Suid-Afrikaanse gemeenskap rondom die HP-boeke manifesteer, het waarskynlik te make met die skadu-argetipe van “''negatiewe drifte en begeertes in onsself wat ons onderdruk en nie wil konfronteer nie''”.<ref name=":10" /> Rowling lewer met die HP-boekreeks kommentaar op fantasie as satiriese idee. Rowing vul haar wêreld met magiese kreature en lewende objekte, maar dat sy die konsep van 'n ''"inhabited world"'' satiriseer deur hierdie kreature met absoluut letterlike konkreetheid uit te beeld.<ref name=":9" /> Rowling lewer satiriese kommentaar lewer op enige iets wat reëls slaafs navolg word of magshonger is.<ref name=":5" /> 'n Voorbeeld hiervan is die patetiese huiself Knipogies ("Winky") wat sonder voorbehoud onderdanig is aan haar egosentriese eienaar Crouch.<ref name=":16">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die towenaar se steen''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Rowling gebruik nie net satire om sosiale kommentaar op die huidige sosiale bestel te lewer nie, die HP-boekreeks bevat ook kenmerke van parodie. Daar bestaan 'n ambivalente verhouding tussen die parodie en die teikenteks, want ''"die stof/tema en struktuur van die oorspronklik teks (lees: genre) mag die objek van kritiek wees, maar dit vorm 'n geïnternaliseerde en integrale deel van die parodieteks"''.<ref>Pretorius, R. 1992. Parodie. in T.T. Cloete (red.). ''Literêre terme en teorieë.'' Pretoria: HAUM.</ref> Behalwe dat Rowling se kommentaar met die uitbeelding van professor Trelawney, die waarsêer<ref name=":16" /> in die HP-boekreeks parodies literêre kritiek lewer op die "New Age"-beweging,<ref name=":3" /> kan daar ook aangevoer word dat Rowling in die hele reeks op parodiese en satiriese wyse gebruik maak van die konvensies van die Gotiese spanningsverhaal. === Sosiale kommentaar === Skrywers gebruik wetenskapfiksie en (hoë) fantasie om sosiale kritiek te lewer deur vanuit die tegnologiese wêreld te ekstrapoleer.<ref name=":8" /> Hiervolgens word jeugboeke gesien as die perfekte instrument vir volwassenes se persoonlikste en privaatste worstelinge. Die rede daarvoor is dat kinders 'n hoër staat van spirituele persepsie het, terwyl volwassenes 'n groter kapasiteit het om te weet en te verstaan. Ursula le Guin meen fantasie ''"is a journey into the subconscious mind"''.<ref name=":8" /> Meer word later hieroor gesê in die psigo-analitiese en Freudiaanse bespreking van die Gotiese elemente in die HP-boekreeks. Uiteindelik word die stryd tussen onskuld en ervaring, soos dit in die kind se grootwordproses vergestalting vind, reeds sedert die Romantiek uitgebeeld deur middel van fantasie, poësie<ref>Richardson, A. 1992. Childhood and romanticism. In G.E. Sadler (red.). ''Teaching children's literature: Issues, pedagogy, resources.'' New York: The Modern Language Association of America.bl.121-130.</ref> en die Gotiese verhaal. === Spel met tyd === Menige jong leser is al gefassineer deur tydmasjiene waarmee mense na die verlede of die toekoms (soos in wetenskapfiksie) weggevoer word. Hermien se geheim van hoe sy dit regkry om tyd te laat stilstaan (rek) sodat sy al haar werk gedoen kan kry<ref>Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die gevangene van Azkaban''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> is iets waarmee lesers in hul verbeelding ook sal kan identifiseer. Die doel van Professor Dompeldorius se peinssif is ook om die grense van tyd en ruimte op te hef sodat hy daarmee kan sien wat ander karakters in 'n ander tydsdimensie dink. Omdat die agtergrond van fantasie meestal kwasi-middeleeus is<ref name=":11" /> en dit dikwels retrospektief is en vervleg is met die verlede, gaan dit nie soos in wetenskapsfiksie meestal oor die toekoms nie. Die rede vir fantasie se betrokkenheid by die verlede is juis die feit dat fantasie 'n werklikheid bied waarin die magiese gemaklik pas en dat dit 'n realiteit is waarin waardes deur absoluuthede gepolariseer word.<ref>Scholes, R. 1987. Boiling roses: Thoughts on science fantasy. In G.E. Slusser & E.S. Rabkin (reds.). ''Intersections: Fantasy and science fiction.'' Carbondale: Southern Illinois University Press. bl.3-18</ref> === Universele waardes === Die fantasieverhaal spreek uiteindelik universele waardes aan, met die klem op absolute waardes met minder tussenstadia as die reële werklikheid. Met ander woorde, daar is geen grys areas nie, net swart of wit. Deur middel van Harry Potter maak die kind kennis met die vooroordele en waardes van die gemeenskap. Waardes soos gehoorsaamheid, regverdigheid, afguns, bewondering, deursettingsvermoë en vriendskap word in die reeks belig. Laasgenoemde uitbeelding van waardes pas goed daarby dat dit juis in 'n land en konteks soos Suid-Afrika van kardinale belang is dat kinders van kleins af met die skadukant van die lewe gekonfronteer word, trouens met die skadu self en die Bose in sy talle gedaantes.<ref name=":10" /> Die morele vlak waarop die storie vertel word – die klassieke stryd tussen goed en kwaad en die suggestie dat die kwaad dalk die goeie is wat gekorrupteer is – veroorsaak dat die HP-boekreeks ''"kop en skouers … uitstaan bo ander kinderboeke"''<ref>Rautenbach, E. 2000. Harry betree skemer van adolessente wêreld. ''Volksblad'', 9 Oktober.</ref>''.'' Behalwe dat die HP-boeke gelees kan word binne die literêre konvensies van fantasie, is dit ook duidelik ’n tipiese skoolreeksboek. == ''Harry Potter'' as skoolreeksboek == Rowling word gewoonlik geklassifiseer as 'n fantasieskrywer, maar sy het die HP-boekreeks ook kunstig vervleg met die skoolreeksgenre<ref name=":5" /> wat rondom 1850 begin het en behoort tot die sogenaamde ''Bildungsroman'' van die Romantiek. Hierdie reekse was populêr in die VSA sowel as Brittanje, en Afrikaanssprekende lesers is bekend met die ''Trompie''-, ''Saartjie''- ''Maasdorp-'' en ''Keurboslaan''-boekreekse. Die ''Bildungsroman'' val in 'n morele genre<ref name=":5" /> waar dit handel om die helde en heldinne se selfkennis, karakterbou en morele volwassewording. Die HP-boekreeks toon ooreenkomste met die meeste van die eienskappe van ’n reeksboek.<ref name=":17">Steenberg, E. 1980. Die reeksboek in Afrikaans. ''Klasgids,'' Mei:13-17.</ref> In reeksboeke kom dieselfde karakters voor en in die HP-boekreeksboek maak ons kennis met Harry, Ron, Hermien, Hagrid, Draco Malfoy en professor Dompeldorius. Die hoofkarakter Harry raak ouer met elke boek. Die boeke moet dus verkieslik in volgorde gelees word, want dit word gebind deur terug- en vooruitverwysings. Die klem verskuif wel in hierdie reeksboek: dieselfde karakters tree elke keer op, maar daar is telkens een karakter wat beklemtoon word. Karakters in reeksboeke gee aan die leser ’n gevoel van vertroudheid en geborgenheid, soos Harry wat met dieselfde probleme worstel as wat jong kinders in die puber- en vroeë adolessente fases deurgaan. Anders as die gewone reeksboek is die verhoudings tussen die karakters, net soos die karakters self, nie heeltemal oppervlakkig nie. Diep emosies en frustrasies in verhoudings met ouers, opvoeders en familielede kom in hierdie reeksboek voor, wat dit anders maak as ander reeksboeke. Sommige verhoudings is stereotiep, byvoorbeeld Harry se verhouding met Malfoy, Dompeldorius en Snerp. Daar is ’n deurlopende motief wat die meeste gebeurtenisse effens bind, naamlik die konflik en kompetisie tussen Harry en Draco, kompetisie tussen Harry en Woldemort en die negatiewe gevoelens tussen Harry en die Dursleys. Die agtergrond van die HP-boekreeks is hoofsaaklik die Hogwarts-skool vir Towerkuns en Heksery, maar daar word ook wegbeweeg na die Moggelwêreld en aan ander dele van die wêreld, soos Londen. Die tyd is die hede en daar is selde, indien ooit, verwysings na werklike lands- of wêreldgebeure; tog kan ooreenkomste tussen die Olimpiese Spele en die Kwiddiek-Wêreldbeker gevind word. Tipiese kenmerke van die skoolreeksboeke, waarvan die eerste 'n streng, maar tog demokratiese klassestelsel is, met uitkenbare boeliekarakters wat 'n onmisbare rol speel kan genoem word.<ref name=":5" /> In hierdie kategorie kan Draco Malfoy en sy snobistiese, aristokratiese vriende geplaas word teenoor die minder gegoede maar beminlike Weasleys. 'n Tweede tradisionele kenmerk van die skoolreeksboeke is 'n streng skoolhoof wat aan die studente se kant is teen die kragte van die bose, snobisme en afknouery. Hier is Dompeldorius die perfekte rolmodel wat die studente met samewerking, vriendskap en vertroue aanmoedig om dapper te veg teen die bose. Volgens hom is verskille in gewoontes en taal niks as ''"ons doelstellings ooreenstem en ons harte oop is nie"''.<ref>Rowling, J.K. 2001. ''Harry Potter en die beker vol vuur''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Vir Harry tree Dompeldorius ook op as 'n vaderfiguur wat hom bemoedig en verdedig. In die vyfde boek is dit juis vir Harry baie ontstellend as Dompeldorius hom nooit in die oë kyk nie en dit vermy om met hom persoonlik te kommunikeer. Die volgende kenmerk wat in verband met die skoolreeksboeke bespreek kan word, is sport.<ref name=":2" /> In die Amerikaanse reekse is die akademie minder belangrik as die kompetisie in [[basketbal]], maar in die HP-boekreeks word baie aandag gegee aan die kurrikulum van die studente en die eksentrieke leermeester(-es) van elk. Op sosiale terrein is dit veral die huiskompetisie en spansamewerking wat bydra tot karakterbou. Ook hier staan Harry uit as uitstekende soeker in die kwiddiekspan, 'n rol wat hy in die vyfde boek moet afstaan en wat so ook bydra tot sy isolasie. Die spel tussen die begeerte vir die nuutheid en 'n andersheid wat kenmerkend is van hedendaagse tienerkompetisies kom ook in die HP-boekreeks na vore: elkeen wil die nuutste Nimbus 2000-model besemstok kry om mee te vlieg, totdat Harry se Vuurslag-besemstok hulle aandag trek.<ref name=":4" /> Die morele waardes van die skoolreeksboeke eggo op dramatiese wyse dié van fantasie se mitiese tradisie.<ref name=":5" /> Oorwinning hang uiteindelik af van lojaliteit, deursettingsvermoë, moed en selfverloëning. Wat hiermee saamhang is die belang van skoolreëls, hoewel dit nie verabsoluteer word nie. Dompeldorius "verbreek" die reëls om in te pas by situasies en studente te red uit penaries. Harry self is wel in staat om outoriteit te konfronteer, maar rebelleer nooit heeltemal daarteen nie. Die antagonis, Woldemort, is 'n figuur wat weier om die sosiaal-aanvaarde beperkings op mag te respekteer en wat die mag begeer om ander te domineer. Verskeie ander kenmerke van die skoolreeksboeke kan onderskei word,<ref name=":27">Trites, R.S. 2001. The Harry Potter novels as a test case for adolescent lilterature. ''Style,'' 35(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 5962824.</ref> meestal om aan te toon hoe amper al die karakters in die HP-boekreeks deur mag beïnvloed en oorheers word. Harry as die [[protagonis]] word gesosialiseer deur beide sy vermoëns en beperkings, dat hy leer om in te pas in 'n sosiale stelsel wat op 'n politiek van identiteit gebaseer is en hoe die klassestelsel van die bonatuurlike wêreld werk (spoke het meer mag as poltergeists en die meeste towenaars verafsku en diskrimeer teen reuse). Daar is duidelike chauvinistiese tekens wat in die HP-boekreeks aangetref word en selfs die Dementors is almal mans.<ref name=":27" /> Avontuurlike en ondeunde episodes skep vir die kind die moontlikheid van uitlewing.<ref name=":17" /> Die avonture van Harry en sy vriende stimuleer kinders se verbeelding en prikkel skeppende werk. Die situasies wissel, maar openbaar eendersheid. Vir ’n kind wat sukkel met dieselfde probleme as Harry – om aan te pas in ’n nuwe skool, om sonder ouers groot te word, om verhoudings met maats en vyande te hanteer, om grootgemaak te word deur die Dursleys wat hom onaangenaam behandel – kan dié reeksboek ontvlugting bied. Deur distansiëring van sy probleme kan die kind juis ’n beter insig daarin kry. In fantasie- en skoolreeksverhale soos die Potter-boekreeks is taalgebruik die instrument waarmee die woordkunswerk geskep word. Woorde word gebruik om magiese vryheid en towery te skep.<ref name=":7" /> Taal maak voorsiening vir die skep van ’n nuwe wêreld – die verbeeldingswêreld. Woorde word ook herhaal om die mag van die woord te aksentueer. Die feit dat fantasieverhale dikwels humor bevat sluit ook hierby aan. Humor op sigself werk ook bevrydend en leer die mens om nie net vir omstandighede en sy naaste te lag nie, maar uiteindelik ook vir homself. Humor in die vorm van ''"imaginative participation"'' nooi die leser uit en daag hom/haar uit om nie te kies tussen reg of verkeerd nie.<ref name=":5" /> Voorbeelde van hierdie humor kan gevind word in die Weasley-karakters se deurmekaar huis en lagwekkende optrede. Humor word gebruik om die bedreiging wat die terugkeer van die bose Woldemort teweegbring, te relativeer<ref name="clark" /> wanneer Harry sy prysgeld vir die Weasley-tweeling gee, sodat hulle met hul grapwinkel meer pret by die skool kan veroorsaak en nog goed kan uitdink.<ref>Rowling, J.K. 2001. ''Harry Potter en die beker vol vuur''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Die taalgebruik in die HP-boekreeks is tipies dié van reeksboeke: dit pas in die mond van die kind met lekker speelwoorde – iets wat kreatiwiteit by kinders stimuleer. Die kinderkarakters in die reeks praat soos kinders, nie soos grootmense nie. Die taalgebruik word verder gekenmerk deur vreemde en nuwe woorde: die geldeenhede is byvoorbeeld ''Knoete'' en ''Galjoene''. Wanneer hulle in Hogwarts is, word daar dikwels argaïese towertaal gebruik. As die verteller iets wil beklemtoon of benadruk, gebruik sy dikwels poëtiese taal, soos byvoorbeeld die sorteerhoed wat hom in digvorm aan die studente van Hogwarts voorstel<ref name=":16" /> en die verwelkoming van die gnome by die towenaarbank wat in silwer gegraveer is. Ook Dompeldorius se droë sin vir humor en die genot wat hy put uit jeugdige optimisme is voorbeelde hiervan, veral waar hy hom ten koste van homself aan die kinders se kant skaar wanneer hulle hul eie geheime groepie vorm wat die donker kunste leer beveg en dit Dompeldorius se leërmag noem.<ref name=":12" /> In die Engels is daar 'n kunstige spel met afkortings wanneer DA dubbelsinnig staan vir Dark Arts sowel as Dumbledore's Army. (Afrikaanse lesers sal nog moet wag om te sien wat Janie Oosthuysen daarmee in Afrikaans doen.) Ander geestige voorbeelde van name, plekname, idiomatiese uitdrukkings en woordspel met morfeme kan gesoek en bestudeer word.<ref>Nilsen, A.P. & Nilsen, D.L.F. 2002. Lessons in the teaching of vocabulary from September 11 and Harry Potter. ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 46(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 7707804.</ref> Die populariteit van die HP-boekreeks is hoofsaaklik geleë in die skoolreekselemente van vinnig bewegende intriges, eenvoudige maar meerdimensionele karakters, spanning en fyn humor<ref name=":9" /> en die reeks is kommoditeite van 'n kapitalistiese [[verbruikersamelewing]].<ref>Zipes, J. 2001. ''Sticks and stones. The troublesome success of children's literature from Slovenly Peter to Harry Potter.'' New York: Routledge.</ref> Die HP-boekreeks kan ook as Gotiese spanningsverhaal gelees word om sodoende die diep psigologiese narratiewe wat daarin vervat is, te ontgin. == ''Harry Potter'' as Gotiese spanningsverhaal == Die Gotiese spanningsverhaal is ’n literatuurtipe van nagmerries, mites, legendes, feëverhale, romantiek, vrees, afgryse, en die boosheid van die mens.<ref name=":18">Loock, I. 1994. Enkele gedagtes oor die gebruik van die Gotiese spanningsverhaal en vernuwing in die Afrikaanse roman. Universiteit van Port Elizabeth, Port Elizabeth. Referaat gelewer by ALV-kongres, 29 September – 1 Oktober.</ref> Uiteindelik bevat hierdie verhale diep psigologiese elemente. 'n Belangrike eienskap van die Gotiese spanningsverhaal wat ter sprake kom in die HP-boekreeks en aangetoon word in hierdie artikel, is die poging om elemente van verskeie literêre en subliterêre tradisies te integreer.<ref name=":19">Punter, D. 1996. ''The literature of terror – a history of Gothic fictions from 1765 to the present day. Vol. 2.: The modern Gothic.'' Londen: Longman.</ref> Nie al die elemente van die Gotiese spanningsverhaal kom in HP voor nie, maar enkeles sal hier geïntegreerd bespreek word. Die ontginning van die letterkundige potensiaal van die Gotiese verhaal lê daarin om deur middel van temas en metafore nuwe strominge en ervarings van die metropolitaanse moderniteit na die opkoms van hoog-moderniteit in die 20e eeu dinamies te artikuleer, want ''"the city becomes the site for a disassembling of the body and identity in a manner that evokes or echoes the cadences and motifs of late nineteenth century Gothic writing"''<ref>Walker, R.J. 2002. Blooming corpses: Burying the literary corpus in the modern city. ''Gothic Studies,'' 4(1):1-13.</ref>''.'' Rowling bevredig in die HP-boekreeks die tegnologiese leser se diep honger na verwondering, want ''"Harry Potter represents an irruption of the sacred in our profane world"''<ref>Gray, P. 1999. Wild about Harry. ''Time Magazine'' [Intyds], 20 September. Beskikbaar: www.cesnur.org</ref>''.'' Dit is egter 'n vraag of die HP-boeke werklik so buitengewoon is.<ref name=":9" /> Die boeke beskryf die gewoonheid van die buitengegewone, omdat al die magiese kragte in die boeke óf tegnologies óf psigologies berekenbaar en verklaarbaar is.<ref name=":9" /> So is Dompeldorius geensins verwonderd as Harry vir hom en Sirius Swart vertel van die "wonderwerk" dat sy en Woldemort se towerstawwe met mekaar verbind was nie. Dompeldorius verklaar eenvoudig dat dit as gevolg van die towerspreuk-omkeringseffek is.<ref name=":20">Rowling, J.K. 2003. ''Harry Potter and the order of the phoenix''. Londen: Bloomsbury.</ref> Daar is 'n belangrike verband tussen die Gotiese literêre tradisie en Romantisisme.<ref name=":21">Martin, R.E. 1998. Review essay: The rise of the Gothic. ''Eighteenth-Century Life,'' 21:100-107.</ref> Beide bied affektiewe stimulasie, is essensieel 'n appèl teen die irrasionele en maak gebruik van normatiewe, ortodokse moraliteit om literêre dissonansie te skep tussen fantasie en die heersende sosiale werklikheid. Dit hang saam met wat vroeër gesê is in die artikel, naamlik dat die HP-boekreeks 'n Gotiese parodie bied op die monsteragtige en onmenslike karakters waarmee jeugdiges daagliks op hulle televisie- en rekenaarskerms in interaksie tree – dit bring dus 'n "''timely ring to this consideration of the potential of the visual to provoke the best in human beings as well as the most supine and abject as our own culture continues to argue these issues"''. Kenmerkend van die Gotiese tradisie is die hoogs visuele en pikturale styl waardeur die leser gapings invul en dus self betekenis konstrueer deur middel van sy eie vrees, spanning, en nuuskierigheid, en so simpatie het met die hoofkarakter se avonture en swaarkry. Dit was die visuele, spektakulêre en sensasionele elemente van die HP-boekreeks wat volgens Britse filmprodusent David Heyman daartoe aanleiding gegee het dat die boek so maklik verfilmbaar was.<ref>Weinraub, B. 2000. ''New Harry Potter Book becoming a publishing phenomenon'' [Intyds]. Beskikbaar: www.nytimes.com/library/books/070300potter-parties.html.</ref> Tog is die HP-boekreeks nie leeg en sonder morele of etiese waardes nie. Die etiese kwessie tussen goed en kwaad kry deurentyd aandag in die boek. Vanaf Harry se geboorte, tot by die Dursleys en selfs in Hogwarts, is die teenstrydigheid tussen goed en kwaad heeltyd ’n faktor. Hier gaan dit veral oor wat aanvaarbaar is in die wêreld van realiteit (Moggelwêreld) en die wêreld van fantasie (Hogwarts). Dit wat towenaars en hekse doen, is byvoorbeeld nie vir die Dursleys aanvaarbaar nie. Taboes in die samelewing speel ’n belangrike rol in die Gotiese spanningsverhaal.<ref name=":19" /> Towenary en dinge wat iets daarmee te make het, word deur die samelewing as onaanvaarbaar gesien. Rowling gebruik juis dié tipe taboe om haar storie te vertel. Britse Gotiese skrywers situeer hulle verhale op 'n diskrete afstand (volgens ruimte en/of tyd) buite huidige gebeure, terwyl daar terselfdertyd kommentaar gelewer word op politieke en/of gesinskwessies.<ref name=":22">Tooley, B. 2000. Gothic utopia: Heretical sanctuary in Ann Radcliffe's ''The Italian.'' ''Utopian Studies,'' 11(2):42-56.</ref> Laasgenoemde is die geval met die HP-boeke, aangesien dit in twee geslote wêrelde afspeel – by Hogwarts is die gebeure en die ruimte (byvoorbeeld die kasteel) soortgelyk aan dié van die Middeleeue, maar wanneer hulle in Londen is, is dit weer heel kontemporêr. Daar word kommentaar gelewer op die voorstedelike, materialistiese en egosentriese bestaan van die Dursleys waarbinne Harry gevangene gehou word. So ook word die burgerlike stelsels van die Moggels gesatiriseer deur die vindingrykheid van die towenaars. Daar is ’n groot kontras tussen die twee ruimtes in die boek – die Dursleys se huis is koud, steriel en neerdrukkend en simboliseer hulle houding teenoor Harry. In teenstelling daarmee is die Weasleys se huis ’n warm en gelukkige plek. Harry kry baie liefde by die Weasleys en is gelukkig daar; die beskrywing van hierdie ruimte is dus ook simbolies van Harry se ervaring by hierdie huis. Hierdie beskrywings van die Moggels se eenvoudige huise beklemtoon verder die kontrasterende magiese aard van Hogwarts. ’n Gotiese spanningsverhaal speel in die Middeleeue of in die verlede af, maar kan ook ’n meer kontemporêre milieu hê.<ref name=":18" /> Die leser vind ’n atmosfeer van duisternis in Hogwarts, veral wanneer dinge bietjie onheilspellend word. Hierdie atmosfeer is één met die ruimtelike situering in die Gotiese spanningsverhaal, aangesien dit die milieu skep waarin alle ander gebeure moet plaasvind. Die atmosfeer maak ook bonatuurlike elemente meer geloofwaardig, omdat dit die ruimte skep daarvoor. In die HP-boeke is daar ou kastele, droomlandskappe (die woud met die eenhorings), spieëls en ondergrondse gange – alles elemente wat spanning skep. Bonatuurlike elemente word binne ’n realistiese ruimte uitgebeeld en só meer verstaanbaar gemaak vir die leser. Daar is heelwat terugkerende elemente en simboliek in die verhaal. Een voorbeeld hiervan is die simboliek van die trappe wat op en af gaan. As die trappe opgaan, sien ’n mens ’n element van goedheid of vordering, terwyl die afgaande trappe kan dui op iets slegs wat gaan gebeur. Daar is ook die uile wat as boodskappers dien en wat op wysheid en kennis dui. Die terugkerende elemente en simboliek dien as ’n bindmiddel, het ’n karakteriserende doel en is ooglopend – tipies van die Gotiese verhaal, waar simbole nie in bedekte vorm voorkom nie.<ref name=":18" /> Die weerligstraal op Harry se voorkop wat elke keer seer raak wanneer Woldemort in die nabyheid is, dien as ’n terugkerende motief. Nog ’n voorbeeld hiervan is Malfoy wat die hele tyd met Harry moeilikheid soek, asook die kompetisie wat daar tussen hulle is. Nog ’n algemene element in die Gotiese spanningsverhaal is dié van ’n ontdekte manuskrip. Die leser maak in hoofstuk drie<ref name=":13" /> kennis met die ''"[b]riewe van niemand''" aan Harry wat sê dat hy na Hogwarts toe mag gaan, maar wat hy nooit van die Dursleys ontvang nie. Op dieselfde manier is daar die rol papier wat Harry en Hermien ontdek nadat hulle by die reuse skaakstukke was. In hoofstuk 13 van die tweede boek<ref name="kam" /> is daar "''[d]ie baie geheime dagboek''" wat eintlik aan Woldemort as skoolseun behoort het. Minder belangrike intriges word ook as uitsteltegniek gebruik (byvoorbeeld die bakleiery met Malfoy en die situasie tussen Harry en die Dursleys). Op hierdie manier word die gegewens gemanipuleer en word daar spanning en afwagting geskep.<ref name=":19" /> Heen-en-weerspronge tussen verskillende intriges (dinge wat in klastyd gebeur, hulle middernagtelike avonture en verhoudings tussen mense) skep ook spanning by die leser. Volgens Loock is die simboliek in die Gotiese verhaal allegories van aard.<ref name=":18" /> Oor die algemeen is die simboliek in HP-boeke ooglopend en effens voorspelbaar, soos die mantels wat toordery simboliseer en so ook die spieël wat die ware aard van die karakters wys en wat vir Harry help om sy selfbeeld te bou wanneer hy sy ouers daarin sien en agterkom wie hy werklik is. Kleure is ook simbolies in die HP-boeke: rooi verteenwoordig goedheid, soos Griffindor se rooi mantels, Harry se rooi ink, die Weasleys se rooi hare en die rooi Hogwarts Express-trein. Die Slibberins se mantels is groen en die slang se vel is ook ’n giftige groen kleur. Harry onthou ook ’n groen lig op die aand toe sy ouers doodgemaak is; groen simboliseer dus die slegte of onheilspellende. Snerp dra ’n swart mantel en dit suggereer sy betrokkenheid by die donker kunste en dra ook by tot die spanning, want deurgaans twyfel die leser of Snerp deel van die goeie of die bose is. Die karakters verteenwoordig die tema en stereotipeer boosheid teenoor goedheid.<ref name=":18" /> ’n Tipiese stereotipering word gevind onder karakters. Snerp word duidelik gekarakteriseer as een wat moeilikheid kan maak, terwyl Hagrid se goedgesindheid weer duidelik opvallend is met die hantering van sy klein drakie. Daar is voorbeelde van oordrywende (en vereenvoudigende) karakterisering wanneer die Dursleys se konserwatiwiteit en liefde vir hul seun, Dudley, gebruik word om die situasie meer geloofwaardig of selfs eg te laat lyk. Voorbeelde van donker skurke is Jy-Weet-Wie (Woldemort) en professor Snerp. Die booswig is gewoonlik vreesaanjaend en dra ’n mantel of iets soortgelyks.<ref name=":18" /> Woldemort dra ’n mantel en die mense is te bang om sy naam te noem. Hy is ’n tipiese voorbeeld van die Gotiese skurk: hy is oorspronklik in die najaag van sy duistere doelwit, het amper ’n misterieuse aantrekkingskrag en manipuleer die lewens van ander. Karakters is verder (in ooreenstemming met die tipiese Gotiese spanningsverhaal) vereenvoudig en oordrewe: die Dursleys is verskriklik sleg en Dompeldorius is weer ’n baie goeie karakter. Laasgenoemde pas by 'n kenmerk van die Gotiese verhaal, naamlik dat 'n utopia geskep word wat sentreer rondom 'n sentrale outoritêre figuur wie se voorbeeld nastrewenswaardig is – selfs al is dit hoe onortodoks.<ref name=":22" /> Hierdie utopia beeld gewoonlik 'n (alternatiewe) modelgemeenskap uit, met 'n beskrywing van 'n goed georganiseerde, beheerde, stabiele, outonome en selfonderhoudende samelewing. In die HP-boekreeks vind ons ook voorbeelde hiervan by Hogwarts: alle spoke, geeste en towenaars, en selfs die elwe, het vasgestelde reëls wat almal volg. Stereotipering is volop in die HP-boekreeks, want daar is tipiese boelies (Draco Malfoy en sy makkers), tipiese skurke (Snerp en Woldemort), en Harry is die tipiese held (nederig, goed en kan alles doen). Daar is ook onwerklike karakters, soos die elwe wat in die bank werk. Baie van die karakters is eendimensioneel (die Dursleys en Snerp), omdat dit eerder gaan oor die idee wat hulle uitdra as oor karakterontwikkeling – die verteenwoordiging van die bose teenoor die goeie (Weasleys). Daar is ook altyd in die Gotiese spanningsverhaal perfekte helde en heldinne wat verskriklike en gevaarlike situasies kan oorleef.<ref name=":18" /> Hulle is gewoonlik weeskinders wie se ouers vroeg dood is en hulle word deur familielede mishandel. In Harry se geval is hy ’n weeskind wat deur die Dursleys sleg behandel word. In die Gotiese spanningsverhaal is daar dikwels die vroeë dood van die ouer/s, en Harry Potter se ouers is doodgemaak deur Woldemort toe Harry nog ’n baba was. Hier is ook ’n wonderwerkelement omdat Harry op ’n onverklaarbare manier hierdie aanval oorleef het. Die Gotiese verhaal is ryk aan Freudiaanse narratiewe, misterie en speurverhale.<ref name=":21" /> In klasbesprekings kan 'n oorsig van Jung en Freud se teorieë oor die menslike psige en die proses van individuasie en die fantasie as literêre tradisie gegee word, sodat studente die simboliese beelde van argetipes, drome en mitologie in letterkunde kan verstaan.<ref>Cech, J. 1992. Shadows in the classroom: Teaching children's literature from a Jungian perspective. In: G.E. Sadler (red.). ''Teaching children's literature: Issues, pedagogy, resources.'' New York: The Modern Language Association of America. bl.80-88.</ref> Hierdie soort interpretasie van argetipes word ook aangetref in die psigiese reis in Tolkien se fantasiewerke.<ref name=":11" /> In 'n Jungiaanse bespreking van die HP-films kan aangedui word hoe die kollektiewe onderbewuste byvoorbeeld geaktiveer word met die openingstonele, omdat daar betekenisvolle implikasies is as die uil (simbool van wysheid en voorbode) verbyvlieg en op die heining gaan sit.<ref name=":24">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die towenaar se steen''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Woldemort word gesien as Harry se skaduwee, want volgens Jung is die skadu 'n lewende deel van die persoonlikheid en wil daarom saam met hom leef in een of ander gedaante.<ref name=":23" /> Daarvolgens is Woldemort die tasbare moontlikheid dat Harry in die versoeking sal kom om sy magiese kragte aan te wend vir die bose. Argetipiese figure gaan gepaard met mitiese teenslae op 'n psigologiese reis van die onbewuste waar die protagonis gekonfronteer word met die self wat afsonderlik bestaan en nie noodwendig lyk soos die persona wat aan die buitewêreld gewys word nie.<ref name=":23">Weber, R.P. 2002. ''Harry Potter's quest: The hero's journey and the shadow'' [Intyds]. Beskikbaar: www.headlinemuse.com.</ref> Vanuit ’n Jungiaanse perspektief is dit duidelik dat lesers, deur middel van die HP-boekreeks in aanraking gebring word met hul eie argetipes en dat die stories iets diep in elke leser aanraak<ref>McCarson, B. 2000. ''What makes Harry Potter so popular?'' [Intyds]. Beskikbaar: www.suite101.com.</ref> – iets wat deel is van die reeks se ongelooflike sukses. Om die Gotiese konvensies in die HP-boekreeks te ïnterpreteer word die reeks Freudiaans gelees en geïnterpreteer deur sommige letterkundiges.<ref>Noel-Smith, K. 2001. Harry Potter's oedipal issues. ''Psychoanalytic Studies,'' 3(2), Oktober:199-207.</ref> Fantasie is onrealistiese representasies van die werklike wêreld, waar dit veilig vir die leser is om sy eie verbeelding te ontgin en moontlike angs, vrees en jaloesie te verwerk.<ref name=":25">Bettelheim, B. 1976. ''The uses of enchantment. The meaning and importance of fairy tales.'' Londen: Penguin.</ref> Ook kan die verhouding tussen Harry en sy ma en pa geïnterpreteer word in terme van die Oedipuskompleks.<ref name=":25" /> Die vreemde ooreenkoms tussen Woldemort en Harry (hulle towerstawwe is van dieselfde feniksveer gemaak) sowel as ook tussen Harry en Erik Dhoewels (die jong Woldemort wat soos Harry lyk) is meer as net toevallig en almal is volgens die Freudiaanse dele van Harry se ego.<ref name=":25" /> Kenmerkend van die Gotiese verhaal is die feit dat daar altyd ’n dubbelganger is. Daar kan dus gesê word dat Harry en die donker towenaar dubbelgangers is. Gesien in die lig van die Freudiaanse en Jungiaanse interpretasies, tesame met die groeiende emosionele afstand tussen Harry en sy vader wat in die vyfde boek aangetref word,<ref name=":20" /> kan die leser voorlopig wonder of die intrige nie nog meer kompleks sal word en Harry dalk uiteindelik agterkom dat Woldemort eintlik sy werklike biologiese vader is nie …<ref name=":5" /> == Slotopmerkings == In die Afrikaanse letterkunde sal daar toenemend karakters en gebeure wees wat die gemeenskap se morele waardes en algemene lewensvraagstukke uitbeeld, weerspieël en konfronteer. Die mate waarin die jong leerders van Afrikaans kan deelneem aan 'n proses van waarde-ontwikkeling, kan beïnvloed word deur die voorgeskrewe letterkundige werke waarmee hulle in aanraking kom, sowel as die wyse waarop die opvoeder die leerders daaraan blootstel en die gesprekke daaroor fasiliteer. Die slotsom van hierdie artikel is dat dit een van die funksies van jeugliteratuur is om kinders te help om gapings tussen hul eie innerlike ervarings van vrese, angs en jaloesie te oorbrug deur die transformasie en veruiterliking wat fantasiewerke bied. Die waarheid in fantasie is die waarheid van die leser se verbeelding, nie dié van normale kousaliteit nie, daarom bied fantasieverhale aan die leser 'n raamwerk waarmee hy sy eie verbeelding kan evalueer.<ref name=":25" /> Menige ouers en opvoeders wat vrees dat hul kinders deur die HP-boekreeks geïndoktrineer kan word om in die okkulte en towery te glo, is dalk self nie as kinders aan die bevrydende werking van fantasie vir hul innerlike konflikte in die grootwordproses blootgestel nie en verabsoluteer tog wel moontlik (onbewustelik) die rasionele en tegnologiese oplossings wat die hedendaagse werklikheid bied. Die vloeibare ruimtes van inkopiesentra, stasies, lughawens, snelweë en die Internet waarbinne tieners beweeg is ''"disorienting, disrupting a fixed sense of place, and this spills over into teens' intererior worlds"''.<ref name="bean" /> Hierdie ''"nonspaces"'' kan maklik daartoe lei dat tieners gevoelens van disoriëntasie en 'n gebrek aan samehang ervaar, wat afwykende gedrag kan veroorsaak. Die intertekstualiteit en literêre genres waarbinne die HP-boekreeks gelees kan word, kan vir (veral) stedelike tieners navigasie bied tydens hulle oorgelewerdheid aan massamedia en 'n kapitalistiese verbruikersmentaliteit. Deur middel van leterkunde kan opvoeders dus die proses van volwassewording, waarbinne jeugdiges dit nodig het om hulle identiteit sinvol te konstrueer, fasiliteer. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Harry Potter]] 3axuso43zd7td3lb6i6jxvobkt0z5a2 0 114353 2915918 2861034 2026-07-06T10:26:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915918 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Caroline 2.jpg|duimnael|Bladsy uit die ''Vita Sancti Martini'' deur Sulpicius Severus]] 'n '''Hagiografie''' ([[Grieks]] ἁγιογραφία ''hagiographia'', afgelei van ἅγιος, ''(h)agios'' "heilig" en γράφειν, ''graphein'' "skryf") is 'n biografie van 'n [[heilige]] of [[Ekklesiologie|kerkleier]]. Die term "hagiografie" kan ook gebruik word om na die biografie van 'n hoogs ontwikkelde geestelike wese in enige van die wêreld se geestelike tradisies te verwys. Christelike hagiografieë fokus op die lewe, en in die besonder die wonderwerke, van mans en vroue wat deur die [[Rooms-Katolieke Kerk]], [[Anglikaanse Gemeenskap]], [[Oosters-Ortodokse Kerk]], [[Oosters-Ortodokse Kerk]] en Kerk van die Ooste gekanoniseer is. Ander godsdienste soos [[Boeddhisme]],<ref>Jonathan Augustine (2012), Buddhist Hagiography in Early Japan, Routledge, {{ISBN|978-0-415-64629-1}}</ref> [[Hindoeïsme]],<ref>David Lorenzen (2006), Who Invented Hinduism?, Yoda Press, {{ISBN|978-8190227261}}, pp 120-121</ref> [[Islam]], [[Sikhisme]] en [[Djainisme]] skep en onderhou ook hagiografiese tekste (soos die Sikh Janamsakhis) rakende heiliges, ghoeroes en ander individue wat glo heilige krag ontvang het. Hagiografiese werke, veral dié uit die [[Middeleeue]], kan 'n verslag van die institusionele en plaaslike geskiedenis, sowel as getuienis van populêre [[Kultus (godsdienstige praktyk)|kultusse]], gebruike en [[tradisie]]s insluit.<ref>Davies, S. (2008).</ref> Wanneer daar egter na moderne, niekerklike werke verwys word, is die term "hagiografie" dikwels 'n [[Pejoratief|pejoratiewe]] verwysing na [[Biografie|biografieë]] en historiese werke waarvan die outeurs vermoedelik naïef oor of eerbiedig teenoor hulle onderwerp is. == Ontwikkeling == Hagiografie was 'n belangrike [[Letterkunde|literêre]] [[genre]] in die [[vroeë Christelike kerk]] en het geskiedkundige inligting tesame met die meer inspirerende stories en [[legende]]s bevat. 'n Hagiografiese vertelling van 'n individuele heilige kan óf 'n ''vita'' of biografie óf 'n beskrywing van die heilige se dade en/of wonderwerke óf 'n vertelling van die heilige se martelaarskap ('n ''passio'') – of 'n kombinasie hiervan – wees. Die genre van die lewens van die heiliges het oorspronklik in die [[Romeinse Ryk]] tot stand gekom toe legendes oor [[Christene|Christen]][[martelaar]]s aangeteken is. Die datums van hulle sterftes het die basis van [[Martelaarsgeskiedenis|martelaarsverhale]] gevorm. In die vierde eeu was daar drie hoofsoorte katalogusse van heiliges se lewens: * jaarlikse kalenderkatalogus or ''menaion'' (in [[Grieks]] beteken <span lang="grc">μηναῖον</span>, ''menaion'' "maandeliks", letterlik "maan-"), biografieë van die heiliges wat tydens eredienste voorgelees is; * ''synaxarion'' ("iets wat versamel"; Grieks <span lang="grc">συναξάριον</span> , van <span lang="grc">σύναξις</span>, ''synaxis'' i.e. "versameling", "samestelling"), of 'n kort weergawe van die lewens van die heiliges volgens datums georden * ''paterikon'' ("dié van die Vaders"; Grieks <span lang="grc">πατερικόν</span>; in Grieks en Latyn beteken ''pater'' "vader") of biografieë van die spesifieke heiliges waarop die samesteller van die katalogus besluit het. In [[Wes-Europa]] was hagiografieë gedurende die [[Middeleeue]] een van die belangrikste bronne vir die studie van die geïnspireerde geskiedenis. Die ''Goue Legende'' van Jacob de Voragine is 'n versameling Middeleeuse hagiografieë met 'n sterk klem op wonderwerke. Lewens is dikwels beskryf om die kultus van plaaslike of nasionale state te bevorder, en veral om pelgrimstogte te ontwikkel om relikwieë te besoek. Die brons Gniezno-deure van die Gniezno-katedraal in Pole is die enigste Romaneske deure in Europa wat die lewe van 'n heilige uitbeeld. Die lewe van sint Adalbert van Praag, wat in die katedraal begrawe is, word in 18 tonele uitgebeeld, waarskynlik gebaseer op 'n verlore versierde kopie van een van sy lewensverhale. Die Bollandistiese Vereniging is steeds betrokke by die studie, akademiese versameling, waardasie en publikasie van materiaal oor die lewens van Christenheiliges. (Sien ''Acta Sanctorum''.) == Middeleeuse Engeland == Baie van die belangrike hagiografiese tekste wat in Middeleeuse Engeland saamgestel is, is in die Anglo-Normandiese dialek geskryf. Met die koms van [[Latyn]]se literatuur na Engeland in die 7de en 8ste eeu het die genre van die lewens van die heiliges in populariteit toegeneem. Wanneer dit met die populêre heldedig, byvoorbeeld ''[[Beowulf]]'', vergelyk word, blyk dit dat daar sekere gemeenskaplike eienskappe bestaan. In ''Beowulf'' veg die titulêre karakter teen Grendel en sy ma terwyl die hagiografiese karakter, byvoorbeeld Athanasius se [[Antonius]] (een van die oorspronklike bronne vir die hagiografiese motief) of die karakter Guthlak, in 'n geestelike sin teen ewe skrikwekkende figure baklei. Albei genres fokus op die held-krygerkarakter, maar met die onderskeid dat die heilige tot 'n geestelike genre behoort. Nabootsing van die lewe van Christus was op daardie tydstip die norm waarteen die heiliges gemeet is, en nabootsing van die lewens van heiliges was die norm waarteen die algemene bevolking hulleself gemeet het. In [[Anglo-Saksiese Engeland|Anglo-Saksiese]] en [[Middeleeue|Middeleeuse]] Engeland het hagiografie by uitstek 'n literêre genre geword vir die onderrig van 'n grootliks ongeletterde gehoor. Hagiografie het as klassieke handboeke vir priesters en teoloë gedien wat hulle van die nodige retoriese hulpmiddels voorsien het om hulle geloof deur die voorbeeld van die heilige se lewe uit te beeld. Uit al die Engelse hagiograwe was daar niemand so produktief of so bewus van die belangrikheid van die genre soos die ab Ælfric van Eynsham nie. Sy werk ''The Lives of the Saints'' (MS Cotton Julius E.7) bestaan uit 'n reeks preke oor die heiliges se lewens wat voorheen deur die Engelse kerk bestudeer is. Die teks bestaan uit twee voorwoorde, een in Latyn en een in [[Oudengels]], en 39 lewens wat op 25 Desember met Christus se geboorte begin, en met drie tekste afsluit waarin geen heiliges se verhale opgeneem is nie. Die teks dek die hele jaar en beskryf die lewens van baie heiliges, Engels sowel as kontinentaal, en daar word ook teruggegaan na van die vroegste heiliges van die vroeë kerk. Daar is twee bekende gevalle in Brittanje waar 'n heilige se lewe in 'n volks[[toneelstuk]] verwerk is, naamlik die [[Kornies]]e werke ''Beunans Meriasek'' en ''Beunans Ke'', oor die lewe van onderskeidelik die heiliges Meriasek en Kea.<ref>Koch, John T. (2006).</ref> Ander voorbeelde van hagiografieë uit Engeland sluit in: * die ''Chronical'' deur Hugh Candidus<ref>Barbara Yorke, Nunneries and the Anglo-Saxon Royal Houses (Continuum, 2003) [https://books.google.com/books?id=6iXw3-r2hvkC&pg=PA22&lpg=PA22&dq=Ealdgyth+of+Stortford&source=bl&ots=bmsT0Lk5XJ&sig=_cWgRRzhgkz4WReyiytcUkqHSfY&hl=en&sa=X&ei=qGDgUvzyFoewiQeP64CYDA&ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&q=Ealdgyth%20of%20Stortford&f=false page 22]</ref> * die Secgan-manuskrip<ref>[http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=stowe_ms_944_f029v Stowe MS 944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180921182304/http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=stowe_ms_944_f029v |date=21 September 2018 }}, British Library</ref><ref>G. Hickes, Dissertatio Epistolaris in Linguarum veterum septentrionalium thesaurus grammatico-criticus et archeologicus (Oxford 1703-05), p. 115.</ref> * die lys van John Leyland<ref>John Leland, The Collectanea of British affairs, Volume 2. [http://translate.google.com.au/translate?hl=en&sl=la&u=https://books.google.com/books%3Fid%3DN989AAAAcAAJ%26pg%3DPA408%26lpg%3DPA408%26dq%3DDomnanuerdh%26source%3Dbl%26ots%3DhHG8iIFtb4%26sig%3Djrz5GF0uGBswmJZ1tKK9h2LO0k8&prev=/search%3Fq%3DDomnanuerdh%26biw%3D1024%26bih%3D596 page 408].</ref><ref>R.M. Liuzza [http://www.oenewsletter.org/newOEN/archive/OEN39_2.pdf Old English News Letter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201162310/http://www.oenewsletter.org/newOEN/archive/OEN39_2.pdf |date= 1 Februarie 2014 }} (Medieval Institute, Western Michigan University, 2006) vol 39 No2. page8.</ref> * moontlik ook die boek ''Life'' deur sint Cadog<ref>Tatlock, J. S. P. (1939) "The Dates of the Arthurian Saints' Legends", Speculum 14.3 (Julie 1939:345-365) p. 345</ref> == Middeleeuse Ierland == [[Lêer:National Library of Ireland MS G10 p24.jpg|duimnael|Kalenderinskrywings vir 1 en 2 Januarie uit die ''Martelaarsverhaal van Oengus''.]] Ierland is befaamd vir sy ryk hagiografiese tradisie, en vir die groot hoeveelheid materiaal wat gedurende die Middeleeue geproduseer is. Ierse hagiograwe het hoofsaaklik in Latyn geskryf terwyl sekere van die latere heiliges se lewens in die hagiograaf se volkstaal [[Ierse taal|Iers]] geskryf is. Van besondere belang is die lewe van [[sint Patrick]], [[Columba|sint Columba (Latyn) / Colm (Iers)]] en sint Brigit/Brigid – Ierland se drie beskermheiliges. Verder het sekere Ierse kalenders wat met die feesdae van [[Heilige|Christenheiliges]] (soms martelaars- of feesverhale genoem) verband hou, verkorte oorsigte van heiliges se lewens bevat wat uit baie verskillende bronne saamgestel is. Belangrike voorbeelde sluit die Martelaarsverhaal van of Tallaght en die Félire Óengusso in. Sulke hagiografiese kalenders was belangrik in die opstel van lyste van Iers gebore heiliges, 'n nabootsing van kontinentale kalenders. == Oosterse Ortodoksie == [[Lêer:Hagiasophia-christ.jpg|duimnael|Voorbeeld van 'n Grieks-Ortodokse visuele hagiografie. Dit is een van die bekendste oorgeblewe Bisantynse mosaïekwerke in [[Aya Sophia]] – Christ Pantocrator met die [[Maria|Maagd Maria]] en Johannes die Doper aan weerskante, 12de eeu.]] In die 10de eeu het daar 'n wending gekom toe die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] monnik Simeon Metaphrastes iets anders van die genre gemaak het deur 'n moraliserende en lofprysende aard daaraan te gee. Sy hagiografieë het die norm vir al die [[Westerse wêreld|Westerse]] en [[Oosterse wêreld|Oosterse]] hagiograwe geword wat relatiewe biografieë en uitbeeldings van ideale heiliges sou skep deur stelselmatig van die ware feite van hulle lewe weg te beweeg. Deur die jare is daar 'n aantal narratiewe intriges en digterlike beelde (dikwels van voor-Christelike oorsprong, soos draakgevegte ens.), Middeleeuse [[gelykenis]]se, kortverhale en [[anekdote]]s in die genre opgeneem. Die genre van die lewens van die heiliges is tesame met die [[skryfkuns]] en ook in [[vertaling]]s uit Grieks deur die Suid-Slawe na [[Kiëf-Roes]] gebring. In die 11de eeu het die Roes begin om die oorspronklike lewensverhale van die eerste Roes-heiliges, byvoorbeeld [[Boris en Gleb]], Theodosius Pechersky, ensovoorts, te versamel. In die 16de eeu het die [[metropolitaan]] Macarius die lys van Roes-heiliges uitgebrei en die samestellingsproses van hulle lewensverhale gemonitor. Al die verhale sou in die sogenaamde ''Welikije Tsjeti-mineji''-katalogus (Великие Четьи-Минеи, of Groot Menaion-leesboek) opgeneem word wat uit 12 [[volume]]s, ooreenkomstig elke maand van die jaar, bestaan. Hulle is in 1684–1705 deur sint Dimitrius van Rostof hersien en uitgebrei. Vandag is die genre van die lewens van die heiliges 'n waardevolle historiese bron en verteenwoordig dit denke oor verskillende sosiale idees, wêreldbeskouings en [[Estetika|estetiese]] [[konsep]]te uit die verlede. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * Heffernan, Thomas J. ''Sacred Biography: Saints and Their Biographers in the Middle Ages.'' Oxford, 1992. * Mariković, Ana and Vedriš, Trpimir eds. ''Identity and alterity in Hagiography and the Cult of Saints'' (Bibliotheca Hagiotheca, Series Colloquia 1). Zagreb: Hagiotheca, 2010. * Vauchez, André, ''La sainteté en Occident aux derniers siècles du Moyen Âge (1198–1431)'' (''BEFAR'', 241). Rome, 1981. [Engl. transl.: ''Sainthood in the Later Middle Ages''. Cambridge, 1987; Ital. transl.: ''La santità nel Medioevo''. Bologna, 1989]. == Skakels == * [[Lêer:Wikisource-logo.svg|skakel=|13x13px]] Herbermann, Charles, ed. (1913). "[[wikisource:Catholic Encyclopedia (1913)/Hagiography|Hagiography]]". ''Catholic Encyclopedia''. * [http://www.fordham.edu/halsall/basis/delehaye-legends.html Hippolyte Delehaye, ''The Legends of the Saints: An Introduction to Hagiography'' (1907)] * [http://elvis.rowan.edu/~kilroy/JEK/indexcal.html James Kiefer's Hagiographies] * [http://www.kbr.be/~socboll/ Societé des Bollandistes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529015644/http://www.kbr.be/~socboll/ |date=29 Mei 2011 }} * [http://www.hagiographysociety.org/ Hagiography Society] {{CommonsKategorie-inlyn|Hagiography|Hagiografie}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Hagiography}} {{Normdata}} [[Kategorie:Christendom]] [[Kategorie:Letterkundige genres]] 7fhd8zhae1tgowm7zwmla31u25ctnm3 0 116423 2915749 2909204 2026-07-05T13:06:01Z Jcb 223 2915749 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Gideon Roos | Beeld = Dr Gideon Roos.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Dr. Gideon Roos, omstreeks 1960. | Geboortenaam = Gideon Daniel Roos | Alias = | Geboortedatum = [[28 Oktober]] [[1909]] | Geboorteplek = [[Worcester]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | Sterftedatum = [[9 Maart]] [[1999]] | Sterfteplek = [[Johannesburg]] | Ouers = | Lewensmaat = [[Esther Mentz]] | Kinders = 2 seuns, 1 dogter | Skool = [[Paul Roos Gimnasium]] | Universiteit = [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]]<br /> [[Universiteit van Oxford|Oxford]]<br /> [[Universiteit van Leiden|Leiden]] | Beroep = Direkteur-generaal van die SAUK, hoofbestuurder van Samro en Dalro | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = [[Donker Spore]]<br />[[Pinkie se Erfenis]]<br />[[Boemerang 11:15]] | Webwerf = | imdb = 4618406 | Toekennings = }} Dr. '''Gideon Daniel Roos''' ([[Worcester]], [[28 Oktober]] [[1909]] – [[Johannesburg]], [[9 Maart]] [[1999]])<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Sy grafsteen op Stellenbosch]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> was ’n akteur, omroeper, direkteur-generaal van die [[SAUK]] en stigter (in 1962), voorsitter en besturende direkteur van die Suid-Afrikaanse Musiekregteorganisasie ([[SAMRO]]) en [[DALRO|Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie]] (Dalro, gestig in 1968 of '69).<ref name="roberts">{{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk.</ref><ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/dr-gideon-roos-former-director-general-sabc-and-founder-member-samro-south-african-music SAHistoryOnline.org.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> So het hy die grondslag vir die beskerming van outeursregte in Suid-Afrika gelê.<ref name="152-11mrt99">{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/11/3/8.html Oudhoof van SAUK en Samro-stigter Roos sterf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 11 Maart 1999. URL besoek op 8 November 2016.</ref> In die Afrikaanse kunsteater veral het Gideon Roos hom onderskei, in die begin van die dertigerjare in Kaapstad en in die veertigerjare in Johannesburg, as toneelspeler en vertaler. Hy en sy eggenote, [[Esther Mentz]], het ook opgetree in die eerste Afrikaanse klankrolprente wat in die veertigerjare gemaak is.<ref name="swart">{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Roos word saam met mense soos proff. [[C.M. van den Heever]] en [[T.J. Haarhoff]] uitgesonder as Afrikaners wat weens die politieke verskille onder lede van dié groep nie op kulturele terrein ten volle aanvaar is nie,<ref>{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> al was hy "toneelmens en radioman by uitnemendheid".<ref name="swart" /> == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Universiteit van Stellenbosch se rugbyspanne, 1928.jpg|duimnael|links|320px|Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se rugbyspanne, 1928. Gideon Roos sit links voor.]] Gideon Roos was ’n seun van die [[Springbokkaptein]] [[Paul Roos]], na wie die Hoër Jongenskool op [[Stellenbosch]] die [[Paul Roos Gimnasium]] genoem is. Met dié skool se 125-jarige viering, wat Roos in Februarie 1991 bygewoon het, was hy op 82-jarige leeftyd die skool se naasoudste oudleerder. Sy suster, mev. B. Liebenberg het ook die geleentheid bygewoon.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/02/27/3/17.html Paul Roos-Gimnasium vier 125ste jaar], ''[[Die Burger]]'', 27 Februarie 1991. URL besoek op 8 NOvember 2016.</ref> Gideon Daniël Roos se name kom van sy oupa aan vaderskant, G.D. (Gielie) Roos (1852–1933).<ref>{{en}}[https://www.geni.com/people/Gideon-Roos/6000000020892276883 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 5 November 2016.</ref> Sy tante Sara Christina (Sarie) Pienaar-Roos was getroud met ds. [[Schalk Pienaar (predikant)|Schalk Pienaar]], die eerste predikant van die [[NG gemeente Merweville]] wat in 1918 daar in die amp oorlede is weens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep]]. 'n Seun van ds. en mev. Pienaar en dus 'n neef van Gideon Roos, ook [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk]], was 'n koerantredakteur.<ref>{{af}}Cillié, P.J. in Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Roos het sy skoolopleiding ontvang aan die Stellenbosse Hoër Jongenskool, waar sy vader in April 1910 as hoof aangestel is (nadat hy oorgekom het van die Hoër Jongenskool op [[Worcester]]) en waaraan hy 30 jaar lank verbonde sou wees.<ref>{{af}}Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Sy eerste twee grade, B.A. en LL.B., het Gideon Roos aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] voltooi. In 1933 is hy as advokaat tot die Kaapse hooggeregshof toegelaat, maar reeds in 1934 gaan hy met 'n [[Rhodes-beurs]] na die [[Universiteit van Oxford]], waar hy in 1936 die graad B.Litt. in volkereg behaal en die universiteit rugbykleure aan hom toegeken het (die "Oxford Rugby Blue").<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref><ref name="roberts" /> Dr. Roos het sy liefde vir letterkunde en die klassieke tale van sy pa gekry (behalwe 'n deeglike kennis van Grieks kon hy ook vlot Duits en Frans praat), maar in Suid-Afrika het hy, anders as sy legendariese vader, nooit groot opslae in rugby gemaak nie, want dit was vir hom "baie inhiberend om in die skadu van so 'n rugbyreus te speel". Tog het hy deurgedruk met skole- en universiteitsrugby tot hy 19 was. Aan Oxford het hy die universiteit se hoogste sporttoekenning in rugby kry, want daar was hy "net een van duisende studente en nie een van Paul Roos se seuns nie. Toe het ek laat waai op die rugbyveld."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref> Van Oxford is hy na die [[Universiteit van Leiden]] vir die graad D.Phil. in internasionale reg. Terwyl aan hy in Nederland studeer het, het hy 'n telegram van die pas gestigte SAUK ontvang waarin hy gevra is om die Afrikaanse uitsaaidiens te begin. Dit was die einde van sy regsloopbaan. Nadat hy sy doktorandus-eksamen afgelê het, keer hy terug in sy vaderland en sluit in Januarie 1937 aan by die uitsaaikorporasie.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref><ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref> == Loopbaan by die SAUK == [[Lêer:Die optog van waens verby die Park Gate Mansions in Johannesburg tydens die gedenktrek van 1938 met Gideon Roos wat links op die wa sit.jpg|duimnael|links|270px|Die aantog van ossewaens tydens die simboliese gedenktrek van 1938 op pad deur [[Johannesburg]] se middestad. Dr. Roos sit links op die wa.]] [[Lêer:Madame Runitsch by Gideon Roos en mev en mnr AM van Schoor.jpg|duimnael|regs|300px|Roos (naaslinks) woon 'n opvoering in Johannesburg by saam met madame Runitsch en mev. en mnr. A.M. van Schoor.]] Roos was reeds voor 1934 (nadat hy sy studie aan [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] voltooi en voor hy met die [[Rhodes-beurs]] na Oxford is), aktief as 'n deeltydse, tweetalige omroeper by die Schlesinger Organisation van [[I.W. Schlesinger]] se African Broadcasting Corporation in Kaapstad. In Oktober 1937 het Roos die eerste voltydse Afrikaanse radioprogram in Suid-Afrika georganiseer en wel by die SAUK, wat op [[1 Augustus]] [[1936]] gestig is met René S. Caprara as eerste direkteur-generaal (en dus Roos se voorganger).<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Nadat hy die simboliese ossewatrek van 1938 as baanbreker van buite-uitsendings op hierdie ongekende skaal vergesel het, is hy aangestel as Afrikaanse programorganiseerder in Johannesburg en in 1940 as direkteur van Afrikaanse programme.<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> Ook in 1938 het hy die eerste rugbykommentator geword wat in Afrikaans uitgesaai het en in dieselfde jaar het hy n tweede sportsoort regstreeks uitgesaai, naamlik beroepstoei. Dié sport was destyds besonder gewild vanweë die deelname daaraan van die Gemaskerde Wonder, [[Johannes van der Walt]].<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/12/12/TN/4/1212lappe.html Rugby eerste sport in Afrikaans uitgesaai], ''[[Beeld]]'', 12 Desember 2012.</ref> [[Fanus Rautenbach]] het in Mei 2001 in ''[[Die Burger]]'' geskryf die eerste omroepers by die SAUK, soos Roos en Pieter de Waal, moes aandpakke dra vir uitsending oor die radio, selfs al het hulle bedags uit die ateljee uitgesaai waar geen luisteraar hulle kon sien nie. "Die aandpak het hulle netjies en formeel en korrek gehou."<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/29/11/9.html Nie net die Mafia is gesteld op respek], ''[[Die Burger]]'', 29 Mei 2001.</ref> In 2012 het [[Niekie van den Berg]] dit egter in dieselfde koerant laat klink asof dit Roos se eie keuse was. "Sy redenasie was: As jy oor die radio praat, nooi luisteraars jou in hul huise in en jy moet vanweë jou respek vir die luisteraar waardig geklee wees."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/10/28/B1/3/jkAfrikaanseRadio.html 75 j. se luistergenot]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 28 Oktober 2012.</ref> In Maart 1942 is hy bevorder tot sekretaris van die SAUK en in 1948 tot direkteur-generaal.<ref name="swart" /> Om die SAUK te laat tred hou met buitelandse ontwikkelings in die uitsaaiwese, het Roos sakereise onderneem na die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Kanada]], [[Groot-Brittanje|Brittanje]], die hele [[Europa]] aan die westekant van die [[Ystergordyn]], Noord-Afrika, [[Indië]], [[Indonesië]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]].<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> In 1980 het [[Hans Strydom (verslaggewer)|Hans Strydom]] en Ivor Wilkins in ''The Super-Afrikaners, inside the Afrikaner-Broederbond'' breedvoerig geskryf oor Roos se aanstelling en eindelike bedanking as direkteur-generaal van die SAUK.<ref>{{en}}[http://mg.co.za/article/2013-03-22-00-sabc-soapie-calls-for-reality-check Agent Provocateur: SABC soapie calls for reality check], ''[[Mail & Guardian]]'', 22 Maart 2013]. URL besoek op 7 November 2016.</ref> Nadat die [[Nasionale Party]] in Mei 1948 die bewind by die [[Verenigde Party]] oorgeneem het, het dr. [[D.F. Malan]] ’n kabinet saamgestel van wie net twee lede, [[Eric Louw]] en [[Klasie Havenga]], nie tot die [[Afrikaner-Broederbond]] behoort het nie. Malan, adv. [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], adv. [[E.G. Jansen]], [[Eben Dönges]], [[Ben Schoeman]], [[F.C. Erasmus]], dr. [[Albert Jacobus Stals|A.J. Stals]] en [[Paul Sauer]] was almal lede van dié geheime organisasie wat die NP die oorwinning in die verkiesing help behaal het. Die volgende stap was om Broeders aan die hoof van al die vername staatsinstellings in Suid-Afrika te plaas, waaronder die [[Suid-Afrikaanse Weermag]], die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] (indertyd die enkele grootste werkgewer in die land) en die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK), die land se grootste mediaorganisasie. In eersgenoemde twee gevalle het die NP betreklik gou met behulp van die Broederbond volslae beheer oorgeneem, maar met die SAUK het dit aansienlik langer geduur. Die eerste stap van die NP-regering om beheer oor die SAUK te verkry was om dr. [[Samuel Henri Pellissier|S.H. Pellissier]], die vader van die [[Volkspele]]beweging en ’n jare lange lid van die Broederbond, as voorsitter van die SAUK-raad aan te stel, maar die voorsitterskap het nie veel gewig gedra nie. Ook was dr. Pellissier reeds 60 jaar oud met die NP se bewindsoorname en het hy nie genoeg dryfkrag gehad nie, volgens die Broederbond. Die eintlike mag in die uitsaaikorporasie het berus by die direkteur-generaal, maar destyds was daar geen Broeder wat enigsins op meriete aangestel kon word nie; daarom het hulle Roos gekies omdat hy, hoewel nie lid van die organisasie nie, na hul mening die mees geskikte kandidaat was, iemand wat hul saak goedgesind wou wees. Roos, ’n opgeleide advokaat, het sy lewe gewy aan die uitsaaiwese. Wat veral by die Broederbond in sy guns getel het, was dat hy gehelp het om die simboliese ossewatrek van 1938 oor die radio so gewild te maak dat dit ’n emosionele volksbeweging geword het wat Afrikaners herenig het, iets wat ’n groot bydrae gelewer het tot die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|NP-oorwinning in 1948]]. Roos was veronderstel om net tot by die eerste stilhouplek buite Kaapstad saam te trek; daarna sou die res van die lang tog Pretoria toe so te sê ongesiens verbygegaan het, as Roos se uitsendings nie so uitstekend was nie. Hulle het die hart en verstand van Afrikaners sodanig aangegryp dat hy gevra is om saam te trek tot in Pretoria. Onwetend het hy met sy uitsendings presies dit bereik wat die Broederbond gehoop het die trek sou regkry. Toe die Broederbond-beheerde kabinet in 1949 ’n nuwe direkteur-generaal vir die SAUK moes aanstel, het hulle Roos gekies, maar hom verkeerd opgesom. Hy het onwrikbaar op regverdige beriggewing en kommentaar aangedring sonder om een party bo die ander te bevoordeel en geweier dat die SAUK as ’n spreekbuis vir NP-propaganda gebruik word. Eers het die kabinet gedink dis Pellissier se skuld dat die uitsaaier onpartydig was; daarom het hulle hom in 1959 met ’n vooraanstaande Broeder, dr. [[Piet Meyer]], vervang. Maar steeds het die SAUK nie oornag ’n regeringspreekbuis geword nie, want Meyer het nie die mag gehad om sy wil af te dwing nie en Roos het bly vasskop teen partydige uitsendings. Gevolglik het die Broederbond ’n tweeledige benadering gevolg: Meyer moes meer mag kry en Roos moes uitgewerk word. Teen April 1961 het Roos se posisie ondraaglik geword en het hy bedank. Soos in die geval van Marshall Clark by die SA Spoorweë het hy ’n goue handdruk gekry, maar anders as met genl. Evered Poole se verwydering as hoof van die weermag, was Roos se bedanking nie ’n verrassing nie. ''[[The Star]]'' het byvoorbeeld destyds geskryf: "Sy uitvoerende take as direkteur-generaal is een-een weggekalwe tot daar vir hom amper niks oor was om te doen nie." Maar nes in Poole se geval, is aangekondig dat Roos se pos weggeval het. So het Meyer hoof van die uitsaaiwese in Suid-Afrika geword. ''The Star'' het in sy kommentaar geskryf: "In sy 24 jaar in die uitsaaiwese was mnr. Roos deurgaans ’n kampvegter vir onpartydigheid in die uitvoering van die SAUK se taak en die handhawing van demokratiese beginsels in die uitsaaiwese. Hy het altyd kragtig gestry teen enige poging om die SAUK in ’n propagandamasjien van die regering te omskep." Die ''[[Sunday Times]]'' het op 16 April 1961 geskryf: "Die regering en die Broederbond het hul vier jaar lange stryd gewen om van mnr. Gideon Roos ontslae te raak. By sy vertrek is die laaste hindernis verwyder wat gekeer het dat die uitsaaiwese in Suid-Afrika heeltemal in politieke hande beland." Dié koerant het berig dat Roos hulle ’n tydjie vantevore vertel het: "Die SAUK lewer ’n diens aan die publiek en dien dus die publiek, nie die regering nie." == Uitgewerk by die SAUK == [[Lêer:Gideon Roos.jpg|duimnael|regs|200px|Dr. Gideon Roos, toe hy direkteur-generaal van die [[SAUK]] was.]] Met Meyer se aanstelling in 1959 as raadsvoorsitter, is ’n nuwe pos, uitvoerende voorsitter, geskep. So kon Meyer nie net die korporasie se beleidsrigting bepaal nie; hy het ook oorheersende administratiewe en uitvoerende mag gehad. Hy het die teuels styf vasgehou, veral met betrekking tot sake van politieke belang. Roos en Meyer se mening oor die uitsaaiwese het lynreg verskil. Iemand moes kopgee en, soos destyds gewoonlik die geval was, sou dit nie die Broederbonder wees nie. In 1961 het [[Jannie Kruger]] as redakteur van ''[[Die Transvaler]]'' bedank om die SAUK se kulturele raadgewer te word, ’n pos wat Meyer, Broederbond-voorsitter van 1960 tot '72, geskep het vir ’n vername mede-Broeder. Sommige lede van die publiek en parlement het hewig beswaargemaak teen Kruger se reeks praatjies, ''Die Suid-Afrikaanse Toneel'', wat hulle gemeen het tekenend was van politieke partydigheid in die SAUK. Aan dié praatjies kon Roos niks doen nie omdat dit, volgens hom, "op hoër vlak" goedgekeur is. Meyer se volgende stap om Roos se mag in te perk, was om direkteurs met bepaalde take aan te stel. Roos was wel een van hulle, maar beheer oor die uitsaaiwese – wat tot dusver in sy hande was – is verdeel tussen vyf mense, van wie drie Broeders was: dié in beheer van administrasie, finansies en programme. Al waarmee Roos oorgebly het, was [[Springbokradio]] en die Afrikadiens, wat bitter min beleidsrigting of administrasie behels het. Die meeste personeellede was ontsteld omdat hulle gemeen het Roos se invloed is ingekort en dat hy verneder is. Hy het ’n reputasie opgebou vir nougesette regverdigheid en as iemand wat harmonie tussen Afrikaans- en Engelssprekende personeel geskep het. Op ’n afskeidsparty in die SAUK-gebou in Johannesburg op [[1 Junie]] [[1961]] het Roos aan sy personeel gesê: "Ek sou graag die res van my werklewe in diens van die radio in Suid-Afrika wou deurgebring het, maar ’n mens kan nie altyd doen wat jy wil nie." Aan ''[[The Star]]'' het hy gesê: "Dis nie maklik om jou wortels uit te trek en weg te breek van ’n beroep wat ek so liefhet soos die radiowese het nie. Ek het gehoop ek sou die voorreg gehad het om my land en my volk in die radiowese te dien tot die dag dat ek aftree." En 33 jaar later, in 'n onderhoud met ''[[Beeld]]'', het hy, terwyl hy verkies het om nie oor sy bedanking te praat nie, gesê dit was "uit beginsel" en bygevoeg: "Sê maar ons het verskil oor die rol en wese van 'n openbare uitsaaidiens in 'n veelrassige en veeltalige Suid-Afrika."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref> Met Roos se uittrede is die Broederbond stewig in beheer geplaas van ’n magtige propagandamasjien. In 1962 het hy voorsitter en hoofbestuurder van Samro geword,<ref name="roberts" /> 'n organisasie wat deur sy toedoen tot stand gekom het en waarvan hy meer as 30 jaar lank voorsitter was, tot kort voor sy dood.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/08/23/4/4.html Afrikaanse kerkliederskat geboekstaaf]. ''[[Die Burger]]'', 23 Augustus 1994.</ref> Met die viering van Samro se 30-jarige bestaan op [[29 November]] [[1992]] was sy jaarlikse omset aan tantième meer as R46&nbsp;miljoen, verreweg die hoogste van enige soortgelyke organisasie in Afrika.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/10/17/4/9.html Samro reg vir groot galakonsert], ''[[Die Burger]]'', 17 Oktober 1992.</ref> Later het hy ook die Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie (Dalro) gestig en dieselfde betrekking daar beklee. == Belangstelling in musiek, toneel en sake == [[Lêer:Esther Mentz en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in Carmen in 1946, die eerste keer dat 'n opera in Afrikaans in Johannesburg opgevoer is.jpg|duimnael|links|300px|[[Esther Mentz]], dr. Roos se eggenote, en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in ''Carmen'' in 1946, die eerste keer dat 'n opera in [[Afrikaans]] in [[Johannesburg]] opgevoer is. Roos het die opera vertaal en dis op [[23 Maart|23]] en [[27 Maart]] opgevoer. Die dirigent was John Connel.<ref>{{af}}Stead, Rinie in ''Lantern'', Desember 1963.</ref>]] Roos was 'n begeesterde ondersteuner van musiek en het heel eiesoortige bydraes tot die toonkuns in Suid-Afrika gelewer. Hy het byvoorbeeld 15 operas en nege operettes in Afrikaans verwerk en was jare lank lid van [[Truk]] se bestuurskomitee vir musiek; van 1979 af as voorsitter. Hy was ook voorsitter van die Johannesburgse Musiekvereniging. Onder sy bestuur het Samro deur die toekenning van pryse en beurse en die publikasie van oorspronklike Suid-Afrikaanse musiek en 'n boek of twee, een van die voorste beskermhere van die plaaslike toonkuns geword. Samro het ook hulp verleen met die vervaardiging van 'n aantal grammofoonplate.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref> Roos en Pieter de Waal het 'n groot rol gespeel in die uitbouing van die B-program (later die Afrikaanse program genoem) van die SAUK wat bygedra het tot die bevordering van Afrikaans landwyd. Dit het nuwe geleenthede geskep vir skrywers van Afrikaanse dramas en vervolgverhale en vir kunstenaars om dit oor die radio aan te bied.<ref>{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Van die organisasies waartoe hy behoort het, was die Association Littéraire et Artistique Internationale (Alai, wat in 1878 gestig is en vandag nog wetshervorming voorstel met betrekking tot wêreldwye kopiereg), die Internationalen Gesellschaft für Urheberrecht (Intergu, die Internasionale Vereniging vir Kopiereg, gestig in 1954),<ref>{{de}}[http://www.intergu.de/ Intergu se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> die Confédération Internationale des Sociétés d'Auteurs et Compositeurs (Cisac, wat in 1926 in [[Frankryk]] as nieregeringsorganisasie sonder winsoogmerk gestig is om die regte van skeppers wêreld te beskerm),<ref>{{en}}[http://www.cisac.org/ Cisac se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> en die South African Association for the Protection of Industrial Property. Op sake- en kultuurgebied was hy direkteur van die Commercial Union Assurance Company of SA, van die Grootvlei Propriety Mines Ltd., en van die Johannesburgse Burgerteater-vereniging, uitvoerende trustee van die Suid-Afrika-Stigting, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Internasionale Betrekkinge (Witwatersrandse tak), van die Suid-Afrikaanse Genootskap van Internasionale Reg, en lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]],<ref name="roberts" /> en [[Truk]] se raad. Hy het ook in uitvoerende hoedanigheid gedien in die Nasionale Opera-assosiasie van SA en was sedert 1973 voorsitter van die beoordelaarspaneel van die [[Nederburg]]-operaprys.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref> == Eerbewyse == Roos, wat vier keer vereer is vir sy bydrae tot die kultuurlewe in Suid-Afrika, het die erenaam mnr. Musiek gekry omdat hy gesorg het vir outeursregbeskerming vir Suid-Afrikaanse komponiste, liedjieskrywers en dramaturge.<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref> Op [[Unisa]] se lentegradeplegtigheid op [[29 September]] [[1989]] het dr. Roos die eredoktorsgraad Musicologiae (Musiekkunde) van [[Unisa]] ontvang.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref> Drie jaar later, in April 1991, het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] Roos met 'n besondere erepenning vir die bevordering van die uitsaaiwese en uitvoerende kunste vereer.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/04/25/3/8.html Akademiepryse vir 14; Bosch postuum vereer], ''[[Die Burger]]'', 25 April 1992. URL besoek op 8 November 2016.</ref> In 1994 het die [[Universiteit van die Witwatersrand]] 'n eredoktorsgraad in die regte aan hom toegeken vir sy "uitmuntende bydrae tot die intellektuele lewe van Suid-Afrika". Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] het sy prestigeprys vir die bevordering van die skeppende kunste aan hom toegeken.<ref name="152-11mrt99" /> == In sy eie woorde == Laetitia Pople het in 1994 'n onderhoud met dr. Roos vir ''[[Beeld]]'' gevoer nadat hy kort tevore sy tweede eredoktorsgraad ontvang het. Sy het hom indertyd as "nog fier en regop" beskryf. In dié onderhoud het hy onder meer gesê:<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref> * '''Oor kopiereg''': "In die Tien Gebooie staan jy mag nie jou naaste se materiële besittings steel nie, maar 'n mens vergeet maklik van die 'of iets' (geesteskeppings soos musiek, drama en poësie) in daardie gebod. Ons maak 'n magdom wette om ons materiële besittings te beskerm, maar geen wette om ons geesteskeppings te beskerm nie. Die uitvoerende kunstenaar maak geld, maar die skeppende kunstenaar is kwesbaar." * '''Oor die ontstaan van Dalro''': "Ons (Samro en Dalro) kan nee sê namens komponiste, dramaturge en skrywers en ons kan betaling vir die skeppende kunstenaar eis. Breytie Breytenbach het eendag radeloos kom aanklop en gesê hy kan nie nee sê vir kerkvereningings nie. Daarom het ons Dalro gestig." * '''Oor die beskerming van outeursreg''': "As iemand in die vroeë dae 'n gedig op 'n tablet geskryf het en iemand het die tablet gekoop, was die gedig syne. Dié voor-Renaissance kunstenaar was heel tevrede om anoniem te bly en te skep tot eer van God. Die Renaissance het egter 'n individualistiese kunstenaar na vore laat tree, iemand wat trots is op sy werk en erkenning en vergoeding eis. Die ontdekking van die boekdrukkuns in 1485 het tot grootskeepse, ongeoorloofde nadrukkery gelei. Martin Luther was een van die eerste skrywers wat sy stem dik gemaak het oor die reg en beskerming van die skrywer. Daarna het koninklike bevoorregting gegeld net sekere drukkers kon boeke herdruk en dit het natuurlik ook gelei tot sensuur. Dit is baie ironies. As 'n mens na die geskiedenis kyk, is dit die gebruiker of leser van 'n teks wat beskerm word en nie die skrywer of skepper daarvan nie." * '''Oor sy eerste loopbaankeuse, die regte''': "Ek het nie geweet wát ek wil doen nie en het my toe maar vir die klassieke tale Grieks en Latyn laat inskryf en drie jaar later vir 'n graad in die regte aan die Universiteit van Stellenbosch. Ek is net ná universiteit tot die Balie toegelaat met 'n salaris van R6 per maand en moes van nege tot vyf op kantoor sit. Dit was die jaar van die [[Groot Depressie]], mense het nie geld gehad vir hofgedinge nie. Ek het 'n maand gehou en toe gevra om van die rol geskrap te word." * '''Oor sy ontmoeting met sy lewensmaat''': "Ek het 'n gróót slag geslaan met daardie eisteddfod (in 1931, toe hy 22 was). Benewens my vrou het ek ook 'n goue medalje vir sang ontvang en is ek ook werk as 'n omroeper aangebied!" * '''Oor sy besonder lang loopbaan''': "My stokperdjie is nou my werk. Ek het jare gelede gholf gespeel, maar nie veel erg daaraan gehad nie. Om vandag by te bly, is 'n heeltydse werk. Die rekenaar het die beskerming van outeursreg ingrypend verander. Ek moet baie lees om by te bly. Het jy geweet 'n mens kan deesdae tot 750 uur se musiek op 'n [[mikroskyfie]] stoor? Die implikasies vir outeursreg is verreikend!" == Gesinslewe == [[Lêer:Grafsteen van dr Gideon Roos en Esther Mentz in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op Stellenbosch.JPG|duimnael|270px|regs|Dr. Roos en sy vrou, [[Esther Mentz]], se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op [[Stellenbosch]].]] Roos is op [[8 Januarie]] [[1938]] met [[Esther Mentz]] (1911–1986),<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Hul grafsteen soos te sien op die webtuiste van die GGSA]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> aktrise en operasangeres, getroud. Uit dié huwelik is twee seuns en 'n dogter gebore. Hulle het jare lank by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, [[Johannesburg]], gewoon. Sy belangstellings was volkereg, internasionale sake, gholf en tuinmaak. Die klubs waartoe hy behoort het, was onder meer die Rand-klub, Pretoria-klub, Staatsdiensklub (Kaapstad) en die Constantiaklub (Pretoria).<ref>{{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> Hy is op [[9 Maart]] [[1999]] in die ouderdom van 89 jaar, drie maande en nege dae aan 'n hartaanval dood nadat hy in die Randse Klub in Johannesburg inmekaargesak het pas nadat hy 'n praatjie oor radiokommunikasie gelewer het.<ref name="152-11mrt99" /> == Filmografie == * [[Springbok (rolprent)|Springbok]], 1976 as Charles * [[Boemerang 11:15]], 1972 as Johan van Buuren * [[Sien jou môre]], 1970 as mnr. Bell * [[Lied in My Hart]], 1970 as Weber * ''[[The Cape Town Affair]]'', 1967 as hoof van veiligheidstak (nie erken nie) * [[Pinkie se Erfenis]], 1946 as dr. Hendrik Steenkamp * [[Donker Spore]], 1944 as Koos Kok == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]. * {{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers. * {{af}} Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie. Deel IV''. Kaapstad: Oxford University Press. * {{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * {{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk. * {{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery. * {{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]]. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [https://www.google.co.za/maps/@-26.1612073,28.0376519,3a,38.4y,131.55h,96.22t/data=!3m6!1e1!3m4!1sO6NlPH87ArGGzgHMwqrIJw!2e0!7i13312!8i6656 In hierdie huis by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, Johannesburg, het die Roos-egpaar jare lank gewoon]. URL besoek op 6 November 2016. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roos, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse omroepers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] jwnxp0rp5y524du9lrc5krv1b2f0w19 0 116641 2915740 2909190 2026-07-05T12:34:16Z Jcb 223 2915740 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Josephusbust.jpg|duimnael|Romeinse borsbeeld, waarskynlik die van Josephus.]] '''Flavius Josephus''' (ongeveer 37-100 n.C), ook "Josephus" genoem, was 'n [[Joods]]e geskiedskrywer en [[Romeinse Ryk|Romeinse]] burger wat vier boeke geskryf het oor die Joodse geskiedenis. Sy werke is van groot waarde om die gebeurtenisse in die tydperk van die [[Tweede Tempel]] (en die vernietiging daarvan) te verstaan. == Biografie == Aanvanklik het Flavius Josephus as weermagleier deelgeneem aan die [[Joodse oorlog|Joodse Opstand]] (66-70), waarin [[Jerusalem]] en die Joodse Tempel deur die Romeine vernietig is. Hy is in 'n vroeë stadium van hierdie opstand gevange geneem en het waarskynlik sy oorlewing daaraan te danke. As krygsgevangene het hy na aanleiding van 'n droom voorspel dat die Romeinse bevelvoerder [[Vespasianus]] keiser sou word. Toe dit inderdaad gebeur het, het Vespasianus hom begenadig. Josefus het saam met [[Titus (Keiser)|Titus]] na Rome gegaan na die val van Jerusalem. Daar het hy 'n huis en 'n inkomste ontvang. As 'n vrygelatene van die Flaviaanse keisers is hy toegelaat om die naam Flavius te neem. In Rome het Josephus ''Die Joodse oorlog'' geskryf, 'n werk met die boodskap dat die ondergang van Jerusalem en die Joodse volk die wil van God was (die Romeine was God se instrument) en dat dit beter was om weerstand teen die Romeine te stop. Hy het in Rome gebly en byna 20 jaar later is sy ''Geskiedenis van die Jode'' gepubliseer, waarin hy die geskiedenis van sy mense van die [[Die skepping van Adam|Skepping]] tot sy eie tyd vir [[Grieke|Griekse]] en Romeinse lesers beskryf. Hy het ook 'n outobiografie en 'n polemiese werk, ''Teen Apion'', geskryf waarin hy sekere bewerings teen die Joodse volk weerlê en die Joodse wet verduidelik het.<ref name="goodman">{{harvnb|Goodman|2007|p=8}}: "Josephus was born into the ruling elite of Jerusalem"</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="goldberg">{{Cite web|url=http://www.josephus.org/life.htm|title=The Life of Flavius Josephus|last=Goldberg|first=G. J.|publisher=Josephus.org|access-date=2012-05-18}}</ref><ref name="klausner">{{Cite journal|last=Klausner|first=J.|date=1934|title=Qobetz|journal=Journal of the Jewish Palestinian Exploration Society|language=he|volume=3|pages=261–263}}</ref><ref>Josephus, ''The Jewish War''. Book 3, Chapter 8, par. 7</ref><ref>[[s:The War of the Jews/Book IV|Jewish War&nbsp;IV.622–629]]</ref> == Flavius Josephus en Judaïsme == Vir baie Joodse tydgenote was Flavius Josephus 'n verraaier wat met die Romeine saamgewerk het, maar vir historici is sy werk van onskatbare waarde om 'n gedetailleerde insig te verkry in gebeure in antieke [[Israel]] en die [[Midde-Ooste]] na die [[Ou Testament|Ou-Testamentiese]] tydperk en rondom die begin van die gemeenskaplike era. Hierdie tydperk is in die Joodse geskiedenis uitgelig, deels as gevolg van moderne Sionisme. == Flavius Josephus en die Christendom == Aangesien Josephus skryf oor die tydperk waarbinne die gebeure van die [[Nuwe Testament]] val, is Josephus se werk van groot belang vir die studie van die vroeë [[Christendom]]. Josefus se werk maak dit moontlik om die Nuwe Testament in die konteks van die geskiedenis en gebruike van die Jode gedurende daardie tydperk te plaas. Josefus se werk bevat twee gedeeltes oor [[Jesus van Nasaret]]. Die eerste gedeelte staan bekend as die Testimonium Flavianum, die tweede gedeelte berig oor die moord op Jakobus (die leier van die Joods-Christelike gemeenskap in Jerusalem) waarna verwys word as 'die broer van Jesus, wat Christus genoem word'.<ref name="goodman" /><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth|access-date=29 Februarie 2024|archive-date=18 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118075036/http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="goldberg" /><ref name="klausner" /><ref>Josephus, ''The Jewish War''. Book 3, Chapter 8, par. 7</ref><ref>[[s:The War of the Jews/Book IV|Jewish War&nbsp;IV.622–629]]</ref>{{sfn|Aune|1991|p=140}} == Werke == * "Die Joodse Oorloë" beskryf die oorloë vanaf die tyd van die [[Makkabeërs]] tot die laaste Romeinse oorlog van 70 n.C. * "Die Joodse Geskiedenis" beskryf die geskiedenis van die Joodse volk vanaf die skepping tot die tydperk waarin Josephus geleef het. * "Die lewe van Flavius Josephus" is 'n apologetiese outobiografie wat Josephus se ondersteuning van die Romeinse saak tydens die oorlog waartydens die tweede tempel vernietig is. * "Teen Apion" is 'n kort verduidelikende werk wat die Joodse geloof met die heersende Griekse denke van sy tyd vergelyk. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Jode]] [[Kategorie:Romeinse skrywers]] [[Kategorie:Geskiedkundiges]] [[Kategorie:Mense in die 1ste eeu]] [[Kategorie:Joodse geskiedenis]] [[Kategorie:Geboortes in 37]] [[Kategorie:Sterftes in 100]] 290xo93fjj88wtsjk3dp9yof1y4qh19 0 117668 2915843 2909904 2026-07-05T20:02:09Z Jcb 223 2915843 wikitext text/x-wiki Die '''Jerusalemgangers''' (ook bekend as die '''Enselin<!--korrek gespel-->-party''' of '''-geselskap''') was ’n groep Voortrekkers in [[Transvaal]] wat oor land na [[Jerusalem]] in [[Palestina]] wou trek, veral omdat hulle wou ontsnap aan [[Groot-Brittanje|Britse]] heerskappy in Suider-Afrika. Hulle het in 1837 uit die omgewing van die huidige [[Tarkastad]] na [[Natal]] getrek en ná die Britse anneksasie in 1844 van daar na die [[Vrystaat]] en eindelik [[Transvaal]]. Hulle word soms as ’n eksentrieke, fanatiese en dweepsugtige sekte onder die Boere geteken.<ref name="StdEnc">{{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Dr. [[D.W. Krüger]] het hulle byvoorbeeld beskryf as "seker die eienaardigste verskynsel wat hom voorgedoen het onder die lewe van die Transvalers van die (19de) eeu."<ref>{{af}}[[D.W. Krüger]] in [[N.H. van der Walt]] 1937. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suide-Afrika vir die jaar 1938''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.</ref> Tog is hulle nie deur hul mede-Transvalers as iets eienaardigs beskou nie.<ref name="spoelstra">{{af}} Spoelstra, dr. Bouke. 1963. ''Die Doppers in Suid-Afrika 1760–1899''. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel Bpk.</ref> Nog 'n beskouing is dat hulle uit die geledere gekom het van die Doppers wat "die onbybelse idee gehad het dat hulle weens afstamming die uitverkore volk was". Die Jerusalemgangers het dan glo "gemeen hulle moet voortrek om Jerusalem te gaan herbou".<ref>{{af}} [http://www.gereformeerd.org/af/geskiedenis/13-wie-was-die-doppers Wie was die Doppers op die webtuiste gereformeerd.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105808/http://www.gereformeerd.org/af/geskiedenis/13-wie-was-die-doppers |date= 4 Maart 2016 }}. URL besoek op 16 Desember 2016.</ref> Die groep het uit die samelewing verdwyn ná hul leier, kmdt. [[Johan Enslin|Johan Adam Enslin]] se dood. Al wat nog aan hulle herinner, is die naam Enselsberg in die distrik [[Zeerust]] en die naam [[Nylstroom]]. == Agtergrond == Min is bekend oor die agtergrond en ontstaan van die Jerusalemgangers. Hul opvattings was 'n eienaardige vermenging van godsdiens en politiek. Hulle het Brittanje byvoorbeeld beskou as een van die horings van die dier in die Bybelboek [[Openbaring]]. Hul leier was [[Johan Enslin|Johan Adam Enslin]] (1800–1852), ’n eertydse smous in die [[Kaapkolonie]], wat omstreeks 1846 in die omgewing van [[Winburg]] as "die profeet" bekend was. Van die ander lede van sy trekgeselskap was Jacob Erasmus, Stoffel de Wet, Paul Roos<!-- geen skakel asseblief; hy was nie 'n Springbok nie --> en Jurie Bekker. Die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG]] predikant dr. [[William Robertson]] het reeds in 1836 in die Swartberge tussen die Groot- en Klein-Karoo met die groep mense in aanraking gekom wat oor land na [[Jerusalem]] wou trek. Van die families wat tot dié groep behoort het, byvoorbeeld die De Beers en De Klerks, kan in ’n mate met die [[Slagtersnek-rebellie]] (1815–'16) verbind word, een van die vernaamste aanleidende oorsake van die emigrasie of Groot Trek uit die Kaapkolonie.<ref>{{af}} Swart, M.J., e.a. (red.). 1980. ''Afrikaanse Kultuuralmanak''. Auckland Park: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.</ref> Luidens ’n berig in ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' van [[17 November]] [[1837]] het die Enselin-geselskap omstreeks 1837 getrek uit die latere distrik [[Tarkastad]], waar die [[Slagtersnek-rebellie|Slagtersnek-opstand]] sowat 20 jaar vantevore plaasgevind het. Dié groep het hulle in [[Natal]] gaan vestig waar een van hulle, [[Lourens Erasmus]] van [[Winburg]], hom as Volksraadslid onderskei het wat nie maklik tevrede gestel kon word. Hy was moontlik die vader van Hans en Jacob Erasmus wat in 1849 met ds. [[Andrew Murray]] van die NG Kerk en in 1853 met ds. [[Dirk van der Hoff]] van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]] gebots het. In ds. Murray se geval het twee hewige openbare rusies van 'n ossewa af plaasgevind wat daartoe gelei het dat heelparty van die Jerusalemgangers die groep die rug toegekeer het terwyl ander hom wou stenig omdat hy volgens hulle 'n predikant in diens van die "Antichris" (Engeland) was.<ref name="claasen">{{af}} Claasen, J.P. in Beyers, C.J. (hoofred.). 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel V. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> Omstreeks 1851 het ds. [[J.H. Neethling]] ook kwaai weerstand ervaar teen sy pogings om die trekkers te bedien.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (red.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> == Beweegredes == Volgens die Jerusalemganger Zacharias J. de Beer, later 'n bekende [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde]] ouderling van [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]], was daar reeds in die dae van eerw. [[Erasmus Smit]] en ds. [[Daniel Lindley]] "gedurig ergernis wegens de gezangen", een van die oorsake van die stigting van die Gereformeerde Kerk in 1859.<ref>{{af}} [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, prof. dr. J.P.]]: "Oorsig van die geskiedenis van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]]". In: 1960. ''Die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp. Gedenkalbum by geleentheid van die Eeufees 22-24 Januarie 1960''. Burgersdorp: Kerkraad van die Gereformeerde kerk.</ref> Daarom het, volgens De Beer, 'n "groot gedeelte der Emigranten" afsydig teenoor die kerklike lewe gestaan, Nederduits-Gereformeerd sowel as Hervormd. Dr. Bouke Spoelstra meen "hierdie bewering pas nie by die houding van die toonaangewende latere Gereformeerdes teenoor die Kaapse bedieningskommissies nie. Casper Kruger was (trouens) ds. (Andrew) [[Andrew Murray|Murray]] se gids tydens sy ontmoeting met die Marico-party."<ref name="spoelstra" /> Volgens De Beer het die groep in 1844 uit Natal getrek "wegens de annexatie". Hierop grond dr. Spoelstra sy aanname: "Dit het dus niks met 'n Jerusalemtrek te doen nie, maar wel met 'n radikale afkeer van enige Engelse heerskappy." De Beer het aangevoer dat die Jerusalemgangers goed op hoogte was met die verhouding van die Kaapse Kerk tot die Britse owerheid. Jacob Erasmus is uit die Kolonie ingelig dat di. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]] (van die [[NG gemeente Wynberg]])<ref>{{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1929. ''Kerksouvenir van Wynberg, Gemeente-Eeuwfeest 1829–1929''. Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers Beperk</ref> en dr. [[William Robertson]] (indertyd leraar van die [[NG gemeente Swellendam]])<ref>{{af}}Hofmeyr, George (hoofred.), "NG Kerk 350", Lux Verbi.BM, Wellington, 2002.</ref> "in oorleg met die Britse regering" 'n besoek aan Transvaal sou bring. Daarom wou 'n deel van die Voortrekkers, wat die Kaapkolonie juis verlaat het om aan die Britse oorheersing te ontsnap, niks met hulle te doen hê nie. De Beer het selfs beweer die inwoners van [[Lydenburg]] was afsydig "omdat wy tegen de Gezangen waren". So het hy die politieke beswaar sonder meer met die sing van Gesange vereenselwig. Dr. Bouke meen dit "openbaar 'n gees van beswaardheid teen die Kaapse Kerk". Jacob Erasmus was bewus van goewerneur sir [[Harry Smith]] se dreigement om „de Emigranten door het Zwaard des Geestes onder haar gezag" te bring. Predikante soos ds. Murray, ’n lojale Britse onderdaan,<ref>{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> se besoeke het die Jerusalemgangers in die lig van dié dreigement gesien. Daarom het Jacob Erasmus saam met Jan Enslin, Paul Roos, Stoffel de Wet en Mietjie Gous in 1849 opgeruk om hulle teen ds. Murray te verset. Dr. Bouke meen dis verstaanbaar dat hul redenering vir ds. Murray sou klink na sektariese "verdraaiing der Heilige Schrift" en van [[Wilhemus á Brakel]], ’n vername verteenwoordiger van die "Nadere Reformatie" in [[Nederland]]. Hulle het hom geskok met die bewering dat die saligheid nie van eie godsvrug nie, maar van die uitverkiesing afhanklik is – iets wat hulle gemeen gehad het met die Gereformeerdes wat in 1859 van die Hervormde en NG Kerk sou afstig.<ref>{{af}} Spoelstra, dr. B. 1973. ''Beknopte Kerkgeskiedenis vir Katkisasie''. Potchefstroom: Pro Rege.</ref> Omdat hulle hulleself met die uitverkore Israel op reis na Jerusalem vereenselwig het, het hulle die naam "Jerusalemgangers" gekry, maar ds. [[Frans Lion Cachet]] van die NG Kerk was daarvan oortuig die uitstaande motief van dié mense was om 'Engelands overmacht' te ontvlug.<ref>{{nl}} [[Frans Lion Cachet|Lion Cachet, Frans]]. 1882. ''De Worstelstrijd der Transvalers aan het Volk van Nederland verhaald''. Amsterdam: J. Kruyt / [[Paarl]]: J.F. du Toit.</ref> Daarom meen dr. Spoelstra dis "'n ope vraag of die naam 'Jerusalemgangers' aan hulle reg laat geskied. Die feit dat hulle met (ds.) Murray 'n woordestryd aangeknoop het omdat hy vir hulle 'n Engelse gevaar verpersoonlik, toon juis dat hulle nie tot 'n verdere trek na Jerusalem gedwing wou wees nie." Dit was destyds beeldspraak onder Voortrekkers, van wie baie net die [[Statebybel]] as leesstof gehad het, om 'n eie vrye politieke heenkome voor te stel met die land Kanaän of stad Jerusalem. Selfs [[Andries Pretorius]] het op ’n keer gesê: "Soo wy niet eensgezind en voll liefde blijven, sullende wy nim(m)er den aartschen nog Heemelschen Canan of Jerusalem beryken, maar meer als veertig jaren sullen om loopen." <ref name="spoelstra" /> Voorts het hul medeburgers hulle nie as 'n godsdienstige sekte beskou nie, so nie sou J.A. Enslin nie in 1851 die benoeming tot kommandant-generaal ontvang het nie. En hul afkeer van 'n predikant uit die Kaapse staatskerk het ook by ander Voortrekkers voorgekom. Volgens dr. Spoelstra sou 'n sektariese groep ook nie so natuurlik in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] kon oplos nie. == Kenmerke == Ds. [[J.H. Neethling]] wat op sy grootworddorp, [[Prins Albert]], met die Jerusalemgangers te doen moes gekry het en die Voortrekkers in die vroeë jare van Transvaal in Marico besoek het, het hulle beskryf as 'n "fanatiese godsdienstige sekte onder die invloed van 'n profetes" (die weduwee Maria Elizabeth Gou(w)s).<ref name="StdEnc"/>> Die besonderse kenmerk van die Enslin-groep was nie godsdienstig van aard nie, maar hul radikale afkeer van alles wat Engels was, aldus dr. Spoelstra. Enslin het byvoorbeeld na Engeland verwys as die “verdrukker waar wey voor gevlug heb" met verwysing na die Britse anneksasie van Natal en, nadat hulle uit die Tuinkolonie weggetrek het, van die gebied tussen die Oranje- en Vaalrivier in 1848. Dit het hulle laat besluit om na 'n ver weg van Britse invloed te trek.<ref name="StdEnc"/> Hy het hom vereenselwig met die “onderdaanen” van die Volksraad en op godsdienstige gronde gepleit dat reg moet geskied. Van ’n verdere trekplan na Jerusalem het hy nie melding gemaak nie, hoewel hulle gemeen het hulle sou Jerusalem maklik oorland kon bereik met die "Nyl" langs. Die Jerusalemgangers was oortuig die beloofde land kon nie te ver wees nie aangesien hulle Arabiese perde in die besit van inboorlingstamme waargeneem het.<ref name="StdEnc"/> In die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' skryf J.P. Claasen die Jerusalemgangers het wel voorbereidings vir die tog na Jerusalem getref. Mietjie Gouws het byvoorbeeld begin beskuit bak en biltong droog en lede van die groep het rondvertel haar rate sou die trekkers teen siektes en kwale kon beskerm. Hulle het die Nederlandse bemiddelaar tussen die Boerefaksies in Transvaal [[Hendrik Bührmann|H.T. Bührmann]] (1822–1890)<ref>{{af}} De Kock, W.J. (hoofred. tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofred. sedert 1971). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> uitgevra hoe ver Jerusalem van Marico was. Hulle het gemeen die trek sou nie langer as ses weke of twee maande met die ossewa duur as alles goed sou gaan nie. Die Nederlander het hulle probeer duidelik maak dat Jerusalem omtrent sewe of agt maal sover as Kaapstad van Rustenburg af was, dat daar onoorkomelike moeilikhede in die weg was, dat hulle geen Moses het nie en dat Palestina indertyd 'n halfwoestyn en rowersnes was.<ref>{{af}}[[D.W. Krüger|Krüger, dr. D.W.]] in [[N.H. van der Walt|Van der Walt, ds. N.H.]] 1937. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suide-Afrika vir die jaar 1938''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.</ref> Aan hierdie waarskuwings het die Jerusalemhgangers hulle nie gesteur nie. Vir hulle was Palestina die land van die druiwetros van die Bybelse Josua en Kaleb, en Bybelse uitdrukkings soos "melk en honig" en "balsem Gileads" het hierdie wanindruk selfs verder versterk. Baie van hulle wou aanvanklik glad nie glo dat die trek onuitvoerbaar was nie. Hulle het gemeen daar sou wel middels wees om die ondeurwaadbare riviere te deurkruis, by die Rooi See sou hulle wel skuite kry en die roofsugtige Arabiere in Palestina sou hulle gou-gou met die Sanna op hul plek sit. Eers die dood van Enslin het die voorgenome trek in duie laat stort,<ref>{{af}}[[D.W. Krüger|Krüger, dr. D.W.]] in [[N.H. van der Walt|Van der Walt, ds. N.H.]] 1937. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suide-Afrika vir die jaar 1938''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.</ref> want in die somer van 1851-'52 het 'n malaria-epidemie hom en talle van sy volgelinge se lewe geëis. 'n Aantal voornemende trekkers het daarna so gou moontlik ter wille van oorlewing uit Marico weggevlug. Party het in die distrik Waterberg aangekom waar hulle die breë biesiesomsoomde rivier (wat noordwaarts vloei) die [[Nylrivier (Suid-Afrika)|Nyl]] genoem en die dorpie Nylstroom tot stand gebring het.<ref name="claasen" /> Hulle het [[Kranskop (koppie)|Kranskop]] vir 'n piramide aangesien.<ref>{{af}} [http://www.diepos.co.za/articles/news/37454/2016-06-24/nederige-dorp-nou-an-trotse-baken-in-die-waterberge Nederige dorp nou ’n trotse baken in die Waterberge, ''Die Pos''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161216202352/http://www.diepos.co.za/articles/news/37454/2016-06-24/nederige-dorp-nou-an-trotse-baken-in-die-waterberge |date=2016-12-16 }}. URL besoek op 16 Desember 2016.</ref> Die Enslin-party was in Marico nie geliefd nie, veral omdat hulle so vurig teen die betreklik verligte [[Andries Pretorius]] gekant was. Hulle het hom veral gewantrou omdat hy aanvanklik in die Britse anneksasie van Natal berus het. Toe hy met die Engelse by [[Sandrivierkonvensie|Sandrivier]] onderhandel, het hulle gemeen dat hy hulle aan die Engelse uitverkoop. Enslin was op die punt om met 'n gewapende demonstrasie sy afkeur te betuig, toe die [[geelkoors]] hom met 'n groot deel van sy volgelinge afgemaai het. Die res van die Voortrekkers het gevra Pretorius moet vir hulle 'n ander kommandant aanwys omdat hulle nie bereid was om onder Enslin te dien nie. 'n Geskil met Pretorius het tot 'n hofgeding aanleiding gegee. Hy is dan ook plegtig gebrandmerk as die draak van Openbaring 12:4. Die groep het geweier om die staatsgesag te aanvaar tensy Enslin hul kommandant was. Die Volksraad het die probleem in 1851 probeer oplos deur Enslin as kommandant net van sy eie groep aan te stel. Ná sy dood in April 1852,<ref>{{en}}[https://www.geni.com/people/Johan-Adam-Enslin/6000000012437352979 Sy genealogiese besonderhede op die webtuiste geni.com]. URL besoek op 16 Desember 2016.</ref> het Johannes J. Erasmus sy plek as kommandant ingeneem en die party het Stefanus Schoeman of Piet Potgieter bo 'n Pretorius as kommandant-generaal verkies. Uit die versoekskrifte blyk die party het bestaan uit 'n aantal families De Beer, Prinsloo, Erasmus, Enslin, De Klerk, Swanepoel, Roos, Smit en andere. Hulle het spoedig in die distrikte Marico, Magaliesberg en Waterberg versprei en veral in laasgenoemde distrik in onbemiddelde omstandighede geraak. Dr. Spoelstra meen die duidelike Enslin-party kan glad nie met die “Doppers” (uit wie se geledere ’n groot gedeelte van die oorspronklike lidmate van die Gereformeerde Kerk gekom het) of met die Magaliesbergers (onder wie pres. [[Paul Kruger]] se familie) vereenselwig word nie. Tog het Jurie Bekker uit Marico ook na ds. [[Dirk Postma]] gekom as woordvoerder van sowat 60 mense wat 15 jaar, dus sedert die anneksasie van Natal, beswaard was. Ds. Postma het 'n kind van Enslin wat 10 jaar oud was, van sy seun twee, van wie die oudste ses jaar was en van sy dogter drie tussen ses en twee jaar gedoop. Dieselfde het gebeur met families Combrinck en De Jager, terwyl 'n seun van Stoffel Meyer selfs 17 jaar oud was. So het die Gereformeerde Kerk met sy stigting in 1859 aan hierdie politieke en kerklike ekstremiste, wat voorheen geweier het om eredienste saam met hul mede-Voortrekkers by te woon,<ref name="StdEnc"/> 'n geestelike heenkome gebied en hulle uit die woestyn gebring waarheen hulle self getrek het. Uit hul geledere het deelnemers aan die [[Dorslandtrek]] (1874–'80), soos Jurie Bekker, gekom. In die lidmaatregister van die [[Gereformeerde kerk Humpata]] verskyn die name van onder andere drie Enslins. == Nadraai == Die naam van die dorp [[Nylstroom]] (nou Modimolle) is aan hom gegee deur die Jerusalemgangers wat weens hul gebrekkige kennis van [[aardrykskunde]] tot die gevolgtrekking laat kom het dat hulle in Noord-Transvaal op 'n tak van die [[Nyl]] afgekom het; vandaar die naam Nylstroom wat verkort is tot [[Nylrivier (Suid-Afrika)|Nyl]] vir die riviertjie, die [[Mogalakwenarivier|Mogalakwena]] wat juis toe sterk gestroom het ná oorvloedige reëns,<ref>{{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1963. ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek''. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum.</ref> en wat hulle gemeen het by die Nyl aansluit omdat die water noordwaarts gevloei het.<ref name="StdEnc"/> Ds. [[Frans Lion Cachet]] doen aan die hand hulle sou verder noordwaarts na Palestina getrek het, as die [[tsetsevlieg]] hulle nie teruggedwing het nie.<ref>{{nl}} [[Frans Lion Cachet|Lion Cachet, Frans]]. 1882. ''De Worstelstrijd der Transvalers aan het Volk van Nederland verhaald''. Amsterdam: J. Kruyt / [[Paarl]]: J.F. du Toit.</ref> Hoewel die gedagte aan 'n trek na Jerusalem nie dadelik uitgesterf het nie, het die verlange daarna ná Enslin se dood mettertyd verdwyn.<ref name="claasen" /> == Sien ook == * [[Afrikaners in Argentinië]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{GKSA}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|*]] 5myp9o68zfcyojudg3hw8joa2fh036i 0 121588 2915828 1973703 2026-07-05T19:23:11Z JMK 649 teksdetails 2915828 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Eumetazoa | image = Branchiostoma lanceolatum.jpg | image_width = 240px | fossil_range = Ediacarium – tans | domain = [[Eukaryote|Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | subregnum = '''Eumetazoa''' }} '''Eumetazoa''' is ’n [[Koninkryk (biologie)|subkoninkryk]] van [[dier]]e. Die naam beteken letterlik "regte ná-diere" ([[Grieks]]: εὖ eu + μετά metá + ζῷον zoön). Dit bevat alle groot diergroepe buiten [[spons]]e, [[Placozoa]] en verskeie ander uitgestorwe of obskure lewensvorme. Kenmerkend van Eumetazoa is ware weefsel wat in [[Kiemlaag|kiemlae]] georganiseer is, die teenwoordigheid van [[neuron]]e en ’n embrio wat deur ’n [[gastrula]]-stadium gaan. Die groep sluit gewoonlik minstens [[Ctenophora]], [[Cnidaria]] en [[Bilateria]] in. Of [[Mesozoa]] daarin hoort, word betwis. {{clade| style=font-size:80%; line-height:80% |label1=[[Dier#Kladogram|Animalia]] (Metazoa) |1={{clade |1={{clade |1=[[Spons|Porifera]] [[Beeld:Ascon.jpg|40 px]] |2=[[Placozoa]][[Beeld:Trichoplax.jpg|40 px]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Mesozoa]]? |2={{clade |1={{clade |1=[[Ctenophora]][[Beeld:Ctenophore.jpg|40 px]] |2=[[Cnidaria]][[Beeld:Medusae of world-vol03 fig360 Atolla chuni.jpg|40 px]]}} |2=[[Bilateria]][[Beeld:Cyprinus carpio3.jpg|40 px]]}} }} }} |label2=Eumetazoa }} }} Sommige filogenetici het al voorgestel dat sponse en Eumetazoa apart van eensellige [[organisme]]s ontwikkel het, wat sou beteken dat die [[dier]]eryk nie ’n [[klade]] (’n volledige groepering van alle organismes wat van ’n gemeenskaplike voorouer afstam) vorm nie. Genetiese studies en sommige morfologiese eienskappe, soos die gemeenskaplike teenwoordigheid van [[koanosiet]]e, steun egter die idee van ’n gemeenskaplike oorsprong.<ref>{{cite journal |vauthors=Philippe H, Derelle R, Lopez P |title=Phylogenomics revives traditional views on deep animal relationships |journal=Curr. Biol. |volume=19 |issue=8 |pages=706–12 |date=April 2009 |pmid=19345102 |doi=10.1016/j.cub.2009.02.052 |url=|display-authors=etal}}</ref> Die Eumetazoa het in die Neoproterosoïkum, en waarskynlik in die [[Kriogenium]], ontstaan. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Wikispecies-inlyn|Eumetazoa}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Eumetazoa|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eumetazoa| ]] [[Kategorie:Diere]] or4wrvgwmv7f36iij8hqad09h9p97ql 10 123956 2915764 2914211 2026-07-05T14:57:54Z Aliwal2012 39067 2026 Britse Grand Prix 2915764 wikitext text/x-wiki [[2026 Britse Grand Prix]] <noinclude> [[Kategorie:Formule Een lyste]] </noinclude> jbjk4c8nmjhbz1l6uw62t2s5kt4f3aa 0 124065 2915821 2867902 2026-07-05T18:48:05Z JMK 649 teksdetails 2915821 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Nakajima Ki-44 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Captured Nakajima Ki-44 in flight.jpeg |byskrif= <center>'n Nakajima Ki-44 oorgeneem deur Amerika</center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger= ''Nakajima Aircraft Company'' |ontwerper=Yasushi Koyama |eerste vlug= Augustus 1940 |bekendstelling= |vrygestel= |onttrek= |status= Onttrek |hoofgebruiker= [[Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër|Japannese Leër Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= 1940–1944 |aantal gebou=1,225 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Nakajima Ki-44''' Shoki was 'n Japannese enkelsitplek, enkelmotorige [[vegvliegtuig]] wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is. Dit is ontwerp as 'n onderskeppingsvliegtuig; dus was hoë topsnelheid en klimvermoë 'n vereiste. Die prototipe het sy nooiensvlug in Augustus 1940 voltooi en is teen 'n ingevoerde [[Messerschmitt Bf 109]] getoets. Die ''Nakajima'' was tydens die toets die betere. Produksie van die vliegtuig het eers in die middel van 1942 begin en daar is in totaal 1&nbsp;225 vliegtuie gebou. Die meeste hiervan is aangewend om die tuiseilande van [[Japan]] te verdedig. Op 19 Februarie 1945 het 'n aantal ''Nakajima Ki-44's'' 'n mag van 120 [[Boeing B-29 Superfortress]]'s aangeval en tien vernietig. Die Geallieerses het die vliegtuig die ''Tojo'' genoem. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Nakajima Ki-44-IIb: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors |1 |- | Tipe motor |Skroef |- | Vervaardiger |Nakajima Ha-109 stermotor |- | Kraglewering per motor |1&nbsp;520 perdekrag |- | Vlerkspan |9,45 m |- | Lengte |8,8 m |- | Hoogte |3,25 m |- | Vlerkoppervlakte |15,0 m² |- | Normale opstygmassa |2&nbsp;995 kg |- | Maksimum snelheid |605 km/h |- | Operasionele hoogte |11&nbsp;200 m |- | Togafstand |1&nbsp;700 km |- | Klimvermoë | 1&nbsp;200 m per minuut |- |Bewapening |Vier 12&nbsp;,7mm masjiengewere |} == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Bron == * Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] s80zbwod9f9skoywsx4e4qspaipc0tf 0 126074 2915829 2915673 2026-07-05T19:30:23Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2915829 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 90 | doele = 261 | bywoning = 5839787 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Kylian Mbappé]] (7 elk) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |3||1||1||1||2||3||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|55}} [[Mateo Chávez|M. Chávez]]<br />{{goal|61}} [[Julián Quiñones|Quiñones]]<br />{{goal|90+4}} [[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{goal|63}} |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |3||0||1||2||2||10||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = [[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|46}}<br />[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|57}} |goals2 = {{goal|76}} [[Promise David|David]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{goal|29}}<br />[[Mahmud Abunada|Abunada]] {{goal|34|e.d.}}<br />[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|42}} [[Hassan Al-Haydos|Al-Haydos]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |3||0||0||3||2||8||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|45+3}} [[Vinícius Júnior|Vinícius]]<br />{{goal|60}} [[Matheus Cunha|Cunha]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{goal|39}}<br />[[Ismael Saibari|Saibari]] {{goal|45+1}}<br />[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{goal|78}}<br />[[Gessime Yassine|Yassine]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|10|e.d.}} [[Yassine Bounou|Bounou]]<br />{{goal|43}} [[Wilson Isidor|Isidor]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |3||1||0||2||3||5||–2||'''3''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = [[Arda Güler|Güler]] {{goal|10}}<br />[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{goal|31}}<br />[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|3}} [[Auston Trusty|Trusty]]<br />{{goal|49}} [[Sebastian Berhalter|Berhalter]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |3||0||1||2||1||9||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|64}} [[Nicolas Pépé|Pépé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = [[Nilson Angulo|Angulo]] {{goal|9}}<br />[[Gonzalo Plata|Plata]] {{goal|77}} |goals2 = {{goal|2}} [[Leroy Sané|Sané]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== [[Lêer:Netherlands vs Tunisia - 2026 FIFA World Cup, Kansas City.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Tunisië en Nederland in Kansas City]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |3||0||0||3||2||12||–10||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|56}} |goals2 = {{goal|62}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;137 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{goal|54}} |goals2 = {{goal|3|e.d.}} [[Ellyes Skhiri|Skhiri]]<br />{{goal|7}} [[Brian Brobbey|Brobbey]]<br />{{goal|62}} [[Jan Paul van Hecke|Van Hecke]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;391 |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3||0||1||2||4||10||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = [[Mahmoud Saber|Saber]] {{goal|5}} |goals2 = {{goal|14}} [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–5 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Elijah Just|Just]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|28}}, {{goal|50}} [[Leandro Trossard|Trossard]]<br />{{goal|66}} [[Kevin De Bruyne|De Bruyne]]<br />{{goal|86}} [[Romelu Lukaku|Lukaku]]<br />{{goal|90+4}} [[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== [[Lêer:Cape Verde vs Uruguay 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Uruguay en Kaap Verde in Miami Gardens]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |3||0||3||0||2||2||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |3||0||2||1||1||5||–4||'''2''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;278 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|42}} [[Álex Baena|Baena]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;065 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Aurelien Tchouameni Ibrahim Mbaye France v Senegal 16 June 2026-457.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Frankryk en Senegal in East Rutherford]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |3||0||0||3||1||12||–11||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{goal|21}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]]<br />{{goal|90+4}} [[Désiré Doué|Doué]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Habib Diarra|Diarra]] {{goal|4}}<br />[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{goal|56}}<br />[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{goal|59}}, {{goal|71}}<br />[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |3||1||1||1||6||6||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |3||0||0||3||3||8||–5||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = 3–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Rafik Belghali|Belghali]] {{goal|45}}<br />[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |goals2 = {{goal|28}} [[Marko Arnautović|Arnautović]]<br />{{goal|55}} [[Marcel Sabitzer|Sabitzer]]<br />{{goal|90+6}} [[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = [[Musa Al-Taamari|Al-Taamari]] {{goal|55}} |goals2 = {{goal|19}} [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]<br />{{goal|31|straf}} [[Lautaro Martínez|Martínez]]<br />{{goal|80}} [[Lionel Messi|Messi]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = István Kovács (Roemenië)}} ==== Groep K ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 72, DR Congo v Uzbekistan.webp|duimnael|Die wedstryd tussen die Demokratiese Republiek die Kongo en Oesbekistan in Atlanta]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |3||0||0||3||2||11||–9||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Daniel Muñoz|Muñoz]] {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;358 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Yoane Wissa|Wissa]] {{goal|68|straf}}, {{goal|90+1}}<br />[[Fiston Mayele|Mayele]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|10}} [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} ==== Groep L ==== [[Lêer:Harry Kane 9 England v Ghana at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 06.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Engeland en Ghana in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |3||2||0||1||5||5||±0||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |3||0||0||3||0||4||—4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Ante Budimir|Budimir]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|62}} [[Jude Bellingham|Bellingham]]<br />{{goal|67}} [[Harry Kane|Kane]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{goal|31}}<br />[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{goal|83}} |goals2 = {{goal|73}} [[Derrick Luckassen|Luckassen]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |K||3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |F||3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |L||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |E||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |B||3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |J||3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |D||3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |I||3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |G||3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |A||3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |C||3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |H||3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |} === Uitklopfase === [[Lêer:Yasin Ayari -18, Michael Olise -11 France v Sweden at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 05.jpg|duimnael|Die 16de eindrondtewedstryd tussen Frankryk en Swede in East Rutherford]] {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = 1<br />(3) | RD1-team02 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' | RD1-score02 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD1-score03 = '''3''' | RD1-team04 = {{vlagland|Swede}} | RD1-score04 = 0 | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = {{vlagland|Suid-Afrika}} | RD1-score05 = 0 | RD1-team06 = '''{{vlagland|Kanada}}''' | RD1-score06 = '''1''' | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = {{vlagland|Nederland}} | RD1-score07 = 1<br />(2) | RD1-team08 = '''{{vlagland|Marokko}}''' | RD1-score08 = '''1<br />(3)''' | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = '''{{vlagland|Portugal}}''' | RD1-score09 = '''2''' | RD1-team10 = {{vlagland|Kroasië}} | RD1-score10 = 1 | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD1-score11 = '''3''' | RD1-team12 = {{vlagland|Oostenryk}} | RD1-score12 = 0 | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' | RD1-score13 = '''2''' | RD1-team14 = {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} | RD1-score14 = 0 | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = '''{{vlagland|België}}''' | RD1-score15 = '''3''' | RD1-team16 = {{vlagland|Senegal}} | RD1-score16 = 2 | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' | RD1-score17 = '''2''' | RD1-team18 = {{vlagland|Japan}} | RD1-score18 = 1 | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = {{vlagland|Ivoorkus}} | RD1-score19 = 1 | RD1-team20 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' | RD1-score20 = '''2''' | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' | RD1-score21 = '''2''' | RD1-team22 = {{vlagland|Ecuador}} | RD1-score22 = 0 | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = '''{{vlagland|Engeland}}''' | RD1-score23 = '''2''' | RD1-team24 = {{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] | RD1-score24 = 1 | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' | RD1-score25 = '''3''' | RD1-team26 = {{vlagland|Kaap Verde}} | RD1-score26 = 2 | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = {{vlagland|Australië}} | RD1-score27 = 1<br />(2) | RD1-team28 = '''{{vlagland|Egipte}}''' | RD1-score28 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = '''{{vlagland|Switserland}}''' | RD1-score29 = '''2''' | RD1-team30 = {{vlagland|Algerië}} | RD1-score30 = 0 | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = '''{{vlagland|Colombia}}''' | RD1-score31 = '''1''' | RD1-team32 = {{vlagland|Ghana}} | RD1-score32 = 0 | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = {{vlagland|Paraguay}} | RD2-score01 = 0 | RD2-team02 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD2-score02 = '''1''' | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = {{vlagland|Kanada}} | RD2-score03 = 0 | RD2-team04 = '''{{vlagland|Marokko}}''' | RD2-score04 = '''3''' | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = {{vlagland|Portugal}} | RD2-score05 = | RD2-team06 = {{vlagland|Spanje}} | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD2-score07 = | RD2-team08 = {{vlagland|België}} | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = {{vlagland|Brasilië}} | RD2-score09 = | RD2-team10 = {{vlagland|Noorweë}} | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = {{vlagland|Meksiko}} | RD2-score11 = | RD2-team12 = {{vlagland|Engeland}} | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = {{vlagland|Argentinië}} | RD2-score13 = | RD2-team14 = {{vlagland|Egipte}} | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = {{vlagland|Switserland}} | RD2-score15 = | RD2-team16 = {{vlagland|Colombia}} | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = {{vlagland|Frankryk}} | RD3-score01 = | RD3-team02 = {{vlagland|Marokko}} | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|90+2}} [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 69&nbsp;237 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''3–4''' |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|54}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br />[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br />[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br />[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br />[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|42}} [[Julio Enciso|Enciso]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Maurício]]<br />{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br />{{pengoal}} [[Matías Galarza|Galarza]]<br />{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br />{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br />{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;945 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–3''' |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|72}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br />[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br />[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br />[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|90+1}} [[Issa Diop|Diop]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br />{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br />{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br />{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br />{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Casemiro]] {{goal|56}}<br />[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{goal|90+5}} |goals2 = {{goal|29}} [[Kaishu Sano|Sano]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|45}}, {{goal|74}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|53}} |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|74}} |goals2 = {{goal|39}} [[Antonio Nusa|Nusa]]<br />{{goal|86}} [[Erling Haaland|Haaland]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;665 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|22}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|31}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |goals2 = {{goal|7}} [[Brian Cipenga|Cipenga]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|45}}<br />[[Malik Tillman|Tillman]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 3–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{goal|86}}<br />[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|straf}} |goals2 = {{goal|24}} [[Habib Diarra|Diarra]]<br />{{goal|51}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|68|straf}}<br />[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|53}} [[Ivan Perišić|Perišić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|36}}, {{goal|89}}<br />[[Pedro Porro|Porro]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Breel Embolo|Embolo]] {{goal|10}}<br />[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{goal|46}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|29}}<br />[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{goal|92}}<br />[[Diney (sokkerspeler)|Diney]] {{goal|111|e.d.}} |goals2 = {{goal|59}} [[Deroy Duarte|D. Duarte]]<br />{{goal|103}} [[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = [[Jhon Arias|J. Arias]] {{goal|14}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–4''' |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|55|e.d.}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br />[[Jackson Irvine|Irvine]] {{pengoal}}<br />[[Awer Mabil|Mabil]] {{pengoal}}<br />[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|13}} [[Emam Ashour|Ashour]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Mahmoud Saber|Saber]]<br />{{pengoal}} [[Ramy Rabia|Rabia]]<br />{{pengoal}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{pengoal}} [[Hossam Abdelmaguid|Abdelmaguid]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;244 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|70|straf}} [[Kylian Mbappé|Mbappé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|50}}, {{goal|82}} [[Azzedine Ounahi|Ounahi]]<br />{{goal|90+8}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Iván Barton (El Salvador)}} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] in Meksiko * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] ook in Meksiko * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] in die Verenigde State == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Julie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] tn3ghb0c92vxq5uvenmf7kix5wkt2vn 0 126858 2915936 2910006 2026-07-06T11:51:05Z Jcb 223 2915936 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Bekende Jode in Suid-Afrika.jpg|300px]] | onderskrif = Suid-Afrikaanse Jode (kloksgewys, van links bo): Wolf Ehrlich, Helen Suzman, Hermann Kallenbach, Bertha Solomon, Irma Stern, Morris Alexander, Morris Kentridge. | groep = Jode in Suid-Afrika | bevolking = 120&nbsp;000 | plek = {{vlagland|Suid-Afrika}} geskatte 67&nbsp;000<ref name="sajewvl">{{en}} {{Citation | editor-last = Rebecca Weiner | editor-first = Rebecca Weiner |date=2010 | publisher = Jewish Virtual Library | title = South African Jewish History and Information | format = PDF | url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/South_Africa.html | accessdate = 13 Augustus 2010}}</ref>–75&nbsp;555<ref>{{en}} {{cite book|title=Census 2001: Primary Tables: Census '96 and 2001 compared|date=2004|publisher=Statistics South Africa|location=Pretoria|isbn=0-621-34320-X|pages=25–28|url=http://www.statssa.gov.za/census01/html/RSAPrimary.pdf|accessdate=1 Desember 2014|archiveurl=https://www.webcitation.org/6UxL3wQW4?url=http://www.statssa.gov.za/census01/html/RSAPrimary.pdf|archivedate=20 Desember 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> * [[Johannesburg]] 50&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> * [[Kaapstad]] 17&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> * [[Pretoria]] 3&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> {{vlagland|Israel}} 20&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |title=MIO.ORG.IL |url=http://www.mio.org.il/en/node/289 |accessdate=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180807002052/http://www.mio.org.il/en/node/289 |archive-date= 7 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 15&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |title=Haaretz.com |url=http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/.premium-1.562688 |access-date=16 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305203247/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/.premium-1.562688 |archive-date=5 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 10&nbsp;000 | taal = [[Suid-Afrikaanse Engels]] (oorgrote meerderheid) en [[Afrikaans]], van godsdienstige: [[Jiddisj]], [[Hebreeus]] | geloof = Ortodokse [[Judaïsme]] (80%)<ref name="sajewvl" /><br />Hervormde Judaïsme (20%)<ref name="sajewvl" /> | verwante = [[Boerejode]], [[Lemba]], [[Jode]] in die algeheel. }} Die '''Jode in Suid-Afrika''' is ’n gemeenskap van nagenoeg 52&nbsp;000 mense,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.kaplancentre.uct.ac.za/kaplan/news/2020/jews-of-south-africa-2020 |title=New survey of Jews in South Africa |accessdate=20 Junie 2022 |archive-date=24 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124145522/http://www.kaplancentre.uct.ac.za/kaplan/news/2020/jews-of-south-africa-2020 |url-status=dead}}</ref> die twaalfde grootse Joodse gemeenskap in enige land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.simpletoremember.com/vitals/world-jewish-population.htm |title=World Jewish Population – Latest Statistics |accessdate=5 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517231057/https://www.simpletoremember.com/vitals/world-jewish-population.htm |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op sy hoogtepunt omstreeks 1970 het die [[Jode]] in [[Suid-Afrika]] amper 120&nbsp;000 siele getel, maar die emigrasie van nagenoeg 40&nbsp;000 Suid-Afrikaanse Jode na veral [[Israel]] asook [[Australië]], [[Kanada]] en [[Nieu-Seeland]], tesame met ’n lae geboortesyfer, het hul getalle met amper 40% laat afneem, terwyl Suid-Afrika se wit bevolking, waarvan die Jode ’n klein onderafdeling vorm, in dieselfde tyd eers toegeneem, maar later teruggesak het tot min of meer dieselfde getal as in 1970. (Die afname sou selfs groter gewees het as 10&nbsp;000 Jode nie van omstreeks 1970 tot 1994 uit Israel na Suid-Afrika geëmigreer het nie.)<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Tog oefen Joodse Suid-Afrikaners steeds op vele terreine, soos die politiek, ekonomie en kunste, ’n invloed ver buite verhouding tot hul getalle uit. Weens verstedeliking kan Suid-Afrika se Joodse inwoners vandag as 'n twee-stad-bevolking beskryf word: Van die totaal van nagenoeg 80&nbsp;000 siele (Jode in die algemeenste sin van die word, maar met 'n kernbevolking van net oor die 50&nbsp;000), woon amper tweederdes (50&nbsp;000) in [[Johannesburg]] en meer as 'n vyfde (17&nbsp;000) in [[Kaapstad]]. Dus is amper 85% van die bevolking in net twee stede saamgetrek, met kleiner bevolkings in [[Durban]], [[Pretoria]] en [[Gqeberha]]. Suid-Afrikaanse Jode was vroeër jare, toe elke dorp van enige grootte 'n gemeenskap met 'n eie shul en gemeenskapsorganisasies gehad het, veel beter geïntegreer in die breë Suid-Afrikaanse samelewing. Dit verklaar waarskynlik hoekom die koers van ondertrouery met nie-Jode slegs 7% is.<ref name="virtour">{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour South Africa Virtual Jewish History Tour]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Selfs in die stede waarin die grootste Joodse bevolkings voorkom, is hulle beperk tot sekere voorstede: In Kaapstad in die suidelike voorstede, stadskom en aan die Atlantiese kus ([[Groenpunt]], [[Seepunt]] en [[Kampsbaai]], met 'n kleiner bevolking rondom [[Milnerton]] en [[Bloubergstrand]]), en in Johannesburg in die noordooste en noorde van die stad.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/johannesburg Jewish Virtual Library]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> == Vestiging in Suid-Afrika == [[Lêer:Joodse immigrante kom in Kaapstad aan.jpg|duimnael|Joodse immigrante kom in [[Kaapstad]] aan uit Oos-Europa.]] Jode se verbintenis met Suider-Afrika strek terug tot die vroeë dae van verkenning deur Europeërs. Joodse astronome, kaartmakers en navigators het die [[Portugese]] verkenners bygestaan, terwyl Joodse kapitaal bygedra het tot die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]]. Reeds in die eerste nedersetting aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] was daar mense van Joodse herkoms, hoewel hulle niepraktiserend was aangesien die Kompanjie vereis het dat alle werknemers van gereformeerde geloofsoortuiging moes wees. Eers tydens die Britse besetting het Jode hulle in enige noemenswaardige getalle aan die Kaap begin vestig. Hulle was hoofsaaklik uit [[Duitsland]] en [[Engeland]] afkomstig en is genoop om te emigreer weens die omstandighede in [[Europa]] ná die [[Napoleontiese Oorloë]]. Aan die Kaap het hulle hul as handelaars gevestig, maar algaande na die binneland verhuis en aansienlik bygedra tot die platteland se ekonomiese ontwikkeling. Onder die [[1820-Setlaars]] was ’n aantal Joodse families, wat aan die Oosgrens in die lyding van die setlaars gedeel het. Die eerste permanente Hebreeuse gemeente in in 1841 aan die Kaap gestig en die tweede 21 jaar later, in 1861, in [[Port Elizabeth]]. Destyds het Jode hulle ook al in die [[Oranje-Vrystaat]] gevestig, waar hulle van die vroeë inwoners van [[Bloemfontein]] was, en in [[Transvaal]]. Ná die ontdekking van [[diamant]]e en daarna goud het die Joodse bevolking skerp toegeneem van 'n geskatte slegs 4&nbsp;000 in 1880. Talle het uit [[Oos-Europa]] (hoofsaaklik [[Litaue]], maar ook [[Letland]] en [[Rusland]]) gekom, waar tsaristiese vervolging die uittog aangevuur het. Die eerste Hebreeuse gemeente is reeds in Julie 1887 in [[Johannesburg]] gestig en in [[Pretoria]] drie jaar later. In 1899, 13 jaar ná die stigting van die stad, het Johannesburg se Joodse bevolking sowat 11&nbsp;000 getel. Uit die staanspoor het Jode ’n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van die diamant- sowel as die [[goud]]veld. So het die fokuspunt van Suid-Afrika se Joodse gemeenskap noordwaarts uit Kaapstad na Johannesburg verskuif, hoewel die Moederstad 'n vername Joodse sentrum sou bly. Tot omstreeks 1880 het die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap hoofsaaklik uit immigrante uit Brittanje en Duitsland bestaan, maar die sluipmoord op tsaar [[Aleksander II van Rusland]] in 1881 het gelei tot die wrede verdrukking van Jode. Dit het Jode in reusegetalle uit die Russies beheerde gebiede van Oos-Europa laat emigreer. Uit die totaal van sowat 3&nbsp;miljoen wat verhuis het, het net 40&nbsp;000 na Suid-Afrika gekom en meer as die helfte na Amerika gegaan. Dit was in dié tyd dat heelparty aankomelinge hulle óf in die arm buurt [[Distrik Ses]] naasaan die Kaapse middestad óf op die platteland gevestig het, waar elke dorp van noemenswaardige grootte mettertyd 'n Joodse gemeenskap met sy eie [[sinagoge]] sou hê. Daar het hulle, vanweë hul bydrae tot die handel, 'n groot rol gespeel in die handelsomwenteling van die platteland in die laat 19de en vroeë 20ste eeu. Jode was die energieke en ingeligte tussengangers tussen die nuwe markte van die dorpe en die produsente. Ook het Joodse plattelandse winkels in die groeiende behoeftes van die ontluikende plattelandse verbruikers voorsien. == Demografie == [[Lêer:Helen Suzman trou met dr Mosie Suzman.jpg|duimnael|links|upright|[[Helen Suzman|Helen Gavronsky]] tree op [[12 Augustus]] [[1937]] in die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in Wolmaransstraat, [[Johannesburg]], in die huwelik met dr. [[Mosie Suzman]].]] [[Lêer:Ou Sinagoge op Malmesbury, Gert du Plessis.jpg|duimnael|[[Malmesbury]] in die [[Swartland]] is een van tallose dorp wie se Joodse gemeenskap ophou bestaan het. Die ou sinagoge huisves nou die dorpsmuseum, soos op byvoorbeeld [[Calvinia]] en [[Piketberg]] (deels).]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Middelburg, Kaap, nou 'n woonhuis, Ian van Zyl, Desember 2017.jpg|duimnael|Die eertydse sinagoge op die hoek van Smid- en Noodstraat, [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], is in 'n woonhuis omskep]] Amptelike sensussyfers met die jare skets ’n duidelike beeld van die groei van die Joodse bevolking deur immigrasie. In 1904 het die gemeenskap 38&nbsp;101 getel, oftewel 3,41% van die totale blanke bevolking. Teen 1926 was hul getalle 62&nbsp;103, 4,09% van die wit bevolking van die [[Unie van Suid-Afrika]]. Teen 1936 het hul bevolkingsaandeel toegeneem tot 4,52% (90&nbsp;645), maar teen 1946 ietwat gedaal tot 4,39% (104&nbsp;156). Daarna het hul bevolkingsaandeel bly afneem sodat dit teen 1960 3,7% was, hoewel hul getalle steeds toegeneem het, tot 114&nbsp;762. Die aandeel van die Jode aan die totale bevolking het sedert 1936 deurgaans bly krimp weens verskeie faktore, onder meer beperkende immigrasiewetgewing, die feit dat Oos-Europese Jode, die grootste bron van immigrasie na Suid-Afrika, feitlik uitgewis is in die [[Sjoa]] voor en tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], en dat die Joodse geboortesyfer in Suid-Afrika laer was as dié van die blanke bevolking in die geheel, veral die [[Afrikaners]]. In die kwarteeu tussen 1936 en 1960 was die Jode se jaarlikse bevolkingstoename 1,17%, vergeleke met die hele blanke bevolking se toename van 2,26% per jaar. Ook was daar vroeg reeds ’n hoër persentasie bejaardes onder die Jode as onder enige groep van enige ras. In 1936 was soveel as 53,31% van die Joodse bevolking in die buiteland gebore, maar algaande het die aandeel van dié wat in Suid-Afrika gebore is, ál groter geword. Vandag is feitlik almal gebore Suid-Afrikaners. In Kaapstad was die persentasie Suid-Afrikaans gebore Jode in 1960 byvoorbeeld 73%, vergeleke met 8% elk in Brittanje en Duitsland. Die geografiese verspreiding van die Jode het mettertyd ingrypend verander. In die vroeë dekades van die 20ste eeu was daar op feitlik elke dorp in Suid-Afrika ’n Joodse gemeenskap. Maar die afgelope reeds sowat 100 jaar het die Jode sodanig verstedelik dat van die plattelandse Jodedom feitlik niks oorgebly het nie. In baie gevalle het die Jode na die stede verhuis, waar hulle hul geloof en kultuur makliker kon handhaaf, hul kinders 'n Joodse opvoeding kon ontvang en daar vir hulle en hul nasate beter ekonomiese geleenthede was. Op amper al die dorpe, selfs groteres soos [[Malmesbury]] (met ’n wit bevolking van 6&nbsp;440 in 2011) en [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (8&nbsp;569), en selfs in die meeste stede, het eens florerende Joodse gemeenskappe verdwyn. Reeds in 1960 het Johannesburg 57&nbsp;806 Joodse inwoners het (50% van die totaal), [[Kaapstad]] en die Skiereiland 22&nbsp;716 (20%), Durban 5&nbsp;353, [[Port Elizabeth]] 2&nbsp;972 en [[Bloemfontein]] en omstreke 1&nbsp;219 gehad. Destyds was die provinsiale verdeling [[Transvaal]] 73&nbsp;051, [[Kaapland]] 32&nbsp;104, Natal 6&nbsp;189 en die Vrystaat 3&nbsp;157, wat daarop dui dat ruim 10&nbsp;000 Jode hulle toe nog op die Kaapse platteland bevind het en byna 2&nbsp;000 elders in die Vrystaat as in Bloemfontein. Vandag word Suid-Afrika se Jode beskryf as 'n twee-stad-bevolking aangesien 85% in Johannesburg en Kaapstad woon, met die res amper almal in Durban, Pretoria en Port Elizabeth. == Bydrae tot die volkslewe == [[Lêer:Bertha Solomon.jpg|duimnael|links|upright|[[Bertha Solomon]], Volksraadslid en kampvegter vir vroueregte]] [[Lêer:Ronnie Kasrils - Russell Tribunal.jpg|duimnael|upright|[[Ronnie Kasrils]] was van 1999 tot 2004 minister van waterwese en bosbou en van 27 April 2004 tot 25 September 2008 minister van intelligensie. Kasrils het van 1987 tot 2007 in die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) gedien. Van 1986 tot 2007 was hy 'n lid van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] se sentrale komitee.]] Jode is reeds dekades lank ten volle geïntegreer in die Suid-Afrikaanse ekonomiese, burgerlike en kultuurlewe. Hul grootste bydrae was waarskynlik op ekonomiese gebied, soos vergestalt deur vooraanstaande figure onder wie die Mosenthal-familie van die Kaap (handel, bankwese en nywerheid), Nathaniel Isaacs en Benjamin Norden (reisigers en pioniers van die oostelike grensgebiede), die De Pass-familie (handel, nywerheid en skeepvaart), [[Jonas Bergtheil]] in Natal (landbounedersetting en katoen), [[Samuel Marks]] (nywerheid) en [[I.W. Schlesinger]] (sitrusbedryf, geldwese en vermaakbedryf). Name soos sir [[Lionel Phillips]], [[Barney Barnato]], die Joels, [[Alfred Beit|Alfred]] en sir [[Otto Beit]], sir [[George Albu]] en sir [[Ernest Oppenheimer]] (hoewel hy hom in 1935 tot die [[Christendom]] bekeer het) herinner aan die aandeel wat Jode gehad aan die ontwikkeling van die diamant- en goudvelde. Joodse ondernemings het ’n groot bydrae gelewer tot die nywerheidsomwenteling in Suider-Afrika ná 1914, byvoorbeeld in die vervaardiging van [[tekstiel]]e, [[klere]] en meubels, in [[voedsel]]verwerking en die vervaardiging van [[tabak]]- en chemiese produkte, en in die toepassing van moderne [[landbou]]metodes. Reeds sedert die dae van Samuel Marks het Jode ’n aansienlike bydrae gelewer tot Suid-Afrikaanse fabriekswese, landbou en handel, van wie seker die vernaamste [[I.W. Schlesinger]] en [[Raymond Ackerman]] was. Jode se deelname aan die openbare lewe strek terug tot by die beroemde Kaapse parlementslid [[Saul Solomon]] en die Kaap se prokureur-generaal in die 1870's, [[Simeon Jacobs]]. Sir [[Matthew Natan]] was goewerneur van Natal met [[Uniewording]]. In die eerste Unieparlement was die Joodse LP's [[Morris Alexander]], sir [[David Harris]], Emile Nathan, sir [[Lionel Phillips]], [[C.P. Robinson]] en senator [[Samuel Marks]]. Nog openbare figure was sen. [[Wolf Ehrlich]], F.C. Hollander en Franz Ginsberg, dr. Henry Gluckman en [[Morris Kentridge]]. Selfs kommunisteleiers soos Sam Kahn en Solly Jacks was Joods en in later jare die vooraanstaande vryheidsvegter [[Ronnie Kasrils]], terwyl [[Bertha Solomon]],<ref>{{en}} [https://jwa.org/encyclopedia/article/solomon-bertha Jewish Women's Archive]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> [[Helen Suzman]]<ref>{{en}} [https://jwa.org/encyclopedia/article/suzman-helen Jewish Women's Archive]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> en [[Harry Schwartz]] in die Volksraad vir geregtigheid gestry het. In al die groot stede het Jode as raadslede en burgemeesters gedien. Sowat 3&nbsp;000 Joodse vrywilligers het in die Unie-verdedigingsmag aan die [[Eerste Wêreldoorlog]] deelgeneem, destyds nagenoeg 6% van die totale Joodse bevolking in Suid-Afrika. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is sowat 10&nbsp;000 Jode, meer as ’n tiende van die totale bevolking, in die rekords van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes aangeteken as lede van die Unie-verdedigingsmag of van die Geallieerde magte. Van hulle het 357 hul lewe verloor, 327 is gewond of beseer, 143 is gemeld in spesiale berigte en 94 het verskeie eerbewyse vir voortreflike diens gekry. == Apartheidsera == [[Lêer:William Kentridge DSC 2685.JPG|duimnael|links|upright|Die kunstenaar [[William Kentridge]] se ouers was albei prokureurs wat vir gelyke regte in Suid-Afrika gestry het. Sy vader, Maurice, was ook Volksraadslid.]] [[Lêer:Black Sash 2.jpg|duimnael|Lede van die [[Black Sash]] aan die betoog teen die aanvaarding van die Senaatwet in 1955. Dié organisasie het heelparty Joodse lede gehad.]] [[Lêer:Helen Suzman.jpg|duimnael|upright|[[Helen Suzman]] het in haar 36 jaar as Volksraadslid een van Suid-Afrika se bekendste Jode geword.]] Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Jodehaat van voor en tydens die oorlog saam met die organisasies wat dit aangestook het, van die politieke toneel verdwyn. Vanaf 1948, toe die [[Nasionale Party]] (NP) die bewind by die [[Verenigde Party]] (VP) oorneem, het talle Jode by die stryd teen dié politieke bedeling betrokke geraak; trouens, die meeste Jode het deur die hele apartheidsera die opposisiepartye links van die regerende party, eers die VP en daarna vanaf 1959 toenemend die [[Progressiewe Party]] en sy opvolgers, by die stembus gesteun. Die Unie van Joodse Vroue het gepoog om die lyding van [[swart mense]] te verlig deur liefdadigheidsprojekte en selfhelpskemas. Veertien van die 23 wit mense wat in 1956 vir verraad verhoor is, was Joods, en so ook al vyf die wit mense uit die 17 lede van die [[African National Congress]] (ANC) wat in 1963 vir teenapartheidsoptrede in hegtenis geneem is. Tog het die Joodse Raad van Afgevaardigdes tot 1985 geweier om standpunt teen apartheid in te neem omdat hulle gemeen het dis nie ’n Joodse vraagstuk nie. Ook die rabbinaat het eers teen die laat 1980's standpunt ingeneem. Binne-in die parlement was [[Helen Suzman]], Volksraadslid vir [[Houghton (kiesafdeling)|Houghton]] van 1953 tot 1989, agtereenvolgens vir die VP, PP, [[Progressiewe Reformisteparty|PRP]], [[Progressiewe Federale Party|PFP]] en [[Demokratiese Party|DP]], dikwels die enigste stem teen 'n magdom apartheidswetgewing, al het die VP ook Joodse lede gehad. Eers in 1975 het [[Harry Schwarz]], wat sedert 1951 lid van die VP was en [[Nazi-Duitsland]] in 1934 verlaat het weens toenemende Jodehaat, die party verlaat en die kortstondige [[Reformisteparty]] gestig, wat enkele maande later met die PP as die PRP saamgesmelt het.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/people/harry-heinz-schwarz SA History]. URL besoek op 12 November 2017.</ref> Buite die parlement was [[Ronnie Kasrils]] sedert die vroeë 1960s 'n aktiewe lid van die ANC en [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|SAKP]] en ná die koms van die [[demokrasie]] 'n kabinetsminister. Een van die grootste leiers van die teenapartheidsbeweging, oudpres. [[Nelson Mandela]], het oor die Jode in Suid-Afrika geskryf: "Jode is myns insien meer oopkop as die meeste [[wit mense]] wat vraagstukke van ras en politiek betref, miskien om hulle self histories die slagoffers van vooroordeel was." Mandela se verdedigingsprokureur, Isie Maisels, was Joods. Veral Joodse studente het apartheid sterk teengestaan. ’n Aansienlike persentasie van die mense wat tydens betogings teen apartheid in hegtenis geneem is, was Joods. Tallose Jode was betrokke by organisasies soos die Springbok-legioen, die Fakkelkommando ([[Torch Commando]]) onder leiding van [[Sailor Malan]]) en die Swart Serp ([[Black Sash]]). Hul betogings was sowel aktief (soos om deur die strate met fakkels te marsjeer) en passies (om stil met ’n swart serp of in swart geklee op sleutelpunte te staan). Ander Jode het probeer om swart burgers te onderrig, op te lei en deel te maak van die samelewing. Ian Bernhardt het in [[Johannesburg]] gewoon en was leier van die Unie van Suid-Afrikaanse Kunstenaars, waarin hy swart kunstenaars help oplei en beskerm het. Tydens die hele apartheidsera was Jode sigbaar in feitlik al die teenapartheidsorganisasies. [[Israel]] het strykdeur die apartheidsera diplomatieke bande met Suid-Afrika gehandhaaf, soos die meeste Arabiese state, die [[Republiek China]], [[België]] en [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Ten spyte van die wapenverbod het hierdie lande tydens die apartheidsera wapens aan Suid-Afrika verkoop. Daar was ook gerugte van kernsamewerking. Talle Israeliese leiers het apartheid in die openbaar veroordeel. Vroeg in die 1960's het Israel saam met nuwe onafhanklike Afrika-state standpunt teen apartheid ingeneem en so spanning geplaas op die land se verhouding met Suid-Afrika. Ná die [[Sesdaagse Oorlog]] van 1967 het die meeste Afrikalande bande met Israel verbreek, behalwe Suid-Afrika, wat tot ’n hegter verhouding tussen die twee lande gelei het.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |archive-url=https://archive.is/20130706010337/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |archive-date=6 Julie 2013 |title=P.W. Botha felt Israel had betrayed him |accessdate=2 November 2006 |publisher=Jerusalem Post |date=2 November 2006}}</ref> Geweldpleging in Suid-Afrika tydens die 1970's het tot ’n uittog van talle wit burgers gelei, onder wie ook Jode, wat gevrees het vir hul toekoms in die land. Baie kinders is oorsee gestuur om verder te leer en het daar aangebly. In 1985 is twee Joodse organisasies gestig, Jews for Justice ([[Kaapstad]]) en Jews for Social Justice (in Johannesburg) om die Suid-Afrikaanse samelewing te hervormd en brûe te bou tussen wit en swart gemeenskappe. Eindelik, ook in 1985, het die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes eindelik ’n resolusie teen apartheid aanvaar, amper 40 jaar nadat dit amptelike staatsbeleid geword het. Jode het tydens die apartheidsera floreer, soos baie nie-Joods wit burgers. Maar die Joodse bevolking het ’n hoër persentasie afgestudeerdes bevat as die res van die wit bevolking. Meer as die helfte van alle Jode het matriek verwerf, vergeleke met 23% van die totale wit bevolking. ’n Tiende van hulle het ’n universiteitsgraad verwerf, vergeleke met net 4% van die breë wit bevolking. Reeds vroeg in die 1970's het die Joodse bevolking ’n hoogtepunt van 119&nbsp;000 bereik. Tussen 1970 en 1992 het 39&nbsp;000 Jode Suid-Afrika verlaat, hoewel 10&nbsp;000 Israeli's in dieselfde tydperk hierheen geïmmigreer het.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 12 November 2017.</ref> == Gemeenskapsbedrywighede == Hoewel die Joodse gemeenskap ten volle geïntegreer is in die land se algemene samelewing, handhaaf hulle ook hul eie netwerk godsdienstige, kultuur-, gemeenskaps-, filantropiese en in sommige sentrums sportorganisasies. Daar is koördinerende liggame op die gebied van Joodse opvoeding, van die Ortodokse en Hervormde gemeentes en filantropie. Die liggaam wat die hele Joodse bevolking van die land verteenwoordig, is die [[Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes]].<ref name="sajbd">{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie is die sameroepende liggaam vir alle sake wat betrekking het op die Sionistebeweging in [[Israel]], waarvan die meeste Suid-Afrikaanse Jode geesdriftige ondersteuners is.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Joodse familielewe in Suid-Afrika was tradisioneel sterk, maar in die jongste jare gaan dit ook gebuk onder moderne maatskaplike en ekonomiese tendense. Hierin het emigrasie ook ’n rol gespeel. Heelparty bejaarde Jode is alleen in Suid-Afrika agtergelaat nadat hul kinders uitgewyk het. == Immigrasie == [[Lêer:Foto's in die Holocaust-sentrum, Kaapstad, van oorlewendes van die Jodeslagting wat hulle in die Kaap gevestig het.jpg|duimnael|links|Gerald Hoberman het in 1998 foto's geneem van hierdie 39 oorlewendes van die Jodeslagting in die [[Tweede Wêreldoorlog]] wat hulle mettertyd in die Kaap gevestig het. Dit word uitgestal in die Holocaust-sentrum, Kaapstad.]] [[Lêer:Hermann Kallenbach.jpg|duimnael|upright|Die Duits-Joodse argitek [[Hermann Kallenbach]] was verantwoordelik vir van die mooiste [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG kerke]]. Hy het in 1896 uit die teenswoordige [[Litaue]] na [[Johannesburg]] geïmmigreer.]] [[Lêer:Ds Solly Ozrovech.jpg|duimnael|links|upright|Die geliefde Christelike skrywer en [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG]] [[predikant]] ds. [[Solly Ozrovech]] het voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] saam met sy Pools-Joodse ouers na Suid-Afrika gekom, maar ná hul dood per ongeluk in 'n NG weeshuis beland.]] [[Lêer:Pieter-Dirk Uys.jpg|duimnael|upright|Die akteur en dramaturg [[Pieter-Dirk Uys]] se Joodse ma was 'n pianis in [[Berlyn]] wat aan die vooraand van die [[Tweede Wêreldoorlog]] na Suid-Afrika geëmigreer het. Hy het egter, danksy sy [[Afrikaans]]e pa, in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] grootgeword.]] Soos die geval met die meeste ander immigrasie na Suid-Afrika, het die Jode hoofsaaklik na die land gekom op soek na vryheid van verdrukking of ekonomiese swaarkry. Tydens die hele tydperk van Europese nedersetting sedert 1652 het die voortdurende stroom immigrante deurgaans Jode in wisselende getalle ingesluit. In die 17de en 18de eeu was dit ’n breukdeel van die totaal toe die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] godsdienstige eenvormigheid van sy amptenare vereis het, maar in die 19de eeu het dit toegeneem en ’n hoogtepunt bereik ten tyde van die kwaaiste Jodevervolging in Europa in die 20ste eeu. Vir die 17de en 18de eeu bestaan geen amptelike rekords van Jode as immigrante nie, maar daar is aanduidings dat Jode onder diegene was wat reeds so vroeg as 1669 met die Kompanjie se skepe aan die [[Kaap die Goeie Hoop|Kaap]] geland het. Danksy algehele godsdiensvryheid onder die Bataafse bewind van 1803 tot 1806, en die bevestiging daarvan deur die [[Groot-Brittanje|Britse]] owerheid in laasgenoemde jaar, het Jode ál meer gereeld onder die immigrante voorgekom. Maar in die afwesigheid van enige plaaslike Joodse gemeenskapsorganisasies tot 1841, kan Joodse immigrante voor daardie datum net per toeval uitgeken word. ’n Terloopse vermelding dui byvoorbeeld op ’n groep Joodse gesinne onder die [[1820-Setlaars]]. Dié groepie het die stigters van die eerste Hebreeuse gemeente in Kaapstad 21 jaar later ingesluit. Daarna dui gemeenskapsrekord op ’n klein maar volgehoue aankoms van Jode uit [[Engeland]], [[Duitsland]] en [[Nederland]]. In die middel van die 19de eeu het ’n aantal Duits-Joodse gesinne hulle in talle dele van die [[Kaapkolonie]] en [[Oranje-Vrystaat]] gevestig. Ná 1870 het ’n skare fortuinsoekers, onder wie Jode uit tallose lande, na die Diamantveld van [[Griekwaland-Wes]] en eindelik die goudveld van die [[Witwatersrand]] gestroom. Vanaf 1880 het die onderdrukking van die Jode in die [[Russiese Ryk]] sowat 3&nbsp;miljoen van hulle daartoe gedryf om te emigreer, van wie meer as die helfte na Amerika. Suid-Afrika het tussen 1881 en 1914 gemiddeld 1&nbsp;250 Jode per jaar uit Oos-Europa opgeneem. Tydens dié tydperk het meer as 40&nbsp;000 [[Litaue|Litause]] Jode na Suid-Afrika gekom, onder wie die ouers van die politikus [[Helen Suzman]] (née Gavronsky). Na raming het 40&nbsp;000 Litause eindelik na Suid-Afrika geïmigreer uit die geskatte 3&nbsp;miljoen wat die land sedert 1881 verlaat het. Toe [[Nazi-Duitsland]] die [[Sowjetunie]] op 22 Junie 1941 binneval, was daar steeds 250&nbsp;000 Jode in die dorpe en gehuggies (shtetls) van Litaue. Feitlik dadelik het die ''Einsatzgruppen'' (mobiele moordeenhede) en hul plaaslike kollaborateurs die volksmoord op die Jode begin. Teen November daardie jaar het net sowat 40&nbsp;000 Jode oorgebly, saamgehok in die ghetto's van [[Vilnius]], Kowno, Shawli en etlike slawearbeidkampe. Teen 1944 het die Nazi's 90% van Litaue se Jode uitgemoor. In die aangrensende [[Letland]] was daar met die inval van Duitsland 94&nbsp;000 Jode. Die ''Einsatzgruppen'' en hul plaaslike handlangers het die meeste van hulle vermoor. In die groter sentra soos [[Riga]], Dwinsk en Liepaja is ghetto's gebou. In 1941 en vroeg in 1942 het die Nazi's duisende Duitse en [[Oostenryk]]se Jode na die ghetto in [[Riga]] gedeporteer. Die meeste is vermoor. Begin 1943 het van Letland se Joodse gemeenskap net sowat 5&nbsp;000 siele oorgebly. Die huidige syfer is nagenoeg 6&nbsp;200.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/latvia-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Kragtens die Wet op die Beperking van Immigrasie van 1902 in die Kaapkolonie is ’n geletterdheidstoets ingestel wat die vermoë van aansoekers getoets het om ’n Europese taal te lees en skryf, wat die gevaar geskep het dat [[Jiddisj]]sprekendes uitgesluit kon word. Maar ná vertoë deur vooraanstaande Suid-Afrikaanse Jode is Jiddisj amptelik tot Europese taal verklaar vir die doel van die geletterdheidstoets deur die wetgewing in 1906 te wysig. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog|oorlogsjare]] het die stroom immigrante so te sê opgedroog, maar in die 1920 opnuut begin. Die [[Pakt-regering]] se Wet op Immigrasiekwota (Wet No. 8 van 1930), wat bedoel was om die bestaande balans tussen die blanke taalgroepe (Afrikaans en [[Engels]]) te handhaaf, het die immigrasie van Oos-Europese Jode verminder, maar Duitse Jode wat gevlug het van Nazi-vervolging, het tussen 1933 en 1937 in aansienlike getalle die land binnegekom, selfs soveel as 3&nbsp;330 in 1936 en altesaam meer as 6&nbsp;000, uit die 250&nbsp;000 wat uit Duitsland kon vlug. Die Wet op Vreemdelinge (Wet No. 1 van 1937) het Joodse immigrasie in die volgende twee jaar tot ’n breukdeel van die voorafgaande vier jaar verminder en tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] van 1939 tot 1945 het net ’n handjie vol dit tot in Suid-Afrika gemaak. Dié wet is aanvaar nadat gevoelens teen Jode en veral Joodse immigrante gaande gemaak is deur Nazigesinde groepe in Suid-Afrika, onder wie die Gryshemde. Ná die oorlog het Jode opnuut na Suid-Afrika begin immigreer, maar nie weer in dieselfde getalle as voor die gewapende stryd nie. Die uitwissing van miljoene Jode tydens die oorlog, beperking op immigrasie na Suid-Afrika in die algemeen, beperkings op emigrasie deur lande in die Oosblok en die skep van die staat [[Israel]] in 1948 as ’n nuwe bestemming vir Joodse immigrante, het daartoe gelei dat betreklik min Jode sedert 1945 na Suid-Afrika geïmmigreer het. Ook was Suid-Afrika ná die [[Nasionale Party]] se bewindsoorname in 1948 nie langer so ’n aantreklike bestemming vir Jode nie aangesien dié party die tuiste was van heelparty Nazi-simpatiseerders voor en tydens die oorlog. Sedert die politieke onrus van die 1970's en '80's, het die wins van immigrante van die 1960's ’n verlies van emigrante geword, persentasiegewys veel hoër onder Suid-Afrikaanse Jode as die res van die blanke bevolking. Joodse immigrante na Suid-Afrika in spesifieke jare: {| class="wikitable sortable" ! Jaartal !! Getal |- | 1903 || 4&nbsp;265 |- | 1904 || 2&nbsp;465 |- | 1908|| 909 |- | 1915|| 193 |- | 1927|| 1&nbsp;752 |- | 1929|| 2&nbsp;788 |- | 1930|| 1&nbsp;881 |- | 1933|| 745 |- | 1936|| 3&nbsp;330 |- | 1937|| 945 |- | 1940|| 218 |- | 1945|| 49 |- | 1947|| 688 |- | 1950|| 176 |} == Gemeentes == [[Lêer:Old Synagogue Paul Kruger Street Pretoria 003.jpg|duimnael|links|Die sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, wat nie meer gebruik word nie.]] [[Lêer:Ou sinagoge in Potchefstroom, Nico van der Merwe.jpg|duimnael|upright|[[Potchefstroom]] is een van talle sentra waar die sinagoge gesluit is. Dit huisves die Potchefstroom Academy.]] [[Lêer:Old Dutch Reformed Church, Springbok.JPG|duimnael|links|Dié langwerpige gebou is in 1877 opgerig as die eerste [[NG gemeente Namakwaland|NG kerk]] op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]]. Dit is in 1899 opgeknap en het ál meer diens gedoen as ’n kerk tot 1921. Die Joodse gemeenskap het dit as hul eerste sinagoge gebruik.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/springbok-northern-cape/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012234/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/springbok-northern-cape/ |date=3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Museum, Old Synagogue (interior), Springbok.JPG|duimnael|upright|Die ou sinagoge op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] is in 'n museum omskep, soos byvoorbeeld ook dié op [[Calvinia]], [[Piketberg]] en [[Malmesbury]].]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Calvinia.jpg|duimnael|links|Ook op [[Calvinia]] huisves die eertydse sinagoge 'n museum.]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Piketberg.jpg|duimnael|Soos op talle ander Suid-Afrikaanse dorpe huisves die ou sinagoge op [[Piketberg]] nou 'n museum.]] [[Lêer:Sinagoge Wellington.jpg|duimnael|links|[[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] se nege Joodse gesinne het in 1981 met Paarl se Joodse gemeenskap in laasgenoemde se sinagoge verenig. Wellington se sinagoge huisves nou 'n Nuwe Apostoliese kerk.<ref>{{en}} [http://www.wellington.co.za/wellington-activities/wellington-heritage/ Wellington Heritage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012222/http://www.wellington.co.za/wellington-activities/wellington-heritage/ |date=3 Oktober 2018}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Colesberg sinagoge U-Save.jpg|duimnael|[[Colesberg]] se sinagoge is omskep in 'n tak van die laekostesupermark U-Save nadat dit vroeër die plaaslike tak van Volkskas gehuisves het.]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Riversdal.jpg|duimnael|Nes die destydse sinagoge op Wellington, huisves die ou sinagoge op [[Riversdal]] nou 'n Nuwe Apostoliese kerk.]] Die eerste Hebreeuse gemeente in Suid-Afrika is in 1841 in Kaapstad gestig toe 17 koloniste n gemeente stig "vir die hou van gereelde dienste op die [[Sabbat]] en feeste en die handhawing van die Joodse geloof in Suid-Afrika". In 1863 is die eerste sinagoge opgerig, wat vandag nog bestaan as die Ou Sinagoge in Kaapstad se [[Kompanjiestuin]] en die Joodse Museum huisves. Die tweede gemeente het in 1862 in [[Port Elizabeth]] ontstaan. Kimberley s’n het in 1875 aan die beurt gekom, en teen die vorige eeuwending was daar gemeentes in nog sewe sentrums: [[Oudtshoorn]] en [[Durban]] in 1883, [[Johannesburg]] in 1887, [[Klerksdorp]] in 1889, [[Pretoria]] in 1890, die [[Paarl]] in 1894 en [[Germiston]] in [[1896]]. Namate Joodse immigrasie toegeneem het weens die vervolging in [[Oos-Europa]] is nog gemeentes in stedelike sentrums asook op die platteland gestig. Daar was trouens destyds ’n merkbare opbloei in die stigting van Joodse gemeentes oral in die landelike gebiede. Elkeen van dié gemeenskappies het hul eie nederige sinagoge gebou, wat gewoonlik ook ’n sosiale saal en klaskamers vir die kinders se onderrig in [[Hebreeus]] en godsdiens was. Die rabbi het gewoonlik verskillende rolle vertolk: chazzan (wat die dienste gelei het), schochet (godsdienstige slagtings) en Hebreeusonderwyser (wat moontlik ’n rabbi was). Reeds vanaf die 1930 het die stadwaartse verhuising van die Jode agter beter godsdienstige en opvoedingsgeleenthede aan, maar moontlik ook sakegeleenthede, daartoe gelei dat talle van die klein plattelandse gemeenskappe begin krimp en mettertyd verdwyn het. Mettertyd het van die plattelandse Jodedom so te sê niks oorgebly nie. Destyds het verstedelik daartoe gelei dat stedelike Joodse gemeenskappe sterk gegroei het, veral in die geval van [[Johannesburg]], [[Kaapstad]], [[Port Elizabeth]] en [[Bloemfontein]]. Toe die plattelandse gemeentes nog bestaan het, is hulle sedert 1949 bygestaan deur ’n Rabbi vir die Plattelandse Gemeenskappe. Hy het opgetree onder ’n verteenwoordigende komitee van die hoof- nasionale Joodse organisasies gemoeid met godsdiens en opvoeding, onder leiding van die Raad van Afgevaardigdes. Verreweg die meeste Jode in Suid-Afrika behoort tot die Ortodokse [[Judaïsme]]. Die Suid-Afrikaanse Unie van Progressiewe Judaïsme is in 1935 deur rabbi dr. M.C. Weiler van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gestig. Sedertdien het sy aanhangers gemeentes in die stede gestig. In Johannesburg, waar twee derdes van al Suid-Afrika se Jode woon, was teen 1970 29 Ortodokse sinagoges en 5 Hervormde tempels. In Kaapstad, die enigste ander stad met ’n noemenswaardige Joodse gemeenskap, was daar destyds 12 sinagoges en twee Hervormde tempels. Destyds was daar in die meeste ander stede gewoonlik een sentrale sinagoge en ’n kleinere in ’n ander deel van die stad. Die meeste gemeentes, Hervorm sowel as Ortodoks, bied klasse in Hebreeus aan en het soms kleuterskole wat aan hulle verbonde is waar voorskoolse kinders op weekdae skoolgaan. Hulle bied ook programme aan vir die jeug en bedryf in enkele gevalle ’n afsonderlike jeugsinagoge. Damesgildes, wat in die Hervormde gemeentes as "susterskappe" bekendstaan, bestuur kultuur- en maatskaplike programme onder vrouelede. Die Progressiewe beweging het twee vakansieoorde opgerig wat hulle ook aan ander groepe beskikbaarstel wanneer hulle dit nie self gebruik nie. In van die groter gemeenskappe bestaan oorkoepelende liggame, wat gewoonlik as Verenigde Hebreeuse Organisasies bekendstaan, en verantwoordelik is vir die instandhouding van die sinagoge, klasse in godsdiens en Hebreeus, en gewrá kedisjá (wat verantwoordelik is vir die laaste rites van begrafnis- en [[begraafplaas]]pligte). Elke gemeente is volkome onafhanklik in sy interne bestuur. Die meeste Ortodokse gemeentes is wel by een van die twee koördinerende liggaam geaffilieer: die SA Federasie van Sinagoges, met sy hoofkwartier in Johannesburg, waartoe die meeste van die gemeentes in die destydse Transvaal, Vrystaat, [[KwaZulu-Natal]] en dele van die [[Oos-Kaap]] behoort; en die Verenigde Raad van Ortodokse Hebreeuse Gemeentes, met sy hoofkwartier in Kaapstad, waartoe die meeste [[Wes-Kaap]]se gemeentes behoort, en vroeër jare ook dié in die voormalige [[Suidwes-Afrika]]. Dié liggame hou elk hul eie hoofrabbinaat en godsdienshof (Beth Din) in stand. Laasgenoemde het regspraak oor sake soos bekering tot die Joodse geloof, die uitreiking van skeibriewe, toesig oor kasjroet, en soortgelyke funksies. Die Progressiewe gemeentes in Suid-Afrika (en vroeë jare toe hulle nog daar bestaan het, ook in [[Rhodesië]]) is geaffilieer by die Suid-Afrikaanse Unie van Progressiewe Judaïsme. Oorkoepelende godsdiensaangeleenthede word behartig deur die Sentrale Godsdiensraad, wat uit rabbi’s en enkele leke bestaan. Dié liggaam het nie ’n hoofrabbi nie, maar ’n rabbi word jaarliks gekies om as voorsitter op te tree. Die Damesgildes in die Ortodokse Sinagoges is geaffilieer by die Federasie van Sinagoge-damesgildes, terwyl die Hervormde Susterskappe behoort tot die Nasionale Unie van Tempelsusterskappe. In vroeër jare was die meeste rabbi’s, hetsy Ortodoks of Hervormd, gebore buitelanders, maar sedert die middel van die 20ste eeu het die getal Suid-Afrikaans gebore rabbi’s toegeneem met party wat hul opleiding in die buiteland ontvang het en die res aan die Opleidingskollege vir Ortodokse Predikante, wat in 1958 in Johannesburg tot stand gekom het. == Houding jeens Jode == [[Lêer:Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad, vooraansig.jpg|duimnael|upright|Oudpres. [[Nelson Mandela]] het die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in 2000 geopen. Dit beeld die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap uit en word gehuisves in die land se eerste sinagoge, ingewy op 13 September 1863 en ontwerp deur die argitek [[James Hogg]].]] [[Lêer:Sinagoge, Muizenberg, Morné van Rooyen, 20 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|Die sinagoge in [[Muizenberg]], wat nog in gebruik is.]] Suid-Afrika was sedert die vroegste tye ’n land van geleenthede vir buitelanders wat hulle hier kom vestig het. Al was daar by geleentheid tekens van onverdraagsaamheid jeens buitelanders en in die jongste jare openlike haat jeens vlugtelinge uit Afrika, is (wit) immigrante tradisioneel regverdig en simpatiek behandel, soos te wagte van ’n bevolking van hoofsaaklik Britse en Hollandse herkoms, met hul sterk tradisies van demokrasie, regverdigheid en ontsag vir die [[Bybel]] en sy leerstellings' om dié redes was die wit bevolking van Suid-Afrika besonder daartoe geneë om gasvry teenoor die volk van Israel op te tree. ’n Joodse verslaggewer, N.D. Hoffman, het in 1891 van Suid-Afrika geskryf: "Daar is geen haat of jaloesie nie . . . Wanneer julle hierheen kom, moenie vergeet dat julle Jode is nie, want hier skaam ’n Jood hom nie om te erken dat hy ’n Jood is nie . . . Sy geloof sal nie ’n struikelblok vir enige Jood wees in wat hy ook al doen nie." Dit beteken nie dat Suid-Afrika gevrywaar was (of is) van alle tekens van Jodehaat nie en vooroordeel op godsdienstige, maatskaplike of ekonomiese gronde nie. Maar oor die algemeen het die land hom onderskei vanweë sy verdraagsame benadering.<ref>{{en}} Saron, G. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Soms het die toenemende stroom Joodse immigrante wel aanleiding tot politieke omstredenheid gegee. Gevalle van daadwerklike [[Antisemitisme|antisemitiese]] opstoking het wel voorgekom in die tydperk van die Nazi-bewindsoorname in [[Duitsland]] in 1933 tot ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–'45). Binne historiese perspektief kan dit beskou word as ’n simptoom van die politieke en ideologiese krisis waardeur Suid-Afrika destyds gegaan het. ’n Militante Afrikaner- ekonomiese beweging is op die been gebring om "vir die Afrikaner sy regmatige plek in die professies, handel en nywerheid te verseker". Dit is, so is aangevoer, van hom weerhou deur "uitlanders", te wete Engelssprekendes en Jode. Baie van die Afrikanerdom se lyding is toegeskryf aan "Anglo-Joodse kapitaal". Nog ’n bron van antisemitisme in Suid-Afrika was die invloed van [[Duitsland]] en Nazi-ideologie op verskeie groepe in die land. Nazi- buitelandse en propagandaburo's was in die vooroorlogse jare op aansienlike skaal in Suid-Afrika bedrywig, nes in talle ander lande, om die openbare mening gunstig jeens Duitse aspirasies te stem. Groot hoeveelhede Nazi-literatuur is na Suid-Afrika uitgevoer en gratis versprei. Die Duitse konsulate was mierneste van bedrywighede. Die [[Zeesen]]-uitsaaistasie het ’n toenemende stortvloed propaganda, veral in [[Afrikaans]], op Suid-Afrika gerig, wat bedoel was om Afrikanernasionalisme te help ontwaak en wrywing tussen die land se blanke volksgroepe te veroorsaak met Duitsgesinde Afrikaners in stryd met Britsgesinde Engelse. Onder leiding van politieke groepe wat beïnvloed is deur Nasionaal-Sosialisme, is aggressiewe antisemitiese [[propaganda]] wydversprei, en het plaaslike aanhangers en nabootsers van die Nazi's aktief geraak in die Gryshemde, Swarthemde en ander bewegings. Hierdie ontwikkeling het teen die einde van 1936 ’n uitwerking gehad op die Amptelike Opposisie, die [[Nasionale Party]] onder leiding van dr. [[D.F. Malan]], wat mettertyd sommige anti-Joodse gedagtes deel van sy amptelike beleid gemaak het. Die party het hom ten gunste van ’n volslae verbod op verdere Joodse immigrasie verklaar, strenger beheer oor naturalisasie, en nog diskriminerende beleidsrigtings. In [[Transvaal]], hoewel in geen ander provinsie, is Jode amptelik verbied om lid van die party te word. Dikwels het woordvoerders van die party aangedring op die aanvaarding van kwotas vir Jode in die bedryfslewe. Voor die Tweede Wêreldoorlog was daar Afrikaners van Benoni wat simpatiek teenoor die Jode gestaan het. Dit volg op die Afrikaner se stryd om hul [[Boererepubliek]] in die Transvaal te vestig, wat hul met die Joodse trek uit [[Egipte]] na die beloofde land vergelyk het. Hierdie simpatie was weer daar toe die Duitse Jode en die Duitse vakbonde in Nazi-Duitsland aangeval is. 'n Ekstremistiese groep het in 1938 openbare vergaderings begin reël, as afdeling van die Gryshempbeweging. Hierdie groep het die onderdrukking van die Joodse bevolking geëis. Die openbare mening het nie in hul guns getel nie; 'n Joods-Christelike Vereniging is in die lewe geroep om teenkanting te bied. Die vereniging het hoofsaaklik uit Jode en vakbondondersteuners bestaan en het 'n strydgroep op sel-stelsel organiseer. Alles moes ook vinnig geskied, want hul dade was nog onwettig, solank die Gryshempbeweging nog wettig beskou is en nog geregtig was om openbare vergaderings te kon hou. Die Joods-Christelike vereniging het toegeslaan op 'n vergadering wat in Cranbournelaan naby die Savoy-bioskoop gehou is. Die Gryshemde het skaars hul seepkissies neergesit en die skare begin toespreek, toe 'n klomp motors in Rothsaystraat, Tom Jonesstraat en Prince's-laan stilhou en so parkeer om weg te jaag. Die Gryshemde is toe heeltemal oorrompel. Die volgende Gryshempvergadering is versterk deur 'n kontingent [[Duitsers]] uit Suidwes-Afrika, en 'n groter vergadering is hierdie keer op die trap van die Johannesburgse stadsaal gehou. Die Joods-Christelike Vereniging van Benoni het ook hier sy kop uitgesteek met die doel om die vergadering te verongeluk. Maar hierdie keer was dit geen vergadering nie, maar 'n lokval om die Jode wat aanwesig was, om die lewe te bring. Die Jode van Benoni kon maklik vroegtydig gesterf het, was hulle nie vergesel van bebaarde Afrikaanse vakbondlede nie. Die Gryshemde wou nie die groot, bebaarde manne aanval nie, maar wel die Jode. In die geharwar kon toe nie onderskei word tussen Jood en Afrikaner nie.<ref>{{af}} Hitler en die Jode van Benoni. In: Humphriss, D., Thomas, D.G, Cowley, A (red.) & Mathewson, J (red.). 1968. Vertaal deur: Bartho Smit. ''Benoni:Seun van my smart – Die maatskaplike, politieke en ekonomiese geskiedenis van 'n Suid-Afrikaanse goudmyndorp.'' Benoni: Stadsraad van Benoni. bl. 25-27.</ref> Die Joodse gemeenskap het die georganiseerde anti-Joodse agitasie in ’n baie ernstige lig beskou. Hulle het alles in hul vermoë gedoen om dit te bestry deur die ware feite aan die publiek bekend te maak en om bloot te lê hoe [[Adolf Hitler]] antisemitisme ingespan het as sy "geheime wapen". Talle lede van die publiek, op alle lewensterreine, was gekant teen die groei van antisemitisme. Algaande het die tradisionele beleid benadering van verdraagsaamheid en regverdigheid teruggekeer. In 1947 het dr. Malan as leier van die NP verklaar: "Wat verklaarde beleid betref, is die Party nie ten gunste van wetgewende maatreëls wat diskrimineer tussen Jood en nie-Jood nie." Nadat die party in 1948 die bewind by die [[Verenigde Party]] van genl. [[Jan Christian Smuts]] oorgeneem het, het Malan gesê hy "sien uit na ’n tyd wanneer daar geen meer sprake sal wees van die sogenaamde Joodse vraagstuk in die lewe en politiek van hierdie land nie". Een van sy eerste dade in ooreenstemming met die land se tradisionele simpatie met Sionisme, was om de jure-erkenning te verleen aan die nuwe staat [[Israel]], wat die Smuts-bewind de facto-erken het. Opeenvolgende Nasionale eerste ministers het die regeringsbeleid van gelykheid en niediskriminasie tussen alle dele van die blanke bevolkingsgroep herbevestig. Tog het die land se politieke en rassevraagstukke af en toe gevolge vir die Joodse volksdeel ingehou. Hoewel die pro-Israelse houding oor die algemene ’n goeie invloed gehad het, het dit ook soms misluk wanneer Israel in die [[Verenigde Nasies]] standpunt ingeneem het teen Suid-Afrika se [[apartheid|rassebeleid]]. Op onderwysgebied het die verkondiging van Christelik-nasionale leerstellings en voorspraak vir die verwydering van die gewetensklousule uit die statute van sommige universiteite tot besorgdheid gelei ingeval die regte van Joodse leerlinge of onderwysers in skole of aan universiteite in gedrang sou kom. Oor die algemeen is die gelykheid van Jode op alle terreine van die volkslewe egter lankal goed gevestig. == In die Nuwe Suid-Afrika == [[Lêer:Tony Leon in 2021 (cropped).jpg|duimnael|links|upright|[[Tony Leon]] was van 1999 tot 2007 Suid-Afrika se eerste en enigste Joodse leier van die Amptelike Opposisie.]] [[Lêer:Nelson Mandela-2008 (edit).jpg|duimnael|upright|Oudpres. [[Nelson Mandela]] het [[Israel]] in Oktober 1999 besoek om betrekkings tussen Suid-Afrika en die Joodse staat te normaliseer.]] Suid-Afrika se Joodse gemeenskap het die bewindsoorname van pres. [[Frederik Willem de Klerk]] verwelkom. Jode was ook ten gunste van die onderhandelings wat gelei het tot die nuwe politieke bedeling. Hoewel hulle oor die algemeen die veranderinge steun, bekommer talle Jode hulle oor hul toekoms in Suid-Afrika.<ref name="virtour" /> Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) is in 1995 opgerig om misdade tydens die apartheidsera te ondersoek. Die eerste Joodse organisasie wat daaraan deelgeneem het, was Gesher, ’n Joodse groep vir maatskaplike optrede van [[Johannesburg]]. In die WVK se verslag is godsdienstige groepe, waaronder die Jode, voor stok gekry vir hul huiwering om op te tree teen die apartheidstaat. Die verslag het wel melding gemaak van Joodse individue en groepe se bydrae tot die struggle en hul pogings om geregtigheid te bewerkstellig.<ref>{{en}} [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/8623/Meiring_Truth%282004%29.pdf?sequence=1&isAllowed=y Truth and Reconciliation in South: Jewish Voices and Perspectives, deur P.G.J. Meiring]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> ’n Versoeningsproses het in Oktober 1999 begin met oudpres. [[Nelson Mandela]] se besoek aan [[Israel]]. Weens die Joodse staat se betrekkings met die apartheidsbewind, was Mandela voorheen krities teenoor die land. Andersyds was Jode skepties oor Mandela se verhouding met [[Jasser Arafat]], leier van die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]], en sy steun aan die [[Palestyne]].<ref>{{en}} [http://www.jpost.com/Opinion/Op-Ed-Contributors/Mandela-and-Israel-334174 “Mandela and Israel”, Jerusalem Post, 6 Desember 2013]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Voor die tweede semester van 2003 het Suid-Afrika se Joodse gemeenskap hulle in ’n oorgangsfase bevind. Sowat 1&nbsp;800 Jode het die land elke jaar verlaat, hoofsaaklik weens kommer oor misdaad en die ekonomie. Suid-Afrika is een van die mees gewelddadige en misdadige lande ter wêreld,<ref>{{en}} [http://www.nationmaster.com/country-info/stats/Crime/Violent-crime/Murder-rate Nation Master]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> en ál meer gegoede inwoners sonder hul af agter hoë veiligheidsmure of in sogenaamde veiligheidskomplekse,<ref>{{en}} [https://businesstech.co.za/news/lifestyle/116376/this-is-how-many-gated-communities-are-in-south-africa/ “This is how many gated communities are in South Africa”, Business Tech, 11 Maart 2016]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Die voorkoms van misdaad en die gevolglike ekonomiese probleme het gelei tot ’n afname in die Joodse “lewensvatbare middel”, die jong en middeljarige volwassenes wat nodig is om ’n gemeenskap staande te hou. Talle lede van die buitengewoon bejaarde bevolking, wie se kinders geëmigreer het, word deur probleme in die gesig gestaar wanneer hulle ouer word aangesien die staat se welsyntoelaes nie tred hou met lewenskoste nie. Suid-Afrika se Joodse bevolking het blykbaar omstreeks einde 2003 gestabiliseer op tussen 75&nbsp;000 en 80&nbsp;000 siele.<ref name="virtour" /> Ondanks die ekonomiese en demografiese uitdagings, bly Suid-Afrika se Joodse gemeenskap meestal optimisties. Die Joodse bevolking is hoogs godsdienstig en 80% Ortodoks, wat aan die toeneem is. Die toename in godsdienstigheid kan toegeskryf word aan ’n behoefte aan standvastigheid in ’n andersins onbestendige samelewing. Antisemitisme kom skaars voor, terwyl die koers van ondertrouery (Jode wat met nie-Jode trou) ’n skamele 7% is. Baie Jode wat in die land bly, doen dit uit hul oortuiging dat die demokratiese Suid-Afrika hul steun nodig het; talle ander bly weliswaar omdat hulle dit nie kan bekostig om die land te verlaat nie.<ref name="virtour" /> == Gemeenskappe == === Benoni === {{Hoofartikel|Jode in Benoni}} [[Lêer:Benoni se oorspronklike sinagoge.jpg|duimnael|Benoni se oorspronklike sinagoge staan nog en huisves D and J Motors. Dis geleë by Woburnlaan 26.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/image-gallery/nestadt-family/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129034140/http://jdap.co.za/image-gallery/nestadt-family/ |date=29 Januarie 2017}}. URL besoek op 15 November 2017.</ref>]] [[Benoni]] aan die [[Oos-Rand]] was een van die vroegste Joodse gemeenskappe en het mettertyd ontwikkel tot een die grootste in die land. Die stad het gegroei van ’n myndorpie tot ’n vername sentrum. Die Joodse gemeenskap was lewenskragtig en het ’n belangrike bydrae gelewer tot Benoni se handel en nywerheid. Jode het vanaf kort ná die stigting van Benoni in 1881 hier gewoon en het daadwerklik tot die plek se groei bygedra. Die eerste Jode het as handelaars hierheen gekom. Dié wat uit Engeland of van die Kaap af gekom het, was dikwels beter opgevoed en meer welgesteld as dié wat uit [[Litaue]] geïmmigreer het. Die opgevoede Jode kon onderhandel met die mynbeamptes, wat hulle toegelaat het om mynkonsessiewinkels te begin, aangesien die beamptes neergesien het op handel dryf met swart mense. Namate hul ondernemings gegroei het, kon die Jode bekostig om familielede uit Litaue te laat kom om hulle in hul winkels by te staan. Die eerste Joodse huwelik in Benoni is in Desember 1897 tussen Max Ginsberg en Annie Levy voltrek. Op die gebied van die onderwys is ’n hoogtepunt bereik met die stigting van die Hillel Jewish Day School in 1967. Die skool het in die 1980's gesluit namate die Joodse bevolking óf Johannesburg toe verhuis het óf geëmigreer het. ’n Besonderse aspek van die Joodse gemeenskap van Benoni was die Verenigde Hebreeuse Instellings van Benoni, wat in 1924 gestig is en vandag nog bestaan. In dié opsig was Benoni ’n voorbeeld vir ander dorpe aan die Oos-Rand en elders. Jode het ’n aktiewe aandeel in die burgerlike sake van die dorp gehad en die gemeenskap het vyf burgemeesters opgelewer: S. Grolman, I. Kuper, M. Nestadt, A. Potash en A.Ritz. Op vermaakgebied het Issy Goodman en sy niggies Ethel en Zelma Londen die Oos-Rande Teaterklub bestuur wat in 1944 gestig is. Die Oos-Randse Ortodokse Joodse Raad is in 1979 gestig om die aktiwiteite van die Hebreeuse Gemeentes van Benoni, [[Boksburg]], [[Brakpan]], [[Delmas]], [[Edenvale]], [[Germiston]], [[Kempton Park]] en [[Springs]] te koördineer.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/benoni-gauteng/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128232745/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/benoni-gauteng/ |date=28 November 2017}}. URL besoek op 12 November 2017.</ref> === Bloemfontein === [[Lêer:Wolf Ehrlich.jpg|duimnael|upright|[[Wolf Ehrlich]] was van 1906 tot '07 Bloemfontein se eerste Joodse burgemeester en in 1912 die eerste president van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes.]] Joodse families het ’n belangrike rol in die totstandkoming en ontwikkeling van die [[Vrystaat]]se hoofstad gespeel. Isaac Baumann van Hesse-Cassel (1813–1881), een van die eerste nedersetters wat in 1848 grond in die nuwe dorpsgebied gekoop het, het die eerste winkel opgerig. Die vroegste Groot Versoendag- ([[Jom Kippoer]]) dienste is in 1871 in sy huis gehou. In 1873 is huwelike ingevolge Joodse gebruike in die Oranje-Vrystaat gewettig. ’n Hebreeuse gemeente is in 1876 gestig en ’n sinagoge in 1903 opgerig. Die eerste president (1902–’24) daarvan was Wolf Ehrlich. Namate die Oos-Europese element toegeneem het, het die gemeenskapsleierskap geleidelik na hulle toe oorgegaan. Hierin het Jacob Philips en Henry Bradlow ’n belangrike rol gespeel. Jode het ’n aktiewe aandeel aan munisipale aangeleenthede gehad. Baumann was die tweede voorsitter van Bloemfontein se munisipale raad, die voorloper van die dorpsraad. Sy seun Gustav was die eerste landmeter-generaal van die Oranje-Vrystaat. Moritz Leviseur, wat deelgeneem het aan die Basoeto-oorlog (1865–’66), het die dorp se eerste hospitaal help stig en ook die Nasionale Museum. Sy vrou, Sophie, het Ouma Looks Back geskryf, herinnerings aan die vroeë dae, en het bekend geword as die “Grand Old Lady of Bloemfontein”. Wolf Ehrlich, ’n vriend van die Boeregeneraal en latere eerste minister [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het as senator in die [[Parlement van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse parlement]] gedien. Bloemfontein het drie Joodse burgemeesters gehad: Ehrlich (1906–’07 en 1911–’12), Ivan Haarburger (1912–’14) en Sol Harris (1929). Die gemeenskap het ’n goed ontwikkelde netwerk instellings gehad, waaronder ’n doelmatige gemeenskapsentrum vir kultuur- en opvoedingsaktiwiteite. In 1965 is ’n groot nuwe sinagoge gebou. In 1956 het die Hebreeuse gemeente, gewrá kedisjá, [[talmoed]], [[tora]] en liefdadigheidsintellings saamgespan om die Verenigde Hebreeuse Instellings van Bloemfontein te vorm. Daar was ook onder meer ’n OVS- provinsiale komitee van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes<ref name="sajbd" /> en die OVS- en Noord-Kaapse Sionistiese Raad. Ook het die stad ’n klein Hervormde groep gehad. In 1967 het die Joodse gemeente 1&nbsp;347 siele getel uit ’n totale bevolking van 119&nbsp;000. Daarna het die gemeenskap, soos almal landwyd buiten in Johannesburg, Kaapstad en Durban, geleidelik gekwyn. In 1997 is die sinagoge verkoop en het die gemeenskap oorgetrek na die nou ontbinde Hervormde gemeente se tuiste. Teen 2004 het net 180 Jode in Bloemfontein oorgebly.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/bloemfontein Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Durban === [[Lêer:Torch.jpg|duimnael|Talle Jode het ywerig aan die stryd teen [[apartheid]] deelgeneem, onder meer tydens fakkeloptogte soos dié een in [[Durban]] in 1951, wat die [[Torch Commando]] gereël het.]] Hoewel Durban se Joodse bevolking altyd betreklik klein was vergeleke met dié van Johannesburg en Kaapstad, het hulle deurgaans ’n belangrike rol in die stadslewe gespeel. Een van die stigters van Port Natal was Nathaniel Isaacs, wat hierheen gekom het as jong man in 1825. Belangrike bydraes tot die hawe se vroeë ontwikkeling is gelewer deur Jonas Bergtheil en Daniel de Pass. Natal se eerste berit melih, vir die seun van die Durbaniet D.M. Kisch, is in 1876 uitgevoer deur eerw. S. Rapaport, wat vanaf [[Port Elizabeth]] af gekom het vir die seremonie. ’n Joodse begraafplaas is in 1880 aangelê. Drie jaar later is die gemeente gestig en in 1884 is ’n gebou wat eens ’n Metodistekapel was in ’n sinagoge omskep, met Bernard Lipinski (oorlede in 1907) as die eerste president. Wat munisipale regering betref, is uitsonderlike diens gelewer. Felix. C. Hollander (1876–1955), wat Durban se burgemeester was van 1910–’13, lid van die Natalse provinsiale uitvoerende komitee (1914–’23 en 1926–’39), senator van 1939–’48 en hoof van die plaaslike Joodse gemeenskap. Charles Phineas Robinson (oorlede 1938) was lid van die Natalse wetgewer en later van die Unie-parlement. Sy seun Albert was ook ’n parlementslid en was later hoë kommissaris in [[Londen]] van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]]. Nog vooraanstaande Joodse Durbaniete was Philip Wartski (1853–1948) and Solomon Moshal (1894–1986). Durban is minder beïnvloed deur immigrasie uit Oos-Europa as ander Suid-Afrikaanse gemeenskappe, maar terselfdertyd het die plaaslike Jode ’n aktiewe gemeenskapslewe. Daar was in 2004 drie Ortodokse en een Hervormde sinagoge, asook die gebruiklike gemeenskaps- en welsynsorganisasies. Die afname in die Joodse bevolking het in 1997 tot die sluiting van die stad se Joodse skool, Carmel College, gelei. In sy plek is die Akiva College in [[Umhlanga]] geopen wat onderrig bied aan leerders van gr. 1 tot gr. 12.<ref>{{en}} [http://www.cknj.co.za/community-organisations/education/umhlanga-jewish-day-school Council of KwaZulu-Natal Jewry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728144726/http://www.cknj.co.za/community-organisations/education/umhlanga-jewish-day-school |date=28 Julie 2017}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Durban se Joodse Klub, die enigste instelling van sy soort in Suid-Afrika, het ’n belangrike rol gespeel in die gemeenskap se ontwikkeling. Die Raad vir [[KwaZulu-Natal]] se Jodedom is ’n koördinerende liggaam wat ook optree as provinsiale kantoor van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes.<ref name="sajbd" /> Sionistiese aktiwiteite staan onder leiding van die KwaZulu-Natalse Sionistiese Raad.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> In 2004 het Durban se Joodse sowat 2&nbsp;750 getel.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/durban Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Ficksburg === [[Lêer:Ficksburg se ou sinagoge.jpg|duimnael|[[Ficksburg]] se gewese sinagoge.]] [[Ficksburg]] se ligging aan die grens met [[Basoetoland]] en gunstige boerderyomstandighede het Joodse handelaars en dié wat in die landbou belanggestel het, na die dorp en omgewing gelok. Amper Suid-Afrika se hele kersieoes word deur Ficksburg gelewer en ’n [[kersiefees]] word jaarliks in November gehou. Van die vroeë Joodse intrekkers was Gabriel Meyer, ’n baanbreker van die [[Oranje-Vrystaat]] in die 1850's, wat later te Ficksburg gewoon het, Henry Isaac Myers in die 1890's, M.P. Myers, wat die Ficksburg-hotel omstreeks 1903 bestuur het, Solomon Milner, ene Joffa, Abie Abrahams, Herman Herring, mev. R. Herring, Morris en Lily Aronson, Lionel Israel en Mendel en Leah Kosviner. Tot 1912, toe die Ficksburgse Hebreeuse Gemeente formeel gestig is, is sinagogedienste in die Saal van die Matigheidsvereniging gehou. ’n Sinagoge is gebou op grond wat geskenk is deur Mendel Kosviner, wat die hoeksteen op 29 Junie 1926 gelê het. Die sinagoge is op 9 Januarie 1927 in gebruik geneem. Gereelde cheder-klasse is gehou en die eerste vaste Hebreeusonderwyser, ene mnr. Susman, is in die 1920's aangestel. Die eerste sprake in die rekords van ’n heeltydse predikant is in 1931 van eerw. A. Godlberg. In 1950 is die hoeksteen van die gemeenskapsentrum gelê en kon Max Feinberg dit amptelik in 1953 open. Aangesien Ficksburg ’n betreklik groot gemeenskap is, kon die plaaslike Joodse predikant ook omsien na die omliggende dorpe, soos [[Clocolan]] en [[Marquard]]. Ficksburg se Joodse begraafplaas was ’n ent buite die dorp geleë en in later jare onderworpe aan gedurige vandalisme. Gevolglik is die besluit geneem om die 24 grafte te verskuif en op 1 Oktober 1995 is die nuwe begraafplaas binne die algemene een ingewy. Ficksburg se Joodse Damesvereniging is gestig op 8 Mei 1924 met Leah Kosviner as die eerste voorsitster. In 1945 is die naam verander na die Unie van Joodse Vroue (Ficksburgtak). Sionistiese en jeugbewegings was ook vanaf omstreeks 1911 op die dorp bedrywig. Destyds het die dorp Joodse winkeliers, ’n boer, hotelier, kleremaker en kroegman gehad; later was daar prokureurs, dokters, aptekers, hoteliers en ’n loods gehad. Joodse het aktief aan die dorp se burgerlike lewe deelgeneem. Isaac daneman en Ben Gorvy het in die dorpsraad en as burgemeester gedien in die 1930's en die 1950's onderskeidelik. Jacob Lotzoff was onderburgemeester in 1954 en raadslid tot omstreeks 1959. Dr. Israel het in 1954 in die dorpsraad gedien, terwyl Queenie Israel redaktrise van twee plaaslike koerante was van 1951 tot 1964. In 1937 is verslag aan die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes gedoen dat antisemitisme hoogty vier in die Vrystaat en dat die dorp Ficksburg besoek is deur die leier van die Gryshemde. In 1949 was daar sterk teen-Joodse gevoelens onder die Engelse gemeenskap van die dorp en moes ’n gemengde vergadering afgelas word uit vrees vir geweldpleging. In 1904 het die gemeenskap bestaan uit 15 siele, terwyl hier in 1911 nege gesinne was. In 1936 was dit 118, 84 in 1943, 115 in 1951 en 105 in 1953. Elf jaar later was dit net 55 en teen 1980 se sensus 19. In 1991 was hier nog sewe Jode oor, maar in 1996 net twee, een in 1998 en teen 1999 was daar van die eens florerende gemeenskap niks oor nie. Die laaste inwonende predikant van die Ficksburgse Hebreeuse Gemeente was eerw. I.W. Garrun, wat in 1974 vertrek het. Die gemeente het reeds teen die vroeë 1980's ophou funksioneer, maar dis eers in 1986 ontbind. Die sinagoge is verkoop en die hoeksteen en enkele stukke meubels word vertoon in die Riemland-museum op [[Heilbron]].<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/ficksburg-free-state/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012308/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/ficksburg-free-state/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Grahamstad === [[Lêer:Grahamstad Sinagoge.jpg|duimnael|links|Danksy Joodse studente aan [[Rhodes-universiteit]] was [[Grahamstad]] een van die laaste plattelandse gemeentes wie se sinagoge verkoop is. Dit huisves nou (2017) 'n regsfirma.]] [[Lêer:Schonland Pretoria.jpg|duimnael|upright|Die botanis dr. [[Selmar Schönland]], van 1889 tot 1910 direkteur van die Albanie-museum. Met die stigting van die Rhodes-universiteitskollege in 1904 het hy professor in plantkunde geword. Sy seun was prof. [[Basil Schonland]].]] [[Grahamstad]] is in 1815 aangelê en het in 1820 ’n sentrum van die [[1820-Setlaars|Britse Setlaars]] geword. Die eerste Jode het saam met die setlaars hier kom woon, onder wie Joshua Norden en John Norton, wat albei welbekend in die Joodse en gemeenskapslewe van die Setlaarstad geword het asook elders in Suid-Afrika. Voor die stigting van Joodse instellings het die Jode gereeld bymekaargekom vir minyan (gebedsgroepe). Die eerste amptelike byeenkoms van Grahamstad se Joodse gemeenskap was in 1843 en in dieselfde jaar is grond vir ’n Joodse begraafplaas aangekoop. Dit was die tweede formele gemeente in Suid-Afrika, ná [[Kaapstad]]. Die eerste Joodse huwelik buite Kaapstad is in 1855 aan huis van Nathan Birkenruth bevestig toe Joseph Hess van [[Port Elizabeth]] trou met Lina Schottenfels, ’n dogter van Isaac Bezion Schottenfels, ’n Joodse huweliksbeampte vir die Oostelike Provinsie. Maar teen 1870 het die gemeenskap gekwyn en het weinig min gemeentelike bedrywighede oorgebly. In 1901 het die gemeentelike lewe herleef met die stigting van die Grahamstadse Hebreeuse Gemeente. In 1913 is ’n sinagoge gebou, waarna ’n gemeenskapsaal in 1939 naasaan die sinagoge gebou is. Voor 1901 is Grahamstad bedien deur ’n shochet; cheder-klasse is gehou selfs voor die gemeente gestig is en met die jare is onderrig gebied in Hebreeus en godsdiens. Die stigting van die [[Rhodes-universiteit]]skollege het Joodse akademici na die stad gelok. Prof. [[Basil Schonland]] was direkteur van die Albanie-museum vanaf 1899 en het ’n belangrike rol in die stigting van die universiteitskollege gespeel. Met die jare was hier talryke Joodse professore en lektore en het Rhodes Semitiese tale en Joodse studies aangebied. Hillel House is in 1960 gestig om voorsiening te maak vir die Joodse studente en dosente se sosiale en kultuurbehoeftes. Joodse studente het deelgeneem aan uiteenlopende Sionistiese, kulturele en liefdadigheidsorganisasies. Vanaf die aankoms van die eerste Joodse setlaars in 1820 het hulle ’n belangrike rol in die nedersetting se ekonomiese groei gespeel. Hulle het aanvanklik geboer op grond wat aan die setlaars toegeken is, maar die meeste het die boerdery verlaat en op die dorp as hoofsaaklik handelaars ’n bestaan kom voer. Sommige het meegehelp om die handel met die Oosgrens oop te stel. Benjamin Norden het handelsbetrekkings met [[Natal]] begin. Nathan Birkenruth was direkteur van die Frontier Commercial and Agricultural Bank in 1850. Met die vorige eeuwending was talle Jode volstruisveerhandelaars sowel as algemene handelaars en boere. Destyds was hier ’n sigaretfabriek wat Abraham Radomsky opgerig het en wat "Grahamstown Favourites" en "Little Bess" vervaardig het. Ook die dorp se visventer was Joods, met die gepaste naam mnr. Fisher. Grahamstad se status as sentrum van regspleging het ’n aantal Jode in regsprofessie hierheen laat kom. Reeds in 1866 het Simeon Jacobs prokureur-generaal van die Oostelike Provinsie geword. Prof. H.G. Lewis, oudprofessor van Rhodes, is in 1945 aangestel as regter van die Oostelike Provinsie-afdeling van die hooggeregshof, soos die agbare N.C. Addleson in 1966. Joodse inwoners was betrokke by die hele spektrum van ekonomiese aktiwiteite, van hoteliers, dokters, boere en winkeliers, tot ’n teatereienaar en eiendomsagent. In 1974 het hoofrabbi B.M. Casper die Joodse gemeenskap verteenwoordig by die ingebruikneming van die 1820-Setlaarsmonument op Gunfire Hill bo die stad. In sy rede het die staatspresident, adv. [[Jim Fouché]], na die navolgenswaardige gees van die Jode verwys. Amptelike sensussyfers vir die distrik [[Albanie]] het met die jare heeltydse inwoners, studente en dosente aan Rhodes, leerders aan kosskole en dienspligtiges van die eertydse militêre basis ingesluit. In 1904 was hier byvoorbeeld 188 Jode, 118 in 1951 en 118 in 1991. Maar die gemeente se rekords dui op 140 in 1943, 117 in 1953, 72 in 1964 en 50 omstreeks 1980. Teen 1999 was net vyf inwoners van die stad Jode.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/grahamstown/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012010/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/grahamstown/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Met die jare het die studente aan Rhodes die Hebreeuse gemeente staande help hou. In 1960 het die SA Joodse raad van Afgevaardigdes ’n huis in Somersetstraat vir die gebruik van die Joodse Studentevereniging gekoop, wat later die SA Unie van Joodse Studente (SAUJS) geword het. Dit het die sentrum van Joodse studentebedrywighede gebly tot die afname in die aantal Joodse studente gelei het tot die verkoop daarvan in 2002. Die Joodse Museum, wat die SAUJS van Rhodes in 1992 gestig het, is eers gehuisves in Hillel House, maar is later na die voorportaal van die sinagoge verskuif. Later het die oorblywende Joodse studente ’n huis in Beaufortstraat gehuur, dieselfde straat waarin die eerste minyanim van die nuwe eeu gehou is. In 2003 het rabbi Silberhaft, destyds die geestelike leier van die Suid-Afrikaanse Plattelandse Gemeenskappe (SAJBD), ’n gedenksteen onthul om die 90-jarige bestaan van die sinagoge te herdenk. Die sinagoge was nog ’n tyd lank onder die beheer van die SAJBD, maar is blykbaar later verkoop.<ref>{{en}} [http://www.africanjewishcongress.com/ecrsa2.htm ’n Kort geskiedenis van Grahamstad se Jodedom sedert 1820]. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Intussen het die plaaslike tak van die SAUJS ook doodgeloop.<ref>{{en}} [http://www.saujs.co.za/campuses.html Webtuiste van die SAUJS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017123802/http://www.saujs.co.za/campuses.html |date=17 Oktober 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Hermanus === ; Ontstaan [[Lêer:Eertydse sinagoge, Hermanus.jpg|duimnael|Hermanus se Joodse gemeente het die ou sinagoge verkoop omdat dit in 'n swak deel van die dorp geleë is en as nasionale gedenkwaardigheid nie aan die fasade verander mag word nie.]] Die kleurryke geskiedenis van Hermanus se Hebreeuse gemeente strek terug tot 1906 toe dit deur eerw. Warshawsky gestig is. In die vroeë dae is dienste in lidmate se huise gehou, ook dié van eerw. Chaim Falkoff, wat in 1922 as die gemeente se predikant aangestel is. Teen 1925 het die getalle aansienlik toegeneem en is die munisipaliteit genader met die versoek vir die aankoop van erf no. 1 in Hoofstraat, Hermanus. Die eiendom is dan ook aangekoop vir £10 en teen 1926 het die lewenskragtige gemeente genoeg geld vir die bou van ’n sinagoge ingesamel. Omstreeks 1930 het die sinagoge en gemeente gebloei met Joodse vakansiegangers en Jode van [[Botrivier, Wes-Kaap|Botrivier]] wat by die plaaslike gemeenskap aangesluit het vir gereelde dienste deur die loop van die week sowel as op [[Sabbat]]. Cheder-klasse is vir die kinders van die gemeente aangebied. Met die jare het die Joodse gemeente en gemeenskap ’n integrale deel van Hermanus geword en bygedra tot die ekonomie van die dorp, eers as algemene handelaars en later in die dienste en professies van die dorp. Die gemeente het ’n aantal Joodse en plaaslike liefdadigheidsorganisasies ondersteun, geleenthede aangebied en geldinsamelingspogings gehou, onder meer jaarlikse danse om geld in te samel vir bepaalde gemeenskapsprojekte. ; Ondergang Mettertyd het gereeld dienste en die bywoning daarvan in die Hebreeuse gemeente Hermanus egter afgeneem en teen 1968 het die lidmate tot net 12 afgeneem. In 1973 het eerw. Chaim Falkoff afgetree. Selfs al het gereelde dienste nog tot 1977 plaasgevind, was daar nie genoeg mans om ’n minyan te vorm nie. Sonder voldoende bywoning het die eredienste afgeneem en eindelik opgehou. ; Herlewing Negentien jaar later het ’n groep Kaapse Jode wat vakansiehuise op Hermanus besit het, die begeerte uitgespreek om die Hermanus-sinagoge te laat herleef. In 1997, onder leiding van Cedric Glick, Sonny Josman, Leo Kaplan, Bertie Chait, Bennie Rabinowitz en Leon Wilder, is die ou sinagoge gerestoureer en opnuut toegerus. Rabbi Silberhaft, ook bekend as Die Reisende Rabbi, het die sinagoge opnuut ingewy tydens ’n seremonie op die vyfde nag van [[Chanoeka]] in Desember 1997. [[Roosj Hasjana]] is in 1998 opnuut in die sinagoge gehou ná ’n 23-jarige onderbreking. Minyanim is twee maal daagliks gehou terwyl rabbi Silberhaft op die dorp was en Vrydagaanddienste is weereens goed bygewoon. ; Nuwe tuiste Teen 2006 is ’n mandaat gegee om onderhandelings aan te knoop vir die verkoop van die sinagoge en om geskikte grond te koop van die munisipaliteit vir die bou van ’n nuwe Joodse Sentrum. Die ligging van die ou sinagoge het ’n kommerwekkende veiligheidsprobleem geraak vir die lidmate. Boonop is die shul-gebou tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar, wat beteken het dat geen veranderings aan sy fasade aangebring kan word nie. Die nuwe Joodse Sentrum sou ’n sinagoge, gemeenskapsaal en ’n tuiste vir besoeke rabbi's en bochrim in. Op Sondag 7 September 2008 het die plaaslike Joodse gemeenskap tesame met eregaste van oral in Suid-Afrika saamgekom om die nuwe sinagoge en Joodse Sentrum in te wy. Die geleentheid is waargeneem deur hoofrabbi dr. Warren Goldstein en rabbi Moshe Silberhaft. Tans word dienste weer gereeld op Vrydagaande en op alle belangrike godsdienstige feesdae gehou.<ref>{{en}} [http://hermanusshul.co.za/about/ Die geskiedenis van Hermanus se shul]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Johannesburg === ; Ontstaan [[Lêer:Wolmaransstraat-sinagoge, Groot Sinagoge, Johannesburg.jpg|duimnael|links|Die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in Wolmaransstraat is van 1912–'14 in 'n Bisantynse styl opgerig. Die argitek was Theophile Schaerer.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=6428 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Dit staan nou bekend as die ''Revelation Church of God''.]] [[Lêer:Binnekant van die Presidentstraat-sinagoge, Johannesburg.jpg|duimnael|Die binnekant van die [[Presidentstraat-sinagoge]], in 1889 ingewy as die eerste sinagoge in die Goudstad.]] [[Lêer:Skaalmodel van die Groot Sinagoge, Wolmaransstraat, Johannesburg, in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|'n Skaalmodel van die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]], Wolmaransstraat, Johannesburg, wat uitgestal word in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad. Die sinagoge is in Augustus 1912 geopen, maar in 1999 aan 'n privaat koper verkoop, waarna die meubels en toebehore verwyder en in 'n nuut geboude sinagoge aangebring is.]] [[Lêer:Pres Paul Kruger by die inwyding van die Park-sinagoge, Johannesburg, 1892.jpg|duimnael|links|Pres. [[Paul Kruger]] (middel voor) het in 1892 die inwyding van Johannesburg se [[Park-sinagoge]] waargeneem. Hy het die vier erwe geskenk waarop dit gebou is.]] [[Lêer:Verskeie sinagoges in Johannesburg.jpg|duimnael|links|'n Poskaart van omstreeks 1900 met afbeeldings van drie van Johannesburg se eerste sinagoges: die [[Park-sinagoge]], [[Presidentstraat-sinagoge]] en [[Doornfontein-sinagoge|Leeue-shul]].]] Nege jaar ná die stigting van die [[Johannesburg|Goudstad]] het die stad reeds 9&nbsp;000 Joodse inwoners gehad. Sowat 120 jaar later is die stad se Joodse gemeenskap van sowat 50&nbsp;000 siele amper drie keer groter as die naasgrootste, dié van Kaapstad; trouens, twee uit elke drie Suid-Afrikaanse Jode woon in die Goudstad. Joodse immigrante het uit [[Groot-Brittanje|Brittanje]], [[Duitsland]] en [[Oos-Europa]] gekom, veral uit die [[Baltiese lande|Baltiese state]] ([[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]]), en [[Rusland]]. Baie het hierheen gekom op soek na rykdom uit die goudveld. Die Witwatersrandse Goudveldse Joodse Vereniging en die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente is albei in 1887 gestig, ’n jaar ná die stad. Eersgenoemde het twee standplase vir die bou van die eerste sinagoge in [[Transvaal]] gekoop, wat later sou bekendstaan as die Presidentstraat-sinagoge. Mendelssohn was die gemeente se eerste president, sowel as die voorsitter by verskeie geleenthede. Hy het op Sondag 10 Julie 1887 'n vergadering belê om die moontlikheid van die stigting van 'n Hebreeuse gemeente te bespreek. Die vergaderplek was Barnet Wainstein se kroeg op die hoek van Mark- en Harrisonstraat, oorkant Markplein. Die 88 mense wat dit bygewoon het, was almal mans. Vier jaar later het pres. [[Paul Kruger]], lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], die [[Park-sinagoge]] van die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente ingewy. Nog ’n sinagoge, die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]], is in 1914 geopen. Dis geskoei op die [[Aya Sophia]] in [[Istanboel]]. Die Mooistraat-sinagoge, gestig deur immigrante uit [[Litaue]], is in die jongste jare tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. ; Joodse instansies In die laat 19de en vroeë 20ste eeu is baie van Johannesburg se Joodse instellings gestig. Liefdadigheidsorganisasies, soos die gewrá kedisjá (begrafnisgenootskap), ’n Joodse sopkombuis, Joodse ambulanskorps, Bikkur Holim-genootskap en Joodse Damesliefdadigheidsvereniging, is gestig om om te sien na nuwe immigrante en die onvermoënde lede van die gemeenskap. ’n Joodse hospitaal is in 1896 opgerig om Ortodokse Jode te versorg wat aangedring het op kosjerkos en wat gemakliker gevoel het met Joodse dokters en verpleegsters. Die Joodse Hospitaal het eindelik deel van die Johannesburgse Algemene Hospitaal geword en sit vandag nog kosjermaaltye voor. Sosiale klubs is ook in dié tydperk gestig, soos die Joodse Toneelvereniging en die Joodse Gilde. Johannesburg se eerste Joodse skool het in 1898 geopen en het gedien as voorloper van die Joodse Dagskool-beweging. Met die jare het Joodse onderwys ontwikkel en word nou nog net uiters selde uitgevoer deur die tradisionele cheders (eenvertrekklasse). Joodse opvoeding in Johannesburg is tradisioneel toegespits op die Hebreeuse taal en die bestudering van die Tora. Alle Joodse onderwys staan onder toesig van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes. Na raming ontvang sowat 60% van Joodse kinders van skoolgaande ouderdom in Johannesburg Joodse onderwys. Na raming het die stad 18 kleuterskole wat dagsorg en vroeë onderwys bied. Die Goudstad het talle Haredi-seunskole en jesjiwot, asook ’n Beis Jaakow vir meisies. In die voorstede is tien King David-skole met sowat 2&nbsp;700 leerders en 385 onderwysers: In [[Linksfield]] is ’n preprimêre (170 leerders in 2017), junior primêre (410), senior primêre (444) en sekondêre skool (763), in Sandton ’n primêre skool (398) en in [[Victory Park]] ’n preprimêre (132), primêre (343) en sekondêre skool (375). In 2018 is die remediërende skool King David Ariel op die Victory Park-kampus geopen. Die tiende skool was King David Rosabelle Klein Nursery School in die Johannesburgse voorstad Waverley.<ref>{{en}} [https://kingdavid.org.za/# Welcome to King David Schools]</ref> In Augustus 2025 is daar aangekondig dat die Victory Park-skole sou aan die einde van daardie jaar sluit en die leerders en soveel moontlik onderwysers na ander skole in die King David-familie oorgeplaas word. Dit het beteken tien skole op vyf kampusse sou verminder tot sewe op vier kampusse.<ref>{{en}} [https://businesstech.co.za/news/lifestyle/835339/one-of-south-africas-best-performing-private-schools-shutting-down "One of South Africa’s best-performing private schools shutting down"], ''Business Tech'', 20 Augustus 2025.</ref> Yeshiva College of South Africa is in die middel 1950’s gestig en bestaan uit ’n kleuter- (193), laer- (394) en ’n hoërskool (291). Die kollege se kampus is in die noordoostelike tradisioneel Joodse voorstad [[Glenhazel]].<ref>{{en}} [https://dbs.bh.org.il/place/johannesburg The Museum of the Jewish People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612231548/http://dbs.bh.org.il/place/johannesburg |date=12 Junie 2017}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref><ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Gauteng&citySF=Johannesburg&suburbSF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060310/https://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Gauteng&citySF=Johannesburg&suburbSF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Johannesburg is die tuiste van talle Joodse instellings, soos die Joodse Raad van Afgevaardigdes,<ref name="sajbd" /> ’n Joodse biblioteek en die Joodse museum, wat interessante artefakte van die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap bevat. ; Verhuising uit die middestad Tydens die apartheidsera het ’n opwelling in boubedrywighede gelei tot die oprigting van ’n magdom goedkoop geboude woonstelle en arm swart mense wat uit die voorstede na die stad gekom het op soek na werk. Hierdie mense is uitgebuit deur huisbase en het uit frustrasie onwettig in die meer gegoede dele van die stad gaan woon, wat gelei het tot ’n uittog van wit inwoners wat daar gaan woon het in die 1960’s en 1970’s. Dié uittog het die meeste van Johannesburg se middestedelike Joodse bevolking ingesluit, wat gelei het tot die sluiting van baie van die stad se geskiedkundige sinagoges of die verhuising na waar hul gemeentelede hulle verder van die middestad en onmiddellike omgewing gaan vestig het. Die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in die middestad het 6&nbsp;km van sy oorspronklike plek verhuis en in 1994 gesluit. Dit dien nou as ’n kerk, maar daar is nog oorblyfsels van die Joodse tyd soos die Dawidster op die gebou se koepel en ’n boodskap op ’n gebou oorkant die straat wat lui: “Hebrew High School.” [[Tempel Israel, Johannesburg|Tempel Israel]] (Hervormd) in [[Hillbrow]] en die [[Doornfontein-sinagoge|Leeue-shul]] (Ortodoks) in [[Doornfontein]] word nog weekliks vir gebede geopen, hoewel hul lidmaattal skerp afgeneem het en hulle noustrop trek. Tempel Israel kan nie meer sy eie voltydse rabbi bekostig nie en dis vir die meeste gemeentelede ’n ongerieflike ligging aangesien die tempel op sy ou perseel in Paul Nelstraat gebly het, terwyl die meeste lidmate saam met die wit uittog van die 1980’s en 1990’s verhuis het. [[Doornfontein-sinagoge|Doornfontein se sinagoge]] in Siemertweg staan ook bekend as die Leeue-shul en is die oudste sinagoge in Johannesburg wat nog in werking is. Dis in 1905 voltooi en het sy naam gekry van die twee leeustandbeelde by die voorste ingang. Geeneen van die lidmate woon meer in die onmiddellike omgewing nie sodat selfs die Ortodokse lidmate na die sinagoge ry vir Sabbatsdienste. In die voorstede is die Bet Din- en Etz Chayim-sinagoge wat ’n Holocaust-gedenkteken huisves. Nog ’n Holocaust-verwante perseel is die beeldhouwerk by die ingang na die Wespark-begraafplaas. Dis geskep deur die kunstenaar Herman Wald en stel drie hande voor wat elkeen ’n sjofar vashou wat al drie na binne gedraai is. === Kaapstad === [[Lêer:Groen- en Seepuntse Hebreeuse Gemeente, Maraisweg, Seepunt.jpg|duimnael|links|Die Maraisweg-sinagoge in Seepunt is die tuiste van die Groen- en Seepuntse Hebreeuse gemeente, die grootste Ortodokse Joodse gemeente in Afrika.]] [[Lêer:Fasade van die Groot Sinagoge, Kaapstad.jpg|duimnael|Kaapstad se Groot Sinagoge word beskryf as die mees ambisieuse van al die argitek [[John Parker]] se ontwerpe. Dit bied sitplek aan 1&nbsp;400 mense, een van die grootste aanbiddingsplekke in Suid-Afrika. Dis ingewy op 13 September 1905 en het die oue, ingewy op 13 September 1863 vervang nadat die oue te klein geword het.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7640 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Binnekant van die Holocaust-sentrum in Kaapstad.jpg|duimnael|links|[[Kaapstad]] se Holocaust-sentrum beeld die aanloop tot en die verloop van die Jodeslagting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] uit.]] [[Lêer:Binnekant van die Groot Sinagoge, Tuine, Kaapstad.jpg|duimnael|Die binnekant van Kaapstad se Groot Sinagoge, naasaan die [[Kompanjiestuin]].]] Jode is reeds sedert 162 deel van die Moederstad se bevolking, hoewel hulle nie godsdiensvryheid geniet het onder die Nederlandse bewind tot 1803 nie. Die Joodse bevolking het toegeneem van sowat 20 siele in 1820 tot meer as 25&nbsp;000 in die 1980’s, maar weens emigrasie intussen afgeneem tot sowat 17&nbsp;000, ’n kwart van alle Jode in Suid-Afrika en naas Johannesburg verreweg die grootste gemeenskap. Kaapstad en Suid-Afrika se eerste Hebreeuse gemeente is in 1841 gestig, ’n week nadat 17 Joodse mans die eerste Ortodokse diens in die [[Kaapkolonie]] gehou het. Die eerste diens is op 26 September 1841 in ’n privaat woning, Helmsley Place gehou, wat vandag deel vorm van die Mount Nelson-hotelperseel. Agt jaar later is die eerste sinagoge ingerig langs die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] en eerw. Isaac Pulver was die eerste geestelike leier. Teen 1863 het die gemeente so aangegroei dat ’n nuwe perseel nodig was, wat ingewy is in wat vandag die Joodse Museumkompleks is. In 1905 is ’n selfs groter gebou opgerig as die huidige Groot Sinagoge (Tuine-shul), langs die Ou Shul. Ook in 1905 het Kaapstad sy eerste Joodse burgemeester in die persoon van Hyman Liberman, ook die president van die gemeente, gekry. Eerw. Alfred Bender het in 1895 na Suid-Afrika gekom om die gemeente te lei en sou 42 jaar lank as rabbi optree. Kaapstad se Joodse gemeenskap is betreklik homogeen, want sowat 80 persent van die lede is van [[Litaue|Litause]] herkoms. Dieselfde persentasie is Ortodoks en die res Hervormd. Die stad het 12 Ortodokse sinagoges en twee Hervormde tempels. Die Groot Sinagoge of Tuine-shul – die Kaapse Hebreeuse Gemeente, is in 1905 ingewy en die oudste aktiewe gemeente in Suid-Afrika. Dis naasaan die vorige sinagoge geleë, nou die Joodse Museum. Die Tuine-shul is gebou in die Egiptiese herlewingstyl en bied sitplek aan 1&nbsp;400 aanbidders. Die Groen- en Seepuntse Hebreeuse Gemeente het meer as 2&nbsp;000 lidmate en is die grootste Joodse gemeente in Afrika. ’n Derde noemenswaardige Joodse gemeente in die Claremontse sinagoge. Daar is ook enkele klein Lubavitch en [[Sefardiese Jode|Sefardiese]] sinagoges. Hoewel die meeste van die Kaap se Jode tot die Ortodokse sinagoges behoort, kom die meeste nie die godsdiensvoorskrifte streng na nie. Byna 80% van al Kaapstad se Joodse kinders is ingeskryf aan een van die Joodse dagskole, wat strek van voorskools tot hoërskool. Die Herzlia-skole maak voorsiening vir al 12 grade, terwyl daar ook drie ander laerskole is van wie die meeste Ortodoks is. Die Hoërskool Herzlia, in Highlands Estate bo die middestad, het in 2017 650 leerders van gr. 7 tot gr. 12 gehad, van wie in die hoogste drie grade net 18 Hebreeus as tweede addisionele taal geneem het. Herzlia Highlands Primary School, ook in Highlands Estate, het 359 leerders gehad, die Laerskool Herzlia in Constantia 174 en die Laerskool Herzlia Weizmann in Seepunt 291, al drie net tot gr. 6. Cape Town Torah High het in 2017 27 leerlinge van gr. 7 tot 12 gehad.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=1416 Independent School Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060535/https://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=1416 |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> In [[Kampsbaai]] het die Phyllis Jowell Jewish Day School onderrig aan 121 laerskoolleerders gebied.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=703 Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060752/https://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=703 |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Die Jodeslagting en Sionisme is van die uiterste belang vir die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap. Die gemeenskap het suksesvol by die regering aangedring op die onderrig van die Holocaust in alles openbare skole en het onlangs die Kaapstadse Holocaust-sentrum gebou, die enigste Holocaust-sentrum in Afrika. Jode betoon hul Sionisme deur filantropie. Die Kaapse Joodse gemeenskap skenk meer aan [[Israel]] per kop as enige ander Joodse gemeenskap ter wêreld. Hoewel die meeste Kapenaars Sionisme afkeur, beïnvloed dit nie hul houding jeens Kaapse Jode nie. Trouens, talle Jode het ’n sterk verhouding met die plaaslike regering. Vooraanstaande politieke figure woon dikwels Joodse geleenthede by, ondanks hul kritiek op Israel. Kaapstad se gemeenskap is nogtans nie heeltemal bestand teen geweld en antisemitisme nie. In 1997 is petrolbomme na die huise van gemeenskapslede gegooi en in Desember 1999 is ’n bom gegooi na een van die Kaap se sinagoges. Niemand is in dié voorval beseer nie. Streng veiligheidsmaatreëls word by sinagoges gehandhaaf.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Vitual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Kimberley === [[Lêer:Kimberley se sinagoge, 27 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|links|[[Kimberley]] se sinagoge, einde 2017.]] [[Lêer:Skaalmodel van die Kimberley-sinagoge, Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|Die Kimberley-sinagoge is ontwerp dier D.W. Greatbatch. Hierdie model in sterlingsilwer van die sinagoge is in 1902 gebou op 'n skaal van 1:100. Griekwaland-Wes se Hebreeuse Gemeente leen dit vir uitstalling aan die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad.]] Jode het na [[Kimberley]] gestroom ’n die ontdekking van diamante in 1870 en reeds in 1871 is die eerste gemeente, die Griekwaland-Wes- Hebreeuse Gemeente gestig. Die eerste sinagoge is vyf jaar later opgerig. Onder die eerste intrekkers was [[Barney Barnato]], sy broer Harry en sy neef sir [[David Harris]]. Die eerste tydelik predikant was eerw. Joël Rabinowitz, wat ’n sy aftrede uit [[Engeland]] na Suid-Afrika teruggekeer het. Die eerste heeltydse predikant was Meyer Mendelsohn. Tot die stigting van Johannesburg in 1886 het Kimberley die tuiste van Suid-Afrika se naasgrootste Joodse gemeenskap, wat 2&nbsp;000 siele op sy hoogtepunt getel het. Die stad het vyf Joodse burgemeesters gehad: William Sagar (1906–08), [[Ernest Oppenheimer|Ernest]] (later sir Ernest) Oppenheimer (1913–15), Bernard Cohen (1931–32), Gustave Haberfeld (1953–55, 1966–67), Lionel Jawno (1959–61) en C. Sussman (1964–65). Sir David Harris, wat ook bevelvoerder was van die Kimberley-dorpswag tydens die [[Beleg van Kimberley|Boerebeleg]] van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], was Volksraadslid vir Kimberley en [[Griekwaland-Wes]] van 1897–1929. Die ontdekking van [[goud]] het baie Jode uit Kimberley na Johannesburg laat verhuis. Teen 1970 het die Joodse bevolking tot 600 afgeneem en teen 2005 het minder as 50 Jode in die stad oorgebly.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/kimberley Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Oos-Londen === [[Lêer:Scheckter, Jody 1976-07-10 (Ausschn).jpg|duimnael|upright|Die renjaer [[Jody Scheckter]] is in 'n Joodse gesin in [[Oos-Londen]] gebore.]] Oos-Londen is in 1836 gestig as landingsplek en het in 1847 dorpstatus verkry. W. Barnett het in 1849 ’n grondkonsessie gekry, maar die eerste Joodse inwoner was Gustave Wetzlar, wat in 1861 uit [[Duitsland]] in die Kaap aangekom het en hom in 1873 as handelaar in Oos-Londen gevestig het. Hy was dorpsraadslid van 1881 af en het burgemeester geword in 1889. John Lewis Norton, ’n afstammeling van die [[1820-Setlaars]], was hoofkonstabel en bode van die hof. Die groei van die Joodse bevolking vanweë immigrasie en die toestroming tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het gelei tot die stigting van die Joodse gemeente in 1901. Julius Myers en G.C. Deal, albei immigrante uit Engeland, het die leiding geneem in die gemeenskapslewe. Emmanuel Lipkin, later van [[Oudtshoorn]], het in 1903 uit Engeland gearriveer as predikant en ’n klein sinagoge is in gebruik geneem. Twintig jaar later is ’n groter sinagoge gebou. In 1958 is ’n klein Hervormde gemeente gestig. In sy bloeitydperk het die gemeenskap in die middel 1960’s uit sowat 1&nbsp;200 siele bestaan. Daar was ’n aktiewe Joodse gemeenskapslewe met Hebreeuse skole, Sionistiese en ander organisasies, streekstakke van nasionale instellings en ’n buiteklub. Maar teen 2004 het dit gekrimp tot minder as 150, hoofsaaklik bejaarde individue, hoewel die vernaamste gemeenskapsorganisasies nog aan die gang was. Jode was aktief in die burgerlike samelewing en het, benewens Wetzlar, die volgende burgemeesters ingesluit: David Lazarus (1947–’48 en 1966–’68), Abraham Addleson (1957–’59) en Leo Laden (1962–’64).<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/east-Londen Jewish Virtual Library] {{dooie skakel}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Oudtshoorn === ; Immigrasie Die hoofdorp van die Klein-Karoo, [[Oudtshoorn]], het eens op 'n tyd so n lewenskragtige Joodse gemeenskap gehad dat die dorp, ietwat oordrewe, "Klein Jerusalem" of "Jeroesjalajim beDerom Afrika" (Jerusalem van Suid-Afrika) genoem is. Die gemeenskap het vinnig opgeskiet vanweë die oplewing in die [[volstruis]]bedryf wat Jode hierheen laat stroom het op soek na rykdom. Twee golwe immigrante het hierheen gekom: die eerste in die middel 19de eeu en die tweede vroeg in die 20ste eeu. Die eerste groep was deel van sir [[George Grey]] se immigrasieskema van 1858–'61, toe groot groepe mense van [[Duitsland|Duitse]] herkoms hulle aan die Kaap kom vestig het tesame met vaklui van die [[Britse Eilande]]. Die tweede golf was Jode uit veral [[Litaue]] en [[Letland]] wat wou ontsnap aan die oproep vir militêre diens van jong Jode in die [[Rusland|Russiese]] leër tussen 1881 en 1910 en die Jodehaat in die Russiese Ryk wat hul vermoë beperk het om ’n produktiewe lewe te lei. Die meeste het na [[Groot-Brittanje|Brittanje]], van waar hulle na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die kolonies van die [[Britse Ryk]] verhuis het. Van dié wat die Kaap bereik het, het te hore gekom van die rykdom wat verdien kon word uit die volstruisbedryf van die [[Klein-Karoo]] en het daarheen verhuis en handel in volstruisvere begin dryf. ; Aanbiddingsplekke [[Lêer:Komitee van Oudtshoorn se Queenstraat-sinagoge, laat 1880's.jpg|duimnael|Die komitee van die Queenstraat-sinagoge, laat 1880's.]] Die eerste eredienste is gehou in privaat woning en in die veremarksaal van die stadsraad. Teen 1886 het die getal Jode sowat 250 getel en is onder aansporing van rabbi Orenstein van [[Kaapstad]] besluit om ’n sinagoge te bou. Tussen die Afrikaners en Jode het in dié tyd ’n besonderse band ontstaan omdat albei groepe diep godsdienstig was. Die plaaslike [[NG gemeente Oudtshoorn|NG]] predikant het selfs van die preekstoel verklaar hoe "heerlik dit sou wees as die kinders van die [[Ou Testament]] in ons midde kon aanbid". ’n Afrikaner het twee erwe vir die sinagoge geskenk, terwyl ’n ander die stene bygedra en dit na die perseel laat karwei het. Die argitek [[George Wallis]] het die plan geteken. Bouwerk het op 26 Januarie 1888 begin toe rabbi Orenstein die hoeksteen gelê het. Die sinagoge is in Desember daardie jaar aan die diens van die Here gewy. Rabbi Wolfson het in daardie jaar na die [[Kaapkolonie]] gekom om diens op [[Barberton]] in Oos-Transvaal te aanvaar, maar het verkies om die amp van rabbi van Oudtshoorn te aanvaar, waar hy die gemeenskap langer as ’n halfeeu sou dien van die preekstoel in wat mettertyd as die Englishe Shul sou bekendstaan. ; Joodse aktiwiteite [[Lêer:Oudtshoorn se St Johnstraat-sinagoge.jpg|duimnael|links|Die St. Johnstraat-sinagoge.]] Die aankomelinge het betrokke geraak by die bemarking en eindelik ook die produksie van volstruisvere, strydig met die algemene opvatting dat Jode nie slegs die middelman in die verkoop van volstruisvere was nie, maar ook aktiewe boere. Tog het van die 50 Jode van Oudtshoorn wat tussen 1883 en 1890 genaturaliseer is as burgers van die Kaapkolonie, hul bedryf aangedui as "verekoper" en nog twee as "veresorteerder". Baie van die vereverkopers het met ’n sak vol vere oor die skouer van plaas tot plaas loop en vere koop. Teen 1910 was daar 227 gelisensieerde verekopers in die distrik, van wie amper almal Jode is. Die Jode wat om die dorp kom woon het, het net Afrikaans leer praat, maar op die dorp was Engels die voertaal, waar dit by Britse setlaars geleer is, van wie baie winkeliers was. Namate die Joodse bevolking gegroei het, het die omvang van hul aktiwiteite uitgebrei toe talle smouse geword het wat van plaas na plaas met ’n perdekarretjie gereis en huishoudelike produkte aan die boere verkoop het. Op die dorp het van hulle winkeliers en hoteliers geword. Namate die Jode se rykdom toegeneem het, het hulle pronkerige herehuise van sandsteen begin bou wat as volstruispaleise bekendgestaan het. Sommige Jode het hul sakebedrywighede gediversifiseer na die tabakbedryf, terwyl ander die professies begin beoefen het, veral dokters, tandartse en prokureurs. Oudtshoorn se vernaamste teler en handelaar van volstruise op Oudtshoorn was ene Max Rose, bekend as die volstruisverekoning. Hy het in 1890 uit Shavel aangekom en sy sakeonderneming gou-gou opgebou. In 1906 het hy die plaas Weltevreden naby [[Ladismith]] vir £18&nbsp;000 gekoop. Dis in 1913, kort voor die ineenstorting van die bedryf weens die [[Eerste Wêreldoorlog]], vir £200&nbsp;000 van die hand gesit, maar ná die ineenstorting was dit niks meer as £15&nbsp;000 werd nie. ; Twee sinagoges [[Lêer:Oudtshoorn se Queenstraat-sinagoge.jpg|duimnael|Die Queenstraat-sinagoge in Baron van Rheedestraat. Dis sedert 1973 die dorp se enigste shul nadat die tweede een in 1973 gesluit het.]] Baie van die Litvaks (mense van [[Litaue]]) wat op Oudtshoorn kom woon het, het uit twee aangrensende shtetls gekom, Kelme en Shavel. Kort voor lank het die twee groepe, die ortodokse Mitgagdim van Kelme en die meer liberale Jode van die stedelike Shavel stry gekry oor hoe om seremonies te hou. Die sinagoge in Queenstraat is net op Sabbat en Jom Tow en het nie geleenthede vir onderrig gebied nie. Die Kelme-Jode het gemeen rabbi Wolfson was te sterk onder die invloed van Duitse en Engelse godsdienspraktyke en het verlang dat daaglikse dienste gehou en ’n Beit Midrash gevorm word. So het dié groep in 1892 weggebreek van die gemeenskap en hul eie sinagoge gebou in St. Johnstraat, met die bynaam "Griener Shul", waarin hulle daarna gestreef het om die atmosfeer van hul tuisdorpsinagoge in die [[Karoo]] te herskep. Die gevolg was ’n replika van ’n [[Litaue|Litause]] sinagoge versier met tradisionele Joodse kunsvlyt, silwerwerk en naaldwerk. Nadat die gemeenskap in 1973 ontbind het, is die inhoud van die shul, waaronder die ark met sy uiekoepel, wat gemodelleer is op die ark in die sinagoge in Kelme, verskuif na die [[C.P. Nel-museum]]. ; Opvoeding Aanvanklik is die seuns en dogters van die plaaslike Joodse gemeenskap weggestuur na die stede en oorsee om hulle in die professies te kwalifiseer, maar in 1904 is op Oudtshoorn die eerste Joodse staatskool in Suid-Afrika tot stand gebring. Dié laerskool het ’n algemene opvoeding verskaf saam met daaglikse klasse in [[Hebreeus]] as deel van die sillabus. ; Gemeenskapsbetrokkenheid Jode het aktief aan die dorpsbestuur deelgeneem. In ’n stadium was die burgemeester en twee raadslede Joods, asmede die distriksgeneesheer, die mediese beampte en ’n lid van die munisipale skoolraad. In 1899 is Moritz Aschman verkies tot die munisipale raad en het hy ook in die skool- en hospitaalraad gedien. Hy was etlike jare lank voorsitter van die Joodse Filantropiese Vereniging. Arthur Jacobson het in 1893 ’n regspraktyk op die dorp geopen. In 1903 is hy aangestel as Oudtshoorn se vredesregter en in 1914 het hy die dorp se eerste Joodse burgemeester geword. Oudtshoorn se Joodse gemeenskap het algaande deel geword van die wit gemeenskap en diep betrokke geraak by burgerlike aangeleenthede, hoewel die dorp verdeeld was tussen die uitsluitlik anti-Britse, plattelandse Afrikaners wat die [[Nasionale Party]] ondersteun het en die Britsgesinde Afrikaners, Engels en die meeste van die Jode wat ondersteuners was van genls. [[Louis Botha]] en [[Jan Christian Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] (vanaf 1934 die [[Verenigde Party]]. Die Jode se lojaliteit is versterk deur Smuts se ondersteuning van Sionisme. Selfs ná die ineenstorting van die verebedryf en die wegtrek van die helfte van die Joodse gemeenskap teen 1918, is Jode steeds tot die dorpsraad verkies. Bennie Gillis het in 1937 die dorp se derde Joodse burgemeester geword nadat hy twee termyne as onderburgemeester gedien het en altesaam 25 jaar in die raad was. ; Agteruitgang Die Joodse bevolking het saam met die volstruisbedryf gegroei en in 1914 ’n hoogtepunt van 600 gesinne bereik. Die ineenstorting van die bedryf het baie se sakeondernemings laat vou. Mense is bankrot verklaar en moes verkoop wat hulle kon om staande te bly. Omdat daar beperkte sakegeleenthede in ander sektore was, het die Jode na die stede begin verhuis sodat die helfte van die Joodse bevolking aan die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–'18) reeds die dorp verlaat het. Die ekonomie het stadigaan herstel. Welgestelde Jode het aan Queenstraat gewoon naby die sinagoge, en die minder gegoedes in St. John-, Hoog- en Adderleystraat. Teen die 1930's het die dorp fabrieke gehad vir die vervaardiging van tabakprodukte, leergoedere en meublement wat duisende mense in diens gehad het en waarvan talle deur Jode besit is. Die verhuising van minder gegoede Jode en die vooruitgang van dié wat agtergebly het, het die indruk by arm Afrikaners gewek dat dit hulle teen die verengelsde Joodse winkeliers en krediteure was. Ook op Oudtshoorn het die Jode in die aanloop tot die [[Tweede Wêreldoorlog]] met Jodehaat te doen gehad toe organisasies soos die Grys- en die Swarthemde gestig is. Die Simboliese Ossewatrek van 1938 het tot die stigting van die [[Ossewabrandwag]] as kultuurorganisasie gelei, maar sy metodes en embleme het sterk herinner aan dié van die [[Fascisme|fascistiese]] organisasies in Europa. Al het dié organisasies veral ná die uitbreek van die oorlog besonder uitgesproke geraak, was hul invloed steeds beperk. Weens politieke onrus het genl. Jan Smuts Oudtshoorn aan die begin van die oorlog onder noodwetgewing geplaas. Die ineenstorting van die volstruisbedryf was die eerste groot terugslag vir Oudtshoorn se Joodse gemeenskap, maar die oorlogstyd en die maatskaplike veranderings in die gemeenskap selfs sou eindelik hul getalle verminder tot skaars meer as ’n minyan aan die einde van die 20ste eeu. Ná die einde van die oorlog het die dorp stadigaan weer rustig geraak, maar die Joodse gemeenskap sou nooit ten volle herstel van die uitwerking van brandstigting, die ongeërgde houding van die plaaslike polisie en die skending van wedersydse vertroue. Ná die bewindsoorname van die [[Nasionale Party]] is Afrikaners ál meer in die beherende posisies in die sake en maatskaplike lewe geplaas; tog het Joodse ondernemings nog dekades lank op Oudtshoorn staande gebly. Steeds het die getalle bly afneem, hoofsaaklik weens die aantrekkingskrag van die stede. Van die plaaslike Jode het ook geëmigreer weens die politieke onrus van die 1970's en '80's. Teen 1955 het die dorp net 150 Joodse gesinne oorgehad en in 1973 is die St. Johnstraat-sinagoge gesluit. Die ark en voorbanke is na die plaaslike museum geneem. Volgens die jongste syfers het die dorp en distrik 17 Joodse gesinne onder wie vyf volstruisboere. Die gemeenskapslewe wentel steeds om die Queenstraat-sinagoge (nou Baron van Rheedestraat).<ref>{{en}} [http://www.seligman.org.il/oudtshoorn_jews.html Geskiedenis van Oudtshoorn se Joodse gemeenskap]. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Port Elizabeth === [[Lêer:Skaalmodel van die Raleigh-sinagoge, Port Elizabeth, in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|links|'n Skaalmodel in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum Kaapstad van die Raleigh-sinagoge in [[Port Elizabeth]]. Dis in 1912 as die Baai se tweede sinagoge gebou.]] [[Lêer:Ou sinagoge in Port Elizabeth.jpg|duimnael|Port Elizabeth se ou sinagoge is in 1876 opgerig, maar in 1958 gesloop toe die gemeente oorgeskuif het na die nuwe Glendinningvale-sinagoge.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=3442 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Pioneers Memorial Synagogue in Raleigh Street.jpg|duimnael|Die Joodse Pioniersgedenkmuseum in Port Elizabeth, van 1912 tot 1954 die Raleigh-sinagoge.]] Joodse families het saam met die [[1820-Setlaars]] na Suid-Afrika gekom. ’n Gemeente is in 1861 of ’62 gestig en die eerste sinagoge (’n omskepte Lutherse kerk) in 1862 aangeskaf. Port Elizabeth het ’n belangrike sentrum van die wolbedryf geword waarin Joodse handelaars, veral die Mosenthal-broers, ’n belangrike rol gespeel het. Hyman Henry Salomon was burgemeester van 1873–’75 en Max Gumpert in 1900. Die eerste Joodse predikante van die Baai was Samuel Rapaport van 1873–’94, Jacob Philips van 1897–1912 en Abraham Levy van 1912–’54 (met ’n kort onderbreking). In 1923 is Adolph Schauder, handelaar en nyweraar, tot die stadsraad verkies en langer as 40 jaar lid gebly. Hy het as burgemeester gedien van 1940–’42. ’n [[Township]] vir [[Kleurlinge|bruin mense]] is Schauderville genoem ter ere van sy werk onder die gekleurde inwoners. Hy was ook enkele jare lank president van die Ortodokse Hebreeuse Gemeente. Solly Rubin het van 1972–’73 as burgemeester gedien. Die Verenigde Hebreeuse Instellings sluit ’n gewrá kedisjá en ’n liefdadigheidsorganisasie in. Port Elizabeth het twee Ortodokse sinagoges, die Port Elizabethse Hebreeuse Gemeente en die Sommerstrandse Hebreeuse Gemeente, wat in 1947 gestig is. Die Progressiewe Gemeente (Tempel Israel) dateer van 1949. Port Elizabeth is naas Johannesburg, Kaapstad en Durban die enigste stad met ’n Joodse skool (Theodor Herzl), hoewel meer as 80% van die 360 leerlinge van voorskools tot matriek nou nie-Jode is.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Eastern+Cape&citySF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060548/https://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Eastern+Cape&citySF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Die skool het op 21 Januarie 1959 geopen en in 1962 na sy ruim perseel in [[Walmer]] verhuis.<ref>{{en}} [http://www.theodorherzl.co.za/history/ Die geskiedenis van die Theodor Herzl Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818062448/http://www.theodorherzl.co.za/history/ |date=18 Augustus 2017}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Die hoofkwartier van die Oos-Kaapse Komitee van die Joodse Raad van Afgevaardigdes<ref name="sajbd" /> en die Oostelike Provinsie- Sionistiese Raad is in Port Elizabeth.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die stad se Joodse bevolking het in 1969 2&nbsp;811 (1,1%) van die algemene bevolking) getel, maar het teen 2004 afgeneem tot net 450.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/port-elizabeth Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Port Elizabeth se tweede sinagoge, die Raleigh-sinagoge in die straat met dieselfde naam, is in 1912 in die [[Art Noveau]]-styl deur Orlando Middleton ontwerp. Dit was in gebruik tot 1954. Die sinagoge is in 1986 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar en in die Joodse Pioniersgedenkmuseum omskep, wat elke Sondag van 10:00 tot 12:00 oop is. === Pretoria === [[Lêer:Old Sinagogue, Pretoria.JPG|duimnael|links|Die [[Sinagoge, Paul Krugerstraat|Ou Sinagoge in Paul Krugerstraat]].]] [[Lêer:00000-Sammy Marks Fountain-Pretoria-s.jpg|duimnael|Die Sammy Marks-fontein. Marks was die stad se bekendste Joodse inwoner.]] [[Lêer:Ou Sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, 1958.jpg|duimnael|links|180px|Die ou sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, hier afgeneem in 1958 in die tyd toe dit verander is om die hooggeregshof te huisves. [[Sammy Marks]] het aansienlik tot die boukoste bygedra toe die gebou in 1897–’98 opgerig is.]] Pretoria het ’n klein Joodse bevolking van sowat 3&nbsp;000 siele. Jode woon reeds sedert die stad se stigting in 1867 hier en het ’n groot rol in sy nywerheids- en handelsontwikkeling gespeel. De Vries, die eerste Joodse nedersetter in die stad, het ’n vooraanstaande inwoner geword. Hy was later staatsaanklaer, Volksraadslid en was ’n baanbreker van die Afrikaanse taal. Ander Joodse immigrante uit [[Litaue]] was nie so geletterd soos De Vries nie; talle kon net [[Jiddisj]] praat en het winkeltjies geopen. Die Jode van Pretoria het neutraal probeer bly tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], maar sommige het wel vrywillig aan Boerekant geveg. Pretoria se eerste Hebreeuse gemeente is tussen 1890 en 1895 gestig. Die gemeenskap se eerste sinagoge is in 1898 aan Paul Krugerstraat ingewy en die tweede, die Groot Sinagoge, is in 1922 geopen. Nóg die ou sinagoge in Paul Krugerstraat, nóg die Groot Sinagoge is steeds in gebruik. ’n Hervormde sinagoge, Tempel Menorah, het vroeg in die 1950's tot stand gekom. Die Paul Kruger-sinagoge is in 1952 deur die staat onteien met die doel om ’n nuwe hooggeregshof te bou, wat vir veiligheidsverwante verhore, die bedrywighede van die swart opposisiegroepe en die sosialistiese/kommunistiese alliansie gebruik is. Van 1 Augustus 1958 tot 29 Maart 1961 is oudpres. [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]] en nog 26 beskuldigdes se verraadverhoor in die ou sinagoge gehou, toe almal vrygespreek is. Van 22 Oktober tot 7 November 1962 is Mandela weer in die ou sinagoge verhoor, toe hy gevonnis is tot altesaam sewe jaar gevangenisstraf met dwangarbeid/hardepad, drie jaar vir die aanhitsing om te staak en twee omdat hy die land sonder ’n reisdokument verlaat het. In 1963, terwyl hy die vonnis uitgedien het wat hy in die ou sinagoge gekry het, het Mandela verskyn in die sogenaamde Rivonia-verhoor. Van 14 November tot 2 Desember 1977 is die ondersoek na die dood van [[Steve Biko]] in die ou sinagoge gehou. Die Miriam Marks-skool, opgerig in 1905, en die Carmel-skool, geopen in 1959, is die twee vernaamste Joodse opvoedkundige instellings wat in Pretoria ontstaan het. Die Carmel-skool is al een wat nog in bedryf is en dien ook as die stad se enigste sinagoge. Die Hervormde gemeente deel hul rabbi met Johannesburg en hul sinagoge word nie langer gebruik nie; dienste word deesdae in die lidmate se huise gehou. Pretoria se Joodse gemeenskap het reeds in die 19de eeu sy hoogtepunt bereik. Destyds was daar talle Joodse sportklubs, liefdadigheidsorganisasies en jeuggroepe. Maar ná 1948, met die [[Nasionale Party]] se bewindsoorname, het heelparty die stad verlaat en in Kaapstad of Johannesburg gaan woon. Seker Pretoria se bekendste Joodse inwoner, [[Sammy Marks]], ’n goeie vriend van pres. [[Paul Kruger]], se huis is in ’n museum omskep.<ref>{{en}}[http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual; Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Willowmore === [[Lêer:Rabbi se huis, Willowmore.JPG|duimnael|links|Die destydse rabbi se woning op Willowmore.]] [[Lêer:Willowmore se ou sinagoge.jpg|duimnael|Op talle plattelandse dorpe waar die Joodse gemeenskap doodgeloop het, word hul sinagoge vir 'n ander doel gebruik, maar op [[Willowmore]] staan hy leeg.]] Die [[Oos-Kaap]]se dorp [[Willowmore]], aangelê op die plaas The Willos in 1862, is een van tallose plattelandse dorp wat eens 'n sterk Joodse gemeenskap gehad het, maar waar geen Jode oorgebly het nie. Die rabbi se destydse woning staan vandag nog en is ’n tipiese voorbeeld van Karoo-argitektuur. Dat die plaaslike Hebreeuse gemeente, gestig omstreeks 1904, sy eie rabbi kon onderhou, beteken hier het ’n betreklik groot aantal Jode gewoon het. Dié gemeenskap, wat reeds in 1904 sy hoogtepunt van 152 siele bereik het, het besluit om ’n sinagoge op die dorp te laat bou nadat 'n erf vir die Joodse begraafplaas in 1904 op die gemeenskap se naam oorgedra is. Die eerste grafsteen was Woolf Matz s'n in 1903. Die erf waarop die shul gebou is, is in 1906 aangekoop en die hoeksteen op 8 April 1907 gelê.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/willowmore-eastern-cape/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012201/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/willowmore-eastern-cape/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Joodse gemeenskap het in 1908 om ’n lening aansoek gedoen om die gebou op te rig. Die verlate sinagoge staan reeds jare lank toe en ongebruik. Nadat die gemeenskap gekrimp het tot 57 siele in 1936 en 30 in 1951, is die gebou in 1976 aan die dorpsraad geskenk. In 1980, toe hier net twee Jode oor was, is die gebou aan 'n motorhawe verkoop. Dis nie bekend wanneer die laaste Jode weggetrek of oorlede is nie, maar in 1991 was hier nog vier Jode.<ref>{{en}} [http://www.poortjiegamereserve.co.za/willowmore.php Die geskiedenis en ander wetenswaardighede van Willowmore]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Graaff-Reinet === {{Sienook|Bondeldraermonument}} == Bekende Suid-Afrikaanse Jode == [[Lêer:Aaron Klug 1979.jpg|duimnael|upright|Die biochemikus Sir [[Aaron Klug]].]] [[Lêer:Irma Stern, Jewish Women's Archive.jpg|duimnael|upright|Die skilder [[Irma Stern]].]] [[Lêer:Morris Kentridge.jpg|duimnael|upright|[[Morris Kentridge]], met tussenposes van 1914 tot 1958 'n Volksraadslid.]] [[Lêer:Johnny-clegg-valenciennes-davidata-14 07 2009.jpg|duimnael|upright|Die musikant [[Johnny Clegg]].]] [[Lêer:Morris Alexander.jpg|duimnael|upright|[[Morris Alexander]] het tussen 1910 en 1943 agt keer die kiesafdeling [[Kaapstad-Kasteel (kiesafdeling)|Kaapstad-Kasteel]] gewen. Net in 1929 se verkiesing het hy nie gestaan nie.]] [[Lêer:Nadine Gordimer 01.JPG|duimnael|upright|Hoewel van Joodse herkoms, is die gevierde skrywer [[Nadine Gordimer]] sekulêr grootgemaak.]] [[Lêer:Jonathan Shapiro 01.JPG|duimnael|upright|Die spotprentkunstenaar [[Jonathan Shapiro]], oftewel Zapiro.]] === Kunste === * [[Johnny Clegg]], musikant * [[David Goldblatt]], fotograaf * [[Arthur Goldreich]], skilder * [[Nadine Gordimer]], skrywer * [[Laurence Harvey]], akteur * [[Sid James]], akteur * [[Hermann Kallenbach]], argitek * [[Louis Karol]], argitek * [[William Kentridge]], rolprentvervaardiger * [[Taubie Kushlick]], teatervervaardiger * [[Manfred Mann]], musikant * [[Sarah Gertrude Millin]], skrywer * [[Florence Phillips]], weldoener van die kunste * [[Trevor Rabin]], musikant * [[Antony Sher]], akteur * [[Irma Stern]], skilder * [[Janet Suzman]], aktrise * [[Pieter-Dirk Uys]], satirikus * [[Tessa Uys]], konsertpianis * [[Rose Zwi]], skrywer === Politiek === * [[Morris Alexander]], politikus * sen. [[Aaron Berman]], politikus * [[Abba Eban]], [[Israel]]se minister * [[Ruth First]], vryheidsvegter * [[Denis Goldberg]], kampvegter om burgerregte * [[Richard Goldmann]], politikus * [[Joel Joffe]], politikus * [[Ronnie Kasrils]], kabinetsminister * [[Morris Kentridge]], Volksraadslid * [[Alexander Kowarsky]] * [[Tony Leon]], leier van die Amptelike Opposisie, ambassadeur * [[Albie Sachs]], juris * [[Harry Schwarz]], politikus en ambassadeur * [[Joe Slovo]], vryheidsvegter * [[Bertha Solomon]], politikus, vroueregtekampvegter * [[Max Sonnenberg]], sakeman en politikus * [[Helen Suzman]], politikus === Sakewêreld === * [[Barney Barnato]], sakemagnaat * [[Alfred Beit]], sakemagnaat * [[Bertrand Bernstein]], sakeman en [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]]-kanselier * [[Otto Beit]], sakemagnaat * [[Reeva Forman]], sakevrou * [[Charles Goldmann]], mynmagnaat en Britse politikus * [[Carl Hanau]], mynmagnaat * [[Sol Kerzner]], hotelmagnaat * [[Lionel Phillips]], sakemagnaat === Sportwêreld === * [[Ali Bacher]], krieketspeler * [[Ilana Kloss]], tennisspeler * [[Sarah Poewe]], swemmer * [[Philip Rabinowitz]], atleet * [[Leonard Reitstein]], skaakspeler * [[Jody Scheckter]], renjaer * [[Joel Stransky]], rugbyspeler * [[Shaun Tomson]], branderplankryer === Wetenskap === * prof. [[Ralph Bernstein]], fisioloog * [[Sydney Brenner]], bioloog * [[Meyer Fortes]], antropoloog * [[Max Gluckman]], etnososioloog * [[Aaron Klug]], biochemikus * [[Ludwig Lachman]], ekonoom * [[Stanley Mandelstam]], fisikus * [[Simon Papert]], wiskundige * [[Peter Sarnak]], wiskundige * [[Isaac Schapera]], antropoloog * [[Basil Schonland]], botanis * [[Selmar Schonland]], botanis * [[Phillip Tobias]], paleoantropoloog * [[Joseph Wolpe]], psigiater * [[Lewis Wolpert]], bioloog * [[Solly Zuckerman]], [[soöloog]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{af}} Coetzee, Abel: Woeling en Wording. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, 1961. * {{af}} Giliomee, Herman en Mbenga, Bernard. 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg. * {{en}} Saron, G. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} Schoeman, C.J.: Klein Jerusalem. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 3, Maart 1976 * {{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Tour]. URL besoek op 9 November 2017. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jewish people of South Africa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode| ]] bptkv34c4fl80z9go1quelcne8rrxd8 0 132241 2915866 2505013 2026-07-06T02:40:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915866 wikitext text/x-wiki {{Chinese name |titel = Groot Sprong Voorwaarts |beeld = Sending officials to the countryside.jpg |onderskrif = Regeringsamptenare word na die platteland gestuur om daar te gaan werk (1957). |beeldbreedte = 265px |TChinees = 大躍進 |VChinees = 大跃进 |Pinyin = Dàyuèjìn |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = }} Die '''Groot Sprong Voorwaarts''' ([[Chinees]]: 大跃进, ''Dà Yuèjìn'') van die [[Volksrepubliek van China]] was tussen 1958 en 1962 ’n [[ekonomie]]se en [[Gemeenskap|sosiale]] veldtog deur die [[Kommunistiese Party van China]] (KPC). Die veldtog is gelei deur die voorsitter, [[Mao Zedong]], en het ten doel gehad om die landbou-ekonomie in ’n [[Sosialisme|sosialistiese]] gemeenskap te verander deur middel van vinnige [[Nywerheid|industrialisering]] en [[Kollektivisme|kollektivisering]]. Dit word egter algemeen beskou as die oorsaak van die [[Groot Chinese Hongersnood]]. == Opsomming == Van die groot veranderings in die lewe van plattelandse Chinese was die geleidelike inwerkingstelling van verpligte landboukollektivisme. Privaat boerdery is verbied en dié wat daarby betrokke was, is vervolg en as teenrewolusionêre gebrandmerk. Mense is ook aan dwangarbeid onderwerp.<ref name=mirsky>Mirsky, Jonathan. "[http://www.nybooks.com/articles/archives/2009/feb/26/the-china-we-dont-know/ The China We Don't Know]." New York Review of Books Volume 56, Number 3. 26 Februarie 2009.</ref> Plattelandse industrialisasie, wat amptelik ’n prioriteit van die veldtog was, se ontwikkeling is egter in die wiele gery deur "die foute van die Groot Sprong Voorwaarts".<ref>Perkins, Dwight (1991). [https://books.google.com/books?id=WpS3nInK6aAC&pg=PA483&dq=degree+of+disruption+in+the+Great+Leap&hl=en&ei=5SiaTPefEYKclgfmjPWBAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=degree%20of%20disruption%20in%20the%20Great%20Leap&f=false "China's Economic Policy and Performance"]. Hoofstuk 6 in ''The Cambridge History of China'', Volume 15, red. Roderick MacFarquhar, John K. Fairbank en Denis Twitchett. Cambridge University Press.</ref> Historici aanvaar oor die algemeen dat die Groot Sprong Voorwaarts tienmiljoene mense se dood veroorsaak het.<ref>Tao Yang, Dennis (2008). [http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html "China's Agricultural Crisis and Famine of 1959–1961: A Survey and Comparison to Soviet Famines."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130714044539/http://www.palgrave-journals.com/ces/journal/v50/n1/full/ces20084a.html |date=14 Julie 2013 }} Palgrave MacMillan, ''Comparative Economic Studies'' 50, pp.&nbsp;1–29.</ref> ’n Laer raming is 18&nbsp;miljoen, terwyl uitgebreide navorsing deur Yu Xiguang daarop dui dit kon tot 55,6&nbsp;miljoen gewees het.<ref name=libé>[http://www.liberation.fr/planete/2011/06/17/la-chine-creuse-ses-trous-de-memoire_743211 la-chine-creuse-ses-trous-de-memoire]</ref> Die historikus Frank Dikötter meen "dwang, terreur en stelselmatige geweld" was die basis van die veldtog, en dit was "die motivering vir een van die dodelikste massamoorde in die mens se geskiedenis".<ref>Dikötter, Frank (2010). pp.&nbsp;x, xi. {{ISBN|0-8027-7768-6}}</ref> Die jare van die Groot Sprong Voorwaarts het gelei tot ekonomiese agteruitgang, met 1958 tot 1962 een van die twee tydperke tussen 1953 en 1976 waarin China se ekonomie gekrimp het (die ander was die [[Kulturele Rewolusie]]). Volgens die politieke ekonoom Dwight H. Perkins "het ’n enorme belegging net ’n klein toename, indien enige, in produksie gehad . . . Die Groot Sprong Voorwaats was kortliks ’n baie duur ramp."<ref>Perkins (1991). pp.&nbsp;483–486</ref> In daaropvolgende konferensies in Maart 1960 en Mei 1962 is die negatiewe uitwerking van die veldtog deur die KPC bestudeer en Mao is gekritiseer. Gematigde leiers soos president Liu Shaoqi en [[Deng Xiaoping]] het meer mag gekry en Mao het ’n tydelike terugslag beleef, wat gelei het tot sy inwerkingstelling van die Kulturele Rewolusie in 1966. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Great Leap Forward}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Great Leap Forward|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Kulturele Rewolusie]] ptndxpq4wuooys5jwwxr4hcy49xr0qx 0 132842 2915772 2914549 2026-07-05T15:11:22Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2915772 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Charles Leclerc | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3978 by Stepro (cropped2).jpg | imagesize = | caption = Leclerc was 3de in die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|MON}} Monegask | birth_date = {{GDEO|1997|10|16|df=y|br=yes}} | birth_place = [[Monte Carlo]], [[Monaco]] | Old Team = [[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Car number = 16 | Races = {{F1stat|LEC|entries}} ({{F1stat|LEC|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|LEC|wins}} | Podiums = {{F1stat|LEC|podiums}} | Points = {{F1stat|LEC|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|LEC|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|LEC|fastestlaps}} | First race = [[2018 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2019 Belgiese Grand Prix]] | Last win = [[2024 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 5de (242 punte) }} [[Lêer:Charles Leclerc - Haas (33107122725).jpg|duimnael|links|280px|Leclerc bestuur hier die Haas VF-16 in vrye oefening gedurende die [[2016 Britse Grand Prix]].]] '''Charles Leclerc''' (gebore [[16 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Monaco|Monegaskiese]] professionele renbestuurder, wat sedert 2016 by [[Formule Een]] betrokke is en sedert 2019 vir die [[Scuderia Ferrari|fabrieks-Ferrarispan]] jaag, gekontrakteer tot die einde van die 2024-seisoen. Hy het die GP3-reeks- kampioenskap in 2016 en die FIA ​​Formule 2-kampioenskap in 2017 gewen. Leclerc het sy Formule Een-debuut in 2018 vir die [[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrarispan]] gemaak,<ref name="Alfa Romeo Sauber">{{cite news |last1=Noble |first1=Jonathan |title=Sauber confirms Ericsson alongside Leclerc for 2018 |url=https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/ |access-date=2 Desember 2017 |work=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |date=2 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165250/https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/ |archive-date=17 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n span verbonde aan Ferrari, terwyl hy deel was van die Ferrari-bestuurdersakademie. Met Sauber wat die vorige jaar laaste geëindig het, het Leclerc die stryd aangesê om sy eindposisie in die vervaardigerskampioenskap tot agtste te verbeter, en was in die beter posisie van die twee Sauber-jaers. Hy het die naasjongste jaer geword wat in Formule Een by die [[2019 Bahreinse Grand Prix]] in die voorwegspringposisie gekwalifiseer het. In die 2019-seisoen het Leclerc ook sy eerste loopbaanoorwinning in [[2019 Belgiese Grand Prix|België]] behaal. Hy het die FIA-voorwegsprongtrofee in die 2019-seisoen gewen en die jongste jaer geword om dit te wen. Hy eindig die [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] in 'n verdienstelike vierde plek as bestuurder, nadat hy in elke wedren beter vertoon het as sy viermalige wêreldkampioenspanmaat, [[Sebastian Vettel]]. == Vroeë loopbaan == === 2005–2013: Knortjorre === Leclerc het sy knortjorloopbaan in 2005 begin en die Franse PACA-kampioenskap in 2005, 2006 en 2008 gewen.<ref>{{Cite news |title=Charles Leclerc |work=allroadmanagement.com |publisher=All Road Management |url=http://www.allroadmanagement.com/charles-leclerc.htm |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706223024/http://www.allroadmanagement.com/charles-leclerc.htm |archive-date=6 July 2015}}</ref> In 2009 het hy Franse Kadetkampioen geword voordat hy in 2010 na die KF3 -klas opgeskuif het, waar hy die Junior Monaco Kartbeker gewen het.<ref>{{Cite news |title=Monaco Kart Cup&nbsp;– KF3 2010 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/monaco-kart-cup---kf3/2010/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327160548/https://www.driverdb.com/championships/standings/monaco-kart-cup---kf3/2010/ |archive-date=27 March 2019}}</ref> Hy het in die KF3-klas vir 2011 voortgegaan en die CIK - FIA KF3 Wêreldbeker, die CIK-FIA Karting Academy Trophy en die ERDF Junior Kart Masters gewen.<ref>{{Cite news |title=Karting details – the karting career of Charles Leclerc |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/drivers/charles-leclerc/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914175054/https://www.driverdb.com/drivers/charles-leclerc/ |archive-date=14 September 2020}}</ref> Leclerc het ook gedurende die jaar 'n lid van Nicolas Todt se All Road Management-maatskappy geword.<ref>{{Cite news |title=All Road Management&nbsp;– About Us |work=allroadmanagement.com |publisher=All Road Management |url=http://www.allroadmanagement.com/about.htm |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222110618/http://www.allroadmanagement.com/about.htm |archive-date=22 December 2016}}</ref> Leclerc het in 2012 na die KF2-kategorie gegradueer met die fabrieksgesteunde ART Grand Prix-span, wat die WSK Euro Series-titel gewen het,<ref>{{Cite news |date=6 August 2012 |title=ART Grand Prix and Charles Leclerc conquered the WSK Euro Series championship in Zuera |work=karting.art-grandprix.com |publisher=ART Grand Prix |url=http://karting.art-grandprix.com/news/art-grand-prix-and-charles-leclerc-conquered-wsk-euro-series-championship-zuera |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102201328/http://karting.art-grandprix.com/news/art-grand-prix-and-charles-leclerc-conquered-wsk-euro-series-championship-zuera |archive-date=2 January 2015}}</ref> sowel as die naaswenner in die CIK-FIA Europese KF2-kampioenskap en die CIK-FIA onder 18 Wêreldkartingkampioenskap.<ref>{{Cite news |title=Charles Leclerc |work=karting.art-grandprix.com |publisher=ART Grand Prix |url=http://karting.art-grandprix.com/racing/kz/drivers/charles-leclerc |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102184147/http://karting.art-grandprix.com/racing/kz/drivers/charles-leclerc |archive-date=2 January 2015}}</ref> In sy laaste jaar van karting in 2013 het Leclerc die Suid-Garda Winterbeker gewen en sesde posisie in die CIK-FIA Europese KZ -kampioenskap behaal en tweede geëindig in die CIK-FIA Wêreld-KZ-kampioenskap, agter die huidige [[Red Bull Racing|Red Bull]] Formule Een-jaer [[Max Verstappen]].<ref>{{Cite news |title=CIK-FIA World KZ Championship 2013 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/world-championship-kz/2013/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327160550/https://www.driverdb.com/championships/standings/world-championship-kz/2013/ |archive-date=27 March 2019}}</ref> ===2014–2016: Formule Renault, Formule Drie en GP3=== In 2014 het Leclerc na enkelsitplekmotors gegradueer en in die Formule Renault 2.0 Alpe-kampioenskap vir die Britse span Fortec Motorsports gejaag.<ref>{{Cite news |last=Goddard |first=Stephen |date=26 November 2013 |title=Leclerc teams up with Fortec for Alps campaign |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/leclerc-teams-up-with-fortec-for-alps-campaign/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107103954/http://www.paddockscout.com/leclerc-teams-up-with-fortec-for-alps-campaign |archive-date=7 November 2018}}</ref> Gedurende die seisoen het hy sewe podiumplekke ingeneem, insluitend 'n dubbele oorwinning by [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]],<ref>{{Cite news |last=Khorounzhiy |first=Valentin |date=6 July 2014 |title=Charles Leclerc grabs second win of Monza weekend |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-grabs-second-win-of-monza-weekend/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013817/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-grabs-second-win-of-monza-weekend |archive-date=3 December 2017}}</ref> om naaswenner in die kampioenskap agter Koiranen GP se [[Nyck de Vries]] te eindig.<ref>{{Cite news |title=Formula Renault 2.0 Alps 2014 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-alps/2014/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510191528/https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-alps/2014/ |archive-date=10 May 2021}}</ref> Leclerc het ook die Juniorkampioenskaptitel by die laaste wedren van die seisoen in [[Jerez-renbaan|Jerez]] gewen en voor die tiener Matevos Isaakyan geëindig.<ref>{{Cite news |date=8 October 2014 |title=Leclerc takes Rookie Championship title |work=fortecmotorsports.com |publisher=Fortec Motorsports |url=http://fortecmotorsports.com/?p=2276 |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228023238/http://fortecmotorsports.com/?p=2276 |archive-date=28 February 2015}}</ref> Leclerc het ook aan 'n deel van die Eurocup Formule Renault 2.0-seisoen as 'n gasbestuurder vir Fortec deelgeneem. In die ses wedrenne waaraan hy deelgeneem het, het hy drie keer op die podium geëindig en 'n tweede plek by die [[Nürburgring]] behaal, gevolg deur 'n paar tweede plekke by die [[Hungaroring]].<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=18 December 2014 |title=PaddockScout Top 50 drivers of 2014: 20–11 |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/paddockscout-top-50-drivers-of-2014-20-11/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009093236/http://www.paddockscout.com/paddockscout-top-50-drivers-of-2014-20-11 |archive-date=9 October 2017}}</ref> [[Lêer:Charles Leclerc, Formel 3 2015.JPG|duimnael|Leclerc jaag in die 2015 Europese Formule 3-kampioenskap]] Leclerc het in 2015 na Formule Drie gegradueer en in die FIA Formule 3 Europese Kampioenskap saam met die Nederlandse span Van Amersfoort Racing gejaag.<ref>{{Cite news |last=Simmons |first=Marcus |date=14 January 2015 |title=Nicolas Todt protege Charles Leclerc secures F3 deal for 2015 |work=Autosport |publisher=Haymarket Publications |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/117356 |url-status=live |access-date=14 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182822/http://www.autosport.com/news/report.php/id/117356 |archive-date=3 March 2016}}</ref> By die openingsronde van die seisoen op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] het Leclerc die voorwegspringposisie vir die tweede en derde wedrenne van die naweek geërf nadat die oorspronklike voor-kwalifiseerder Felix Rosenqvist weens 'n tegniese oortreding uitgesluit is.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=11 April 2015 |title=Rosenqvist excluded from second qualifying, Leclerc inherits two poles |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/rosenqvist-excluded-from-second-qualifying-leclerc-inheirts-two-poles/26272 |url-status=dead |access-date=12 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603081653/http://www.paddockscout.com/rosenqvist-excluded-from-second-qualifying-leclerc-inheirts-two-poles/26272 |archive-date=3 June 2017}}</ref> Hy het voortgegaan om sy eerste renoorwinning in die derde ren van die naweek te behaal, voor [[Antonio Giovinazzi]] en Jake Dennis.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=12 April 2015 |title=Charles Leclerc gets victory in final race of debut F3 weekend |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-gets-victory-in-final-race-of-debut-f3-weekend/26376 |url-status=dead |access-date=12 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602235111/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-gets-victory-in-final-race-of-debut-f3-weekend/26376 |archive-date=2 June 2017}}</ref> Hy het sy tweede oorwinning by die volgende ronde in [[Hockenheimring|Hockenheim]] behaal, die derde wedren gewen, sowel as twee bykomende podiums en drie nuweling-oorwinnings in die loop van die byeenkoms.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=3 May 2015 |title=Charles Leclerc wins wet third European F3 race at Hockenheim |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-wins-wet-third-european-f3-race-at-hockenheim/27335 |url-status=dead |access-date=3 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906074953/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-wins-wet-third-european-f3-race-at-hockenheim/27335 |archive-date=6 September 2017}}</ref> Leclerc het sy derde oorwinning in die eerste wedren by [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] behaal wat hom die voortou in die kampioenskap laat neem het. Leclerc het egter vierde op die punteleer geëindig, meestal weens skade wat aan sy motor se onderstel opgedoen is ná 'n botsing met [[Lance Stroll]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]]. In November 2015 het Leclerc tweede by die Macau Grand Prix geëindig. In Desember 2015 het Leclerc aan na-seisoen toetse deelgeneem vir ART Grand Prix en Arden International. De Vries het in Februarie 2016 bevestig dat Leclerc in die 2016 GP3-seisoen sou jaag.<ref>{{Cite web |date=24 February 2016 |title=De Vries joins 2016 GP3 field with ART |url=http://www.motorsport.com/gp3/news/de-vries-joins-2016-gp3-field-with-art-675332/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630105323/https://www.motorsport.com/gp3/news/de-vries-joins-2016-gp3-field-with-art-675332/ |archive-date=30 June 2018 |access-date=24 February 2016 |quote="We have Charles Leclerc, Alexander Albon [neither confirmed yet], Jake Hughes, Jack Aitken and Kevin Jorg lining up on the grid and Antonio Fuoco is staying for another season. All these guys are capable of winning races"}}</ref> ART het Leclerc die volgende week onderteken. Met die span het hy drie oorwinnings behaal en die titel in sy eerste jaar van die reeks verower, ondanks die feit dat hy in die hoofwedren van die seisoen se laaste wedren in Aboe Dhabi 'n ongeluk gemaak het.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=26 November 2016 |title=Leclerc is GP3 champion despite collision as De Vries wins |work=formulascout.com |url=http://www.formulascout.com/leclerc-is-gp3-champion-despite-collision-as-de-vries-wins/35825 |url-status=live |access-date=14 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401175521/http://www.formulascout.com/leclerc-is-gp3-champion-despite-collision-as-de-vries-wins/35825 |archive-date=1 April 2019}}</ref> == 2017: FIA Formule 2-kampioenskap == [[Lêer:Charles Leclerc Jerez 2017.jpg|duimnael|Leclerc lei die 2017 Jerez Formule 2-rondte, op pad om die Formule 2-kampioenskap te wen]] Die week ná sy oorwinning in die GP3-titelren, is bevestig dat Charles Leclerc na die Formule 2-reeks vir die 2017-seisoen gradueer by Prema Racing, saam met mede-GP3-renjaer en Ferrari-junior Antonio Fuoco.<ref>{{Cite web |date=28 November 2016 |title=GP2: Ferrari juniors to Prema for 2017 |url=https://www.racer.com/international-racing/item/136792-ferrari-juniors-to-prema-in-gp2-for-2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129151115/https://www.racer.com/international-racing/item/136792-ferrari-juniors-to-prema-in-gp2-for-2017 |archive-date=29 November 2016 |access-date=28 November 2016}}</ref> Hy het sy debuut by [[Bahrein Internasionale Renbaan|Bahrein]] gemaak, waar hy die voorwegspringposisie ingeneem het vir die hoofwedren, maar net derde geëindig.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Bahrain Formula 2: Markelov beats Nato and Leclerc with late surge |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/128986 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625124358/http://www.autosport.com/news/report.php/id/128986 |archive-date=25 June 2017}}</ref> In die naelwedren het sy Prema-span besluit om 'n middelwedren-kuipestop te doen, wat baie ongewoon is in die korter naelrenne. Hy het harder op sy medium Pirellibande gedruk en 'n voorsprong van nege sekondes geskep voordat hy gestop het. Dit sou hom tot die 14de plek laat terugval, maar Leclerc het hierna 13 motors verbygesteek en die oorwinning behaal deur Luca Ghiotto in die laaste rondte verby te steek.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Bahrain Formula 2: Ferrari junior Leclerc beats Ghiotto and Rowland |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/129011 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808154041/http://www.autosport.com/news/report.php/id/129011 |archive-date=8 August 2017}}</ref> Nadat hy vir die tweede agtereenvolgende keer die voorwegspringposisie ingeneem het, het hy sake met Ghiotto uitgespook om weer in die Catalunya-pronkwedren te wen, ondanks 'n radiokwessie.<ref>{{Cite web |title=Leclerc scorches to feature victory – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/05_May/Leclerc-scorches-to-feature-victory-/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160928/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/5_May/Leclerc-scorches-to-feature-victory-/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Feature Race Press Conference, Barcelona – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/05_May/Feature-Race-Press-Conference-Barcelona/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808154050/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/5_May/Feature-Race-Press-Conference-Barcelona/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Leclerc het geen punte by sy tuisronde by [[Monaco-renbaan|Monaco]] aangeteken nie. Hy moes uit die voorwegspringplek van die ren onttrek weens 'n veringprobleem. Die uitval het ook beteken dat hy die naelwedren agter op die rooster sou begin, en in hierdie wedren het hy met Norman Nato gebots terwyl hy probeer het om sy weg op die rooster te verbeter, wat uiteindelik daartoe gelei het dat albei jaers uit die wedren moes onttrek. Hy het die kampioenskapvoorsprong behou ten spyte van 'n swak naweek, wat hy as 'reuse teleurstellend' beskryf het.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Monaco F2: Rowland takes first win as Leclerc retires |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/129774 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808193301/http://www.autosport.com/news/report.php/id/129774 |archive-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news |title=Monaco F2: De Vries takes maiden win in Rapax 1–2 |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/monaco-f2-de-vries-rapax-sprint-race-911283/?s=1 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155435/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/monaco-f2-de-vries-rapax-sprint-race-911283/?s=1 |archive-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news |title=Leclerc column: Moving on from Monaco misfortune |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/charles-leclerc-column-monaco-f2-heartbreak-912533/ |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808162457/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/charles-leclerc-column-monaco-f2-heartbreak-912533/ |archive-date=8 August 2017}}</ref> Leclerc het 'n vierde agtereenvolgende voorwegspringplek by 'n wedren in Azerbeidjan geneem, wat hy aan sy oorlede pa, Herve, opgedra het. Hy het dit in nog 'n oorwinning omskep, hoewel die wedren vyf rondtes voor die geskeduleerde einde met 'n rooi vlag beëindig is.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Baku F2: Ferrari junior Charles Leclerc wins red-flagged race |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/130343 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808072959/http://www.autosport.com/news/report.php/id/130343 |archive-date=8 August 2017}}</ref> In die naelwedren het hy agtste weggespring, en vroeg tot tiende geval, maar teruggeveg tot sesde. Die uitval van die renvoorloper, sy titelmededinger Oliver Rowland, en De Vries, wat ook voor Leclerc was, het beteken dat Leclerc tot vierde verbeter het. Hy het toe [[Nicholas Latifi]] en Jordan King verby gesteek en die nuwe leier, Nato, begin aanval. Hy het Nato verbygesteek, maar het 'n straf van tien sekondes gekry omdat hy nie spoed verminder het vir geel vlae nie, en het dus tweede geëindig.<ref>{{Cite web |title=Formula 2 – The Insider – Issue 4: So Close! |url=http://www.fiaformula2.com/Global/F2/2017/07_TheInsider/Insider2017-FIAF2-Issue4.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155503/http://www.fiaformula2.com/Global/F2/2017/07_TheInsider/Insider2017-FIAF2-Issue4.pdf |archive-date=8 August 2017 |website=fiaformula2.com}}</ref> In Oostenryk het hy sy vyfde voorwegspringplek ingeneem, en toe die vertoonwedren gewen ondanks druk van sy spanmaat Fuoco, en teen die einde, die DAMS van Latifi.<ref>{{Cite web |title=Leclerc Makes it Five in Austria – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-Makes-it-Five-in-Austria/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809121450/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-Makes-it-Five-in-Austria/ |archive-date=9 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Leclerc soars to feature victory – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-soars-to-feature-victory/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912190840/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-soars-to-feature-victory/ |archive-date=12 September 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Hy sou uit die naelren val nadat hy met Fuoco gebots het en getol het.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Artem Markelov wins Austria F2 sprint race, Charles Leclerc crashes |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/130631 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808153304/http://www.autosport.com/news/report.php/id/130631 |archive-date=8 August 2017}}</ref> Deur vir die sesde keer die voorwegspringplek in te neem vir die volgende wedren, by Silverstone, het hy die rekord vir die meeste voorwegspringplekke na mekaar geëwenaar, wat deur [[Stoffel Vandoorne]] in 2014 en 2015 opgestel is. Hy het die wedren gewen, selfs nadat sy motor tydens die wedren aan die brand geslaan het, en selfs nadat een van sy kantspieëls in die slotfase losgeraak het.<ref>{{Cite web |title=Leclerc flies to five in Silverstone feature – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-flies-to-five-in-Silverstone-feature/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020014346/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-flies-to-five-in-Silverstone-feature/ |archive-date=20 October 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Hy sou nie voor wegspring in Hongarye nie, al het hy sy sewende agtereenvolgende voorwegspringposisie ingeneem, aangesien hy vir 'n tegniese oortreding gediskwalifiseer is. Ten spyte daarvan dat hy laaste weggespring het, was hy by die eerste draai reeds in die 12de posisie. Deur 'n alternatiewe bandstrategie te benut wat hom op die mediumbande laat begin het, het Leclerc agter [[Alexander Albon]] vasgeval, wat op dieselfde strategie was, hoewel hy uiteindelik verby gekom het en vierde sou eindig. Hy sou ook die volgende dag vierde in die naelren eindig, wat hom 'n 50-punt-kampioenskapvoorsprong bo Rowland gegee het.<ref>{{Cite web |title=Rowland on top in dramatic Budapest feature – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Rowland-on-top-in-dramatic-Budapest-feature/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930161755/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Rowland-on-top-in-dramatic-Budapest-feature/ |archive-date=30 September 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Matsushita dominates Budapest sprint – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Matsushita-dominates-Budapest-sprint/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001202259/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Matsushita-dominates-Budapest-sprint/ |archive-date=1 October 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=STATS TO CHAT – The Insider |url=http://theinsider.fiaformula2.com/f2/issue-7-f2/stats-to-chat-7/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155414/http://theinsider.fiaformula2.com/f2/issue-7-f2/stats-to-chat-7/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=theinsider.fiaformula2.com |language=en}}</ref> Vir die Belgiese rondtes het Leclerc weer die voorwegspringplek geneem en die wedren oortuigend met meer as 20 sekondes gewen, maar sy oorwinning is gediskwalifiseer omdat een van sy skyfblokke buitensporig verweer was. Nadat Leclerc in die 19de plek moes wegspring, het hy weer tot die vyfde plek geklim en 3,8 sekondes agter die wenner, Sérgio Sette Câmara, geëindig. [[Beeld:F2-Race1のシャルル１ (36974715682).jpg|duimnael|links|Leclerc by die 2017 Monza Formule-2 rondte]] Vir die Italiaanse vertoonwedren het Leclerc om die voortou meegeding; maar op die laaste rondte was hy egter in 'n ongeluk met De Vries betrokke. Nadat hy vir die tweede agtereenvolgende naelren agter op die rooster weggespring het, het Leclerc daarin geslaag om terug te veg na die negende posisie, al was dit sonder enige punte. Met 'n marge van 57 punte oor Rowland wat op pad was na die voorlaaste rondtes by Jerez, het Leclerc sy agtste voorwegspringplek van die seisoen behaal, met albei sy tydrondtes wat goed genoeg was vir die voorwegspringplek. In die vertoonwedren het Leclerc die meeste van die vroeë wedren op sagte bande oorheers en kon die meeste van die deelnemers op die alternatiewe strategie verbysteek. Met sewe rondtes oor, het Nobuharu Matsushita egter met Santino Ferrucci gebots, wat die veiligheidsmotor laat verskyn het. Op die punt toe die wedren hervat is, is Leclerc oor die spanradio verkeerd ingelig dat dit die "laaste rondte" was, al was daar vier rondtes om te gaan,<ref name=":1">{{Cite news |title=Leclerc column: How lap count mishap nearly delayed F2 title |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/leclerc-column-jerez-title-mishap-lap-count-964048/ |url-status=live |access-date=6 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321175936/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/leclerc-column-jerez-title-mishap-lap-count-964048/3051381/ |archive-date=21 March 2022}}</ref> so nadat hy hard gedruk het om 'n gaping op te bou, was Leclerc se bande "erg oorverhit" met verskeie rondtes nog om te gaan, en alhoewel sy bande teen die einde heeltemal gedaan was, het Leclerc daarin geslaag om 'n stormende Rowland met 0,23 sekondes terug te hou,<ref>{{Cite web |title=Results – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/Results/?raceid=982&seasonid=174 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112160550/http://www.fiaformula2.com/Results/?seasonid=174&raceid=982 |archive-date=12 November 2017 |access-date=6 February 2018 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> en die FIA Formule 2-kampioenskap in sy nuwelingseisoen in te palm in die F1-voerderreeks.<ref>{{Cite news |date=7 October 2017 |title=Leclerc seals F2 title with Jerez win |work=Autosport.com |publisher=Motorsport Network |url=https://www.autosport.com/f2/news/132272/leclerc-seals-f2-title-with-jerez-win |url-status=live |access-date=8 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308051753/https://www.autosport.com/f2/news/132272/leclerc-seals-f2-title-with-jerez-win |archive-date=8 March 2019}}</ref> Deur die kampioenskap te beklink, het Leclerc die jongste kampioen ooit van die hoofondersteuningsreeks vir Formule 1 geword op 19 jaar, 356 dae, en die eerste jaer sedert [[Nico Hülkenberg]] in 2009 om die kampioenskap in hul nuwelingseisoen te wen ('n prestasie wat net [[Nico Rosberg]] en [[Lewis Hamilton]] voorheen vermag het) en die enigste jaer wat 'n kampioenskap met die Dallara GP2/11-onderstel in hul nuwelingseisoen gewen het. Vir die naelren het Leclerc in die agtste plek weggespring, maar weens sy motor se aggressiewe opset moes hy en sy spanmaat, Antonio Fuoco, die naelren by die kuipe aandoen vir nuwe bande. Leclerc het egter deur die veld gevleg, maar weens die oormatige slytasie van sy bande het hy drie plekke op die laaste rondte afgestaan en in die sewende plek geëindig. Vir die laaste rondes in [[Yas Marina-renbaan|Aboe Dhabi]] het Leclerc in die sesde plek gekwalifiseer vir die vertoonwedren, sy laagste wegspringposisie die hele seisoen, uitgesluit strawwe. Ten spyte hiervan het hy egter daarin geslaag om die hoogste van die renjaers op 'n alternatiewe strategie in Aboe Dhabi (sag, dan supersag) in die vierde plek te eindig. Hy het tot derde gevorder, maar is in die laaste draai van die laaste rondte deur Antonio Fuoco geklop. Hierdie posisie is egter later na tweede verander nadat die wedrenwenner, Oliver Rowland, en Fuoco gediskwalifiseer is vir onderskeidelik oormatige vloerslytasie en onderdruk-voorbande. Vir Leclerc se laaste wedren het hy in die sewende posisie weggespring. Hy kon aanvanklik twee plekke opmaak, maar het stadiger gevorder as die renleiers [[Alexander Albon]] en [[Nicholas Latifi]]. Soos die wedren gevorder het, het Leclerc egter tyd begin wen vergeleke met sy mededingers en het daarin geslaag om Latifi met 'n paar rondtes oor verby te steek. Vir die laaste drie rondtes was DRS gedeaktiveer en geel vlae in die finale sektor het beteken dat Leclerc agter Albon vasgeval het, maar op die laaste rondte het albei jaers verstrengel geraak, veroorsaak deur Leclerc wat Albon gestamp het, en albei het 'n naelren gehad totdat Leclerc uiteindelik die voortou geneem het en met 1,293 sekondes gewen het, sy laaste oorwinning in sy laaste Formule 2-ren. == Formule 1-loopbaan == [[Lêer:Charles_Leclerc_-_Haas_&_Felipe_Massa_-_Williams_(32724536820).jpg|links|duimnael|Leclerc ''(links)'' het in 2016 by die Ferrari Bestuurdersakademie aangesluit en vier vrye oefensessies by die [[Haas F1-span]] voltooi.]] In 2016 het Leclerc by die Ferrari Bestuurdersakademie aangesluit as 'n ontwikkelingsbestuurder vir die [[Haas F1-span]] en [[Scuderia Ferrari]]<ref name="FDA">{{Cite web|url=http://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-gets-ferrari-and-haas-development-role-676625/?s=1|title=Leclerc gets Ferrari and Haas development role|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=1 March 2016|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630105640/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-gets-ferrari-and-haas-development-role-676625/?s=1|archive-date=30 June 2018|access-date=1 March 2016}}</ref> Hy het twee maande later sy toetsdebuut by Fiorano gemaak en die Ferrari F14 T bestuur.<ref name="CAT16">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/fia-f3/news/gp3-barcelona-ferrari-f1-junior-charles-leclerc-dominates-race-one-4988892/4988892/|title=GP3 Barcelona: Ferrari F1 junior Charles Leclerc dominates race one|date=14 May 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Haymarket Media Group|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119075702/https://www.autosport.com/fia-f3/news/gp3-barcelona-ferrari-f1-junior-charles-leclerc-dominates-race-one-4988892/4988892/|archive-date=19 January 2025|access-date=17 February 2025}}</ref> As deel van sy rol by Haas het Leclerc deelgeneem aan die eerste vrye oefensessies van die [[2016 Britse Grand Prix|Britse]], [[2016 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse]], [[2016 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grands Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/gp3-winner-leclerc-gets-practice-outings-with-haas.3DBA2Za626iH1oss8DaxSY|title=GP3 winner Leclerc gets practice outings with Haas|date=24 June 2016|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194429/https://www.formula1.com/en/latest/article/gp3-winner-leclerc-gets-practice-outings-with-haas.3DBA2Za626iH1oss8DaxSY|archive-date=2 December 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18078070/charles-leclerc-gives-haas-fp1-appearance-abu-dhabi|title=Charles Leclerc gives up Haas FP1 appearance in Abu Dhabi|last=Saunders|first=Nate|date=18 November 2016|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016183228/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18078070/charles-leclerc-gives-haas-fp1-appearance-abu-dhabi|archive-date=16 October 2017|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-withdraws-from-haas-f1-practice-duties-to-prioritise-gp3-5028914/5028914/|title=Leclerc withdraws from Haas F1 practice duties to prioritise GP3|last=Barretto|first=Lawrence|last2=Beer|first2=Matt|date=17 November 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119200646/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-withdraws-from-haas-f1-practice-duties-to-prioritise-gp3-5028914/5028914/|archive-date=19 January 2022|access-date=27 January 2025}}</ref> Nadat hy Ferrari by eersgenoemde beïndruk het, het hy sy eerste amptelike toets vir die span by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] in die SF16-H voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-gets-ferrari-f1-test-chance-after-impressing-haas-5041006/5041006/|title=Charles Leclerc gets Ferrari F1 test chance after impressing Haas|last=Barretto|first=Lawrence|date=10 July 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312134910/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-gets-ferrari-f1-test-chance-after-impressing-haas-5041006/5041006/|archive-date=12 March 2023|access-date=24 January 2025}}</ref> Daar was aanvanklik gerugte dat hy direk na Formule Een met Haas sou gradueer nadat hy die 2016 GP3-reeks gewen het;<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17129581/charles-leclerc-gp3-title-key-2017-f1-hopes|title=Charles Leclerc: GP3 title key to 2017 F1 hopes|last=Larkam|first=Lewis|date=23 July 2016|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231080125/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17129581/charles-leclerc-gp3-title-key-2017-f1-hopes|archive-date=31 December 2017|access-date=6 September 2016}}</ref> maar hul spanhoof Guenther Steiner het die gerugte ontken en gesê dat Leclerc eerder na FIA Formule 2 sou vorder.<ref>{{Cite magazine|url=https://racer.com/2016/09/29/haas-rules-out-signing-leclerc-for-2017/|title=F1: Haas rules out signing Leclerc for 2017|date=29 September 2016|magazine=Racer (tydskrif)|access-date=27 January 2025|issn=1066-6060|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127091103/https://racer.com/2016/09/29/haas-rules-out-signing-leclerc-for-2017/|archive-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Charles_Leclerc_2017_Malaysia_FP1.jpg|regs|duimnael|Leclerc het vier sessies met [[Sauber Motorsport|Sauber]] in 2017 voltooi, sowel as die middelseisoentoets met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].]] Leclerc het deelgeneem aan die 2017 middelseisoentoets by die [[Hungaroring]] met Ferrari — in die SF70H — en 98 rondtes voltooi en die vinnigste rondte van die eerste dag opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-heads-day-one-of-budapest-test-for-ferrari.6ven76x06QesO8UsOU6E0M|title=Leclerc heads day one of Budapest test for Ferrari|date=1 August 2017|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912160030/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-heads-day-one-of-budapest-test-for-ferrari.6ven76x06QesO8UsOU6E0M|archive-date=12 September 2024|access-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20217843/ferrari-youngster-charles-leclerc-tops-opening-hungary-test|title=Ferrari youngster Charles Leclerc tops opening Hungary test|last=Saunders|first=Nate|date=1 August 2017|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904190116/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20217843/ferrari-youngster-charles-leclerc-tops-opening-hungary-test|archive-date=4 September 2017|access-date=27 January 2025}}</ref> [[Kimi Räikkönen]] het sy vertoning geprys en gesê "dit is nie maklik om goed te doen in 'n ander motor as wat jy normaalweg bestuur nie", en bygevoeg dat "hy verseker wonderlik sal doen in die toekoms".<ref>{{Cite magazine|url=http://autoweek.com/racing/formula-1/a1828826/kimi-raikkonen-praises-ferrari-f1-prospect-charles-leclerc-after-contract/|title=Kimi Raikkonen praises Ferrari F1 prospect Charles Leclerc after contract extension|date=23 August 2017|magazine=Autoweek|publisher=Crain Communications|access-date=30 May 2020|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715002727/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1828826/kimi-raikkonen-praises-ferrari-f1-prospect-charles-leclerc-after-contract/|archive-date=15 July 2020|url-status=live}}</ref> Leclerc het verdere vrye oefensessies met [[Sauber Motorsport|Sauber]] voltooi by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese]], [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]], [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Mexikaanse]] en [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grands Prix]], nadat hy vir 2018 by die span geteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20775411/ferrari-prodigy-charles-leclerc-handed-four-2017-friday-practice-sessions-sauber|title=Ferrari prodigy Charles Leclerc handed four Friday practice sessions by Sauber|last=Saunders|first=Nate|date=21 September 2017|publisher=[[ESPN]] Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312213114/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20775411/ferrari-prodigy-charles-leclerc-handed-four-2017-friday-practice-sessions-sauber|archive-date=12 March 2018|access-date=27 January 2025}}</ref> === Sauber (2018) === [[Lêer:2018_Chinese_Grand_Prix_FP3_Charles_Leclerc_(39897914770)_(cropped).jpg|links|duimnael|Leclerc (gefotografeer by die [[2018 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]]) het in 2018 in Formule Een met [[Sauber Motorsport|Sauber]] gedebuteer.]] Leclerc het in 2018 as 'n voltydse bestuurder by [[Sauber Motorsport|Sauber]] geteken en [[Pascal Wehrlein]] vervang met [[Marcus Ericsson]] as spanmaat.<ref name="2018contract">{{Cite web|url=https://au.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/1381840/|title=Sauber confirms Ericsson alongside Leclerc for 2018|last=Noble|first=Jonathan|date=2 December 2017|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223212952/https://au.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/1381840/|archive-date=23 February 2023|access-date=2 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11108517/f1-2018-charles-leclerc-and-marcus-ericsson-confirmed-at-sauber|title=F1 2018: Charles Leclerc and Marcus Ericsson confirmed at Sauber|last=Green|first=Jonathan|last2=Galloway|first2=James|date=4 December 2017|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918164831/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11108517/f1-2018-charles-leclerc-and-marcus-ericsson-confirmed-at-sauber|archive-date=18 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Met sy debuut by die Australiese Grand Prix het Leclerc die eerste Monegaskiese bestuurder geword wat aan Formule Een meeding sedert Olivier Beretta in 1994. Hy het agtiende gekwalifiseer en dertiende geëindig in sy debuut.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2018/03/25/motorsport/f1-leclerc-bianchi-ferrari-sauber/index.html|title=Charles Leclerc impresses on debut in Australia|date=25 March 2018|work=[[CNN]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207194725/https://edition.cnn.com/2018/03/25/motorsport/f1-leclerc-bianchi-ferrari-sauber/index.html|archive-date=7 December 2022|url-status=live}}</ref> Na hy geen punte in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] en [[2018 Chinese Grand Prix|China]] verdien het nie,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/43420536|title=How dramatic Bahrain GP unfolded|date=8 April 2018|publisher=[[BBC]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127104037/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/43420536|archive-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/sauber-f1-rookie-charles-leclerc-confused-by-chinese-gp-spin-5322154/5322154/|title=Sauber F1 rookie Charles Leclerc confused by Chinese GP spin|last=Mitchell|first=Scott|date=16 April 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129093406/https://www.autosport.com/f1/news/sauber-f1-rookie-charles-leclerc-confused-by-chinese-gp-spin-5322154/5322154/|archive-date=29 November 2023|access-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref> het 'n sesde plek by die Azerbeidjanse Grand Prix hom die eerste Monegask gemaak wat [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] in Formule Een aangeteken het sedert Louis Chiron in 1950.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sixth-like-a-win-first-time-points-scorer-leclerc.y3pnYEGtQ402eecAIsc44|title=Sixth 'like a win' – first time points-scorer Leclerc|date=30 April 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613005913/https://www.formula1.com/en/latest/article/sixth-like-a-win-first-time-points-scorer-leclerc.y3pnYEGtQ402eecAIsc44|archive-date=13 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Hy het nog 'n punt aangeteken deur tiende te eindig by die Spaanse Grand Prix.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/may/13/lewis-hamilton-wins-spain-lead-f1-title-race |title=Lewis Hamilton wins Spanish Grand Prix to stretch lead in F1 title race |last=Richards |first=Giles |date=13 May 2018 |work=[[The Guardian]] |access-date=27 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225110312/https://www.theguardian.com/sport/2018/may/13/lewis-hamilton-wins-spain-lead-f1-title-race |archive-date=25 December 2024 |url-status=live}}</ref> By sy eerste [[2018 Monaco Grand Prix|tuis-Grand Prix in Monaco]] het Leclerc 'n remfaling in die laaste rondtes opgedoen, en teen [[Brendon Hartley]] in die ''[[Monaco-renbaan|Nouvelle Chicane]]'' gebots het en sy eerste loopbaanonttrekking beteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/brake-disc-failure-to-blame-for-leclerc-hartley-collision.3Kl1jE4UV2CMaiwA8yEw8i|title=Brake disc failure to blame for Leclerc–Hartley collision|date=27 May 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713224912/https://www.formula1.com/en/latest/article/brake-disc-failure-to-blame-for-leclerc-hartley-collision.3Kl1jE4UV2CMaiwA8yEw8i|archive-date=13 July 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-grand-prix-f1-stewards-exonerate-leclerc-over-hartley-crash-5319980/5319980/|title=Monaco Grand Prix F1 stewards exonerate Leclerc over Hartley crash|last=Freeman|first=Glenn|last2=Codling|first2=Stuart|date=27 May 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616021902/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-grand-prix-f1-stewards-exonerate-leclerc-over-hartley-crash-5319980/5319980/|archive-date=16 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Drie agtereenvolgende punte-uitslae het in [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] en [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] gevolg,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/austria-result-a-huge-boost-for-sauber-leclerc.I4b2efS8g0EUComM6O4GG|title=Austria result a ‘huge boost’ for Sauber – Leclerc|date=2 July 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718224642/https://www.formula1.com/en/latest/article/austria-result-a-huge-boost-for-sauber-leclerc.I4b2efS8g0EUComM6O4GG|archive-date=18 July 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> voordat hy vyf wedrenne sonder punte afgelê het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/singapore-race-close-to-being-perfect-leclerc.5W3JUNveMgWKA4eY28YccI|title=Singapore race 'close to being perfect' – Leclerc|date=17 September 2018|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805163628/https://www.formula1.com/en/latest/article/singapore-race-close-to-being-perfect-leclerc.5W3JUNveMgWKA4eY28YccI|archive-date=5 August 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Hierdie lopie het drie onttrekkings ingesluit: 'n los wiel in [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]], skade aan sy [[Veringstelsel|vering]] na 'n botsing met [[Sergio Pérez]] in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]], en 'n botsing met verskeie motors in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]].<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/09/supreme-silverstone-adjusted-2018-british-grand-prix-driver/|url-access=registration|title=Who was supreme at Silverstone? Adjusted 2018 British Grand Prix driver ratings|last=Slater|first=Luke|date=9 July 2018|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=27 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530163146/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/09/supreme-silverstone-adjusted-2018-british-grand-prix-driver/|archive-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-hungarian-grand-prix-report/|url-access=registration|title=2018 Hungarian Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=30 July 2018|magazine=Motor Sport|access-date=27 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240904173251/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-hungarian-grand-prix-report/|archive-date=4 September 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/45314905|title=Sebastian Vettel wins in Belgium after dramatic crash|last=Benson|first=Andrew|date=26 August 2018|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230720145204/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/45314905|archive-date=20 July 2023|url-status=live}}</ref> Leclerc het die halo-toestel geprys vir die voorkoming van ernstige beserings tydens die ongeluk, en gesê dat hy "baie bly was om dit oor [sy] kop te hê".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/aug/27/charles-leclerc-thanks-halo-belgian-grand-prix-crash-fernando-alonso|title=Charles Leclerc pays tribute to halo after walking away from Belgian GP crash|last=Richards|first=Giles|date=27 August 2018|work=The Guardian|access-date=27 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726031424/https://www.theguardian.com/sport/2018/aug/27/charles-leclerc-thanks-halo-belgian-grand-prix-crash-fernando-alonso|archive-date=26 July 2024|url-status=live}}</ref> Verdere punte-insamelings het gekom met onderskeidelik negende en sewende plekke by die [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse]] en [[2018 Russiese Grand Prix|Russiese Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russia-debutant-leclerc-reflects-on-%27amazing-race%27-to-p7.zgQHcn4a5iuQqIISuqOAi|title=Russia debutant Leclerc reflects on 'amazing race' to P7|date=30 September 2018|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617143931/https://www.formula1.com/en/latest/article/russia-debutant-leclerc-reflects-on-'amazing-race'-to-p7.zgQHcn4a5iuQqIISuqOAi|archive-date=17 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> voor 'n onttrekking weens 'n meganiese fout in [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en skade weens 'n botsing met [[Romain Grosjean]] in die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-unimpressed-with-%27stupid%27-magnussen.2ll93icC4IQmsQ4M6QcucI|title=Leclerc left unimpressed with 'stupid' Magnussen|date=7 October 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625055600/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-unimpressed-with-'stupid'-magnussen.2ll93icC4IQmsQ4M6QcucI|archive-date=25 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/kevin-magnussen-excluded-from-f1-united-states-grand-prix-5290347/5290347/|title=Kevin Magnussen excluded from F1 United States Grand Prix|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=21 October 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916155708/https://www.autosport.com/f1/news/kevin-magnussen-excluded-from-f1-united-states-grand-prix-5290347/5290347/|archive-date=16 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Leclerc het sy nooiensseisoen afgesluit met drie agtereenvolgende sewende plekke in [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]], [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] en [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w|title=Verstappen wins in Mexico as Hamilton clinches fifth world title|date=28 October 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806151026/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w|archive-date=6 August 2024|access-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/11/lewis-hamilton-brazilian-grand-prix-max-verstappen|title=Verstappen shoves 'idiot' Ocon in clash following Hamilton's Brazil win|last=Richards|first=Giles|date=11 November 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=27 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402121008/https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/11/lewis-hamilton-brazilian-grand-prix-max-verstappen|archive-date=2 April 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-abu-dhabi-grand-prix-report|url-access=registration|title=2018 Abu Dhabi Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=26 November 2018|magazine=Motor Sport|access-date=27 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809234147/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-abu-dhabi-grand-prix-report|archive-date=9 August 2022|url-status=live}}</ref> Leclerc het dertiende in die Wêreldbestuurderskampioenskap geëindig, met 39 punte teenoor sy spanmaat Ericsson se nege,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/au-en/f1-season-review-and-report-2018|title=The F1 2018 report|last=Clayton|first=Matthew|date=2 December 2018|website=[[Red Bull]]|publisher=[[Red Bull GmbH]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127134127/https://www.redbull.com/au-en/f1-season-review-and-report-2018|archive-date=27 January 2025|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ericsson-left-f1-strongest-season/4314568/|title=Ericsson feels he left F1 after "strongest" season|last=Mitchell|first=Scott|last2=Straw|first2=Edd|date=18 December 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108191937/https://www.motorsport.com/f1/news/ericsson-left-f1-strongest-season/4314568/|archive-date=8 November 2020|access-date=27 January 2025}}</ref> en is weer aangewys as FIA se "Nuweling van die Jaar".<ref name="FIA182">{{Cite magazine|url=https://racer.com/2018/12/08/hamilton-mercedes-leclerc-scoop-awards-at-fia-prize-giving-gala/|title=Hamilton, Mercedes, Leclerc scoop awards at FIA prize-giving gala|date=8 December 2018|magazine=Racer|access-date=13 February 2025|issn=1066-6060|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210040541/https://racer.com/2018/12/08/hamilton-mercedes-leclerc-scoop-awards-at-fia-prize-giving-gala/|archive-date=10 December 2024|url-status=live}}</ref> === Ferrari (2019–hede) === {{Multibeeld|width=200|direction=vertical|image1=2019 Chinese Grand Prix Leclerc (47583134682) (cropped).jpg|image2=2022 British Grand Prix (52382359751) (cropped).jpg|image3=2024 Spanish Grand Prix (53811183158) (cropped).jpg|footer=Leclerc se renmotors wat Grands Prix gewen het, van bo-na-onder: SF90 (2019), F1-75 (2022), en die SF-24 in 2024}} ==== 2019: Nooiens-oorwinnings en ''il Predestinato'' ==== [[Lêer:2019_Formula_One_Test_Days_-_Charles_Leclerc's_Ferrari_SF90.jpg|alt=Leclerc driving the Ferrari SF90 at 2019 Formula One pre-season testing|duimnael|Leclerc het in 2019 na [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] verskuif, sy tweede seisoen in Formule Een.]] Leclerc het in 2019 by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] geteken en sitplekke met [[Kimi Räikkönen]] geruil om saam met die viermalige Wêreldbestuurderskampioen [[Sebastian Vettel]] te jaag.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/sep/11/kimi-raikkonen-to-leave-ferrari-f1-team-at-end-of-season|title=Charles Leclerc to replace Kimi Raikkonen as Ferrari ring changes|last=Richards|first=Giles|date=11 September 2018|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20221029130338/https://www.theguardian.com/sport/2018/sep/11/kimi-raikkonen-to-leave-ferrari-f1-team-at-end-of-season|archive-date=29 October 2022|url-status=live}}</ref> Die destydse spanhoof, Maurizio Arrivabene, het verklaar dat sy kontrak tot 2022 sou duur.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-until-2022/3176733/|title=Ferrari signed Leclerc until at least 2022|last=Cooper|first=Adam|date=14 September 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914204908/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-until-2022/3176733/|archive-date=14 September 2018|access-date=14 September 2018}}</ref> Leclerc het die 2018 na-seisoen-toets met Ferrari by die [[Yas Marina-renbaan]] uitgevoer en die vinnigste tyd in die SF71H opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fastest-ferrari-abu-dhabi-test/4305506/|title=Leclerc leads second morning of Abu Dhabi test|last=Mitchell|first=Scott|date=28 November 2018|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164540/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fastest-ferrari-abu-dhabi-test/4305506/|archive-date=28 November 2018|access-date=28 November 2018}}</ref> Hy het vir die span by die [[2019 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gedebuteer, gekwalifiseer en vyfde geëindig.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-australian-grand-prix-report/|url-access=registration|title=2019 Australian Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=18 March 2019|magazine=Motor Sport|access-date=25 February 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926134213/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-australian-grand-prix-report/|archive-date=26 September 2023|url-status=live}}</ref> In [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het Leclerc sy eerste voorwegspringplek ingeneem om die tweede jongste jaer in Formule Een-geskiedenis te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/47760616|title=Bahrain Grand Prix: Ferrari's Charles Leclerc takes maiden pole position|last=Benson|first=Andrew|date=30 March 2019|work=BBC Sport|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410095819/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/47760616|archive-date=10 April 2023|url-status=live}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei voordat hy 'n enjinprobleem, met 10 rondtes om te gaan, opgedoen het. Hy is verbygesteek deur beide [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedesrenjaers]] en het derde geëindig om sy eerste podiumplek te verseker.<ref>{{Cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/formulauno/2019/03/31/news/formula_1_gp_barhain_hamilton_leclerc_bottas-22|title=Formula 1, Bahrain GP; Hamilton wins but admits: "the Ferrari of Leclerc deserved it"|last=Retico|first=Alessandra|date=31 March 2019|work=la Repubblica|publisher=GEDI Gruppo Editoriale|language=it|issn=0390-1076|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331184120/https://www.repubblica.it/sport/formulauno/2019/03/31/news/formula_1_gp_barhain_hamilton_leclerc_bottas-222973148/|archive-date=31 March 2019|url-status=live}}</ref> Leclerc het vyfde in [[2019 Chinese Grand Prix|China]], [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] en [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] geëindig - agter Vettel, nadat hy beveel is om hom verby te laat.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11688577/ferrari-expand-on-charles-leclerc-sebastian-vettel-orders-in-china|title=Ferrari expand on Charles Leclerc, Sebastian Vettel orders in China|last=Galloway|first=James|date=15 April 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510082023/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11688577/ferrari-expand-on-charles-leclerc-sebastian-vettel-orders-in-china|archive-date=10 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/f1/story/_/id/26627312/ferrari-explains-charles-leclerc-azerbaijan-grand-prix-strategy|title=Ferrari explains Charles Leclerc's Azerbaijan Grand Prix strategy|last=Saunders|first=Nate|date=28 April 2019|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505063215/http://www.espn.com/f1/story/_/id/26627312/ferrari-explains-charles-leclerc-azerbaijan-grand-prix-strategy|archive-date=5 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> By die [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] het hy sestiende gekwalifiseer na 'n spanstrategiefout; hy het 'n pap band opgedoen wat sy ren beëindig het na 'n poging om [[Nico Hülkenberg]] verby te steek. Leclerc het gekwalifiseer en derde geëindig by beide die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2019 Franse Grand Prix|Franse]] Grands Prix.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian GP win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203061418/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=3 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/french-grand-prix-live-stream-latest-updates-f1-what-time-tv-channel-how-to-watch-hamilton-vettel-bottas-leclerc-a8970886.html|title=French Grand Prix 2019: Lewis Hamilton powers to victory to stretch F1 championship lead over Valtteri Bottas|last=de Menezes|first=Jack|date=23 June 2019|work=[[The Independent]]|access-date=28 January 2025|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707145709/https://www.independent.co.uk/f1/french-grand-prix-live-stream-latest-updates-f1-what-time-tv-channel-how-to-watch-hamilton-vettel-bottas-leclerc-a8970886.html|archive-date=7 July 2022|url-status=live}}</ref> Hy het in die voorste plek weggespring by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] en tweede geëindig na [[Max Verstappen]] na sy verbysteek op die derde laaste rondte, waartydens hulle kontak gemaak het - die ondersoek deur die beamptes het dit as 'n renvoorval afgemaak.<ref name="AUT19">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/austria-f1-2019-retrospective-the-defeat-that-sharpened-leclercs-teeth-4981664/4981664/|title=Austria F1 2019 retrospective: The defeat that sharpened Leclerc's teeth|last=Smith|first=Luke|date=27 June 2020|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112145505/https://www.autosport.com/f1/news/austria-f1-2019-retrospective-the-defeat-that-sharpened-leclercs-teeth-4981664/4981664/|archive-date=12 November 2024|access-date=23 February 2025}}</ref> Die twee scawas dwarsdeur die [[2019 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] in 'n noue stryd gewikkel, met Leclerc wat voor in die derde plek geëindig het om sy vierde agtereenvolgende podiumplek te verseker.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/48981658|title=Lewis Hamilton wins record sixth British Grand Prix after Sebastian Vettel crash|last=Benson|first=Andrew|date=14 July 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812065203/http://www.bbc.co.uk/sport/formul|archive-date=12 Augustus 2023|url-status=live}}</ref> Hy het in die tiende plek in [[2019 Duitse Grand Prix|Duitsland]] gekwalifiseer te midde van 'n brandstofstelselprobleem. Hy het tot vierde in die reën-geteisterde wedren geklim voordat hy te vroeg vir droë bande by die kuipe ingeroep is, wat veroorsaak het dat sy motor traksie verloor en teen die versperrings gebots het.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-german-grand-prix-race-report-verstappen-stars-after-mercedes-meltdown/|url-access=registration|title=2019 German Grand Prix race report – Verstappen stars after Mercedes meltdown|last=Hughes|first=Mark|date=29 July 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518220347/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-german-grand-prix-race-report-verstappen-stars-after-mercedes-meltdown/|archive-date=18 May 2024|url-status=live}}</ref> Hy het daarna vierde in [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] geëindig.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/08/04/hungarian-grand-prix-2019-f1-live-updates-budapest-results-lewis/|title=Lewis Hamilton chases down Max Verstappen for Hungarian GP victory to take commanding lead into break|url-access=registration|last1=Brown|first1=Oliver|last2=Slater|first2=Luke|date=4 August 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528145858/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/08/04/hungarian-grand-prix-2019-f1-live-updates-budapest-results-lewis/|archive-date=28 May 2024|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Leclerc_Hamilton_2019_Italian_Grand_Prix.jpg|links|duimnael|Leclerc het die [[2019 Italiaanse Grand Prix]] gewen te midde van 'n stryd met [[Lewis Hamilton]], wat hom in die Italiaanse media die bynaam ''il Predestinato'' besorg het.]] Leclerc het die voorste wegspringplek vir die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] bemeester en [[Lewis Hamilton]] agter hom gehou om die derde jongste Formule Een Grand Prix-wenner - op 21-jarige ouderdom - sowel as die eerste [[Monaco|Monegask]] te word om dit te vermag.<ref name="BEL192">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/|url-access=registration|title=Belgian Grand Prix winner Charles Leclerc dedicates maiden victory to Anthoine Hubert|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=1 September 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211080512/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/|archive-date=11 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-formula-1-belgian-grand-prix-race-results/|url-access=registration|title=2019 Formula 1 Belgian Grand Prix – race results|date=1 September 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928051721/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-formula-1-belgian-grand-prix-race-results/|archive-date=28 September 2023|url-status=live}}</ref> Hy het sy oorwinning opgedra aan Anthoine Hubert, wat die vorige dag in 'n Formule 2-ren gesterf het.<ref name="BEL19">{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/ |url-access=registration |title=Belgian Grand Prix winner Charles Leclerc dedicates maiden victory to Anthoine Hubert |last1=Duncan |first1=Phil |last2=Slater |first2=Luke |date=1 September 2019 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=28 January 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211080512/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/ |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe die [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] vanaf die voorste wegspringplek gewen en sy voorsprong teen beide Mercedes-jaers verdedig om die eerste Ferrari-wenner by [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]] sedert [[Fernando Alonso]] in [[2010 Italiaanse Grand Prix|2010]] te word;<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/08/ferrari-charles-leclerc-italian-f1-gp-monza-win|title=Ferrari's Charles Leclerc delights Italian F1 GP crowd with Monza win|last=Richards|first=Giles|date=8 September 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614024933/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/08/ferrari-charles-leclerc-italian-f1-gp-monza-win|archive-date=14 June 2023|url-status=live}}</ref> sy oorwinnings het hom die bynaam ''il Predestinato'' in Italiaanse media besorg.{{Voetnota|Volgens verskeie bronne: <ref name="ilP1">{{Cite news |url=https://autosprint.corrieredellosport.it/news/sterzi-a-parte/2019/09/30-2400576/ora_basta_definire_charlesil_predestinato |title=Ora basta definire Charles il "Predestinato" |trans-title=Now just call Charles the "Predestined" |last=Donnini |first=Mario |date=30 September 2019 |work=Autosprint |language=it |issn=2531-3843 |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102152017/https://autosprint.corrieredellosport.it/news/sterzi-a-parte/2019/09/30-2400576/ora_basta_definire_charlesil_predestinato |archive-date=2 January 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP2">{{Cite magazine |url=https://www.gqitalia.it/sport/article/leclerc-ferrari-vince-gran-premio-monza-2019 |title=Leclerc con la Ferrari vince il Gran Premio di Monza 2019 |trans-title=Leclerc wins the 2019 Monza Grand Prix with Ferrari |last=Bonfanti |first=Francesco |date=8 September 2019 |magazine=GQ Italia |publisher=Condé Nast |language=it |access-date=28 January 2025 |issn=0016-6979 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129221235/https://www.gqitalia.it/sport/article/leclerc-ferrari-vince-gran-premio-monza-2019 |archive-date=29 November 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP3">{{Cite web |url=https://sport.sky.it/formula-1/2019/09/01/charles-leclerc-biografia |title=Formula 1, dalle origini al trionfo in Belgio: la storia di Charles Leclerc |trans-title=Formula 1, from the origins to triumph in Belgium: the story of Charles Leclerc |last=Principi |first=Federico |date=1 September 2019 |website=Sky Sport |language=it |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713170823/https://sport.sky.it/formula-1/2019/09/01/charles-leclerc-biografia |archive-date=13 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP4">{{Cite news |url=https://www.ilpiccolo.it/sport/marea-rossa-a-monza-la-ferrari-di-leclerc-si-fa-strada-fino-al-trionfo-mzk3j5ki |title=Marea rossa a Monza la Ferrari di Leclerc si fa strada fino al trionfo |trans-title=Red tide in Monza as the Ferrari of Leclerc makes its way to triumph |date=9 September 2019 |work=Il Piccolo |publisher=GEDI Gruppo Editoriale |language=it |issn=1723-2635 |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128073014/https://www.ilpiccolo.it/sport/marea-rossa-a-monza-la-ferrari-di-leclerc-si-fa-strada-fino-al-trionfo-mzk3j5ki |archive-date=28 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP5">{{Cite magazine |url=https://www.cosmopolitan.com/it/star/a28960284/charles-leclerc-monza-biografia-news/ |title=Ma come abbiamo fatto a non accorgerci di Charles Leclerc? Ci voleva il podio Ferrari a Monza |trans-title=But how did we not notice Charles Leclerc? It took the Ferrari podium in Monza |last=Gallo |first=Giovanna |date=9 September 2019 |magazine=Cosmopolitan |publisher=Hearst Communications |language=it |issn=1121-547X |access-date=27 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024023757/https://www.cosmopolitan.com/it/star/a28960284/charles-leclerc-monza-biografia-news/ |archive-date=24 October 2019 |url-status=live}}</ref>}} Hy het weer die voorste wegspringplek in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geneem en tweede geëindig nadat hy deur spanmaat Vettel uitgesny is, wat hom tot derde in die kampioenskap bevorder het.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/22/sebastian-vettel-singapore-grand-prix-ferrari|title=Sebastian Vettel wins F1 Singapore Grand Prix in Ferrari one–two|last=Richards|first=Giles|date=22 September 2019|publisher=Guardian Media Group|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613100835/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/22/sebastian-vettel-singapore-grand-prix-ferrari|archive-date=13 June 2023|url-status=live}}</ref> Leclerc het die strategie as "onregverdig" beskryf, waarop spanhoof Mattia Binotto geantwoord het dat Vettel toegelaat is om eerste by die kuipe in te trek om sy posisie te verdedig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11817238/ferrari-explain-sebastian-vettel-charles-leclerc-calls-in-singapore|title=Ferrari explain Sebastian Vettel, Charles Leclerc calls in Singapore|last=Galloway|first=James|last2=Morlidge|first2=Matt|date=23 September 2019|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203165721/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11817238/ferrari-explain-sebastian-vettel-charles-leclerc-calls-in-singapore|archive-date=3 February 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> In [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] het hy sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek behaal en derde geëindig, nadat 'n virtuele veiligheidsmotor albei Mercedes-bestuurders gehelp het om Leclerc met verkorte kuipestoppe verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/29/russian-grand-prix-2019-f1-live-updates-sochi-results-lewis/|url-access=registration|title=Lewis Hamilton leads Mercedes 1–2 in Russian GP as Sebastian Vettel defies Ferrari team orders|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=29 September 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121090100/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/29/russian-grand-prix-2019-f1-live-updates-sochi-results-lewis/|archive-date=21 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.deliciously-ironic-that-vettel-failure-inspired-hamilton-victory-mercedes.5YoCZ0E8KAt6Hq58XWfn2M.html|title='Deliciously ironic' that Vettel failure inspired Hamilton victory – Mercedes|date=29 September 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930084828/https://www.formula1.com/en/latest/article.deliciously-ironic-that-vettel-failure-inspired-hamilton-victory-mercedes.5YoCZ0E8KAt6Hq58XWfn2M.html|archive-date=30 September 2019|access-date=30 September 2019|url-status=live}}</ref> Hy het tweede gekwalifiseer by die [[2019 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/form-vettel-takes-pole-position-2019-f1-japanese-grand-prix-qualifying/|url-access=registration|title=In-form Vettel takes pole position: 2019 F1 Japanese Grand Prix qualifying|last=Dodgins|first=Tony|date=13 October 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528144135/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/form-vettel-takes-pole-position-2019-f1-japanese-grand-prix-qualifying/|archive-date=28 May 2024|url-status=live}}</ref> maar het skade opgedoen in 'n botsing met Verstappen in die eerste rondte<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|title=Verstappen slams stewards and 'irresponsible' Leclerc|date=13 October 2019|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816082251/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|archive-date=16 August 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> en het sesde geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11843333/renaults-daniel-ricciardo-and-nico-hulkenberg-stripped-of-japan-grand-prix-points|title=Renault's Daniel Ricciardo and Nico Hulkenberg disqualified from Japanese GP for use of 'driver aid'|date=24 October 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225114935/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11843333/renaults-daniel-ricciardo-and-nico-hulkenberg-stripped-of-japan-grand-prix-points|archive-date=25 December 2022|access-date=28 January 2025}}</ref> Leclerc het vierde geëindig by die [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse]] en [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] Grands Prix,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/27/lewis-hamilton-wins-mexico-grand-prix-wait-for-title|title=Lewis Hamilton claims Mexico Grand Prix but has to wait for title|last=Richards|first=Giles|date=27 October 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221095134/https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/27/lewis-hamilton-wins-mexico-grand-prix-wait-for-title|archive-date=21 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/50283946|title=Lewis Hamilton wins sixth F1 World Championship at United States Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=3 November 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230720143737/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/50283946|archive-date=20 July 2023|url-status=live}}</ref> na hy die voorste wegspringplek by eersgenoemde geërf het weens 'n roosterstraf vir Verstappen.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/10/26/f1-mexican-grand-prix-2019-qualifying-live-updates-mexico-city/|url-access=registration|title=Max Verstappen stripped of pole as Valtteri Bottas is rushed to medical centre after final-corner crash|last1=Brown|first1=Oliver|last2=Slater|first2=Luke|date=26 October 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123125125/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/10/26/f1-mexican-grand-prix-2019-qualifying-live-updates-mexico-city/|archive-date=23 November 2020|url-status=live}}</ref> 'n Botsing met Vettel het veroorsaak dat beide jaers uit die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] moes onttrek, met Leclerc wat onder Verstappen op die punteleer geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-winners-and-losers-of-the-brazilian-grand-prix-2019.7rmlodlLkIFGfkFFmzVtZ2|title=The Winners and Losers of the Brazilian Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=18 November 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623212447/https://www.formula1.com/en/latest/article/the-winners-and-losers-of-the-brazilian-grand-prix-2019.7rmlodlLkIFGfkFFmzVtZ2|archive-date=23 June 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> Beide is deur Binotto berispe, wat gesê het hulle "moet jammer wees vir die span".<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-drivers-set-for-talks-this-week-after-brazilian-gp-collision.3MgnAz1VNI7gy86BGjirD4|title=Ferrari drivers set for talks this week after Brazilian GP collision|date=19 November 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112142220/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-drivers-set-for-talks-this-week-after-brazilian-gp-collision.3MgnAz1VNI7gy86BGjirD4|archive-date=12 January 2025|access-date=28 January 2025}}</ref> Leclerc het die seisoen-eindiger [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] in die derde plek afgesluit en was vierde in die Wêreldbestuurderskampioenskap met 264 [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]], 24 voor spanmaat Vettel in die vyfde plek.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/hamilton-crowns-f1-title-crushing-win-2019-abu-dhabi-grand-prix-report|url-access=registration|title=Hamilton crowns F1 title with crushing win: 2019 Abu Dhabi Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=1 December 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925030400/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/hamilton-crowns-f1-title-crushing-win-2019-abu-dhabi-grand-prix-report|archive-date=25 September 2022|url-status=live}}</ref><ref name="AS20192">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|title=Charles Leclerc: First Ferrari F1 season better than I expected|last=Mitchell|first=Scott|date=17 December 2019|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623035914/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|archive-date=23 June 2024|access-date=23 February 2025|url-status=live}}</ref> Benewens die wen van die FIA Pole-trofee met sewe voorposisies, het Leclerc twee oorwinnings uit 10 podiumplekke behaal,<ref name="AS2019">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|title=Charles Leclerc: First Ferrari F1 season better than I expected|last=Mitchell|first=Scott|date=17 December 2019|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623035914/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|archive-date=23 June 2024|access-date=23 February 2025}}</ref> is hy met die Lorenzo Bandini-trofee bekroon,<ref name="LBT">{{Cite web|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/ferrari-feted-at-the-trofeo-bandini|title=Ferrari feted at the Trofeo Bandini|date=13 July 2021|website=[[Scuderia Ferrari]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108153124/https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/ferrari-feted-at-the-trofeo-bandini|archive-date=8 November 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> en kon hy sy Ferrari-kontrak tot die einde van 2024 verleng.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-2024-vettel/4616117/|title=Leclerc extends Ferrari F1 contract until 2024|last=Elizalde|first=Pablo|date=23 December 2019|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127094151/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-2024-vettel/4616117/|archive-date=27 November 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> ==== 2020–2021: Seisoene sonder oorwinnings vir Ferrari ==== [[Lêer:2020_F1_Pre-Season_Testing_Catalonia_(49629830792).jpg|duimnael|Van bo af, Leclerc het in die kuipebaan geparkeer, met werktuigkundiges wat bandkomberse op sy Ferrari SF1000 sit tydens die 2020 Formule Een voorseisoentoetsing]] Die [[2020 Formule Een-seisoen]] is vertraag en verkort weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]].<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/08/07/sports/autoracing/formula-1-season-coronavirus.html |url-access=registration |title=A Formula 1 Season Like No Other |last=Parkes |first=Ian |date=7 August 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=29 January 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418011445/https://www.nytimes.com/2020/08/07/sports/autoracing/formula-1-season-coronavirus.html |archive-date=18 April 2024 |url-status=live}}</ref> Ferrari het met prestasie gesukkel met die SF1000,<ref>{{Cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2020-wont-get-any-easier-for-ferrari/|title=2020 won't get any easier for Ferrari|last=Parkes|first=Ian|date=7 July 2020|website=Goodwood Road & Racing|publisher=Goodwood House|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530160413/https://www.goodwood.com/grr/f1/2020-wont-get-any-easier-for-ferrari/|archive-date=30 May 2024|access-date=28 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/how-ferraris-2020-design-has-caused-a-perfect-storm/|title=How Ferrari's 2020 design has caused a perfect storm|last=Hughes|first=Mark|date=10 July 2020|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407104035/https://the-race.com/formula-1/how-ferraris-2020-design-has-caused-a-perfect-storm/|archive-date=7 April 2023|access-date=29 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12061716/ferrari-struggles-before-italian-gp-whats-gone-wrong-and-what-now|title=Ferrari struggles before Italian GP: What's gone wrong, and what now?|last=Morlidge|first=Matt|date=3 September 2020|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240524172727/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12061716/ferrari-struggles-before-italian-gp-whats-gone-wrong-and-what-now|archive-date=24 May 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> met Leclerc wat sewende gekwalifiseer het vir die seisoen-openende [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-scintillating-bottas-takes-masterful-pole-as-ferrari.9DCxyNAuIA3gywPVRvyc3|title=Qualifying Report: Bottas beats Hamilton to pole as Ferrari struggle in Austria|date=4 July 2020|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120111/https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-scintillating-bottas-takes-masterful-pole-as-ferrari.9DCxyNAuIA3gywPVRvyc3|archive-date=7 September 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> Hy het herstel na die derde plek in die wedren deur verskeie kere se verbysteek na die laaste veiligheidsmotor, en is bevorder na tweede na 'n straf vir Lewis Hamilton.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/05/valtteri-bottas-wins-f1-austrian-grand-prix-after-hamilton-suffers-penalty |title=Valtteri Bottas wins F1 Austrian Grand Prix after Hamilton suffers penalty |last=Richards |first=Giles |date=5 July 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324022327/https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/05/valtteri-bottas-wins-f1-austrian-grand-prix-after-hamilton-suffers-penalty |archive-date=24 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bottas-beats-leclerc-and-norris-to-win-dramatic-austrian-gp-as-hamilton-is.4hTWtVVkWLxgPKSqkmKfYF |title=Bottas beats Leclerc and Norris to win dramatic Austrian GP as Hamilton is penalised |date=5 July 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911175256/https://www.formula1.com/en/latest/article/bottas-beats-leclerc-and-norris-to-win-dramatic-austrian-gp-as-hamilton-is.4hTWtVVkWLxgPKSqkmKfYF |archive-date=11 September 2024 |url-status=live}}</ref> In die aanloop tot die Stiermarkse Grand Prix is ​​Leclerc deur die FIA ​​ondersoek vir die beweerde oortreding van [[Koronavirussiekte-2019|COVID-19]]-veiligheidsprotokolle terwyl hy met die toestemming van Ferrari na Monte Carlo teruggekeer het huis toe;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/09/bottas-and-leclerc-investigated-f1-covid-19-rules |title=Bottas and Leclerc to be investigated for breaking F1's Covid-19 rules |last=Richards |first=Giles |date=9 July 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129034852/https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/09/bottas-and-leclerc-investigated-f1-covid-19-rules |archive-date=29 November 2022 |url-status=live}}</ref> beide Leclerc en Ferrari het 'n waarskuwing vir die voorval ontvang.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53364475 |title=Formula 1: Charles Leclerc warned for breaking coronavirus rules |last=Benson |first=Andrew |date=10 July 2020 |work=BBC Sport |publisher=[[BBC]] |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119195648/https://www.bbc.com/sport/formula1/53364475 |archive-date=19 January 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-mercedes-set-to-be-warned-on-f1-coronavirus-protocols-4981312/4981312/ |title=Ferrari, Mercedes set to be warned on F1 coronavirus protocols |last1=Noble |first1=Jonathan |last2=Vinel |first2=Benjamin |date=9 July 2020 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=28 January 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615054141/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-mercedes-set-to-be-warned-on-f1-coronavirus-protocols-4981312/4981312/ |archive-date=15 June 2024 |url-status=live}}</ref> In Stiermarke het Leclerc in die eerste rondte met sy spanmaat Sebastian Vettel gebots, wat veroorsaak het dat hulle albei moes onttrek.<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2020/07/13/motorsport/ferrari-f1-styrian-gp-charles-leclerc-sebastian-vettel-spt-intl/index.html |title=Ferrari implodes as Charles Leclerc and Sebastian Vettel collide and retire from Styrian GP |last=Morse |first=Ben |date=13 July 2020 |work=[[CNN]] |publisher=WarnerMedia |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203122741/https://edition.cnn.com/2020/07/13/motorsport/ferrari-f1-styrian-gp-charles-leclerc-sebastian-vettel-spt-intl/index.html |archive-date=3 December 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het volle verantwoordelikheid vir die botsing geneem.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-and-leclerc-say-styria-crash-behind-them-as-they-focus-on-assessing.5C6yndRm4WnbKu5V2ame1w |title=Vettel and Leclerc say Styria crash 'behind them' as they focus on assessing Ferrari upgrades in Hungary |date=16 July 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102221904/https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-and-leclerc-say-styria-crash-behind-them-as-they-focus-on-assessing.5C6yndRm4WnbKu5V2ame1w |archive-date=2 November 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy elfde geëindig het by die [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]],<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/19/f1-hungarian-grand-prix-2020-live-hungaroring-race-results-hamilton/ |url-access=registration |title=Lewis Hamilton wins Hungarian Grand Prix with perfect drive to take F1 Championship lead |last1=Duncan |first1=Phil |last2=Curtis |first2=Ben |date=19 July 2020 |work=[[The Daily Telegraph]] |publisher=Telegraph Media Group |access-date=28 January 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524090122/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/19/f1-hungarian-grand-prix-2020-live-hungaroring-race-results-hamilton/ |archive-date=24 May 2022 |url-status=live}}</ref> het Leclerc nog 'n podiumplek by die Britse Grand Prix verseker na 'n laat pap band vir Valtteri Bottas.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/02/lewis-hamilton-hangs-on-to-win-british-grand-prix-after-puncture-drama |title=Lewis Hamilton hangs on to win British Grand Prix after puncture drama |last=Richards |first=Giles |date=2 August 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215131830/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/02/lewis-hamilton-hangs-on-to-win-british-grand-prix-after-puncture-drama |archive-date=15 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53629967 |title=Lewis Hamilton wins British Grand Prix after puncture on last lap |last=Benson |first=Andrew |date=2 August 2020 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241124080821/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53629967 |archive-date=24 November 2024 |url-status=live}}</ref> Voor die 70ste Herdenkingsgrand Prix het Leclerc bewerings van rassisme in die gesig gestaar omdat hy verkies het om nie tydens die seremonies voor die wedren op sy knieë te gaan nie;<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12044246/charles-leclerc-angered-by-accusations-of-racism-on-social-media |title=Charles Leclerc angered by accusations of racism on social media |last=Galloway |first=James |date=7 August 2020 |website=Sky Sports |publisher=Sky Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727030120/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12044246/charles-leclerc-angered-by-accusations-of-racism-on-social-media |archive-date=27 July 2021 |url-status=live}}</ref> hy het gereageer deur te sê dat rassisme "walglik" is en mediahuise daarvan beskuldig dat hulle sy woorde opsetlik verdraai het, en bygevoeg dat hy gewelddadige protes wou vermy.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-racist-take-a-knee-70th-anniversary-grand-prix-twitter-black-lives-matter-a9659536.html |title=Charles Leclerc rages at critics who have labelled F1 driver 'racist' for not taking a knee before races |last=de Menezes |first=Jack |date=7 August 2020 |work=The Independent |access-date=28 January 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706102543/http://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-racist-take-a-knee-70th-anniversary-grand-prix-twitter-black-lives-matter-a9659536.html |archive-date=6 July 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-kneeling-racism-accusations/4850674/ |title=Leclerc hits out at racism accusations over not taking a knee |last=Noble |first=Jonathan |date=6 August 2020 |website=Motorsport.com|access-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165025/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-kneeling-racism-accusations/4850674/ |archive-date=6 August 2020 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n eenstop-bandstrategie in die wedren suksesvol voltooi en vierde geëindig nadat hy agtste gekwalifiseer het, en gesê dat dit "soos 'n oorwinning gevoel het".<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/delighted-leclerc-says-fourth-place-feels-like-victory-after-strategy-gamble.4H2YVpxUjiKdpDyDB8pSdX |title=Delighted Leclerc says fourth place 'feels like victory' after strategy gamble pays off |date=9 August 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724011311/https://www.formula1.com/en/latest/article/delighted-leclerc-says-fourth-place-feels-like-victory-after-strategy-gamble.4H2YVpxUjiKdpDyDB8pSdX |archive-date=24 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/p8-a-realistic-picture-of-ferrari-performance-says-leclerc-after-silverstone.30n8iD8QVFCO5PrfC2nBMP |title=P8 a 'realistic picture' of Ferrari performance says Leclerc after Silverstone qualifying |date=8 August 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918192127/https://www.formula1.com/en/latest/article.p8-a-realistic-picture-of-ferrari-performance-says-leclerc-after-silverstone.30n8iD8QVFCO5PrfC2nBMP.html |archive-date=18 September 2020 |url-status=live}}</ref> Leclerc het betroubaarheidsprobleme ondervind tydens die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse]] en [[2020 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grands Prix]], waar hy uit eersgenoemde onttrek het en veertiende geëindig het by laasgenoemde.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-say-theyve-identified-ecu-issue-behind-leclercs-spain-dnf-as-they.7ole7Rhxem0ROi1uo39o2C |title=Ferrari say they've identified ECU issue behind Leclerc's Spain DNF, as they ready for 'tough' Belgian GP |date=25 August 2020 |website=Formula 1|access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915164952/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-say-theyve-identified-ecu-issue-behind-leclercs-spain-dnf-as-they.7ole7Rhxem0ROi1uo39o2C |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/30/lewis-hamilton-belgian-grand-prix-triumph-f1-formula-one |title=Lewis Hamilton closes on Schumacher's record after winning Belgian Grand Prix |last=Richards |first=Giles |date=30 August 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820044036/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/30/lewis-hamilton-belgian-grand-prix-triumph-f1-formula-one |archive-date=20 August 2022 |url-status=live}}</ref> By die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] het hy dertiende gekwalifiseer voordat hy teen 'n bandversperring by die ''[[Autodromo Nazionale di Monza|Curva Parabolica]]'' gebots het en 'n rooi vlag veroorsaak het terwyl hy vierde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12064192/ferraris-f1-woes-deepen-outside-the-top-10-on-home-italian-gp-grid|title=Ferrari's F1 woes deepen outside the top 10 on home Italian GP grid|last=Galloway|first=James|date=5 September 2020|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022094700/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12064192/ferraris-f1-woes-deepen-outside-the-top-10-on-home-italian-gp-grid|archive-date=22 October 2020|access-date=6 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/huge-leclerc-crash-puts-italian-grand-prix-under-red-flag-4979353/4979353/|title=Huge Leclerc crash puts Italian Grand Prix under red flag|last=Smith|first=Luke|date=6 September 2020|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123080046/https://www.autosport.com/f1/news/huge-leclerc-crash-puts-italian-grand-prix-under-red-flag-4979353/4979353/|archive-date=23 January 2025|access-date=28 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-italian-gp-red-flagged-as-leclerc-walks-away-from-huge-crash.6GqXitdCU6zq35K6x7vzyf|title=Watch: Italian GP red-flagged as Leclerc walks away from huge crash|date=6 September 2020|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214064522/https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-italian-gp-red-flagged-as-leclerc-walks-away-from-huge-crash.6GqXitdCU6zq35K6x7vzyf|archive-date=14 December 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> ==== 2022: Kortgeknipte titelstryd met Verstappen ==== [[Lêer:Ferrari_F1-75_in_Melbourne.jpg|regs|duimnael|In 2022 het Leclerc sy eerste Grand Slam-titel van sy loopbaan by die Australiese Grand Prix (foto) behaal en die kampioenskap tot en met sy onttrekking in [[2022 Spaanse Grand Prix|Spanje]] gelei.]] Met nuwe regulasies wat die grondeffek reguleer, het Ferrari in die [[2022 Formule Een-seisoen|eerste helfte van 2022]] 'n uitdaging aan [[Red Bull Racing|Red Bull]] gebied.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/red-bull-vs-ferrari-the-2022-f1-development-war-so-far/ |title=Red Bull vs Ferrari: The 2022 F1 development war so far |last=Giuliana |first=Rosario |date=24 August 2022 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909021958/https://www.the-race.com/formula-1/red-bull-vs-ferrari-the-2022-f1-development-war-so-far/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferraris-2022-f1-advantage-has-been-hiding-in-plain-sight/ |url-access=registration |title=Ferrari's 2022 F1 advantage has been hiding in plain sight |last=Williams-Smith |first=Jake |date=6 April 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416015009/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferraris-2022-f1-advantage-has-been-hiding-in-plain-sight/ |archive-date=16 April 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-bringing-low-downforce-solution-to-miami-to-combat-red-bull-speed/10246782/ |title=Ferrari bringing low downforce solution to Miami GP to combat Red Bull speed |last=Noble |first=Jonathan |date=28 April 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082425/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-bringing-low-downforce-solution-to-miami-to-combat-red-bull-speed/10246782/ |archive-date=10 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het heelvoor gekwalifiseer vir die seisoen-opener die [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], voordat hy die wedren gewen het te midde van 'n noue stryd met [[Max Verstappen]],<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2022/03/20/motorsport/bahrain-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-spt-intl/index.html |title=Bahrain Grand Prix: Ferrari dominates as Charles Leclerc wins dramatic season opener |last=Church |first=Ben |date=20 March 2022 |work=[[CNN]]|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930110216/https://edition.cnn.com/2022/03/20/motorsport/bahrain-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-spt-intl/index.html |archive-date=30 September 2023 |url-status=live}}</ref> Die resultaat het hom die eerste Monegask-bestuurder gemaak om die Wêreldbestuurderskampioenskap te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-grand-prix-facts-and-stats-ferrari-end-45-race-win-drought-zhou.38i07mI1623W0mhoWsGZjx|title=Facts and Stats: Ferrari end 45-race win drought in Bahrain Grand Prix, as Zhou scores on debut|last=Kelly|first=Sean|date=20 March 2022|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220321175938/https://www.formula1.com/en/latest/article.bahrain-grand-prix-facts-and-stats-ferrari-end-45-race-win-drought-zhou.38i07mI1623W0mhoWsGZjx.html|archive-date=21 March 2022|access-date=21 March 2022}}</ref> Nadat hy tweede na Verstappen geëindig het in nog 'n noue stryd in [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], <ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-beats-leclerc-in-frantic-fight-to-the-flag-2022-saudi-arabian-gp-report/ |url-access=registration |title=Verstappen beats Leclerc in frantic fight to the flag: 2022 Saudi Arabian GP report |last=Medland |first=Chris |date=28 March 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213141600/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-beats-leclerc-in-frantic-fight-to-the-flag-2022-saudi-arabian-gp-report/ |archive-date=13 February 2025 |url-status=live}}</ref> het Leclerc 'n oorheersende oorwinning vanaf voorste wegspringplek by die [[2022 Australiese Grand Prix]] behaal, sy eerste Grand Slam in Formule Een behaal en sy kampioenskapsvoorsprong tot 34 punte oor [[George Russell]] vergroot, 46 voor Verstappen in die sesde plek.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/apr/10/charles-leclerc-wins-f1-australian-gp-after-max-verstappen-is-forced-to-retire |title=Charles Leclerc wins Australian F1 GP after Max Verstappen is forced to retire |last=Richards |first=Giles |date=10 April 2022 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102073012/https://www.theguardian.com/sport/2022/apr/10/charles-leclerc-wins-f1-australian-gp-after-max-verstappen-is-forced-to-retire |archive-date=2 November 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a39682979/how-ferrari-charles-leclerc-opened-huge-f1-points-lead-with-austalian-grand-prix-win/ |title=How Ferrari, Charles Leclerc Opened Huge F1 Points Lead with Australian Grand Prix Win |last=Horton |first=Phillip |date=10 April 2022 |magazine=Autoweek |access-date=13 February 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413064028/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a39682979/how-ferrari-charles-leclerc-opened-huge-f1-points-lead-with-austalian-grand-prix-win/ |archive-date=13 April 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-dominates-in-australia-as-verstappen-suffers-dnf.7Exhm5kuubqsywFoAe0QAK |title=Dominant Leclerc beats Pérez to Australian GP win as Verstappen retires |date=10 April 2022 |website=Formula 1 |access-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416230831/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-dominates-in-australia-as-verstappen-suffers-dnf.7Exhm5kuubqsywFoAe0QAK.html |archive-date=16 April 2022 |url-status=live}}</ref> Na nog 'n stryd met Verstappen in die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix-naelren]],<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61202419 |title=Emilia Romagna Grand Prix: Max Verstappen passes Charles Leclerc to win sprint race |last=Benson |first=Andrew |date=23 April 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518224321/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61202419 |archive-date=18 May 2022 |url-status=live}}</ref> het Leclerc by die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|''Variante Alta'']]-[[Chicane (verkeer)|chicane]] getol terwyl hy [[Sergio Pérez]] vir die tweede plek in die hoofren gejaag het,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-emilia-romagna-gp-verstappen-leads-red-bull-1-2-leclerc-spin-loses-podium/10179437/ |title=F1 Emilia Romagna GP: Verstappen leads Red Bull 1–2, Leclerc spin loses podium |last=Kew |first=Matt |date=24 April 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215132035/https://www.autosport.com/f1/news/f1-emilia-romagna-gp-verstappen-leads-red-bull-1-2-leclerc-spin-loses-podium/10179437/ |archive-date=15 December 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom tot sesde gedegradeer het en sy voorsprong bo Verstappen tot 27 punte verminder het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-leclercs-imola-f1-spin-easily-done/10182993/ |title=Verstappen: Leclerc's Imola F1 spin "easily done" |last1=Cobb |first1=Haydn |last2=Kew |first2=Matt |date=24 April 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301213121/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-leclercs-imola-f1-spin-easily-done/10182993/ |archive-date=1 March 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tweede na Verstappen geëindig nadat hy by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] voor weggespring het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61373963 |title=Miami Grand Prix: Max Verstappen takes hard-fought win over Charles Leclerc |last=Benson |first=Andrew |date=8 May 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230122527/https://www.bbc.com/sport/formula1/61373963 |archive-date=30 December 2023 |url-status=live}}</ref> In [[2022 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het Leclerc weer die voorste plek geneem en die wedren met 'n voorsprong van 13 sekondes gelei totdat 'n kragbronversaking hom gedwing het om te onttrek,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-2022-top-50-2-charles-leclerc/10413528/ |title=Autosport 2022 Top 50: #2 Charles Leclerc |date=22 December 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224134927/https://www.autosport.com/general/news/autosport-2022-top-50-2-charles-leclerc/10413528/ |archive-date=24 February 2023 |url-status=live}}</ref> handing Verstappen the victory and championship lead.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/may/22/max-verstappen-wins-dramatic-spanish-f1-gp-after-charles-leclerc-retires |title=Max Verstappen wins dramatic Spanish F1 GP after Charles Leclerc retires |last=Richards |first=Giles |date=22 May 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214045929/https://www.theguardian.com/sport/2022/may/22/max-verstappen-wins-dramatic-spanish-f1-gp-after-charles-leclerc-retires |archive-date=14 December 2024 |url-status=live}}</ref> wat Verstappen die oorwinning en kampioenskapsleiding besorg het. Nadat hy nog 'n voorste plek by die Monaco Grand Prix geneem het, het Leclerc vierde geëindig weens 'n strategiese fout in nat weerstoestande.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12623789/charles-leclerc-slams-ferrari-mistakes-at-monaco-gp-we-cannot-do-that-it-hurts-a-lot |title=Charles Leclerc slams Ferrari mistakes at Monaco GP: 'We cannot do that... it hurts a lot' |last=Morlidge |first=Matt |date=29 May 2022 |website=Sky Sports|access-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602090453/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12623789/charles-leclerc-slams-ferrari-mistakes-at-monaco-gp-we-cannot-do-that-it-hurts-a-lot |archive-date=2 June 2022 |url-status=live}}</ref> Hy het sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] behaal,<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/azerbaijan-grand-prix-qualifying-results-leclerc-hamilton-verstappen-b2098918.html |title=Charles Leclerc claims Azerbaijan Grand Prix pole as Lewis Hamilton faces stewards |last=Duncan |first=Philip |date=11 June 2022 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626094308/https://www.independent.co.uk/f1/azerbaijan-grand-prix-qualifying-results-leclerc-hamilton-verstappen-b2098918.html |archive-date=26 June 2022 |url-status=live}}</ref> waar hy weer weens 'n enjinprobleem uit die voortou geval het, wat hom derde op die punteleer agter Pérez geplaas het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61775861 |title=Azerbaijan Grand Prix: Max Verstappen wins in Baku as Charles Leclerc retires |last=Benson |first=Andrew |date=12 June 2022 |work=[[BBC Sport]]|access-date=14 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220614184357/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61775861 |archive-date=14 June 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.cbc.ca/sports/formula-one-azerbaijan-gp-recap-june-12-1.6486116 |title=Verstappen wins F1 Azerbaijan Grand Prix after Leclerc engine failure |date=12 June 2022 |work=CBC Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725051956/https://www.cbc.ca/sports/formula-one-azerbaijan-gp-recap-june-12-1.6486116 |archive-date=25 July 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het negentiende vir die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] weggespring weens 'n enjin-roosterstraf; maar hy kon herstel tot vyfde.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-calls-canadian-gp-super-frustrating-despite-recovering-from-back-row.2WE6F7ZVRYRYt5xkY8cXxX |title=Leclerc calls Canadian GP 'super-frustrating' despite recovering from back row to P5 |date=20 June 2022 |website=Formula 1|access-date=8 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220624034750/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-calls-canadian-gp-super-frustrating-despite-recovering-from-back-row.2WE6F7ZVRYRYt5xkY8cXxX.html |archive-date=24 June 2022 |url-status=live}}</ref> By die [[2022 Britse Grand Prix]] het hy vierde geëindig nadat hy 'n bonus-kuipestop onder die veiligheidsmotor aan sy spanmaat, [[Carlos Sainz jr.]], afgestaan het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-explains-decision-not-to-pit-leclerc-under-late-british-gp-safety-car/10332619/ |title=Ferrari explains decision not to pit Leclerc under late British GP safety car |last=Smith |first=Luke |date=3 July 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=11 November 2022 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704172102/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-explains-decision-not-to-pit-leclerc-under-late-british-gp-safety-car/10332619/ |archive-date=4 July 2022 |url-status=live}}</ref> [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Podium Race Winner Leclerc.jpg|duimnael|links|Leclerc het drie oorwinnings behaal om as naaswenner gekroon te word in die Wêreldbestuurderskampioenskap na [[Max Verstappen]].]] Leclerc het toe by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] geseëvier na 'n hewige stryd met Verstappen,<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2022/jul/10/f1-austrian-grand-prix-live |title=Charles Leclerc pips Max Verstappen to F1 victory at Austrian GP – as it happened |last=Hess |first=Alex |date=10 July 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221017052143/https://www.theguardian.com/sport/live/2022/jul/10/f1-austrian-grand-prix-live |archive-date=17 October 2022 |url-status=live}}</ref> halfpad deur die seisoen na die tweede plek op die punteleer geklim.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-definitely-needed-that-one-says-leclerc-after-taking-first-win-in-three.01dC8Iv7gghhFfIsE9PGQ0|title='I definitely needed that one' says Leclerc, after taking first win in three months in Austrian Grand Prix|date=10 July 2022|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008171623/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-definitely-needed-that-one-says-leclerc-after-taking-first-win-in-three.01dC8Iv7gghhFfIsE9PGQ0.html|archive-date=8 October 2022|access-date=8 October 2022}}</ref> Ferrari het gesukkel om die vertoning van Red Bull sedert die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] te ewenaar,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/tech-tuesday-how-performance-has-swung-from-ferrari-to-red-bull-during-the-2022-season.31PFpwsa8ACPOGXGLOWaCq|title=Tech Tuesday: How performance has swung from Ferrari to Red Bull during the 2022 season|last=Hughes|first=Mark|last2=Piola|first2=Giorgio|date=20 September 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913015040/https://www.formula1.com/en/latest/article/tech-tuesday-how-performance-has-swung-from-ferrari-to-red-bull-during-the-2022-season.31PFpwsa8ACPOGXGLOWaCq|archive-date=13 September 2024|access-date=12 February 2025}}</ref> waar Leclerc op die voorste wegspringplek begin het voordat hy op rondte 18 uit die voortou getol en teen 'n versperring gebots het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/62284619 |title=French Grand Prix: Max Verstappen wins from Lewis Hamilton after Charles Leclerc crashes out |last=Benson |first=Andrew |date=24 July 2022 |work=[[BBC Sport]] |access-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726113103/https://www.bbc.com/sport/formula1/62284619 |archive-date=26 July 2022 |url-status=live}}</ref> In [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy derde gekwalifiseer en sesde geëindig nadat nog 'n strategiese fout deur Ferrari hom op onderpresterende harde bande geplaas het; Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong oor Leclerc tot 80 punte gerek voor die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34327571/how-ferrari-got-strategy-wrong-hungary |title=How Ferrari got its strategy so wrong in Hungary |last=Edmondson |first=Laurence |date=1 August 2022 |website=[[ESPN]] |access-date=24 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824122002/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34327571/how-ferrari-got-strategy-wrong-hungary |archive-date=24 August 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vyftiende weggespring na 'n roosterstraf by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-fastest-in-qualifying-but-sainz-set-to-start-on-pole-after.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m|title=Verstappen fastest in qualifying but Sainz set to start on pole after Belgian GP grid penalties|date=27 August 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829095938/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-fastest-in-qualifying-but-sainz-set-to-start-on-pole-after.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m.html|archive-date=29 August 2022|access-date=8 October 2022}}</ref> waar hy na vyfde herstel het, en na sesde afgeskuif is na 'n vyfsekonde-tydstraf vir te vinnig ry in die kuipelaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i|title=2022 Belgian Grand Prix race report and highlights: Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Pérez completes Red Bull 1–2|date=28 August 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html|archive-date=29 August 2022|access-date=25 September 2022}}</ref> Voor die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het hy erken dat hy "opgehou het om sy punte-agterstand teenoor Verstappen te tel".<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/leclerc-has-stopped-counting-points-deficit-to-verstappen/|title=Leclerc has 'stopped counting' F1 points deficit to Verstappen|last=Anderson|first=Ben|date=2 September 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925192957/https://the-race.com/formula-1/leclerc-has-stopped-counting-points-deficit-to-verstappen/|archive-date=25 September 2022|access-date=25 September 2022}}</ref> Hy het vyf agtereenvolgende podiumplekke van daar af behaal tot die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]],<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-perez-first-man-in-over-a-decade-to-do-monaco-singapore.2NAFspcpYnd1DdSBANcZ5t |title=Facts and Stats: Pérez first man in over a decade to do Monaco-Singapore double |last=Kelly |first=Sean |date=2 October 2022 |website=Formula 1 |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206044920/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-perez-first-man-in-over-a-decade-to-do-monaco-singapore.2NAFspcpYnd1DdSBANcZ5t |archive-date=6 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-suzuka-f1-penalty-was-right-after-last-lap-perez-fight/10382998/ |title=Leclerc: Suzuka F1 penalty was "right" after last-lap Pérez fight |last=Smith |first=Luke |date=11 October 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326014736/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-suzuka-f1-penalty-was-right-after-last-lap-perez-fight/10382998/ |archive-date=26 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/the-familiar-ferrari-flaw-that-cost-leclerc-a-shot-at-us-gp-victory/ |url-access=registration |title=The familiar Ferrari flaw that cost Leclerc a shot at US GP victory |last=Gupta |first=Ekagra |date=25 October 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025231159/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/the-familiar-ferrari-flaw-that-cost-leclerc-a-shot-at-us-gp-victory |archive-date=25 October 2022 |url-status=live}}</ref> insluitend tweede plekke vanaf die voorste wegspringplek in [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italië]] en [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]];<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/max-verstappen-charles-leclerc-italian-grand-prix-b2164840.html |title=Max Verstappen wins the Italian Grand Prix as he holds off Ferrari's Charles Leclerc |last=Jackson |first=Kieran |date=11 September 2022 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603214342/https://www.independent.co.uk/f1/max-verstappen-charles-leclerc-italian-grand-prix-b2164840.html |archive-date=3 June 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12710051/singapore-gp-sergio-perez-holds-off-charles-leclerc-for-victory-in-chaotic-race-as-max-verstappen-denied-title |title=Singapore GP: Sergio Pérez holds off Charles Leclerc for victory in chaotic race as Max Verstappen denied title |date=3 October 2022 |website=Sky Sports|access-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003104622/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12710051/singapore-gp-sergio-perez-holds-off-charles-leclerc-for-victory-in-chaotic-race-as-max-verstappen-denied-title |archive-date=3 October 2022 |url-status=live}}</ref> Verstappen het die titel in [[2022 Japannese Grand Prix|Japan]] verower.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2022/10/09/japanese-grand-prix-2022-f1-live-race-results-suzuka-news-weather/ |url-access=registration |title=Max Verstappen secures title in confusing circumstances despite Japanese GP win |last1=Cary |first1=Tom |last2=Slater |first2=Luke |date=9 October 2022 |work=The Daily Telegraph |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220163859/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2022/10/09/japanese-grand-prix-2022-f1-live-race-results-suzuka-news-weather/ |archive-date=20 December 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het onderskeidelik sesde en vierde geëindig by die [[2022 Meksikostad Grand Prix|Grands Prix van Mexikostad]] en [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo]] – na 'n botsing met [[Lando Norris]] by laasgenoemde – wat hom gelykop tweede in die kampioenskap gelaat het, met Pérez op 290 punte voor die finale rondte.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12474/12734737/mexico-city-gp-charles-leclerc-hurt-by-performance-as-paul-di-resta-outlines-fears-for-ferrari|title=Mexico City GP: Charles Leclerc 'hurt' by performance as Paul di Resta outlines fears for Ferrari|date=31 October 2022|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328211019/https://www.skysports.com/f1/news/12474/12734737/mexico-city-gp-charles-leclerc-hurt-by-performance-as-paul-di-resta-outlines-fears-for-ferrari|archive-date=28 March 2023|access-date=13 February 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-surprised-aggressive-norris-brazil-gp-clash/10400846/|title=Leclerc surprised by "aggressive" Norris F1 Brazil GP clash|last=Cooper|first=Adam|date=17 November 2022|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908223548/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-surprised-aggressive-norris-brazil-gp-clash/10400846/|archive-date=8 September 2024|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2022/nov/13/brazilian-grand-prix-formula-one-live |title=Brazilian GP: Russell secures first F1 win on triumphant day for Mercedes – as it happened |last=McLaughlin |first=Luke |date=13 November 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321082120/https://www.theguardian.com/sport/live/2022/nov/13/brazilian-grand-prix-formula-one-live |archive-date=21 March 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het derde gekwalifiseer vir die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] agter Pérez, <ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-verstappen-trumps-perez-for-pole-leclerc-third/10402354/|title=F1 Abu Dhabi GP: Verstappen trumps Pérez for pole, Leclerc third|last=Kew|first=Matt|date=19 November 2022|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808163855/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-verstappen-trumps-perez-for-pole-leclerc-third/10402354/|archive-date=8 August 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> voordat hy hom met 'n eenstopstrategie verbygesteek het en tweede in die Wêreldbestuurderskampioenskap geplaas was.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12751622/abu-dhabi-gp-charles-leclerc-praises-ferrari-for-delivering-under-pressure-in-f1-season-finale|title=Abu Dhabi GP: Charles Leclerc praises Ferrari for delivering under 'pressure' in F1 season finale|date=20 November 2022|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121135906/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12751622/abu-dhabi-gp-charles-leclerc-praises-ferrari-for-delivering-under-pressure-in-f1-season-finale|archive-date=21 November 2022|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy het altesaam 308 punte oor die seisoen behaal, 146 agter Verstappen en 62 voor spanmaat Sainz in die vyfde plek.<ref name="2022analysis">{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/analysis-the-good-the-bad-and-the-future-whats-next-for-charles-leclerc.6WhHWZoRqEkNzY9bc5OLhg |title=Analysis: The good, the bad and the future – What's next for Charles Leclerc after his 2022 title defeat? |last=Barretto |first=Lawrence |date=17 December 2022 |website=Formula 1 |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111175358/https://www.formula1.com/en/latest/article/analysis-the-good-the-bad-and-the-future-whats-next-for-charles-leclerc.6WhHWZoRqEkNzY9bc5OLhg |archive-date=11 November 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2022/12/13/sports/autoracing/f1-ferrari-season.html |url-access=registration |title=For Ferrari, a Second-Place Season Full of Mistakes |last=Horton |first=Phillip |date=13 December 2022 |work=The New York Times|access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123003214/https://www.nytimes.com/2022/12/13/sports/autoracing/f1-ferrari-season.html |archive-date=23 November 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het die veld gelei met nege voorste wegspringplekke,<ref name="2022analysis" /> en verder drie oorwinnings uit 11 podiumplekke behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/10411500/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2022|last=Kalinauckas|first=Alex|last2=Kew|first2=Matt|date=15 December 2022|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204120716/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/10411500/|archive-date=4 February 2023|access-date=13 February 2025}}</ref> ==== 2023–2024: Eerste Monaco Grand Prix-oorwinning ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 16 (1).jpg|duimnael|Leclerc het vyf voorste wegspringplekke en ses podiumplekke in 2023 behaal.]] Ferrari het gesukkel om konsekwente renspoed en bandslytasie te handhaaf gedurende die vroeë stadiums van 2023, terwyl [[Red Bull Racing|Red Bull]] hul voorsprong van die vorige jaar gekonsolideer het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/sainz-understanding-very-peaky-f1-car-ferraris-main-focus-for-2023/10510921/ |title=Sainz: Understanding "very peaky" F1 car Ferrari's main focus for 2023 |last=Cleeren |first=Filip |date=24 August 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250127022509/https://www.autosport.com/f1/news/sainz-understanding-very-peaky-f1-car-ferraris-main-focus-for-2023/10510921/ |archive-date=27 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12931215/charles-leclerc-says-belgian-gp-podium-gave-him-and-ferrari-a-smile-but-wants-team-to-understand-2023-car |title=Charles Leclerc says Belgian GP podium gave him and Ferrari a smile but wants team to 'understand' 2023 car |date=1 August 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810091655/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12931215/charles-leclerc-says-belgian-gp-podium-gave-him-and-ferrari-a-smile-but-wants-team-to-understand-2023-car |archive-date=10 August 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-ferrari-hit-a-ceiling-with-its-2023-f1-car-development/10557818/ |title=Why Ferrari hit a ceiling with its 2023 F1 car development |last1=Cleeren |first1=Filip |last2=Chinchero |first2=Roberto |date=14 December 2023 |website=Motorsport.com |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117074522/https://www.motorsport.com/f1/news/why-ferrari-hit-a-ceiling-with-its-2023-f1-car-development/10557818/ |archive-date=17 January 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het derde gekwalifiseer vir die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], waar hy vir die grootste deel van die wedren gebly het voordat hy met 'n tegniese probleem uitgeval het.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-ferrari-bahrain-grand-prix-b2294511.html |title='What happened guys?': Charles Leclerc left devastated after retiring at Bahrain Grand Prix |last=Rathborn |first=Jack |date=5 March 2023 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330173538/https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-ferrari-bahrain-grand-prix-b2294511.html |archive-date=30 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/not-good-leclerc-despondent-after-bahrain-gp-double-blow/ |title='A second off' – Leclerc despondent at poor Ferrari pace and DNF |last1=Beer |first1=Matt |last2=Mitchell-Malm |first2=Scott |last3=Straw |first3=Edd |date=5 March 2023 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305224959/https://the-race.com/formula-1/not-good-leclerc-despondent-after-bahrain-gp-double-blow/ |archive-date=5 March 2023 |url-status=live}}</ref> Hy het daarna 'n roosterstraf in [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] gekry en tot sewende herstel nadat hy twaalfde begin het met 'n val van tien plekke.<ref name="Peresfendsoff">{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-fends-off-verstappen-to-win-action-packed-saudi-arabian-gp-as-alonso.329xV14gKVrf1iU6dOkISI |title=Pérez fends off Verstappen to win action-packed Saudi Arabian GP as Alonso takes 100th podium |date=19 March 2023 |website=Formula 1 |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319185544/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-fends-off-verstappen-to-win-action-packed-saudi-arabian-gp-as-alonso.329xV14gKVrf1iU6dOkISI.html |archive-date=19 March 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het uit die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] onttrek na 'n botsing met [[Lance Stroll]] op die eerste rondte.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-frustrated-by-worst-ever-start-to-an-f1-season-with-melbourne-dnf/10452656/ |title=Frustrated Leclerc says F1 2023 his "worst ever start" to a season |last=Cleeren |first=Filip |date=4 April 2023 |website=Motorsport.com |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509123640/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-frustrated-by-worst-ever-start-to-an-f1-season-with-melbourne-dnf/10452656/ |archive-date=9 May 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe op die voorste wegspringplek gekwalifiseer by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en tweede in die naelloop en derde in die hoofwedren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-leads-red-bull-one-two-in-dramatic-azerbaijan-gp-to-cut-verstappens.3UgBHOtrbFlmDdYEixNuDR |title=Pérez heads Red Bull one–two in dramatic Azerbaijan GP to cut Verstappen's championship lead |date=30 April 2023 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130847/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-leads-red-bull-one-two-in-dramatic-azerbaijan-gp-to-cut-verstappens.3UgBHOtrbFlmDdYEixNuDR.html |archive-date=7 May 2023 |url-status=live}}</ref> Nadat hy in [[2023 Miami Grand Prix|Miami]] tydens kwalifisering uitgeval het, het hy sewende geëindig.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferrari-on-a-knife-edge-the-unknown-issues-plaguing-its-2023-f1-car/ |url-access=registration |title=Ferrari on a knife edge: the 'unknown' issues plaguing its 2023 F1 car |last=Dodgins |first=Tony |date=9 May 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510030859/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferrari-on-a-knife-edge-the-unknown-issues-plaguing-its-2023-f1-car/ |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/05/07/miami-grand-prix-f1-live-latest-updates-news-weather/ |url-access=registration |title=Max Verstappen charges through field to take Miami Grand Prix win from Sergio Pérez |last=Cary |first=Tom |date=8 May 2023 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240103160557/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/05/07/miami-grand-prix-f1-live-latest-updates-news-weather/ |archive-date=3 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tot sesde verbeter by die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] nadat hy 'n roosterstraf van drie plekke gekry het omdat hy [[Lando Norris]] in die kwalifisering belemmer het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-apologised-to-leclerc-for-monaco-gp-qualifying-miscommunication/10475143/ |title=Ferrari apologised to Leclerc for Monaco F1 qualifying miscommunication |last=Cooper |first=Adam |date=29 May 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621020625/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-apologised-to-leclerc-for-monaco-gp-qualifying-miscommunication/10475143/ |archive-date=21 June 2024 |url-status=live}}</ref> In [[2023 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het hy negentiende gekwalifiseer en die wedren vanuit die kuipelaan begin – en die SF-23 as "onbestuurbaar" beskryf; hy het die wedren elfde voltooi.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-searching-for-answers-after-very-very-weird-feeling-leads-to.5iGhrcbOb9eujtTn9l2F4i |title=Leclerc left searching for answers after 'very, very weird' feeling leads to shock Q1 exit in Spain |date=3 June 2023 |website=Formula 1|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113195013/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-searching-for-answers-after-very-very-weird-feeling-leads-to.5iGhrcbOb9eujtTn9l2F4i |archive-date=13 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12896492/spanish-grand-prix-charles-leclerc-and-carlos-sainz-bemoan-ferrari-struggles-after-disappointing-race |title=Spanish Grand Prix: Charles Leclerc and Carlos Sainz bemoan Ferrari struggles after disappointing race |last=Johnston |first=Sam |date=5 June 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619071008/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12896492/spanish-grand-prix-charles-leclerc-and-carlos-sainz-bemoan-ferrari-struggles-after-disappointing-race |archive-date=19 June 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het van tiende na vierde in [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanada]] herstel na 'n kuipestop-dobbelspel onder die veiligheidsmotor.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2023/06/18/sports/autoracing/f1-canadian-grand-prix-tv-results.html |url-access=registration |title=Verstappen Wins Another Day of Follow the Leader |last1=Das |first1=Andrew |last2=Katz |first2=Josh |date=18 June 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122175958/https://www.nytimes.com/2023/06/18/sports/autoracing/f1-canadian-grand-prix-tv-results.html |archive-date=22 November 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/its-definitely-encouraging-says-leclerc-of-ferraris-canadian-gp-turnaround.4Q0WQVP3ivDWHYDH5Ep9UY |title='It's definitely encouraging' says Leclerc of Ferrari's Canadian GP turnaround as Sainz addresses team orders call |date=19 June 2023 |website=Formula 1 |access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241016014217/https://www.formula1.com/en/latest/article/its-definitely-encouraging-says-leclerc-of-ferraris-canadian-gp-turnaround.4Q0WQVP3ivDWHYDH5Ep9UY |archive-date=16 October 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het op die voorste ry gekwalifiseer vir die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], waar hy kortliks gelei het voordat hy deur Max Verstappen vir die oorwinning verbygesteek is.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-makes-biggest-statement-so-far-amid-deluge-of-f1-track-limits-penalties-2023-austrian-gp-report/ |url-access=registration |title=Verstappen's biggest statement yet amid F1 penalty deluge: 2023 Austrian GP report |last=Medland |first=Chris |date=2 July 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703104705/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-makes-biggest-statement-so-far-amid-deluge-of-f1-track-limits-penalties-2023-austrian-gp-report/ |archive-date=3 July 2023 |url-status=live}}</ref> Hy het onderskeidelik negende en sewende geëindig by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse]] en [[2023 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grands Prix]], te midde van probleme met bandverswakking en strategie.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12474/12918503/british-gp-charles-leclerc-says-ferraris-difficulties-at-silverstone-surpassed-his-expectations |title=British GP: Charles Leclerc says Ferrari's difficulties at Silverstone surpassed his expectations |date=11 July 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214192446/https://www.skysports.com/f1/news/12474/12918503/british-gp-charles-leclerc-says-ferraris-difficulties-at-silverstone-surpassed-his-expectations |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/38062679/water-radio-issues-add-leclercs-hungary-frustrations |title=Water and radio issues add to Leclerc's Hungary frustrations |last=Edmondson |first=Laurence |date=24 July 2023 |website=[[ESPN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728084904/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/38062679/water-radio-issues-add-leclercs-hungary-frustrations |archive-date=28 July 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het nog 'n voorste plek by die [[2023 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] behaal na 'n roosterstraf vir Verstappen;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/28/charles-leclerc-on-pole-at-belgian-gp-after-max-verstappen-penalty |title=Charles Leclerc on pole at Belgian GP after Max Verstappen penalty |last=Richards |first=Giles |date=28 July 2023 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112154151/https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/28/charles-leclerc-on-pole-at-belgian-gp-after-max-verstappen-penalty |archive-date=12 November 2023 |url-status=live}}</ref> hy het derde geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2023-belgian-grand-prix--7-talking-points/ |title=2023 Belgian Grand Prix {{!}} 7 talking points |last=Smith |first=Damien |date=31 July 2023 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213032656/https://www.goodwood.com/grr/f1/2023-belgian-grand-prix--7-talking-points/ |archive-date=13 December 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy weens skade aan die reëngeteisterde [[2023 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] onttrek het,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/why-leclerc-getting-biggest-dutch-gp-call-right-is-important-for-ferraris-f1-future/10513176/ |url-access=subscription |title=Why Leclerc getting biggest Dutch GP call right is important for Ferrari's F1 future |last=Kalinauckas |first=Alex |date=30 August 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=31 January 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805035833/https://www.autosport.com/f1/news/why-leclerc-getting-biggest-dutch-gp-call-right-is-important-for-ferraris-f1-future/10513176/ |archive-date=5 August 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc vierde geëindig in die volgende drie wedrenne in [[2023 Italiaanse Grand Prix|Italië]], [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2023 Japannese Grand Prix|Japan]].<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-sure-many-people-did-not-enjoy-that-leclerc-and-sainz-reflect-on-their.4exq4m37oPwHiOb6CoNFuC |title='We were at the limit of the regulations' – Leclerc and Sainz reflect on their thrilling Italian GP battle |date=3 September 2023 |website=Formula 1|access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916094023/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-sure-many-people-did-not-enjoy-that-leclerc-and-sainz-reflect-on-their.4exq4m37oPwHiOb6CoNFuC |archive-date=16 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclercs-singapore-sacrifice-for-sainz-a-driver-too-good-to-be-no2/ |url-access=registration |title=Leclerc's Singapore sacrifice for Sainz – a driver too good to be No2 |last=Hughes |first=Mark |date=18 September 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211193525/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclercs-singapore-sacrifice-for-sainz-a-driver-too-good-to-be-no2/ |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-thought-japan-f1-podium-was-on-after-mistaking-perez-for-verstappen/10525158/ |title=Leclerc thought Japan F1 podium was on after mistaking Pérez for Verstappen |last=Cleeren |first=Filip |date=25 September 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718081854/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-thought-japan-f1-podium-was-on-after-mistaking-perez-for-verstappen/10525158/ |archive-date=18 July 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het toe vyfde in [[2023 Katarse Grand Prix|Katar]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/verstappen-storms-to-qatar-win-after-hamilton-and-russells-gutting-crash |title=Verstappen storms to Qatar win after Hamilton's and Russell's 'gutting' crash |last=Richards |first=Giles |date=8 October 2023 |work=[[The Guardian]]|access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116145507/https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/verstappen-storms-to-qatar-win-after-hamilton-and-russells-gutting-crash |archive-date=16 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek by die [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] en het tweede in die naelren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2023-f1-us-gp-results-max-verstappen-wins-sprint-at-austin/10535992/ |title=2023 F1 US GP results: Max Verstappen wins sprint in Austin |last=Bradley |first=Charles |date=21 October 2023 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720200212/https://www.autosport.com/f1/news/2023-f1-us-gp-results-max-verstappen-wins-sprint-at-austin/10535992/ |archive-date=20 July 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tot sesde in die hoofwedren teruggesak voordat hy en [[Lewis Hamilton]] gediskwalifiseer is vir oormatige glyblokslytasie.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |title=Hamilton and Leclerc disqualified from United States Grand Prix for technical breach |date=23 October 2023 |website=Formula 1|access-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026025059/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a.html |archive-date=26 October 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het weer in [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer,<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/67252776 |title=Mexico City Grand Prix: Ferrari's Charles Leclerc takes surprise pole position ahead of Carlos Sainz |last=Benson |first=Andrew |date=29 October 2023 |work=[[BBC Sport]]|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102002451/https://www.bbc.com/sport/formula1/67252776 |archive-date=2 November 2023 |url-status=live}}</ref> en derde geëindig na 'n botsing in die eerste draai met Sergio Pérez.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/10/29/mexico-city-grand-prix-f1-live-verstappen-hamilton-updates/ |url-access=registration |title=Max Verstappen eases to Mexico City GP win after Sergio Pérez crashes out on opening lap |last=Duncan |first=Filip |date=30 October 2023 |work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114234953/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/10/29/mexico-city-grand-prix-f1-live-verstappen-hamilton-updates/ |archive-date=14 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het in die voorste ry vir die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] gekwalifiseer voordat hy uit die formasierondte geval het te midde van 'n hidrouliese probleem by ''[[José Carlos Pace-renbaan|Ferradura]]''.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-front-row-starter-charles-leclerc-spins-off-on-the-sao-paulo-gp.2wYo12iTPrKDXHPPYVuorJ |title=Must-See: Front-row starter Charles Leclerc spins off on the São Paulo GP formation lap |date=5 November 2023 |website=Formula 1 |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526081314/https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-front-row-starter-charles-leclerc-spins-off-on-the-sao-paulo-gp.2wYo12iTPrKDXHPPYVuorJ |archive-date=26 May 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het weer vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer vir die eerste [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]],<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/18/las-vegas-f1-qualifying-report-charles-leclerc-pole-fans-no-apology |title=Charles Leclerc lights up Las Vegas for pole as F1 refuses to apologise after farce |last=Richards |first=Giles |date=18 November 2023 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228104141/https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/18/las-vegas-f1-qualifying-report-charles-leclerc-pole-fans-no-apology |archive-date=28 February 2024 |url-status=live}}</ref> waar hy in 'n drieledige stryd om die voortou met Verstappen en Pérez betrokke was; Leclerc het tweede geëindig nadat hy laasgenoemde op die laaste rondte verbygesteek het,<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/11/19/las-vegas-grand-prix-2023-f1-live-latest-updates-usa/ |url-access=registration |title=Max Verstappen gets penalty, hits George Russell and still wins Las Vegas GP |last=Cary |first=Tom |date=19 November 2023 |work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241016010943/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/11/19/las-vegas-grand-prix-2023-f1-live-latest-updates-usa/ |archive-date=16 October 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom later die Inhaal-toekenning besorg het.<ref name="OA23">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/crypto-com-overtake-of-the-month-award.4NSk8Aciia1hOZ9QEmmSjq|title=Crypto.com Overtake of the Year Award|date=15 December 2023|website=Formula 1|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128152640/https://www.formula1.com/en/latest/article/crypto-com-overtake-of-the-month-award.4NSk8Aciia1hOZ9QEmmSjq|archive-date=28 January 2025|access-date=21 December 2023|url-status=live}}</ref> Hy het weer tweede in [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-late-bid-to-help-perez-in-f1-abu-dhabi-gp/10552192/ |title=Leclerc explains late bid to help Pérez in F1 Abu Dhabi GP |last=Cleeren |first=Filip |date=26 November 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814174843/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-late-bid-to-help-perez-in-f1-abu-dhabi-gp/10552192/ |archive-date=14 August 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom na die vyfde plek in die Wêreldbestuurderskampioenskap met 206 punte verhoog het, gelyk met [[Fernando Alonso]] in die vierde plek,[nota 6] en ses voor spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] in die sewende plek.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/p2-is-all-that-mattered-leclerc-explains-late-race-tactics-with-perez-in-bid.6w7vZo2dvczq6hqRPArV0m |title='P2 is all that mattered' – Leclerc explains late-race tactics with Pérez in bid to help Ferrari overhaul Mercedes |date=26 November 2023 |website=Formula 1|access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915165817/https://www.formula1.com/en/latest/article/p2-is-all-that-mattered-leclerc-explains-late-race-tactics-with-perez-in-bid.6w7vZo2dvczq6hqRPArV0m |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vyf voorste wegspringplekke en ses podiumplekke oor die seisoen behaal.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-2023-team-mate-head-to-head-battles/10555611/ |title=F1 2023 team-mate head-to-head battles |last=Hardy |first=Ed |date=6 December 2023 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815084142/https://www.autosport.com/f1/news/f1-2023-team-mate-head-to-head-battles/10555611/ |archive-date=15 August 2024 |url-status=live}}</ref> [[Lêer:2024-08-24 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3435 by Stepro.jpg|duimnael|links|Leclerc bestuur die Ferrari SF-24 by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]. Hy het in 2024 drie Grands Prix gewen met 13 podiums, insluitend die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]].]] Voor die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] het Leclerc gekies om sy kontrak met Ferrari te verleng tot ná die [[2026 Formule Een-seisoen|2026-reëlveranderinge]].<ref name="contract">{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-signs-ferrari-f1-contract-extension/10569077/ |title=Leclerc signs Ferrari F1 contract extension |last=Cleeren |first=Filip |date=25 January 2024 |website=Motorsport.com |access-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125141820/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-signs-ferrari-f1-contract-extension/10569077/ |archive-date=25 January 2024 |url-status=live}}</ref> [[Red Bull Racing|Red Bull]] het die voorlopers gebly met die aanvang van die seisoen in [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]],<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-red-bull-mercedes-jenson-button-b2476222.html |title=Jenson Button predicts Red Bull's closest challengers in new F1 season |last=Jackson |first=Kieran |date=10 January 2024 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227153246/https://www.independent.co.uk/f1/f1-red-bull-mercedes-jenson-button-b2476222.html |archive-date=27 February 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/how-red-bull-got-a-2024-headstart-by-cutting-development-on-last-years-f1-car/ |url-access=registration |title=How Red Bull got a 2024 headstart by cutting development on last year's F1 car |last=Medland |first=Chris |date=1 March 2024 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201235024/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/how-red-bull-got-a-2024-headstart-by-cutting-development-on-last-years-f1-car/ |archive-date=1 December 2024 |url-status=live}}</ref> waar Leclerc belowe het dat hy "absoluut alles" sou doen om mededingend te wees;<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-red-bull-form-a-mystery-after-it-hid-potential-in-f1-testing/10581032/ |title=Leclerc: Red Bull form a mystery after it hid potential in F1 testing |last=Noble |first=Jonathan |date=29 February 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921022106/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-red-bull-form-a-mystery-after-it-hid-potential-in-f1-testing/10581032/ |archive-date=21 September 2024 |url-status=live}}</ref> hy het op die voorste ry gekwalifiseer en vierde geëindig te midde van remprobleme.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-had-more-than-100-degrees-split-in-brake-temperature-in-f1-bahrain-gp/10582416/ |title=Leclerc had "more than 100 degrees split" in brake temperature in F1 Bahrain GP |last1=Cobb |first1=Hayden |last2=Cleeren |first2=Filip |date=2 March 2024 |website=Motorsport.com |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108135104/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-had-more-than-100-degrees-split-in-brake-temperature-in-f1-bahrain-gp/10582416/ |archive-date=8 January 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het tot derde verbeter by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] voordat hy 'n Ferrari 1-2-plek in [[2024 Australiese Grand Prix|Australië]] behaal het - hul eerste sedert die [[2022 Bahreinse Grand Prix]] - waar hy tweede na Sainz geëindig het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/68524759 |title=Saudi Arabian Grand Prix 2024: Max Verstappen wins as Oliver Bearman finishes seventh |last=Benson |first=Andrew |date=9 March 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913035755/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/68524759 |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13100364/australia-gp-carlos-sainz-leads-ferrari-one-two-from-charles-leclerc-after-max-verstappen-streak-ends-with-retirement |title=Australian GP: Carlos Sainz leads Ferrari one–two from Charles Leclerc after Max Verstappen streak ends with retirement |date=25 March 2024 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211173424/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13100364/australia-gp-carlos-sainz-leads-ferrari-one-two-from-charles-leclerc-after-max-verstappen-streak-ends-with-retirement |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy vierde geëindig het by beide die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese]] en [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grands Prix]],<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-japanese-gp-results-max-verstappen-wins-red-flagged-race/10596032/ |title=2024 F1 Japanese GP results: Max Verstappen wins red-flagged race |last=Bradley |first=Charles |date=7 April 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520164338/https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-japanese-gp-results-max-verstappen-wins-red-flagged-race/10596032/ |archive-date=20 May 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/apr/21/max-verstappen-f1-chinese-grand-prix-victory-report-lando-norris-second |title=Max Verstappen charges to F1 Chinese GP victory with Lando Norris second |last=Richards |first=Giles |date=21 April 2024 |work=[[The Guardian]]|access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529083347/https://www.theguardian.com/sport/2024/apr/21/max-verstappen-f1-chinese-grand-prix-victory-report-lando-norris-second |archive-date=29 May 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc derde plekke in [[2024 Miami Grand Prix|Miami]] en [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna]],<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2024/05/06/sport/lando-norris-2024-miami-grand-prix-spt-intl/index.html |title=Lando Norris claims first win of F1 career, storming to victory at Miami Grand Prix in front of star-studded crowd |last1=Morse |first1=Ben |last2=Schlachter |first2=Thomas |date=6 May 2024 |work=[[CNN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214022312/https://edition.cnn.com/2024/05/06/sport/lando-norris-2024-miami-grand-prix-spt-intl/index.html |archive-date=14 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/lando-norris-keeps-pace-with-max-verstappen-italian-grand-prix-csrvmzs77 |url-access=subscription |title=Lando Norris finishes less than a second behind Max Verstappen at Imola |last=Hudson |first=Molly |date=19 May 2024 |work=[[The Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=0140-0460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524102701/https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/lando-norris-keeps-pace-with-max-verstappen-italian-grand-prix-csrvmzs77 |archive-date=24 May 2024 |url-status=live}}</ref> sowel as tweede in die naelren.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-miami-gp-sprint-results-max-verstappen-wins/10606767/ |title=2024 F1 Miami GP sprint results: Max Verstappen wins |last=Bradley |first=Charles |date=4 May 2024 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530133744/https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-miami-gp-sprint-results-max-verstappen-wins/10606767/ |archive-date=30 May 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] — sy tuiswedren — vir die eerste keer in sy loopbaan gewen, nadat hy van die voorste wegspringposisie af weggespring het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5520279/2024/05/26/charles-leclerc-f1-monaco-gp-results/ |title=Charles Leclerc wins F1 Monaco GP in emotional home victory |last=Coleman |first=Madeline |date=26 May 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926224516/https://www.nytimes.com/athletic/5520279/2024/05/26/charles-leclerc-f1-monaco-gp-results/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het die eerste Monegask-bestuurder geword wat die byeenkoms gewen het sedert Louis Chiron in [[Monaco Grand Prix|1931]], en die eerste om dit in die Formule Een-wêreldkampioenskap te doen.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-first-monegasque-winner-in-monaco-since-1931-as-leclerc.4iQxLmf1Hz5i9OLxtuXdDt |title=Facts and Stats: First Monégasque winner in Monaco since 1931, as Leclerc finally breaks his curse on home soil |last=Kelly |first=Sean |date=26 May 2024 |website=Formula 1 |access-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527081444/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-first-monegasque-winner-in-monaco-since-1931-as-leclerc.4iQxLmf1Hz5i9OLxtuXdDt |archive-date=27 May 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het onttrek by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] weens probleme met sy kragbron.<ref>{{Cite magazine |url=https://racer.com/2024/06/09/leclerc-frustrated-by-pu-issue-as-ferrari-suffers-double-dnf/ |title=Leclerc frustrated by PU issue as Ferrari suffers double-DNF |last=Medland |first=Chris |date=9 June 2024 |magazine=Racer (tydskrif) |access-date=13 February 2025 |issn=1066-6060 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007033007/https://racer.com/2024/06/09/leclerc-frustrated-by-pu-issue-as-ferrari-suffers-double-dnf/ |archive-date=7 October 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy vyfde geëindig het by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]],<ref name="ESP24">{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/06/23/spanish-grand-prix-live-updates/ |url-access=registration |title=Lando Norris rues costly bad start as Max Verstappen wins Spanish Grand Prix |last=Cary |first=Tom |date=23 June 2024 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926150537/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/06/23/spanish-grand-prix-live-updates/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live}}</ref> het hy punteloos in [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2024 Britse Grand Prix|Brittanje]] geëindig as gevolg van botsingskade en strategiefoute,<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-austrian-grand-prix--8-talking-points/ |title=2024 Austrian Grand Prix {{!}} 8 talking points |last=Smith |first=Damien |date=1 July 2024 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719121515/https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-austrian-grand-prix--8-talking-points/ |archive-date=19 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-in-worse-than-a-nightmare-after-failed-british-gp-intermediate-call/10632839/ |title=Leclerc in "worse than a nightmare" after failed British GP intermediate call |last1=Boxall-Legge |first1=Jake |last2=Cleeren |first2=Filip |date=7 July 2024 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719004323/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-in-worse-than-a-nightmare-after-failed-british-gp-intermediate-call/10632839/ |archive-date=19 July 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom van tweede na derde op die punteleer agter Norris laat val het.<ref name="ESP24"/> Hy het hierna vierde in [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/21/oscar-piastri-wins-f1-hungarian-gp-after-mcclaren-team-soap-opera |title=Oscar Piastri wins F1 Hungarian GP after McLaren order Norris to give up lead |last=Richards |first=Giles |date=21 July 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927235755/https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/21/oscar-piastri-wins-f1-hungarian-gp-after-mcclaren-team-soap-opera |archive-date=27 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het weer vir die voorste wegspringplek by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer na 'n terugval op die rooster vir Verstappen,<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/c897295r1p7o |title=Leclerc on Belgian GP pole as Verstappen takes grid penalty |last=Benson |first=Andrew |date=27 July 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913045437/https://www.bbc.com/sport/articles/c897295r1p7o |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref> en derde geëindig na 'n diskwalifikasie vir [[George Russell]].<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/george-russell-disqualified-belgian-gp-mercedes-f1-b2587297.html |title=George Russell disqualified after winning Belgian Grand Prix |last=Jackson |first=Kieran |date=28 July 2024 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131222915/https://www.independent.co.uk/f1/george-russell-disqualified-belgian-gp-mercedes-f1-b2587297.html |archive-date=31 January 2025 |url-status=live}}</ref> Nog 'n derde plek het by die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] gevolg.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cn9l7wn4xx3o |title=Dominant Norris fights back to win Dutch GP |last=Benson |first=Andrew |date=25 August 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034843/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cn9l7wn4xx3o |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassingsoorwinning by die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]],<ref name="ITA24">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/nobodys-perfect-but-leclerc-came-close-with-final-monza-stint-/10650874/ |title="Nobody's perfect" – but Leclerc came close with final Monza stint |last=Kalinauckas |first=Alex |date=3 September 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915205726/https://www.autosport.com/f1/news/nobodys-perfect-but-leclerc-came-close-with-final-monza-stint-/10650874/ |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/winners-losers-f1-2024-italian-grand-prix/ |title=Winners and losers from F1's 2024 Italian Grand Prix |last1=Suttill |first1=Josh |last2=Beer |first2=Matt |last3=Kanal |first3=Samarth |date=1 September 2024 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916153211/https://www.the-race.com/formula-1/winners-losers-f1-2024-italian-grand-prix/ |archive-date=16 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-italian-grand-prix--6-talking-points/ |title=2024 Italian Grand Prix {{!}} 6 talking points |last=Smith |first=Damien |date=2 September 2024 |website=Goodwood Road & Racing|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102075135/https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-italian-grand-prix--6-talking-points/ |archive-date=2 November 2024 |url-status=live}}</ref> en 'n eenstopstrategie voltooi om Ferrari se eerste tuisoorwinning sedert [[2019 Italiaanse Grand Prix|2019]] te verseker.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/sep/01/charles-leclerc-wins-italian-f1-gp-for-ferrari-oscar-piastri-lando-norris |title=Charles Leclerc wins Italian F1 GP for Ferrari after one-stop gamble |last=Richards |first=Giles |date=1 September 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=1 September 2024 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922182142/https://www.theguardian.com/sport/article/2024/sep/01/charles-leclerc-wins-italian-f1-gp-for-ferrari-oscar-piastri-lando-norris |archive-date=22 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het eerste gekwalifiseer by die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] - sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek by dié byeenkoms - en tweede geëindig na 'n wedrenlange stryd met [[Oscar Piastri]].<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-race-report/10654520/ |title=F1 Azerbaijan GP: Piastri beats Leclerc after thrilling Baku battle |last=Cleeren |first=Filip |date=15 September 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222173112/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-race-report/10654520/ |archive-date=22 December 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde in [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-with-mixed-feelings-after-fightback-to-p5-in-singapore-as-he.10ZR07GCa8NNotxfSQ1ri6 |title=Leclerc left with 'mixed feelings' after fightback to P5 in Singapore as he takes blame for qualifying mistake |date=22 September 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003132900/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-with-mixed-feelings-after-fightback-to-p5-in-singapore-as-he.10ZR07GCa8NNotxfSQ1ri6 |archive-date=3 October 2024 |url-status=live}}</ref> voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] behaal het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5857103/2024/10/20/charles-leclerc-f1-us-grand-prix-lando-norris-max-verstappen/ |title=Charles Leclerc wins F1 U.S. Grand Prix, Lando Norris loses podium to late penalty |last=Coleman |first=Madeline |date=20 October 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205182214/https://www.nytimes.com/athletic/5857103/2024/10/20/charles-leclerc-f1-us-grand-prix-lando-norris-max-verstappen/ |archive-date=5 February 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het toe derde in [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2024/10/28/sport/carlos-sainz-mexican-grand-prix-f1-spt-intl/index.html |title=Carlos Sainz wins Mexican Grand Prix as penalties for Max Verstappen cut into championship lead |last=Joseph |first=Sam |date=28 October 2024 |work=[[CNN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204134837/https://edition.cnn.com/2024/10/28/sport/carlos-sainz-mexican-grand-prix-f1-spt-intl/index.html |archive-date=4 December 2024 |url-status=live}}</ref> Na 'n podium in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo naelren]],<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/nov/02/norris-wins-brazil-gp-sprint-race-after-piastri-cedes-lead-under-team-orders |title=Norris wins São Paulo GP sprint to narrow gap as Verstappen hit with penalty |last=Richards |first=Giles |date=2 November 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126215747/https://www.theguardian.com/sport/2024/nov/02/norris-wins-brazil-gp-sprint-race-after-piastri-cedes-lead-under-team-orders |archive-date=26 November 2024 |url-status=live}}</ref> het hy vyfde geëindig in die reëngeteisterde Grand Prix te midde van enjinprestasieprobleme en 'n strategiefout.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-cannot-explain-sao-paulo-crashes-as-leclerc-admits-sao-paulo-was.il6XaXBGLr7lkmstHuSol |title=Sainz 'cannot explain' São Paulo crashes as Leclerc admits weekend was 'damage limitation' for Ferrari |date=4 November 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129072326/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-cannot-explain-sao-paulo-crashes-as-leclerc-admits-sao-paulo-was.il6XaXBGLr7lkmstHuSol |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> ná 'n vierde plek in [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]],<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13259854/charles-leclerc-ferrari-driver-hits-out-at-team-in-expletive-laden-radio-rant-at-las-vegas-grand-prix |title=Charles Leclerc: Ferrari driver hits out at team in expletive-laden radio rant at Las Vegas Grand Prix |date=24 November 2024 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211215057/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13259854/charles-leclerc-ferrari-driver-hits-out-at-team-in-expletive-laden-radio-rant-at-las-vegas-grand-prix |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc die seisoen voltooi met podiumplekke by die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse]] en [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grands Prix]], nadat hy laasgenoemde in die negentiende plek begin het.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/12/01/qatar-grand-prix-2024-f1-live-russell-verstappen0/ |url-access=registration |title=Lando Norris apologises for 'f------ up' Qatar GP as McLaren hit out at FIA penalty |last=Cary |first=Tom |date=1 December 2024 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=1 December 2024 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223122020/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/12/01/qatar-grand-prix-2024-f1-live-russell-verstappen0/ |archive-date=23 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="AS2024"/> Hy het die seisoen derde in die kampioenskap geëindig met 356 punte - 81 agter kampioen Verstappen, 18 agter Norris, en 66 voor spanmaat Sainz in die vyfde plek;<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/the-top-10-f1-drivers-of-2024/ |title=The top 10 F1 drivers of 2024 |last=Parkes |first=Ian |date=19 December 2024 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113190249/https://www.goodwood.com/grr/f1/the-top-10-f1-drivers-of-2024/ |archive-date=13 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/end-of-year-report-ferrari-a-huge-step-forward-in-a-successful-season-but.3WHiu8Kv6fNZVw3DNswyls |title=End of Year Report: Ferrari – A 'huge step forward' in a successful season, but can they improve further in 2025? |last=Francis |first=Anna |date=23 December 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129052714/https://www.formula1.com/en/latest/article/end-of-year-report-ferrari-a-huge-step-forward-in-a-successful-season-but.3WHiu8Kv6fNZVw3DNswyls |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die res van die veld sedert die somervakansie af oortref,<ref name="AS2024"/> en drie oorwinnings uit 13 podiumplekke behaal.<ref name="interview">{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/interview-charles-leclerc-on-hamilton-and-being-ready-for-the-championship/ |title=Interview: Charles Leclerc on Hamilton and being "ready for the championship" |last=Parkes |first=Ian |date=14 January 2025 |website=Goodwood Road & Racing|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118163548/https://www.goodwood.com/grr/f1/interview-charles-leclerc-on-hamilton-and-being-ready-for-the-championship/ |archive-date=18 January 2025 |url-status=live}}</ref> ==== 2025–2026: Spanmaat van Hamilton ==== [[Lêer:FIA F1 Imola 2025 No. 16 Leclerc (2).jpg|duimnael|regs|Leclerc (hier afgeneem tydens die 2025 Emilia-Romagna GP) is [[Lewis Hamilton]] se nuwe spanmaat sedert 2025.]] Leclerc is in 2025 as die sewemalige Wêreldbestuurderskampioen [[Lewis Hamilton]] se spanmaat gekies.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |title=Lewis Hamilton to join Ferrari in shock switch from Mercedes |last=Smith |first=Luke |date=1 February 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129012423/https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> Voor die seisoen het Leclerc gesê dat hy "gereed was om die kampioenskap te wen",<ref name="interview"/> met Ferrari wat na verwagting [[McLaren]] sou uitdaag.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-2025-news-season-predictions-australia-gp-b2708153.html |title=F1 2025 season predictions: Who will win, Hamilton vs Leclerc and the biggest shock? |last=Jackson |first=Kieran |date=4 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=4 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305140557/https://www.independent.co.uk/f1/f1-2025-news-season-predictions-australia-gp-b2708153.html |archive-date=5 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het agtste geëindig by 'n nat [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] na 'n strategiese fout,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64197404/ferrari-falters-in-f1-opener-as-rain-shakes-up-melbourne-race/ |title=Ferrari Falters in F1 Opener as Rain Shakes Up Melbourne Race |last=Horton |first=Phillip |date=16 March 2025 |magazine=[[Autoweek]] |access-date=17 March 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317005105/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64197404/ferrari-falters-in-f1-opener-as-rain-shakes-up-melbourne-race/ |archive-date=17 March 2025 |url-status=live}}</ref> en is van die vyfde plek in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] gediskwalifiseer nadat sy SF-25 ondermassa bevind is.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |title=Lewis Hamilton and Charles Leclerc disqualified from Chinese GP in F1 calamity for Ferrari |last=Jackson |first=Kieran |date=23 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=23 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323122547/https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vierde geëindig by beide die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese]] en [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grands Prix]] te midde van prestasieprobleme,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.si.com/fannation/racing/f1briefings/news/what-causes-f1-cars-to-spark-japanese-grand-prix-fires-explained-01jr22j8kzae |title=Charles Leclerc Calls Japan Race "Annoying" as Ferrari Struggle |last=Espinal |first=Nelson |date=6 April 2025 |magazine=Sports Illustrated |access-date=6 April 2025 |issn=0038-822X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406184705/https://www.si.com/fannation/racing/f1briefings/news/charles-leclerc-calls-japan-race-annoying-as-ferrari-struggle-01jr5bybrtch |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferraris-performance-a-snowball-effect-of-problems-says-leclerc/10713049/ |title=Ferrari's performance "a snowball effect" of problems, says Charles Leclerc |last=Harrington |first=Alex |date=13 April 2025 |website=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |access-date=14 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414010802/https://www.motorsport.com/f1/news/ferraris-performance-a-snowball-effect-of-problems-says-leclerc/10713049/ |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy sy eerste podium van die seisoen met die derde plek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] behaal het.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64534559/formula-1-saudi-arabian-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-first-f1-podium/ |title=Formula 1 Saudi Arabian Grand Prix: Charles Leclerc Gives Ferrari Its First F1 Podium of 2025 |last=Horton |first=Phillip |date=20 April 2025 |magazine=[[Autoweek]] |access-date=21 April 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020753/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64534559/formula-1-saudi-arabian-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-first-f1-podium/ |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het tydens die verkenningsrondte vir die [[2025 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix-naelren]] op 'n waterplas gegly en teen die versperrings vasgery, en later agtste gekwalifiseer vir die hoofren, waar hy sewende geëindig het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-is-too-slow-after-disappointing-miami-quali/10719556/ |title=Leclerc: Ferrari F1 car is too slow after disappointing Miami quali |last=Cleeren |first=Filip |date=3 May 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=3 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504174538/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-is-too-slow-after-disappointing-miami-quali/10719556/ |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-charles-leclerc-ferrari-miami-gp-b2744994.html |title='No bad feelings' between Ferrari drivers after Miami GP radio spat, says Charles Leclerc |last=Clifford |first=Flo |date=5 May 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=24 May 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506150337/https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-charles-leclerc-ferrari-miami-gp-b2744994.html |archive-date=6 May 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het van elfde na vierde in [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna]] geklim voordat 'n laat veiligheidsmotor hom tot sesde laat val het op verouderde bande — 85 punte agter die kampioenskapleier Oscar Piastri; Leclerc het gesê hy "kon nie die situasie aanvaar waarin [Ferrari] was nie".<ref>{{Cite web |url=https://www.ferrari.com/en-GQ/formula1/articles/emilia-romagna-grand-prix-2025-race |title=Race recap: Lewis fourth, Charles sixth |date=18 May 2025 |website=[[Scuderia Ferrari]] |publisher=[[Ferrari]] |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250524185236/https://www.ferrari.com/en-GQ/formula1/articles/emilia-romagna-grand-prix-2025-race |archive-date=24 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/frustrated-charles-leclerc-cannot-accept-the-situation-at-ferrari/10724240/ |title=Frustrated Leclerc "cannot accept" the situation at Ferrari |last=Hunt |first=Ben |date=18 May 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=24 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193504/https://www.autosport.com/f1/news/frustrated-charles-leclerc-cannot-accept-the-situation-at-ferrari/10724240/ |archive-date=18 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="MS2025">{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |url-access=registration |title=Mark Hughes: 'Leclerc is Senna-like at Monaco but his Ferrari's a dud' |last=Hughes |first=Mark |date=28 May 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=30 May 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530054421/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |archive-date=30 May 2025 |url-status=live}}</ref> Ferrari het in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] verbeter met Leclerc wat tweede gekwalifiseer, asook tweede geëindig het;<ref name="MS2025">{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |url-access=registration |title=Mark Hughes: 'Leclerc is Senna-like at Monaco but his Ferrari's a dud' |last=Hughes |first=Mark |date=28 May 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=30 May 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530054421/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |archive-date=30 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het toe derde geëindig in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]] na 'n laat veiligheidsmotor,<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/01/oscar-piastri-holds-off-norris-as-mclaren-claim-one-two-in-spanish-f1-gp |title=Piastri leads McLaren one–two in Spanish F1 GP as Verstappen pays penalty |last=Richards |first=Giles |date=1 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=10 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602093222/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/01/oscar-piastri-holds-off-norris-as-mclaren-claim-one-two-in-spanish-f1-gp |archive-date=2 June 2025 |url-status=live}}</ref> vyfde in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]],<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13385519/ferrari-had-clumsy-canadian-gp-says-nico-rosberg-as-f1-team-admit-too-many-mistakes-made-in-montreal |title=Ferrari had 'clumsy' Canadian GP says Nico Rosberg as F1 team admit 'too many mistakes' made in Montreal |date=19 June 2025 |website=Sky Sports |access-date=27 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623111030/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13385519/ferrari-had-clumsy-canadian-gp-says-nico-rosberg-as-f1-team-admit-too-many-mistakes-made-in-montreal |archive-date=23 June 2025 |url-status=live}}</ref> en weer derde in [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]].<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-reveals-frustrating-lift-and-coast-strategy-in-lonely-austrian-gp/10738062/ |title=Charles Leclerc reveals frustrating lift and coast strategy in lonely Austrian GP |last=Mee |first=Lydia |date=30 June 2025 |website=Motorsport.com|access-date=6 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701025044/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-reveals-frustrating-lift-and-coast-strategy-in-lonely-austrian-gp/10738062/ |archive-date=1 July 2025 |url-status=live}}</ref> Hy was selfkrities nadat hy sesde in [[2025 Britse Grand Prix|Brittanje]] gekwalifiseer het, en toe tot veertiende geval het weens 'n verkeerde natweerstrategie.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/british-gp-2025-f1-driver-rankings-edd-straw/ |title=Edd Straw's 2025 British Grand Prix F1 driver rankings |last=Straw |first=Edd |date=7 July 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=24 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708140014/https://www.the-race.com/formula-1/british-gp-2025-f1-driver-rankings-edd-straw/ |archive-date=8 July 2025 |url-status=live}}</ref> Hy was vierde in die Belgiese naelren, en hy het derde gekwalifiseer en die posisie behou voor Verstappen in die nat-droë hoofren.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-ferrari-has-no-hope-of-fighting-for-f1-belgian-gp-win/10745398/ |title=Leclerc: Ferrari has no hope of fighting for F1 Belgian GP win |last=Codling |first=Stuart |date=26 July 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=2 August 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802155028/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-ferrari-has-no-hope-of-fighting-for-f1-belgian-gp-win/10745398/ |archive-date=2 August 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde gele by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] totdat 'n botsing met [[Kimi Antonelli]] by Hugenholtzbocht sy uitval veroorsaak het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-leclerc-clash-we-want-him-to-go-for-moves/10755477 |title=Wolff backs Antonelli after Leclerc clash: "We want him to go for moves" |last1=Cleeren |first1=Filip |last2=Jaeggi |first2=Erwin |date=1 September 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=3 September 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903035258/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-leclerc-clash-we-want-him-to-go-for-moves/10755477/ |archive-date=3 September 2025 |url-status=live}}</ref> Later, in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]], was hy vierde te midde van 'n vroeë stryd met die derde geplaaste Piastri.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-ferraris-best-shot-at-2025-f1-victory-comes-at-these-three-grands-prix/10757558 |title=Charles Leclerc: Ferrari's best shot at 2025 F1 victory comes at these three grands prix |last=Mee |first=Lydia |date=7 September 2025 |website=Motorsport.com |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908222032/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-ferraris-best-shot-at-2025-f1-victory-comes-at-these-three-grands-prix/10757558/ |archive-date=8 September 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n verrassende voorste wegspringplek in Hongarye behaal,<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6532103/2025/08/02/charles-leclerc-pole-f1-hungarian-grand-prix-2025/ |title=How Charles Leclerc snared shock Ferrari Hungary pole: 'Today, I don't understand F1' |last=Smith |first=Luke |date=2 August 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=3 August 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802213052/https://www.nytimes.com/athletic/6532103/2025/08/02/charles-leclerc-pole-f1-hungarian-grand-prix-2025/ |archive-date=2 August 2025 |url-status=live}}</ref> waar hy die grootste deel van die wedren gelei het voordat hy tot vierde teruggesak het nadat hy opstelprobleme ondervind het.<ref name="HUN25">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/ |title=Leclerc explains how "undriveable" Ferrari F1 car cost him Hungarian GP win |last1=Vinel |first1=Ben |last2=Karpov |first2=Oleg |date=3 August 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=3 August 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250803170241/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/ |archive-date=3 August 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het in [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] tydens die kwalifiseringsproses uitgeval en negende geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-cites-power-unit-glitch-for-subdued-azerbaijan-gp-start/10761419 |title=Charles Leclerc cites power unit glitch for subdued Azerbaijan GP start |last1=Harrington |first1=Alex |last2=Karpov |first2=Oleg |date=21 September 2025 |website=Motorsport.com |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925232722/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-cites-power-unit-glitch-for-subdued-azerbaijan-gp-start/10761419 |archive-date=25 September 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy sesde in [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geëindig het te midde van toenemende kommer oor die SF-25.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/46507017/leclerc-downbeat-singapore-passengers-car |title=Leclerc downbeat after Singapore: We're 'passengers to the car' |last=Saunders |first=Nate |date=6 October 2025 |website=[[ESPN]] |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008102745/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/46507017/leclerc-downbeat-singapore-passengers-car |archive-date=8 October 2025 |url-status=live}}</ref> Na 'n vyfde plek in die [[2025 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State se naelren]] het hy die derde plek in die Grand Prix behou na 'n renlange stryd om tweede met [[Lando Norris]].<ref>{{Cite web |url=https://www.silverstone.co.uk/news/f1-2025-united-states-grand-prix-results-hunt-verstappen-claims-maximum-points-austin |title=F1 2025 United States Grand Prix results: The hunt is on as Verstappen claims maximum points in Austin |date=20 October 2025 |website=[[Silverstone-renbaan]] |publisher=British Racing Drivers' Club |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025214517/https://www.silverstone.co.uk/news/f1-2025-united-states-grand-prix-results-hunt-verstappen-claims-maximum-points-austin |archive-date=25 October 2025 |url-status=live}}</ref> Sy voorste ry-wegspring in [[2025 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] het 'n omstrede eerste draai-ontmoeting met Norris, Hamilton en Verstappen voorafgegaan, waar Leclerc tweede behou het nadat hy na die afloopgebied ontwyk het en 'n laat Verstappen-aanval weerstaan ​​het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6751859/2025/10/26/mexico-city-grand-prix-briefing-norris-wins-bearman-impresses-disaster-for-hamilton |title=Mexico City Grand Prix briefing: Norris wins, Bearman impresses, disaster for Hamilton |last1=Coleman |first1=Madeline |last2=Smith |first2=Luke |date=26 October 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=30 October 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251030112816/https://www.nytimes.com/athletic/6751859/2025/10/26/mexico-city-grand-prix-briefing-norris-wins-bearman-impresses-disaster-for-hamilton/ |archive-date=30 October 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde plek in die [[2025 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] behaal voordat hy van derde in die Grand Prix uitgeval het te midde van 'n botsing met Antonelli en Piastri by die Senna 'S'.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-is-too-slow-on-straights-but-hamilton-and-leclerc-cant-explain-it-at-brazil-gp/10774971 |title=Ferrari is too slow on straights, but Hamilton and Leclerc can't explain it at Brazil GP |last=Vinel |first=Ben |date=8 November 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=10 November 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110130321/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-is-too-slow-on-straights-but-hamilton-and-leclerc-cant-explain-it-at-brazil-gp/10774971/ |archive-date=10 November 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-retires-with-damage-from-brazil-grand-prix-as-oscar-piastri-given-penalty/10775435 |title=Charles Leclerc retires with damage from Brazil Grand Prix as Oscar Piastri receives penalty |last=Harrington |first=Alex |date=9 November 2025 |website=Motorsport.com |access-date=10 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110130324/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-retires-with-damage-from-brazil-grand-prix-as-oscar-piastri-given-penalty/10775435/ |archive-date=10 November 2025 |url-status=live}}</ref> Intra-span-konflik het vererger toe Leclerc en Hamilton 'n openbare vete met voorsitter [[John Elkann]] aangegaan het toe hulle tot vierde in die Wêreldkonstruktorskampioenskap geval het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-free-to-publicly-criticise-ferrari-f1-team-vasseur/10783475/ |title=Hamilton and Leclerc free to publicly criticise Ferrari F1 team – Vasseur |last1=Hardy |first1=Ed |last2=Codling |first2=Stuart |date=10 December 2025 |website=[[Autosport]]|access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212004811/https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-free-to-publicly-criticise-ferrari-f1-team-vasseur/10783475/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Ferrari—wat die SF-25-projek vroeg in die seisoen laat vaar het—het gesien hoe hul prestasie verder agteruitgaan oor die laaste drie Grands Prix.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-ferrari-f1-warning-2026/ |title=Leclerc's 'now or never' F1 warning to Ferrari |last=Noble |first=Jon |date=10 December 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005008/https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-ferrari-f1-warning-2026/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="QAT25">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-left-speechless-by-zero-performance-in-qatar-gp-qualifying-disaster/10781045/ |title=Hamilton and Leclerc left speechless by "zero performance" in Qatar GP qualifying disaster |last=Vinel |first=Ben |date=29 November 2025 |website=Autosport |access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005122/https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-left-speechless-by-zero-performance-in-qatar-gp-qualifying-disaster/10781045/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="QAT25"/><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-so-difficult-its-in-the-wall-or-through-q1/10782894/ |title=Leclerc: Ferrari F1 car so difficult it's "in the wall or through Q1" |last1=Hardy |first1=Ed |last2=Vording |first2=Ronald |date=6 December 2025 |website=Autosport|access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005206/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-so-difficult-its-in-the-wall-or-through-q1/10782894/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vierde in [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]] geëindig na 'n dubbele [[McLaren]]-diskwalifikasie, agtste in [[2025 Katarse Grand Prix|Katar]] na verskeie uitwykings in sy dertiende plek in die naelren, en vierde in [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] toe hy druk op die aangewese kampioen Norris geplaas het; hy het vier plekke voor spanmaat Hamilton in elke wedren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-lost-a-good-opportunity-to-do-something-special-in-las-vegas-gp.2E2vUC6WiAQR4PIP4bqF1Z |title=Ferrari 'lost a good opportunity to do something special' in Las Vegas GP – Leclerc |date=23 November 2025 |website=Formula 1|access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005424/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-lost-a-good-opportunity-to-do-something-special-in-las-vegas-gp.2E2vUC6WiAQR4PIP4bqF1Z |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/norris-takes-2025-f1-title-as-verstappen-wins-abu-dhabi-gp/ |url-access=registration |title=Norris takes 2025 F1 title as Verstappen wins Abu Dhabi GP |last=Elizalde |first=Pablo |date=7 December 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=12 December 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005551/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/norris-takes-2025-f1-title-as-verstappen-wins-abu-dhabi-gp/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Leclerc het sy veldtog, en die grond-effek-era, vyfde algeheel afgesluit met 242 punte—86 voor Hamilton in die sesde plek—met sewe podiumplekke teenoor Hamilton se nul, wie hy by 19 van 24 Grands Prix oortref het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy95n27g873o |title=What next after Hamilton's 'nightmare' year? |last=Benson |first=Andrew |date=11 December 2025 |work=[[BBC Sport]] |access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005624/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cy95n27g873o |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Voor die nuwe onderstel- en krageenheidregulasies in [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] het Leclerc gesê "dit is nou of nooit" vir sy vooruitsig van 'n Wêreldbestuurderskampioenskap met Ferrari.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6874596/2025/12/09/f1-offseason-2026-rules/ |title=Why F1's 2026 rules overhaul will make the winter offseason a frenzy |last=Smith |first=Luke |date=9 December 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=12 December 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005712/https://www.nytimes.com/athletic/6874596/2025/12/09/f1-offseason-2026-rules/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Nadat hy sterk voorseisoenvertoning met die SF-26 getoon het, het hy onmiddellik drie jaers verbygesteek om die [[2026 Australiese Grand Prix]] te lei, en George Russell, die voorloper, agter hom gehou voordat hy in 'n strategiese mislukking na die derde plek teruggeval het. == Profiel as renjaer == Leclerc het 'n puik kwalifiserende geskiedenis in Formule Een, waar hy die rekord hou vir die meeste voorste wegspringplekke sonder 'n kampioenskapstitel ({{F1stat|LEC|poles}}) en die elfde meeste in die geskiedenis.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/how-many-pole-positions-f1-drivers/|title=How many pole positions does each 2025 F1 driver have?|date=20 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064455/https://www.the-race.com/formula-1/how-many-pole-positions-f1-drivers/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy hou ook die rekord in óf FIA Formule 2 óf sy voorganger GP2 vir die meeste voorste wegspringplekke in 'n seisoen (8).<ref name="SkyF2">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11070780/charles-leclerc-crowned-2017-f2-champion|title=Charles Leclerc crowned 2017 F2 champion|last=Esler|first=William|date=8 October 2017|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114180156/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11070780/charles-leclerc-crowned-2017-f2-champion|archive-date=14 January 2025|access-date=18 February 2025}}</ref> Sy bestuurstyl is geneig om 'n motor met oorstuur te verkies, wat presiese mikro-korreksies en hoë draaispoed moontlik maak, wat sy kwalifiseerpas verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/|title=The driving style secrets of F1's current stars|last=Chandhok|first=Karun|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=26 January 2024|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064451/https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/|archive-date=27 January 2025|access-date=31 January 2025}}</ref> Hy het in 2019 die jongste ontvanger van die FIA-paaltrofee geword vir die meeste voorste wegspringplekke, 'n prestasie wat hy in 2022 herhaal het.<ref name="2022analysis"/> Kritici het opgemerk dat hy die vermoë het om sy masjinerie in kwalifiserende toestande te oortref, wat gereeld daartoe gelei het dat hy sy een-rondte pas relatief tot sy renpas oortref het en dit het bygedra tot 'n voorste wegspringplek-wen-omskakelingskoers van 18,5%.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2022 – Our verdict|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=25 November 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064451/https://www.the-race.com/formula-1/the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-absurd-f1-ratio-criminally-undeserved/|title=Leclerc's absurd F1 ratio is criminally undeserved|last=Mitchell-Malm|first=Scott|last2=Suttill|first2=Josh|date=7 January 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064452/https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-absurd-f1-ratio-criminally-undeserved/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'' het sy voorste rondte by die [[2019 Singapoerse Grand Prix]] as "een van die kwalifiserende prestasies van die seisoen" beskryf.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/49781160|title=Singapore GP qualifying: Charles Leclerc beats Lewis Hamilton to pole|last=Benson|first=Andrew|date=21 September 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=13 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211074709/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/49781160|archive-date=11 February 2025|url-status=live}}</ref> Na sy agtereenvolgende voorste-posisies by die [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] en [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]] in 2021, het sy destydse spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] Leclerc as die beste kwalifiseerder in Formule Een beskryf.<ref name="TR21">{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sainz-claims-leclerc-is-f1s-best-qualifier-our-verdict/|title=Sainz claims Leclerc is F1's 'best qualifier' – Our verdict|last=Suttill|first=Josh|date=17 June 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128134945/https://www.the-race.com/formula-1/sainz-claims-leclerc-is-f1s-best-qualifier-our-verdict/|archive-date=28 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Edd Straw van ''The Race'' het opgemerk dat "as jy praat van 'n bestuurder wat konsekwent die laaste greintjie prestasie uit 'n motor kan haal, ongeag sy beperkings, en suksesvol op die rand kan leef tydens 'n lewendige kwalifiserende rondte, dan hoef jy nie verder as [Leclerc] te soek nie", en dat "sy bereidwilligheid om op of selfs effens oor die limiet te gaan, getemper deur sy uitstekende motorbeheer wanneer dinge rof begin raak, hom toelaat om verstommende rondtetye te behaal, selfs uit motors wat nie goed hanteer nie."<ref name="TR21" /> Hy het sy "meedoënlose strewe na perfekte rondtes" beskryf as 'n eienskap wat Leclerc "een van die beste kwalifiseerders van alle tye" kan maak.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/why-leclerc-may-go-down-as-an-all-time-f1-qualifying-great/|title=Why Leclerc may go down as an all-time F1 qualifying great|last=Straw|first=Edd|date=5 June 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525045331/https://www.the-race.com/formula-1/why-leclerc-may-go-down-as-an-all-time-f1-qualifying-great/|archive-date=25 May 2024|access-date=26 March 2025}}</ref> Laurence Edmondson van ''[[ESPN]]'' het sy voorste rondte by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix]] as sy "nuutste voorbeeld van sy uiterste presisie en meesterlike spoed" beskryf, en bygevoeg dat hy "ongetwyfeld 'n aanspraak maak op die titel van Formule Een se vinnigste jaer oor 'n enkele rondte"; hy het sy vermoë geprys om die vinnigste rondtes konsekwent te behaal terwyl hy die druk van 'n titelgeveg hanteer.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34075200/is-charles-leclerc-fastest-driver-f1|title=Is Charles Leclerc the fastest driver in F1?|last=Edmondson|first=Laurence|last2=Saunders|first2=Nate|date=11 June 2022|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250212045527/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34075200/is-charles-leclerc-fastest-driver-f1|archive-date=12 February 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Sy voorste rondte by die [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] daardie jaar – waar hy die dominante McLaren MCL39 verbygesteek het – is as "sensasioneel" beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-where-leclerc-found-his-hungary-f1-pole-advantage-and-where-mclaren-lost-its-pace/10747891/|title=Analysis: Where Leclerc found his Hungary F1 pole advantage, and where McLaren lost its pace|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=2 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803174238/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-where-leclerc-found-his-hungary-f1-pole-advantage-and-where-mclaren-lost-its-pace/10747891/|archive-date=3 August 2025|access-date=3 August 2025}}</ref> [[Martin Brundle]] het gemeen dat hy die vinnigste onder die 2023 jaers was.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/24096/13017491/martin-brundle-assessing-the-abu-dhabi-gp-and-delivering-the-verdict-on-formula-1s-2023-season|title=Martin Brundle: Assessing the Abu Dhabi GP and delivering the verdict on Formula 1's 2023 season|last=Brundle|first=Martin|date=28 November 2023|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214111034/https://www.skysports.com/f1/news/24096/13017491/martin-brundle-assessing-the-abu-dhabi-gp-and-delivering-the-verdict-on-formula-1s-2023-season|archive-date=14 February 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> === Renmotors === [[Lêer:Ferrari's_Charles_Leclerc_battles_for_the_podium_with_Mercedes'_Lewis_Hamilton_at_the_2022_British_Grand_Prix_at_Silverstone._(52196620083)_(cropped).jpg|alt=Leclerc racing against Lewis Hamilton at the 2022 British Grand Prix|links|duimnael|Leclerc ''(agter)'' jaag teen [[Lewis Hamilton]] ''(voor)'' tydens die [[2022 Britse Grand Prix]]]] Kritici het kennis geneem van Leclerc se bekwaamheid in wiel-tot-wiel-renne.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2018/sep/12/charles-leclerc-ferrari-sauber-rookie|title=Charles Leclerc looks like a gamble by Ferrari – but he's not|last=Richards|first=Giles|date=12 September 2018|work=The Guardian|access-date=16 February 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20231023055108/https://www.theguardian.com/sport/blog/2018/sep/12/charles-leclerc-ferrari-sauber-rookie|archive-date=23 October 2023|url-status=live}}</ref> Nadat hy die voortou van die [[2019 Oostenrykse Grand Prix]] aan [[Max Verstappen]] in die laaste rondtes afgestaan het, het Leclerc beweer dat Verstappen se skuif "nie die manier was waarop jy verbysteek nie" en dat hy sy aggressie vorentoe sou aanpas.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-verstappen-austrian-gp-pass-not-the-way-you-overtake-4991839/4991839/|title=Leclerc: Verstappen Austrian GP pass "not the way you overtake"|last=Mitchell|first=Scott|last2=Nimmervoll|first2=Christian|date=30 June 2019|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529033859/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-verstappen-austrian-gp-pass-not-the-way-you-overtake-4991839/4991839/|archive-date=29 May 2023|access-date=28 January 2025}}</ref><ref name="AUT19"/> Die [[2019 Britse Grand Prix|volgende wedren]] het hy Verstappen in 'n harde stryd om derde plek geklop, wat Vijay Pattni van ''Top Gear'' opgesom het as "heilige koeie, wat 'n geveg. Albei jonges het hul motors na mekaar gegooi, albei het geweier om enige spasie toe te laat, en albei het – wonderbaarlik – vermy om te bots."<ref>{{Cite magazine |url=https://www.topgear.com/car-news/formula-one/2019-british-gp-was-ace-because-verstappen-vs-leclerc |title=The 2019 British GP was ace because Verstappen vs Leclerc |last=Pattni |first=Vijay |date=15 July 2019 |magazine=Top Gear |publisher=Immediate Media Company |access-date=16 February 2025 |issn=1350-9624 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808161820/https://www.topgear.com/car-news/formula-one/2019-british-gp-was-ace-because-verstappen-vs-leclerc |archive-date=8 August 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het verklaar dat dit "die meeste pret is wat hy ooit in Formule Een]gehad het",<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-declares-battling-silverstone-drive-the-most-fun-ive-had-in-f1.1YYTgHj5hME1kPfeOoDu4O|title=Leclerc declares battling Silverstone drive 'the most fun I've had in F1'|date=14 July 2019|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210232149/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-declares-battling-silverstone-drive-the-most-fun-ive-had-in-f1.1YYTgHj5hME1kPfeOoDu4O|archive-date=10 December 2024|access-date=16 February 2025}}</ref> terwyl Verstappen bygevoeg het: "Ek dink hy was nog 'n bietjie seer van Oostenryk, so hy het baie hard verdedig, maar dis goed, ek is heeltemal daarvoor".<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/robust-leclerc-still-sore-after-austria-formula-1-clash-verstappen-4991215/4991215/|title=Robust Leclerc still 'sore' after Austria Formula 1 clash – Verstappen|last=Noble|first=Jonathan|date=15 July 2019|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902061233/https://www.autosport.com/f1/news/robust-leclerc-still-sore-after-austria-formula-1-clash-verstappen-4991215/4991215/|archive-date=2 September 2022|access-date=16 February 2025}}</ref> Hy het die bynaam ''il Predestinato'' in die Italiaanse media gekry nadat hy sy voorsprong by die [[2019 Italiaanse Grand Prix]] teen beide [[Lewis Hamilton]] en [[Valtteri Bottas]] verdedig het. Hy is geprys vir sy eerste draai-verbysteek op Bottas by die [[2021 Spaanse Grand Prix]],<ref name="2021ESP1">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12302112/charles-leclerc-delighted-with-standout-and-amazing-ferrari-after-superb-fourth-at-spanish-gp|title=Charles Leclerc delighted with 'standout' and 'amazing' Ferrari after superb fourth at Spanish GP|date=9 May 2021|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130022357/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12302112/charles-leclerc-delighted-with-standout-and-amazing-ferrari-after-superb-fourth-at-spanish-gp|archive-date=30 January 2025|access-date=7 February 2025}}</ref> met Jonathan Noble van ''Motorsport.com'' wat die skuif as "sensasioneel" beskryf het.<ref name="2021ESP2">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-bottas-sensational-overtake-barcelona/6506044/|title=F1: Leclerc explains sensational Bottas pass in Barcelona|last=Noble|first=Jonathan|date=10 May 2021|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130021743/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-bottas-sensational-overtake-barcelona/6506044/|archive-date=30 January 2025|access-date=7 February 2025}}</ref> Leclerc het lof ontvang vir sy stryd met Verstappen tydens die [[2022 Bahreinse Grand Prix]], waar hy bekend was vir sy effektiewe gebruik van die [[sleurverminderingstelsel]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/max-is-aggressive-but-so-am-i-how-leclerc-made-his-point/|title='Max is aggressive, but so am I' – How Leclerc made his point|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=21 March 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213094906/https://www.the-race.com/formula-1/max-is-aggressive-but-so-am-i-how-leclerc-made-his-point/|archive-date=13 February 2025|access-date=23 February 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-bahrain-gp-leclerc-leads-ferrari-1-2-red-bull-challenge-implodes/9167868/|title=F1 Bahrain GP: Leclerc leads Ferrari 1–2, Red Bull challenge implodes|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 March 2022|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127070229/https://www.autosport.com/f1/news/f1-bahrain-gp-leclerc-leads-ferrari-1-2-red-bull-challenge-implodes/9167868/|archive-date=27 January 2025|access-date=16 February 2025}}</ref> Hy is deur Hamilton geprys na hul stryd tydens die [[2022 Britse Grand Prix]], waar Leclerc hom aan die buitekant van ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]'' op ouer bande verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/24181/12645434/lewis-hamilton-aims-max-verstappen-dig-after-sensible-charles-leclerc-fight-at-british-gp|title=Lewis Hamilton aims Max Verstappen dig after 'sensible' Charles Leclerc fight at British GP|date=5 July 2022|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250206210101/https://www.skysports.com/f1/news/24181/12645434/lewis-hamilton-aims-max-verstappen-dig-after-sensible-charles-leclerc-fight-at-british-gp|archive-date=6 February 2025|access-date=16 February 2025}}</ref> Alex Kalinauckas van ''[[Autosport]]'' het sy renvaardigheid na die 2024-seisoen geprys en verskeie gevalle van sy verdedigende bestuur teen vinniger masjinerie uitgelig, sowel as 'n verbysteek van [[George Russell]] tydens die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]].<ref name="AS2024">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-of-2024-2-charles-leclerc/10683383/|title=Autosport Top 50 of 2024: #2 Charles Leclerc|last=Kalinauckas|first=Alex|date=19 December 2024|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130164306/https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-of-2024-2-charles-leclerc/10683383/|archive-date=30 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy is verder geprys vir sy bandbestuur tydens die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]].<ref name="ITA24"/> Hy is ook gekritiseer vir wedren-eindfoute gedurende sy vroeë seisoene in Formule Een, veral tydens die [[2020 Italiaanse Grand Prix|2020 Italiaanse]], [[2020 Sakhir Grand Prix|2020 Sakhir]] en [[2022 Franse Grand Prix|2022 Franse]] Grands Prix;<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/leclercs-past-f1-mistakes-hint-at-how-hell-react-to-imola/|title=Leclerc's past F1 mistakes hint at how he'll react to Imola|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=28 April 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614064550/https://www.the-race.com/formula-1/leclercs-past-f1-mistakes-hint-at-how-hell-react-to-imola/|archive-date=14 June 2024|access-date=22 February 2025}}</ref><ref name="SAK20">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-handed-three-place-grid-penalty-after-sakhir-gp-opening-lap-collision-4976523/4976523/|title=Leclerc handed three-place grid penalty after Sakhir GP opening lap collision|last=Noble|first=Jonathan|date=6 December 2020|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528133409/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-handed-three-place-grid-penalty-after-sakhir-gp-opening-lap-collision-4976523/4976523/|archive-date=28 May 2023|access-date=28 January 2025}}</ref> Hy is verder gestraf vir die veroorsaak van 'n botsing met Verstappen tydens die [[2019 Japannese Grand Prix]] en vir die onreëlmatige verdediging teen Russell tydens die [[2025 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|title=Verstappen slams stewards and 'irresponsible' Leclerc|date=13 October 2019|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128100441/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|archive-date=28 January 2025|access-date=22 February 2025}}</ref><ref name="HUN25">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/|title=Leclerc explains how "undriveable" Ferrari F1 car cost him Hungarian GP win|last=Vinel|first=Ben|last2=Karpov|first2=Oleg|date=3 August 2025|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803170241/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/|archive-date=3 August 2025|access-date=3 August 2025}}</ref> Die 1996 Wêreldbestuurderskampioen, [[Damon Hill]], het sy renmentaliteit as "wen of faal" beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hes-got-the-ingredients-1996-world-champion-damon-hill-picks-the-title.7ompTx6dsTUE9BibGmJoBA|title='He's got the ingredients' – 1996 world champion Damon Hill picks the title winners of the future|date=1 October 2024|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20250622121607/https://www.formula1.com/en/latest/article/hes-got-the-ingredients-1996-world-champion-damon-hill-picks-the-title.7ompTx6dsTUE9BibGmJoBA|archive-date=22 June 2025|access-date=4 August 2025}}</ref> === Helm === [[Lêer:2020_F1_Pre-Season_Testing_Catalonia_(49629040498).jpg|alt=From above, Leclerc sat in the cockpit of his Ferrari SF1000 at 2020 Formula One pre-season testing|regs|duimnael|Leclerc se 2020 helmontwerp het die vlag van Monaco omring deur sy logo in rosso corsa bevat.]] Leclerc se helmontwerp bevat 'n basiskleur van rosso corsa met 'n Monegask-vlagstreep langs die deksel.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2024-f1-helmet-designs-every-drivers-racing-lid-for-new-campaign/ |url-access=registration |title=2024 F1 helmet designs: Every driver's racing lid for new campaign |last=Kisby |first=Cambridge |date=22 February 2024 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115122345/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2024-f1-helmet-designs-every-drivers-racing-lid-for-new-campaign/ |archive-date=15 January 2025 |url-status=live}}</ref> Die woorde "Papa" en "Jules" is op die kant gegraveer, ter nagedagtenis aan sy vader, Hervé Leclerc, en sy peetvader, [[Jules Bianchi]].<ref>{{Cite news |url=https://www.monaco-tribune.com/en/2025/01/f1-leclercs-new-helmet-a-tribute-to-his-family/ |title=F1: Leclerc's new helmet, a tribute to those he has lost |last=Riu |first=Anaïs |date=28 January 2025 |work=Monaco Tribune |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216032943/https://www.monaco-tribune.com/en/2025/01/f1-leclercs-new-helmet-a-tribute-to-his-family/ |archive-date=16 February 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n volledige huldeblykhelm gedra vir beide die [[2019 Monaco Grand Prix]] en Bianchi by die [[2024 Japannese Grand Prix]], die tiende herdenking van [[2014 Japannese Grand Prix|sy noodlottige ongeluk]].<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-vettel-leclerc-tribute-helmet-designs/4394616 |title=Ferrari stars pay their respects with tribute helmet designs |last1=Bradley |first1=Charles |last2=Cooper |first2=Adam |date=23 May 2019 |website=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803064642/https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-vettel-leclerc-tribute-helmet-designs/4394616 |archive-date=3 August 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/jules-bianchi-charles-leclerc-f1-japan-suzuka-b2523847.html |title=Jules Bianchi honoured as Charles Leclerc dons special helmet for godfather |last=Jackson |first=Kieran |date=5 April 2024 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009133716/https://www.independent.co.uk/f1/jules-bianchi-charles-leclerc-f1-japan-suzuka-b2523847.html |archive-date=9 October 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het voorheen 'n huldeblyk vir [[Sebastian Vettel]] gedra by die [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix]] - hul laaste wedren as spanmaats.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-grosjean-and-vettel-reveal-one-off-helmet-designs-for-abu-dhabi.63dl0Gc2wM0mASvB0ZErIA |title=Russell, Grosjean, Leclerc and Vettel reveal one-off helmet designs for Abu Dhabi Grand Prix |date=11 December 2020 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808164445/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-grosjean-and-vettel-reveal-one-off-helmet-designs-for-abu-dhabi.63dl0Gc2wM0mASvB0ZErIA |archive-date=8 August 2024 |url-status=live}}</ref> Omstredenheid het ontstaan oor sy [[Gilles Villeneuve]] -ontwerp vir die [[2023 Kanadese Grand Prix]] nadat die Villeneuve-familie beweer het dat hy nie toestemming gevra het nie; [[Jacques Villeneuve]] het egter die gebruik daarvan toegestaan in 'n mondelinge bespreking met Leclerc na die skeuring.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/villeneuve-hits-out-at-abuse-over-leclerc-f1-helmet-tribute/10484773/|title=Jacques Villeneuve hits out at abuse over Leclerc F1 helmet tribute|last=Cleeren|first=Filip|date=18 June 2023|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725124208/https://www.autosport.com/f1/news/villeneuve-hits-out-at-abuse-over-leclerc-f1-helmet-tribute/10484773/|archive-date=25 July 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy het 'n huldeblykontwerp vir sy vertrekkende spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] by die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix]] gedra.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5976230/2024/12/07/ferrari-carlos-sainz-charles-leclerc-f1/ |title=The end of Ferrari's 'C²': Leclerc and Sainz's genuine F1 partnership faces its sunset in Abu Dhabi |last=Coleman |first=Madelin |date=7 December 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=17 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203165839/https://www.nytimes.com/athletic/5976230/2024/12/07/ferrari-carlos-sainz-charles-leclerc-f1/ |archive-date=3 February 2025 |url-status=live}}</ref> ==Formule 1-uitslae== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 16 (1).jpg|duimnael|340px|Leclerc behaal 'n tweede plek in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari SF-23]] tydens die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]].]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {{Clear}} <div class="overflowbugx" style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Haas F1-span]] | [[Haas F1-span|Haas]]<br/> VF-16 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Duitse Grand Prix|GER]]<br />{{small|TD}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |[[Sauber|Sauber F1-span]] |[[Sauber]]<br/> C36 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|TD}} | [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} | [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |[[Sauber|Alfa Romeo Sauber F1]] |[[Sauber]]<br/> C37 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062 EVO 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|19}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|18}}{{smallsup|†}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Duitse Grand Prix|GER]]<br />{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|7}} | | | |bgcolor=efefef|'''13''' |bgcolor=efefef|'''39''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari]]<br/>SF90 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 064 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />3{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />6 |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|18}}{{smallsup|†}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} | | | |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''264''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/> SF1000 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>2</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>11</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>4</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>14</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>10</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>13</small> | | | | | | | |bgcolor=efefef|'''8''' |bgcolor=efefef|'''98''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/> SF21 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />4 |bgcolor=ffffff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br />16 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br /> 2 |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />4 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />15 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> 4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /> 4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br /> 5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br /> 5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br /> 8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br /> 7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />10 | | |bgcolor=efefef|'''7''' |bgcolor=efefef|'''159''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> F1-75 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>^'''2'''6 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''6'''4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | |bgcolor=dfdfdf| '''{{silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf| '''308''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-23 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''2'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''5'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>5 |bgcolor=000000 style=color:white|[[2023 Verenigde State Grand Prix|<span style=color:white;>VSA</span>]]<br/>^'''3'''<small>DSQ</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=white| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef| '''206''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-24 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''4'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''3 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>5 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''7'''11 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''3'''5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''5'''2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |bgcolor=ffdf9f|'''356''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-25 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Chinese Grand Prix|<span style=color:white;>CHN</span>]]<br/>^'''5'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>14 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''5'''3 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''5'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efefef|'''5''' |bgcolor=efefef|'''242''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-26 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''5'''4 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''5''' |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LEC|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LEC|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |}</div> * † Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ In België is halwe punte toegeken in 2021, weens 'n verkorte wedren na hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Notas == <references group="lower-alpha"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Leclerc, Charles}} [[Kategorie:Monegaske]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2ip89av3zpllt6y4d1odgu815at2r5d 2915804 2915772 2026-07-05T17:12:54Z Aliwal2012 39067 2915804 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Charles Leclerc | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3978 by Stepro (cropped2).jpg | imagesize = | caption = Leclerc was 3de in die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|MON}} Monegask | birth_date = {{GDEO|1997|10|16|df=y|br=yes}} | birth_place = [[Monte Carlo]], [[Monaco]] | Old Team = [[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Car number = 16 | Races = {{F1stat|LEC|entries}} ({{F1stat|LEC|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|LEC|wins}} | Podiums = {{F1stat|LEC|podiums}} | Points = {{F1stat|LEC|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|LEC|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|LEC|fastestlaps}} | First race = [[2018 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2019 Belgiese Grand Prix]] | Last win = [[2026 Britse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 5de (242 punte) }} [[Lêer:Charles Leclerc - Haas (33107122725).jpg|duimnael|links|280px|Leclerc bestuur hier die Haas VF-16 in vrye oefening gedurende die [[2016 Britse Grand Prix]].]] '''Charles Leclerc''' (gebore [[16 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Monaco|Monegaskiese]] professionele renbestuurder, wat sedert 2016 by [[Formule Een]] betrokke is en sedert 2019 vir die [[Scuderia Ferrari|fabrieks-Ferrarispan]] jaag, gekontrakteer tot die einde van die 2024-seisoen. Hy het die GP3-reeks- kampioenskap in 2016 en die FIA ​​Formule 2-kampioenskap in 2017 gewen. Leclerc het sy Formule Een-debuut in 2018 vir die [[Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrarispan]] gemaak,<ref name="Alfa Romeo Sauber">{{cite news |last1=Noble |first1=Jonathan |title=Sauber confirms Ericsson alongside Leclerc for 2018 |url=https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/ |access-date=2 Desember 2017 |work=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |date=2 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165250/https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/ |archive-date=17 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n span verbonde aan Ferrari, terwyl hy deel was van die Ferrari-bestuurdersakademie. Met Sauber wat die vorige jaar laaste geëindig het, het Leclerc die stryd aangesê om sy eindposisie in die vervaardigerskampioenskap tot agtste te verbeter, en was in die beter posisie van die twee Sauber-jaers. Hy het die naasjongste jaer geword wat in Formule Een by die [[2019 Bahreinse Grand Prix]] in die voorwegspringposisie gekwalifiseer het. In die 2019-seisoen het Leclerc ook sy eerste loopbaanoorwinning in [[2019 Belgiese Grand Prix|België]] behaal. Hy het die FIA-voorwegsprongtrofee in die 2019-seisoen gewen en die jongste jaer geword om dit te wen. Hy eindig die [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] in 'n verdienstelike vierde plek as bestuurder, nadat hy in elke wedren beter vertoon het as sy viermalige wêreldkampioenspanmaat, [[Sebastian Vettel]]. == Vroeë loopbaan == === 2005–2013: Knortjorre === Leclerc het sy knortjorloopbaan in 2005 begin en die Franse PACA-kampioenskap in 2005, 2006 en 2008 gewen.<ref>{{Cite news |title=Charles Leclerc |work=allroadmanagement.com |publisher=All Road Management |url=http://www.allroadmanagement.com/charles-leclerc.htm |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706223024/http://www.allroadmanagement.com/charles-leclerc.htm |archive-date=6 July 2015}}</ref> In 2009 het hy Franse Kadetkampioen geword voordat hy in 2010 na die KF3 -klas opgeskuif het, waar hy die Junior Monaco Kartbeker gewen het.<ref>{{Cite news |title=Monaco Kart Cup&nbsp;– KF3 2010 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/monaco-kart-cup---kf3/2010/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327160548/https://www.driverdb.com/championships/standings/monaco-kart-cup---kf3/2010/ |archive-date=27 March 2019}}</ref> Hy het in die KF3-klas vir 2011 voortgegaan en die CIK - FIA KF3 Wêreldbeker, die CIK-FIA Karting Academy Trophy en die ERDF Junior Kart Masters gewen.<ref>{{Cite news |title=Karting details – the karting career of Charles Leclerc |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/drivers/charles-leclerc/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914175054/https://www.driverdb.com/drivers/charles-leclerc/ |archive-date=14 September 2020}}</ref> Leclerc het ook gedurende die jaar 'n lid van Nicolas Todt se All Road Management-maatskappy geword.<ref>{{Cite news |title=All Road Management&nbsp;– About Us |work=allroadmanagement.com |publisher=All Road Management |url=http://www.allroadmanagement.com/about.htm |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222110618/http://www.allroadmanagement.com/about.htm |archive-date=22 December 2016}}</ref> Leclerc het in 2012 na die KF2-kategorie gegradueer met die fabrieksgesteunde ART Grand Prix-span, wat die WSK Euro Series-titel gewen het,<ref>{{Cite news |date=6 August 2012 |title=ART Grand Prix and Charles Leclerc conquered the WSK Euro Series championship in Zuera |work=karting.art-grandprix.com |publisher=ART Grand Prix |url=http://karting.art-grandprix.com/news/art-grand-prix-and-charles-leclerc-conquered-wsk-euro-series-championship-zuera |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102201328/http://karting.art-grandprix.com/news/art-grand-prix-and-charles-leclerc-conquered-wsk-euro-series-championship-zuera |archive-date=2 January 2015}}</ref> sowel as die naaswenner in die CIK-FIA Europese KF2-kampioenskap en die CIK-FIA onder 18 Wêreldkartingkampioenskap.<ref>{{Cite news |title=Charles Leclerc |work=karting.art-grandprix.com |publisher=ART Grand Prix |url=http://karting.art-grandprix.com/racing/kz/drivers/charles-leclerc |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102184147/http://karting.art-grandprix.com/racing/kz/drivers/charles-leclerc |archive-date=2 January 2015}}</ref> In sy laaste jaar van karting in 2013 het Leclerc die Suid-Garda Winterbeker gewen en sesde posisie in die CIK-FIA Europese KZ -kampioenskap behaal en tweede geëindig in die CIK-FIA Wêreld-KZ-kampioenskap, agter die huidige [[Red Bull Racing|Red Bull]] Formule Een-jaer [[Max Verstappen]].<ref>{{Cite news |title=CIK-FIA World KZ Championship 2013 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/world-championship-kz/2013/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327160550/https://www.driverdb.com/championships/standings/world-championship-kz/2013/ |archive-date=27 March 2019}}</ref> ===2014–2016: Formule Renault, Formule Drie en GP3=== In 2014 het Leclerc na enkelsitplekmotors gegradueer en in die Formule Renault 2.0 Alpe-kampioenskap vir die Britse span Fortec Motorsports gejaag.<ref>{{Cite news |last=Goddard |first=Stephen |date=26 November 2013 |title=Leclerc teams up with Fortec for Alps campaign |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/leclerc-teams-up-with-fortec-for-alps-campaign/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107103954/http://www.paddockscout.com/leclerc-teams-up-with-fortec-for-alps-campaign |archive-date=7 November 2018}}</ref> Gedurende die seisoen het hy sewe podiumplekke ingeneem, insluitend 'n dubbele oorwinning by [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]],<ref>{{Cite news |last=Khorounzhiy |first=Valentin |date=6 July 2014 |title=Charles Leclerc grabs second win of Monza weekend |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-grabs-second-win-of-monza-weekend/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203013817/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-grabs-second-win-of-monza-weekend |archive-date=3 December 2017}}</ref> om naaswenner in die kampioenskap agter Koiranen GP se [[Nyck de Vries]] te eindig.<ref>{{Cite news |title=Formula Renault 2.0 Alps 2014 standings |work=driverdb.com |publisher=Driver Database |url=https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-alps/2014/ |url-status=live |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510191528/https://www.driverdb.com/championships/standings/formula-renault-20-alps/2014/ |archive-date=10 May 2021}}</ref> Leclerc het ook die Juniorkampioenskaptitel by die laaste wedren van die seisoen in [[Jerez-renbaan|Jerez]] gewen en voor die tiener Matevos Isaakyan geëindig.<ref>{{Cite news |date=8 October 2014 |title=Leclerc takes Rookie Championship title |work=fortecmotorsports.com |publisher=Fortec Motorsports |url=http://fortecmotorsports.com/?p=2276 |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228023238/http://fortecmotorsports.com/?p=2276 |archive-date=28 February 2015}}</ref> Leclerc het ook aan 'n deel van die Eurocup Formule Renault 2.0-seisoen as 'n gasbestuurder vir Fortec deelgeneem. In die ses wedrenne waaraan hy deelgeneem het, het hy drie keer op die podium geëindig en 'n tweede plek by die [[Nürburgring]] behaal, gevolg deur 'n paar tweede plekke by die [[Hungaroring]].<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=18 December 2014 |title=PaddockScout Top 50 drivers of 2014: 20–11 |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/paddockscout-top-50-drivers-of-2014-20-11/ |url-status=dead |access-date=2 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009093236/http://www.paddockscout.com/paddockscout-top-50-drivers-of-2014-20-11 |archive-date=9 October 2017}}</ref> [[Lêer:Charles Leclerc, Formel 3 2015.JPG|duimnael|Leclerc jaag in die 2015 Europese Formule 3-kampioenskap]] Leclerc het in 2015 na Formule Drie gegradueer en in die FIA Formule 3 Europese Kampioenskap saam met die Nederlandse span Van Amersfoort Racing gejaag.<ref>{{Cite news |last=Simmons |first=Marcus |date=14 January 2015 |title=Nicolas Todt protege Charles Leclerc secures F3 deal for 2015 |work=Autosport |publisher=Haymarket Publications |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/117356 |url-status=live |access-date=14 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182822/http://www.autosport.com/news/report.php/id/117356 |archive-date=3 March 2016}}</ref> By die openingsronde van die seisoen op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] het Leclerc die voorwegspringposisie vir die tweede en derde wedrenne van die naweek geërf nadat die oorspronklike voor-kwalifiseerder Felix Rosenqvist weens 'n tegniese oortreding uitgesluit is.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=11 April 2015 |title=Rosenqvist excluded from second qualifying, Leclerc inherits two poles |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/rosenqvist-excluded-from-second-qualifying-leclerc-inheirts-two-poles/26272 |url-status=dead |access-date=12 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603081653/http://www.paddockscout.com/rosenqvist-excluded-from-second-qualifying-leclerc-inheirts-two-poles/26272 |archive-date=3 June 2017}}</ref> Hy het voortgegaan om sy eerste renoorwinning in die derde ren van die naweek te behaal, voor [[Antonio Giovinazzi]] en Jake Dennis.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=12 April 2015 |title=Charles Leclerc gets victory in final race of debut F3 weekend |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-gets-victory-in-final-race-of-debut-f3-weekend/26376 |url-status=dead |access-date=12 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602235111/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-gets-victory-in-final-race-of-debut-f3-weekend/26376 |archive-date=2 June 2017}}</ref> Hy het sy tweede oorwinning by die volgende ronde in [[Hockenheimring|Hockenheim]] behaal, die derde wedren gewen, sowel as twee bykomende podiums en drie nuweling-oorwinnings in die loop van die byeenkoms.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=3 May 2015 |title=Charles Leclerc wins wet third European F3 race at Hockenheim |work=paddockscout.com |publisher=Paddock Scout |url=http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-wins-wet-third-european-f3-race-at-hockenheim/27335 |url-status=dead |access-date=3 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906074953/http://www.paddockscout.com/charles-leclerc-wins-wet-third-european-f3-race-at-hockenheim/27335 |archive-date=6 September 2017}}</ref> Leclerc het sy derde oorwinning in die eerste wedren by [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] behaal wat hom die voortou in die kampioenskap laat neem het. Leclerc het egter vierde op die punteleer geëindig, meestal weens skade wat aan sy motor se onderstel opgedoen is ná 'n botsing met [[Lance Stroll]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]]. In November 2015 het Leclerc tweede by die Macau Grand Prix geëindig. In Desember 2015 het Leclerc aan na-seisoen toetse deelgeneem vir ART Grand Prix en Arden International. De Vries het in Februarie 2016 bevestig dat Leclerc in die 2016 GP3-seisoen sou jaag.<ref>{{Cite web |date=24 February 2016 |title=De Vries joins 2016 GP3 field with ART |url=http://www.motorsport.com/gp3/news/de-vries-joins-2016-gp3-field-with-art-675332/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630105323/https://www.motorsport.com/gp3/news/de-vries-joins-2016-gp3-field-with-art-675332/ |archive-date=30 June 2018 |access-date=24 February 2016 |quote="We have Charles Leclerc, Alexander Albon [neither confirmed yet], Jake Hughes, Jack Aitken and Kevin Jorg lining up on the grid and Antonio Fuoco is staying for another season. All these guys are capable of winning races"}}</ref> ART het Leclerc die volgende week onderteken. Met die span het hy drie oorwinnings behaal en die titel in sy eerste jaar van die reeks verower, ondanks die feit dat hy in die hoofwedren van die seisoen se laaste wedren in Aboe Dhabi 'n ongeluk gemaak het.<ref>{{Cite news |last=Allen |first=Peter |date=26 November 2016 |title=Leclerc is GP3 champion despite collision as De Vries wins |work=formulascout.com |url=http://www.formulascout.com/leclerc-is-gp3-champion-despite-collision-as-de-vries-wins/35825 |url-status=live |access-date=14 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401175521/http://www.formulascout.com/leclerc-is-gp3-champion-despite-collision-as-de-vries-wins/35825 |archive-date=1 April 2019}}</ref> == 2017: FIA Formule 2-kampioenskap == [[Lêer:Charles Leclerc Jerez 2017.jpg|duimnael|Leclerc lei die 2017 Jerez Formule 2-rondte, op pad om die Formule 2-kampioenskap te wen]] Die week ná sy oorwinning in die GP3-titelren, is bevestig dat Charles Leclerc na die Formule 2-reeks vir die 2017-seisoen gradueer by Prema Racing, saam met mede-GP3-renjaer en Ferrari-junior Antonio Fuoco.<ref>{{Cite web |date=28 November 2016 |title=GP2: Ferrari juniors to Prema for 2017 |url=https://www.racer.com/international-racing/item/136792-ferrari-juniors-to-prema-in-gp2-for-2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129151115/https://www.racer.com/international-racing/item/136792-ferrari-juniors-to-prema-in-gp2-for-2017 |archive-date=29 November 2016 |access-date=28 November 2016}}</ref> Hy het sy debuut by [[Bahrein Internasionale Renbaan|Bahrein]] gemaak, waar hy die voorwegspringposisie ingeneem het vir die hoofwedren, maar net derde geëindig.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Bahrain Formula 2: Markelov beats Nato and Leclerc with late surge |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/128986 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625124358/http://www.autosport.com/news/report.php/id/128986 |archive-date=25 June 2017}}</ref> In die naelwedren het sy Prema-span besluit om 'n middelwedren-kuipestop te doen, wat baie ongewoon is in die korter naelrenne. Hy het harder op sy medium Pirellibande gedruk en 'n voorsprong van nege sekondes geskep voordat hy gestop het. Dit sou hom tot die 14de plek laat terugval, maar Leclerc het hierna 13 motors verbygesteek en die oorwinning behaal deur Luca Ghiotto in die laaste rondte verby te steek.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Bahrain Formula 2: Ferrari junior Leclerc beats Ghiotto and Rowland |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/129011 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808154041/http://www.autosport.com/news/report.php/id/129011 |archive-date=8 August 2017}}</ref> Nadat hy vir die tweede agtereenvolgende keer die voorwegspringposisie ingeneem het, het hy sake met Ghiotto uitgespook om weer in die Catalunya-pronkwedren te wen, ondanks 'n radiokwessie.<ref>{{Cite web |title=Leclerc scorches to feature victory – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/05_May/Leclerc-scorches-to-feature-victory-/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808160928/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/5_May/Leclerc-scorches-to-feature-victory-/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Feature Race Press Conference, Barcelona – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/05_May/Feature-Race-Press-Conference-Barcelona/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808154050/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/5_May/Feature-Race-Press-Conference-Barcelona/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Leclerc het geen punte by sy tuisronde by [[Monaco-renbaan|Monaco]] aangeteken nie. Hy moes uit die voorwegspringplek van die ren onttrek weens 'n veringprobleem. Die uitval het ook beteken dat hy die naelwedren agter op die rooster sou begin, en in hierdie wedren het hy met Norman Nato gebots terwyl hy probeer het om sy weg op die rooster te verbeter, wat uiteindelik daartoe gelei het dat albei jaers uit die wedren moes onttrek. Hy het die kampioenskapvoorsprong behou ten spyte van 'n swak naweek, wat hy as 'reuse teleurstellend' beskryf het.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Monaco F2: Rowland takes first win as Leclerc retires |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/129774 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808193301/http://www.autosport.com/news/report.php/id/129774 |archive-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news |title=Monaco F2: De Vries takes maiden win in Rapax 1–2 |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/monaco-f2-de-vries-rapax-sprint-race-911283/?s=1 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155435/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/monaco-f2-de-vries-rapax-sprint-race-911283/?s=1 |archive-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news |title=Leclerc column: Moving on from Monaco misfortune |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/charles-leclerc-column-monaco-f2-heartbreak-912533/ |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808162457/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/charles-leclerc-column-monaco-f2-heartbreak-912533/ |archive-date=8 August 2017}}</ref> Leclerc het 'n vierde agtereenvolgende voorwegspringplek by 'n wedren in Azerbeidjan geneem, wat hy aan sy oorlede pa, Herve, opgedra het. Hy het dit in nog 'n oorwinning omskep, hoewel die wedren vyf rondtes voor die geskeduleerde einde met 'n rooi vlag beëindig is.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Baku F2: Ferrari junior Charles Leclerc wins red-flagged race |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/130343 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808072959/http://www.autosport.com/news/report.php/id/130343 |archive-date=8 August 2017}}</ref> In die naelwedren het hy agtste weggespring, en vroeg tot tiende geval, maar teruggeveg tot sesde. Die uitval van die renvoorloper, sy titelmededinger Oliver Rowland, en De Vries, wat ook voor Leclerc was, het beteken dat Leclerc tot vierde verbeter het. Hy het toe [[Nicholas Latifi]] en Jordan King verby gesteek en die nuwe leier, Nato, begin aanval. Hy het Nato verbygesteek, maar het 'n straf van tien sekondes gekry omdat hy nie spoed verminder het vir geel vlae nie, en het dus tweede geëindig.<ref>{{Cite web |title=Formula 2 – The Insider – Issue 4: So Close! |url=http://www.fiaformula2.com/Global/F2/2017/07_TheInsider/Insider2017-FIAF2-Issue4.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155503/http://www.fiaformula2.com/Global/F2/2017/07_TheInsider/Insider2017-FIAF2-Issue4.pdf |archive-date=8 August 2017 |website=fiaformula2.com}}</ref> In Oostenryk het hy sy vyfde voorwegspringplek ingeneem, en toe die vertoonwedren gewen ondanks druk van sy spanmaat Fuoco, en teen die einde, die DAMS van Latifi.<ref>{{Cite web |title=Leclerc Makes it Five in Austria – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-Makes-it-Five-in-Austria/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809121450/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-Makes-it-Five-in-Austria/ |archive-date=9 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Leclerc soars to feature victory – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-soars-to-feature-victory/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912190840/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-soars-to-feature-victory/ |archive-date=12 September 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Hy sou uit die naelren val nadat hy met Fuoco gebots het en getol het.<ref>{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |title=Artem Markelov wins Austria F2 sprint race, Charles Leclerc crashes |language=en |work=Autosport.com |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/130631 |url-status=live |access-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808153304/http://www.autosport.com/news/report.php/id/130631 |archive-date=8 August 2017}}</ref> Deur vir die sesde keer die voorwegspringplek in te neem vir die volgende wedren, by Silverstone, het hy die rekord vir die meeste voorwegspringplekke na mekaar geëwenaar, wat deur [[Stoffel Vandoorne]] in 2014 en 2015 opgestel is. Hy het die wedren gewen, selfs nadat sy motor tydens die wedren aan die brand geslaan het, en selfs nadat een van sy kantspieëls in die slotfase losgeraak het.<ref>{{Cite web |title=Leclerc flies to five in Silverstone feature – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Leclerc-flies-to-five-in-Silverstone-feature/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020014346/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Leclerc-flies-to-five-in-Silverstone-feature/ |archive-date=20 October 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> Hy sou nie voor wegspring in Hongarye nie, al het hy sy sewende agtereenvolgende voorwegspringposisie ingeneem, aangesien hy vir 'n tegniese oortreding gediskwalifiseer is. Ten spyte daarvan dat hy laaste weggespring het, was hy by die eerste draai reeds in die 12de posisie. Deur 'n alternatiewe bandstrategie te benut wat hom op die mediumbande laat begin het, het Leclerc agter [[Alexander Albon]] vasgeval, wat op dieselfde strategie was, hoewel hy uiteindelik verby gekom het en vierde sou eindig. Hy sou ook die volgende dag vierde in die naelren eindig, wat hom 'n 50-punt-kampioenskapvoorsprong bo Rowland gegee het.<ref>{{Cite web |title=Rowland on top in dramatic Budapest feature – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Rowland-on-top-in-dramatic-Budapest-feature/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930161755/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Rowland-on-top-in-dramatic-Budapest-feature/ |archive-date=30 September 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Matsushita dominates Budapest sprint – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/07_July/Matsushita-dominates-Budapest-sprint/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001202259/http://www.fiaformula2.com/News-Room/News/2017/7_July/Matsushita-dominates-Budapest-sprint/ |archive-date=1 October 2017 |access-date=8 August 2017 |website=www.fiaformula2.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=STATS TO CHAT – The Insider |url=http://theinsider.fiaformula2.com/f2/issue-7-f2/stats-to-chat-7/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808155414/http://theinsider.fiaformula2.com/f2/issue-7-f2/stats-to-chat-7/ |archive-date=8 August 2017 |access-date=8 August 2017 |website=theinsider.fiaformula2.com |language=en}}</ref> Vir die Belgiese rondtes het Leclerc weer die voorwegspringplek geneem en die wedren oortuigend met meer as 20 sekondes gewen, maar sy oorwinning is gediskwalifiseer omdat een van sy skyfblokke buitensporig verweer was. Nadat Leclerc in die 19de plek moes wegspring, het hy weer tot die vyfde plek geklim en 3,8 sekondes agter die wenner, Sérgio Sette Câmara, geëindig. [[Beeld:F2-Race1のシャルル１ (36974715682).jpg|duimnael|links|Leclerc by die 2017 Monza Formule-2 rondte]] Vir die Italiaanse vertoonwedren het Leclerc om die voortou meegeding; maar op die laaste rondte was hy egter in 'n ongeluk met De Vries betrokke. Nadat hy vir die tweede agtereenvolgende naelren agter op die rooster weggespring het, het Leclerc daarin geslaag om terug te veg na die negende posisie, al was dit sonder enige punte. Met 'n marge van 57 punte oor Rowland wat op pad was na die voorlaaste rondtes by Jerez, het Leclerc sy agtste voorwegspringplek van die seisoen behaal, met albei sy tydrondtes wat goed genoeg was vir die voorwegspringplek. In die vertoonwedren het Leclerc die meeste van die vroeë wedren op sagte bande oorheers en kon die meeste van die deelnemers op die alternatiewe strategie verbysteek. Met sewe rondtes oor, het Nobuharu Matsushita egter met Santino Ferrucci gebots, wat die veiligheidsmotor laat verskyn het. Op die punt toe die wedren hervat is, is Leclerc oor die spanradio verkeerd ingelig dat dit die "laaste rondte" was, al was daar vier rondtes om te gaan,<ref name=":1">{{Cite news |title=Leclerc column: How lap count mishap nearly delayed F2 title |language=en |work=Motorsport.com |url=https://www.motorsport.com/fia-f2/news/leclerc-column-jerez-title-mishap-lap-count-964048/ |url-status=live |access-date=6 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321175936/https://www.motorsport.com/fia-f2/news/leclerc-column-jerez-title-mishap-lap-count-964048/3051381/ |archive-date=21 March 2022}}</ref> so nadat hy hard gedruk het om 'n gaping op te bou, was Leclerc se bande "erg oorverhit" met verskeie rondtes nog om te gaan, en alhoewel sy bande teen die einde heeltemal gedaan was, het Leclerc daarin geslaag om 'n stormende Rowland met 0,23 sekondes terug te hou,<ref>{{Cite web |title=Results – Formula 2 |url=http://www.fiaformula2.com/Results/?raceid=982&seasonid=174 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112160550/http://www.fiaformula2.com/Results/?seasonid=174&raceid=982 |archive-date=12 November 2017 |access-date=6 February 2018 |website=www.fiaformula2.com}}</ref> en die FIA Formule 2-kampioenskap in sy nuwelingseisoen in te palm in die F1-voerderreeks.<ref>{{Cite news |date=7 October 2017 |title=Leclerc seals F2 title with Jerez win |work=Autosport.com |publisher=Motorsport Network |url=https://www.autosport.com/f2/news/132272/leclerc-seals-f2-title-with-jerez-win |url-status=live |access-date=8 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308051753/https://www.autosport.com/f2/news/132272/leclerc-seals-f2-title-with-jerez-win |archive-date=8 March 2019}}</ref> Deur die kampioenskap te beklink, het Leclerc die jongste kampioen ooit van die hoofondersteuningsreeks vir Formule 1 geword op 19 jaar, 356 dae, en die eerste jaer sedert [[Nico Hülkenberg]] in 2009 om die kampioenskap in hul nuwelingseisoen te wen ('n prestasie wat net [[Nico Rosberg]] en [[Lewis Hamilton]] voorheen vermag het) en die enigste jaer wat 'n kampioenskap met die Dallara GP2/11-onderstel in hul nuwelingseisoen gewen het. Vir die naelren het Leclerc in die agtste plek weggespring, maar weens sy motor se aggressiewe opset moes hy en sy spanmaat, Antonio Fuoco, die naelren by die kuipe aandoen vir nuwe bande. Leclerc het egter deur die veld gevleg, maar weens die oormatige slytasie van sy bande het hy drie plekke op die laaste rondte afgestaan en in die sewende plek geëindig. Vir die laaste rondes in [[Yas Marina-renbaan|Aboe Dhabi]] het Leclerc in die sesde plek gekwalifiseer vir die vertoonwedren, sy laagste wegspringposisie die hele seisoen, uitgesluit strawwe. Ten spyte hiervan het hy egter daarin geslaag om die hoogste van die renjaers op 'n alternatiewe strategie in Aboe Dhabi (sag, dan supersag) in die vierde plek te eindig. Hy het tot derde gevorder, maar is in die laaste draai van die laaste rondte deur Antonio Fuoco geklop. Hierdie posisie is egter later na tweede verander nadat die wedrenwenner, Oliver Rowland, en Fuoco gediskwalifiseer is vir onderskeidelik oormatige vloerslytasie en onderdruk-voorbande. Vir Leclerc se laaste wedren het hy in die sewende posisie weggespring. Hy kon aanvanklik twee plekke opmaak, maar het stadiger gevorder as die renleiers [[Alexander Albon]] en [[Nicholas Latifi]]. Soos die wedren gevorder het, het Leclerc egter tyd begin wen vergeleke met sy mededingers en het daarin geslaag om Latifi met 'n paar rondtes oor verby te steek. Vir die laaste drie rondtes was DRS gedeaktiveer en geel vlae in die finale sektor het beteken dat Leclerc agter Albon vasgeval het, maar op die laaste rondte het albei jaers verstrengel geraak, veroorsaak deur Leclerc wat Albon gestamp het, en albei het 'n naelren gehad totdat Leclerc uiteindelik die voortou geneem het en met 1,293 sekondes gewen het, sy laaste oorwinning in sy laaste Formule 2-ren. == Formule 1-loopbaan == [[Lêer:Charles_Leclerc_-_Haas_&_Felipe_Massa_-_Williams_(32724536820).jpg|links|duimnael|Leclerc ''(links)'' het in 2016 by die Ferrari Bestuurdersakademie aangesluit en vier vrye oefensessies by die [[Haas F1-span]] voltooi.]] In 2016 het Leclerc by die Ferrari Bestuurdersakademie aangesluit as 'n ontwikkelingsbestuurder vir die [[Haas F1-span]] en [[Scuderia Ferrari]]<ref name="FDA">{{Cite web|url=http://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-gets-ferrari-and-haas-development-role-676625/?s=1|title=Leclerc gets Ferrari and Haas development role|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=1 March 2016|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630105640/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-gets-ferrari-and-haas-development-role-676625/?s=1|archive-date=30 June 2018|access-date=1 March 2016}}</ref> Hy het twee maande later sy toetsdebuut by Fiorano gemaak en die Ferrari F14 T bestuur.<ref name="CAT16">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/fia-f3/news/gp3-barcelona-ferrari-f1-junior-charles-leclerc-dominates-race-one-4988892/4988892/|title=GP3 Barcelona: Ferrari F1 junior Charles Leclerc dominates race one|date=14 May 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Haymarket Media Group|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119075702/https://www.autosport.com/fia-f3/news/gp3-barcelona-ferrari-f1-junior-charles-leclerc-dominates-race-one-4988892/4988892/|archive-date=19 January 2025|access-date=17 February 2025}}</ref> As deel van sy rol by Haas het Leclerc deelgeneem aan die eerste vrye oefensessies van die [[2016 Britse Grand Prix|Britse]], [[2016 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse]], [[2016 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grands Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/gp3-winner-leclerc-gets-practice-outings-with-haas.3DBA2Za626iH1oss8DaxSY|title=GP3 winner Leclerc gets practice outings with Haas|date=24 June 2016|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194429/https://www.formula1.com/en/latest/article/gp3-winner-leclerc-gets-practice-outings-with-haas.3DBA2Za626iH1oss8DaxSY|archive-date=2 December 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18078070/charles-leclerc-gives-haas-fp1-appearance-abu-dhabi|title=Charles Leclerc gives up Haas FP1 appearance in Abu Dhabi|last=Saunders|first=Nate|date=18 November 2016|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016183228/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18078070/charles-leclerc-gives-haas-fp1-appearance-abu-dhabi|archive-date=16 October 2017|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-withdraws-from-haas-f1-practice-duties-to-prioritise-gp3-5028914/5028914/|title=Leclerc withdraws from Haas F1 practice duties to prioritise GP3|last=Barretto|first=Lawrence|last2=Beer|first2=Matt|date=17 November 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119200646/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-withdraws-from-haas-f1-practice-duties-to-prioritise-gp3-5028914/5028914/|archive-date=19 January 2022|access-date=27 January 2025}}</ref> Nadat hy Ferrari by eersgenoemde beïndruk het, het hy sy eerste amptelike toets vir die span by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] in die SF16-H voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-gets-ferrari-f1-test-chance-after-impressing-haas-5041006/5041006/|title=Charles Leclerc gets Ferrari F1 test chance after impressing Haas|last=Barretto|first=Lawrence|date=10 July 2016|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312134910/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-gets-ferrari-f1-test-chance-after-impressing-haas-5041006/5041006/|archive-date=12 March 2023|access-date=24 January 2025}}</ref> Daar was aanvanklik gerugte dat hy direk na Formule Een met Haas sou gradueer nadat hy die 2016 GP3-reeks gewen het;<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17129581/charles-leclerc-gp3-title-key-2017-f1-hopes|title=Charles Leclerc: GP3 title key to 2017 F1 hopes|last=Larkam|first=Lewis|date=23 July 2016|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231080125/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/17129581/charles-leclerc-gp3-title-key-2017-f1-hopes|archive-date=31 December 2017|access-date=6 September 2016}}</ref> maar hul spanhoof Guenther Steiner het die gerugte ontken en gesê dat Leclerc eerder na FIA Formule 2 sou vorder.<ref>{{Cite magazine|url=https://racer.com/2016/09/29/haas-rules-out-signing-leclerc-for-2017/|title=F1: Haas rules out signing Leclerc for 2017|date=29 September 2016|magazine=Racer (tydskrif)|access-date=27 January 2025|issn=1066-6060|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127091103/https://racer.com/2016/09/29/haas-rules-out-signing-leclerc-for-2017/|archive-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Charles_Leclerc_2017_Malaysia_FP1.jpg|regs|duimnael|Leclerc het vier sessies met [[Sauber Motorsport|Sauber]] in 2017 voltooi, sowel as die middelseisoentoets met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].]] Leclerc het deelgeneem aan die 2017 middelseisoentoets by die [[Hungaroring]] met Ferrari — in die SF70H — en 98 rondtes voltooi en die vinnigste rondte van die eerste dag opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-heads-day-one-of-budapest-test-for-ferrari.6ven76x06QesO8UsOU6E0M|title=Leclerc heads day one of Budapest test for Ferrari|date=1 August 2017|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912160030/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-heads-day-one-of-budapest-test-for-ferrari.6ven76x06QesO8UsOU6E0M|archive-date=12 September 2024|access-date=8 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20217843/ferrari-youngster-charles-leclerc-tops-opening-hungary-test|title=Ferrari youngster Charles Leclerc tops opening Hungary test|last=Saunders|first=Nate|date=1 August 2017|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904190116/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20217843/ferrari-youngster-charles-leclerc-tops-opening-hungary-test|archive-date=4 September 2017|access-date=27 January 2025}}</ref> [[Kimi Räikkönen]] het sy vertoning geprys en gesê "dit is nie maklik om goed te doen in 'n ander motor as wat jy normaalweg bestuur nie", en bygevoeg dat "hy verseker wonderlik sal doen in die toekoms".<ref>{{Cite magazine|url=http://autoweek.com/racing/formula-1/a1828826/kimi-raikkonen-praises-ferrari-f1-prospect-charles-leclerc-after-contract/|title=Kimi Raikkonen praises Ferrari F1 prospect Charles Leclerc after contract extension|date=23 August 2017|magazine=Autoweek|publisher=Crain Communications|access-date=30 May 2020|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715002727/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1828826/kimi-raikkonen-praises-ferrari-f1-prospect-charles-leclerc-after-contract/|archive-date=15 July 2020|url-status=live}}</ref> Leclerc het verdere vrye oefensessies met [[Sauber Motorsport|Sauber]] voltooi by die [[2017 Maleisiese Grand Prix|Maleisiese]], [[2017 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]], [[2017 Meksikaanse Grand Prix|Mexikaanse]] en [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grands Prix]], nadat hy vir 2018 by die span geteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20775411/ferrari-prodigy-charles-leclerc-handed-four-2017-friday-practice-sessions-sauber|title=Ferrari prodigy Charles Leclerc handed four Friday practice sessions by Sauber|last=Saunders|first=Nate|date=21 September 2017|publisher=[[ESPN]] Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312213114/http://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/20775411/ferrari-prodigy-charles-leclerc-handed-four-2017-friday-practice-sessions-sauber|archive-date=12 March 2018|access-date=27 January 2025}}</ref> === Sauber (2018) === [[Lêer:2018_Chinese_Grand_Prix_FP3_Charles_Leclerc_(39897914770)_(cropped).jpg|links|duimnael|Leclerc (gefotografeer by die [[2018 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]]) het in 2018 in Formule Een met [[Sauber Motorsport|Sauber]] gedebuteer.]] Leclerc het in 2018 as 'n voltydse bestuurder by [[Sauber Motorsport|Sauber]] geteken en [[Pascal Wehrlein]] vervang met [[Marcus Ericsson]] as spanmaat.<ref name="2018contract">{{Cite web|url=https://au.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/1381840/|title=Sauber confirms Ericsson alongside Leclerc for 2018|last=Noble|first=Jonathan|date=2 December 2017|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223212952/https://au.motorsport.com/f1/news/sauber-confirms-ericsson-leclerc-for-2018-f1-season-985150/1381840/|archive-date=23 February 2023|access-date=2 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11108517/f1-2018-charles-leclerc-and-marcus-ericsson-confirmed-at-sauber|title=F1 2018: Charles Leclerc and Marcus Ericsson confirmed at Sauber|last=Green|first=Jonathan|last2=Galloway|first2=James|date=4 December 2017|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918164831/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11108517/f1-2018-charles-leclerc-and-marcus-ericsson-confirmed-at-sauber|archive-date=18 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Met sy debuut by die Australiese Grand Prix het Leclerc die eerste Monegaskiese bestuurder geword wat aan Formule Een meeding sedert Olivier Beretta in 1994. Hy het agtiende gekwalifiseer en dertiende geëindig in sy debuut.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2018/03/25/motorsport/f1-leclerc-bianchi-ferrari-sauber/index.html|title=Charles Leclerc impresses on debut in Australia|date=25 March 2018|work=[[CNN]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207194725/https://edition.cnn.com/2018/03/25/motorsport/f1-leclerc-bianchi-ferrari-sauber/index.html|archive-date=7 December 2022|url-status=live}}</ref> Na hy geen punte in [[2018 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] en [[2018 Chinese Grand Prix|China]] verdien het nie,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/43420536|title=How dramatic Bahrain GP unfolded|date=8 April 2018|publisher=[[BBC]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127104037/https://www.bbc.co.uk/sport/live/formula1/43420536|archive-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/sauber-f1-rookie-charles-leclerc-confused-by-chinese-gp-spin-5322154/5322154/|title=Sauber F1 rookie Charles Leclerc confused by Chinese GP spin|last=Mitchell|first=Scott|date=16 April 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129093406/https://www.autosport.com/f1/news/sauber-f1-rookie-charles-leclerc-confused-by-chinese-gp-spin-5322154/5322154/|archive-date=29 November 2023|access-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref> het 'n sesde plek by die Azerbeidjanse Grand Prix hom die eerste Monegask gemaak wat [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] in Formule Een aangeteken het sedert Louis Chiron in 1950.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sixth-like-a-win-first-time-points-scorer-leclerc.y3pnYEGtQ402eecAIsc44|title=Sixth 'like a win' – first time points-scorer Leclerc|date=30 April 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613005913/https://www.formula1.com/en/latest/article/sixth-like-a-win-first-time-points-scorer-leclerc.y3pnYEGtQ402eecAIsc44|archive-date=13 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Hy het nog 'n punt aangeteken deur tiende te eindig by die Spaanse Grand Prix.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/may/13/lewis-hamilton-wins-spain-lead-f1-title-race |title=Lewis Hamilton wins Spanish Grand Prix to stretch lead in F1 title race |last=Richards |first=Giles |date=13 May 2018 |work=[[The Guardian]] |access-date=27 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225110312/https://www.theguardian.com/sport/2018/may/13/lewis-hamilton-wins-spain-lead-f1-title-race |archive-date=25 December 2024 |url-status=live}}</ref> By sy eerste [[2018 Monaco Grand Prix|tuis-Grand Prix in Monaco]] het Leclerc 'n remfaling in die laaste rondtes opgedoen, en teen [[Brendon Hartley]] in die ''[[Monaco-renbaan|Nouvelle Chicane]]'' gebots het en sy eerste loopbaanonttrekking beteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/brake-disc-failure-to-blame-for-leclerc-hartley-collision.3Kl1jE4UV2CMaiwA8yEw8i|title=Brake disc failure to blame for Leclerc–Hartley collision|date=27 May 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713224912/https://www.formula1.com/en/latest/article/brake-disc-failure-to-blame-for-leclerc-hartley-collision.3Kl1jE4UV2CMaiwA8yEw8i|archive-date=13 July 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/monaco-grand-prix-f1-stewards-exonerate-leclerc-over-hartley-crash-5319980/5319980/|title=Monaco Grand Prix F1 stewards exonerate Leclerc over Hartley crash|last=Freeman|first=Glenn|last2=Codling|first2=Stuart|date=27 May 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616021902/https://www.autosport.com/f1/news/monaco-grand-prix-f1-stewards-exonerate-leclerc-over-hartley-crash-5319980/5319980/|archive-date=16 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Drie agtereenvolgende punte-uitslae het in [[2018 Kanadese Grand Prix|Kanada]], [[2018 Franse Grand Prix|Frankryk]] en [[2018 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] gevolg,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/austria-result-a-huge-boost-for-sauber-leclerc.I4b2efS8g0EUComM6O4GG|title=Austria result a ‘huge boost’ for Sauber – Leclerc|date=2 July 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718224642/https://www.formula1.com/en/latest/article/austria-result-a-huge-boost-for-sauber-leclerc.I4b2efS8g0EUComM6O4GG|archive-date=18 July 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> voordat hy vyf wedrenne sonder punte afgelê het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/singapore-race-close-to-being-perfect-leclerc.5W3JUNveMgWKA4eY28YccI|title=Singapore race 'close to being perfect' – Leclerc|date=17 September 2018|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805163628/https://www.formula1.com/en/latest/article/singapore-race-close-to-being-perfect-leclerc.5W3JUNveMgWKA4eY28YccI|archive-date=5 August 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Hierdie lopie het drie onttrekkings ingesluit: 'n los wiel in [[2018 Britse Grand Prix|Brittanje]], skade aan sy [[Veringstelsel|vering]] na 'n botsing met [[Sergio Pérez]] in [[2018 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]], en 'n botsing met verskeie motors in [[2018 Belgiese Grand Prix|België]].<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/09/supreme-silverstone-adjusted-2018-british-grand-prix-driver/|url-access=registration|title=Who was supreme at Silverstone? Adjusted 2018 British Grand Prix driver ratings|last=Slater|first=Luke|date=9 July 2018|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=27 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530163146/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/09/supreme-silverstone-adjusted-2018-british-grand-prix-driver/|archive-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-hungarian-grand-prix-report/|url-access=registration|title=2018 Hungarian Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=30 July 2018|magazine=Motor Sport|access-date=27 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240904173251/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-hungarian-grand-prix-report/|archive-date=4 September 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/45314905|title=Sebastian Vettel wins in Belgium after dramatic crash|last=Benson|first=Andrew|date=26 August 2018|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|access-date=27 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230720145204/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/45314905|archive-date=20 July 2023|url-status=live}}</ref> Leclerc het die halo-toestel geprys vir die voorkoming van ernstige beserings tydens die ongeluk, en gesê dat hy "baie bly was om dit oor [sy] kop te hê".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/aug/27/charles-leclerc-thanks-halo-belgian-grand-prix-crash-fernando-alonso|title=Charles Leclerc pays tribute to halo after walking away from Belgian GP crash|last=Richards|first=Giles|date=27 August 2018|work=The Guardian|access-date=27 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726031424/https://www.theguardian.com/sport/2018/aug/27/charles-leclerc-thanks-halo-belgian-grand-prix-crash-fernando-alonso|archive-date=26 July 2024|url-status=live}}</ref> Verdere punte-insamelings het gekom met onderskeidelik negende en sewende plekke by die [[2018 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse]] en [[2018 Russiese Grand Prix|Russiese Grands Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russia-debutant-leclerc-reflects-on-%27amazing-race%27-to-p7.zgQHcn4a5iuQqIISuqOAi|title=Russia debutant Leclerc reflects on 'amazing race' to P7|date=30 September 2018|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617143931/https://www.formula1.com/en/latest/article/russia-debutant-leclerc-reflects-on-'amazing-race'-to-p7.zgQHcn4a5iuQqIISuqOAi|archive-date=17 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> voor 'n onttrekking weens 'n meganiese fout in [[2018 Japannese Grand Prix|Japan]] en skade weens 'n botsing met [[Romain Grosjean]] in die [[2018 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-unimpressed-with-%27stupid%27-magnussen.2ll93icC4IQmsQ4M6QcucI|title=Leclerc left unimpressed with 'stupid' Magnussen|date=7 October 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625055600/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-unimpressed-with-'stupid'-magnussen.2ll93icC4IQmsQ4M6QcucI|archive-date=25 June 2024|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/kevin-magnussen-excluded-from-f1-united-states-grand-prix-5290347/5290347/|title=Kevin Magnussen excluded from F1 United States Grand Prix|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=21 October 2018|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916155708/https://www.autosport.com/f1/news/kevin-magnussen-excluded-from-f1-united-states-grand-prix-5290347/5290347/|archive-date=16 September 2024|access-date=27 January 2025}}</ref> Leclerc het sy nooiensseisoen afgesluit met drie agtereenvolgende sewende plekke in [[2018 Meksikaanse Grand Prix|Meksiko]], [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] en [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w|title=Verstappen wins in Mexico as Hamilton clinches fifth world title|date=28 October 2018|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806151026/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-2018-mexican-grand-prix-report.43bcuMZV3i8yk2a8kQw06w|archive-date=6 August 2024|access-date=27 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/11/lewis-hamilton-brazilian-grand-prix-max-verstappen|title=Verstappen shoves 'idiot' Ocon in clash following Hamilton's Brazil win|last=Richards|first=Giles|date=11 November 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=27 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402121008/https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/11/lewis-hamilton-brazilian-grand-prix-max-verstappen|archive-date=2 April 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-abu-dhabi-grand-prix-report|url-access=registration|title=2018 Abu Dhabi Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=26 November 2018|magazine=Motor Sport|access-date=27 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809234147/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2018-abu-dhabi-grand-prix-report|archive-date=9 August 2022|url-status=live}}</ref> Leclerc het dertiende in die Wêreldbestuurderskampioenskap geëindig, met 39 punte teenoor sy spanmaat Ericsson se nege,<ref>{{Cite web|url=https://www.redbull.com/au-en/f1-season-review-and-report-2018|title=The F1 2018 report|last=Clayton|first=Matthew|date=2 December 2018|website=[[Red Bull]]|publisher=[[Red Bull GmbH]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127134127/https://www.redbull.com/au-en/f1-season-review-and-report-2018|archive-date=27 January 2025|access-date=27 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ericsson-left-f1-strongest-season/4314568/|title=Ericsson feels he left F1 after "strongest" season|last=Mitchell|first=Scott|last2=Straw|first2=Edd|date=18 December 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108191937/https://www.motorsport.com/f1/news/ericsson-left-f1-strongest-season/4314568/|archive-date=8 November 2020|access-date=27 January 2025}}</ref> en is weer aangewys as FIA se "Nuweling van die Jaar".<ref name="FIA182">{{Cite magazine|url=https://racer.com/2018/12/08/hamilton-mercedes-leclerc-scoop-awards-at-fia-prize-giving-gala/|title=Hamilton, Mercedes, Leclerc scoop awards at FIA prize-giving gala|date=8 December 2018|magazine=Racer|access-date=13 February 2025|issn=1066-6060|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210040541/https://racer.com/2018/12/08/hamilton-mercedes-leclerc-scoop-awards-at-fia-prize-giving-gala/|archive-date=10 December 2024|url-status=live}}</ref> === Ferrari (2019–hede) === {{Multibeeld|width=200|direction=vertical|image1=2019 Chinese Grand Prix Leclerc (47583134682) (cropped).jpg|image2=2022 British Grand Prix (52382359751) (cropped).jpg|image3=2024 Spanish Grand Prix (53811183158) (cropped).jpg|footer=Leclerc se renmotors wat Grands Prix gewen het, van bo-na-onder: SF90 (2019), F1-75 (2022), en die SF-24 in 2024}} ==== 2019: Nooiens-oorwinnings en ''il Predestinato'' ==== [[Lêer:2019_Formula_One_Test_Days_-_Charles_Leclerc's_Ferrari_SF90.jpg|alt=Leclerc driving the Ferrari SF90 at 2019 Formula One pre-season testing|duimnael|Leclerc het in 2019 na [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] verskuif, sy tweede seisoen in Formule Een.]] Leclerc het in 2019 by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] geteken en sitplekke met [[Kimi Räikkönen]] geruil om saam met die viermalige Wêreldbestuurderskampioen [[Sebastian Vettel]] te jaag.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2018/sep/11/kimi-raikkonen-to-leave-ferrari-f1-team-at-end-of-season|title=Charles Leclerc to replace Kimi Raikkonen as Ferrari ring changes|last=Richards|first=Giles|date=11 September 2018|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20221029130338/https://www.theguardian.com/sport/2018/sep/11/kimi-raikkonen-to-leave-ferrari-f1-team-at-end-of-season|archive-date=29 October 2022|url-status=live}}</ref> Die destydse spanhoof, Maurizio Arrivabene, het verklaar dat sy kontrak tot 2022 sou duur.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-until-2022/3176733/|title=Ferrari signed Leclerc until at least 2022|last=Cooper|first=Adam|date=14 September 2018|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914204908/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-until-2022/3176733/|archive-date=14 September 2018|access-date=14 September 2018}}</ref> Leclerc het die 2018 na-seisoen-toets met Ferrari by die [[Yas Marina-renbaan]] uitgevoer en die vinnigste tyd in die SF71H opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fastest-ferrari-abu-dhabi-test/4305506/|title=Leclerc leads second morning of Abu Dhabi test|last=Mitchell|first=Scott|date=28 November 2018|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128164540/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fastest-ferrari-abu-dhabi-test/4305506/|archive-date=28 November 2018|access-date=28 November 2018}}</ref> Hy het vir die span by die [[2019 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] gedebuteer, gekwalifiseer en vyfde geëindig.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-australian-grand-prix-report/|url-access=registration|title=2019 Australian Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=18 March 2019|magazine=Motor Sport|access-date=25 February 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926134213/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-australian-grand-prix-report/|archive-date=26 September 2023|url-status=live}}</ref> In [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het Leclerc sy eerste voorwegspringplek ingeneem om die tweede jongste jaer in Formule Een-geskiedenis te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/47760616|title=Bahrain Grand Prix: Ferrari's Charles Leclerc takes maiden pole position|last=Benson|first=Andrew|date=30 March 2019|work=BBC Sport|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410095819/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/47760616|archive-date=10 April 2023|url-status=live}}</ref> Hy het die grootste deel van die wedren gelei voordat hy 'n enjinprobleem, met 10 rondtes om te gaan, opgedoen het. Hy is verbygesteek deur beide [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedesrenjaers]] en het derde geëindig om sy eerste podiumplek te verseker.<ref>{{Cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/formulauno/2019/03/31/news/formula_1_gp_barhain_hamilton_leclerc_bottas-22|title=Formula 1, Bahrain GP; Hamilton wins but admits: "the Ferrari of Leclerc deserved it"|last=Retico|first=Alessandra|date=31 March 2019|work=la Repubblica|publisher=GEDI Gruppo Editoriale|language=it|issn=0390-1076|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331184120/https://www.repubblica.it/sport/formulauno/2019/03/31/news/formula_1_gp_barhain_hamilton_leclerc_bottas-222973148/|archive-date=31 March 2019|url-status=live}}</ref> Leclerc het vyfde in [[2019 Chinese Grand Prix|China]], [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] en [[2019 Spaanse Grand Prix|Spanje]] geëindig - agter Vettel, nadat hy beveel is om hom verby te laat.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11688577/ferrari-expand-on-charles-leclerc-sebastian-vettel-orders-in-china|title=Ferrari expand on Charles Leclerc, Sebastian Vettel orders in China|last=Galloway|first=James|date=15 April 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510082023/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11688577/ferrari-expand-on-charles-leclerc-sebastian-vettel-orders-in-china|archive-date=10 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/f1/story/_/id/26627312/ferrari-explains-charles-leclerc-azerbaijan-grand-prix-strategy|title=Ferrari explains Charles Leclerc's Azerbaijan Grand Prix strategy|last=Saunders|first=Nate|date=28 April 2019|website=[[ESPN]]|publisher=ESPN Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505063215/http://www.espn.com/f1/story/_/id/26627312/ferrari-explains-charles-leclerc-azerbaijan-grand-prix-strategy|archive-date=5 May 2019|access-date=9 May 2019}}</ref> By die [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] het hy sestiende gekwalifiseer na 'n spanstrategiefout; hy het 'n pap band opgedoen wat sy ren beëindig het na 'n poging om [[Nico Hülkenberg]] verby te steek. Leclerc het gekwalifiseer en derde geëindig by beide die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese]] en [[2019 Franse Grand Prix|Franse]] Grands Prix.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|title=Lewis Hamilton handed Canadian GP win after Vettel's penalty pain|last=Richards|first=Giles|date=9 June 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203061418/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/09/lewis-hamilton-canadian-grand-prix-vettel-penalty|archive-date=3 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/french-grand-prix-live-stream-latest-updates-f1-what-time-tv-channel-how-to-watch-hamilton-vettel-bottas-leclerc-a8970886.html|title=French Grand Prix 2019: Lewis Hamilton powers to victory to stretch F1 championship lead over Valtteri Bottas|last=de Menezes|first=Jack|date=23 June 2019|work=[[The Independent]]|access-date=28 January 2025|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707145709/https://www.independent.co.uk/f1/french-grand-prix-live-stream-latest-updates-f1-what-time-tv-channel-how-to-watch-hamilton-vettel-bottas-leclerc-a8970886.html|archive-date=7 July 2022|url-status=live}}</ref> Hy het in die voorste plek weggespring by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] en tweede geëindig na [[Max Verstappen]] na sy verbysteek op die derde laaste rondte, waartydens hulle kontak gemaak het - die ondersoek deur die beamptes het dit as 'n renvoorval afgemaak.<ref name="AUT19">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/austria-f1-2019-retrospective-the-defeat-that-sharpened-leclercs-teeth-4981664/4981664/|title=Austria F1 2019 retrospective: The defeat that sharpened Leclerc's teeth|last=Smith|first=Luke|date=27 June 2020|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112145505/https://www.autosport.com/f1/news/austria-f1-2019-retrospective-the-defeat-that-sharpened-leclercs-teeth-4981664/4981664/|archive-date=12 November 2024|access-date=23 February 2025}}</ref> Die twee scawas dwarsdeur die [[2019 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] in 'n noue stryd gewikkel, met Leclerc wat voor in die derde plek geëindig het om sy vierde agtereenvolgende podiumplek te verseker.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/48981658|title=Lewis Hamilton wins record sixth British Grand Prix after Sebastian Vettel crash|last=Benson|first=Andrew|date=14 July 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812065203/http://www.bbc.co.uk/sport/formul|archive-date=12 Augustus 2023|url-status=live}}</ref> Hy het in die tiende plek in [[2019 Duitse Grand Prix|Duitsland]] gekwalifiseer te midde van 'n brandstofstelselprobleem. Hy het tot vierde in die reën-geteisterde wedren geklim voordat hy te vroeg vir droë bande by die kuipe ingeroep is, wat veroorsaak het dat sy motor traksie verloor en teen die versperrings gebots het.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-german-grand-prix-race-report-verstappen-stars-after-mercedes-meltdown/|url-access=registration|title=2019 German Grand Prix race report – Verstappen stars after Mercedes meltdown|last=Hughes|first=Mark|date=29 July 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518220347/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-german-grand-prix-race-report-verstappen-stars-after-mercedes-meltdown/|archive-date=18 May 2024|url-status=live}}</ref> Hy het daarna vierde in [[2019 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] geëindig.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/08/04/hungarian-grand-prix-2019-f1-live-updates-budapest-results-lewis/|title=Lewis Hamilton chases down Max Verstappen for Hungarian GP victory to take commanding lead into break|url-access=registration|last1=Brown|first1=Oliver|last2=Slater|first2=Luke|date=4 August 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528145858/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/08/04/hungarian-grand-prix-2019-f1-live-updates-budapest-results-lewis/|archive-date=28 May 2024|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Leclerc_Hamilton_2019_Italian_Grand_Prix.jpg|links|duimnael|Leclerc het die [[2019 Italiaanse Grand Prix]] gewen te midde van 'n stryd met [[Lewis Hamilton]], wat hom in die Italiaanse media die bynaam ''il Predestinato'' besorg het.]] Leclerc het die voorste wegspringplek vir die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] bemeester en [[Lewis Hamilton]] agter hom gehou om die derde jongste Formule Een Grand Prix-wenner - op 21-jarige ouderdom - sowel as die eerste [[Monaco|Monegask]] te word om dit te vermag.<ref name="BEL192">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/|url-access=registration|title=Belgian Grand Prix winner Charles Leclerc dedicates maiden victory to Anthoine Hubert|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=1 September 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211080512/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/|archive-date=11 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-formula-1-belgian-grand-prix-race-results/|url-access=registration|title=2019 Formula 1 Belgian Grand Prix – race results|date=1 September 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928051721/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-formula-1-belgian-grand-prix-race-results/|archive-date=28 September 2023|url-status=live}}</ref> Hy het sy oorwinning opgedra aan Anthoine Hubert, wat die vorige dag in 'n Formule 2-ren gesterf het.<ref name="BEL19">{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/ |url-access=registration |title=Belgian Grand Prix winner Charles Leclerc dedicates maiden victory to Anthoine Hubert |last1=Duncan |first1=Phil |last2=Slater |first2=Luke |date=1 September 2019 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=28 January 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211080512/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/01/belgian-grand-prix-2019-f1-live-updates-spa-francorchamps-results/ |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe die [[2019 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] vanaf die voorste wegspringplek gewen en sy voorsprong teen beide Mercedes-jaers verdedig om die eerste Ferrari-wenner by [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza]] sedert [[Fernando Alonso]] in [[2010 Italiaanse Grand Prix|2010]] te word;<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/08/ferrari-charles-leclerc-italian-f1-gp-monza-win|title=Ferrari's Charles Leclerc delights Italian F1 GP crowd with Monza win|last=Richards|first=Giles|date=8 September 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614024933/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/08/ferrari-charles-leclerc-italian-f1-gp-monza-win|archive-date=14 June 2023|url-status=live}}</ref> sy oorwinnings het hom die bynaam ''il Predestinato'' in Italiaanse media besorg.{{Voetnota|Volgens verskeie bronne: <ref name="ilP1">{{Cite news |url=https://autosprint.corrieredellosport.it/news/sterzi-a-parte/2019/09/30-2400576/ora_basta_definire_charlesil_predestinato |title=Ora basta definire Charles il "Predestinato" |trans-title=Now just call Charles the "Predestined" |last=Donnini |first=Mario |date=30 September 2019 |work=Autosprint |language=it |issn=2531-3843 |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102152017/https://autosprint.corrieredellosport.it/news/sterzi-a-parte/2019/09/30-2400576/ora_basta_definire_charlesil_predestinato |archive-date=2 January 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP2">{{Cite magazine |url=https://www.gqitalia.it/sport/article/leclerc-ferrari-vince-gran-premio-monza-2019 |title=Leclerc con la Ferrari vince il Gran Premio di Monza 2019 |trans-title=Leclerc wins the 2019 Monza Grand Prix with Ferrari |last=Bonfanti |first=Francesco |date=8 September 2019 |magazine=GQ Italia |publisher=Condé Nast |language=it |access-date=28 January 2025 |issn=0016-6979 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129221235/https://www.gqitalia.it/sport/article/leclerc-ferrari-vince-gran-premio-monza-2019 |archive-date=29 November 2022 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP3">{{Cite web |url=https://sport.sky.it/formula-1/2019/09/01/charles-leclerc-biografia |title=Formula 1, dalle origini al trionfo in Belgio: la storia di Charles Leclerc |trans-title=Formula 1, from the origins to triumph in Belgium: the story of Charles Leclerc |last=Principi |first=Federico |date=1 September 2019 |website=Sky Sport |language=it |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713170823/https://sport.sky.it/formula-1/2019/09/01/charles-leclerc-biografia |archive-date=13 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP4">{{Cite news |url=https://www.ilpiccolo.it/sport/marea-rossa-a-monza-la-ferrari-di-leclerc-si-fa-strada-fino-al-trionfo-mzk3j5ki |title=Marea rossa a Monza la Ferrari di Leclerc si fa strada fino al trionfo |trans-title=Red tide in Monza as the Ferrari of Leclerc makes its way to triumph |date=9 September 2019 |work=Il Piccolo |publisher=GEDI Gruppo Editoriale |language=it |issn=1723-2635 |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128073014/https://www.ilpiccolo.it/sport/marea-rossa-a-monza-la-ferrari-di-leclerc-si-fa-strada-fino-al-trionfo-mzk3j5ki |archive-date=28 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="ilP5">{{Cite magazine |url=https://www.cosmopolitan.com/it/star/a28960284/charles-leclerc-monza-biografia-news/ |title=Ma come abbiamo fatto a non accorgerci di Charles Leclerc? Ci voleva il podio Ferrari a Monza |trans-title=But how did we not notice Charles Leclerc? It took the Ferrari podium in Monza |last=Gallo |first=Giovanna |date=9 September 2019 |magazine=Cosmopolitan |publisher=Hearst Communications |language=it |issn=1121-547X |access-date=27 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024023757/https://www.cosmopolitan.com/it/star/a28960284/charles-leclerc-monza-biografia-news/ |archive-date=24 October 2019 |url-status=live}}</ref>}} Hy het weer die voorste wegspringplek in [[2019 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geneem en tweede geëindig nadat hy deur spanmaat Vettel uitgesny is, wat hom tot derde in die kampioenskap bevorder het.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/22/sebastian-vettel-singapore-grand-prix-ferrari|title=Sebastian Vettel wins F1 Singapore Grand Prix in Ferrari one–two|last=Richards|first=Giles|date=22 September 2019|publisher=Guardian Media Group|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613100835/https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/22/sebastian-vettel-singapore-grand-prix-ferrari|archive-date=13 June 2023|url-status=live}}</ref> Leclerc het die strategie as "onregverdig" beskryf, waarop spanhoof Mattia Binotto geantwoord het dat Vettel toegelaat is om eerste by die kuipe in te trek om sy posisie te verdedig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11817238/ferrari-explain-sebastian-vettel-charles-leclerc-calls-in-singapore|title=Ferrari explain Sebastian Vettel, Charles Leclerc calls in Singapore|last=Galloway|first=James|last2=Morlidge|first2=Matt|date=23 September 2019|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203165721/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11817238/ferrari-explain-sebastian-vettel-charles-leclerc-calls-in-singapore|archive-date=3 February 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> In [[2019 Russiese Grand Prix|Rusland]] het hy sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek behaal en derde geëindig, nadat 'n virtuele veiligheidsmotor albei Mercedes-bestuurders gehelp het om Leclerc met verkorte kuipestoppe verby te steek.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/29/russian-grand-prix-2019-f1-live-updates-sochi-results-lewis/|url-access=registration|title=Lewis Hamilton leads Mercedes 1–2 in Russian GP as Sebastian Vettel defies Ferrari team orders|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=29 September 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121090100/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/09/29/russian-grand-prix-2019-f1-live-updates-sochi-results-lewis/|archive-date=21 January 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.deliciously-ironic-that-vettel-failure-inspired-hamilton-victory-mercedes.5YoCZ0E8KAt6Hq58XWfn2M.html|title='Deliciously ironic' that Vettel failure inspired Hamilton victory – Mercedes|date=29 September 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930084828/https://www.formula1.com/en/latest/article.deliciously-ironic-that-vettel-failure-inspired-hamilton-victory-mercedes.5YoCZ0E8KAt6Hq58XWfn2M.html|archive-date=30 September 2019|access-date=30 September 2019|url-status=live}}</ref> Hy het tweede gekwalifiseer by die [[2019 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]],<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/form-vettel-takes-pole-position-2019-f1-japanese-grand-prix-qualifying/|url-access=registration|title=In-form Vettel takes pole position: 2019 F1 Japanese Grand Prix qualifying|last=Dodgins|first=Tony|date=13 October 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528144135/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/form-vettel-takes-pole-position-2019-f1-japanese-grand-prix-qualifying/|archive-date=28 May 2024|url-status=live}}</ref> maar het skade opgedoen in 'n botsing met Verstappen in die eerste rondte<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|title=Verstappen slams stewards and 'irresponsible' Leclerc|date=13 October 2019|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816082251/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|archive-date=16 August 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> en het sesde geëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11843333/renaults-daniel-ricciardo-and-nico-hulkenberg-stripped-of-japan-grand-prix-points|title=Renault's Daniel Ricciardo and Nico Hulkenberg disqualified from Japanese GP for use of 'driver aid'|date=24 October 2019|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225114935/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11843333/renaults-daniel-ricciardo-and-nico-hulkenberg-stripped-of-japan-grand-prix-points|archive-date=25 December 2022|access-date=28 January 2025}}</ref> Leclerc het vierde geëindig by die [[2019 Meksikaanse Grand Prix|Meksikaanse]] en [[2019 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State]] Grands Prix,<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/27/lewis-hamilton-wins-mexico-grand-prix-wait-for-title|title=Lewis Hamilton claims Mexico Grand Prix but has to wait for title|last=Richards|first=Giles|date=27 October 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=28 January 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221095134/https://www.theguardian.com/sport/2019/oct/27/lewis-hamilton-wins-mexico-grand-prix-wait-for-title|archive-date=21 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/50283946|title=Lewis Hamilton wins sixth F1 World Championship at United States Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=3 November 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=28 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230720143737/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/50283946|archive-date=20 July 2023|url-status=live}}</ref> na hy die voorste wegspringplek by eersgenoemde geërf het weens 'n roosterstraf vir Verstappen.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/10/26/f1-mexican-grand-prix-2019-qualifying-live-updates-mexico-city/|url-access=registration|title=Max Verstappen stripped of pole as Valtteri Bottas is rushed to medical centre after final-corner crash|last1=Brown|first1=Oliver|last2=Slater|first2=Luke|date=26 October 2019|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=28 January 2025|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123125125/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/10/26/f1-mexican-grand-prix-2019-qualifying-live-updates-mexico-city/|archive-date=23 November 2020|url-status=live}}</ref> 'n Botsing met Vettel het veroorsaak dat beide jaers uit die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] moes onttrek, met Leclerc wat onder Verstappen op die punteleer geval het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-winners-and-losers-of-the-brazilian-grand-prix-2019.7rmlodlLkIFGfkFFmzVtZ2|title=The Winners and Losers of the Brazilian Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=18 November 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623212447/https://www.formula1.com/en/latest/article/the-winners-and-losers-of-the-brazilian-grand-prix-2019.7rmlodlLkIFGfkFFmzVtZ2|archive-date=23 June 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> Beide is deur Binotto berispe, wat gesê het hulle "moet jammer wees vir die span".<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-drivers-set-for-talks-this-week-after-brazilian-gp-collision.3MgnAz1VNI7gy86BGjirD4|title=Ferrari drivers set for talks this week after Brazilian GP collision|date=19 November 2019|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112142220/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-drivers-set-for-talks-this-week-after-brazilian-gp-collision.3MgnAz1VNI7gy86BGjirD4|archive-date=12 January 2025|access-date=28 January 2025}}</ref> Leclerc het die seisoen-eindiger [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] in die derde plek afgesluit en was vierde in die Wêreldbestuurderskampioenskap met 264 [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]], 24 voor spanmaat Vettel in die vyfde plek.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/hamilton-crowns-f1-title-crushing-win-2019-abu-dhabi-grand-prix-report|url-access=registration|title=Hamilton crowns F1 title with crushing win: 2019 Abu Dhabi Grand Prix report|last=Hughes|first=Mark|date=1 December 2019|magazine=Motor Sport|access-date=28 January 2025|issn=0027-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925030400/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/hamilton-crowns-f1-title-crushing-win-2019-abu-dhabi-grand-prix-report|archive-date=25 September 2022|url-status=live}}</ref><ref name="AS20192">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|title=Charles Leclerc: First Ferrari F1 season better than I expected|last=Mitchell|first=Scott|date=17 December 2019|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623035914/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|archive-date=23 June 2024|access-date=23 February 2025|url-status=live}}</ref> Benewens die wen van die FIA Pole-trofee met sewe voorposisies, het Leclerc twee oorwinnings uit 10 podiumplekke behaal,<ref name="AS2019">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|title=Charles Leclerc: First Ferrari F1 season better than I expected|last=Mitchell|first=Scott|date=17 December 2019|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623035914/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-first-ferrari-f1-season-better-than-i-expected-4984831/4984831/|archive-date=23 June 2024|access-date=23 February 2025}}</ref> is hy met die Lorenzo Bandini-trofee bekroon,<ref name="LBT">{{Cite web|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/ferrari-feted-at-the-trofeo-bandini|title=Ferrari feted at the Trofeo Bandini|date=13 July 2021|website=[[Scuderia Ferrari]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108153124/https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/ferrari-feted-at-the-trofeo-bandini|archive-date=8 November 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> en kon hy sy Ferrari-kontrak tot die einde van 2024 verleng.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-2024-vettel/4616117/|title=Leclerc extends Ferrari F1 contract until 2024|last=Elizalde|first=Pablo|date=23 December 2019|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127094151/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-ferrari-contract-2024-vettel/4616117/|archive-date=27 November 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> ==== 2020–2021: Seisoene sonder oorwinnings vir Ferrari ==== [[Lêer:2020_F1_Pre-Season_Testing_Catalonia_(49629830792).jpg|duimnael|Van bo af, Leclerc het in die kuipebaan geparkeer, met werktuigkundiges wat bandkomberse op sy Ferrari SF1000 sit tydens die 2020 Formule Een voorseisoentoetsing]] Die [[2020 Formule Een-seisoen]] is vertraag en verkort weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]].<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/08/07/sports/autoracing/formula-1-season-coronavirus.html |url-access=registration |title=A Formula 1 Season Like No Other |last=Parkes |first=Ian |date=7 August 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=29 January 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418011445/https://www.nytimes.com/2020/08/07/sports/autoracing/formula-1-season-coronavirus.html |archive-date=18 April 2024 |url-status=live}}</ref> Ferrari het met prestasie gesukkel met die SF1000,<ref>{{Cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2020-wont-get-any-easier-for-ferrari/|title=2020 won't get any easier for Ferrari|last=Parkes|first=Ian|date=7 July 2020|website=Goodwood Road & Racing|publisher=Goodwood House|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530160413/https://www.goodwood.com/grr/f1/2020-wont-get-any-easier-for-ferrari/|archive-date=30 May 2024|access-date=28 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/how-ferraris-2020-design-has-caused-a-perfect-storm/|title=How Ferrari's 2020 design has caused a perfect storm|last=Hughes|first=Mark|date=10 July 2020|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407104035/https://the-race.com/formula-1/how-ferraris-2020-design-has-caused-a-perfect-storm/|archive-date=7 April 2023|access-date=29 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12061716/ferrari-struggles-before-italian-gp-whats-gone-wrong-and-what-now|title=Ferrari struggles before Italian GP: What's gone wrong, and what now?|last=Morlidge|first=Matt|date=3 September 2020|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240524172727/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12061716/ferrari-struggles-before-italian-gp-whats-gone-wrong-and-what-now|archive-date=24 May 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> met Leclerc wat sewende gekwalifiseer het vir die seisoen-openende [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-scintillating-bottas-takes-masterful-pole-as-ferrari.9DCxyNAuIA3gywPVRvyc3|title=Qualifying Report: Bottas beats Hamilton to pole as Ferrari struggle in Austria|date=4 July 2020|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120111/https://www.formula1.com/en/latest/article/qualifying-report-scintillating-bottas-takes-masterful-pole-as-ferrari.9DCxyNAuIA3gywPVRvyc3|archive-date=7 September 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> Hy het herstel na die derde plek in die wedren deur verskeie kere se verbysteek na die laaste veiligheidsmotor, en is bevorder na tweede na 'n straf vir Lewis Hamilton.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/05/valtteri-bottas-wins-f1-austrian-grand-prix-after-hamilton-suffers-penalty |title=Valtteri Bottas wins F1 Austrian Grand Prix after Hamilton suffers penalty |last=Richards |first=Giles |date=5 July 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324022327/https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/05/valtteri-bottas-wins-f1-austrian-grand-prix-after-hamilton-suffers-penalty |archive-date=24 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bottas-beats-leclerc-and-norris-to-win-dramatic-austrian-gp-as-hamilton-is.4hTWtVVkWLxgPKSqkmKfYF |title=Bottas beats Leclerc and Norris to win dramatic Austrian GP as Hamilton is penalised |date=5 July 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911175256/https://www.formula1.com/en/latest/article/bottas-beats-leclerc-and-norris-to-win-dramatic-austrian-gp-as-hamilton-is.4hTWtVVkWLxgPKSqkmKfYF |archive-date=11 September 2024 |url-status=live}}</ref> In die aanloop tot die Stiermarkse Grand Prix is ​​Leclerc deur die FIA ​​ondersoek vir die beweerde oortreding van [[Koronavirussiekte-2019|COVID-19]]-veiligheidsprotokolle terwyl hy met die toestemming van Ferrari na Monte Carlo teruggekeer het huis toe;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/09/bottas-and-leclerc-investigated-f1-covid-19-rules |title=Bottas and Leclerc to be investigated for breaking F1's Covid-19 rules |last=Richards |first=Giles |date=9 July 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129034852/https://www.theguardian.com/sport/2020/jul/09/bottas-and-leclerc-investigated-f1-covid-19-rules |archive-date=29 November 2022 |url-status=live}}</ref> beide Leclerc en Ferrari het 'n waarskuwing vir die voorval ontvang.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53364475 |title=Formula 1: Charles Leclerc warned for breaking coronavirus rules |last=Benson |first=Andrew |date=10 July 2020 |work=BBC Sport |publisher=[[BBC]] |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119195648/https://www.bbc.com/sport/formula1/53364475 |archive-date=19 January 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-mercedes-set-to-be-warned-on-f1-coronavirus-protocols-4981312/4981312/ |title=Ferrari, Mercedes set to be warned on F1 coronavirus protocols |last1=Noble |first1=Jonathan |last2=Vinel |first2=Benjamin |date=9 July 2020 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=28 January 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615054141/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-mercedes-set-to-be-warned-on-f1-coronavirus-protocols-4981312/4981312/ |archive-date=15 June 2024 |url-status=live}}</ref> In Stiermarke het Leclerc in die eerste rondte met sy spanmaat Sebastian Vettel gebots, wat veroorsaak het dat hulle albei moes onttrek.<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2020/07/13/motorsport/ferrari-f1-styrian-gp-charles-leclerc-sebastian-vettel-spt-intl/index.html |title=Ferrari implodes as Charles Leclerc and Sebastian Vettel collide and retire from Styrian GP |last=Morse |first=Ben |date=13 July 2020 |work=[[CNN]] |publisher=WarnerMedia |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203122741/https://edition.cnn.com/2020/07/13/motorsport/ferrari-f1-styrian-gp-charles-leclerc-sebastian-vettel-spt-intl/index.html |archive-date=3 December 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het volle verantwoordelikheid vir die botsing geneem.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-and-leclerc-say-styria-crash-behind-them-as-they-focus-on-assessing.5C6yndRm4WnbKu5V2ame1w |title=Vettel and Leclerc say Styria crash 'behind them' as they focus on assessing Ferrari upgrades in Hungary |date=16 July 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102221904/https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-and-leclerc-say-styria-crash-behind-them-as-they-focus-on-assessing.5C6yndRm4WnbKu5V2ame1w |archive-date=2 November 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy elfde geëindig het by die [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]],<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/19/f1-hungarian-grand-prix-2020-live-hungaroring-race-results-hamilton/ |url-access=registration |title=Lewis Hamilton wins Hungarian Grand Prix with perfect drive to take F1 Championship lead |last1=Duncan |first1=Phil |last2=Curtis |first2=Ben |date=19 July 2020 |work=[[The Daily Telegraph]] |publisher=Telegraph Media Group |access-date=28 January 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524090122/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/19/f1-hungarian-grand-prix-2020-live-hungaroring-race-results-hamilton/ |archive-date=24 May 2022 |url-status=live}}</ref> het Leclerc nog 'n podiumplek by die Britse Grand Prix verseker na 'n laat pap band vir Valtteri Bottas.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/02/lewis-hamilton-hangs-on-to-win-british-grand-prix-after-puncture-drama |title=Lewis Hamilton hangs on to win British Grand Prix after puncture drama |last=Richards |first=Giles |date=2 August 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215131830/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/02/lewis-hamilton-hangs-on-to-win-british-grand-prix-after-puncture-drama |archive-date=15 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53629967 |title=Lewis Hamilton wins British Grand Prix after puncture on last lap |last=Benson |first=Andrew |date=2 August 2020 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241124080821/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/53629967 |archive-date=24 November 2024 |url-status=live}}</ref> Voor die 70ste Herdenkingsgrand Prix het Leclerc bewerings van rassisme in die gesig gestaar omdat hy verkies het om nie tydens die seremonies voor die wedren op sy knieë te gaan nie;<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12044246/charles-leclerc-angered-by-accusations-of-racism-on-social-media |title=Charles Leclerc angered by accusations of racism on social media |last=Galloway |first=James |date=7 August 2020 |website=Sky Sports |publisher=Sky Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727030120/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12044246/charles-leclerc-angered-by-accusations-of-racism-on-social-media |archive-date=27 July 2021 |url-status=live}}</ref> hy het gereageer deur te sê dat rassisme "walglik" is en mediahuise daarvan beskuldig dat hulle sy woorde opsetlik verdraai het, en bygevoeg dat hy gewelddadige protes wou vermy.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-racist-take-a-knee-70th-anniversary-grand-prix-twitter-black-lives-matter-a9659536.html |title=Charles Leclerc rages at critics who have labelled F1 driver 'racist' for not taking a knee before races |last=de Menezes |first=Jack |date=7 August 2020 |work=The Independent |access-date=28 January 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706102543/http://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-racist-take-a-knee-70th-anniversary-grand-prix-twitter-black-lives-matter-a9659536.html |archive-date=6 July 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-kneeling-racism-accusations/4850674/ |title=Leclerc hits out at racism accusations over not taking a knee |last=Noble |first=Jonathan |date=6 August 2020 |website=Motorsport.com|access-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165025/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-kneeling-racism-accusations/4850674/ |archive-date=6 August 2020 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n eenstop-bandstrategie in die wedren suksesvol voltooi en vierde geëindig nadat hy agtste gekwalifiseer het, en gesê dat dit "soos 'n oorwinning gevoel het".<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/delighted-leclerc-says-fourth-place-feels-like-victory-after-strategy-gamble.4H2YVpxUjiKdpDyDB8pSdX |title=Delighted Leclerc says fourth place 'feels like victory' after strategy gamble pays off |date=9 August 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724011311/https://www.formula1.com/en/latest/article/delighted-leclerc-says-fourth-place-feels-like-victory-after-strategy-gamble.4H2YVpxUjiKdpDyDB8pSdX |archive-date=24 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/p8-a-realistic-picture-of-ferrari-performance-says-leclerc-after-silverstone.30n8iD8QVFCO5PrfC2nBMP |title=P8 a 'realistic picture' of Ferrari performance says Leclerc after Silverstone qualifying |date=8 August 2020 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918192127/https://www.formula1.com/en/latest/article.p8-a-realistic-picture-of-ferrari-performance-says-leclerc-after-silverstone.30n8iD8QVFCO5PrfC2nBMP.html |archive-date=18 September 2020 |url-status=live}}</ref> Leclerc het betroubaarheidsprobleme ondervind tydens die [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse]] en [[2020 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grands Prix]], waar hy uit eersgenoemde onttrek het en veertiende geëindig het by laasgenoemde.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-say-theyve-identified-ecu-issue-behind-leclercs-spain-dnf-as-they.7ole7Rhxem0ROi1uo39o2C |title=Ferrari say they've identified ECU issue behind Leclerc's Spain DNF, as they ready for 'tough' Belgian GP |date=25 August 2020 |website=Formula 1|access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915164952/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-say-theyve-identified-ecu-issue-behind-leclercs-spain-dnf-as-they.7ole7Rhxem0ROi1uo39o2C |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/30/lewis-hamilton-belgian-grand-prix-triumph-f1-formula-one |title=Lewis Hamilton closes on Schumacher's record after winning Belgian Grand Prix |last=Richards |first=Giles |date=30 August 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 January 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820044036/https://www.theguardian.com/sport/2020/aug/30/lewis-hamilton-belgian-grand-prix-triumph-f1-formula-one |archive-date=20 August 2022 |url-status=live}}</ref> By die [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] het hy dertiende gekwalifiseer voordat hy teen 'n bandversperring by die ''[[Autodromo Nazionale di Monza|Curva Parabolica]]'' gebots het en 'n rooi vlag veroorsaak het terwyl hy vierde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12064192/ferraris-f1-woes-deepen-outside-the-top-10-on-home-italian-gp-grid|title=Ferrari's F1 woes deepen outside the top 10 on home Italian GP grid|last=Galloway|first=James|date=5 September 2020|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022094700/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12064192/ferraris-f1-woes-deepen-outside-the-top-10-on-home-italian-gp-grid|archive-date=22 October 2020|access-date=6 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/huge-leclerc-crash-puts-italian-grand-prix-under-red-flag-4979353/4979353/|title=Huge Leclerc crash puts Italian Grand Prix under red flag|last=Smith|first=Luke|date=6 September 2020|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123080046/https://www.autosport.com/f1/news/huge-leclerc-crash-puts-italian-grand-prix-under-red-flag-4979353/4979353/|archive-date=23 January 2025|access-date=28 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-italian-gp-red-flagged-as-leclerc-walks-away-from-huge-crash.6GqXitdCU6zq35K6x7vzyf|title=Watch: Italian GP red-flagged as Leclerc walks away from huge crash|date=6 September 2020|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214064522/https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-italian-gp-red-flagged-as-leclerc-walks-away-from-huge-crash.6GqXitdCU6zq35K6x7vzyf|archive-date=14 December 2024|access-date=28 January 2025}}</ref> ==== 2022: Kortgeknipte titelstryd met Verstappen ==== [[Lêer:Ferrari_F1-75_in_Melbourne.jpg|regs|duimnael|In 2022 het Leclerc sy eerste Grand Slam-titel van sy loopbaan by die Australiese Grand Prix (foto) behaal en die kampioenskap tot en met sy onttrekking in [[2022 Spaanse Grand Prix|Spanje]] gelei.]] Met nuwe regulasies wat die grondeffek reguleer, het Ferrari in die [[2022 Formule Een-seisoen|eerste helfte van 2022]] 'n uitdaging aan [[Red Bull Racing|Red Bull]] gebied.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/red-bull-vs-ferrari-the-2022-f1-development-war-so-far/ |title=Red Bull vs Ferrari: The 2022 F1 development war so far |last=Giuliana |first=Rosario |date=24 August 2022 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909021958/https://www.the-race.com/formula-1/red-bull-vs-ferrari-the-2022-f1-development-war-so-far/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferraris-2022-f1-advantage-has-been-hiding-in-plain-sight/ |url-access=registration |title=Ferrari's 2022 F1 advantage has been hiding in plain sight |last=Williams-Smith |first=Jake |date=6 April 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416015009/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferraris-2022-f1-advantage-has-been-hiding-in-plain-sight/ |archive-date=16 April 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-bringing-low-downforce-solution-to-miami-to-combat-red-bull-speed/10246782/ |title=Ferrari bringing low downforce solution to Miami GP to combat Red Bull speed |last=Noble |first=Jonathan |date=28 April 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082425/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-bringing-low-downforce-solution-to-miami-to-combat-red-bull-speed/10246782/ |archive-date=10 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het heelvoor gekwalifiseer vir die seisoen-opener die [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], voordat hy die wedren gewen het te midde van 'n noue stryd met [[Max Verstappen]],<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2022/03/20/motorsport/bahrain-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-spt-intl/index.html |title=Bahrain Grand Prix: Ferrari dominates as Charles Leclerc wins dramatic season opener |last=Church |first=Ben |date=20 March 2022 |work=[[CNN]]|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930110216/https://edition.cnn.com/2022/03/20/motorsport/bahrain-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-spt-intl/index.html |archive-date=30 September 2023 |url-status=live}}</ref> Die resultaat het hom die eerste Monegask-bestuurder gemaak om die Wêreldbestuurderskampioenskap te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-grand-prix-facts-and-stats-ferrari-end-45-race-win-drought-zhou.38i07mI1623W0mhoWsGZjx|title=Facts and Stats: Ferrari end 45-race win drought in Bahrain Grand Prix, as Zhou scores on debut|last=Kelly|first=Sean|date=20 March 2022|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220321175938/https://www.formula1.com/en/latest/article.bahrain-grand-prix-facts-and-stats-ferrari-end-45-race-win-drought-zhou.38i07mI1623W0mhoWsGZjx.html|archive-date=21 March 2022|access-date=21 March 2022}}</ref> Nadat hy tweede na Verstappen geëindig het in nog 'n noue stryd in [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]], <ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-beats-leclerc-in-frantic-fight-to-the-flag-2022-saudi-arabian-gp-report/ |url-access=registration |title=Verstappen beats Leclerc in frantic fight to the flag: 2022 Saudi Arabian GP report |last=Medland |first=Chris |date=28 March 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213141600/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-beats-leclerc-in-frantic-fight-to-the-flag-2022-saudi-arabian-gp-report/ |archive-date=13 February 2025 |url-status=live}}</ref> het Leclerc 'n oorheersende oorwinning vanaf voorste wegspringplek by die [[2022 Australiese Grand Prix]] behaal, sy eerste Grand Slam in Formule Een behaal en sy kampioenskapsvoorsprong tot 34 punte oor [[George Russell]] vergroot, 46 voor Verstappen in die sesde plek.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/apr/10/charles-leclerc-wins-f1-australian-gp-after-max-verstappen-is-forced-to-retire |title=Charles Leclerc wins Australian F1 GP after Max Verstappen is forced to retire |last=Richards |first=Giles |date=10 April 2022 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102073012/https://www.theguardian.com/sport/2022/apr/10/charles-leclerc-wins-f1-australian-gp-after-max-verstappen-is-forced-to-retire |archive-date=2 November 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a39682979/how-ferrari-charles-leclerc-opened-huge-f1-points-lead-with-austalian-grand-prix-win/ |title=How Ferrari, Charles Leclerc Opened Huge F1 Points Lead with Australian Grand Prix Win |last=Horton |first=Phillip |date=10 April 2022 |magazine=Autoweek |access-date=13 February 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413064028/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a39682979/how-ferrari-charles-leclerc-opened-huge-f1-points-lead-with-austalian-grand-prix-win/ |archive-date=13 April 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-dominates-in-australia-as-verstappen-suffers-dnf.7Exhm5kuubqsywFoAe0QAK |title=Dominant Leclerc beats Pérez to Australian GP win as Verstappen retires |date=10 April 2022 |website=Formula 1 |access-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416230831/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-dominates-in-australia-as-verstappen-suffers-dnf.7Exhm5kuubqsywFoAe0QAK.html |archive-date=16 April 2022 |url-status=live}}</ref> Na nog 'n stryd met Verstappen in die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix-naelren]],<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61202419 |title=Emilia Romagna Grand Prix: Max Verstappen passes Charles Leclerc to win sprint race |last=Benson |first=Andrew |date=23 April 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518224321/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61202419 |archive-date=18 May 2022 |url-status=live}}</ref> het Leclerc by die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|''Variante Alta'']]-[[Chicane (verkeer)|chicane]] getol terwyl hy [[Sergio Pérez]] vir die tweede plek in die hoofren gejaag het,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-emilia-romagna-gp-verstappen-leads-red-bull-1-2-leclerc-spin-loses-podium/10179437/ |title=F1 Emilia Romagna GP: Verstappen leads Red Bull 1–2, Leclerc spin loses podium |last=Kew |first=Matt |date=24 April 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215132035/https://www.autosport.com/f1/news/f1-emilia-romagna-gp-verstappen-leads-red-bull-1-2-leclerc-spin-loses-podium/10179437/ |archive-date=15 December 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom tot sesde gedegradeer het en sy voorsprong bo Verstappen tot 27 punte verminder het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-leclercs-imola-f1-spin-easily-done/10182993/ |title=Verstappen: Leclerc's Imola F1 spin "easily done" |last1=Cobb |first1=Haydn |last2=Kew |first2=Matt |date=24 April 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301213121/https://www.autosport.com/f1/news/verstappen-leclercs-imola-f1-spin-easily-done/10182993/ |archive-date=1 March 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tweede na Verstappen geëindig nadat hy by die [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] voor weggespring het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61373963 |title=Miami Grand Prix: Max Verstappen takes hard-fought win over Charles Leclerc |last=Benson |first=Andrew |date=8 May 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230122527/https://www.bbc.com/sport/formula1/61373963 |archive-date=30 December 2023 |url-status=live}}</ref> In [[2022 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het Leclerc weer die voorste plek geneem en die wedren met 'n voorsprong van 13 sekondes gelei totdat 'n kragbronversaking hom gedwing het om te onttrek,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-2022-top-50-2-charles-leclerc/10413528/ |title=Autosport 2022 Top 50: #2 Charles Leclerc |date=22 December 2022 |website=Autosport |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224134927/https://www.autosport.com/general/news/autosport-2022-top-50-2-charles-leclerc/10413528/ |archive-date=24 February 2023 |url-status=live}}</ref> handing Verstappen the victory and championship lead.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/may/22/max-verstappen-wins-dramatic-spanish-f1-gp-after-charles-leclerc-retires |title=Max Verstappen wins dramatic Spanish F1 GP after Charles Leclerc retires |last=Richards |first=Giles |date=22 May 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214045929/https://www.theguardian.com/sport/2022/may/22/max-verstappen-wins-dramatic-spanish-f1-gp-after-charles-leclerc-retires |archive-date=14 December 2024 |url-status=live}}</ref> wat Verstappen die oorwinning en kampioenskapsleiding besorg het. Nadat hy nog 'n voorste plek by die Monaco Grand Prix geneem het, het Leclerc vierde geëindig weens 'n strategiese fout in nat weerstoestande.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12623789/charles-leclerc-slams-ferrari-mistakes-at-monaco-gp-we-cannot-do-that-it-hurts-a-lot |title=Charles Leclerc slams Ferrari mistakes at Monaco GP: 'We cannot do that... it hurts a lot' |last=Morlidge |first=Matt |date=29 May 2022 |website=Sky Sports|access-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602090453/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12623789/charles-leclerc-slams-ferrari-mistakes-at-monaco-gp-we-cannot-do-that-it-hurts-a-lot |archive-date=2 June 2022 |url-status=live}}</ref> Hy het sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] behaal,<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/azerbaijan-grand-prix-qualifying-results-leclerc-hamilton-verstappen-b2098918.html |title=Charles Leclerc claims Azerbaijan Grand Prix pole as Lewis Hamilton faces stewards |last=Duncan |first=Philip |date=11 June 2022 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626094308/https://www.independent.co.uk/f1/azerbaijan-grand-prix-qualifying-results-leclerc-hamilton-verstappen-b2098918.html |archive-date=26 June 2022 |url-status=live}}</ref> waar hy weer weens 'n enjinprobleem uit die voortou geval het, wat hom derde op die punteleer agter Pérez geplaas het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61775861 |title=Azerbaijan Grand Prix: Max Verstappen wins in Baku as Charles Leclerc retires |last=Benson |first=Andrew |date=12 June 2022 |work=[[BBC Sport]]|access-date=14 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220614184357/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/61775861 |archive-date=14 June 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.cbc.ca/sports/formula-one-azerbaijan-gp-recap-june-12-1.6486116 |title=Verstappen wins F1 Azerbaijan Grand Prix after Leclerc engine failure |date=12 June 2022 |work=CBC Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725051956/https://www.cbc.ca/sports/formula-one-azerbaijan-gp-recap-june-12-1.6486116 |archive-date=25 July 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het negentiende vir die [[2022 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] weggespring weens 'n enjin-roosterstraf; maar hy kon herstel tot vyfde.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-calls-canadian-gp-super-frustrating-despite-recovering-from-back-row.2WE6F7ZVRYRYt5xkY8cXxX |title=Leclerc calls Canadian GP 'super-frustrating' despite recovering from back row to P5 |date=20 June 2022 |website=Formula 1|access-date=8 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220624034750/https://www.formula1.com/en/latest/article.leclerc-calls-canadian-gp-super-frustrating-despite-recovering-from-back-row.2WE6F7ZVRYRYt5xkY8cXxX.html |archive-date=24 June 2022 |url-status=live}}</ref> By die [[2022 Britse Grand Prix]] het hy vierde geëindig nadat hy 'n bonus-kuipestop onder die veiligheidsmotor aan sy spanmaat, [[Carlos Sainz jr.]], afgestaan het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-explains-decision-not-to-pit-leclerc-under-late-british-gp-safety-car/10332619/ |title=Ferrari explains decision not to pit Leclerc under late British GP safety car |last=Smith |first=Luke |date=3 July 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network|access-date=11 November 2022 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704172102/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-explains-decision-not-to-pit-leclerc-under-late-british-gp-safety-car/10332619/ |archive-date=4 July 2022 |url-status=live}}</ref> [[Lêer:FIA F1 Austria 2022 Podium Race Winner Leclerc.jpg|duimnael|links|Leclerc het drie oorwinnings behaal om as naaswenner gekroon te word in die Wêreldbestuurderskampioenskap na [[Max Verstappen]].]] Leclerc het toe by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] geseëvier na 'n hewige stryd met Verstappen,<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2022/jul/10/f1-austrian-grand-prix-live |title=Charles Leclerc pips Max Verstappen to F1 victory at Austrian GP – as it happened |last=Hess |first=Alex |date=10 July 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221017052143/https://www.theguardian.com/sport/live/2022/jul/10/f1-austrian-grand-prix-live |archive-date=17 October 2022 |url-status=live}}</ref> halfpad deur die seisoen na die tweede plek op die punteleer geklim.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/i-definitely-needed-that-one-says-leclerc-after-taking-first-win-in-three.01dC8Iv7gghhFfIsE9PGQ0|title='I definitely needed that one' says Leclerc, after taking first win in three months in Austrian Grand Prix|date=10 July 2022|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008171623/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-definitely-needed-that-one-says-leclerc-after-taking-first-win-in-three.01dC8Iv7gghhFfIsE9PGQ0.html|archive-date=8 October 2022|access-date=8 October 2022}}</ref> Ferrari het gesukkel om die vertoning van Red Bull sedert die [[2022 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] te ewenaar,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/tech-tuesday-how-performance-has-swung-from-ferrari-to-red-bull-during-the-2022-season.31PFpwsa8ACPOGXGLOWaCq|title=Tech Tuesday: How performance has swung from Ferrari to Red Bull during the 2022 season|last=Hughes|first=Mark|last2=Piola|first2=Giorgio|date=20 September 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913015040/https://www.formula1.com/en/latest/article/tech-tuesday-how-performance-has-swung-from-ferrari-to-red-bull-during-the-2022-season.31PFpwsa8ACPOGXGLOWaCq|archive-date=13 September 2024|access-date=12 February 2025}}</ref> waar Leclerc op die voorste wegspringplek begin het voordat hy op rondte 18 uit die voortou getol en teen 'n versperring gebots het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/62284619 |title=French Grand Prix: Max Verstappen wins from Lewis Hamilton after Charles Leclerc crashes out |last=Benson |first=Andrew |date=24 July 2022 |work=[[BBC Sport]] |access-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726113103/https://www.bbc.com/sport/formula1/62284619 |archive-date=26 July 2022 |url-status=live}}</ref> In [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy derde gekwalifiseer en sesde geëindig nadat nog 'n strategiese fout deur Ferrari hom op onderpresterende harde bande geplaas het; Verstappen het die wedren gewen en sy voorsprong oor Leclerc tot 80 punte gerek voor die aanvang van die somerpouse.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34327571/how-ferrari-got-strategy-wrong-hungary |title=How Ferrari got its strategy so wrong in Hungary |last=Edmondson |first=Laurence |date=1 August 2022 |website=[[ESPN]] |access-date=24 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824122002/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34327571/how-ferrari-got-strategy-wrong-hungary |archive-date=24 August 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vyftiende weggespring na 'n roosterstraf by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-fastest-in-qualifying-but-sainz-set-to-start-on-pole-after.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m|title=Verstappen fastest in qualifying but Sainz set to start on pole after Belgian GP grid penalties|date=27 August 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829095938/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-fastest-in-qualifying-but-sainz-set-to-start-on-pole-after.18uRqCjdY4iTx2s1CtiQ1m.html|archive-date=29 August 2022|access-date=8 October 2022}}</ref> waar hy na vyfde herstel het, en na sesde afgeskuif is na 'n vyfsekonde-tydstraf vir te vinnig ry in die kuipelaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i|title=2022 Belgian Grand Prix race report and highlights: Verstappen cruises to Belgian Grand Prix victory from P14 as Pérez completes Red Bull 1–2|date=28 August 2022|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829080749/https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-cruises-to-belgian-grand-prix-victory-from-p15-as-perez-completes.2J5xxc79o1DGvziQOegt7i.html|archive-date=29 August 2022|access-date=25 September 2022}}</ref> Voor die [[2022 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] het hy erken dat hy "opgehou het om sy punte-agterstand teenoor Verstappen te tel".<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/leclerc-has-stopped-counting-points-deficit-to-verstappen/|title=Leclerc has 'stopped counting' F1 points deficit to Verstappen|last=Anderson|first=Ben|date=2 September 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925192957/https://the-race.com/formula-1/leclerc-has-stopped-counting-points-deficit-to-verstappen/|archive-date=25 September 2022|access-date=25 September 2022}}</ref> Hy het vyf agtereenvolgende podiumplekke van daar af behaal tot die [[2022 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]],<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-perez-first-man-in-over-a-decade-to-do-monaco-singapore.2NAFspcpYnd1DdSBANcZ5t |title=Facts and Stats: Pérez first man in over a decade to do Monaco-Singapore double |last=Kelly |first=Sean |date=2 October 2022 |website=Formula 1 |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206044920/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-perez-first-man-in-over-a-decade-to-do-monaco-singapore.2NAFspcpYnd1DdSBANcZ5t |archive-date=6 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-suzuka-f1-penalty-was-right-after-last-lap-perez-fight/10382998/ |title=Leclerc: Suzuka F1 penalty was "right" after last-lap Pérez fight |last=Smith |first=Luke |date=11 October 2022 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326014736/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-suzuka-f1-penalty-was-right-after-last-lap-perez-fight/10382998/ |archive-date=26 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/the-familiar-ferrari-flaw-that-cost-leclerc-a-shot-at-us-gp-victory/ |url-access=registration |title=The familiar Ferrari flaw that cost Leclerc a shot at US GP victory |last=Gupta |first=Ekagra |date=25 October 2022 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025231159/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/the-familiar-ferrari-flaw-that-cost-leclerc-a-shot-at-us-gp-victory |archive-date=25 October 2022 |url-status=live}}</ref> insluitend tweede plekke vanaf die voorste wegspringplek in [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italië]] en [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]];<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/max-verstappen-charles-leclerc-italian-grand-prix-b2164840.html |title=Max Verstappen wins the Italian Grand Prix as he holds off Ferrari's Charles Leclerc |last=Jackson |first=Kieran |date=11 September 2022 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603214342/https://www.independent.co.uk/f1/max-verstappen-charles-leclerc-italian-grand-prix-b2164840.html |archive-date=3 June 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12710051/singapore-gp-sergio-perez-holds-off-charles-leclerc-for-victory-in-chaotic-race-as-max-verstappen-denied-title |title=Singapore GP: Sergio Pérez holds off Charles Leclerc for victory in chaotic race as Max Verstappen denied title |date=3 October 2022 |website=Sky Sports|access-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003104622/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12710051/singapore-gp-sergio-perez-holds-off-charles-leclerc-for-victory-in-chaotic-race-as-max-verstappen-denied-title |archive-date=3 October 2022 |url-status=live}}</ref> Verstappen het die titel in [[2022 Japannese Grand Prix|Japan]] verower.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2022/10/09/japanese-grand-prix-2022-f1-live-race-results-suzuka-news-weather/ |url-access=registration |title=Max Verstappen secures title in confusing circumstances despite Japanese GP win |last1=Cary |first1=Tom |last2=Slater |first2=Luke |date=9 October 2022 |work=The Daily Telegraph |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220163859/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2022/10/09/japanese-grand-prix-2022-f1-live-race-results-suzuka-news-weather/ |archive-date=20 December 2022 |url-status=live}}</ref> Leclerc het onderskeidelik sesde en vierde geëindig by die [[2022 Meksikostad Grand Prix|Grands Prix van Mexikostad]] en [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo]] – na 'n botsing met [[Lando Norris]] by laasgenoemde – wat hom gelykop tweede in die kampioenskap gelaat het, met Pérez op 290 punte voor die finale rondte.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12474/12734737/mexico-city-gp-charles-leclerc-hurt-by-performance-as-paul-di-resta-outlines-fears-for-ferrari|title=Mexico City GP: Charles Leclerc 'hurt' by performance as Paul di Resta outlines fears for Ferrari|date=31 October 2022|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328211019/https://www.skysports.com/f1/news/12474/12734737/mexico-city-gp-charles-leclerc-hurt-by-performance-as-paul-di-resta-outlines-fears-for-ferrari|archive-date=28 March 2023|access-date=13 February 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-surprised-aggressive-norris-brazil-gp-clash/10400846/|title=Leclerc surprised by "aggressive" Norris F1 Brazil GP clash|last=Cooper|first=Adam|date=17 November 2022|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908223548/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-surprised-aggressive-norris-brazil-gp-clash/10400846/|archive-date=8 September 2024|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2022/nov/13/brazilian-grand-prix-formula-one-live |title=Brazilian GP: Russell secures first F1 win on triumphant day for Mercedes – as it happened |last=McLaughlin |first=Luke |date=13 November 2022 |work=The Guardian |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321082120/https://www.theguardian.com/sport/live/2022/nov/13/brazilian-grand-prix-formula-one-live |archive-date=21 March 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het derde gekwalifiseer vir die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] agter Pérez, <ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-verstappen-trumps-perez-for-pole-leclerc-third/10402354/|title=F1 Abu Dhabi GP: Verstappen trumps Pérez for pole, Leclerc third|last=Kew|first=Matt|date=19 November 2022|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808163855/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-verstappen-trumps-perez-for-pole-leclerc-third/10402354/|archive-date=8 August 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> voordat hy hom met 'n eenstopstrategie verbygesteek het en tweede in die Wêreldbestuurderskampioenskap geplaas was.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12751622/abu-dhabi-gp-charles-leclerc-praises-ferrari-for-delivering-under-pressure-in-f1-season-finale|title=Abu Dhabi GP: Charles Leclerc praises Ferrari for delivering under 'pressure' in F1 season finale|date=20 November 2022|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121135906/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12751622/abu-dhabi-gp-charles-leclerc-praises-ferrari-for-delivering-under-pressure-in-f1-season-finale|archive-date=21 November 2022|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy het altesaam 308 punte oor die seisoen behaal, 146 agter Verstappen en 62 voor spanmaat Sainz in die vyfde plek.<ref name="2022analysis">{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/analysis-the-good-the-bad-and-the-future-whats-next-for-charles-leclerc.6WhHWZoRqEkNzY9bc5OLhg |title=Analysis: The good, the bad and the future – What's next for Charles Leclerc after his 2022 title defeat? |last=Barretto |first=Lawrence |date=17 December 2022 |website=Formula 1 |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111175358/https://www.formula1.com/en/latest/article/analysis-the-good-the-bad-and-the-future-whats-next-for-charles-leclerc.6WhHWZoRqEkNzY9bc5OLhg |archive-date=11 November 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2022/12/13/sports/autoracing/f1-ferrari-season.html |url-access=registration |title=For Ferrari, a Second-Place Season Full of Mistakes |last=Horton |first=Phillip |date=13 December 2022 |work=The New York Times|access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123003214/https://www.nytimes.com/2022/12/13/sports/autoracing/f1-ferrari-season.html |archive-date=23 November 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het die veld gelei met nege voorste wegspringplekke,<ref name="2022analysis" /> en verder drie oorwinnings uit 11 podiumplekke behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/10411500/|title=Ranking the top 10 Formula 1 drivers of 2022|last=Kalinauckas|first=Alex|last2=Kew|first2=Matt|date=15 December 2022|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204120716/https://www.autosport.com/f1/news/ranking-the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/10411500/|archive-date=4 February 2023|access-date=13 February 2025}}</ref> ==== 2023–2024: Eerste Monaco Grand Prix-oorwinning ==== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 16 (1).jpg|duimnael|Leclerc het vyf voorste wegspringplekke en ses podiumplekke in 2023 behaal.]] Ferrari het gesukkel om konsekwente renspoed en bandslytasie te handhaaf gedurende die vroeë stadiums van 2023, terwyl [[Red Bull Racing|Red Bull]] hul voorsprong van die vorige jaar gekonsolideer het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/sainz-understanding-very-peaky-f1-car-ferraris-main-focus-for-2023/10510921/ |title=Sainz: Understanding "very peaky" F1 car Ferrari's main focus for 2023 |last=Cleeren |first=Filip |date=24 August 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250127022509/https://www.autosport.com/f1/news/sainz-understanding-very-peaky-f1-car-ferraris-main-focus-for-2023/10510921/ |archive-date=27 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12931215/charles-leclerc-says-belgian-gp-podium-gave-him-and-ferrari-a-smile-but-wants-team-to-understand-2023-car |title=Charles Leclerc says Belgian GP podium gave him and Ferrari a smile but wants team to 'understand' 2023 car |date=1 August 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810091655/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12931215/charles-leclerc-says-belgian-gp-podium-gave-him-and-ferrari-a-smile-but-wants-team-to-understand-2023-car |archive-date=10 August 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-ferrari-hit-a-ceiling-with-its-2023-f1-car-development/10557818/ |title=Why Ferrari hit a ceiling with its 2023 F1 car development |last1=Cleeren |first1=Filip |last2=Chinchero |first2=Roberto |date=14 December 2023 |website=Motorsport.com |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117074522/https://www.motorsport.com/f1/news/why-ferrari-hit-a-ceiling-with-its-2023-f1-car-development/10557818/ |archive-date=17 January 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het derde gekwalifiseer vir die [[2023 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], waar hy vir die grootste deel van die wedren gebly het voordat hy met 'n tegniese probleem uitgeval het.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-ferrari-bahrain-grand-prix-b2294511.html |title='What happened guys?': Charles Leclerc left devastated after retiring at Bahrain Grand Prix |last=Rathborn |first=Jack |date=5 March 2023 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330173538/https://www.independent.co.uk/f1/f1-charles-leclerc-ferrari-bahrain-grand-prix-b2294511.html |archive-date=30 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/not-good-leclerc-despondent-after-bahrain-gp-double-blow/ |title='A second off' – Leclerc despondent at poor Ferrari pace and DNF |last1=Beer |first1=Matt |last2=Mitchell-Malm |first2=Scott |last3=Straw |first3=Edd |date=5 March 2023 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305224959/https://the-race.com/formula-1/not-good-leclerc-despondent-after-bahrain-gp-double-blow/ |archive-date=5 March 2023 |url-status=live}}</ref> Hy het daarna 'n roosterstraf in [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] gekry en tot sewende herstel nadat hy twaalfde begin het met 'n val van tien plekke.<ref name="Peresfendsoff">{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-fends-off-verstappen-to-win-action-packed-saudi-arabian-gp-as-alonso.329xV14gKVrf1iU6dOkISI |title=Pérez fends off Verstappen to win action-packed Saudi Arabian GP as Alonso takes 100th podium |date=19 March 2023 |website=Formula 1 |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319185544/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-fends-off-verstappen-to-win-action-packed-saudi-arabian-gp-as-alonso.329xV14gKVrf1iU6dOkISI.html |archive-date=19 March 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het uit die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] onttrek na 'n botsing met [[Lance Stroll]] op die eerste rondte.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-frustrated-by-worst-ever-start-to-an-f1-season-with-melbourne-dnf/10452656/ |title=Frustrated Leclerc says F1 2023 his "worst ever start" to a season |last=Cleeren |first=Filip |date=4 April 2023 |website=Motorsport.com |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509123640/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-frustrated-by-worst-ever-start-to-an-f1-season-with-melbourne-dnf/10452656/ |archive-date=9 May 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe op die voorste wegspringplek gekwalifiseer by die [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] en tweede in die naelloop en derde in die hoofwedren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-leads-red-bull-one-two-in-dramatic-azerbaijan-gp-to-cut-verstappens.3UgBHOtrbFlmDdYEixNuDR |title=Pérez heads Red Bull one–two in dramatic Azerbaijan GP to cut Verstappen's championship lead |date=30 April 2023 |website=Formula 1 |publisher=Formula One Group |access-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130847/https://www.formula1.com/en/latest/article.perez-leads-red-bull-one-two-in-dramatic-azerbaijan-gp-to-cut-verstappens.3UgBHOtrbFlmDdYEixNuDR.html |archive-date=7 May 2023 |url-status=live}}</ref> Nadat hy in [[2023 Miami Grand Prix|Miami]] tydens kwalifisering uitgeval het, het hy sewende geëindig.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferrari-on-a-knife-edge-the-unknown-issues-plaguing-its-2023-f1-car/ |url-access=registration |title=Ferrari on a knife edge: the 'unknown' issues plaguing its 2023 F1 car |last=Dodgins |first=Tony |date=9 May 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510030859/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/ferrari-on-a-knife-edge-the-unknown-issues-plaguing-its-2023-f1-car/ |archive-date=10 May 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/05/07/miami-grand-prix-f1-live-latest-updates-news-weather/ |url-access=registration |title=Max Verstappen charges through field to take Miami Grand Prix win from Sergio Pérez |last=Cary |first=Tom |date=8 May 2023 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240103160557/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/05/07/miami-grand-prix-f1-live-latest-updates-news-weather/ |archive-date=3 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tot sesde verbeter by die [[2023 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] nadat hy 'n roosterstraf van drie plekke gekry het omdat hy [[Lando Norris]] in die kwalifisering belemmer het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-apologised-to-leclerc-for-monaco-gp-qualifying-miscommunication/10475143/ |title=Ferrari apologised to Leclerc for Monaco F1 qualifying miscommunication |last=Cooper |first=Adam |date=29 May 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621020625/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-apologised-to-leclerc-for-monaco-gp-qualifying-miscommunication/10475143/ |archive-date=21 June 2024 |url-status=live}}</ref> In [[2023 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het hy negentiende gekwalifiseer en die wedren vanuit die kuipelaan begin – en die SF-23 as "onbestuurbaar" beskryf; hy het die wedren elfde voltooi.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-searching-for-answers-after-very-very-weird-feeling-leads-to.5iGhrcbOb9eujtTn9l2F4i |title=Leclerc left searching for answers after 'very, very weird' feeling leads to shock Q1 exit in Spain |date=3 June 2023 |website=Formula 1|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113195013/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-searching-for-answers-after-very-very-weird-feeling-leads-to.5iGhrcbOb9eujtTn9l2F4i |archive-date=13 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12896492/spanish-grand-prix-charles-leclerc-and-carlos-sainz-bemoan-ferrari-struggles-after-disappointing-race |title=Spanish Grand Prix: Charles Leclerc and Carlos Sainz bemoan Ferrari struggles after disappointing race |last=Johnston |first=Sam |date=5 June 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619071008/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12896492/spanish-grand-prix-charles-leclerc-and-carlos-sainz-bemoan-ferrari-struggles-after-disappointing-race |archive-date=19 June 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het van tiende na vierde in [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanada]] herstel na 'n kuipestop-dobbelspel onder die veiligheidsmotor.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2023/06/18/sports/autoracing/f1-canadian-grand-prix-tv-results.html |url-access=registration |title=Verstappen Wins Another Day of Follow the Leader |last1=Das |first1=Andrew |last2=Katz |first2=Josh |date=18 June 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122175958/https://www.nytimes.com/2023/06/18/sports/autoracing/f1-canadian-grand-prix-tv-results.html |archive-date=22 November 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/its-definitely-encouraging-says-leclerc-of-ferraris-canadian-gp-turnaround.4Q0WQVP3ivDWHYDH5Ep9UY |title='It's definitely encouraging' says Leclerc of Ferrari's Canadian GP turnaround as Sainz addresses team orders call |date=19 June 2023 |website=Formula 1 |access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241016014217/https://www.formula1.com/en/latest/article/its-definitely-encouraging-says-leclerc-of-ferraris-canadian-gp-turnaround.4Q0WQVP3ivDWHYDH5Ep9UY |archive-date=16 October 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het op die voorste ry gekwalifiseer vir die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], waar hy kortliks gelei het voordat hy deur Max Verstappen vir die oorwinning verbygesteek is.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-makes-biggest-statement-so-far-amid-deluge-of-f1-track-limits-penalties-2023-austrian-gp-report/ |url-access=registration |title=Verstappen's biggest statement yet amid F1 penalty deluge: 2023 Austrian GP report |last=Medland |first=Chris |date=2 July 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703104705/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/verstappen-makes-biggest-statement-so-far-amid-deluge-of-f1-track-limits-penalties-2023-austrian-gp-report/ |archive-date=3 July 2023 |url-status=live}}</ref> Hy het onderskeidelik negende en sewende geëindig by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse]] en [[2023 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grands Prix]], te midde van probleme met bandverswakking en strategie.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12474/12918503/british-gp-charles-leclerc-says-ferraris-difficulties-at-silverstone-surpassed-his-expectations |title=British GP: Charles Leclerc says Ferrari's difficulties at Silverstone surpassed his expectations |date=11 July 2023 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214192446/https://www.skysports.com/f1/news/12474/12918503/british-gp-charles-leclerc-says-ferraris-difficulties-at-silverstone-surpassed-his-expectations |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/38062679/water-radio-issues-add-leclercs-hungary-frustrations |title=Water and radio issues add to Leclerc's Hungary frustrations |last=Edmondson |first=Laurence |date=24 July 2023 |website=[[ESPN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728084904/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/38062679/water-radio-issues-add-leclercs-hungary-frustrations |archive-date=28 July 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het nog 'n voorste plek by die [[2023 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] behaal na 'n roosterstraf vir Verstappen;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/28/charles-leclerc-on-pole-at-belgian-gp-after-max-verstappen-penalty |title=Charles Leclerc on pole at Belgian GP after Max Verstappen penalty |last=Richards |first=Giles |date=28 July 2023 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112154151/https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/28/charles-leclerc-on-pole-at-belgian-gp-after-max-verstappen-penalty |archive-date=12 November 2023 |url-status=live}}</ref> hy het derde geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2023-belgian-grand-prix--7-talking-points/ |title=2023 Belgian Grand Prix {{!}} 7 talking points |last=Smith |first=Damien |date=31 July 2023 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213032656/https://www.goodwood.com/grr/f1/2023-belgian-grand-prix--7-talking-points/ |archive-date=13 December 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy weens skade aan die reëngeteisterde [[2023 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] onttrek het,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/why-leclerc-getting-biggest-dutch-gp-call-right-is-important-for-ferraris-f1-future/10513176/ |url-access=subscription |title=Why Leclerc getting biggest Dutch GP call right is important for Ferrari's F1 future |last=Kalinauckas |first=Alex |date=30 August 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=31 January 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805035833/https://www.autosport.com/f1/news/why-leclerc-getting-biggest-dutch-gp-call-right-is-important-for-ferraris-f1-future/10513176/ |archive-date=5 August 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc vierde geëindig in die volgende drie wedrenne in [[2023 Italiaanse Grand Prix|Italië]], [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] en [[2023 Japannese Grand Prix|Japan]].<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/im-sure-many-people-did-not-enjoy-that-leclerc-and-sainz-reflect-on-their.4exq4m37oPwHiOb6CoNFuC |title='We were at the limit of the regulations' – Leclerc and Sainz reflect on their thrilling Italian GP battle |date=3 September 2023 |website=Formula 1|access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916094023/https://www.formula1.com/en/latest/article/im-sure-many-people-did-not-enjoy-that-leclerc-and-sainz-reflect-on-their.4exq4m37oPwHiOb6CoNFuC |archive-date=16 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclercs-singapore-sacrifice-for-sainz-a-driver-too-good-to-be-no2/ |url-access=registration |title=Leclerc's Singapore sacrifice for Sainz – a driver too good to be No2 |last=Hughes |first=Mark |date=18 September 2023 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211193525/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclercs-singapore-sacrifice-for-sainz-a-driver-too-good-to-be-no2/ |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-thought-japan-f1-podium-was-on-after-mistaking-perez-for-verstappen/10525158/ |title=Leclerc thought Japan F1 podium was on after mistaking Pérez for Verstappen |last=Cleeren |first=Filip |date=25 September 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718081854/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-thought-japan-f1-podium-was-on-after-mistaking-perez-for-verstappen/10525158/ |archive-date=18 July 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het toe vyfde in [[2023 Katarse Grand Prix|Katar]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/verstappen-storms-to-qatar-win-after-hamilton-and-russells-gutting-crash |title=Verstappen storms to Qatar win after Hamilton's and Russell's 'gutting' crash |last=Richards |first=Giles |date=8 October 2023 |work=[[The Guardian]]|access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116145507/https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/verstappen-storms-to-qatar-win-after-hamilton-and-russells-gutting-crash |archive-date=16 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het teruggekeer na die voorste wegspringplek by die [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] en het tweede in die naelren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2023-f1-us-gp-results-max-verstappen-wins-sprint-at-austin/10535992/ |title=2023 F1 US GP results: Max Verstappen wins sprint in Austin |last=Bradley |first=Charles |date=21 October 2023 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720200212/https://www.autosport.com/f1/news/2023-f1-us-gp-results-max-verstappen-wins-sprint-at-austin/10535992/ |archive-date=20 July 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het tot sesde in die hoofwedren teruggesak voordat hy en [[Lewis Hamilton]] gediskwalifiseer is vir oormatige glyblokslytasie.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |title=Hamilton and Leclerc disqualified from United States Grand Prix for technical breach |date=23 October 2023 |website=Formula 1|access-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026025059/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a.html |archive-date=26 October 2023 |url-status=live}}</ref> Leclerc het weer in [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer,<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/67252776 |title=Mexico City Grand Prix: Ferrari's Charles Leclerc takes surprise pole position ahead of Carlos Sainz |last=Benson |first=Andrew |date=29 October 2023 |work=[[BBC Sport]]|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102002451/https://www.bbc.com/sport/formula1/67252776 |archive-date=2 November 2023 |url-status=live}}</ref> en derde geëindig na 'n botsing in die eerste draai met Sergio Pérez.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/10/29/mexico-city-grand-prix-f1-live-verstappen-hamilton-updates/ |url-access=registration |title=Max Verstappen eases to Mexico City GP win after Sergio Pérez crashes out on opening lap |last=Duncan |first=Filip |date=30 October 2023 |work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114234953/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/10/29/mexico-city-grand-prix-f1-live-verstappen-hamilton-updates/ |archive-date=14 January 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het in die voorste ry vir die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] gekwalifiseer voordat hy uit die formasierondte geval het te midde van 'n hidrouliese probleem by ''[[José Carlos Pace-renbaan|Ferradura]]''.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-front-row-starter-charles-leclerc-spins-off-on-the-sao-paulo-gp.2wYo12iTPrKDXHPPYVuorJ |title=Must-See: Front-row starter Charles Leclerc spins off on the São Paulo GP formation lap |date=5 November 2023 |website=Formula 1 |access-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526081314/https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-front-row-starter-charles-leclerc-spins-off-on-the-sao-paulo-gp.2wYo12iTPrKDXHPPYVuorJ |archive-date=26 May 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het weer vir die voorste wegspringplek gekwalifiseer vir die eerste [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]],<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/18/las-vegas-f1-qualifying-report-charles-leclerc-pole-fans-no-apology |title=Charles Leclerc lights up Las Vegas for pole as F1 refuses to apologise after farce |last=Richards |first=Giles |date=18 November 2023 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228104141/https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/18/las-vegas-f1-qualifying-report-charles-leclerc-pole-fans-no-apology |archive-date=28 February 2024 |url-status=live}}</ref> waar hy in 'n drieledige stryd om die voortou met Verstappen en Pérez betrokke was; Leclerc het tweede geëindig nadat hy laasgenoemde op die laaste rondte verbygesteek het,<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/11/19/las-vegas-grand-prix-2023-f1-live-latest-updates-usa/ |url-access=registration |title=Max Verstappen gets penalty, hits George Russell and still wins Las Vegas GP |last=Cary |first=Tom |date=19 November 2023 |work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241016010943/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2023/11/19/las-vegas-grand-prix-2023-f1-live-latest-updates-usa/ |archive-date=16 October 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom later die Inhaal-toekenning besorg het.<ref name="OA23">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/crypto-com-overtake-of-the-month-award.4NSk8Aciia1hOZ9QEmmSjq|title=Crypto.com Overtake of the Year Award|date=15 December 2023|website=Formula 1|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128152640/https://www.formula1.com/en/latest/article/crypto-com-overtake-of-the-month-award.4NSk8Aciia1hOZ9QEmmSjq|archive-date=28 January 2025|access-date=21 December 2023|url-status=live}}</ref> Hy het weer tweede in [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-late-bid-to-help-perez-in-f1-abu-dhabi-gp/10552192/ |title=Leclerc explains late bid to help Pérez in F1 Abu Dhabi GP |last=Cleeren |first=Filip |date=26 November 2023 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814174843/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-late-bid-to-help-perez-in-f1-abu-dhabi-gp/10552192/ |archive-date=14 August 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom na die vyfde plek in die Wêreldbestuurderskampioenskap met 206 punte verhoog het, gelyk met [[Fernando Alonso]] in die vierde plek,[nota 6] en ses voor spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] in die sewende plek.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/p2-is-all-that-mattered-leclerc-explains-late-race-tactics-with-perez-in-bid.6w7vZo2dvczq6hqRPArV0m |title='P2 is all that mattered' – Leclerc explains late-race tactics with Pérez in bid to help Ferrari overhaul Mercedes |date=26 November 2023 |website=Formula 1|access-date=14 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915165817/https://www.formula1.com/en/latest/article/p2-is-all-that-mattered-leclerc-explains-late-race-tactics-with-perez-in-bid.6w7vZo2dvczq6hqRPArV0m |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vyf voorste wegspringplekke en ses podiumplekke oor die seisoen behaal.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-2023-team-mate-head-to-head-battles/10555611/ |title=F1 2023 team-mate head-to-head battles |last=Hardy |first=Ed |date=6 December 2023 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815084142/https://www.autosport.com/f1/news/f1-2023-team-mate-head-to-head-battles/10555611/ |archive-date=15 August 2024 |url-status=live}}</ref> [[Lêer:2024-08-24 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3435 by Stepro.jpg|duimnael|links|Leclerc bestuur die Ferrari SF-24 by die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]. Hy het in 2024 drie Grands Prix gewen met 13 podiums, insluitend die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]].]] Voor die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] het Leclerc gekies om sy kontrak met Ferrari te verleng tot ná die [[2026 Formule Een-seisoen|2026-reëlveranderinge]].<ref name="contract">{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-signs-ferrari-f1-contract-extension/10569077/ |title=Leclerc signs Ferrari F1 contract extension |last=Cleeren |first=Filip |date=25 January 2024 |website=Motorsport.com |access-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125141820/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-signs-ferrari-f1-contract-extension/10569077/ |archive-date=25 January 2024 |url-status=live}}</ref> [[Red Bull Racing|Red Bull]] het die voorlopers gebly met die aanvang van die seisoen in [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]],<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-red-bull-mercedes-jenson-button-b2476222.html |title=Jenson Button predicts Red Bull's closest challengers in new F1 season |last=Jackson |first=Kieran |date=10 January 2024 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227153246/https://www.independent.co.uk/f1/f1-red-bull-mercedes-jenson-button-b2476222.html |archive-date=27 February 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/how-red-bull-got-a-2024-headstart-by-cutting-development-on-last-years-f1-car/ |url-access=registration |title=How Red Bull got a 2024 headstart by cutting development on last year's F1 car |last=Medland |first=Chris |date=1 March 2024 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201235024/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/how-red-bull-got-a-2024-headstart-by-cutting-development-on-last-years-f1-car/ |archive-date=1 December 2024 |url-status=live}}</ref> waar Leclerc belowe het dat hy "absoluut alles" sou doen om mededingend te wees;<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-red-bull-form-a-mystery-after-it-hid-potential-in-f1-testing/10581032/ |title=Leclerc: Red Bull form a mystery after it hid potential in F1 testing |last=Noble |first=Jonathan |date=29 February 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921022106/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-red-bull-form-a-mystery-after-it-hid-potential-in-f1-testing/10581032/ |archive-date=21 September 2024 |url-status=live}}</ref> hy het op die voorste ry gekwalifiseer en vierde geëindig te midde van remprobleme.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-had-more-than-100-degrees-split-in-brake-temperature-in-f1-bahrain-gp/10582416/ |title=Leclerc had "more than 100 degrees split" in brake temperature in F1 Bahrain GP |last1=Cobb |first1=Hayden |last2=Cleeren |first2=Filip |date=2 March 2024 |website=Motorsport.com |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108135104/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-had-more-than-100-degrees-split-in-brake-temperature-in-f1-bahrain-gp/10582416/ |archive-date=8 January 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het tot derde verbeter by die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] voordat hy 'n Ferrari 1-2-plek in [[2024 Australiese Grand Prix|Australië]] behaal het - hul eerste sedert die [[2022 Bahreinse Grand Prix]] - waar hy tweede na Sainz geëindig het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/68524759 |title=Saudi Arabian Grand Prix 2024: Max Verstappen wins as Oliver Bearman finishes seventh |last=Benson |first=Andrew |date=9 March 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913035755/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/68524759 |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13100364/australia-gp-carlos-sainz-leads-ferrari-one-two-from-charles-leclerc-after-max-verstappen-streak-ends-with-retirement |title=Australian GP: Carlos Sainz leads Ferrari one–two from Charles Leclerc after Max Verstappen streak ends with retirement |date=25 March 2024 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211173424/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13100364/australia-gp-carlos-sainz-leads-ferrari-one-two-from-charles-leclerc-after-max-verstappen-streak-ends-with-retirement |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy vierde geëindig het by beide die [[2024 Japannese Grand Prix|Japannese]] en [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grands Prix]],<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-japanese-gp-results-max-verstappen-wins-red-flagged-race/10596032/ |title=2024 F1 Japanese GP results: Max Verstappen wins red-flagged race |last=Bradley |first=Charles |date=7 April 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520164338/https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-japanese-gp-results-max-verstappen-wins-red-flagged-race/10596032/ |archive-date=20 May 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/apr/21/max-verstappen-f1-chinese-grand-prix-victory-report-lando-norris-second |title=Max Verstappen charges to F1 Chinese GP victory with Lando Norris second |last=Richards |first=Giles |date=21 April 2024 |work=[[The Guardian]]|access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529083347/https://www.theguardian.com/sport/2024/apr/21/max-verstappen-f1-chinese-grand-prix-victory-report-lando-norris-second |archive-date=29 May 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc derde plekke in [[2024 Miami Grand Prix|Miami]] en [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia Romagna]],<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2024/05/06/sport/lando-norris-2024-miami-grand-prix-spt-intl/index.html |title=Lando Norris claims first win of F1 career, storming to victory at Miami Grand Prix in front of star-studded crowd |last1=Morse |first1=Ben |last2=Schlachter |first2=Thomas |date=6 May 2024 |work=[[CNN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214022312/https://edition.cnn.com/2024/05/06/sport/lando-norris-2024-miami-grand-prix-spt-intl/index.html |archive-date=14 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/lando-norris-keeps-pace-with-max-verstappen-italian-grand-prix-csrvmzs77 |url-access=subscription |title=Lando Norris finishes less than a second behind Max Verstappen at Imola |last=Hudson |first=Molly |date=19 May 2024 |work=[[The Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=0140-0460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524102701/https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/lando-norris-keeps-pace-with-max-verstappen-italian-grand-prix-csrvmzs77 |archive-date=24 May 2024 |url-status=live}}</ref> sowel as tweede in die naelren.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-miami-gp-sprint-results-max-verstappen-wins/10606767/ |title=2024 F1 Miami GP sprint results: Max Verstappen wins |last=Bradley |first=Charles |date=4 May 2024 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530133744/https://www.autosport.com/f1/news/2024-f1-miami-gp-sprint-results-max-verstappen-wins/10606767/ |archive-date=30 May 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het toe die [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] — sy tuiswedren — vir die eerste keer in sy loopbaan gewen, nadat hy van die voorste wegspringposisie af weggespring het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5520279/2024/05/26/charles-leclerc-f1-monaco-gp-results/ |title=Charles Leclerc wins F1 Monaco GP in emotional home victory |last=Coleman |first=Madeline |date=26 May 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926224516/https://www.nytimes.com/athletic/5520279/2024/05/26/charles-leclerc-f1-monaco-gp-results/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het die eerste Monegask-bestuurder geword wat die byeenkoms gewen het sedert Louis Chiron in [[Monaco Grand Prix|1931]], en die eerste om dit in die Formule Een-wêreldkampioenskap te doen.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-first-monegasque-winner-in-monaco-since-1931-as-leclerc.4iQxLmf1Hz5i9OLxtuXdDt |title=Facts and Stats: First Monégasque winner in Monaco since 1931, as Leclerc finally breaks his curse on home soil |last=Kelly |first=Sean |date=26 May 2024 |website=Formula 1 |access-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527081444/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-first-monegasque-winner-in-monaco-since-1931-as-leclerc.4iQxLmf1Hz5i9OLxtuXdDt |archive-date=27 May 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het onttrek by die [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] weens probleme met sy kragbron.<ref>{{Cite magazine |url=https://racer.com/2024/06/09/leclerc-frustrated-by-pu-issue-as-ferrari-suffers-double-dnf/ |title=Leclerc frustrated by PU issue as Ferrari suffers double-DNF |last=Medland |first=Chris |date=9 June 2024 |magazine=Racer (tydskrif) |access-date=13 February 2025 |issn=1066-6060 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007033007/https://racer.com/2024/06/09/leclerc-frustrated-by-pu-issue-as-ferrari-suffers-double-dnf/ |archive-date=7 October 2024 |url-status=live}}</ref> Nadat hy vyfde geëindig het by die [[2024 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]],<ref name="ESP24">{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/06/23/spanish-grand-prix-live-updates/ |url-access=registration |title=Lando Norris rues costly bad start as Max Verstappen wins Spanish Grand Prix |last=Cary |first=Tom |date=23 June 2024 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=13 February 2025 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926150537/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/06/23/spanish-grand-prix-live-updates/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live}}</ref> het hy punteloos in [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] en [[2024 Britse Grand Prix|Brittanje]] geëindig as gevolg van botsingskade en strategiefoute,<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-austrian-grand-prix--8-talking-points/ |title=2024 Austrian Grand Prix {{!}} 8 talking points |last=Smith |first=Damien |date=1 July 2024 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719121515/https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-austrian-grand-prix--8-talking-points/ |archive-date=19 July 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-in-worse-than-a-nightmare-after-failed-british-gp-intermediate-call/10632839/ |title=Leclerc in "worse than a nightmare" after failed British GP intermediate call |last1=Boxall-Legge |first1=Jake |last2=Cleeren |first2=Filip |date=7 July 2024 |website=[[Autosport]]|access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719004323/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-in-worse-than-a-nightmare-after-failed-british-gp-intermediate-call/10632839/ |archive-date=19 July 2024 |url-status=live}}</ref> wat hom van tweede na derde op die punteleer agter Norris laat val het.<ref name="ESP24"/> Hy het hierna vierde in [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/21/oscar-piastri-wins-f1-hungarian-gp-after-mcclaren-team-soap-opera |title=Oscar Piastri wins F1 Hungarian GP after McLaren order Norris to give up lead |last=Richards |first=Giles |date=21 July 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927235755/https://www.theguardian.com/sport/article/2024/jul/21/oscar-piastri-wins-f1-hungarian-gp-after-mcclaren-team-soap-opera |archive-date=27 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het weer vir die voorste wegspringplek by die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gekwalifiseer na 'n terugval op die rooster vir Verstappen,<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/c897295r1p7o |title=Leclerc on Belgian GP pole as Verstappen takes grid penalty |last=Benson |first=Andrew |date=27 July 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913045437/https://www.bbc.com/sport/articles/c897295r1p7o |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref> en derde geëindig na 'n diskwalifikasie vir [[George Russell]].<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/george-russell-disqualified-belgian-gp-mercedes-f1-b2587297.html |title=George Russell disqualified after winning Belgian Grand Prix |last=Jackson |first=Kieran |date=28 July 2024 |work=[[The Independent]] |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131222915/https://www.independent.co.uk/f1/george-russell-disqualified-belgian-gp-mercedes-f1-b2587297.html |archive-date=31 January 2025 |url-status=live}}</ref> Nog 'n derde plek het by die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] gevolg.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cn9l7wn4xx3o |title=Dominant Norris fights back to win Dutch GP |last=Benson |first=Andrew |date=25 August 2024 |work=[[BBC Sport]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034843/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cn9l7wn4xx3o |archive-date=13 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het wydverspreide lof ontvang vir sy verrassingsoorwinning by die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]],<ref name="ITA24">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/nobodys-perfect-but-leclerc-came-close-with-final-monza-stint-/10650874/ |title="Nobody's perfect" – but Leclerc came close with final Monza stint |last=Kalinauckas |first=Alex |date=3 September 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915205726/https://www.autosport.com/f1/news/nobodys-perfect-but-leclerc-came-close-with-final-monza-stint-/10650874/ |archive-date=15 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/winners-losers-f1-2024-italian-grand-prix/ |title=Winners and losers from F1's 2024 Italian Grand Prix |last1=Suttill |first1=Josh |last2=Beer |first2=Matt |last3=Kanal |first3=Samarth |date=1 September 2024 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916153211/https://www.the-race.com/formula-1/winners-losers-f1-2024-italian-grand-prix/ |archive-date=16 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-italian-grand-prix--6-talking-points/ |title=2024 Italian Grand Prix {{!}} 6 talking points |last=Smith |first=Damien |date=2 September 2024 |website=Goodwood Road & Racing|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102075135/https://www.goodwood.com/grr/f1/2024-italian-grand-prix--6-talking-points/ |archive-date=2 November 2024 |url-status=live}}</ref> en 'n eenstopstrategie voltooi om Ferrari se eerste tuisoorwinning sedert [[2019 Italiaanse Grand Prix|2019]] te verseker.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/sep/01/charles-leclerc-wins-italian-f1-gp-for-ferrari-oscar-piastri-lando-norris |title=Charles Leclerc wins Italian F1 GP for Ferrari after one-stop gamble |last=Richards |first=Giles |date=1 September 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=1 September 2024 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922182142/https://www.theguardian.com/sport/article/2024/sep/01/charles-leclerc-wins-italian-f1-gp-for-ferrari-oscar-piastri-lando-norris |archive-date=22 September 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het eerste gekwalifiseer by die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] - sy vierde agtereenvolgende voorste wegspringplek by dié byeenkoms - en tweede geëindig na 'n wedrenlange stryd met [[Oscar Piastri]].<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-race-report/10654520/ |title=F1 Azerbaijan GP: Piastri beats Leclerc after thrilling Baku battle |last=Cleeren |first=Filip |date=15 September 2024 |website=[[Autosport]] |access-date=13 February 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222173112/https://www.autosport.com/f1/news/f1-azerbaijan-gp-race-report/10654520/ |archive-date=22 December 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde in [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-with-mixed-feelings-after-fightback-to-p5-in-singapore-as-he.10ZR07GCa8NNotxfSQ1ri6 |title=Leclerc left with 'mixed feelings' after fightback to P5 in Singapore as he takes blame for qualifying mistake |date=22 September 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003132900/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-left-with-mixed-feelings-after-fightback-to-p5-in-singapore-as-he.10ZR07GCa8NNotxfSQ1ri6 |archive-date=3 October 2024 |url-status=live}}</ref> voordat hy sy derde oorwinning van die seisoen by die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] behaal het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5857103/2024/10/20/charles-leclerc-f1-us-grand-prix-lando-norris-max-verstappen/ |title=Charles Leclerc wins F1 U.S. Grand Prix, Lando Norris loses podium to late penalty |last=Coleman |first=Madeline |date=20 October 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205182214/https://www.nytimes.com/athletic/5857103/2024/10/20/charles-leclerc-f1-us-grand-prix-lando-norris-max-verstappen/ |archive-date=5 February 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het toe derde in [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2024/10/28/sport/carlos-sainz-mexican-grand-prix-f1-spt-intl/index.html |title=Carlos Sainz wins Mexican Grand Prix as penalties for Max Verstappen cut into championship lead |last=Joseph |first=Sam |date=28 October 2024 |work=[[CNN]] |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204134837/https://edition.cnn.com/2024/10/28/sport/carlos-sainz-mexican-grand-prix-f1-spt-intl/index.html |archive-date=4 December 2024 |url-status=live}}</ref> Na 'n podium in die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo naelren]],<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/nov/02/norris-wins-brazil-gp-sprint-race-after-piastri-cedes-lead-under-team-orders |title=Norris wins São Paulo GP sprint to narrow gap as Verstappen hit with penalty |last=Richards |first=Giles |date=2 November 2024 |work=[[The Guardian]] |access-date=13 February 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126215747/https://www.theguardian.com/sport/2024/nov/02/norris-wins-brazil-gp-sprint-race-after-piastri-cedes-lead-under-team-orders |archive-date=26 November 2024 |url-status=live}}</ref> het hy vyfde geëindig in die reëngeteisterde Grand Prix te midde van enjinprestasieprobleme en 'n strategiefout.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-cannot-explain-sao-paulo-crashes-as-leclerc-admits-sao-paulo-was.il6XaXBGLr7lkmstHuSol |title=Sainz 'cannot explain' São Paulo crashes as Leclerc admits weekend was 'damage limitation' for Ferrari |date=4 November 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129072326/https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-cannot-explain-sao-paulo-crashes-as-leclerc-admits-sao-paulo-was.il6XaXBGLr7lkmstHuSol |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> ná 'n vierde plek in [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]],<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13259854/charles-leclerc-ferrari-driver-hits-out-at-team-in-expletive-laden-radio-rant-at-las-vegas-grand-prix |title=Charles Leclerc: Ferrari driver hits out at team in expletive-laden radio rant at Las Vegas Grand Prix |date=24 November 2024 |website=Sky Sports |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211215057/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13259854/charles-leclerc-ferrari-driver-hits-out-at-team-in-expletive-laden-radio-rant-at-las-vegas-grand-prix |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> het Leclerc die seisoen voltooi met podiumplekke by die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse]] en [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grands Prix]], nadat hy laasgenoemde in die negentiende plek begin het.<ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/12/01/qatar-grand-prix-2024-f1-live-russell-verstappen0/ |url-access=registration |title=Lando Norris apologises for 'f------ up' Qatar GP as McLaren hit out at FIA penalty |last=Cary |first=Tom |date=1 December 2024 |work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=1 December 2024 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223122020/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/12/01/qatar-grand-prix-2024-f1-live-russell-verstappen0/ |archive-date=23 December 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="AS2024"/> Hy het die seisoen derde in die kampioenskap geëindig met 356 punte - 81 agter kampioen Verstappen, 18 agter Norris, en 66 voor spanmaat Sainz in die vyfde plek;<ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/the-top-10-f1-drivers-of-2024/ |title=The top 10 F1 drivers of 2024 |last=Parkes |first=Ian |date=19 December 2024 |website=Goodwood Road & Racing |access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113190249/https://www.goodwood.com/grr/f1/the-top-10-f1-drivers-of-2024/ |archive-date=13 January 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/end-of-year-report-ferrari-a-huge-step-forward-in-a-successful-season-but.3WHiu8Kv6fNZVw3DNswyls |title=End of Year Report: Ferrari – A 'huge step forward' in a successful season, but can they improve further in 2025? |last=Francis |first=Anna |date=23 December 2024 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129052714/https://www.formula1.com/en/latest/article/end-of-year-report-ferrari-a-huge-step-forward-in-a-successful-season-but.3WHiu8Kv6fNZVw3DNswyls |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> hy het die res van die veld sedert die somervakansie af oortref,<ref name="AS2024"/> en drie oorwinnings uit 13 podiumplekke behaal.<ref name="interview">{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/interview-charles-leclerc-on-hamilton-and-being-ready-for-the-championship/ |title=Interview: Charles Leclerc on Hamilton and being "ready for the championship" |last=Parkes |first=Ian |date=14 January 2025 |website=Goodwood Road & Racing|access-date=13 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118163548/https://www.goodwood.com/grr/f1/interview-charles-leclerc-on-hamilton-and-being-ready-for-the-championship/ |archive-date=18 January 2025 |url-status=live}}</ref> ==== 2025–2026: Spanmaat van Hamilton ==== [[Lêer:FIA F1 Imola 2025 No. 16 Leclerc (2).jpg|duimnael|regs|Leclerc (hier afgeneem tydens die 2025 Emilia-Romagna GP) is [[Lewis Hamilton]] se nuwe spanmaat sedert 2025.]] Leclerc is in 2025 as die sewemalige Wêreldbestuurderskampioen [[Lewis Hamilton]] se spanmaat gekies.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |title=Lewis Hamilton to join Ferrari in shock switch from Mercedes |last=Smith |first=Luke |date=1 February 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=13 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129012423/https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/ |archive-date=29 January 2025 |url-status=live}}</ref> Voor die seisoen het Leclerc gesê dat hy "gereed was om die kampioenskap te wen",<ref name="interview"/> met Ferrari wat na verwagting [[McLaren]] sou uitdaag.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-2025-news-season-predictions-australia-gp-b2708153.html |title=F1 2025 season predictions: Who will win, Hamilton vs Leclerc and the biggest shock? |last=Jackson |first=Kieran |date=4 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=4 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305140557/https://www.independent.co.uk/f1/f1-2025-news-season-predictions-australia-gp-b2708153.html |archive-date=5 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het agtste geëindig by 'n nat [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] na 'n strategiese fout,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64197404/ferrari-falters-in-f1-opener-as-rain-shakes-up-melbourne-race/ |title=Ferrari Falters in F1 Opener as Rain Shakes Up Melbourne Race |last=Horton |first=Phillip |date=16 March 2025 |magazine=[[Autoweek]] |access-date=17 March 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317005105/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64197404/ferrari-falters-in-f1-opener-as-rain-shakes-up-melbourne-race/ |archive-date=17 March 2025 |url-status=live}}</ref> en is van die vyfde plek in [[2025 Chinese Grand Prix|China]] gediskwalifiseer nadat sy SF-25 ondermassa bevind is.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |title=Lewis Hamilton and Charles Leclerc disqualified from Chinese GP in F1 calamity for Ferrari |last=Jackson |first=Kieran |date=23 March 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=23 March 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323122547/https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-and-charles-leclerc-disqualified-from-chinese-gp-in-ferrari-f1-calamity-b2720061.html |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vierde geëindig by beide die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese]] en [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grands Prix]] te midde van prestasieprobleme,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.si.com/fannation/racing/f1briefings/news/what-causes-f1-cars-to-spark-japanese-grand-prix-fires-explained-01jr22j8kzae |title=Charles Leclerc Calls Japan Race "Annoying" as Ferrari Struggle |last=Espinal |first=Nelson |date=6 April 2025 |magazine=Sports Illustrated |access-date=6 April 2025 |issn=0038-822X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406184705/https://www.si.com/fannation/racing/f1briefings/news/charles-leclerc-calls-japan-race-annoying-as-ferrari-struggle-01jr5bybrtch |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferraris-performance-a-snowball-effect-of-problems-says-leclerc/10713049/ |title=Ferrari's performance "a snowball effect" of problems, says Charles Leclerc |last=Harrington |first=Alex |date=13 April 2025 |website=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |access-date=14 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414010802/https://www.motorsport.com/f1/news/ferraris-performance-a-snowball-effect-of-problems-says-leclerc/10713049/ |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy sy eerste podium van die seisoen met die derde plek in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] behaal het.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64534559/formula-1-saudi-arabian-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-first-f1-podium/ |title=Formula 1 Saudi Arabian Grand Prix: Charles Leclerc Gives Ferrari Its First F1 Podium of 2025 |last=Horton |first=Phillip |date=20 April 2025 |magazine=[[Autoweek]] |access-date=21 April 2025 |issn=0192-9674 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020753/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64534559/formula-1-saudi-arabian-grand-prix-charles-leclerc-ferrari-first-f1-podium/ |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het tydens die verkenningsrondte vir die [[2025 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix-naelren]] op 'n waterplas gegly en teen die versperrings vasgery, en later agtste gekwalifiseer vir die hoofren, waar hy sewende geëindig het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-is-too-slow-after-disappointing-miami-quali/10719556/ |title=Leclerc: Ferrari F1 car is too slow after disappointing Miami quali |last=Cleeren |first=Filip |date=3 May 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=3 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504174538/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-is-too-slow-after-disappointing-miami-quali/10719556/ |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-charles-leclerc-ferrari-miami-gp-b2744994.html |title='No bad feelings' between Ferrari drivers after Miami GP radio spat, says Charles Leclerc |last=Clifford |first=Flo |date=5 May 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=24 May 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506150337/https://www.independent.co.uk/f1/lewis-hamilton-charles-leclerc-ferrari-miami-gp-b2744994.html |archive-date=6 May 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het van elfde na vierde in [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna]] geklim voordat 'n laat veiligheidsmotor hom tot sesde laat val het op verouderde bande — 85 punte agter die kampioenskapleier Oscar Piastri; Leclerc het gesê hy "kon nie die situasie aanvaar waarin [Ferrari] was nie".<ref>{{Cite web |url=https://www.ferrari.com/en-GQ/formula1/articles/emilia-romagna-grand-prix-2025-race |title=Race recap: Lewis fourth, Charles sixth |date=18 May 2025 |website=[[Scuderia Ferrari]] |publisher=[[Ferrari]] |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250524185236/https://www.ferrari.com/en-GQ/formula1/articles/emilia-romagna-grand-prix-2025-race |archive-date=24 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/frustrated-charles-leclerc-cannot-accept-the-situation-at-ferrari/10724240/ |title=Frustrated Leclerc "cannot accept" the situation at Ferrari |last=Hunt |first=Ben |date=18 May 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=24 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193504/https://www.autosport.com/f1/news/frustrated-charles-leclerc-cannot-accept-the-situation-at-ferrari/10724240/ |archive-date=18 May 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="MS2025">{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |url-access=registration |title=Mark Hughes: 'Leclerc is Senna-like at Monaco but his Ferrari's a dud' |last=Hughes |first=Mark |date=28 May 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=30 May 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530054421/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |archive-date=30 May 2025 |url-status=live}}</ref> Ferrari het in [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco]] verbeter met Leclerc wat tweede gekwalifiseer, asook tweede geëindig het;<ref name="MS2025">{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |url-access=registration |title=Mark Hughes: 'Leclerc is Senna-like at Monaco but his Ferrari's a dud' |last=Hughes |first=Mark |date=28 May 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=30 May 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530054421/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/mark-hughes-leclerc-is-senna-like-at-monaco-but-his-ferraris-a-dud/ |archive-date=30 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het toe derde geëindig in [[2025 Spaanse Grand Prix|Spanje]] na 'n laat veiligheidsmotor,<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/01/oscar-piastri-holds-off-norris-as-mclaren-claim-one-two-in-spanish-f1-gp |title=Piastri leads McLaren one–two in Spanish F1 GP as Verstappen pays penalty |last=Richards |first=Giles |date=1 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=10 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602093222/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/01/oscar-piastri-holds-off-norris-as-mclaren-claim-one-two-in-spanish-f1-gp |archive-date=2 June 2025 |url-status=live}}</ref> vyfde in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]],<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13385519/ferrari-had-clumsy-canadian-gp-says-nico-rosberg-as-f1-team-admit-too-many-mistakes-made-in-montreal |title=Ferrari had 'clumsy' Canadian GP says Nico Rosberg as F1 team admit 'too many mistakes' made in Montreal |date=19 June 2025 |website=Sky Sports |access-date=27 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623111030/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13385519/ferrari-had-clumsy-canadian-gp-says-nico-rosberg-as-f1-team-admit-too-many-mistakes-made-in-montreal |archive-date=23 June 2025 |url-status=live}}</ref> en weer derde in [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]].<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-reveals-frustrating-lift-and-coast-strategy-in-lonely-austrian-gp/10738062/ |title=Charles Leclerc reveals frustrating lift and coast strategy in lonely Austrian GP |last=Mee |first=Lydia |date=30 June 2025 |website=Motorsport.com|access-date=6 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701025044/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-reveals-frustrating-lift-and-coast-strategy-in-lonely-austrian-gp/10738062/ |archive-date=1 July 2025 |url-status=live}}</ref> Hy was selfkrities nadat hy sesde in [[2025 Britse Grand Prix|Brittanje]] gekwalifiseer het, en toe tot veertiende geval het weens 'n verkeerde natweerstrategie.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/british-gp-2025-f1-driver-rankings-edd-straw/ |title=Edd Straw's 2025 British Grand Prix F1 driver rankings |last=Straw |first=Edd |date=7 July 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=24 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708140014/https://www.the-race.com/formula-1/british-gp-2025-f1-driver-rankings-edd-straw/ |archive-date=8 July 2025 |url-status=live}}</ref> Hy was vierde in die Belgiese naelren, en hy het derde gekwalifiseer en die posisie behou voor Verstappen in die nat-droë hoofren.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-ferrari-has-no-hope-of-fighting-for-f1-belgian-gp-win/10745398/ |title=Leclerc: Ferrari has no hope of fighting for F1 Belgian GP win |last=Codling |first=Stuart |date=26 July 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=2 August 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802155028/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclerc-ferrari-has-no-hope-of-fighting-for-f1-belgian-gp-win/10745398/ |archive-date=2 August 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde gele by die [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] totdat 'n botsing met [[Kimi Antonelli]] by Hugenholtzbocht sy uitval veroorsaak het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-leclerc-clash-we-want-him-to-go-for-moves/10755477 |title=Wolff backs Antonelli after Leclerc clash: "We want him to go for moves" |last1=Cleeren |first1=Filip |last2=Jaeggi |first2=Erwin |date=1 September 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=3 September 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903035258/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-leclerc-clash-we-want-him-to-go-for-moves/10755477/ |archive-date=3 September 2025 |url-status=live}}</ref> Later, in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]], was hy vierde te midde van 'n vroeë stryd met die derde geplaaste Piastri.<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-ferraris-best-shot-at-2025-f1-victory-comes-at-these-three-grands-prix/10757558 |title=Charles Leclerc: Ferrari's best shot at 2025 F1 victory comes at these three grands prix |last=Mee |first=Lydia |date=7 September 2025 |website=Motorsport.com |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908222032/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-ferraris-best-shot-at-2025-f1-victory-comes-at-these-three-grands-prix/10757558/ |archive-date=8 September 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n verrassende voorste wegspringplek in Hongarye behaal,<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6532103/2025/08/02/charles-leclerc-pole-f1-hungarian-grand-prix-2025/ |title=How Charles Leclerc snared shock Ferrari Hungary pole: 'Today, I don't understand F1' |last=Smith |first=Luke |date=2 August 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=3 August 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802213052/https://www.nytimes.com/athletic/6532103/2025/08/02/charles-leclerc-pole-f1-hungarian-grand-prix-2025/ |archive-date=2 August 2025 |url-status=live}}</ref> waar hy die grootste deel van die wedren gelei het voordat hy tot vierde teruggesak het nadat hy opstelprobleme ondervind het.<ref name="HUN25">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/ |title=Leclerc explains how "undriveable" Ferrari F1 car cost him Hungarian GP win |last1=Vinel |first1=Ben |last2=Karpov |first2=Oleg |date=3 August 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |access-date=3 August 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250803170241/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/ |archive-date=3 August 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het in [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] tydens die kwalifiseringsproses uitgeval en negende geëindig,<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-cites-power-unit-glitch-for-subdued-azerbaijan-gp-start/10761419 |title=Charles Leclerc cites power unit glitch for subdued Azerbaijan GP start |last1=Harrington |first1=Alex |last2=Karpov |first2=Oleg |date=21 September 2025 |website=Motorsport.com |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925232722/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-cites-power-unit-glitch-for-subdued-azerbaijan-gp-start/10761419 |archive-date=25 September 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy sesde in [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] geëindig het te midde van toenemende kommer oor die SF-25.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/46507017/leclerc-downbeat-singapore-passengers-car |title=Leclerc downbeat after Singapore: We're 'passengers to the car' |last=Saunders |first=Nate |date=6 October 2025 |website=[[ESPN]] |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008102745/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/46507017/leclerc-downbeat-singapore-passengers-car |archive-date=8 October 2025 |url-status=live}}</ref> Na 'n vyfde plek in die [[2025 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State se naelren]] het hy die derde plek in die Grand Prix behou na 'n renlange stryd om tweede met [[Lando Norris]].<ref>{{Cite web |url=https://www.silverstone.co.uk/news/f1-2025-united-states-grand-prix-results-hunt-verstappen-claims-maximum-points-austin |title=F1 2025 United States Grand Prix results: The hunt is on as Verstappen claims maximum points in Austin |date=20 October 2025 |website=[[Silverstone-renbaan]] |publisher=British Racing Drivers' Club |access-date=25 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025214517/https://www.silverstone.co.uk/news/f1-2025-united-states-grand-prix-results-hunt-verstappen-claims-maximum-points-austin |archive-date=25 October 2025 |url-status=live}}</ref> Sy voorste ry-wegspring in [[2025 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] het 'n omstrede eerste draai-ontmoeting met Norris, Hamilton en Verstappen voorafgegaan, waar Leclerc tweede behou het nadat hy na die afloopgebied ontwyk het en 'n laat Verstappen-aanval weerstaan ​​het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6751859/2025/10/26/mexico-city-grand-prix-briefing-norris-wins-bearman-impresses-disaster-for-hamilton |title=Mexico City Grand Prix briefing: Norris wins, Bearman impresses, disaster for Hamilton |last1=Coleman |first1=Madeline |last2=Smith |first2=Luke |date=26 October 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=30 October 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251030112816/https://www.nytimes.com/athletic/6751859/2025/10/26/mexico-city-grand-prix-briefing-norris-wins-bearman-impresses-disaster-for-hamilton/ |archive-date=30 October 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vyfde plek in die [[2025 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] behaal voordat hy van derde in die Grand Prix uitgeval het te midde van 'n botsing met Antonelli en Piastri by die Senna 'S'.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-is-too-slow-on-straights-but-hamilton-and-leclerc-cant-explain-it-at-brazil-gp/10774971 |title=Ferrari is too slow on straights, but Hamilton and Leclerc can't explain it at Brazil GP |last=Vinel |first=Ben |date=8 November 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=10 November 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110130321/https://www.autosport.com/f1/news/ferrari-is-too-slow-on-straights-but-hamilton-and-leclerc-cant-explain-it-at-brazil-gp/10774971/ |archive-date=10 November 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-retires-with-damage-from-brazil-grand-prix-as-oscar-piastri-given-penalty/10775435 |title=Charles Leclerc retires with damage from Brazil Grand Prix as Oscar Piastri receives penalty |last=Harrington |first=Alex |date=9 November 2025 |website=Motorsport.com |access-date=10 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110130324/https://www.motorsport.com/f1/news/charles-leclerc-retires-with-damage-from-brazil-grand-prix-as-oscar-piastri-given-penalty/10775435/ |archive-date=10 November 2025 |url-status=live}}</ref> Intra-span-konflik het vererger toe Leclerc en Hamilton 'n openbare vete met voorsitter [[John Elkann]] aangegaan het toe hulle tot vierde in die Wêreldkonstruktorskampioenskap geval het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-free-to-publicly-criticise-ferrari-f1-team-vasseur/10783475/ |title=Hamilton and Leclerc free to publicly criticise Ferrari F1 team – Vasseur |last1=Hardy |first1=Ed |last2=Codling |first2=Stuart |date=10 December 2025 |website=[[Autosport]]|access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212004811/https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-free-to-publicly-criticise-ferrari-f1-team-vasseur/10783475/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Ferrari—wat die SF-25-projek vroeg in die seisoen laat vaar het—het gesien hoe hul prestasie verder agteruitgaan oor die laaste drie Grands Prix.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-ferrari-f1-warning-2026/ |title=Leclerc's 'now or never' F1 warning to Ferrari |last=Noble |first=Jon |date=10 December 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005008/https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-ferrari-f1-warning-2026/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="QAT25">{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-left-speechless-by-zero-performance-in-qatar-gp-qualifying-disaster/10781045/ |title=Hamilton and Leclerc left speechless by "zero performance" in Qatar GP qualifying disaster |last=Vinel |first=Ben |date=29 November 2025 |website=Autosport |access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005122/https://www.autosport.com/f1/news/hamilton-and-leclerc-left-speechless-by-zero-performance-in-qatar-gp-qualifying-disaster/10781045/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="QAT25"/><ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-so-difficult-its-in-the-wall-or-through-q1/10782894/ |title=Leclerc: Ferrari F1 car so difficult it's "in the wall or through Q1" |last1=Hardy |first1=Ed |last2=Vording |first2=Ronald |date=6 December 2025 |website=Autosport|access-date=12 December 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005206/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-ferrari-f1-car-so-difficult-its-in-the-wall-or-through-q1/10782894/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Leclerc het vierde in [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]] geëindig na 'n dubbele [[McLaren]]-diskwalifikasie, agtste in [[2025 Katarse Grand Prix|Katar]] na verskeie uitwykings in sy dertiende plek in die naelren, en vierde in [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] toe hy druk op die aangewese kampioen Norris geplaas het; hy het vier plekke voor spanmaat Hamilton in elke wedren geëindig.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-lost-a-good-opportunity-to-do-something-special-in-las-vegas-gp.2E2vUC6WiAQR4PIP4bqF1Z |title=Ferrari 'lost a good opportunity to do something special' in Las Vegas GP – Leclerc |date=23 November 2025 |website=Formula 1|access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005424/https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-lost-a-good-opportunity-to-do-something-special-in-las-vegas-gp.2E2vUC6WiAQR4PIP4bqF1Z |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/norris-takes-2025-f1-title-as-verstappen-wins-abu-dhabi-gp/ |url-access=registration |title=Norris takes 2025 F1 title as Verstappen wins Abu Dhabi GP |last=Elizalde |first=Pablo |date=7 December 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=12 December 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005551/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/norris-takes-2025-f1-title-as-verstappen-wins-abu-dhabi-gp/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Leclerc het sy veldtog, en die grond-effek-era, vyfde algeheel afgesluit met 242 punte—86 voor Hamilton in die sesde plek—met sewe podiumplekke teenoor Hamilton se nul, wie hy by 19 van 24 Grands Prix oortref het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy95n27g873o |title=What next after Hamilton's 'nightmare' year? |last=Benson |first=Andrew |date=11 December 2025 |work=[[BBC Sport]] |access-date=12 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005624/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cy95n27g873o |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Voor die nuwe onderstel- en krageenheidregulasies in [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] het Leclerc gesê "dit is nou of nooit" vir sy vooruitsig van 'n Wêreldbestuurderskampioenskap met Ferrari.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6874596/2025/12/09/f1-offseason-2026-rules/ |title=Why F1's 2026 rules overhaul will make the winter offseason a frenzy |last=Smith |first=Luke |date=9 December 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=12 December 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212005712/https://www.nytimes.com/athletic/6874596/2025/12/09/f1-offseason-2026-rules/ |archive-date=12 December 2025 |url-status=live}}</ref> Nadat hy sterk voorseisoenvertoning met die SF-26 getoon het, het hy onmiddellik drie jaers verbygesteek om die [[2026 Australiese Grand Prix]] te lei, en George Russell, die voorloper, agter hom gehou voordat hy in 'n strategiese mislukking na die derde plek teruggeval het. == Profiel as renjaer == Leclerc het 'n puik kwalifiserende geskiedenis in Formule Een, waar hy die rekord hou vir die meeste voorste wegspringplekke sonder 'n kampioenskapstitel ({{F1stat|LEC|poles}}) en die elfde meeste in die geskiedenis.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/how-many-pole-positions-f1-drivers/|title=How many pole positions does each 2025 F1 driver have?|date=20 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064455/https://www.the-race.com/formula-1/how-many-pole-positions-f1-drivers/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy hou ook die rekord in óf FIA Formule 2 óf sy voorganger GP2 vir die meeste voorste wegspringplekke in 'n seisoen (8).<ref name="SkyF2">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11070780/charles-leclerc-crowned-2017-f2-champion|title=Charles Leclerc crowned 2017 F2 champion|last=Esler|first=William|date=8 October 2017|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114180156/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11070780/charles-leclerc-crowned-2017-f2-champion|archive-date=14 January 2025|access-date=18 February 2025}}</ref> Sy bestuurstyl is geneig om 'n motor met oorstuur te verkies, wat presiese mikro-korreksies en hoë draaispoed moontlik maak, wat sy kwalifiseerpas verbeter het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/|title=The driving style secrets of F1's current stars|last=Chandhok|first=Karun|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=26 January 2024|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064451/https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/|archive-date=27 January 2025|access-date=31 January 2025}}</ref> Hy het in 2019 die jongste ontvanger van die FIA-paaltrofee geword vir die meeste voorste wegspringplekke, 'n prestasie wat hy in 2022 herhaal het.<ref name="2022analysis"/> Kritici het opgemerk dat hy die vermoë het om sy masjinerie in kwalifiserende toestande te oortref, wat gereeld daartoe gelei het dat hy sy een-rondte pas relatief tot sy renpas oortref het en dit het bygedra tot 'n voorste wegspringplek-wen-omskakelingskoers van 18,5%.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/|title=Top 10 Formula 1 drivers of 2022 – Our verdict|last=Khorounzhiy|first=Valentin|date=25 November 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064451/https://www.the-race.com/formula-1/the-top-10-formula-1-drivers-of-2022/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-absurd-f1-ratio-criminally-undeserved/|title=Leclerc's absurd F1 ratio is criminally undeserved|last=Mitchell-Malm|first=Scott|last2=Suttill|first2=Josh|date=7 January 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127064452/https://www.the-race.com/formula-1/charles-leclerc-absurd-f1-ratio-criminally-undeserved/|archive-date=27 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Andrew Benson van ''BBC Sport'' het sy voorste rondte by die [[2019 Singapoerse Grand Prix]] as "een van die kwalifiserende prestasies van die seisoen" beskryf.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/49781160|title=Singapore GP qualifying: Charles Leclerc beats Lewis Hamilton to pole|last=Benson|first=Andrew|date=21 September 2019|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=13 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211074709/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/49781160|archive-date=11 February 2025|url-status=live}}</ref> Na sy agtereenvolgende voorste-posisies by die [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco]] en [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grands Prix]] in 2021, het sy destydse spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] Leclerc as die beste kwalifiseerder in Formule Een beskryf.<ref name="TR21">{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sainz-claims-leclerc-is-f1s-best-qualifier-our-verdict/|title=Sainz claims Leclerc is F1's 'best qualifier' – Our verdict|last=Suttill|first=Josh|date=17 June 2021|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128134945/https://www.the-race.com/formula-1/sainz-claims-leclerc-is-f1s-best-qualifier-our-verdict/|archive-date=28 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Edd Straw van ''The Race'' het opgemerk dat "as jy praat van 'n bestuurder wat konsekwent die laaste greintjie prestasie uit 'n motor kan haal, ongeag sy beperkings, en suksesvol op die rand kan leef tydens 'n lewendige kwalifiserende rondte, dan hoef jy nie verder as [Leclerc] te soek nie", en dat "sy bereidwilligheid om op of selfs effens oor die limiet te gaan, getemper deur sy uitstekende motorbeheer wanneer dinge rof begin raak, hom toelaat om verstommende rondtetye te behaal, selfs uit motors wat nie goed hanteer nie."<ref name="TR21" /> Hy het sy "meedoënlose strewe na perfekte rondtes" beskryf as 'n eienskap wat Leclerc "een van die beste kwalifiseerders van alle tye" kan maak.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/why-leclerc-may-go-down-as-an-all-time-f1-qualifying-great/|title=Why Leclerc may go down as an all-time F1 qualifying great|last=Straw|first=Edd|date=5 June 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525045331/https://www.the-race.com/formula-1/why-leclerc-may-go-down-as-an-all-time-f1-qualifying-great/|archive-date=25 May 2024|access-date=26 March 2025}}</ref> Laurence Edmondson van ''[[ESPN]]'' het sy voorste rondte by die [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix]] as sy "nuutste voorbeeld van sy uiterste presisie en meesterlike spoed" beskryf, en bygevoeg dat hy "ongetwyfeld 'n aanspraak maak op die titel van Formule Een se vinnigste jaer oor 'n enkele rondte"; hy het sy vermoë geprys om die vinnigste rondtes konsekwent te behaal terwyl hy die druk van 'n titelgeveg hanteer.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34075200/is-charles-leclerc-fastest-driver-f1|title=Is Charles Leclerc the fastest driver in F1?|last=Edmondson|first=Laurence|last2=Saunders|first2=Nate|date=11 June 2022|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250212045527/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/34075200/is-charles-leclerc-fastest-driver-f1|archive-date=12 February 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Sy voorste rondte by die [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] daardie jaar – waar hy die dominante McLaren MCL39 verbygesteek het – is as "sensasioneel" beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-where-leclerc-found-his-hungary-f1-pole-advantage-and-where-mclaren-lost-its-pace/10747891/|title=Analysis: Where Leclerc found his Hungary F1 pole advantage, and where McLaren lost its pace|last=Boxall-Legge|first=Jake|date=2 August 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803174238/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-where-leclerc-found-his-hungary-f1-pole-advantage-and-where-mclaren-lost-its-pace/10747891/|archive-date=3 August 2025|access-date=3 August 2025}}</ref> [[Martin Brundle]] het gemeen dat hy die vinnigste onder die 2023 jaers was.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/24096/13017491/martin-brundle-assessing-the-abu-dhabi-gp-and-delivering-the-verdict-on-formula-1s-2023-season|title=Martin Brundle: Assessing the Abu Dhabi GP and delivering the verdict on Formula 1's 2023 season|last=Brundle|first=Martin|date=28 November 2023|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214111034/https://www.skysports.com/f1/news/24096/13017491/martin-brundle-assessing-the-abu-dhabi-gp-and-delivering-the-verdict-on-formula-1s-2023-season|archive-date=14 February 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> === Renmotors === [[Lêer:Ferrari's_Charles_Leclerc_battles_for_the_podium_with_Mercedes'_Lewis_Hamilton_at_the_2022_British_Grand_Prix_at_Silverstone._(52196620083)_(cropped).jpg|alt=Leclerc racing against Lewis Hamilton at the 2022 British Grand Prix|links|duimnael|Leclerc ''(agter)'' jaag teen [[Lewis Hamilton]] ''(voor)'' tydens die [[2022 Britse Grand Prix]]]] Kritici het kennis geneem van Leclerc se bekwaamheid in wiel-tot-wiel-renne.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2018/sep/12/charles-leclerc-ferrari-sauber-rookie|title=Charles Leclerc looks like a gamble by Ferrari – but he's not|last=Richards|first=Giles|date=12 September 2018|work=The Guardian|access-date=16 February 2025|issn=1756-3224|archive-url=https://web.archive.org/web/20231023055108/https://www.theguardian.com/sport/blog/2018/sep/12/charles-leclerc-ferrari-sauber-rookie|archive-date=23 October 2023|url-status=live}}</ref> Nadat hy die voortou van die [[2019 Oostenrykse Grand Prix]] aan [[Max Verstappen]] in die laaste rondtes afgestaan het, het Leclerc beweer dat Verstappen se skuif "nie die manier was waarop jy verbysteek nie" en dat hy sy aggressie vorentoe sou aanpas.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-verstappen-austrian-gp-pass-not-the-way-you-overtake-4991839/4991839/|title=Leclerc: Verstappen Austrian GP pass "not the way you overtake"|last=Mitchell|first=Scott|last2=Nimmervoll|first2=Christian|date=30 June 2019|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529033859/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-verstappen-austrian-gp-pass-not-the-way-you-overtake-4991839/4991839/|archive-date=29 May 2023|access-date=28 January 2025}}</ref><ref name="AUT19"/> Die [[2019 Britse Grand Prix|volgende wedren]] het hy Verstappen in 'n harde stryd om derde plek geklop, wat Vijay Pattni van ''Top Gear'' opgesom het as "heilige koeie, wat 'n geveg. Albei jonges het hul motors na mekaar gegooi, albei het geweier om enige spasie toe te laat, en albei het – wonderbaarlik – vermy om te bots."<ref>{{Cite magazine |url=https://www.topgear.com/car-news/formula-one/2019-british-gp-was-ace-because-verstappen-vs-leclerc |title=The 2019 British GP was ace because Verstappen vs Leclerc |last=Pattni |first=Vijay |date=15 July 2019 |magazine=Top Gear |publisher=Immediate Media Company |access-date=16 February 2025 |issn=1350-9624 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808161820/https://www.topgear.com/car-news/formula-one/2019-british-gp-was-ace-because-verstappen-vs-leclerc |archive-date=8 August 2024 |url-status=live}}</ref> Leclerc het verklaar dat dit "die meeste pret is wat hy ooit in Formule Een]gehad het",<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-declares-battling-silverstone-drive-the-most-fun-ive-had-in-f1.1YYTgHj5hME1kPfeOoDu4O|title=Leclerc declares battling Silverstone drive 'the most fun I've had in F1'|date=14 July 2019|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210232149/https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-declares-battling-silverstone-drive-the-most-fun-ive-had-in-f1.1YYTgHj5hME1kPfeOoDu4O|archive-date=10 December 2024|access-date=16 February 2025}}</ref> terwyl Verstappen bygevoeg het: "Ek dink hy was nog 'n bietjie seer van Oostenryk, so hy het baie hard verdedig, maar dis goed, ek is heeltemal daarvoor".<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/robust-leclerc-still-sore-after-austria-formula-1-clash-verstappen-4991215/4991215/|title=Robust Leclerc still 'sore' after Austria Formula 1 clash – Verstappen|last=Noble|first=Jonathan|date=15 July 2019|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902061233/https://www.autosport.com/f1/news/robust-leclerc-still-sore-after-austria-formula-1-clash-verstappen-4991215/4991215/|archive-date=2 September 2022|access-date=16 February 2025}}</ref> Hy het die bynaam ''il Predestinato'' in die Italiaanse media gekry nadat hy sy voorsprong by die [[2019 Italiaanse Grand Prix]] teen beide [[Lewis Hamilton]] en [[Valtteri Bottas]] verdedig het. Hy is geprys vir sy eerste draai-verbysteek op Bottas by die [[2021 Spaanse Grand Prix]],<ref name="2021ESP1">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12302112/charles-leclerc-delighted-with-standout-and-amazing-ferrari-after-superb-fourth-at-spanish-gp|title=Charles Leclerc delighted with 'standout' and 'amazing' Ferrari after superb fourth at Spanish GP|date=9 May 2021|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130022357/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12302112/charles-leclerc-delighted-with-standout-and-amazing-ferrari-after-superb-fourth-at-spanish-gp|archive-date=30 January 2025|access-date=7 February 2025}}</ref> met Jonathan Noble van ''Motorsport.com'' wat die skuif as "sensasioneel" beskryf het.<ref name="2021ESP2">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-bottas-sensational-overtake-barcelona/6506044/|title=F1: Leclerc explains sensational Bottas pass in Barcelona|last=Noble|first=Jonathan|date=10 May 2021|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130021743/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-bottas-sensational-overtake-barcelona/6506044/|archive-date=30 January 2025|access-date=7 February 2025}}</ref> Leclerc het lof ontvang vir sy stryd met Verstappen tydens die [[2022 Bahreinse Grand Prix]], waar hy bekend was vir sy effektiewe gebruik van die [[sleurverminderingstelsel]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/max-is-aggressive-but-so-am-i-how-leclerc-made-his-point/|title='Max is aggressive, but so am I' – How Leclerc made his point|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=21 March 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213094906/https://www.the-race.com/formula-1/max-is-aggressive-but-so-am-i-how-leclerc-made-his-point/|archive-date=13 February 2025|access-date=23 February 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-bahrain-gp-leclerc-leads-ferrari-1-2-red-bull-challenge-implodes/9167868/|title=F1 Bahrain GP: Leclerc leads Ferrari 1–2, Red Bull challenge implodes|last=Kalinauckas|first=Alex|date=20 March 2022|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127070229/https://www.autosport.com/f1/news/f1-bahrain-gp-leclerc-leads-ferrari-1-2-red-bull-challenge-implodes/9167868/|archive-date=27 January 2025|access-date=16 February 2025}}</ref> Hy is deur Hamilton geprys na hul stryd tydens die [[2022 Britse Grand Prix]], waar Leclerc hom aan die buitekant van ''[[Silverstone-renbaan|Copse]]'' op ouer bande verbygesteek het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/24181/12645434/lewis-hamilton-aims-max-verstappen-dig-after-sensible-charles-leclerc-fight-at-british-gp|title=Lewis Hamilton aims Max Verstappen dig after 'sensible' Charles Leclerc fight at British GP|date=5 July 2022|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20250206210101/https://www.skysports.com/f1/news/24181/12645434/lewis-hamilton-aims-max-verstappen-dig-after-sensible-charles-leclerc-fight-at-british-gp|archive-date=6 February 2025|access-date=16 February 2025}}</ref> Alex Kalinauckas van ''[[Autosport]]'' het sy renvaardigheid na die 2024-seisoen geprys en verskeie gevalle van sy verdedigende bestuur teen vinniger masjinerie uitgelig, sowel as 'n verbysteek van [[George Russell]] tydens die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]].<ref name="AS2024">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-of-2024-2-charles-leclerc/10683383/|title=Autosport Top 50 of 2024: #2 Charles Leclerc|last=Kalinauckas|first=Alex|date=19 December 2024|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130164306/https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-of-2024-2-charles-leclerc/10683383/|archive-date=30 January 2025|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy is verder geprys vir sy bandbestuur tydens die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]].<ref name="ITA24"/> Hy is ook gekritiseer vir wedren-eindfoute gedurende sy vroeë seisoene in Formule Een, veral tydens die [[2020 Italiaanse Grand Prix|2020 Italiaanse]], [[2020 Sakhir Grand Prix|2020 Sakhir]] en [[2022 Franse Grand Prix|2022 Franse]] Grands Prix;<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/leclercs-past-f1-mistakes-hint-at-how-hell-react-to-imola/|title=Leclerc's past F1 mistakes hint at how he'll react to Imola|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=28 April 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614064550/https://www.the-race.com/formula-1/leclercs-past-f1-mistakes-hint-at-how-hell-react-to-imola/|archive-date=14 June 2024|access-date=22 February 2025}}</ref><ref name="SAK20">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-handed-three-place-grid-penalty-after-sakhir-gp-opening-lap-collision-4976523/4976523/|title=Leclerc handed three-place grid penalty after Sakhir GP opening lap collision|last=Noble|first=Jonathan|date=6 December 2020|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528133409/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-handed-three-place-grid-penalty-after-sakhir-gp-opening-lap-collision-4976523/4976523/|archive-date=28 May 2023|access-date=28 January 2025}}</ref> Hy is verder gestraf vir die veroorsaak van 'n botsing met Verstappen tydens die [[2019 Japannese Grand Prix]] en vir die onreëlmatige verdediging teen Russell tydens die [[2025 Hongaarse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|title=Verstappen slams stewards and 'irresponsible' Leclerc|date=13 October 2019|website=[[ESPN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128100441/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/27833451/verstappen-slams-stewards-irresponsible-leclerc|archive-date=28 January 2025|access-date=22 February 2025}}</ref><ref name="HUN25">{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/|title=Leclerc explains how "undriveable" Ferrari F1 car cost him Hungarian GP win|last=Vinel|first=Ben|last2=Karpov|first2=Oleg|date=3 August 2025|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803170241/https://www.autosport.com/f1/news/leclerc-explains-how-undriveable-ferrari-cost-him-hungary-f1-win/10748206/|archive-date=3 August 2025|access-date=3 August 2025}}</ref> Die 1996 Wêreldbestuurderskampioen, [[Damon Hill]], het sy renmentaliteit as "wen of faal" beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hes-got-the-ingredients-1996-world-champion-damon-hill-picks-the-title.7ompTx6dsTUE9BibGmJoBA|title='He's got the ingredients' – 1996 world champion Damon Hill picks the title winners of the future|date=1 October 2024|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20250622121607/https://www.formula1.com/en/latest/article/hes-got-the-ingredients-1996-world-champion-damon-hill-picks-the-title.7ompTx6dsTUE9BibGmJoBA|archive-date=22 June 2025|access-date=4 August 2025}}</ref> === Helm === [[Lêer:2020_F1_Pre-Season_Testing_Catalonia_(49629040498).jpg|alt=From above, Leclerc sat in the cockpit of his Ferrari SF1000 at 2020 Formula One pre-season testing|regs|duimnael|Leclerc se 2020 helmontwerp het die vlag van Monaco omring deur sy logo in rosso corsa bevat.]] Leclerc se helmontwerp bevat 'n basiskleur van rosso corsa met 'n Monegask-vlagstreep langs die deksel.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2024-f1-helmet-designs-every-drivers-racing-lid-for-new-campaign/ |url-access=registration |title=2024 F1 helmet designs: Every driver's racing lid for new campaign |last=Kisby |first=Cambridge |date=22 February 2024 |magazine=Motor Sport |access-date=13 February 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115122345/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2024-f1-helmet-designs-every-drivers-racing-lid-for-new-campaign/ |archive-date=15 January 2025 |url-status=live}}</ref> Die woorde "Papa" en "Jules" is op die kant gegraveer, ter nagedagtenis aan sy vader, Hervé Leclerc, en sy peetvader, [[Jules Bianchi]].<ref>{{Cite news |url=https://www.monaco-tribune.com/en/2025/01/f1-leclercs-new-helmet-a-tribute-to-his-family/ |title=F1: Leclerc's new helmet, a tribute to those he has lost |last=Riu |first=Anaïs |date=28 January 2025 |work=Monaco Tribune |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216032943/https://www.monaco-tribune.com/en/2025/01/f1-leclercs-new-helmet-a-tribute-to-his-family/ |archive-date=16 February 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het 'n volledige huldeblykhelm gedra vir beide die [[2019 Monaco Grand Prix]] en Bianchi by die [[2024 Japannese Grand Prix]], die tiende herdenking van [[2014 Japannese Grand Prix|sy noodlottige ongeluk]].<ref>{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-vettel-leclerc-tribute-helmet-designs/4394616 |title=Ferrari stars pay their respects with tribute helmet designs |last1=Bradley |first1=Charles |last2=Cooper |first2=Adam |date=23 May 2019 |website=Motorsport.com |publisher=Motorsport Network |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803064642/https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-vettel-leclerc-tribute-helmet-designs/4394616 |archive-date=3 August 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/jules-bianchi-charles-leclerc-f1-japan-suzuka-b2523847.html |title=Jules Bianchi honoured as Charles Leclerc dons special helmet for godfather |last=Jackson |first=Kieran |date=5 April 2024 |work=The Independent |access-date=13 February 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009133716/https://www.independent.co.uk/f1/jules-bianchi-charles-leclerc-f1-japan-suzuka-b2523847.html |archive-date=9 October 2024 |url-status=live}}</ref> Hy het voorheen 'n huldeblyk vir [[Sebastian Vettel]] gedra by die [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix]] - hul laaste wedren as spanmaats.<ref>{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-grosjean-and-vettel-reveal-one-off-helmet-designs-for-abu-dhabi.63dl0Gc2wM0mASvB0ZErIA |title=Russell, Grosjean, Leclerc and Vettel reveal one-off helmet designs for Abu Dhabi Grand Prix |date=11 December 2020 |website=Formula 1 |access-date=15 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808164445/https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-grosjean-and-vettel-reveal-one-off-helmet-designs-for-abu-dhabi.63dl0Gc2wM0mASvB0ZErIA |archive-date=8 August 2024 |url-status=live}}</ref> Omstredenheid het ontstaan oor sy [[Gilles Villeneuve]] -ontwerp vir die [[2023 Kanadese Grand Prix]] nadat die Villeneuve-familie beweer het dat hy nie toestemming gevra het nie; [[Jacques Villeneuve]] het egter die gebruik daarvan toegestaan in 'n mondelinge bespreking met Leclerc na die skeuring.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/villeneuve-hits-out-at-abuse-over-leclerc-f1-helmet-tribute/10484773/|title=Jacques Villeneuve hits out at abuse over Leclerc F1 helmet tribute|last=Cleeren|first=Filip|date=18 June 2023|website=[[Autosport]]|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725124208/https://www.autosport.com/f1/news/villeneuve-hits-out-at-abuse-over-leclerc-f1-helmet-tribute/10484773/|archive-date=25 July 2024|access-date=13 February 2025}}</ref> Hy het 'n huldeblykontwerp vir sy vertrekkende spanmaat [[Carlos Sainz jr.]] by die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix]] gedra.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/5976230/2024/12/07/ferrari-carlos-sainz-charles-leclerc-f1/ |title=The end of Ferrari's 'C²': Leclerc and Sainz's genuine F1 partnership faces its sunset in Abu Dhabi |last=Coleman |first=Madelin |date=7 December 2024 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=17 February 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203165839/https://www.nytimes.com/athletic/5976230/2024/12/07/ferrari-carlos-sainz-charles-leclerc-f1/ |archive-date=3 February 2025 |url-status=live}}</ref> ==Formule 1-uitslae== [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 16 (1).jpg|duimnael|340px|Leclerc behaal 'n tweede plek in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari SF-23]] tydens die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]].]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {{Clear}} <div class="overflowbugx" style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | [[Haas F1-span]] | [[Haas F1-span|Haas]]<br/> VF-16 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Duitse Grand Prix|GER]]<br />{{small|TD}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |[[Sauber|Sauber F1-span]] |[[Sauber]]<br/> C36 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 061 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] | [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|TD}} | [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F0F8FF;"| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} | [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |[[Sauber|Alfa Romeo Sauber F1]] |[[Sauber]]<br/> C37 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 062 EVO 1.6 [[V6-enjin|V6 Turbo]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|19}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|18}}{{smallsup|†}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Duitse Grand Prix|GER]]<br />{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|7}} | | | |bgcolor=efefef|'''13''' |bgcolor=efefef|'''39''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari]]<br/>SF90 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 064 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />3{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />5{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />1{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />2{{Pictogram poleposition}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />3{{Pictogram poleposition}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />6 |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />4{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />4{{Pictogram vinnigste ronde}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|18}}{{smallsup|†}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|3}} | | | |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''264''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/> SF1000 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>2</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>11</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>4</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>14</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>6</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>10</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>13</small> | | | | | | | |bgcolor=efefef|'''8''' |bgcolor=efefef|'''98''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |[[Scuderia Ferrari]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]<br/> SF21 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />4 |bgcolor=ffffff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>DNS</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]]<br />16 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />8 |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]]<br /> 2 |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡<br />8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />4 |bgcolor=cfcfff| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />15 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /> 4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /> 4 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br /> 5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br /> 5 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]]<br /> 8 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br /> 7 |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />10 | | |bgcolor=efefef|'''7''' |bgcolor=efefef|'''159''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> F1-75 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/7 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>^'''2'''6 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=efcfff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''6'''4 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | |bgcolor=dfdfdf| '''{{silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf| '''308''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-23 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/10 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>7 |bgcolor=efcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>^'''2'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''5'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>5 |bgcolor=000000 style=color:white|[[2023 Verenigde State Grand Prix|<span style=color:white;>VSA</span>]]<br/>^'''3'''<small>DSQ</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=white| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 | | |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef| '''206''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-24 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''4'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''3 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>5 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''7'''11 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''3'''5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''5'''2 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |bgcolor=ffdf9f|'''356''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-25 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/12 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Chinese Grand Prix|<span style=color:white;>CHN</span>]]<br/>^'''5'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>14 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>6 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''5'''3 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>2 |bgcolor=efcfff| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''5'''<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efefef|'''5''' |bgcolor=efefef|'''242''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Scuderia Ferrari]] | [[Ferrari]]<br/> SF-26 | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 067/6 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''5'''4 |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>8 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''5'''1 |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LEC|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|LEC|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |}</div> * † Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ In België is halwe punte toegeken in 2021, weens 'n verkorte wedren na hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Notas == <references group="lower-alpha"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Leclerc, Charles}} [[Kategorie:Monegaske]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5xa9tlknv3cjp951v9hcgtff1mq0z7k 0 221293 2915822 1938632 2026-07-05T18:53:08Z JMK 649 +prent 2915822 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Victoria Fuller | Beeld = Victoria Fuller 2014-02-10 03-32 (cropped).jpeg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Victoria Alynette Fuller | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1970|12|11}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0298363 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Victoria Fuller''' (gebore 11 Desember 1970) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent ''All the Beautiful Things'' (2014) en in die televisiereekse ''Married with Children'' (1986) en ''The Leftovers'' (2014). == Filmografie == === Rolprente === * 2014: ''All the Beautiful Things'' * 2015: ''Beyond the Centerfold'' === Televisiereekse === * 1986: ''Married with Children'' * 2014: ''The Leftovers'' === Video's === * 1996: ''Playboy Video Playmate Calendar 1997'' * 1996: ''Playboy Wet & Wild VIII: Bottoms Up'' * 1999: ''Playboy: Playmate Profile Video Collection Featuring Miss January 1999, 1996, 1993, 1990'' * 2002: ''No Holds Bar-B-Que'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0298363|Victoria Fuller}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fuller, Victoria}} [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] otvnh1nvcdhb5ccyjp9xnu347bajzek 0 255783 2915937 2866424 2026-07-06T11:54:55Z JMK 649 verklaar Josef, gee afstamming 2915937 wikitext text/x-wiki '''Mattan''' is die oupa van [[Josef (gade van Maria)|Josef]], die gade van [[Maria]]. Matteus 1:15-16 volg Josef se afstamming en sê dat Mattan die vader van Jakob was, en Jakob die vader van Josef. Lukas 3:23-24 verskaf nog 'n geslagsregister wat aandui dat Josef se vader as Heli (of Eli) was. Om hierdie twee verskillende vaders vir Josef te versoen, glo baie Bybelgeleerdes en historiese teoloë (insluitend vroeë kerkhistorici soos [[Eusebius]]) dat Mattan twee seuns, Jakob en Heli, gehad het. Daar word gespekuleer dat Heli kinderloos gesterf het, en dat sy broer Jakob dan met Heli se weduwee in ’n tradisionele Leviraatshuwelik getree het. Hierdeur het Josef die biologiese seun van Jakob geword, maar die wettige erfgenaam en "seun" van Heli. Ander geleerdes stel voor dat Matteus se geslagsregister Josef se lyn deur Mattan en Jakob volg, terwyl Lukas se geslagsregister Maria se afstamming deur Heli en Mattat volg. == Verwysing in die Bybel == Mattheus 1:15 == Literatuur == * Die Bybel (1953-Vertaling) * Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. {{ISBN|3-417-24528-1}} == Sien ook == * [[Lys van persone in die Bybel]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Jode uit die Nuwe Testament]] ino0sbi145afiiycls4vrrrr3g1lofc 0 264520 2915773 2914565 2026-07-05T15:12:42Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2915773 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Lando Norris | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg | caption = Norris, wenner van die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] | image_size = 200px | birth_date = {{GDEO|1999|11|13}} | birth_place = [[Bristol]], [[Verenigde Koninkryk]] | death_date = | death_place = | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | Years = | Old Team = | 2026 Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Car number = 4 | Races = {{F1stat|NOR|entries}} ({{F1stat|NOR|starts}} begin) | Championships = 1 (2025) | Wins = {{F1stat|NOR|wins}} | Podiums = {{F1stat|NOR|podiums}} | Points = {{F1stat|NOR|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|NOR|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|NOR|fastestlaps}} | First race = [[2019 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2024 Miami Grand Prix]] | Last win = [[2025 Meksikostad Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 1ste (423 punte) }} '''Lando Norris''' (* [[13 November]] [[1999]]) is 'n Brits-Belgiese professionele motorrenjaer wat tans vir die [[McLaren]]-span aan [[Formule Een]]renne deelneem en onder die Britse vlag jaag. Hy het die MSA Formule-kampioenskap in 2015 gewen, en die Toyota Racing-reeks, Eurocup Formule Renault 2.0 en Formule Renault 2.0 Noord-Europese Beker in 2016. Hy het ook daardie jaar die McLaren Autosport BRDC-toekenning ontvang. Hy het daarna die 2017 FIA Formule 3 Europese Kampioenskap gewen en het in 2018 naas George Russell in die FIA ​​Formule 2-kampioenskap geëindig, beide saam met Carlin. Hy was 'n lid van die McLaren Jongbestuurderprogram. == Formule 1-renloopbaan == In Februarie 2017 is Norris as 'n junior bestuurder by McLaren onderteken.<ref>{{cite web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/128207|title=McLaren F1 team signs Lando Norris to its junior programme|last=Khorounzhiy|first=Valentin|work=Autosport|date=22 Februarie 2017|access-date=22 Februarie 2017}}</ref> Later daardie jaar het Norris vir McLaren getoets in 'n geskeduleerde middelseisoentoets. Hy het die tweede vinnigste rondte in die tweede dag van toetse by die [[Hungaroring]] afgelê.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2017/8/kubica-fourth-fastest-on-return-as-vettel-sets-testing-pace.html|title=Kubica fourth fastest on return as Vettel sets testing pace|publisher=ESPN F1|date=2 Augustus 2017|access-date= 2 Augustus 2017}}</ref> Aan die einde van 2017 het Norris die amptelike McLaren-toets- en reserwejaer vir die [[2018 Formule Een-seisoen|2018-seisoen]] geword.<ref>{{Cite news|date=6 November 2017|title=McLaren Formula 1 – Lando Norris becomes official McLaren test and reserve driver for 2018|language=en|work=mclaren.com|url=http://www.mclaren.com/formula1/team/reserve-test-development-drivers/lando-norris-becomes-official-mclaren-test-reserve-driver-2018/|url-status=dead|access-date=6 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221051536/https://www.mclaren.com/formula1/team/reserve-test-development-drivers/lando-norris-becomes-official-mclaren-test-reserve-driver-2018/|archive-date=21 February 2018}}</ref> Norris het aan sy eerste amptelike oefensessie by die [[2018 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] deelgeneem en 26 rondtes aangeteken.<ref>{{Cite web|last=Mitchell|first=Scott|title=Vettel heads Verstappen and Hamilton in 2018 Belgian Grand Prix FP1|url=https://www.autosport.com/f1/news/138217/vettel-heads-verstappen-and-hamilton-in-spa-fp1|access-date=7 November 2020|website=Autosport.com|language=en}}</ref> Norris het gedurende die jaar ses verdere oefensessies afgelê. === Sedert 2019 by McLaren === [[Lêer:Lando_Norris,_Chinese_GP_2019.jpg|links|duimnael|Norris (afgebeeld by die [[Chinese Grand Prix]]) het in 2019 op 19-jarige ouderdom sy Formule Een-debuut by [[McLaren]] gemaak.]] Norris was gekontrakteer om vir McLaren te jaag vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019 Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen]], saam met spanmaat [[Carlos Sainz jr.]].<ref>{{cite web |title=Lando Norris to drive for McLaren in 2019 |url=https://www.mclaren.com/formula1/team/lando-norris/lando-norris-drive-mclaren-2019/ |publisher=McLaren |access-date=3 September 2018}}</ref> Hy het met sy debuut by die [[2019 Australiese Grand Prix]] agtste gekwalifiseer en die wedren in die twaalfde plek voltooi. Hy het sy eerste Formule Een-punte behaal deur sesde te eindig by die volgende ren, die [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]].<ref>{{Cite news|last=Slater|first=Luke|date=2 April 2019|title=Lando Norris's impressive Bahrain Grand Prix hints at a McLaren revival|language=en|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/02/lando-norriss-impressive-bahrain-grand-prix-hints-mclaren-revival/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/02/lando-norriss-impressive-bahrain-grand-prix-hints-mclaren-revival/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=7 November 2020|issn=0307-1235}}</ref> Die [[2019 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] was die eerste van Norris se onttrekkings daardie seisoen, nadat skade van 'n botsing met [[Daniil Kvyat]] op die eerste rondte veroorsaak het dat hy later aan die wedren onttrek het.<ref>{{Cite news|last=Duncan|first=Phil|date=14 April 2019|title=Lando Norris feared first lap Chinese Grand Prix crash would leave him upside down|language=en|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/14/lando-norris-feared-first-lap-chinese-grand-prix-crash-would/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/14/lando-norris-feared-first-lap-chinese-grand-prix-crash-would/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=7 November 2020|issn=0307-1235}}</ref> Verdere onttrekkings het gekom by die [[2019 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] ná 'n botsing met [[Lance Stroll]] en by die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] toe 'n brand aan sy remme veroorsaak het dat sy suspensie ingegee het.<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-f1-team-identifies-cause-of-norriss-canadian-gp-breakage-4986064/4986064/|title=McLaren F1 team identifies cause of Norris's Canadian GP breakage|website=autosport.com|first=Adam|last=Cooper|date=18 Junie 2019|accessdate=16 Julie 2021}}</ref> Norris was op koers om sewende by die [[2019 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] te eindig, maar het laat in die wedren hidrouliese probleme ondervind, en is uiteindelik negende geklassifiseer. Dit is gevolg deur 'n sesde plek by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], wat sy beste uitslag verteenwoordig het. Hy is gedwing om laaste by die [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] weg te spring as gevolg van boetes vir die oorskryding van die toegelate aantal enjinkomponente vir die seisoen. Hy het later uit die wedren geval ná 'n kragverlies.<ref>{{Cite web|title=McLaren Racing - 2019 German Grand Prix|url=https://www.mclaren.com/racing/2019/german-grand-prix/2019-german-grand-prix/|access-date=7 November 2020|website=www.mclaren.com|language=en}}</ref> By die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het hy sy pad van elfde tot vyfde in die vroeë stadiums van die wedren oopgeveg. Hy het hierdie posisie behou en was ingestel om sy beste loopbaanuitslag aan te teken, maar het 'n kragverlies op sy laaste rondte opgedoen en is elfde geklassifiseer.<ref>{{Cite web|last=Grounds|first=Ben|date=1 September 2019|title=Lando Norris left frustrated by final-lap mechanical failure at Belgian GP|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11800151/lando-norris-left-frustrated-by-final-lap-mechanical-failure-at-belgian-gp|access-date=7 November 2020|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Norris het sy [[2019 Formule Een-seisoen|debuut Formule Een-seisoen]] elfde in die jaerskampioenskap met 49 punte afgesluit. Spanmaat Sainz het 96 punte aangeteken, maar Norris het Sainz by elf van die een-en-twintig wedrenne uitgekwalifiseer. Tydens sy debuutjaar het Norris 'n meerjarige kontrak geteken om by McLaren te bly vir die [[2020 Formule Een-seisoen|2020-seisoen]] tot [[2022 Formule Een-seisoen|2022]].<ref>{{cite web|last=Richards|first=Giles|date=9 July 2019|title=Lando Norris signs new McLaren contract after superb start to F1 career|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/09/lando-norris-new-mclaren-contract-f1-carols-sainz|access-date=30 November 2019|website=The Guardian}}</ref> === 2020: Nooienspodium === By die seisoen-opener, die [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] het Norris in die vierde plek gekwalifiseer, maar is na die derde plek bevorder na 'n roosterstraf vir [[Lewis Hamilton]], die hoogste roosterplek van sy loopbaan destyds en die hoogste vir McLaren sedert die [[2016 Oostenrykse Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.we-never-thought-we-could-beat-racing-point-admits-norris-after-career-best.709o2E45PFuzgfJnWrPrbH.html|title=Lando Norris admits McLaren 'never thought' they could beat Racing Point as he secures best-ever qualifying result in Austria &#124; Formula 1®|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122145434/https://www.formula1.com/en/latest/article.we-never-thought-we-could-beat-racing-point-admits-norris-after-career-best.709o2E45PFuzgfJnWrPrbH.html|archive-date=22 January 2021|access-date=26 February 2021}}</ref> In die laaste stadiums van die wedren is die derde geplaasde Hamilton 'n vyf-sekonde-straf opgelê vir die veroorsaak van 'n botsing met Alex Albon. Norris het die vinnigste rondte van die wedren in die laaste rondte opgestel om 4.802 sekondes agter Hamilton te eindig, en Norris behaal die eerste podiumplek van sy loopbaan.<ref>{{Cite news|last=Matthey|first=James|date=6 July 2020|title=Lando Norris was the highlight of the Austrian GP after snatching a podium finish|url=https://www.news.com.au/sport/motorsport/formula-one/lando-norris-was-the-highlight-of-the-austrian-gp-after-snatching-a-podium-finish/news-story/f523339baa3ee049753ef1c38bf630e9|access-date=6 July 2020|newspaper=News.com.au|language=en-AU|archive-date=6 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706055837/https://www.news.com.au/sport/motorsport/formula-one/lando-norris-was-the-highlight-of-the-austrian-gp-after-snatching-a-podium-finish/news-story/f523339baa3ee049753ef1c38bf630e9|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=5 July 2020|title=Valtteri Bottas wins chaotic Austrian Grand Prix as brilliant Lando Norris takes maiden podium for McLaren|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/05/f1-austrian-grand-prix-2020-live-spielberg-race-results-hamilton/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/05/f1-austrian-grand-prix-2020-live-spielberg-race-results-hamilton/|archive-date=11 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Telegraph}}</ref> By die [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] het Norris sesde gekwalifiseer, maar is 'n drie-plek-roosterstraf opgelê vir verbysteek onder [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] tydens oefening. Hy het drie motors in die laaste twee rondtes van die wedren verbygesteek om vyfde te eindig, in wat hy beskryf het as "een van die beste wedrenne van my loopbaan".<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/lando-norris-styrian-gp-best-race/|title=Norris: Styrian GP best race of F1 career|date=12 July 2020|website=planetf1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730131210/https://www.planetf1.com/news/lando-norris-styrian-gp-best-race/|archive-date=30 July 2021|access-date=16 July 2021}}</ref> Ses agtereenvolgende punteverdienstes is tussen die [[2020 Britse Grand Prix|Britse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix behaal. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2020/races/1053/tuscany/race-result.html|title=Tuscan Grand Prix race results|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921115214/https://www.formula1.com/en/results.html/2020/races/1053/tuscany/race-result.html|archive-date=21 September 2020|access-date=7 November 2020}}</ref> Norris het skade opgedoen tydens die eerste rondte van die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] en die wedren vyftiende geëindig. By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het hy van die sesde plek onttrek weens kragbronversaking. Tydens die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het 'n botsing met [[Lance Stroll]] en 'n pap wiel tot 'n dertiende plek gelei.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.who-were-the-winners-and-losers-of-the-portuguese-grand-prix.8cSP4vj2v8wr1lpc9zwLd.html|title=Who were the Winners and Losers of the 2020 Portuguese Grand Prix?|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102041951/https://www.formula1.com/en/latest/article.who-were-the-winners-and-losers-of-the-portuguese-grand-prix.8cSP4vj2v8wr1lpc9zwLd.html|archive-date=2 November 2020|access-date=7 November 2020}}</ref> Hierna het Norris kritiek gekry oor sy opmerkings dat Stroll "blykbaar nie leer nie"<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/36306/12115132/lando-norris-angry-with-lance-stroll-after-crash-at-portuguese-gp|title=Lando Norris angry with Lance Stroll after crash at Portuguese GP|website=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103200855/https://www.skysports.com/f1/news/36306/12115132/lando-norris-angry-with-lance-stroll-after-crash-at-portuguese-gp|archive-date=3 November 2020|access-date=9 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-says-stroll-doesnt-seem-to-learn-after-portuguese-gp-collision.3f9HSpByasXi9zkyJlUgqX.html|title=Norris says Stroll 'doesn't seem to learn' after Portuguese GP collision|date=25 October 2020|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028212500/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-says-stroll-doesnt-seem-to-learn-after-portuguese-gp-collision.3f9HSpByasXi9zkyJlUgqX.html|archive-date=28 October 2020|access-date=7 November 2020}}</ref> en sy vermeende aftakeling van Lewis Hamilton se behaal van die meeste Grand Prix-oorwinnings, en dit beskryf as "niks vir hom" nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-lando-norris-explains-apology-tweet-was-for-lewis-hamilton-after-public-backlash/|title=Lando Norris explains apology Tweet was for Lewis Hamilton after public backlash|last=Gopal|first=Bhargav|date=30 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202222115/https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-lando-norris-explains-apology-tweet-was-for-lewis-hamilton-after-public-backlash/|archive-date=2 December 2020|access-date=9 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-last-few-days-have-been-the-worst-lando-norris-asserts-hes-a-nice-guy/|title="Last few days have been the worst"- Lando Norris asserts he's a "Nice Guy"|last=Manjunath|first=Ayush|date=31 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421043124/https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-last-few-days-have-been-the-worst-lando-norris-asserts-hes-a-nice-guy/|archive-date=21 April 2021|access-date=9 November 2020}}</ref> Daarna het Norris om verskoning gevra vir sy opmerkings oor Stroll en ook 'n persoonlike verskoning aan Hamilton aangebied, waarin hy gesê het dat sy opmerkings "onverskillig" was en dat hy "[nie] die respek getoon het wat ek aan sekere mense behoort te hê nie".<ref>{{Cite web|url=https://thesportsrush.com/f1-news-i-owe-an-apology-lando-norris-apologizes-to-lance-stroll-after-abusing-him-on-team-radio/|title="I owe an apology" - Lando Norris apologizes to Lance Stroll after abusing him on team radio during Portuguese Grand Prix|date=27 October 2020|website=The SportsRush|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122165048/https://thesportsrush.com/f1-news-i-owe-an-apology-lando-norris-apologizes-to-lance-stroll-after-abusing-him-on-team-radio/|archive-date=22 January 2021|access-date=9 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12118961/lando-norris-sent-lewis-hamilton-apology-over-comments-on-f1-wins-record|title=Lando Norris sent Lewis Hamilton apology over comments on F1 wins record|website=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109005919/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12118961/lando-norris-sent-lewis-hamilton-apology-over-comments-on-f1-wins-record|archive-date=9 November 2020|access-date=9 November 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-lando-norris-concedes-hes-been-stupid-and-careless-over-recent-comments/|title=Norris concedes he's been "stupid and careless" over recent comments|last=Gopal|first=Bhargav|date=27 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204211847/https://www.essentiallysports.com/f1-news-lando-norris-concedes-hes-been-stupid-and-careless-over-recent-comments/|archive-date=4 December 2020|access-date=9 November 2020}}</ref> By die [[2020 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Norris wat hy "die swakste wegsprong van sy loopbaan" genoem het, gehad.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/norris-made-worst-start-of-everyones-career-ever-in-turkey/4911396/|title=F1: Norris made 'worst start of everyone's career ever'|last=Cooper|first=Adam|date=16 November 2020|website=www.motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117193407/https://www.motorsport.com/f1/news/norris-made-worst-start-of-everyones-career-ever-in-turkey/4911396/|archive-date=17 November 2020|access-date=14 December 2020}}</ref> Hy het vanaf die veertiende plek weggespring na 'n vyf-plek-roosterstraf omdat hy nie geel vlae in kwalifisering gerespekteer het nie, maar het herstel om agtste te eindig en die vinnigste rondte van die wedren aangeteken.<ref name=":0" /> Norris het vierde geëindig by die [[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] en vyfde by die seisoenfinale [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]],<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-and-sainz-delighted-with-p4-and-p5-in-bahrain-gp-as-mclaren-jump-to.3rJI1QBfxpk2r6DUyuFkxn.html|title=Norris and Sainz delighted with P4 and P5 in Bahrain GP, as McLaren jump to third in constructors' battle|date=29 November 2020|website=www.formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130005203/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-and-sainz-delighted-with-p4-and-p5-in-bahrain-gp-as-mclaren-jump-to.3rJI1QBfxpk2r6DUyuFkxn.html|archive-date=30 November 2020|access-date=14 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-dont-know-where-it-came-from-norris-shocked-by-stunning-p4-in-abu-dhabi.7ffqnh8GiHYnP46VSzeUTL.html|title='I don't know where it came from' – Lando Norris shocked by stunning P4 in Abu Dhabi qualifying|date=12 December 2020|website=www.formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212192814/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-dont-know-where-it-came-from-norris-shocked-by-stunning-p4-in-abu-dhabi.7ffqnh8GiHYnP46VSzeUTL.html|archive-date=12 December 2020|access-date=14 December 2020}}</ref> wat, benewens die punte wat deur spanmaat Sainz aangeteken is, McLaren gehelp het om die derde plek in die vervaardigerskampioenskap voor [[Racing Point F1-span|Racing Point]]<ref>{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=13 December 2020|title=Verstappen wins season finale in Abu Dhabi|language=en|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/55294365|access-date=14 December 2020|archive-date=14 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214011122/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/55294365|url-status=live}}</ref> te behaal. Norris het die seisoen negende in die Bestuurderskampioenskap met 97 punte afgesluit, agt punte agter Sainz. === 2021 Eerste voorwegsprong === [[Lêer:FIA F1 Austria 2021 Nr. 4 Norris.jpg|duimnael|links|Norris jaag tydens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]]]] Norris het vir die 2021 seisoen by McLaren gebly, saam met Daniel Ricciardo terwyl Sainz die span verlaat het en na Ferrari oorgestap het.<ref>{{cite web|title=Daniel Ricciardo/Lando Norris will be the most exciting driver line up in 2021, says McLaren boss Zak Brown|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-norris-will-be-the-most-exciting-driver-line-up-in-2021-says-zak.3RCqTJxOAFyTfp9YxkAxVY.html|access-date=15 July 2020|website=formula1.com|date=26 June 2020|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116113436/https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-norris-will-be-the-most-exciting-driver-line-up-in-2021-says-zak.3RCqTJxOAFyTfp9YxkAxVY.html|url-status=live}}</ref> Norris het sewende gekwalifiseer vir die seisoen-opener Bahreinse Grand Prix en die wedren vierde geëindig.<ref>{{cite web|last=Noble|first=Jonathan|date=28 March 2021|title=McLaren insists it has no disappointment with Bahrain GP qualifying form|url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-no-disappointment-bahrain-gp-qualifying/5953840/|access-date=18 April 2021|website=www.autosport.com|language=en|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418224658/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-no-disappointment-bahrain-gp-qualifying/5953840/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Qualifying Standings - Bahrain|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1064/bahrain/qualifying.html|access-date=18 April 2021|website=Formula 1|archive-date=28 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328175040/https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1064/bahrain/qualifying.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|date=28 March 2021|title=McLaren's Lando Norris had 'flashbacks' to maiden podium as he charged to P4 in Bahrain|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-had-flashbacks-to-maiden-podium-as-he-charged-to-p4-in-bahrain.5ksgDWSHznlTr9heyikSFz.html|access-date=18 April 2021|website=formula1.com|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415025524/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-had-flashbacks-to-maiden-podium-as-he-charged-to-p4-in-bahrain.5ksgDWSHznlTr9heyikSFz.html|url-status=live}}</ref> By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], is 'n kwalifiserende tyd wat hom derde op die rooster sou geplaas het, verwyder omdat hy baanbeperkings oorskry het, en hy het sewende vir die wedren weggespring. Norris het in die tweede plek gehardloop voordat hy met drie rondtes oor deur Lewis Hamilton verbygesteek is. Hy het derde geëindig om sy tweede Formule Een-podiumplek te behaal.<ref>{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=18 April 2021|title=Verstappen wins classic as Hamilton recovers|work=[[BBC Sport]]|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/56793486|access-date=18 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418153031/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/56793486|url-status=live}}</ref> By die [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] het Norris vyfde weggespring en voordeel getrek uit [[Charles Leclerc]] se versuim om die wedren te begin en [[Valtteri Bottas]] se onttrekking om nog 'n podiumplek te behaal. Norris is 'n roosterstraf opgelê en het negende by die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] begin omdat hy nie by die kuipe aangedoen het tydens 'n rooi vlag-periode in kwalifisering nie, 'n sanksie wat hy as "onregverdig" gekritiseer het.<ref>{{cite web |last1=Scott Michell |first1=Valentin Khorounzhiy |title='Gutted' Norris: Baku grid penalty and license points unfair |url=https://the-race.com/formula-1/gutted-norris-baku-grid-penalty-and-licence-points-unfair/ |website=The Race |date=5 June 2021 |publisher=The Race Media Ltd |access-date=5 June 2021 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605155304/https://the-race.com/formula-1/gutted-norris-baku-grid-penalty-and-licence-points-unfair/ |url-status=live}}</ref> Hy het plekke in die wedren teruggewen om vyfde te eindig, gehelp deur ongelukke en foute van bestuurders voor hom. Norris het sy destydse hoogste plek op die baan geëwenaar by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] in Oostenryk, deur derde te begin nadat Bottas 'n roosterstraf gekry het.<ref>{{cite web |title=Bottas Handed Three-place Grid Penalty |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-bottas-handed-three-place-grid-drop-and-penalty-points-for.5t4zHtuj4Z8pRjt7PFC6nn.html |website=Formula1 |access-date=28 June 2021 |archive-date=27 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627202702/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-bottas-handed-three-place-grid-drop-and-penalty-points-for.5t4zHtuj4Z8pRjt7PFC6nn.html |url-status=live }}</ref> Hy het vyfde geëindig vir die derde agtereenvolgende wedren.<ref>{{cite web |last1=McDonagh |first1=Connor |title=F1 2021 Styrian Grand Prix |url=https://www.crash.net/f1/results/982194/1/f1-2021-styrian-grand-prix-full-race-results-round-8 |website=Crash |date=27 June 2021 |publisher=Crash.net |access-date=28 June 2021 |archive-date=27 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627143324/https://www.crash.net/f1/results/982194/1/f1-2021-styrian-grand-prix-full-race-results-round-8 |url-status=live }}</ref> Hy het hierdie kwalifiserende posisie by die volgende naweek se [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] verbeter deur in die tweede plek weg te spring nadat hy 'n tyd van 0.048 sekondes agter die voorste wegspringplek van Max Verstappen opgestel het.<ref>{{cite web |title=2021 Austrian Grand Prix Qualifying Report |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-edges-out-sensational-norris-to-take-austrian-gp-pole.5X2ZtXmTdFw2ZjXFwRw1KJ.html |website=Formula1.com |access-date=4 July 2021 |archive-date=3 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210703192254/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-edges-out-sensational-norris-to-take-austrian-gp-pole.5X2ZtXmTdFw2ZjXFwRw1KJ.html |url-status=live }}</ref> Norris het 'n straf tydens die wedren ontvang nadat daar beslis is dat hy [[Sergio Pérez]] van die baan gedwing het. Hy het die wedren derde voltooi om sy derde podiumplek van die seisoen te behaal.<ref>{{cite news |last1=Benson |first1=Andrew |title=Austrian GP Race Report |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57713734 |access-date=4 July 2021 |archive-date=4 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210704144330/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57713734 |url-status=live}}</ref> Hy het die sesde vinnigste tyd in Vrydag se kwalifisering by die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] opgestel, voordat hy vyfde in die nuwe-formaat naelren-kwalifisering en vierde in die Grand Prix geëindig het. Hierdie resultaat het hom na die derde plek in die jaerskampioenskap geskuif.<ref>{{cite web |title='I wanted a little bit more' - Lando Norris on British GP |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-that-little-bit-more-norris-disappointed-after-slow-pit-stop-costs.1cRqifHUHe5zn6Lny64DwN.html |website=Formula1.com |access-date=18 July 2021 |archive-date=18 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718201910/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-that-little-bit-more-norris-disappointed-after-slow-pit-stop-costs.1cRqifHUHe5zn6Lny64DwN.html |url-status=live }}</ref> Hy het sesde gekwalifiseer vir die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]]. Hy het tot derde plek verbeter met die eerste draai, maar is van agter deur Bottas getref, wat veroorsaak het dat hy met Verstappen gebots het. Norris het twee rondtes later weens ernstige skade uit die wedren onttrek. By die [[2021 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] het Norris vierde in die naelren-kwalifisering geëindig, wat derde op die rooster vir die wedren geword het nadat Bottas 'n roosterstraf opgedoen het. Norris het die wedren tweede agter spanmaat Ricciardo voltooi, wat sy vierde podiumplek van die seisoen behaal het en McLaren se eerste een-twee-eindstryd sedert die 2010 Kanadese Grand Prix verseker het.<ref>{{cite web|title=2021 Italian Grand Prix race report and highlights: Ricciardo leads stunning McLaren 1-2 at Monza after Verstappen and Hamilton collide again|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-leads-stunning-mclaren-1-2-at-monza-after-verstappen-and-hamilton.2BH4g9dpznux3HTK3SXj9B.html|access-date=12 September 2021|website=formula1|archive-date=12 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912145723/https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-leads-stunning-mclaren-1-2-at-monza-after-verstappen-and-hamilton.2BH4g9dpznux3HTK3SXj9B.html|url-status=live}}</ref> Norris het sy eerste Formule Een-voorwegspringposisie in veranderende weersomstandighede tydens kwalifisering by die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] behaal. Hy het die voorsprong in die eerste rondte aan Carlos Sainz verloor voordat hy dit in rondte 13 herwin het. Norris het die wedren voortgesit met Lewis Hamilton kort agter hom totdat dit in die laaste rondtes begin reën het. Norris het besluit om op droëweerbande te bly terwyl Hamilton vir intermediêre bande kuipe toe is. Die reën het gou vererger, wat Hamilton toegelaat het om hom verby te steek en Norris gedwing het om vir intermediêre bande in te kuip. Norris het sewende geëindig en die vinnigste rondte van die wedren aangeteken. Norris het punte in elk van die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen aangeteken, maar het nie hoër as sewende geëindig nie. Hy het derde gekwalifiseer by die seisoen-eindigende Abu Dhabi Grand Prix en was die eerste van die vyf motors wat kontroversieel toegelaat is om hulself op die voorlaaste rondte van die wedren te ontloop. Hy het die besluit gekritiseer om die wedren op die laaste rondte te hervat en dit beskryf as "vir die TV".<ref>{{cite web |title=F1 drivers left confused by "made for TV" safety car unlapping call |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-drivers-left-confused-by-made-for-tv-safety-car-unlapping-call/6880631/ |access-date=13 December 2021 |website=Autosport|date=13 December 2021 }}</ref> Die uitslag van die laaste wedren het Norris tot sesde in die Wêreldbestuurderskampioenskap laat val, 4.5 punte agter voormalige spanmaat Sainz. Nietemin het Norris sy loopbaanbeste resultaat op die punteleer behaal en 160 punte teenoor spanmaat Ricciardo se 115 aangeteken. === 2022 === In Februarie 2022 het Norris 'n kontrakverlenging met McLaren onderteken wat hom 'n plek tot ten minste 2025 by die span verseker het.<ref>{{Cite web|title=Lando Norris agrees major contract extension to stay at McLaren until 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-norris-agrees-major-contract-extension-to-stay-at-mclaren-until.5bK60HZJ6ddtdr1R2yIPhX.html|access-date=9 February 2022|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Norris het al drie dae van die Bahrein-amptelike voorseisoentoetse voltooi nadat Ricciardo positief getoets het vir COVID-19 en dit nie kon bywoon nie.<ref>{{Cite web|title=McLaren driver Daniel Ricciardo tests positive for covid 19|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mclaren-driver-daniel-ricciardo-tests-positive-for-covid-19.5ocJxEFaCjo8ZVK0npWRGs.html|access-date=19 March 2022|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> Beide McLaren-bestuurders het gekwalifiseer en buite die top tien geëindig tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. Norris het toe punte aangeteken by die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese]] en [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grands Prix]] voordat hy die span se enigste podiumplek van die seisoen behaal het met 'n derde plek by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]].<ref>{{Cite web |last=Thurston |first=Emma |date=24 April 2022 |title=Lando Norris hails McLaren's teamwork after P3 finish in Imola |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12597826/emilia-romagna-gp-lando-norris-hails-mclarens-teamwork-after-p3-finish-in-imola |access-date=25 April 2022 |website=Sky Sports F1 |language=en |archive-date=24 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424181333/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12597826/emilia-romagna-gp-lando-norris-hails-mclarens-teamwork-after-p3-finish-in-imola |url-status=live }}</ref> By die nuwe [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] is die veiligheidsmotor ontplooi toe Norris betrokke was in 'n ongeluk met [[Pierre Gasly]] se [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]].<ref>{{cite web |last1=Landman |first1=Declan |title=Norris laments 'silly accident' with Gasly in Miami |url=https://www.planetf1.com/news/lando-norris-pierre-gasly-miami-crash/ |website=plannetF1 |date=9 May 2022 |publisher=Sam Cooper |access-date=19 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519164549/https://www.planetf1.com/news/lando-norris-pierre-gasly-miami-crash/ |url-status=live }}</ref> Ten spyte van [[mangelontsteking]], het Norris sesde in die [[2022 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] gekom en die vinnigste rondte aangeteken.<ref>{{cite web |title=Norris relieved to finish 'rewarding' Monaco GP in P6 after overcoming tonsillitis and torrential rain |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-relieved-to-finish-rewarding-monaco-gp-in-p6-after-overcoming.53UfNICh2UvdDlFtZP49tQ.html |access-date=31 May 2022 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530175447/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-relieved-to-finish-rewarding-monaco-gp-in-p6-after-overcoming.53UfNICh2UvdDlFtZP49tQ.html |url-status=live }}</ref> Hy het vyftiende gekwalifiseer by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], maar het in die naelren en die wedren herstel om sewende te eindig. Hy het toe vierde gekwalifiseer vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] maar kon nie Lewis Hamilton en die twee [[Red Bull Racing|Red Bulls]] agterhou nie en het sewende geëindig. Norris het sewentiende by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] weggespring met 'n kragonderdele-straf en kon nie punte aanteken nie en het twaalfde geëindig. Hy het derde by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] weggespring, maar weer teen die Red Bulls verloor en sewende geëindig. Sy beste resultaat sedert Emilia-Romagna was by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] waar hy en Ricciardo onderskeidelik vierde en vyfde geëindig het, wat McLaren kortliks tot die vierde plek bo Alpine in die vervaardigerskampioenskap opgeskuif het. Hy het punte in die São Paulo Grand Prix naelren aangeteken, maar 'n ratkasfout het hom uit die punteposisies in die wedren geskakel. Hy het die seisoen met die sesde plek en die vinnigste rondte by die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] afgesluit. Hy het sewende in die Bestuurderskampioenskap geëindig en in die jaar 122 punte teenoor Ricciardo se 37 aangeteken.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|title=Championship Points|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=4 June 2025|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201133412/https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|url-status=live}}</ref> === 2023 === [[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 4 (1).jpg|duimnael|links|Norris jaag vir McLaren tydens die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]].]] Norris het vir [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] by McLaren aangebly, saam met nuweling [[Oscar Piastri]] wat Ricciardo vervang het.<ref>{{cite web |url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/ |title=McLaren Racing - 2021 FIA F2 champion Oscar Piastri to join McLaren Racing in 2023 |publisher=Mclaren.com |date= |access-date=3 September 2022 |archive-date=25 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925165603/https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/ |url-status=live }}</ref> By die [[2023 Bahreinse Grand Prix|eerste ren in Bahrein]] het beide McLaren-motors betroubaarheidsprobleme ondervind.<ref name="MCL60 Bahrain Issues">{{Cite web |last1=Kew |first1=Matt |last2=Cleeren |first2=Filip |last3=Cooper |first3=Adam |date=6 March 2023 |title=McLaren reveals Norris and Piastri reliability issues in Bahrain GP |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-reveals-norris-and-piastri-reliability-issues/10440344/ |url-access=limited |access-date=7 March 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en |publication-place=London |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306024419/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-reveals-norris-and-piastri-reliability-issues/10440344/ |url-status=live }}</ref> Norris moes ses kuipestoppe maak om die probleem te ondersoek en het sewentiende en laaste van die voltooide jaers geëindig.<ref>{{Cite web |date=5 March 2023 |title=2023 Bahrain Grand Prix race report and highlights: Verstappen leads 1-2 in Bahrain season opener as Leclerc retires and Alonso takes final podium place in style |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-1-2-in-bahrain-season-opener-as-leclerc-retires-and-alonso.40788dU0VkiLz0gxRPo7n1.html |access-date=6 March 2023 |website=formula1.com |language=en}}</ref> Hy is vir die eerste keer sedert 2019 in die eerste kwalifiseringsessie by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] uitgeskakel nadat hy teen 'n muur gebots het.<ref>{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-perez-matches-alesi-as-alonso-grabs-best-aston-martin-start.70Qj5u28UCVJf2b3Wc9eSf.html | title=Facts And Stats: Perez matches Alesi, as Alonso grabs best Aston Martin start since the 1950s &#124; Formula 1® | access-date=19 March 2023 | archive-date=19 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230319135630/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-perez-matches-alesi-as-alonso-grabs-best-aston-martin-start.70Qj5u28UCVJf2b3Wc9eSf.html | url-status=live }}</ref> Hy het skade van puin in die eerste rondte opgedoen en weer sewentiende geëindig.<ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=20 March 2023 |title=McLaren's Piastri "surprised" by Gasly contact damage in Saudi Arabian GP |url=https://www.autosport.com/f1/news/piastri-surprised-by-gasly-contact-damage-in-saudi-arabian-gp/10446468/ |access-date=20 March 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en}}</ref> By die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het McLaren hul eerste punte van die seisoen aangeteken; Piastri het agtste geëindig en Norris het van dertiende aan die begin tot sesde aan die einde verbeter. Nog 'n K1-eliminasie by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] en kontak met [[Nyck de Vries]] by die wegsprong het gelei tot nog 'n uitslag sonder enige punte. Hy het derde gekwalifiseer by die [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], maar kontak met Lewis Hamilton in die eerste rondte het hom laat terugsak. Hy is uit die punte-uitslag by die [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] gestraf vir "onsportiewe gedrag" nadat hy buitensporig stadiger gery het terwyl hy die kuipelaan binnegegaan het, om sodoende 'n gaping vir Piastri voor hom te skep.<ref>{{cite web |date=2 July 2023 |title=McLaren's right of review over Norris's Canadian GP penalty rejected by the stewards |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/mclarens-right-of-review-over-norriss-canadian-gp-penalty-rejected-by-the.1sUxh4k9Xa0o55mCwo43J3 |website=formula1.com |publisher=Formula One Group |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526174534/https://www.formula1.com/en/latest/article/mclarens-right-of-review-over-norriss-canadian-gp-penalty-rejected-by-the.1sUxh4k9Xa0o55mCwo43J3 |archive-date=26 May 2024 |access-date=4 June 2025}}</ref> McLaren het opgraderings aan Norris se MCL60 vir die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] aangebring;<ref>{{cite web|url=https://speedcafe.com/no-mclaren-upgrades-for-piastri-in-austria/|title=No McLaren upgrades for Piastri in Austria|website=speedcafe.com|first=Mat|last=Coch|date=30 June 2023|access-date=7 November 2023|archive-date=30 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630035056/https://www.speedcafe.com/2023/06/30/no-mclaren-upgrades-for-piastri-in-austria/|url-status=live}}</ref> spanhoof Andrea Stella het opgemerk dat "feitlik die hele motor" herontwerp is.<ref>{{cite web|url=https://speedcafe.com/mclaren-b-spec-entire-car-redesigned/|title=McLaren admit 'entire car' has been redesigned|website=speedcafe.com|first=Ian|last=Parkes|date=17 June 2023|access-date=7 November 2023|archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064705/https://www.speedcafe.com/2023/06/17/mclaren-b-spec-entire-car-redesigned/|url-status=live}}</ref> Norris het vierde vir die wedren gekwalifiseer, derde vir die naelloop en vierde in die wedren geëindig. Meer sukses het by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gekom waar Norris en Piastri onderskeidelik tweede en derde gekwalifiseer het.<ref>{{Cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=8 July 2023 |title=F1 British GP: Verstappen on pole as McLaren drivers star |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-british-gp-verstappen-on-pole-as-mclaren-drivers-star/10493329/ |access-date=8 July 2023 |website=www.motorsport.com |language=en |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709124942/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-british-gp-verstappen-on-pole-as-mclaren-drivers-star/10493329/ |url-status=live }}</ref> Hy het Max Verstappen by die eerste draai verbygesteek en die wedren vir vier rondtes gelei voordat Verstappen die plek herwin het. In die latere stadiums van die wedren het Norris Lewis Hamilton afgeweer om tweede te eindig,<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12918206/mclaren-and-rivals-surprised-by-lando-norris-pace-in-second-place-finish-at-british-grand-prix|work=Sky Sports|date=10 July 2023|access-date=10 July 2023|title=McLaren and rivals 'surprised' by Lando Norris' pace in second-place finish at British Grand Prix|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709233648/https://www.skysports.com//f1/news/12433/12918206/mclaren-and-rivals-surprised-by-lando-norris-pace-in-second-place-finish-at-british-grand-prix|url-status=live}}</ref> wat hom die eerste McLaren-bestuurder maak wat op die podium by Silverstone geëindig het sedert Hamilton in 2010.<ref>{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-red-bull-match-mclarens-all-time-record-of-11-straight-wins.4mKBQZfrnz1SVcabfnmRbr.html|title=Facts And Stats: Red Bull match McLaren's all-time record of 11 straight wins|work=Formula 1|date=9 July 2023|access-date=10 July 2023|last=Kelly|first=Sean|archive-date=10 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230710011949/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-red-bull-match-mclarens-all-time-record-of-11-straight-wins.4mKBQZfrnz1SVcabfnmRbr.html|url-status=live}}</ref> Hy het toe derde gekwalifiseer en teen Sergio Pérez verdedig om tweede te eindig by die [[2023 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], die eerste agtereenvolgende podiumplekke van sy Formule Een-loopbaan. Hy het per ongeluk Verstappen se eersteplek-trofee – 'n handgemaakte Herend ter waarde van ongeveer VS$45&nbsp;000 – tydens die podiumvieringe gebreek; die trofee is later vervang.<ref>{{Cite web |url=https://thesportsrush.com/f1-news-watch-lando-norris-nearly-spoils-his-british-gp-heroics-while-spraying-300-prize-on-max-verstappen/ |title=Watch: Lando Norris Nearly Spoils His British GP Heroics While Spraying $300 Prize on Max Verstappen |last=Bhattacharjee |first=Somin |date=9 July 2023 |website=Thesportsrush.com |access-date=25 July 2023 |archive-date=25 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230725123448/https://thesportsrush.com/f1-news-watch-lando-norris-nearly-spoils-his-british-gp-heroics-while-spraying-300-prize-on-max-verstappen/ |url-status=live }}</ref> Hy het tweede by die [[2023 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] weggespring, maar het sy span se besluit gekritiseer om nie bande tydens 'n reënbui te ruil nie; hy het toe sewende geëindig.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12479/12951335/lando-norris-mclaren-driver-admits-to-looking-like-an-idiot-for-radio-rant-during-dutch-grand-prix|title=Lando Norris: McLaren driver admits to looking 'like an idiot' for radio rant during Dutch Grand Prix|website=skysports.com|date=31 August 2023|access-date=7 November 2023}}</ref> Vier agtereenvolgende podiumplekke het met die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] begin, waar Norris die Mercedes- duo van Hamilton en George Russell afgeweer het en minder as 'n sekonde agter die renwenner [[Carlos Sainz jr.]], sy voormalige McLaren-spanmaat, geëindig het. Sainz, wat Norris strategies albei Mercedesse laat terughou het, het Norris geprys omdat hy hom toegelaat het om die oorwinning te behaal; sy spanmaat Charles Leclerc is deur Hamilton en Russell, wat vir varser mediums kuipe toe is, verbygesteek en kon hulle dus nie terughou nie.<ref>{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-credits-key-carlando-moment-for-preventing-him-being-dead-meat-on-his.3EkQ4E8uKvn2kJdVgZksAE.html | title=Sainz credits key 'Carlando' moment for preventing him being 'dead meat' on his way to Singapore victory |website=Formula One |date=17 September 2023 |access-date=14 December 2023}}</ref> Hy het derde gekwalifiseer, agter spanmaat Piastri, by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]], maar hom in die wedren verbygesteek om tweede te eindig. Hy het 'n groot deel van die [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gelei nadat hy tweede gekwalifiseer het en Charles Leclerc aan die begin verbygesteek het, maar is uiteindelik deur Verstappen en Hamilton verbygesteek. Hamilton se diskwalifikasie na die wedren het Norris na die tweede plek bevorder.<ref>{{cite web |date=23 October 2023 |title=Hamilton and Leclerc disqualified from United States Grand Prix for technical breach |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |website=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330101423/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |archive-date=30 March 2024 |access-date=4 June 2025}}</ref> Norris het nie daarin geslaag om 'n mededingende kwalifiserende tyd by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] op te stel nie en het sewentiende begin, maar het herstel om die wedren vyfde te voltooi. By die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] het hy die voorste wegspringplek in die naelren behaal, maar is deur Verstappen by die eerste draai verbygesteek en het tweede geëindig. Hy het ook tweede in die hoofwedren geëindig, nadat hy sesde weggespring het en vier plekke aan die begin ingehaal het. Sy enigste uitval van die seisoen was by die voorlaaste rondte, die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]]. Hy het sestiende gekwalifiseer, maar 'n swaar ongeluk in die derde rondte gemaak. Hy is vir voorsorgmaatreëls hospitaal toe geneem en is dieselfde dag ontslaan.<ref>{{cite news |title=Lando Norris: How McLaren driver suffered huge accident at Las Vegas GP after first DNF of 2023 F1 season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13012155/lando-norris-how-mclaren-driver-suffered-huge-accident-at-las-vegas-gp-after-first-dnf-of-2023-f1-season |access-date=20 November 2023 |work=Sky Sports |date=10 November 2023 |language=en}}</ref> Norris het altesaam 205 punte teenoor Piastri se 97 behaal en sesde in die Bestuurderskampioenskap geëindig, wat sy resultaat van 2021 ewenaar. Hy het slegs een punt agter die vierde plek geëindig, terwyl [[Fernando Alonso]] en Charles Leclerc gelykop met 206 punte geëindig het.<ref>{{Cite web |title=F1 - The Official Home of Formula 1® Racing |url=https://www.formula1.com/ |access-date=2026-05-19 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> === 2024: Nooiensoorwinning === [[Lêer:Lando Norris,Chinese GP 2024 Race.jpg|duimnael|regs|Norris by die [[2024 Chinese Grand Prix]]]] Voor die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] het Norris 'n nuwe meerjarige kontrak met McLaren geteken.<ref name="contract">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-lando-norris-agrees-new-extended-multi-year-contract-with-mclaren.8rSSuSLeK21UXmWqBdXuL.html |title=Norris agrees new 'extended multi-year' contract with McLaren |website=Formula One |date=27 January 2024}}</ref> Hy het sesde geëindig by die eerste wedren, die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], <ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/bahrain-f1-pace-a-good-sign-as-mclaren-weaknesses-remain-norris/10582701/|title=Bahrain F1 pace "a good sign" as McLaren weaknesses remain - Norris|website=autosport.com|first=Filip|last=Cleeren|date=3 March 2024|access-date=6 April 2024}}</ref> en sy eerste podium van die seisoen by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] behaal, waar hy derde weggespring en geëindig het.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13103567/lando-norris-when-and-where-is-mclaren-driver-most-likely-to-claim-an-elusive-first-f1-victory|title=Lando Norris: When and where is McLaren driver most likely to claim an elusive first F1 victory?|website=skysports.com|date=2 April 2024|access-date=6 April 2024}}</ref> Hy het die seisoen se eerste naelren-voorposisie by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] behaal,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-delighted-as-all-or-nothing-final-lap-nets-p1-during-sprint.1W3ZJnuE4wBuCCzFXYrMDI|title=Norris delighted as 'all or nothing' final lap nets P1 during Sprint Qualifying in Shanghai|website=formula1.com|date=19 April 2024|access-date=19 April 2024}}</ref> maar verskeie plekke in die eerste rondte van die naelren afgestaan en sesde geëindig.<ref>{{cite web |title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf |publisher=Formula One |access-date=21 April 2024 |language=en |date=20 April 2024}}</ref> Vir die hoofwedren het hy vierde gekwalifiseer, Fernando Alonso verbygesteek en Sergio Pérez in die kuipe getroef om tweede te eindig,<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob |title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP |date=21 April 2024 |access-date=22 April 2024 |website=Formula One}}</ref> sy vyftiende Formule Een-podium. By die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] het hy uit die naelren onttrek na 'n botsing met Alonso in die eerste draai.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF |title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami |date=4 May 2024 |access-date=5 May 2024 |website=Formula One}}</ref> Hy het vyfde vir die hoofwedren gekwalifiseer en die wedren gelei nadat die jaers voor hom by die kuipe aangedoen het. 'n Daaropvolgende veiligheidsmotor het Norris toegelaat om by die kuipe aan te doen en sy voorsprong te behou, wat hy voor Verstappen by die herbegin gehou het om sy eerste Grand Prix-oorwinning na 110 wedrenne en sy 16de podiumplek te behaal,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1 |title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix |website=Formula One |date=5 May 2024}}</ref> en die rekord vir die meeste podiumplekke te ewenaar voordat hy 'n eerste oorwinning behaal het, 'n rekord wat hy nou deel met Patrick Depailler, [[Mika Häkkinen]], [[Eddie Irvine]] en [[Jean Alesi]].<ref>{{cite web |last1=Kelly |first1=Sean |title=Facts And Stats: Norris becomes 21st British winner on 110th McLaren start |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-21st-british-winner-on-110th-mclaren-start.6FTFG2rWZK2QCRLWs8Q8tK |website=www.formula1.com |publisher=Formula One |access-date=5 May 2024}}</ref> Ná Miami het Norris vyf podiumplekke voor die somerpouse behaal. Hy het podiumplekke by [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Imola]] behaal, waar hy Verstappen ingehaal het, maar hom nie kon verbysteek om te wen nie,<ref>{{cite news |date=19 May 2024 |title=Verstappen holds off thrilling late charge from Norris to win Emilia-Romagna Grand Prix |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-off-thrilling-late-charge-from-norris-to-win-emilia-romagna.2CgBWm3GodjE3QIYIMWL0x|access-date=20 May 2024}}</ref> [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanada]], waar hy die wedren vir 'n kort rukkie gelei het, maar deur strategie teen Verstappen verloor het,<ref>{{cite news |date=9 June 2024 |title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|access-date=10 June 2024}}</ref> en [[2024 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy voorste wegspringposisie geneem het, maar aan die begin uitgeval het.<ref>{{cite news |date=23 June 2024 |title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|access-date=30 June 2024}}</ref> Ten spyte daarvan dat hy verskeie geleenthede kortgekom het, het Norris gesê dat hy homself as 'n kampioenskapsmededinger vir Verstappen beskou het na die opskudding van sy MCL38 se algehele vertoning.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-can-do-it-norris-says-he-and-mclaren-have-what-it-takes-to-win-the-2024.oGANJUOwYD00f0nOexrUa|title='We can do it' – Norris says he and McLaren 'have what it takes' to win the 2024 title|access-date=23 September 2024}}</ref> Norris het nie daarin geslaag om 'n podiumplek by [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco]] te behaal nie en het vierde geëindig agter spanmaat [[Oscar Piastri]],<ref>{{cite news |date=26 May 2024 |title=Leclerc clinches long-awaited home win in Monaco ahead of Piastri and Sainz after early drama |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-clinches-long-awaited-home-win-in-monaco-ahead-of-piastri-and-sainz.4EmeQeb2P27aS8yGIVMOEO|access-date=26 May 2024}}</ref> en in [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]], waar hy met Verstappen gespartel het voordat hy kontak met hom gemaak het wat die wedren beëindig het.<ref>{{cite news |date=30 June 2024 |title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|access-date=30 June 2024}}</ref> Norris het verdere podiumplekke by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] behaal en derde geëindig na 'n mislukte strategie,<ref>{{cite news |date=7 July 2024 |title=Hamilton beats Verstappen to first win since 2021 with record-breaking 9th British Grand Prix victory |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-beats-verstappen-to-first-win-since-2021-with-record-breaking-9th.3teU9bznaWJlC2TGAYh0Vl}}</ref> en [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]], waar hy die voorste wegspringposisie geneem het, maar by draai een uitgeval het, wat sy spanmaat Oscar Piastri die voortou gegee het. Nadat strategie hom kontroversieel eerste geprioritiseer het, het McLaren spanbevele op Norris afgedwing en hom beveel om stadiger te ry om Piastri die voortou en uiteindelik die wedrenoorwinning te gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-hungarian-grand-prix-as-norris-belatedly-hands-back-lead-in.70F4mNzYrbmvNYaj8KXm18|title=Piastri wins Hungarian Grand Prix as Norris belatedly hands back lead in McLaren intra-team drama|website=www.formula1.com|access-date=22 July 2024}}</ref> Norris het sesde geëindig tydens die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]], agter Verstappen, maar is na vyfde bevorder na die diskwalifikasie van George Russell.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-incredible-victory-in-belgium-on-aging-tyres-after-thrilling.3FufXdo4r40I7kv5mJLMMR|title=Hamilton wins thrilling Belgian Grand Prix with team mate Russell disqualified|website=www.formula1.com|access-date=28 July 2024}}</ref> [[Lêer:2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 4003 by Stepro.jpg|duimnael|links|Norris ''(middel)'' op die podium om sy oorwinning in die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] te vier.]] Na die somerpouse het Norris die voorste wegspringplek by die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] behaal. Tydens die wedren het hy teen die tweede geplaaste Verstappen aan die begin verloor, maar hy het uiteindelik die eerste plek deur DRS teruggeëwen. Hy het die voorsprong behou, wat hy met die geruite vlag tot 22 sekondes vergroot het, om sy tweede oorwinning te behaal; McLaren se eerste by die [[Zandvoort-renbaan]] sedert [[Niki Lauda]] se oorwinning in 1985, en die eerste nie-Red Bull- of Max Verstappen-oorwinning by die baan sedert die terugkeer na die Formule Een-kalender in 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|website=www.formula1.com|access-date=25 August 2024}}</ref> Norris het toe die voorste wegspringposisie vir die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse ren]] geneem,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-seals-pole-position-ahead-of-piastri-at-monza-as-mclaren-secure-front.4ZYpKyV7XxYPQoJ8WzLTtX|title=Norris seals pole position ahead of Piastri at Monza as McLaren secure front row lockout|website=www.formula1.com|access-date=31 August 2024}}</ref> wat die eerste agtereenvolgende voorste wegspringposisies van sy loopbaan was en die eerste McLaren-bestuurder geword het om hierdie prestasie te behaal sedert Lewis Hamilton in 2012. Hy het die ren voor Piastri begin, wat McLaren se eerste voorste ry-uitsluiting by Monza sedert 2012 was.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-verstappen-endures-his-worst-qualifying-in-a-year-as-norris.1wAlSfP6zHLevFiFuyifbK|title=Facts And Stats: Verstappen endures his worst qualifying in a year as Norris scores back-to-back poles for the first time|website=www.formula1.com|access-date=31 August 2024}}</ref> Norris het egter teen sy spanmaat verloor, wat hom by draai vier verbygesteek het, en sou uiteindelik derde eindig agter Piastri en renwenner Charles Leclerc, hoewel hy steeds die vinnigste rondte op rondte 53 behaal het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza ahead of Piastri and Norris with bold Ferrari strategy paying off|website=Formula1.com|date=1 September 2024|access-date=1 September 2024}}</ref> Norris het sy en McLaren se eerste K1-uitskakeling sedert die 2023 Las Vegas Grand Prix tydens kwalifisering vir die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gely.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/norris-still-hopeful-of-good-result-despite-q1-exit-in-baku/10654166/|title=Norris suffers bizarre Azerbaijan Q1 exit|website=Autosport|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024 |last=Mann-Bryans |first=Mark}}</ref> Norris het sy rondte gestaak nadat 'n kort geel vlag by sektor drie gewys is; Esteban Ocon het sy motor teen die muur geskuur en dit so beskadig. Norris, wat sektor drie genader het, is gedwing om as gevolg hiervan op te lig, wat hom gedwing het om die rondte te laat vaar.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/the-f1-safety-system-calls-behind-norriss-wrong-time-baku-qualifying-exit/10654290/|title=The F1 safety system calls behind Norris's Azerbaijan qualifying exit|website=Autosport|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024 |last=Kalinauckas |first=Alex}}</ref> Hy het tot vierde herstel nadat hy Verstappen verbygesteek het, en die gekombineerde resultate van hom en sy spanmaat, die wedrenwenner Piastri, het McLaren die eerste keer sedert 2014 die voortou laat neem in die Vervaardigerskampioenskap. Norris het sy vyfde voorste wegspringposisie van die seisoen by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] behaal en 'n nuwe kwalifiserende rondtetydrekord by die [[Marinabaai Straatrenbaan]] opgestel. 'n Dominante vertoning het hom sy derde oorwinning met 'n marge van 20 sekondes voor Verstappen laat behaal, <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2024/sep/22/lando-norris-dominates-singapore-f1-gp-edges-closer-max-verstappen|title=Lando Norris eases to Singapore F1 GP win despite twice hitting wall|last=Richards|first=Giles|date=22 September 2024|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923182915/https://www.theguardian.com/sport/2024/sep/22/lando-norris-dominates-singapore-f1-gp-edges-closer-max-verstappen|archive-date=23 September 2024|access-date=23 September 2024}}</ref> en elke rondte tot oorwinning gelei. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-fifth-winner-in-five-years-at-first-safety.5mUfDxYMC0wzslttHeAY9f|title=Facts And Stats: Norris becomes fifth winner in five years at first Safety Car-free Singapore Grand Prix|date=22 September 2024|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923183313/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-fifth-winner-in-five-years-at-first-safety.5mUfDxYMC0wzslttHeAY9f|archive-date=23 September 2024|access-date=23 September 2024}}</ref> By die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Norris vierde vir die naelloop gekwalifiseer en derde geëindig. Norris het sy sesde voorste wegspringposisie vir die hoofren behaal, maar het verloor terwyl hy teen Verstappen gesukkel het, wat beide Ferrari's toegelaat het om die voortou en uiteindelike wedrenoorwinning te neem. Norris het uiteindelik met Verstappen gesukkel vir die laaste plek op die podium, wat Norris geweier is nadat 'n vyf-sekonde straf toegeken is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=Formula 1}}</ref> en Norris het derde gekwalifiseer vir die [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] en tweede geëindig nadat hy 'n fout deur Charles Leclerc benut het. <ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-surges-to-mexico-victory-ahead-of-norris-and-leclerc-as-verstappen-hit.3duSNduH2cxC7K91WDSXda|title=Sainz surges to Mexico victory ahead of Norris and Leclerc as Verstappen hit with two penalties for Norris moves|date=27 October 2024|website=Formula 1}}</ref> Nadat hy die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] van tweede plek gewen het nadat Piastri opdrag gegee is om posisies te ruil,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-takes-victory-in-the-sao-paulo-sprint-ahead-of-piastri-after-mclaren.QHFcxKEzd9OoGvjJRTYNk|title=Norris takes victory in the Sao Paulo Sprint ahead of Piastri after McLaren driver switch|website=Formula 1.com|date=2 November 2024|access-date=2 November 2024}}</ref> het Norris die voorste wegspringplek vir die reëngeteisterde Grand Prix verower; hy is beboet vir die oortreding van die afgebroke wegspringprosedure en moes die voortou aan Russell afstaan. Hy het na sesde teruggesak na 'n ongeleë [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlag]] en 'n fout met die herbegin, aangesien Verstappen van sewentiende plek gewen het, wat sy kampioenskapshoop gedemp het.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-chaotic-sao-paulo-grand-prix-after-stunning-recovery-from.1DIc8pzRmGbC3jHJmvtBi1|title=Verstappen wins chaotic Sao Paulo Grand Prix after stunning recovery from P17 as Alpine score shock double podium|website=Formula 1|date=3 November 2024}}</ref> Voor die [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] het Norris blykbaar toegegee dat enige realistiese hoop om die bestuurderskampioenskap van Verstappen weg te neem, verby was, hoewel hy gereken het dat sy seisoen steeds op dreef was.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/whats-changed-for-norris-after-brutal-f1-title-bid-collapse/|title=What's changed for Norris after brutal F1 title bid collapse|date=21 November 2024|website=The Race}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/lando-norris-interview-max-verstappen-f1-2024-season/#disqus_thread|title=Hard lessons, racing Verstappen and fan criticism - Norris interview|date=20 November 2024|website=The Race}}</ref> Norris het ook erken dat hy nie voorberei het vir 'n potensiële bestuurderskampioenskapstitel-bod aan die begin van die 2024-seisoen nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cvgezg12d8xo|title=Las Vegas Grand Prix: Lando Norris 'wasn't ready' for Max Verstappen title fight|date=21 November 2024|website=BBC Sport}}</ref> Norris het die Las Vegas Grand Prix in die sesde plek gekwalifiseer en voltooi, terwyl mededinger Verstappen vyfde geëindig het, wat Norris se titelbod wiskundig met twee rondes oor beëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|title=Verstappen crowned champion as Russell heads Mercedes 1-2|website=Formula 1® - The Official F1® Website}}</ref> By die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] se naelren het Norris elke rondte van die voorste wegspringplek af gelei totdat hy doelbewus stadiger gejaag het nader aan die wenstreep, en die oorwinning aan Piastri oorhandig as 'n guns vir die São Paulo-naelren.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c1dpdq1xedno|title=Norris hands Qatar sprint win to Piastri for McLaren one-two|date=30 November 2024|access-date=30 November 2024|first=Andrew|last=Benson|website=[[BBC Sport]]}}</ref> Nigel Chiu van Sky Sports het die skuif vergelyk met [[Michael Schumacher]] s'n by die [[2002 Verenigde State Grand Prix]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13263508/qatar-gp-lando-norris-explains-decision-to-let-oscar-piastri-win-sprint-after-late-mclaren-switch|title=Qatar GP: Lando Norris explains decision to let Oscar Piastri win Sprint after late McLaren switch|date=30 November 2024|access-date=30 November 2024|first=Nigel|last=Chiu|website=Sky Sports}}</ref> Hy het 'n stop-en-ry-straf van tien sekondes ontvang vir 'n spoedoortreding onder geel vlae terwyl hy tweede in die wedren was, en het uiteindelik tiende geëindig, terwyl Charles Leclerc van Ferrari, wat nou Norris se hoofuitdager vir die kampioenskap-naaswennerplek was, die Grand Prix tweede agter kampioen Verstappen voltooi het.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/i-f-ed-it-up-norris-makes-no-excuses-for-costly-qatar-f1-penalty/|title='I f***ed it up' - Norris makes no excuses for costly Qatar penalty|date=1 December 2024|website=The Race}}</ref> Norris se fout en sterk Ferrari-resultate in Katar het bygedra dat McLaren se voorsprong in die Vervaardigerskampioenskap tot die tweede geplaasde Ferrari tot 21 punte verminder is voor die laaste rondte van die 2024-seisoen by die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], en Norris se voorsprong bo Charles Leclerc vir die tweede plek in die jaerskampioenskap tot slegs agt punte verminder voor dieselfde byeenkoms.<ref>{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/qatar/championnat.aspx|title=Qatar 2024 - Championship • Stats F1|website=www.statsf1.com}}</ref> In Aboe Dhabi het Norris die voorste wegspringplek geneem en tot die geruite vlag gelei in sy vierde oorwinning van die seisoen, wat McLaren se eerste vervaardigerstitel sedert 1998 verseker het.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|title=Norris sails to victory ahead of Sainz and Leclerc in Abu Dhabi as McLaren seal constructors' championship|website=Formula One|date=8 December 2024}}</ref> === 2025: Nooienstitel in die stryd teen Verstappen en Piastri === [[Lêer:2025 Japan GP - McLaren - Lando Norris - FP1.jpg|duimnael|regs|Norris bestuur die McLaren MCL39 tydens die [[2025 Japannese Grand Prix]].]] McLaren het [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] as titelgunstelinge betree, met Norris wat verklaar het dat hy "baie lesse" geleer het in sy poging om Wêreldbestuurderskampioen te word.<ref>{{Cite news |url=https://www.nbcnews.com/sports/formula-1/lando-norris-formula-1-mclaren-rcna194264 |title=Formula 1 star Lando Norris is 'confident' he can win it all after a breakthrough year |last=Kapur |first=Sahil |date=7 March 2025 |work=NBC News|access-date=17 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317042233/https://www.nbcnews.com/news/amp/rcna194264 |archive-date=17 March 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek vir die seisoen-openende [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geneem, en sy voorsprong oor spanmaat Oscar Piastri en Max Verstappen in nat toestande verdedig om die oorwinning en die kampioenskapsvoorsprong te behaal.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}</ref> Nadat hy agtste in die [[2025 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]]-naelren geëindig het, het hy tweede in die hoofren agter Piastri geëindig.<ref>{{Cite news |url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/chinese-grand-prix-oscar-piastri-lando-norris-vbzhtscnj |url-access=subscription |title=Chinese GP: Oscar Piastri claims dominant win with Lando Norris second |last=Hudson |first=Molly |date=23 March 2025 |work=[[The Times]] |access-date=23 March 2025 |issn=0140-0460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323113600/https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/chinese-grand-prix-oscar-piastri-lando-norris-vbzhtscnj |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}</ref> In [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] het hy tweede geëindig na Verstappen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 'n enkele punt verminder het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/ |title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history |last1=Coleman |first1=Madeline |last2=Smith |first2=Luke |date=6 April 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=6 April 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/ |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}</ref> Norris het sy kampioenskapsvoorsprong tot drie punte vergroot, nou voor Piastri, met sy derde plek by die Bahreinse Grand Prix nadat hy sesde gekwalifiseer het - en beweer het dat hy "onbewus" gevoel het in die MCL39 - en 'n straf vir 'n oortreding van die wegspring gekry het.<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-oscar-piastri-lando-norris-bahrain-mclaren-b2732526.html |title=Oscar Piastri lays down F1 title gauntlet to Lando Norris with victory in Bahrain |last=Hunt |first=Scott |date=13 April 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=15 April 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415161830/https://www.independent.co.uk/f1/f1-oscar-piastri-lando-norris-bahrain-mclaren-b2732526.html |archive-date=15 April 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2025-bahrain-grand-prix/ |title=Norris strains in Sakhir in the face of Piastri perfection |last=Smith |first=Damien |date=14 April 2025 |website=Goodwood Road & Racing |publisher=Goodwood House |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422175036/https://www.goodwood.com/grr/f1/2025-bahrain-grand-prix/ |archive-date=22 April 2025 |url-status=live}}</ref> Norris het uit die kwalifisering vir die [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] geval, van tiende tot vierde herstel en onder Piastri op die punteleer geval.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13352424/saudi-arabian-gp-lando-norris-hits-back-at-claims-of-mclaren-dominance-they-are-just-as-quick-as-us |title=Saudi Arabian GP: Lando Norris hits back at claims of McLaren dominance {{!}} 'They are just as quick as us' |date=20 April 2025 |website=Sky Sports |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421213955/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13352424/saudi-arabian-gp-lando-norris-hits-back-at-claims-of-mclaren-dominance-they-are-just-as-quick-as-us |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}</ref> Deur voordeel te trek uit 'n laat veiligheidsmotor om Piastri met 'n verkorte kuipestop verby te steek, het hy die Miami Grand Prix naelren gewen;<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}</ref> hy het tweede na Piastri in die hoofwedren geëindig nadat hy plekke verloor het in 'n stryd met die voorste wegspringplek Verstappen.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx20xkl8202o |title=Piastri wins from Norris in Miami to extend lead |last=Benson |first=Andrew |date=4 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505020637/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cx20xkl8202o |archive-date=5 May 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het tweede in [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna]] geëindig voordat hy die [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen het, wat Piastri se voorsprong tot drie punte verminder het.<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/norris-max-was-too-quick-for-us/10724162/ |title=Norris on F1 Imola GP: "Max was too quick for us" |last=Bellwood |first=Owen |date=18 May 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=24 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518190721/https://www.autosport.com/f1/news/norris-max-was-too-quick-for-us/10724162/ |archive-date=18 May 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het vervolgens tweede na Piastri in Spanje geëindig.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/piastri-wins-from-norris-as-verstappen-gets-penalised-2025-spanish-gp-results/ |url-access=registration |title=Piastri wins from Norris as Verstappen gets penalised – 2025 Spanish GP results |last=Elizalde |first=Pablo |date=1 June 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=29 June 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629152250/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/piastri-wins-from-norris-as-verstappen-gets-penalised-2025-spanish-gp-results/ |archive-date=29 June 2025 |url-status=live}}</ref> 'n Botsing met Piastri in 'n stryd om die vierde plek by die Kanadese Grand Prix het Norris uit die wedren laat onttrek, waarvoor hy om verskoning gevra het en gestraf is.<ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13384479/lando-norris-mclaren-driver-must-bring-a-game-to-2025-f1-championship-after-clumsy-canadian-gp-error-says-martin-brundle |title=Lando Norris: McLaren driver must bring A-game to 2025 F1 championship after 'clumsy' Canadian GP error says Martin Brundle |last=Brundle |first=Martin |date=17 June 2025 |website=Sky Sports |access-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617150516/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13384479/lando-norris-mclaren-driver-must-bring-a-game-to-2025-f1-championship-after-clumsy-canadian-gp-error-says-martin-brundle |archive-date=17 June 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/why-penalised-lando-norris-avoids-a-grid-drop-for-oscar-piastri-clash/ |title=Why penalised Norris avoids a grid drop for Piastri clash |last=Mitchell-Malm |first=Scott |date=16 June 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616011641/https://www.the-race.com/formula-1/why-penalised-lando-norris-avoids-a-grid-drop-for-oscar-piastri-clash/ |archive-date=16 June 2025 |url-status=live}}</ref> ====2025 Tweede deel==== [[Lêer:Lando Norris 2025 Italian Grand Prix qualifying.jpg|duimnael|links|Norris bestuur die McLaren MCL39 tydens die [[2025 Italiaanse Grand Prix]].]] Norris het met meer as 'n halwe sekonde die voorste wegspringplek in [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] ingepalm,<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/28/lando-norris-storms-to-pole-at-austrian-grand-prix-while-verstappen-slumps-to-seventh |title=Lando Norris storms to Austrian F1 GP pole as angry Verstappen slumps to seventh |last=Richards |first=Giles |date=28 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628162109/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/28/lando-norris-storms-to-pole-at-austrian-grand-prix-while-verstappen-slumps-to-seventh |archive-date=28 June 2025 |url-status=live}}</ref> voordat hy Piastri teruggehou het om te wen.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/29/lando-norris-mclaren-oscar-piastri-austrian-gp-f1 |title=Lando Norris holds off pressure from Oscar Piastri to win Austrian F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=29 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=29 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629151659/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/29/lando-norris-mclaren-oscar-piastri-austrian-gp-f1 |archive-date=29 June 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het munt geslaan uit 'n straf vir Piastri om sy [[2025 Britse Grand Prix|eerste Britse Grand Prix]] te wen.<ref>{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/07/06/sport/lando-norris-british-grand-prix-spt-intl |title=Lando Norris wins controversial British Grand Prix after Oscar Piastri incurs penalty and heavy rain wreaks havoc on the race |last=Ronald |first=Issy |date=6 July 2025 |work=[[CNN]] |access-date=4 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724113923/https://edition.cnn.com/2025/07/06/sport/lando-norris-british-grand-prix-spt-intl |archive-date=24 July 2025 |url-status=live}}</ref> Hy was derde in die Belgiese naelren en het die voorste wegspringplek vir die [[2025 Belgiese Grand Prix|Grand Prix]] geneem voordat hy verskeie foute gemaak het en tweede na Piastri geëindig het.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/ckg4nn77j5xo |title=Fine margins: How Norris lost out to Piastri in Belgium |last=Benson |first=Andrew |date=27 July 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250728083754/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/ckg4nn77j5xo |archive-date=28 July 2025 |url-status=live}}</ref> Met 'n alternatiewe eenstopstrategie in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy die voortou vanaf die vierde plek geneem en 'n laat aanval deur Piastri afgeweer om te wen en sy voorsprong tot nege punte te verminder.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6533320/2025/08/03/lando-norris-hungarian-gp-strategy-oscar-piastri/ |title=Did McLaren favor Lando Norris over Oscar Piastri in Hungary? Why the team says no |last=Coleman |first=Madeline |date=3 August 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=4 August 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804162318/https://www.nytimes.com/athletic/6533320/2025/08/03/lando-norris-hungarian-gp-strategy-oscar-piastri/ |archive-date=4 August 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] 'n stadige kuipestop gehad wat hom agter Piastri laat val het, wat kontroversieel beveel is om die posisie af te staan en tweede plek aan Norris teruggegee is.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx2rn7y5r36o |title=Piastri told to let Norris past as Verstappen wins |last=Benson |first=Andrew |date=7 September 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907154224/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx2rn7y5r36o |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/needless-silly-our-verdict-on-mclaren-oscar-piastri-lando-norris-team-order |title='Needless and silly'? Our verdict on McLaren's Piastri team order |date=7 September 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907165723/https://www.the-race.com/formula-1/needless-silly-our-verdict-on-mclaren-oscar-piastri-lando-norris-team-order/ |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/sep/07/max-verstappen-victory-italian-f1-grand-prix-red-bull-lando-norrris-oscar-piastari-mclaren-lewis-hamilton-ferrari |title=Verstappen wins F1 Italian GP as Norris closes gap on Piastri amid pit-stop controversy |last=Richards |first=Giles |date=7 September 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=7 September 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907163554/https://www.theguardian.com/sport/2025/sep/07/max-verstappen-victory-italian-f1-grand-prix-red-bull-lando-norrris-oscar-piastari-mclaren-lewis-hamilton-ferrari |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}</ref> Nadat hy sy motor in die tweede vrye oefensessie beskadig het, kon Norris nie munt slaan uit foute wat Piastri in [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gemaak het nie, en het gekwalifiseer en sewende geëindig, asook 'n stadige kuipestop tydens die wedren verduur. Norris het ses punte op Piastri ingehaal.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-dominant-azerbaijan-win-over-russell-and-sainz-after.gT4fbKTwpl3dI79nDmrHS|title=Verstappen claims dominant Azerbaijan win over Russell and Sainz after Piastri crashes out|website=Formula 1.com|date=21 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> Hy het toe vyfde in [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web | url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1270/singapore/qualifying| title= Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2025 - Qualifying|publisher= Formula One|date=4 October 2025}}</ref> agter sy titelmededinger voordat hy teen Piastri gebots het terwyl hy hom in die eerste rondte probeer verbysteek het - 'n skuif wat Piastri geglo het "nie regverdig" was nie.<ref>{{Cite web | url=https://racingnews365.com/oscar-piastri-fumes-over-team-radio-after-lando-norris-collision|title=Oscar Piastri fumes over team radio after Lando Norris collision|publisher = RacingNews365|date=5 October 2025}}</ref> Hy het die wedren derde voltooi, voor Piastri, terwyl McLaren die Vervaardigerskampioenskap met ses wedrenne oor gewen het. Norris was 22 punte agter Piastri na die wedren.<ref>{{Cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-storms-to-victory-in-singapore-as-mclaren-seal-teams-championship.7cMITGtnc9fdxEaukmGVvI| date= 5 October 2025|publisher=Formula One| title= Russell storms to victory in Singapore as McLaren seal Teams' Championship amid Norris/Piastri clash}}</ref> Nadat hy, soos sy spanmaat Piastri, in die eerste rondte van die [[2025 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State se naelren]] uitgeval het, het hy gekwalifiseer en tweede geëindig vir die hoofwedren, wat die gaping met Piastri tot 14 punte verminder het. Norris het die kampioenskapsvoorsprong met een punt by [[2025 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] herwin nadat hy sy voorste wegspringposisie in 'n oorheersende oorwinning omskep het, en agt verdere punte daarby gevoeg deur die [[2025 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] vanaf voorste wegspringposisie te wen. Hy het toe voorste wegspringposisie vir die hoofren ingeneem, met titelmededingers Piastri en Verstappen onderskeidelik in die vierde en sestiende plek. Norris het die hoofren gewen, met Verstappen wat derde geëindig het, wat vanaf die kuipelaan weggespring het, en Piastri wat vyfde geëindig het na hy 'n straf van tien sekondes gekry het.<ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=9 November 2025 |title=Sao Paulo Grand Prix result: Lando Norris wins with Max Verstappen third after starting in pits |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cd9kp2421p3o |access-date=9 November 2025 |website=BBC Sport |language=en}}</ref> Op die voorste wegspringplek tydens sy 150ste wedren, die [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het hy die voortou aan Verstappen verloor nadat hy 'n fout gemaak het, en is hy gediskwalifiseer<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-and-piastri-disqualified-from-las-vegas-gp-as-mclarens-fail-post-race.10uHwsN6mLfCNoZ6nKQvPy |title=Norris and Piastri disqualified from Las Vegas GP as McLarens fail post-race inspection |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> vanaf tweede plek agter Verstappen weens 'n oortreding van plankslytasie.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-for-dominant-las-vegas-gp-victory-as-piastri.6u1Op0SO7YQa2bwJOq8DVI |title=Verstappen beats Norris for dominant Las Vegas GP victory as Piastri recovers to fourth |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Die diskwalifikasies van Norris en spanmaat Piastri vir oormatige plankslytasie het beteken dat Norris 'n voorsprong van 24 punte in die jaerskampioenskap oor Piastri behou het met twee rondes oor. Norris se diskwalifikasie het sy punte-marge oor Verstappen meer as gehalveer (ook 24 punte). Piastri en Verstappen was gelykop met jaerskampioenskapspunte as gevolg van die wedrenuitslag.<ref>{{cite web | title=Las Vegas 2025 - Championship • Stats F1 | url=https://www.statsf1.com/en/2025/las-vegas/championnat.aspx }}</ref> Norris het 'n geleentheid gehad om die titel by die [[2025 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] te wen as hy Piastri en Verstappen met twee punte oortref. Norris het derde agter Piastri geëindig tydens die naelloop en vierde in die hoofwedren geëindig, met Verstappen wat gewen het en Piastri tweede om die kampioenskap na die laaste rondte van die seisoen te bring. In [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] het Norris derde geëindig en sy eerste Wêreldbestuurderskampioenskap verower.<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=The questions Norris's F1 title answers - and those it doesn't |url=https://www.the-race.com/formula-1/the-questions-norriss-f1-title-answers-and-those-it-doesnt/ |access-date=2025-12-07 |website=The Race |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/czrk61y2nyjo|title=Briton Norris wins his first F1 title in Abu Dhabi|date=7 December 2025|work=BBC Sport|access-date=9 December 2025}}</ref> Norris het ook die DHL Vinnigste Rondte-toekenning vir die tweede agtereenvolgende jaar gewen.<ref name="DHL">{{cite web | title=DHL Fastest Lap Award | url=https://inmotion.dhl/en/formula-1/fastest-lap-award }}</ref> ===2026: Titelverdediging=== Norris het vir [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] by McLaren gebly, met Piastri wat vir 'n vierde agtereenvolgende seisoen as sy spanmaat voortgegaan het. Norris het sy reg as die verdedigende Bestuurderskampioen uitgeoefen om die nommer 1 op sy motor gedurende die 2026-seisoen te gebruik.<ref name="DHL"/> == Persoonlike lewe == Lando Norris is in [[Bristol]] gebore, sy ouers is Adam en Cisca Norris. Sy pa is 'n afgetrede pensioenfondsbestuurder,<ref name=":0"/> en is een van Bristol se rykste mense sowel as die 501ste rykste persoon in Brittanje.<ref name="wealth"/> Sy moeder is afkomstig uit die Vlaandere-streek van België.<ref name="Belg"/> Hy is die tweede oudste kind, met twee jonger susters en 'n ouer broer Oliver wat ook aan karting deelgeneem het op 'n mededingende vlak.<ref name=":1"/><ref name=":2"/> Norris het beide Britse en Belgiese burgerskap.<ref name=":3"/> Norris, wat aanvanklik in [[Woking]] naby die hoofkwartier van die McLaren-span gewoon het, het in 2022 na [[Monaco]] verhuis en finansiële redes aangevoer as die belangrikste rede vir sy skuif na die belastingparadys.<ref name="tax haven"/> ==Galery== <gallery mode="packed"> Lando Norris, Formel 4 2015.JPG|Norris in Formule 4 in 2015. Lando Norris, Carlin F2 Team (42837180405).jpg|Norris in Formule 2 in 2018. 2018 Japanese Grand Prix Norris (31662861328).jpg|Vrydagtoetse in die [[McLaren]] MCL33 tydens die [[2018 Japannese Grand Prix]]. AI2019 United Autosports IMG 4123 (39811671093).jpg|Renmotor van United Motorsports waarmee Norris deelgeneem het aan die 24 uur van Daytona in 2018. </gallery> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div class="overflowbugx" style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL33 | [[Renault]] <br/>R.E.18 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |[[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{0}} |[[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |[[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{0}} |[[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |[[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |[[2018 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{0}} |[[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{0}} |[[2018 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{0}} |[[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{0}} |[[2018 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{0}} |[[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{0}} |[[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|TD}} |[[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|TD}} |style="background:#F1F8FF;"|[[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|TD}} |[[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | | |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL34 | [[Renault]] <br/>E-Tech 19 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|18}}† |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|11{{smallsup|†}}}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"|[[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"|[[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|DNF}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"|[[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{small|8}} | | | |bgcolor=efefef|'''11''' |bgcolor=efefef|'''49''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |[[McLaren]] |[[McLaren]] MCL35 |[[Renault]] <br/>E-Tech 20 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffdf9f| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>''3''</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br /><small>5</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br /><small>6</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>15</small> |bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br /><small>13</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br /><small>''8''</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]<br /><small>4</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>5</small> | | | | | | | |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''97''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL35M | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M12 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /><small>4</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] <br/><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] <br/><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /><small>8</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /><small>5</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /><small>5</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /><small>3</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /><small>4</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /><small>14</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /><small>10</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /><small>2</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /><small>7</small>{{Pictogram poleposition|f=1|p=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /><small>7</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /><small>8</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /><small>10</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /><small>7</small> | | |bgcolor=efefef|'''6''' |bgcolor=efefef|'''160''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL36 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>^'''5'''3 |bgcolor=efcfff| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>12 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>9 |bgcolor=efcfff| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''7'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |bgcolor=efefef|'''7''' |bgcolor=efefef|'''122''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL60 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M14 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>17 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>13 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>8 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''3'''3 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''4'''2 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | |bgcolor=efefef|'''6''' |bgcolor=efefef|'''205''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[McLaren]] | [[McLaren MCL38]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M15 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>8 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''6'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''3'''20^† |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>5 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''3'''4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''10{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}''' |bgcolor=dfdfdf|'''374''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL39 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M16 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''8'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>2 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18^† |bgcolor=ffffbf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''3'''2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=efcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Las Vegas Grand Prix|<span style=color:white;>LSV</span>]]<br/><small>DSQ</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf|'''{{Goud}}''' |bgcolor=ffffbf|'''423''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL40 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>5 |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>7 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''3''' |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|NOR|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|NOR|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} </div> * {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name=":0">{{cite web|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-rich-list-2016-revealed-270|title=Bristol Rich List 2016 revealed: Who is worth the most money this year|first=Marc|last=Cooper|date=19 October 2016|website=bristolpost.co.uk|access-date=9 April 2018}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|last=Pinkham|first=Natalie|date=17 Mei 2020|title=In The Pink: Pinks talks racing and beyond with F1 starlet Lando Norris (time- 43:30)|url=https://play.acast.com/s/inthepink/fullepisode-pinkstalksracingandbeyondwithf1starletlandonorris|access-date=13 Julie 2020|website=acast}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web|title=Oliver Norris {{!}} Racing career profile |url=https://www.driverdb.com/drivers/oliver-norris/|access-date=13 Julie 2020|website=DriverDB.com}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web|title=Lando Norris F1 Driver Profile I PlanetF1|url=https://live.planetf1.com/f1-drivers/lando-norris|access-date=30 Julie 2020|website=live.planetf1.com}}</ref> <ref name="wealth">{{Cite web|url=https://www.bristolpost.co.uk/sport/other-sport/lando-norris-father-millionaire-wealth-1970987|title=Who is Adam Norris, millionaire father of Lando Norris, McClaren's new Bristol-born Formula 1 star?|first=Joseph|last=Wilkes|date=6 March 2019|website=bristolpost.co.uk|access-date=6 Maart 2019}}</ref> <ref name="Belg">{{Cite web|last=Tetaert|first=Chris|date=17 September 2019|title=Lance Stroll en Lando Norris: halve Belgen in de F1|url=https://sportmagazine.knack.be/sport/magazine/lance-stroll-en-lando-norris-halve-belgen-in-de-f1/article-normal-1510511.html|access-date=13 Julie 2020|website=Site-Sportmagazine-NL|language=nl}}</ref> <ref name="tax haven">{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=30 November 2021|title=Lando Norris: 'I don't think there will be as much Mr Nice Guy'|work=[[BBC Sport]]|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59466111|access-date=1 Desember 2021}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Norris, Lando}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Engelse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] 34vhs2fs5xsv7geag71wvtnenztr9yr 0 264523 2915771 2914532 2026-07-05T15:09:10Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2915771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = George Russell | image = George Russell, Silverstone 2021 (51350033659) (cropped).jpg | image_size = | alt = | caption = Russell in 2021 | birth_date = {{GDEO|1998|02|15|df=y}} | birth_place = [[King's Lynn]], [[Norfolk]], Engeland | death_date = | death_place = | nationality = {{vlagikoon|GBR}} Brit | Years = | Old Team = [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2026 Team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG Petronas]] | Car number = 63 | Races = {{F1stat|RUS|entries}} ({{F1stat|RUS|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|RUS|wins}} | Podiums = {{F1stat|RUS|podiums}} | Points = {{F1stat|RUS|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|RUS|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|RUS|fastestlaps}} | First race = [[2019 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2022 São Paulo Grand Prix]] | Last win = [[2026 Australiese Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 4de (319 punte) }} '''George Russell''' (gebore [[15 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[VK|Britse]] professionele [[Motorsport|motorrenjaer]] wat aan [[Formule Een]] Grands Prix deelneem. Hy het tot 2021 vir die [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedesspan]] deelgeneem, en in 2022 by die [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG fabriekspan]] aangesluit in die plek van die Finse renjaer [[Valtteri Bottas]], wat na [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] vertrek het. == Renloopbaan: Karting == Russell het sy motorsportloopbaan in karting in 2006 begin en in 2009 na die Cadet-klas gevorder. Daardie jaar het hy Britse Kampioen in beide die MSA- en Ope Kampioenskappe geword. In 2010 het hy na die Rotax Mini Max-klas opgeskuif, waar hy Britse Kampioen in die Super One en Formula Kart Stars geword het, terwyl hy ook die Kartmasters Britse Grand Prix gewen het. In 2011 het hy na die KF3-klas opgeskuif, waar hy die SKUSA Supernationals gewen het en kampioen van die CIK-FIA Europese Kampioenskap geword het, 'n titel wat hy in 2012 suksesvol verdedig het. In 2013 het hy 19de in die KF1 CIK-FIA Wêreldkampioenskap geëindig. == Formule Renault == In 2014 het Russell sy debuut in formule-wedrenne gemaak deur in die Formule Renault 2.0 Alpe te ry. Hy was oorspronklik van plan om vir die Prema Powerteam te ry, maar het 'n paar dae voor die begin van die seisoen na Koiranen GP oorgeskakel. Ten spyte daarvan dat hy 'n rennaweek weens siekte gemis het, het hy vierde in die kampioenskap geëindig, met 'n beste resultaat van tweede plek by die Red Bull Ring. Russell het ook in 2014 as gasbestuurder aan twee Eurocup Formule Renault 2.0-rennaweke deelgeneem. By die Moscow Raceway het hy vir Koiranen tot 15de en 22ste plek in die renne gery. Gedurende die laaste rennaweek van die seisoen by Circuito Permanente de Jerez het hy na Tech 1 Racing oorgeskakel en die laaste ren van die seisoen gewen nadat hy vyfde in die eerste ren van die naweek geëindig het. == Formule 4 == In 2014 het Russell ook aan die BRDC Formule 4-kampioenskap deelgeneem, waar hy vir die heersende kampioen Lanan Racing gery het. Hy het twee oorwinnings in die openingsnaweek by Silverstone behaal, en nog twee by Brands Hatch en Oulton Park bygevoeg. By die laaste wedren van die seisoen by die Snetterton Motor Racing Circuit was hy in die stryd om die kampioenskap saam met spanmaat Arjun Maini en HHC Motorsport-jaers Sennan Fielding en Raoul Hyman. Hy het die wedren vanaf die voorste wegspringplek begin en die wedren gewen, met slegs drie punte voor Maini. As prys vir die titel is hy die geleentheid gegee om 'n GP3-motor vir Arden Motorsport by die [[Yas Marina-renbaan]] na die seisoen te toets. In Desember het Russell die jongste wenner ooit van die McLaren Autosport BRDC-toekenning geword, en £100 000 ontvang en die kans om 'n [[McLaren]] Formule 1-motor te toets. == Formule 3 == Russell het sy Formule 3-debuut in 2015 in die Europese Formule 3-kampioenskap vir die Carlin-span gemaak. In die tweede wedren van die eerste wedrennaweek by Silverstone het hy onmiddellik sy eerste wedren in die kampioenskap gewen. Dit was sy enigste oorwinning van die jaar en hy het slegs op die podium by Spa-Francorchamps en die Norisring gestaan. Hy het uiteindelik sesde in die kampioenskap geëindig met 203 punte. Daarbenewens het hy daardie jaar aan die Masters of Formula 3 deelgeneem, waar hy tweede agter [[Antonio Giovinazzi]] geëindig het. In 2016 het Russell teruggekeer na die Europese Formule 3 met die terugkerende HitechGP-span. Hy het twee wedrenne by die Circuit de Pau-Ville en [[Spa-Francorchamps]] gewen en in agt ander wedrenne op die podium geëindig. Dit het hom derde op die puntelys geplaas agter [[Lance Stroll]] en Maximilian Günther met 264 punte. Aan die einde van die seisoen het hy sy debuut in die Macau Grand Prix gemaak, waar hy sewende geëindig het, ook vir Hitech. == Formule 2 == In 2018 het Russell oorbeweeg na Formule 2, waar hy, soos Jack Aitken, sy vennootskap met ART Grand Prix voortgesit het. Hy het altesaam sewe wedrenne gewen by die [[Bakoe-straatrenbaan]], die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]], die [[Paul Ricard-renbaan]], die Red Bull Ring, die Autodromo Nazionale Monza, die [[Sochi Autodrom]] en die [[Yas Marina-renbaan]]. Hy was ook in vier ander wedrenne op die podium en is as die klaskampioen in die voorlaaste wedren by Yas Marina gekroon. Met 287 punte was hy 68 punte voor [[Lando Norris]], die nommer twee op die finale ranglys. == Formule 1-loopbaan == In Oktober 2015 het Russell vir die eerste keer 'n Formule Een-motor bestuur toe hy die McLaren MP4-26 by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] getoets het as 'n prys vir die wen van die 2014 Autosport BRDC-toekenning.<ref>{{cite web |last=Turner |first=Kevin |date=22 October 2015 |title=McLaren Autosport BRDC Award winner Russell completes prize F1 test |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-autosport-brdc-award-winner-russell-completes-prize-f1-test-4998645/4998645/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201150/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-autosport-brdc-award-winner-russell-completes-prize-f1-test-4998645/4998645/ |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=autosport.com}}</ref> Nadat hy by die Mercedes Junior-span aangesluit het, het Mercedes hom meer toetsgeleenthede aangebied. Hy het in April 2017 vir die eerste keer 'n Mercedes bestuur en die 2015 Mercedes W06 by Portimão getoets.<ref name=":36">{{Cite web |date=24 June 2017 |title=Mercedes-AMG Petronas Motorsport – George Russell to test W08 in Budapest |url=https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/george-russell-to-test-w08-in-budapest/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211052/https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/george-russell-to-test-w08-in-budapest/ |archive-date=23 May 2019 |access-date=2 August 2017 |website=Mercedes AMG F1}}</ref> Hy het toe formele toetsritte vir Mercedes (2017 en 2018)<ref name=":36" /><ref>{{cite web |last=Edmondson |first=Laurence |date=1 August 2018 |title=George Russell puts Mercedes on top on final day of Hungaroring test |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/24255335/george-russell-puts-mercedes-top-final-day-hungaroring-test |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201148/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/24255335/george-russell-puts-mercedes-top-final-day-hungaroring-test |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=espn.co.uk}}</ref> en [[Force India]]-Mercedes (2018) onderneem.<ref>{{Cite web |last=Galloway |first=James |date=11 December 2018 |title=F1 Testing: Max Verstappen sets Barcelona pace for Red Bull |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11372420/f1-testing-max-verstappen-sets-pace-mercedes-light-up-barcelona |access-date=5 March 2025 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> === Force Indiaspan === Russell het sy Grand Prix-naweekdebuut aan die einde van die 2017-seisoen gemaak, waar hy vir Force India bestuur het tydens vrye oefening by die [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse]] en die [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grands Prix]].<ref>[https://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/360714/russell-krijgt-kans-bij-force-india-in-brazilie-en-abu-dhabi/ Russell rijdt in 2017 bij Force India tijdens vrije trainingen van de GP van Brazilië en Abu Dhabi]</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2017 |title=British driver George Russell to debut for Force India in Brazilian Grand Prix practice |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/41907080 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405042636/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/41907080 |archive-date=5 April 2019 |access-date=8 November 2017 |work=BBC Sport}}</ref> Mercedes het hom in 2018 tot eerstespan-reserwebestuurder bevorder.<ref>{{cite web |last=Larkam |first=Lewis |date=22 February 2018 |title=Wehrlein, Russell to split Mercedes F1 reserve duties in 2018 |url=https://www.crash.net/f1/news/889928/1/wehrlein-russell-split-mercedes-f1-reserve-duties-2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201149/https://www.crash.net/f1/news/889928/1/wehrlein-russell-split-mercedes-f1-reserve-duties-2018 |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=crash.net}}</ref> === Williams (2019–2021) === In Oktober 2018 het Mercedes gereël dat Russell sy Formule Een-debuut met enjinkliënt [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-Mercedes]] sou maak.<ref>{{Cite web |title=Williams sign Mercedes junior Russell on multi-year deal |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.williams-sign-mercedes-junior-russell-on-multi-year-deal.20FsNkLv60MCmc0IGUkEc4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718133634/https://www.formula1.com/en/latest/article.williams-sign-mercedes-junior-russell-on-multi-year-deal.20FsNkLv60MCmc0IGUkEc4.html |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Formula1.com}}</ref> Russell het voorheen aansoek gedoen as 'n Williams-bestuurder nadat hy die 2017 GP3-titel gewen het, maar Williams se Paddy Lowe was onaangeraak deur sy nuwe PowerPoint-aanbieding en Russell het na Formule 2 gevorder.<ref>{{Cite web |last=Hudson |first=Henry |date=10 August 2023 |title=Leclerc, Norris and Russell: rise of F1's 'golden generation' profiled in new bios |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclerc-norris-and-russell-rise-of-f1s-golden-generation-profiled-in-new-bios/ |access-date=5 March 2025 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}</ref> Russell het 'n driejaarkontrak by Williams geteken,<ref name=":6">{{Cite web |date=15 July 2022 |title=Russell admits that three years with Williams was 'too long' – but says there was 'no way out' {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-admits-that-three-years-with-williams-was-too-long-there-was-no-way.784NYfK7ijIOTap4tvZ4Yu |access-date=16 October 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}</ref> maar het 'n Mercedes-toetsbestuurder gebly.<ref>{{cite web |last=Galloway |first=James |date=4 December 2019 |title=F1 Testing: George Russell fastest for Mercedes on 2019's final day |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11877971/f1-testing-george-russell-fastest-for-mercedes-on-2019s-final-day |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114222625/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11877971/f1-testing-george-russell-fastest-for-mercedes-on-2019s-final-day |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=skysports.com}}</ref><ref>{{cite web |date=2 August 2021 |title=Russell to drive for Mercedes in this week's 2022 tyre test in Hungary |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-to-drive-for-mercedes-in-this-weeks-2022-tyre-test-in-hungary.20GgIeVh7gtJT5JJhcUkUR.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117191950/https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-to-drive-for-mercedes-in-this-weeks-2022-tyre-test-in-hungary.20GgIeVh7gtJT5JJhcUkUR.html |archive-date=17 November 2022 |access-date=17 November 2022 |website=Formula1.com}}</ref> Hy was vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] gepaar met [[Robert Kubica]]<ref>{{Cite news |date=22 November 2018 |title=Robert Kubica: Polish driver to make F1 comeback with Williams in 2019 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46300009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122094105/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46300009 |archive-date=22 November 2018 |access-date=22 November 2018 |work=BBC Sport}}</ref> en toe met [[Nicholas Latifi]] in 2020 en 2021.<ref>{{Cite web |title=Russell and Latifi to stay on at Williams in unchanged 2021 driver line-up |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-and-latifi-to-stay-on-at-williams-in-unchanged-2021-driver-line-up.2buMT250BE0Ef8Q2bUBDFE.html |access-date=16 July 2020 |website=formula1.com |date=16 July 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919002445/https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-and-latifi-to-stay-on-at-williams-in-unchanged-2021-driver-line-up.2buMT250BE0Ef8Q2bUBDFE.html |url-status=live}}</ref> Sy eerste verskyning vir Williams was by die 2018 na-seisoentoets by Yas Marina-renbaan, waar hy die FW41 bestuur het.<ref>{{cite web |last=Smith |first=Luke |date=27 November 2018 |title=George Russell pleased with 'very positive' first Williams F1 test |url=https://www.crash.net/f1/news/911329/1/russell-pleased-very-positive-first-williams-f1-test |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127161037/https://www.crash.net/f1/news/911329/1/russell-pleased-very-positive-first-williams-f1-test |archive-date=27 November 2018 |accessdate=14 November 2018 |website=crash.net}}</ref> Russell se jare by Williams was moeilik. Mercedes het gehoop dat Williams 'n mededingende motor sou inspan; soos Russell later opgemerk het, het Williams van 2015 tot 2017 niks swakker as vyfde op die vervaardigersrangleer geëindig nie.<ref name=":6" /> Toe Russell egter by Williams aangesluit het, was die span ver agter die res van die veld<ref>{{Cite web |date=March 2019 |title=Russell accepts Williams slowest despite 'big step' |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-williams-slowest/4345758/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132131/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-williams-slowest/4345758/ |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Motorsport.com}}</ref> en hulle kon nie 'n motor vervaardig wat betroubaar om punte kon meeding tot 2021, Russell se laaste jaar by die span nie. Die span was in so 'n geldnood dat hulle oorweeg het om Russell na die [[2020 Formule Een-seisoen|2020-seisoen]] met [[Kevin Magnussen]] te vervang as Magnussen genoeg borggeld kon vind om die span aan die gang te hou.<ref>{{Cite web |last=Gamble |first=Andrew |date=6 November 2021 |title=Williams held talks over axing George Russell before Mercedes move |url=https://www.express.co.uk/sport/f1-autosport/1517363/Williams-George-Russell-Mercedes |access-date=20 September 2024 |website=Express.co.uk}}</ref> As gevolg van Russell se lang lopie by Williams, is hy derde op die lys van meeste wedrenne in 'n loopbaan voordat hy punte aangeteken het, met 37. Die Formule Een-spanhoofde het egter sy vertonings gunstiger beskou. In 2020, 'n jaar waarin Russell slegs drie punte kon aanteken en 18de op die punteleer geëindig het,<ref name=":27">{{Cite web |title=2020 Driver Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2020/drivers |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> the team principals ranked him that year's sixth-best driver.<ref>{{Cite web |title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2020 {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2020.2z5yo7av41tQC3MrzeFNa3 |access-date=16 October 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}</ref> het die spanhoofde hom as daardie jaar se sesde beste bestuurder aangewys. Daarbenewens het Russell Williams in 2021 terug na respek gelei, met 16 punte en 'n seldsame podiumplek vir Williams.<ref name=":28">{{Cite web |title=2021 Driver Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2021/drivers |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> In 2018 was Russell die amptelike reserwebestuurder van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]. In 2019 het hy sy Formule 1-rendebuut as jaer by [[Williams F1|Williams]] gemaak.<ref>[https://nl.motorsport.com/f1/news/george-russell-williams-mercedes-2019/3193708/ Russell maakte in 2019 zijn Formule 1-debuut bij Williams]</ref> === 2019-'20 Nuwelingseisoen en eerste punte === [[Lêer:George Russell Mugello 2020, race day.jpg|duimnael|Russell by die [[2020 Toskaanse Grand Prix]], waar hy 11de geëindig het.]] In 2019 het Williams gesukkel om goeie vorm te bereik. By Russell se Formule Een-debuut, die [[2019 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], het Russell 19de gekwalifiseer en 16de geëindig.<ref>{{Cite web |date=17 March 2019 |title=Australian Grand Prix |url=https://www.williamsf1.com/racing/news/2019/03/australian-grand-prix |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323111815/https://www.williamsf1.com/racing/news/2019/03/australian-grand-prix |archive-date=23 March 2019 |access-date=19 February 2025 |website=[[WilliamsF1| Williams Racing]]}}</ref> Hy het erken dat sy ervaring moeilik was en opgemerk dat die motor "vier sekondes van die pas af was" en dat hy verskeie kere verbygesteek is.<ref name=":25">{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=GBqSXuAl3CI |title=Top Drivers on Their First Formula 1 Race {{!}} Lando Norris, George Russell, Ollie Bearman & Alex Albon |date=27 February 2025 |last=High Performance |access-date=5 March 2025 |via=YouTube}} (22:05-25:39)</ref> Williams se stadige pas het in die seisoen voortgeduur, en in die meeste wedrenne was [[Robert Kubica|Kubica]] Russell se enigste kompetisie op die baan: Russell het eers in rondte ses, die [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]], voor 'n motor van 'n ander span geëindig. Hy het Kubica ook by al een-en-twintig wedrenne getroef.<ref>{{cite web |last=Galloway |first=James |date=30 November 2019 |title=F1 2019 qualifying match-ups: Lando Norris finishes ahead at McLaren |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11874648/f1-2019-qualifying-match-ups-lando-norris-finishes-ahead-at-mclaren |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114221440/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11874648/f1-2019-qualifying-match-ups-lando-norris-finishes-ahead-at-mclaren |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=skysports.com}}</ref> Russell se beste plek was 11de by die reëngeteisterde [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]], waar Williams 'n opgradering uitgerol het,<ref>{{Cite web |date=1 August 2019 |title=Kubica had 'mixed feelings' after scoring point as he predicts tough weekend in Hungary |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/kubica-had-mixed-feelings-after-scoring-hockenheim-point-as-he-predicts.5uY9VwdUMAYO5aPUYRApgN |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> ses motors het sonder klassifikasie onttrek,<ref>{{Cite web |date=8 August 2019 |title=Russell hails 'best weekend of the year' in Hungary after 'absolute disaster' in Germany {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-hails-hungary-best-weekend-of-the-year-after-disaster-of-germany.XTIJ2pBeqo8PKnpX6bzU5 |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> en nog twee motors het elk 'n tydstraf na die wedren ontvang.<ref name=":26">{{Cite web |title=What the teams said - Race day in Germany {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-germany-2019.6HeoWvqoqsKvmPTD6tv9ss |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref> Hy het amper 10de geëindig, maar het onsuksesvol gevra om tydens 'n veiligheidsmotorperiode vir gladde bande by die kuipe aan te doen.<ref>{{Cite web |last=Collantine |first=Keith |date=30 July 2019 |title="I think it's slicks, mate": How Russell missed his first chance for points |url=https://www.racefans.net/2019/07/30/i-think-its-slicks-mate-how-russell-missed-his-first-chance-for-points/ |access-date=5 March 2025 |website=RaceFans |language=en}}</ref> In 2023 het Russell opgemerk dat dit die teleurstellendste oomblik van sy loopbaan was. Hy het ook 12de geëindig by die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] nadat 'n laat veiligheidsmotor hom toegelaat het om homself te ontrond, en het helaas punte met 1.668 sekondes misgeloop. Hy het 20ste in die Bestuurderskampioenskap geëindig en geen punte teenoor Kubica se een aangeteken. Russell het later opgemerk dat dit as 'n mededinger vir hom moeilik was om te sien hoe mede-nuwelinge [[Alexander Albon]] en [[Lando Norris]] om punte en podiumplekke meeding nadat hy hulle die vorige jaar in F2 geklop het.<ref name=":25" /> Williams was meer mededingend op die baan in 2020, maar dit het nie op die puntetabel gewys nie, aangesien Williams die hele jaar geen punte aangeteken het nie.<ref>{{Cite web |last=Horton |first=Phillip |date=28 December 2020 |title=Williams' year-on-year gains 'remarkable' – Latifi |url=https://www.motorsportweek.com/2020/12/28/williams-year-on-year-gains-remarkable-latifi/ |access-date=5 March 2025 |website=Motorsport Week |language=en}}</ref> Russell het egter by verskeie geleenthede byna punte aangeteken, soos die [[2020 Stiermarkse Grand Prix]] (hy het 11de begin, maar na 16de geval nadat hy tydens 'n herbeginrondte in die gruis vasgery het)<ref>{{Cite web |date=12 July 2020 |title=Styrian Grand Prix 2020 race report and highlights: Lewis Hamilton eases to Styrian Grand Prix victory over Bottas as Ferraris collide |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-eases-to-styrian-grand-prix-victory-over-bottas-as-ferraris-collide.5PfZ0DxltY7qOrbeVXMLa3 |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 July 2020 |title='I messed up' admits George Russell after Lap 4 off in Styrian GP – but says 'slow' Williams was bigger problem {{!}} Formula 1®' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-messed-up-admits-russell-after-lap-4-off-in-styrian-gp-but-says-slow-car.629eTPbqmQWg0ynbcFjbEk.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132130/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-messed-up-admits-russell-after-lap-4-off-in-styrian-gp-but-says-slow-car.629eTPbqmQWg0ynbcFjbEk.html |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Formula1.com}}</ref> die [[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] (het 12de geëindig), die [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]<ref>{{cite web |date=13 September 2020 |title=Tuscan GP: George Russell denied first Formula 1 points in cruel finish |url=https://www.skysports.com/f1/news/36305/12071330/tuscan-gp-george-russell-denied-first-formula-1-points-in-cruel-finish |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918015258/https://www.skysports.com/f1/news/36305/12071330/tuscan-gp-george-russell-denied-first-formula-1-points-in-cruel-finish |archive-date=18 September 2020 |access-date=7 October 2020 |website=skysports.com}}</ref> en die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] (het onder veiligheidsmotortoestande gebots).<ref>{{Cite web|title=Russell: Imola F1 safety car crash the biggest mistake of my career|url=https://www.autosport.com/f1/news/russell-imola-f1-safety-car-crash-the-biggest-mistake-of-my-career-4977629/4977629/|access-date=18 July 2021|website=Autosport.com|date=2 November 2020|archive-date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132136/https://www.autosport.com/f1/news/russell-imola-f1-safety-car-crash-the-biggest-mistake-of-my-career-4977629/4977629/|url-status=live}}</ref> Russell het sy eerste punte by die [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]] aangeteken, na 'n verrassende bevordering na die Mercedes fabriekspan toe Lewis Hamilton positief getoets het vir COVID-19.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/2020-sakhir-grand-prix/2020-sakhir-grand-prix-reserve-driver-announcement/|title=Mercedes Confirms George Russell for Sakhir GP|website=Mercedesamgf1.com|access-date=2 December 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202074256/https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/2020-sakhir-grand-prix/2020-sakhir-grand-prix-reserve-driver-announcement/|url-status=live}}</ref> Sy vertoning by Sakhir is wyd geprys deur beide Mercedes en die media.<ref>{{Cite web |last=Brundle |first=Martin |author-link=Martin Brundle |date=8 December 2020 |title=Martin Brundle: Sergio Perez, George Russell and the story of a dramatic Sakhir GP |url=https://www.skysports.com/f1/news/24096/12154973/martin-brundle-sergio-perez-george-russell-and-the-story-of-a-dramatic-sakhir-gp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208224618/https://www.skysports.com/f1/news/24096/12154973/martin-brundle-sergio-perez-george-russell-and-the-story-of-a-dramatic-sakhir-gp |archive-date=8 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=Sky Sports}}</ref><ref>{{cite web |last=Cooper |first=Adam |date=8 December 2020 |title=Mercedes impressed by how Russell handled F1 pressure |url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-impressed-by-how-attacking-russell-handled-pressure/4923546/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615153151/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-impressed-by-how-attacking-russell-handled-pressure/4923546/ |archive-date=15 June 2022 |access-date=11 April 2022 |website=Motorsport.com}}</ref> Hy het die voorste wegspringplek net-net misgeloop,<ref>{{Cite web |date=5 December 2020 |title=F1 2020 Sakhir Grand Prix - Full Qualifying Results |url=https://www.crash.net/f1/results/949884/1/f1-2020-sakhir-grand-prix-full-qualifying-results |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132131/https://www.crash.net/f1/results/949884/1/f1-2020-sakhir-grand-prix-full-qualifying-results |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Crash}}</ref> spanmaat Valtteri Bottas by die eerste draai verbygesteek en die grootste deel van die wedren voorgeloop. Hy was egter gedwing om twee keer agtereenvolgens in die kuipe te stop nadat die Mercedes-kuipespan per ongeluk Bottas se voorbande op sy motor gemonteer het na 'n radiofout.<ref>{{Cite web|title=Mercedes handed €20,000 fine for Russell tyre mix-up in Sakhir Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-handed-eur20-000-fine-for-russell-tyre-mix-up-in-sakhir-grand-prix.3PwKTGxftR3C8ACA5DcDKj.html|access-date=18 July 2021|website=Formula1.com|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525200351/https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-handed-eur20-000-fine-for-russell-tyre-mix-up-in-sakhir-grand-prix.3PwKTGxftR3C8ACA5DcDKj.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=7 December 2020 |title=George Russell 'gutted' as Mercedes debut Sakhir GP win is 'taken away' |url=https://www.skysports.com/f1/news/36305/12153661/george-russell-gutted-as-mercedes-sakhir-gp-win-is-taken-away |access-date=6 September 2024 |work=Sky Sports}}</ref> Hy het Bottas 'n tweede keer verbygesteek, na die tweede plek herstel en was op pad na die wedrenleier Sergio Pérez toe 'n pap wiel hom weer kuipe toe gedwing met tien rondtes oor.<ref>{{Cite web|title=2020 Sakhir Grand Prix: Late puncture costs Russell podium place|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2020-sakhir-grand-prix-late-puncture-costs-russell-podium-place.1687521520283184367.html|access-date=18 July 2021|website=Formula1.com|archive-date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718133637/https://www.formula1.com/en/latest/video.2020-sakhir-grand-prix-late-puncture-costs-russell-podium-place.1687521520283184367.html|url-status=live}}</ref> Hy het negende geëindig en twee punte vir die eindstreep en een punt vir die vinnigste rondte behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-losing-victory-twice-in-bahrain-really-bloody-hurts/4922790/|title=George Russell: Losing Bahrain F1 victory twice really hurts|website=Motorsport.com|date=6 December 2020 |access-date=8 December 2020|archive-date=7 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207020454/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-losing-victory-twice-in-bahrain-really-bloody-hurts/4922790/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 December 2020 |title=Sergio Perez takes sensational maiden win in Sakhir GP as tyre mix-up ruins Russell's charge |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sergio-perez-takes-sensational-maiden-win-in-sakhir-gp-as-tyre-issues-ruin.2TBf7rg5wpgELNALXJLRHV.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207063434/https://www.formula1.com/en/latest/article.sergio-perez-takes-sensational-maiden-win-in-sakhir-gp-as-tyre-issues-ruin.2TBf7rg5wpgELNALXJLRHV.html |archive-date=7 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=Formula1.com}}</ref> Hy het later opgemerk dat terwyl "ek dieselfde bestuurder [in Sakhir] was as wat ek voorheen was...ek presies dieselfde bestuurder 'n week later was [toe ek vir Williams gery het tydens die seisoen-einde [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] ] toe ek reeds in K1 uitgeval het."<ref name=":1">{{Cite web |title=Hamilton to make Mercedes return in Abu Dhabi after testing Covid-negative, with Russell heading back to Williams |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-to-make-mercedes-return-in-abu-dhabi-after-testing-covid-negative.6crMz5aWmfElFkpMdTpLwL.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210174506/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-to-make-mercedes-return-in-abu-dhabi-after-testing-covid-negative.6crMz5aWmfElFkpMdTpLwL.html |archive-date=10 December 2020 |access-date=10 December 2020 |website=Formula1.com}}</ref><ref>{{Cite book |last=Whyman |first=Matt |url=https://books.google.com/books?id=1koSEQAAQBAJ |title=Inside Mercedes F1: Life in the Fast Lane |date=12 November 2024 |publisher=Crown |isbn=978-0-593-73564-0 |pages=32 |language=en}}</ref> In Aboe Dhabi het hy 'n spesiale helm gedra om die Williams-familie te vereer, wat die span in Oktober verkoop het.<ref>{{Cite web |date=11 December 2020 |title=Russell to wear Williams tribute helmet for Abu Dhabi GP. |url=https://www.motorsportweek.com/2020/12/11/russell-to-wear-williams-tribute-helmet-for-abu-dhabi-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211085234/https://www.motorsportweek.com/2020/12/11/russell-to-wear-williams-tribute-helmet-for-abu-dhabi-gp/ |archive-date=11 December 2020 |access-date=18 July 2021 |website=Motorsportweek.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shah |first=Kunal |date=30 October 2020 |title=Sir Frank & Claire Williams Both Leave Roles At Legendary F1 Team |url=https://www.kunalsf1blog.com/frank-claire-williams-leave-team/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132133/https://www.kunalsf1blog.com/frank-claire-williams-leave-team/ |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Kunal's F1 Blog}}</ref> Hy het 18de in die Bestuurderskampioenskap geëindig en drie punte aangeteken, alles vir Mercedes. === Mercedesspan === Van 4 tot 6 Desember het Russell vir [[Lewis Hamilton]] tydens die [[2020 Sakhir Grand Prix]] in die Mercedesfabriekspan vervang, aangesien Hamilton positief getoets het vir die [[Covid-19-virus]].<ref>{{nl}} {{Cite web|url=https://www.f1head.nl/nieuws/george-russell-vervangt-hamilton-voor-sahkir-gp/|title=George Russell vervangt Hamilton voor Sahkir GP|date=2 Desember 2020|author=Niek Vleugels}}</ref> In dié wedren het Russell sy eerste punte in Formule 1 aangeteken. Op 7 September 2021 is aangekondig dat Russell die tweede jaer in die Mercedes-span sou wees, vanaf die 2022-seisoen, en dus Hamilton se spanmaat. === 2021: Nooienspodium === Na Russell se sterk vertonings in [[2020 Formule Een-seisoen|2020]], het Mercedes gekyk na nuwe spanlede vir die 2021-seisoen, maar Williams het geweier om hom van sy kontrak vry te stel.<ref name=":6" /> Daarbenewens het die media gespekuleer dat hy [[Valtteri Bottas]] by Mercedes in 2022 sou vervang sodra hul onderskeie kontrakte verstryk het. Die twee aspirante het by die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix]] gebots, toe Russell homself langs Bottas in rondte 30 bevind het. Hy het probeer om Bottas verby te steek, maar het oor 'n nat kol gery en beheer oor sy motor verloor, wat teen Bottas gebots het en 'n dubbele uitval veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Herbert |first=Danny |date=19 April 2021 |title=Russell and Bottas crash analysis |url=https://drivetribe.com/p/russell-and-bottas-crash-analysis-DUpm07EeT7C8THxciAzozQ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122153611/https://drivetribe.com/p/russell-and-bottas-crash-analysis-DUpm07EeT7C8THxciAzozQ |archive-date=22 January 2022 |access-date=18 July 2021 |website=DriveTribe}}</ref> Russell het aanvanklik die voorval op Bottas blameer, na die ongeluk na Bottas geloop en sy helm geklap (Bottas het met 'n middelvinger gereageer), en hom daarvan beskuldig dat hy "probeer het om hulle albei te verongeluk".<ref>{{cite web |date=18 April 2021 |title=George Russell and Valtteri Bottas crash: Drivers blame each other for causing 'dangerous' Imola collision |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12279561/george-russell-and-valtteri-bottas-crash-drivers-blame-each-other-for-causing-dangerous-imola-collision |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418235403/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12279561/george-russell-and-valtteri-bottas-crash-drivers-blame-each-other-for-causing-dangerous-imola-collision |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |website=Sky Sports}}</ref> Russell het egter later sy bewerings teruggetrek en aan Bottas en Williams om verskoning gevra.<ref>{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=19 April 2021 |title=Russell apologises to Bottas after Imola incident |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-apologises-to-bottas-imola-incident/6350886/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423065857/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-apologises-to-bottas-imola-incident/6350886/ |archive-date=23 April 2021 |access-date=23 April 2021 |website=motorsport.com}}</ref> Mercedes-baas Toto Wolff het erken dat Bottas in die eerste plek nie langs 'n Williams moes gewees het nie, maar het die grootste deel van sy kritiek vir Russell, 'n Mercedes-junior wat pas 'n Mercedes uitgeneem het, gereserveer.<ref>{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=19 April 2021 |title=Toto Wolff rebukes George Russell over Imola F1 crash with Valtteri Bottas |url=https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/19/toto-wolff-george-russell-imola-crash-valtteri-bottas-mercedes-williams-f1 |access-date=16 October 2024 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref> Beide bestuurders het probeer om die dispuut, ten minste in die openbaar, af te speel nadat Bottas in 2025 weer by Mercedes aangesluit het.<ref>{{Cite web |last=Medland |first=Chris |date=31 January 2025 |title=Russell sees 2025 as the start of a new career chapter as Mercedes' experienced driver |url=https://racer.com/2025/01/31/russell-sees-2025-as-the-start-of-a-new-career-chapter-as-mercedes-experienced-driver/ |access-date=17 February 2025 |website=RACER |language=en |archive-date=16 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216081015/https://racer.com/2025/01/31/russell-sees-2025-as-the-start-of-a-new-career-chapter-as-mercedes-experienced-driver/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hAw_G3SF6Fk |title=Valtteri Bottas opens up on his role at Mercedes this season |date=10 February 2025 |last=((Sky Sports F1)) |access-date=17 February 2025 |via=YouTube}}</ref> == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | [[Force India|Sahara Force India]] | Force India VJM10 | [[Mercedes-AMG]] M08 EQ Power+ [[V6-enjin|V6 t]] |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br/>{{0}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br/>{{0}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br/>{{0}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br/>{{0}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br/>{{0}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br/>{{0}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br/>{{0}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br/>{{0}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br/>{{0}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br/>{{0}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br/>{{0}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br/>{{0}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br/>{{0}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br/>{{0}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br/>{{0}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br/>{{0}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br/>{{0}} |bgcolor="#f0f8ff"| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br/><small>Toets</small> |bgcolor="#f0f8ff"| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br/><small>Toets</small> | | | | |style="background:#efefef"| '''–''' |style="background:#efefef"| '''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | [[Williams F1|ROKiT Williams Racing]] | [[Williams F1|Williams FW42]] | [[Mercedes-AMG]] F1 M10 EQ Power+ [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br /><small>17</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]<br /><small>19</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br /><small>18</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br /><small>14</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br /><small>17</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br /><small>17</small> | | | |style="background:#efefef"| '''20''' |style="background:#efefef"| '''0''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|[[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | [[Williams F1|Williams FW43]] |rowspan=2|[[Mercedes-AMG]] F1 M11 EQ Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />16 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />18 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br />12 |bgcolor=cfcfff| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br />18 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />17 |bgcolor=efcfff| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />14 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br />11 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />18 |bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br />14 |bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />DNF |bgcolor=cfcfff| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />16 |bgcolor=cfcfff| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />12 | |bgcolor=cfcfff| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />15 | | | | | | | |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''18''' |rowspan=2 style="background:#efefef"| '''3''' |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | <small>Mercedes-AMG F1 W11 EQ Performance</small> | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />9{{Pictogram snelste ronde}} | | | | | | | | |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | [[Williams F1|Williams FW43B]] | [[Mercedes-AMG]] F1 M12 E Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=cfcfff| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /><small>14</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/><small>16</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /><small>14</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /><small>14</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /><small>17</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /><small>12</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /><small>11</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /><small>12</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /><small>8</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /><small>2</small>‡ |bgcolor=cfcfff| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /><small>17</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /><small>9</small> |bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /><small>10</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /><small>15</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /><small>14</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /><small>16</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /><small>13</small> |bgcolor=cfcfff| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /><small>17</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /><small>DNF</small> | | |bgcolor=efefef|'''15''' |bgcolor=efefef|'''16''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W13 | [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]]<br/>F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4 |bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''4'''4 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>2 |bgcolor=dfdfdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''1'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 | | |bgcolor=efefef| '''4''' |bgcolor=efefef| '''275''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W14 | [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]]<br/>F1 M14 E Performance [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />4 |bgcolor=efcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />^'''4'''8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br />4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br />5 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />3 |bgcolor=efcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br />5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />6 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />17 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />5 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />16† |bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />7 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />^'''4'''4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />^'''8'''5 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />6 |bgcolor=efcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br /><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />8 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />3 | | |bgcolor=efefef|'''8''' |bgcolor=efefef|'''175''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W15 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>17^† |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''8'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''4'''1 |bgcolor=efcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=000000 style="color:white"| [[2024 Belgiese Grand Prix|<span style="color: #fff;">BEL</span>]]<br/><small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''6'''4 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''4'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 |bgcolor=efefef|'''6''' |bgcolor=efefef|'''245''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W16 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>3 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>7 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>10 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>5 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>5 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''2'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>7 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''3'''4 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''2'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>5 |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''319''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W17 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffbf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''4'''4 |bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''4''' |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|RUS|seasonposition}}*''' |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|RUS|seasonpoints}}*''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |} * '''*'''^'''1''' Wenner van die snelwedren. * ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. * ‡ Halwe punte is toegeken in België in 2021 na 'n verkorte wedren weens swaar reën. '''*''' Seisoen is nog aan die gang.<!--Seisoen het nog nie begin nie.--> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{DEFAULTSORT:Russell, George}} [[Kategorie:Britse renjaers]] [[Kategorie:Engelse sportlui]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1sd8geg933zdtw0gvp298ndc1rg9kx2 0 264709 2915748 2909953 2026-07-05T13:04:53Z Jcb 223 2915748 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. Adam<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> (Eva) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - Henog<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - Noag<ref>Gen. 5:28. Noag het ark gebou en het die oorstroming oorleef met sy vou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - Abraham (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - Isak (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - Jacob (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - Juda (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskienis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - Boas (Rut)<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die Boek Rut.</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning Dawid (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning Salomo (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning Rehabeam (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. Israel en Juda skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van Absolom. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel.Maar sien ook voetnotax38.</ref> - Koning Abia<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning Asa (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera beeld laat maak het. Koning Asa se Ma was Asuba 'n dogter van silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning Josafat<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning Joram (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron.21:20.</ref> - Koning Ahasia (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir Joas, 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning Joas (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit Berseba.</ref> - Koning Amasia (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jjerusalem.</ref> - Koning Ussia (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning Jotam<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning Agas (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650M deur 'n tonnel herlei deur rotse. Sy ma was Abi, 'n dogter van Sagaria.</ref> - Koning Manasse<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning Amon<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning Josia<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning Joahas<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4.bDie koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer Eljakim koning gemaak.</ref> - Koning Koning Eljakim of Jojakim<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning Jojagin<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. Nebukatnesar het hom en baie van Juda se mense verban na Babel.</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning Nebukatnesar het hom en nog 'n klomp Judeers verban na babel.</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in Babel gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Ek is ook in Babel gebore. Toe die Persiers Babel oorneem, het Kores hom met 'n aantal Judeers teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} nuxwfu68rxzvdbvm3ytnvddwc1uv12p 2915806 2915748 2026-07-05T17:38:14Z JMK 649 skakels en ander 2915806 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> (Eva) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - Henog<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - Noag<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die Boek Rut.</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absolom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota x38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se Ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron.21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning Agas (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. Nebukatnesar het hom en baie van Juda se mense verban na Babel.</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en nog 'n klomp Judeers verban na [[Babel]].</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in Babel gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 4zjtfvl2r807yfy221tdvvh0rdhjecf 2915807 2915806 2026-07-05T17:48:02Z JMK 649 skakels 2915807 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> (Eva) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - Henog<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - Noag<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota x38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron.21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning Agas (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en nog 'n klomp Judeërs verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} hl8m97y8ztjr58smcqr6s6ag75d1evu 2915808 2915807 2026-07-05T17:50:46Z JMK 649 skakels 2915808 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota x38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron.21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en nog 'n klomp Judeërs verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 03a428jngozhk2krum0v2lc7xs7c29l 2915809 2915808 2026-07-05T17:52:52Z JMK 649 2915809 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota x38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en nog 'n klomp Judeërs verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 6ur6itusacmkhlyoi0bs4phuf3t8nr6 2915810 2915809 2026-07-05T17:57:23Z JMK 649 skakels 2915810 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota x38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en nog 'n klomp Judeërs verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # Bybelse gids - Genesis # Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium # Bybelse gids - Josua # Bybelse gids - Rigters == Bronne == * Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 89p7dob0cwt13iiu4cg2n6mc8x88ylv 2915914 2915810 2026-07-06T10:14:41Z JMK 649 skakels, teksdetails 2915914 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Hy is ook in Babel gebore. Toe die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom met 'n aantal Judeërs teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} jw5o9kpjj8tp0nfxb0wr023er9k2qko 2915922 2915914 2026-07-06T10:41:30Z JMK 649 details 2915922 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen. 38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in [[Babilonië|Babel]] gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Serubbabel is ook in Babel gebore. Nádat die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom in 538 v.C. met sowat 50&nbsp;000 Judeërs na Jerusalem teruggestuur. Onder Serubbabel is met die Tempelbou begin, maar dit is onbekend of hy met die Tempelinweiding in 515 v.C. nog lewend of betrokke was. Oorblywende bannelinge sou dekades later onder Esra en Nehemia (458 en 445 v.C.) terugkeer, en laasgenoemde sou die stad fortifiseer.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 5zw5zxoifd47xbknla3i0d7p9ps22b2 2915923 2915922 2026-07-06T10:47:45Z JMK 649 korr 2915923 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen. 38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense verban na [[Babilonië|Babel]].</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Daar word aangeneem dat Sealtiel die verbanning as kind meegemaak het, óf kort daarop in [[Babilonië|Babel]] gebore is.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Serubbabel is in Babel gebore. Nádat die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom in 538 v.C. met sowat 50&nbsp;000 Judeërs na Jerusalem teruggestuur. Onder Serubbabel is met die Tempelbou begin, maar dit is onbekend of hy met die Tempelinweiding in 515 v.C. nog lewend of betrokke was. Oorblywende bannelinge sou dekades later onder Esra en Nehemia (458 en 445 v.C.) terugkeer, en laasgenoemde sou die stad fortifiseer.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} dfvhoco8n5ze4a2g6s9hncrbvmozxfg 2915925 2915923 2026-07-06T11:00:34Z JMK 649 2915925 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen. 38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Joahas se ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voetnota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Daar word aangeneem dat Sealtiel die verbanning as kind meegemaak het, óf kort daarop in [[Babilonië|Babel]] gebore is.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Serubbabel is in Babel gebore. Nádat die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom in 538 v.C. met sowat 50&nbsp;000 Judeërs na Jerusalem teruggestuur. Onder Serubbabel is met die Tempelbou begin, maar dit is onbekend of hy met die Tempelinweiding in 515 v.C. nog lewend of betrokke was. Oorblywende bannelinge sou dekades later onder Esra en Nehemia (458 en 445 v.C.) terugkeer, en laasgenoemde sou die stad fortifiseer.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt. 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 0tfgveiqvbfc5dggtbegcof7fwc900m 2915927 2915925 2026-07-06T11:43:03Z JMK 649 skakel 2915927 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen. 38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Joahas se ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voetnota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Daar word aangeneem dat Sealtiel die verbanning as kind meegemaak het, óf kort daarop in [[Babilonië|Babel]] gebore is.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Serubbabel is in Babel gebore. Nádat die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom in 538 v.C. met sowat 50&nbsp;000 Judeërs na Jerusalem teruggestuur. Onder Serubbabel is met die Tempelbou begin, maar dit is onbekend of hy met die Tempelinweiding in 515 v.C. nog lewend of betrokke was. Oorblywende bannelinge sou dekades later onder Esra en Nehemia (458 en 445 v.C.) terugkeer, en laasgenoemde sou die stad fortifiseer.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt. 1:15.</ref> - [[Mattan]]<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 5mg9fv7568g5lr59zy5zdhz4pe9hnga 2915939 2915927 2026-07-06T11:58:44Z JMK 649 skakel 2915939 wikitext text/x-wiki {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}} Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf. [[Adam]]<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> ([[Eva]]) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - [[Henog]]<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - [[Noag]]<ref>Gen. 5:28. Noag het die [[Noag se ark|ark]] gebou en het die [[sondvloed|oorstroming]] oorleef met sy vrou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - [[Abraham]] (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - [[Isak]] (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - [[Jakob]] (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - [[Juda (seun van Jakob)|Juda]] (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskiedenis van Juda en Tamar sien Gen. 38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen. 38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref name="1kr210">1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref name="1kr210" /> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - [[Bybelse gids - Boas en Rut|Boas (Rut)]]<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die [[Rut|Boek Rut]].</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning [[Dawid]] (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning [[Salomo]] (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29:20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning [[Rehabeam]] (Maaka)<ref>1 Kon. 12:1 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10:1 tot 2 Kron. 12:16. [[Koninkryk Israel|Israel]] en [[Koninkryk Juda|Juda]] skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van [[Absalom]]. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel. Maar sien ook voetnota 38.</ref> - Koning [[Abia]]<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning [[Asa]] (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera-beeld laat maak het. Koning Asa se ma was Asuba 'n dogter van Silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning [[Josafat]]<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning [[Joram]] ([[Atalia]])<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron. 21:20.</ref> - Koning [[Ahasia]] (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma [[Atalia]] hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning [[Joram]] en suster van [[Ahasia]], het egter vir [[Joas]], 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning [[Joas]] (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit [[Berseba]].</ref> - Koning [[Amasia]] (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Ussia]] (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Jotam]]<ref>2 Kon. 15:32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Joahas se ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning [[Agas]] (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning [[Hiskia]]<ref>2 Kon. 18:1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650&nbsp;meter deur 'n tonnel deur rotse herlei. Sy ma was Abi, 'n dogter van [[Sagaria]].</ref> - Koning [[Manasse]]<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning [[Amon]]<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning [[Josia]]<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning [[Joahas]]<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4. Die koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer [[Eljakim]] koning gemaak.</ref> - Koning Eljakim of [[Jojakim]]<ref>Sien voetnota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning [[Jojagin]]<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het hom en baie van Juda se mense na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Koning [[Sedekia]]<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36:11-21. Koning [[Nebukadnesar II|Nebukadnesar]] het Sedekia en ander Judeërs (die koningsgesin, adel, geskoolde ambagslui en godsdienstige leiers) in 'n reeks deportasies tussen 605 en 582 v.C. na [[Babilonië|Babel]] verban.</ref> - Sealtiel<ref>Daar word aangeneem dat Sealtiel die verbanning as kind meegemaak het, óf kort daarop in [[Babilonië|Babel]] gebore is.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Serubbabel is in Babel gebore. Nádat die [[Perse]] Babel oorneem, het [[Kores die Grote|Kores]] hom in 538 v.C. met sowat 50&nbsp;000 Judeërs na Jerusalem teruggestuur. Onder Serubbabel is met die Tempelbou begin, maar dit is onbekend of hy met die Tempelinweiding in 515 v.C. nog lewend of betrokke was. Oorblywende bannelinge sou dekades later onder Esra en Nehemia (458 en 445 v.C.) terugkeer, en laasgenoemde sou die stad fortifiseer.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt. 1:15.</ref> - [[Mattan]]<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - [[Josef (gade van Maria)|Josef]] ([[Maria]])<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.''' == Sien ook == # Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd # [[Genesis]] # [[Bybelse gids - Eksodus tot Deuteronomium]] # [[Bybelse gids - Josua]] # [[Bybelse gids - Rigters]] == Bronne == * Die Bybel (nuwe vertaling) Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 9650q1z4m6nydhhu8m2ek7zset4sby9 0 267578 2915875 2663144 2026-07-06T07:18:11Z Aliwal2012 39067 2915875 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tiananmen Square.jpg|duimnael|Die Plein van die Hemelse Vrede of Tiananmen-plein, die middelpunt van die protesaksie.]] Die '''Tiananmen-betogings van 1989''', of die '''Tiananmen-protes''' (ook die '''Tiananmen-bloedbad''') was 'n studenteprotes wat op die aand van 4 Junie 1989 op die [[Tiananmen-plein]] in [[Beijing]] (China) tot 'n einde gekom het. 'n Beraamde een miljoen studente en ander burgers het oor hierdie tyd aan die protes deelgeneem. Die protes word met geweld teengestaan, wat die dood van ten minste honderde mense tot gevolg gehad het. Dit was die grootste protes teen die [[Kommunistiese Party van China]] en sy instellings sedert die 1949-revolusie. Die protes het ontstaan na die dood van Hu Yaobang in April 1989, die hervorminggesinde sekretaris-generaal van die Kommunistiese Party. Hu Yaobang is reeds in 1987 afgesit omdat hy in 1986 met lankmoedigheid teen studenteprotes gehandel het. Die hele Meimaand het die studente die plein beset, waarop selfs 'n replika van die Amerikaanse [[Vryheidstandbeeld]] (''Statue of Liberty'') geplaas is. Ná verskeie mislukte pogings om die betogings te beëindig, is die weermag uiteindelik ontplooi. Op die aand van 3 Junie is die weermag deur [[Deng Xiaoping]] opdrag gegee om te vuur op die betogers en omstanders. Skattings van die aantal sterftes wissel van honderde tot duisende. Alhoewel 'n gewelddadige reaksie as 'n moontlikheid beskou is, het die vlak van geweld tog waarnemers wêreldwyd geskok. Na hierdie bloedige verplettering van die betogings, is [[Tenk|weermagtenks]] gebruik om die strate en die plein skoon te maak. Die bekendste beelde hiervan is van 'n man wat voor die kolon tenks gestaan het en hulle gestop het en internasionaal bekend staan as die 'onbekende [[tenkman]]'. == Deng Xiaoping == Toe [[Mao Zedong]] in 1976 oorlede is, het Deng Xiaoping na 'n interne magstryd in 1981 die leier van die Chinese Volksrepubliek geword. Aanvanklik is sy beleid gekenmerk deur hervormings van 'n politieke, sosiale en ekonomiese aard wat positief deur die bevolking ontvang is. Hierdie hervormingsprogram het egter ook 'n deel van die bevolking gelei om meer en meer radikale hervormings te eis. Die belangrikste van hierdie vereistes kan as volg opgesom wordː 1. Die reg om die regering openlik te kritiseer. 2. Die reg om van werk te verander en op eie inisiatief in die buiteland te reis. 3. die reg op verteenwoordiging in nie-kommunistiese partye. Dié eise is deur Deng verwerp en is gevolg deur die inhegtenisname van 'n aantal opposisieleiers, waarvan sommige selfs tot 15 jaar tronkstraf gevonnis is. In 1986 het Deng die volgende doelwitte aangekondig: die Chinese bevolking moes ryk word en China moes 'n gemoderniseerde en voorspoedige land word. == 1989: protes op die Tiananmen-plein == In 1988 en 1989 het dit duidelik geword dat Deng se ekonomiese hervormings skadelike newe-effekte gehad het. [[Inflasie]] was dertig persent en lone is nie aangepas by die pryse van goedere nie. Daarbenewens sou die hervormings en die neiging tot meer openheid in die [[Sowjetunie]] onder leiding van [[Michail Gorbatsjof]] waarskynlik 'n belangrike rol speel in die uitbreek van studenteprotes op die Tiananmen-plein. Studenteprotes het op 17 April 1989 uitgebreek, eise vir politieke hervorming, die beëindiging van [[korrupsie]] binne die Kommunistiese Party en groter [[demokrasie]], word gestel. Die protesaksie het voortgeduur tot die maand Junie. Die BBC News Service skat die aantal betogers op sy hoogtepunt op 250 000. Intussen het 'n hewige magstryd in die land se hoogste beheerliggaam tussen premier [[Li Peng]] gewikkel, ondersteun deur Deng en partyleier Zhao Ziyang. Die konflik is gevestig ten gunste van Li Peng. Dit het gelei tot die bloedige optrede deur die Chinese leër wat studente met tenks en soldate aangeval het. Die dodetal word geskat op tussen 1500 en 3000 sterftes. == Nasleep == [[Lêer:Tiananmen-Wroclaw-plDominikanski.jpg|duimnael|Monument vir dié protes in [[Wrocław]]]] Die demonstrasies is beëindig en 'n groot aantal studenteleiers is tot die dood veroordeel. Baie burgers van die studente stede van Beijing en [[Guangzhou]] het na die buiteland gevlug en politieke asiel in [[Noord-Amerika]], [[Europa]] en [[Taiwan]] ontvang. Die meeste protesleiers wat gevlug het, het politieke asiel in Taiwan en die [[Verenigde State]] bekom. Van daar af organiseer hulle op 4 Junie jaarlikse plaaslike herdenkinge van die slagoffers. In Hongkong word vandag nog optogte rondom die week van 4 Junie georganiseer met slagspreuke soos "Rehabiliteer 4 Junie" (平反 六四). In die aand word 'n stil optog met wit kerse gehou en protesliedjies gesing. Baie politieke vlugtelinge is weens die protes deur die [[Hongkong]]-netwerke in die buiteland gesmokkel en na ander lande geneem. Daar was wêreldwye veroordeling en ontsteltenis oor die bloedige ontruiming van die Tiananmen-plein. Ten spyte van die sterk veroordeling deur die internasionale gemeenskap teen die bloedbad, het die Chinese leierskap sy magsbasis versterk en Deng en sy medewerkers kon kommunisme in stand hou terwyl dit in [[Oos-Europa]] ineengestort het. Volgens 'n uitsending van Netwerk op 26 Julie 2006 is mense wat by die 1989-opstand teenwoordig was nog steeds aangehou op daardie tydstip. In China is hierdie protesaksie onderhewig aan streng sensuur.<ref name=VKTP19>Volkskrant [https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/het-neerslaan-van-het-tiananmenprotest-is-een-gapend-gat-in-het-geheugen-van-chinese-jongeren~b515a8a2/ Tiananmenprotest is een gapend gat in het geheugen van Chinese jongeren, 2 Junie 2019], geraadpleeg op 9 Junie 2019</ref> Skoolboeke en historiese naslaanwerke ontbreek aan verwysings na die protes, en onderwysers wat dit aanbied, sal probleme kry van die regering. In die Chinese media en op webwerwe wat in China toeganklik is, is daar niks te vinde oor die insedent nie, behalwe 'n kort partystandpunt, oor 'n suksesvolle aksie teen "teen-revolusionêre onluste". In die loop van die jaarlikse herdenking is die Chinese regering baie aktief. Op [[sosiale media]] blokkeer sensuurprogrammatuur sekere woorde wat verband hou met die protes, soos "tenk", "studenteleier" of "4 Junie". Voor die 30-jarige herdenking in 2019 is tientalle aktiviste, insluitend joernaliste, prokureurs en kunstenaars, voorlopig in hegtenis geneem, onder huisarres of op vakansie gestuur.<ref name=NRCTP19/> Die belangrikste lede van die Moeders van die Tiananmen, 'n netwerk van gesinne van die slagoffers van daardie tyd, is sedert einde Mei ook onder verskerpte toesig.<ref>KNACK [https://www.knack.be/nieuws/wereld/chinese-overheid-opvallend-open-over-tiananmenprotest-maar-niet-in-china-zelf/article-news-1471889.html?cookie_check=1560068237 Chinese overheid opvallend open over Tiananmenprotest, maar niet in China zelf, 3 Junie 2019], geraadpleeg op 9 Junie 2019</ref> Die stigter van die Ding Zilin-groep (82), wat haar 17-jarige seun verloor het, is onder huisarres geplaas.<ref name=NRCTP19>NRC [https://www.nrc.nl/nieuws/2019/06/03/tientallen-activisten-china-gearresteerd-in-aanloop-naar-herdenking-tiananmen-a3962386 Tientallen activisten in China gearresteerd in aanloop naar herdenking Tiananmen, 3 Junie 2019], geraadpleeg op 9 Junie 2019</ref> Li Peng, een van China se ongewildste politici en felle teenstander van demokratisering volgens westerse standaarde, is volgens Chinese mediaberigte op 22 Julie 2019 op die ouderdom van 90 oorlede. == Bibliografie == * {{Aut|Lowe, N.}}, ''Mastering Modern World History'', Hampshire, 1997. * {{Aut|Wong, J.}}, ''Red China Blues: My Long March from Mao to Now'', Toronto, 1997. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == {{nl-vertaal|Tiananmenprotest}} == Eksterne skakels == * [https://www.law.kuleuven.be/chineesrecht//webterras/index.html KU Leuven: Tiananmen Square, 1989: The Declassified History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190609083013/https://www.law.kuleuven.be/chineesrecht//webterras/index.html |date= 9 Junie 2019 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3772629.stm BBC News Service: China silences Tiananmen critics] * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB16/ China and the United States: From Hostility to Engagement, 1960-1998] * [http://www.tsquare.tv/ Center for Asian American Media] * [http://www.sinomania.com/CHINANEWS/tiananmen.html Tiananmen 1989 - 18 Years Later: A Perspective] {{Normdata}} [[Kategorie:Beijing]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Volksrepubliek China]] eggy6krpoqg1iupxb4e9g1fxg4h2c1b 0 277602 2915782 2292700 2026-07-05T15:47:36Z JMK 649 waarom verskyn handtekening nie? 2915782 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Suzanne von Borsody | Beeld = Suzanne von borsody 2006031.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1957|9|23}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Duitsland|Duits]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en regisseuse | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0902028 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> | Handtekening = Unterschrift Suzanne von Borsody deutsche Schauspielerin und Synchronsprecherin.png }} '''Suzanne von Borsody''' (gebore 23 September 1957) is 'n [[Duitsland|Duitse]] aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''[[Lola rennt]]'' (1998) en ''The Puppet Grave Digger'' (2003). == Filmografie == === Rolprente === * 1988: ''Fifty Fifty'' * 1992: ''Die Liebesreise des Herrn Matzke'' * 1994: ''Z-man's Kinder'' * 1995: ''Der Flug des Albatros'' * 1998: ''[[Lola rennt]]'' * 1998: ''Am I Beautiful?'' * 2001: ''Leo & Claire'' * 2003: ''The Puppet Grave Digger'' * 2003: ''Mensch Mutter'' * 2009: ''Wenn einer von uns stirbt, geh ich nach Paris'' * 2013: ''Hanni & Nanni 3'' * 2016: ''Kollowalla'' * 2017: ''Leanders letzte Reise'' * ''So weit das Meer'' === Televisiereekse === * 1983: ''Nordlichter: Geschichten zwischen Watt und Wellen'' * 1984: ''Eine Klasse für sich - Geschichten aus einem Internat'' * 1997: ''Schimanski'' * 2017: ''Über Land'' === Televisierolprente === * 1980: ''Das eine Glück und das andere'' * 1986: ''Aranka'' * 1988: ''Stadtromanzen'' * 1991: ''Ostkreuz'' * 1993: ''König & Consorten'' * 1994: ''Lauras Entscheidung'' * 1995: ''Ausweglos'' * 1995: ''Babyfon - Mörder im Kinderzimmer'' * 1995: ''Ich bin unschuldig - Ärztin im Zwielicht'' * 1996: ''Zerrissene Herzen'' * 1996: ''Spitzenleistung'' * 1997: ''Baby Monitor'' * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' * 1999: ''Die Mörderin'' * 1999: ''Ich liebe meine Familie, ehrlich'' * 1999: ''Dunkle Tage'' * 2000: ''Die Geiseln von Costa Rica'' * 2000: ''Eine Handvoll Glück'' * 2001: ''Zwei unter einem Dach'' * 2001: ''Der Held an meiner Seite'' * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' * 2002: ''Lilly unter den Linden'' * 2002: ''Davon stirbt man nicht'' * 2002: ''Nicht ohne deine Liebe'' * 2003: ''Die Geisel'' * 2003: ''Gestern gibt es nicht'' * 2004: ''Stripped'' * 2004: ''Außer Kontrolle'' * 2005: ''Liebe hat Vorfahrt'' * 2005: ''Der zweite Blick'' * 2006: ''Eine Liebe in Königsberg'' * 2007: ''Beim nächsten Kind wird alles anders'' * 2007: ''Das zweite Leben'' * 2007: ''Der Sonnenhof'' * 2007: ''Späte Aussicht'' * 2007: ''Starting Over'' * 2008: ''Schlaflos in Oldenburg'' * 2008: ''Grimm's Finest Fairy Tales: The Farmer's Daughter'' * 2009: ''Schicksalstage in Bangkok'' * 2009: ''Rapunzel'' * 2009: ''Ein geheimnisvoller Sommer'' * 2011: ''The Man from Beijing'' * 2012: ''Rat mal, wer zur Hochzeit kommt'' * 2012: ''Der Meineidbauer'' * 2013: ''Arnes Nachlass'' * 2014: ''Männertreu'' * 2015: ''Das Kloster bleibt im Dorf'' * 2016: ''Die letzte Reise'' * 2016: ''Ein Sommer in Florida'' * 2016: ''Drei Väter sind besser als keiner'' * 2016: ''Die Informantin'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0902028|Suzanne von Borsody}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Borsody, Suzanne Von}} [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Duitse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Duitse aktrises van die 21ste eeu]] 883cor0iaxlfsdv1cajuibiussajd9t 2915839 2915782 2026-07-05T19:58:01Z JMK 649 korr 2915839 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Suzanne von Borsody | Beeld = Suzanne von borsody 2006031.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1957|9|23}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Duitsland|Duits]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en regisseuse | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0902028 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> | Handtekening = [[lêer:Unterschrift Suzanne von Borsody deutsche Schauspielerin und Synchronsprecherin.png|150px]] }} '''Suzanne von Borsody''' (gebore 23 September 1957) is 'n [[Duitsland|Duitse]] aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''[[Lola rennt]]'' (1998) en ''The Puppet Grave Digger'' (2003). == Filmografie == === Rolprente === * 1988: ''Fifty Fifty'' * 1992: ''Die Liebesreise des Herrn Matzke'' * 1994: ''Z-man's Kinder'' * 1995: ''Der Flug des Albatros'' * 1998: ''[[Lola rennt]]'' * 1998: ''Am I Beautiful?'' * 2001: ''Leo & Claire'' * 2003: ''The Puppet Grave Digger'' * 2003: ''Mensch Mutter'' * 2009: ''Wenn einer von uns stirbt, geh ich nach Paris'' * 2013: ''Hanni & Nanni 3'' * 2016: ''Kollowalla'' * 2017: ''Leanders letzte Reise'' * ''So weit das Meer'' === Televisiereekse === * 1983: ''Nordlichter: Geschichten zwischen Watt und Wellen'' * 1984: ''Eine Klasse für sich - Geschichten aus einem Internat'' * 1997: ''Schimanski'' * 2017: ''Über Land'' === Televisierolprente === * 1980: ''Das eine Glück und das andere'' * 1986: ''Aranka'' * 1988: ''Stadtromanzen'' * 1991: ''Ostkreuz'' * 1993: ''König & Consorten'' * 1994: ''Lauras Entscheidung'' * 1995: ''Ausweglos'' * 1995: ''Babyfon - Mörder im Kinderzimmer'' * 1995: ''Ich bin unschuldig - Ärztin im Zwielicht'' * 1996: ''Zerrissene Herzen'' * 1996: ''Spitzenleistung'' * 1997: ''Baby Monitor'' * 1999: ''Liebe und weitere Katastrophen'' * 1999: ''Die Mörderin'' * 1999: ''Ich liebe meine Familie, ehrlich'' * 1999: ''Dunkle Tage'' * 2000: ''Die Geiseln von Costa Rica'' * 2000: ''Eine Handvoll Glück'' * 2001: ''Zwei unter einem Dach'' * 2001: ''Der Held an meiner Seite'' * 2001: ''Wie buchstabiert man Liebe?'' * 2002: ''Lilly unter den Linden'' * 2002: ''Davon stirbt man nicht'' * 2002: ''Nicht ohne deine Liebe'' * 2003: ''Die Geisel'' * 2003: ''Gestern gibt es nicht'' * 2004: ''Stripped'' * 2004: ''Außer Kontrolle'' * 2005: ''Liebe hat Vorfahrt'' * 2005: ''Der zweite Blick'' * 2006: ''Eine Liebe in Königsberg'' * 2007: ''Beim nächsten Kind wird alles anders'' * 2007: ''Das zweite Leben'' * 2007: ''Der Sonnenhof'' * 2007: ''Späte Aussicht'' * 2007: ''Starting Over'' * 2008: ''Schlaflos in Oldenburg'' * 2008: ''Grimm's Finest Fairy Tales: The Farmer's Daughter'' * 2009: ''Schicksalstage in Bangkok'' * 2009: ''Rapunzel'' * 2009: ''Ein geheimnisvoller Sommer'' * 2011: ''The Man from Beijing'' * 2012: ''Rat mal, wer zur Hochzeit kommt'' * 2012: ''Der Meineidbauer'' * 2013: ''Arnes Nachlass'' * 2014: ''Männertreu'' * 2015: ''Das Kloster bleibt im Dorf'' * 2016: ''Die letzte Reise'' * 2016: ''Ein Sommer in Florida'' * 2016: ''Drei Väter sind besser als keiner'' * 2016: ''Die Informantin'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0902028|Suzanne von Borsody}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Borsody, Suzanne Von}} [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Duitse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Duitse aktrises van die 21ste eeu]] 1mpcaxfwgccb9oo8pfscvoowbvokxm5 0 287697 2915786 2909287 2026-07-05T16:28:09Z Jcb 223 2915786 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ingeborg Bachmann | beeld = Klagenfurt - Musilhaus - Ingeborg Bachmann.jpg | beeldgrootte = | onderskrif = Graffitiportret van Bachmann by die Robert Musil Museum in [[Klagenfurt]] | geboortedatum = {{geboortedatum|1926|6|25}} | geboorteplek = [[Klagenfurt]], [[Oostenryk|Eerste Oostenrykse Republiek]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1973|10|17|1926|6|25}} | sterfplek = Rome, Italië | handtekening = Ingeborg Bachmann signature.svg<!-- | pryse = {{awd|Prys van die Groep 47]]|1953}} {{awd|Georg Büchner-prys|1964}} {{awd|Anton Wildgans-prys|1971}}--> }} '''Ingeborg Bachmann''' ([[25 Junie]] [[1926]] – [[17 Oktober]] [[1973]]) was 'n [[Oostenryk]]se [[digter]]es en [[skrywer]]. ==Biografie== Bachmann is gebore in [[Klagenfurt]] in die Oostenrykse deelstaat [[Karinthië]] as die dogter van 'n skoolhoof. Sy het filosofie, sielkunde, Duitse [[filologie]] en regte aan die universiteite van [[Innsbruck]], [[Graz]] en [[Universiteit van Wene|Wene]] gestudeer. In 1949 het sy haar doktorsgraad in Wysbegeerte aan die Universiteit van Wene verwerf met haar verhandeling getiteld "Die Kritiese ontvangs van die eksistensiële filosofie van [[Martin Heidegger]]";<ref>{{cite book |last=Brinker-Gabler |first=Gisela |author2=Zisselsberger, Markus |title=If We Had the Word: Ingeborg Bachmann Views and Reviews |year=2004 |publisher=Ariadne Press |location=Riverside, CA, USA |isbn=978-1-57241-130-2 |pages=2}}</ref>haar tesishoof was Victor Kraft. Na haar studies het Bachmann as 'n draaiboekskrywer en redakteur by die Geallieerde radiostasie ''Rot-Weiss-Rot'' gewerk, wat haar in staat gestel het om 'n oorsig van kontemporêre letterkunde te verkry en haar ook voorsien het van genoegsame inkomste om behoorlike literêre werk te skep. Haar eerste radiodrama is ook deur die stasie gepubliseer. Haar literêre loopbaan is versterk deur haar kontak met Hans Weigel (littérateur, en borg van na-oorlogse letterkunde deur jong skrywers) en die legendariese literêre kring wat bekend gestaan het as Groep 47,<ref>{{Cite news|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/47945/Ingeborg-Bachmann|title=Ingeborg Bachmann {{!}} Austrian author|work=Encyclopædia Britannica|access-date=25 June 2017}}</ref> en wie se lede Ilse Aichinger, Paul Celan, [[Heinrich Böll]], Marcel Reich-Ranicki en [[Günter Grass]] ingesluit het. Sy het die prys van Groep 47 in 1953 gewen vir haar digbundel ''Die gestundete Zeit ''. [[Lêer:Palazzo sacchetti.jpg|duimnael|links|Ingeborg Bachmann se woning in Palazzo Sacchetti, Via Giulia, Rome]] In 1953 het sy na Rome, Italië, verhuis waar sy die grootste deel van die daaropvolgende jare spandeer het aan poësie, essays en kortverhale en operalibretti in samewerking met Hans Werner Henze; wat hulle internasionale roem en talle toekennings besorg het. Haar verhouding met die [[Switserland|Switserse]] [[skrywer]] Max Frisch (1911–1991) het die karakterisering van die tweede protagonis in Frisch se roman uit [[1964]], Gantenbein beïnvloed. Frisch se ontrouheid en hul skeiding in 1962 het 'n groot impak op Bachmann gehad. == Verslawing == Gedurende haar latere jare het sy aan [[alkoholisme]] en [[dwelmmisbruik]] gely. 'n Vriend het dit soos volg beskryf:<blockquote> "Ek was diep geskok oor die omvang van haar verslawing aan tablette. Sy moes seker 100 tablette op 'n dag geneem het; die vullisblik was vol leë bokse. Sy het sleg gelyk en was baie bleek. Haar hele liggaam was vol kneusplekke. Ek het gewonder wat dit kon gewees het. Toe ek sien hoe sy haar Gauloises laat afgly en dit op haar arm laat afbrand het ek besef: haar brandwonde is veroorsaak deur brandende sigarette. Die oorvloed tablette het haar liggaam ongevoelig vir pyn gemaak."<ref>Peter Beicken: ''Ingeborg Bachmann.'' Becksche Reihe 605, 2. Auflage. München 1992, S. 213.</ref></blockquote> Op die nag van 25/26 September 1973 het 'n brand in haar slaapkamer ontstaan, en sy is vir behandeling na die Roman Sant 'Eugenio-hospitaal geneem. (Die plaaslike polisie het vasgestel dat die brand deur 'n sigaret veroorsaak is.) Tydens haar verblyf het sy onttrekkingsimptome ervaar wat gekompliseer is deur die misbruik van [[Barbital|barbituraat]].<ref>{{cite web |url=http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/ingeborg-bachmann/ |title=Ingeborg Bachmann |website=fembio.org |access-date=25 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114165826/http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/ingeborg-bachmann |archive-date=14 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die dokters wat haar behandel het was nie bewus van hierdie gewoonte nie, en dit mag moontlik bygedra het tot haar dood op [[17 Oktober]] [[1973]]. Sy is begrawe in die Annabichl-begraafplaas in Klagenfurt. == Skryfwerk == Bachmann se doktorale verhandeling spreek haar groeiende ontnugtering met [[Martin Heidegger|Heidegger]]iaanse [[eksistensialisme]] uit, wat deels opgelos is deur haar groeiende belangstelling in [[Ludwig Wittgenstein]], wie se ''Tractatus Logico-Philosophicus'' wesentlik haar verhouding tot taal beïnvloed het.<ref>{{cite news |url=http://jetzt.sueddeutsche.de/texte/anzeigen/313072/Ingeborg-Bachmann |title=Ingeborg Bachmann |date=23 Junie 2006 |work=jetzt.de |access-date=25 Junie 2017 |language=de-DE |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402202508/http://jetzt.sueddeutsche.de/texte/anzeigen/313072/Ingeborg-Bachmann |archive-date=2 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bachmann was gedurende haar leeftyd meestal bekend vir haar twee digbundels, Die gestundete Zeit en Anrufung des Grossen Bären.<ref name="len4350">{{cite book|last1=Lennox|first1=Sara|title=Cemetery of the Murdered Daughters|date=2006|publisher=University of Massachusetts Press|location=Amherst MA|isbn=978-1-55849-552-4|pages=43–50}}</ref> Bachmann se literêre werk fokus veral op temas soos persoonlike grense, die vasstelling van die waarheid en taalfilosofie; laasgenoemde in die tradisie van die Oostenrykse filosoof [[Ludwig Wittgenstein]]. Baie van haar prosawerke het betrekking op vroue se worsteling om te oorleef en 'n stem te vind in die na-oorlogse samelewing. Sy het ook veral die geskiedenis van fascisme en die voortsetting daarvan in die huidige tyd aangespreek; dit was 'n herhalende tema in haar werk.<ref>{{cite book|last1=Lennox|first1=Sara|title=Cemetery of the Murdered Daughters|date=2006|publisher=University of Massachusetts Press|location=Amherst MA|isbn=978-1-55849-552-4|pages=294–295}}</ref> In haar [[roman]] Der Fall Franza (Die saak van Franza) voer Bachmann aan dat fascisme nie in 1945 'n stille dood gesterf het nie maar in die Duitssprekende wêreld van die 1960's weerklank gevind het in menseverhoudinge, en veral in die onderdrukking van vroue. In Duitsland is die prestasies van die vroueregte-veldtog aan die einde van die 19de en begin van die 20ste eeu stelselmatig deur die fascistiese [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP-regering]] in die dertigerjare ongedaan gemaak. Bachmann se betrokkenheid by fascisme volg op dié van ander vroueskrywers wat in die onmiddellike na-oorlogse tydperk uit 'n vroulike perspektief oor fascisme geskryf het, soos Anna Seghers, Ilse Aichinger, Ingeborg Drewitz en Christa Wolf.<ref name="enc1023">{{Cite book|title= Encyclopedia of German Literature|author =Matthias Konzett |publisher= Routledge|year=2015 |isbn= 9781135941222|pages=1023}}</ref> Bachmann was ook aan die voorpunt van Oostenrykse vroueskrywers wat in hul privaatlewe die politieke werklikhede ontdek het waaruit hulle probeer het om emansipasie te bewerkstellig. Bachmann en Barbara Frischmuth, Brigitte Schwaiger en Anna Mitgutsch se skrywes is wyd in Duitsland gepubliseer. Manlike Oostenrykse skrywers soos Franz Innerhofer, Josef Winkler en Peter Turrini het ewe gewilde werke oor die traumatiese ervarings van sosialisering geskryf. Hierdie skrywers het dikwels hul werke vir groot Duitse uitgewers geskryf. Na Bachmann se dood in 1973 het Oostenrykse skrywers soos Thomas Bernhard, Peter Handke en [[Elfriede Jelinek]] die tradisie van Oostenrykse letterkunde in Duitsland voortgesit.<ref>{{Cite book|title= Encyclopedia of German Literature|author =Matthias Konzett |publisher= Routledge|year=2015 |isbn= 9781135941222|pages=50}}</ref> == Lesings == Tussen November 1959 en Februarie 1960 het Bachmann vyf lesings oor poëtiek aan die Goethe-universiteit in [[Frankfurt]] aangebied. Dit is bekend as die "Frankfurter Vorlesungen: Probleme zeitgenössischer Dichtung" (Frankfurt-lesings: probleme van kontemporêre skrywes). Die lesings is, gesien uit 'n geskiedkundige en substantiewe oogpunt, Bachmann se belangrikste werk. In die werk het sy herhalende temas uit haar vroeëre publikasies uiteengesit en verduidelik en die funksie van literatuur in die samelewing bespreek.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/60 60]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/60}}</ref> Bachmann het daarop aangedring dat literatuur in die historiese konteks gesien moet word, en sodoende 'n toenemende belangstelling in die bestudering van die verband tussen literêre diskoers en die hedendaagse begrip van geskiedenis teweeggebring.<ref name="ach61">{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61 61]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61}}</ref> In die eerste lesing oor Fragen und Scheinfragen (Vrae en skynvrae) het Bachmann gefokus op die rol van skrywers in die na-oorlogse samelewing en belangrike vrae gelys wat "vernietigend en angswekkend in hul eenvoud is". Dit is: waarom skryf mens? Wat bedoel ons met verandering en waarom wil ons dit deur kuns bewerkstellig? Wat is die beperkings van die skrywer wat verandering wil bewerkstellig? Bachmann het aangevoer dat die groot literêre prestasies van die 20ste eeu uitdrukkings in taal was en dus poëtiese morele en intellektuele vernuwing daarstel. In haar gedagtes het die skrywer se nuwe denke en ervaring die kern van literêre werke uitgemaak. Sy het aangevoer dat dit 'n skrywer op sy beurt nader laat beweeg aan 'n nuwe taal. Sy het benadruk dat 'n nuwe taal deur 'n nuwe gees bewoon is. Dus kon 'n skrywer wanhopig wees oor die belang van taal. Sy het [[Hugo von Hofmannsthal]] se "Ein Brief" (1902) as die eerste formulering van hierdie probleem vermeld.<ref name="ach61" /> Die tweede lesing, Über Gedichte (Oor gedigte), onderskei [[digkuns]]–in ag genome die kunsvorm se nuwe vermoë om werklikheid in taal te omvorm–van ander genres soos [[roman]]s en toneelstukke. Met verwysing na Günter Eich en [[Stefan George]], identifiseer sy 'n nuwe generasie digter-profete wie se doelwit dit is om die wêreld te lei tot die ontdekking van 'n "steeds meer suiwer hemel van kuns". Sy onderskei hierdie digters van die [[Surrealisme|surrealiste]] wat streef na geweld en die [[Futurisme|futuriste]] wat beweer dat "oorlog mooi is". Sy het aangevoer dat hierdie twee bewegings kuns om kuns-onthalwe illustreer, en dat die loopbane van Gottfried Benn en [[Ezra Pound]] die vriendskap tussen suiwer estetisisme en politieke barbarisme illustreer. Sy het na [[Kafka]] verwys met betrekking tot die behoefte om "die byl te gebruik om die bevrore see wat in ons bestaan te vernietig" asook die weiering om stil te bly oor die misdade in ons wêreld. In die lesing het sy ook die werk van Nelly Sachs, Marie Luise Kaschnitz, Hans Magnus Enzensberger en Paul Celan as voorbeelde van nuwe poësie genoem.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61 61–62]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/61}}</ref> In die derde lesing oor Das schreibende Ich (Die skrywende ek) behandel Bachmann die vraag van die eerstepersoonsverteller. Sy was besorgd oor die verantwoordbaarheid, gesag, egtheid en betroubaarheid van 'n persoon wat as verteller optree. Sy het 'n onderskeid gemaak tussen die nie-problematiese "ek" in briewe en dagboeke wat die persoon van die skrywer wegsteek en onderskei, en die nie-problematiese "ek" in memoires. Sy het aangevoer dat [[Henry Miller]] en [[Louis-Ferdinand Céline]] hulself en hul eie persoonlike ervaring direk in die middel van hul romans geplaas het. Sy het verwys na [[Leo Tolstoi|Tolstoi]] se Kreuzer Sonate en [[Dostojefski]] se The House of the Dead as eerstepersoonsvertellers van 'n innerlike verhaal. Sy het aangevoer dat vertellers 'n nuwe behandeling van tyd (byvoorbeeld Italo Svevo), materiaal (byvoorbeeld [[Marcel Proust|Proust]]) of ruimte (byvoorbeeld Hans Henny Jahnn) kan aanbied. Bachmann het aangevoer dat die "ek" in die moderne roman verskuif het, en dat die verteller nie meer die verhaal uitleef nie, maar dat die verhaal eerder in die verteller is.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/62 62]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/62}}</ref> In die vierde lesing getiteld Der Umgang mit Namen (Die noue omgang met Name) ondersoek Bachmann hoe name 'n eie lewe kan hê. Sy het die gebruik van name in kontemporêre letterkunde bespreek. Sy het "geweierde name" geïdentifiseer, soos in [[Kafka]] se Die Kasteel; "ironiese benaming" deur [[Thomas Mann]]; "naamspele" in [[James Joyce]] se Ulysses; en gevalle waar die identiteit van die karakter nie met 'n naam beskerm word nie, maar deur die konteks, soos byvoorbeeld in [[James Faulkner|Faulkner]] se The Sound and the Fury.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63 63]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63}}</ref> In die vyfde lesing oor Literatur als Utopie (Letterkunde as utopie) wend sy haar tot die vraag oor wat literatuur utopies maak. Sy het aangevoer dat dit die proses is wat in die skrywer en leser in werking gestel word weens hul interaksie met literatuur. Sy het aangevoer dat literatuur ons bewus kan maak van gebreke, sowel in die werk as in ons eie wêreld. Lesers kan hierdie gebrek verwyder deur die werk 'n kans in ons milieu te gee. Sy het dus aangevoer dat elke letterkundige werk "n sfeer is wat homself openbaar en onbekende grense het".<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63 63]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/63}}</ref> Bachmann se begrip van utopie as rigting eerder as doel en haar argument dat dit die funksie van letterkunde is om 'n utopiese rigting te neem, spruit uit die denke van Robert Musil, wat die Europese modernisme in sy proefskrif oor [[Ernst Mach]] ontleed het.<ref>{{Cite book|title= Understanding Ingeborg Bachmann: Understanding Modern European and Latin American Literature, Band 1|author= Karen Achberger|publisher= Univ of South Carolina Press|year= 1995|isbn= 9780872499942|pages= [https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/64 64]|url= https://archive.org/details/understandinging0000achb/page/64}}</ref> == Erfenis == Alhoewel Duitse skrywers soos Hilde Domin, Luise Rinser en Nelly Sachs noemenswaardige werke oor vrouekwessies in die naoorlogse tydperk gepubliseer het, was dit eers in die 1970's dat 'n feministiese beweging in [[Wes-Duitsland]] ontstaan het.<ref>{{Cite book|title= Philosophy and German Literature, 1700–1990|author =Nicholas Saul |publisher= Cambridge University Press|year=2002 |isbn=9781139431545|pages=279}}</ref> Na haar dood het Bachmann gewild geword onder feministiese lesers. Feministiese navorsers se betrokkenheid by haar werk na haar dood het gelei tot 'n vlaag studiebeurse wat ook aandag geskenk het aan haar prosawerk.<ref name="len4350" /> Haar werke het populariteit bereik binne die opkomende Frauenliteratur-beweging wat gesukkel het om 'n oorspronklike vroulike stem te vind. Nuwe uitgewers het die beweging ondersteun, soos byvoorbeeld die feministiese Frauenoffensive wat skrywes deur Verena Stefan gepubliseer het.<ref name="enc1023" /> ==Die Ingeborg Bachmann-prys== Die Ingeborg Bachmann-prys word sedert [[1977]] jaarliks in Klagenfurt toegeken.<ref>[http://bachmannpreis.eu/en Bachmann-Preis - Tage der deutschsprachigen Literatur]. Opgespoor 25 November 2013.</ref> ==Werke== === Versversamelings === * 1953: ''Die gestundete Zeit'' * 1956: ''Anrufung des Grossen Bären'' * 2000: ''Ich weiß keine bessere Welt.'' (Ongepubliseerde gedigte) * 2006: ''Darkness Spoken: The Collected Poems of Ingeborg Bachmann.'' vertaler Peter Filkins, Zephyr Press, {{ISBN|9780939010844}} === Radiodramas === * 1952: ''Ein Geschäft mit Träumen'' * 1955: ''Die Zikaden'' * 1959: ''Der gute Gott von Manhattan'' (die werk het die Hörspielpreis der Kriegsblinden in 1959 gewen) === Libretti === * 1960: ''Der Prinz von Homburg (opera)'' * 1965: ''Der junge Lord'' === Versamelings van kortverhale === * 1961: ''Das dreißigste Jahr'' * 1972: ''Simultan/Three Paths to the Lake'' === Roman === * 1971: ''Malina'' === Onvoltooide romans === * 1955:''Todesarten/The Book of Franza & Requiem for Fanny Goldmann'' (roman-siklus projek) === Essays en openbare toesprake === * 1959: ''Die Wahrheit ist dem Menschen zumutbar'' (digterlike toespraak tydens 'n Duitse voorlegging van toekennings) *1955: ''Frankfurter Vorlesungen'' (lesing op die probleme en uitdagings van kontemporêre literatuur) === Briewe === * ''Ingeborg Bachmann-Paul Celan: Correspondence'' (briewe tussen Ingeborg en Paul Celan, gepubliseer in 2010 deur Seagull Books) * ''Letters to Felician'' (briewe aan 'n denkbeeldige korrespondent, geskryf in 1945, postuum gepubliseer). Geredigeer en vertaal in Engels deur Damion Searls. Green Integer Books, 2004. *''War Diary'', vertaal deur Michael Mitchell, Seagull Books, 2011, {{ISBN|9780857420084}} == Literatuur == * Hartwig, Ina: ''Wer war Ingeborg Bachmann? Eine Biographie in Bruchstücken.'' S. Fischer, Frankfurt am Main 2017, {{ISBN|978-3-10-002303-2}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [http://www.lyrikline.org/index.php?id=60&L=1&author=ib00&cHash=f45bb26d7a outeursblad] by [[Lyrikline.org]], met klank en teks in Duits, en vertalings na Nederlands. *[https://web.archive.org/web/20120405201213/http://www.catranslation.org/content/the-drugs-the-words "The Drugs, the Words"] Sentrum vir die Kuns van Vertaling Web-eksklusiewe Inhoud, Vertaal deur Peter Filkins (Engels) *{{cite web|url=http://www.berfrois.com/2014/05/the-drugs-the-words-and-the-bridges-by-ingeborg-bachmann/#.U3tYg_mSwdU|title=The Drugs, The Words"; "The Bridges|publisher= berfois}} *{{cite web|url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=5439|title=Ingeborg Bachmann |publisher=The Literary Encyclopedia}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bachmann, Ingeborg}} [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 1973]] [[Kategorie:Oostenrykse digters]] [[Kategorie:Oostenrykse filosowe]] [[Kategorie:Oostenrykse skrywers]] [[Kategorie:Essayiste]] [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] rxcb2udlzpnazsq46kx6ibf1vs37cc2 0 302473 2915825 2570934 2026-07-05T19:09:06Z JMK 649 +prent 2915825 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Bernard Greenhouse | beeld = Beaux Arts Trio 1980.jpg | beeldonderskrif = Greenhouse op regterhand | geboortedatum = {{Geboortedatum|1916|1|3|}} | geboorteplek = Newark, [[New Jersey]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2011|5|13|1916|1|3|}} | sterfplek = Wellfleet, [[Massachusetts]] | beroep = [[Tjello|tjellis]] | huweliksmaat = Aurora de la Luz Fernandez y Menendez<ref>{{cite web |title=Paid Notice: Deaths - Greenhouse, Aurora de la Luz Fernandez y Menendez |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/03/29/classified/paid-notice-deaths-greenhouse-aurora-de-la-luz-fernandez-y.html |date=29 Maart 2006 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727212230/https://www.nytimes.com/2006/03/29/classified/paid-notice-deaths-greenhouse-aurora-de-la-luz-fernandez-y.html |archive-date=27 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} '''Bernard Greenhouse''' ([[3 Januarie ]] [[1916]] – [[13 Mei]] [[2011]])<ref>{{cite web |title=Today in History for 3rd January 1916: Famous Birthdays |publisher=HistoryOrb |url=http://www.historyorb.com/date/1916/january/3 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329021748/http://www.historyorb.com/date/1916/january/3 |archive-date=29 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[Tjello|tjellis]] een een van die stigterslede van die [[Beaux Arts Trio]].<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html?_r=1&partner=rss&emc=rss| title=Bernard Greenhouse, Acclaimed Cellist, Dies at 95 | work=The New York Times| author=Margalit Fox| date=13 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.npr.org/2011/05/14/136286433/cellist-bernard-greenhouse-dies-at-96 |title=Cellist Bernard Greenhouse Dies At 95 |author=Anastasia Tsioulcas |work=NPR |date=13 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404131046/https://www.npr.org/2011/05/14/136286433/cellist-bernard-greenhouse-dies-at-96 |archive-date=4 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Greenhouse is gebore in Newark, [[New Jersey]]. <ref>{{cite web |url=https://www.kronbergacademy.de/cms/deutsch/shop/ausstellungen/bernard-greenhouse.html |title=Bernard Greenhouse |website=Kronbergacademy.de |access-date=26 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026235145/https://www.kronbergacademy.de/cms/deutsch/shop/ausstellungen/bernard-greenhouse.html |archive-date=26 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het sy professionele studies onder Felix Salmond aan die Juilliard-skool begin toe hy agtien jaar oud was. <ref name="Janof">{{cite web |last=Janof |first=Tim |title=Conversation with Bernard Greenhouse |publisher=Internet Cello Society |date=28 November 1998 |url=http://www.cello.org/Newsletter/Articles/greenhouse.htm |access-date=21 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029193304/http://www.cello.org/Newsletter/Articles/greenhouse.htm |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Na vier jaar se studies onder Salmond het Greenhouse voortgegaan om onder [[Emanuel Feuermann]] en Diran Alexanian te studeer, en daarna een van die min langtermynstudente van [[Pablo Casals]] geword, onder wie hy vanaf 1946 tot 1948 studeer het. <ref name="Janof"/> Nadat hy sy studies onder Casals voltooi het, het Greenhouse vir twaalf jaar lank 'n sololoopbaan gevolg. Hy het egter hiermee gesukkel, aangesien die tjello destyds nie 'n baie gewilde solo-instrument was nie. Gedurende hierdie tydperk het hy die [[viool|violis]] Daniel Guilet ontmoet, wat Greenhouse in 1954 uitgenooi het om van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se [[klaviertrio]]s saam met die [[pianis]] [[Menahem Pressler]] te speel. Hulle het in 1955 in [[New York|New York stad]] ontmoet, welke die eerste vergadering van die [[Beaux Arts Trio]] was. <ref name = "Janof" /> In 1958 het Greenhouse die [[Lys van Stradivarius instrumente#Tjellos|''Countess of Stanlein'']] aangekoop, ook bekend as die ''Paganini Strad'', wat een van 63 van [[Antonio Stradivari]] se tjellos is, en dit daarna gespeel. <ref name = "Radio">[https://www.npr.org/templates/player/mediaPlayer.html?action=1&t=1&islist=false&id=93844925&m=93835635 "Bernard Greenhouse: A Master And His Cello"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303220910/http://www.npr.org/templates/player/mediaPlayer.html?action=1&t=1&islist=false&id=93844925&m=93835635 |date= 3 Maart 2016 }} ''All Things Considered'' ''Diaries'' onderhoud, uitgesaai op 21 Augustus 2008.</ref> Na sy afsterwe sou dit verkoop word deur die Bostonse vioolhandelaar Christopher Reuning. <ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |title=Selling a 300-Year-Old Cello |date=13 Januarie 2012 |publisher=The New York Times Magazine |author=Daniel J. Wakin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207165141/https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1987 het hy die trio verlaat en is hy vervang met tjellis Peter Wiley. <ref>{{cite web | title = About the Beaux Arts Trio | year = 2006 | url = http://www.beauxartstrio.org/about.html | accessdate = 2007-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100127083643/http://www.beauxartstrio.org/about.html | archive-date = 2010-01-27 | url-status = dead }}</ref> Greenhouse was bekend vir sy onberispelike tegniek, maar nog meer vir sy inspirerende passie en die diepte en verskeidenheid van sy klank. <ref>{{cite web |author=Brooks Whitehouse |title=Greenhouse Effect: UNCG honors cellist Bernard Greenhouse in his 90th year |work=Strings Magazine |url=http://www.stringsmagazine.com/News/Interviews-Profiles/Greenhouse-Effect-UNCG-honors-cellist-Bernard-Greenhouse-in-his-90th-year |date=Desember 2004 |access-date=1 Januarie 2012 |language=ja |archive-url=https://archive.is/20120911095341/http://www.stringsmagazine.com/News/Interviews-Profiles/Greenhouse-Effect-UNCG-honors-cellist-Bernard-Greenhouse-in-his-90th-year |archive-date=11 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gedurende sy loopbaan het hy aan die Hartt Musiekkollege, die Staatsuniversiteit van New York in Stony Brook, die Manhattan Skool van Musiek, die New England Konservatorium, Rutgers-universiteit en die [[Juilliard-skool]] klasgegee. <ref name ="Janof"/> 'n Reeks video's van sy meesterklasse is in 1993 vervaardig deur Ethan Winer. <ref name ="Janof"/> <ref>{{cite web|last=Winer|first=Ethan|title=Cello Page|url = http://www.ethanwiner.com/cello.html|accessdate=2007-05-21 }}</ref> Alhoewel Greenhouse afgetree het uit institusionele onderrig, het hy steeds tot en met sy afsterwe in 2011 regdeur die [[Verenigde State]], [[Kanada]], China, Korea, [[Japan]] en Europa meesterklasse aangebied. <ref name = "Janof" /> <ref>{{Cite journal | last = Fang | first = Jeannette | title = A Cello Master Shares a Lifetime of Wisdom | journal = The Juilliard Journal | volume = 20 | issue = 6 | publisher = [[The Juilliard School]] | date = Maart 2005 | url = http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles481.html | accessdate = 2007-05-21 | archive-date = 2007-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929083950/http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles481.html | url-status = dead }}</ref> Daar is op 21 Augustus 2008, soos wat die afskeidskonsert van die Beaux Arts Trio aan't nader was, 'n onderhoud met hom gevoer. Hy het gesê dat hy elke dag oefen en beskou word as "die ou man van die tjello", en dat ander bejaarde tjelliste verbaas was dat hy nog op 95-jarige ouderdom optree. <ref name ="Radio"/> Greenhouse was ook die oudste van diegene wat in die trio gespeel het, tot ten minste 2015, met Daniel Guilet wat op 91-jarige ouderdom gesterf het, <ref name=NYTobitDG>[https://www.nytimes.com/1990/10/17/obituaries/daniel-guilet-violinist-is-dead-beaux-arts-trio-founder-was-91.html "Daniel Guilet, Violinist, Is Dead; Beaux Arts Trio Founder Was 91"], The New York Times, 17 Oktober 1990</ref> en [[Isidore Cohen]] wat op 82-jarige ouderdom gesterf het. <ref name="Juilliard">{{Cite journal| title = Isidore Cohen, Renowned Chamber Musician, Dies at 82 | journal = The Juilliard Journal|volume=21|issue=1|publisher=The Juilliard School|date=September 2005|url = http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles647.html|accessdate=2007-05-23}}</ref> Greenhouse se tweede passie was om op sy verskeie bote te vaar. Hy het op 13 Mei 2011 in sy huis, met 'n uitsig op die Wellfleet, Massachusetts hawe op [[Cape Cod]], gesterf. <ref name="nytimes obit">{{cite news |author=Maragalit Fox |title=Bernard Greenhouse, Acclaimed Cellist, Dies at 95 |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html |date=13 Mei 2011 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123181600/https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html |archive-date=23 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy dogter Elena wat hy saam met Aurora de la Luz Fernandez y Menendez gehad het, is met die skrywer Nicholas Delbanco getroud. ==Studente== Greenhouse se noemenswaardige studente sluit in: *Timothy Eddy *Maxine Neuman *Paul Katz *Amit Peled *Damien Ventula *Stjepan Hauser<ref>{{cite web |url=http://stjepanhauser.webs.com/biography.htm |title=Archived copy |access-date=25 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404094622/http://stjepanhauser.webs.com/biography.htm |archive-date=4 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> *Uzi Wiesel *Astrid Schween *Kurt Baldwin ==Gedeeltelike diskografie== ;Verskynings ;;'''Met die Vellinger Kwartet''' *Schubert: Strykkwintet in C (BBCMM75, 1998) ;; ;;'''Met die Henri René Orkes''' *''RCA Victor Presents Eartha Kitt'' (RCA, 1953) *''That Bad Eartha (EP)'' (RCA, 1954) *''Down To Eartha'' (RCA, 1955) *''That Bad Eartha (LP)'' (RCA, 1956) *''Thursday's Child'' (RCA, 1957) ==Verwysings== {{Reflist|30em}} ==Verdere leeswerk== *''Bowed Arts--Gedanken von Bernard Greenhouse über sein Leben und die Musik. Reflections of Bernard Greenhouse on His Life and Music'', Laurinel Owen, Kronberg Academy Verlag, Kronberg im Taunus (2001). Die werk beskik oor [[Duits]]e en [[Engels]]e weergawes (dit is oorspronklik in Engels geskryf en daarna in Duits vertal en in Duitsland uitgegee). {{ISBN|3-934395-07-4}}. *''The Beaux Arts Trio. A Portrait'', Nicholas Delbanco, William Morrow and Co., New York (1985). {{ISBN|0-688-04001-2}}. *''The Countess of Stanlein Restored'', Nicholas Delbanco, Verso, Londen & New York (2001). A History of the Countess of Stanlein ex Paganini Stradivarius Cello of 1707. {{ISBN|1-85984-761-7}}. ==Eksterne skakels== *[http://library.uncg.edu/info/depts/scua/collections/cello/items.aspx#greenhouse UNCG Special Collections and University Archives Cello Music Collection: Bernard Greenhouse] *[https://web.archive.org/web/20141028033335/http://libapps.uncg.edu/archon/index.php?p=collections%2Fcontrolcard&id=568 Bernard Greenhouse Personal Papers Collection, 1916-2011] *[http://library.uncg.edu/info/depts/scua/exhibits/past_exhibits.aspx#cello UNCG Special Collections and University Archives past exhibits: Celebrating the Cello Music Collection: The Greenhouse Legacy] *[http://libcdm1.uncg.edu/cdm/landingpage/collection/Greenhouse UNCG Digital Collections: Bernard Greenhouse Collection] *[https://archive.org/details/BachCantataNo.79gottIsUnserSonnUndSchildforrester ''Bach: Cantata No. 79 "Gott is unser Sonn' und Schild''- performed by the Bach Aria Group - Bernard Greenhouse, cello; Maureen Forrester, contralto; Robert Bloom, oboe; Paul Ulanowsky, piano (1966) on archive.org] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Greenhouse, Bernard}} [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse tjelliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] 0eb57ujw2n5zga7hml39ar5vj6mince 2915826 2915825 2026-07-05T19:15:00Z JMK 649 skakels 2915826 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Bernard Greenhouse | beeld = Beaux Arts Trio 1980.jpg | beeldonderskrif = Greenhouse op regterhand | geboortedatum = {{Geboortedatum|1916|1|3|}} | geboorteplek = Newark, [[New Jersey]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2011|5|13|1916|1|3|}} | sterfplek = Wellfleet, [[Massachusetts]] | beroep = [[Tjello|tjellis]] | huweliksmaat = Aurora de la Luz Fernandez y Menendez<ref>{{cite web |title=Paid Notice: Deaths - Greenhouse, Aurora de la Luz Fernandez y Menendez |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/03/29/classified/paid-notice-deaths-greenhouse-aurora-de-la-luz-fernandez-y.html |date=29 Maart 2006 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727212230/https://www.nytimes.com/2006/03/29/classified/paid-notice-deaths-greenhouse-aurora-de-la-luz-fernandez-y.html |archive-date=27 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} '''Bernard Greenhouse''' ([[3 Januarie ]] [[1916]] – [[13 Mei]] [[2011]])<ref>{{cite web |title=Today in History for 3rd January 1916: Famous Birthdays |publisher=HistoryOrb |url=http://www.historyorb.com/date/1916/january/3 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329021748/http://www.historyorb.com/date/1916/january/3 |archive-date=29 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[Tjello|tjellis]] een een van die stigterslede van die [[Beaux Arts Trio]].<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html?_r=1&partner=rss&emc=rss| title=Bernard Greenhouse, Acclaimed Cellist, Dies at 95 | work=The New York Times| author=Margalit Fox| date=13 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.npr.org/2011/05/14/136286433/cellist-bernard-greenhouse-dies-at-96 |title=Cellist Bernard Greenhouse Dies At 95 |author=Anastasia Tsioulcas |work=NPR |date=13 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404131046/https://www.npr.org/2011/05/14/136286433/cellist-bernard-greenhouse-dies-at-96 |archive-date=4 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Greenhouse is gebore in Newark, [[New Jersey]].<ref>{{cite web |url=https://www.kronbergacademy.de/cms/deutsch/shop/ausstellungen/bernard-greenhouse.html |title=Bernard Greenhouse |website=Kronbergacademy.de |access-date=26 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026235145/https://www.kronbergacademy.de/cms/deutsch/shop/ausstellungen/bernard-greenhouse.html |archive-date=26 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het sy professionele studies onder Felix Salmond aan die Juilliard-skool begin toe hy agtien jaar oud was.<ref name="Janof">{{cite web |last=Janof |first=Tim |title=Conversation with Bernard Greenhouse |publisher=Internet Cello Society |date=28 November 1998 |url=http://www.cello.org/Newsletter/Articles/greenhouse.htm |access-date=21 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029193304/http://www.cello.org/Newsletter/Articles/greenhouse.htm |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Na vier jaar se studies onder Salmond het Greenhouse voortgegaan om onder [[Emanuel Feuermann]] en Diran Alexanian te studeer, en daarna een van die min langtermynstudente van [[Pablo Casals]] geword, onder wie hy vanaf 1946 tot 1948 studeer het.<ref name="Janof"/> Nadat hy sy studies onder Casals voltooi het, het Greenhouse vir twaalf jaar lank 'n sololoopbaan gevolg. Hy het egter hiermee gesukkel, aangesien die tjello destyds nie 'n baie gewilde solo-instrument was nie. Gedurende hierdie tydperk het hy die [[viool|violis]] Daniel Guilet ontmoet, wat Greenhouse in 1954 uitgenooi het om van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se [[klaviertrio]]s saam met die [[pianis]] [[Menahem Pressler]] te speel. Hulle het in 1955 in [[New York|New York stad]] ontmoet, welke die eerste vergadering van die [[Beaux Arts Trio]] was.<ref name = "Janof" /> In 1958 het Greenhouse die [[Lys van Stradivarius instrumente#Tjellos|''Countess of Stanlein'']] aangekoop, ook bekend as die ''Paganini Strad'', wat een van 63 van [[Antonio Stradivari]] se tjellos is, en dit daarna gespeel.<ref name = "Radio">[https://www.npr.org/templates/player/mediaPlayer.html?action=1&t=1&islist=false&id=93844925&m=93835635 "Bernard Greenhouse: A Master And His Cello"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303220910/http://www.npr.org/templates/player/mediaPlayer.html?action=1&t=1&islist=false&id=93844925&m=93835635 |date= 3 Maart 2016 }} ''All Things Considered'' ''Diaries'' onderhoud, uitgesaai op 21 Augustus 2008.</ref> Na sy afsterwe sou dit verkoop word deur die Bostonse vioolhandelaar Christopher Reuning.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |title=Selling a 300-Year-Old Cello |date=13 Januarie 2012 |publisher=The New York Times Magazine |author=Daniel J. Wakin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207165141/https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1987 het hy die trio verlaat en is hy vervang met tjellis Peter Wiley.<ref>{{cite web | title = About the Beaux Arts Trio | year = 2006 | url = http://www.beauxartstrio.org/about.html | accessdate = 2007-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100127083643/http://www.beauxartstrio.org/about.html | archive-date = 2010-01-27 | url-status = dead }}</ref> Greenhouse was bekend vir sy onberispelike tegniek, maar nog meer vir sy inspirerende passie en die diepte en verskeidenheid van sy klank.<ref>{{cite web |author=Brooks Whitehouse |title=Greenhouse Effect: UNCG honors cellist Bernard Greenhouse in his 90th year |work=Strings Magazine |url=http://www.stringsmagazine.com/News/Interviews-Profiles/Greenhouse-Effect-UNCG-honors-cellist-Bernard-Greenhouse-in-his-90th-year |date=Desember 2004 |access-date=1 Januarie 2012 |language=ja |archive-url=https://archive.is/20120911095341/http://www.stringsmagazine.com/News/Interviews-Profiles/Greenhouse-Effect-UNCG-honors-cellist-Bernard-Greenhouse-in-his-90th-year |archive-date=11 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gedurende sy loopbaan het hy aan die Hartt Musiekkollege, die Staatsuniversiteit van New York in Stony Brook, die Manhattan Skool van Musiek, die New England Konservatorium, Rutgers-universiteit en die [[Juilliard-skool]] klasgegee.<ref name ="Janof"/> 'n Reeks video's van sy meesterklasse is in 1993 vervaardig deur Ethan Winer.<ref name ="Janof"/><ref>{{cite web|last=Winer|first=Ethan|title=Cello Page|url = http://www.ethanwiner.com/cello.html|accessdate=2007-05-21 }}</ref> Alhoewel Greenhouse afgetree het uit institusionele onderrig, het hy steeds tot en met sy afsterwe in 2011 regdeur die [[Verenigde State]], [[Kanada]], China, Korea, [[Japan]] en Europa meesterklasse aangebied.<ref name = "Janof" /><ref>{{Cite journal | last = Fang | first = Jeannette | title = A Cello Master Shares a Lifetime of Wisdom | journal = The Juilliard Journal | volume = 20 | issue = 6 | publisher = [[Juilliard-skool]] | date = Maart 2005 | url = http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles481.html | accessdate = 2007-05-21 | archive-date = 2007-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929083950/http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles481.html | url-status = dead }}</ref> Daar is op 21 Augustus 2008, soos wat die afskeidskonsert van die Beaux Arts Trio aan't nader was, 'n onderhoud met hom gevoer. Hy het gesê dat hy elke dag oefen en beskou word as "die ou man van die tjello", en dat ander bejaarde tjelliste verbaas was dat hy nog op 95-jarige ouderdom optree.<ref name ="Radio"/> Greenhouse was ook die oudste van diegene wat in die trio gespeel het, tot ten minste 2015, met Daniel Guilet wat op 91-jarige ouderdom gesterf het,<ref name=NYTobitDG>[https://www.nytimes.com/1990/10/17/obituaries/daniel-guilet-violinist-is-dead-beaux-arts-trio-founder-was-91.html "Daniel Guilet, Violinist, Is Dead; Beaux Arts Trio Founder Was 91"], The New York Times, 17 Oktober 1990</ref> en [[Isidore Cohen]] wat op 82-jarige ouderdom gesterf het.<ref name="Juilliard">{{Cite journal| title = Isidore Cohen, Renowned Chamber Musician, Dies at 82 | journal = The Juilliard Journal|volume=21|issue=1|publisher=[[Juilliard-skool]] |date=September 2005|url = http://www.juilliard.edu/update/journal/j_articles647.html|accessdate=2007-05-23}}</ref> Greenhouse se tweede passie was om op sy verskeie bote te vaar. Hy het op 13 Mei 2011 in sy huis, met 'n uitsig op die Wellfleet, Massachusetts hawe op [[Cape Cod]], gesterf.<ref name="nytimes obit">{{cite news |author=Maragalit Fox |title=Bernard Greenhouse, Acclaimed Cellist, Dies at 95 |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html |date=13 Mei 2011 |access-date=15 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123181600/https://www.nytimes.com/2011/05/14/arts/music/bernard-greenhouse-cellist-dies-at-95.html |archive-date=23 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy dogter Elena wat hy saam met Aurora de la Luz Fernandez y Menendez gehad het, is met die skrywer Nicholas Delbanco getroud. ==Studente== Greenhouse se noemenswaardige studente sluit in: *Timothy Eddy *Maxine Neuman *Paul Katz *Amit Peled *Damien Ventula *Stjepan Hauser<ref>{{cite web |url=http://stjepanhauser.webs.com/biography.htm |title=Archived copy |access-date=25 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404094622/http://stjepanhauser.webs.com/biography.htm |archive-date=4 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> *Uzi Wiesel *Astrid Schween *Kurt Baldwin ==Gedeeltelike diskografie== ;Verskynings ;;'''Met die Vellinger Kwartet''' *Schubert: Strykkwintet in C (BBCMM75, 1998) ;; ;;'''Met die Henri René Orkes''' *''RCA Victor Presents Eartha Kitt'' (RCA, 1953) *''That Bad Eartha (EP)'' (RCA, 1954) *''Down To Eartha'' (RCA, 1955) *''That Bad Eartha (LP)'' (RCA, 1956) *''Thursday's Child'' (RCA, 1957) ==Verwysings== {{Reflist|30em}} ==Verdere leeswerk== *''Bowed Arts--Gedanken von Bernard Greenhouse über sein Leben und die Musik. Reflections of Bernard Greenhouse on His Life and Music'', Laurinel Owen, Kronberg Academy Verlag, Kronberg im Taunus (2001). Die werk beskik oor [[Duits]]e en [[Engels]]e weergawes (dit is oorspronklik in Engels geskryf en daarna in Duits vertal en in Duitsland uitgegee). {{ISBN|3-934395-07-4}}. *''The Beaux Arts Trio. A Portrait'', Nicholas Delbanco, William Morrow and Co., New York (1985). {{ISBN|0-688-04001-2}}. *''The Countess of Stanlein Restored'', Nicholas Delbanco, Verso, Londen & New York (2001). A History of the Countess of Stanlein ex Paganini Stradivarius Cello of 1707. {{ISBN|1-85984-761-7}}. ==Eksterne skakels== *[http://library.uncg.edu/info/depts/scua/collections/cello/items.aspx#greenhouse UNCG Special Collections and University Archives Cello Music Collection: Bernard Greenhouse] *[https://web.archive.org/web/20141028033335/http://libapps.uncg.edu/archon/index.php?p=collections%2Fcontrolcard&id=568 Bernard Greenhouse Personal Papers Collection, 1916-2011] *[http://library.uncg.edu/info/depts/scua/exhibits/past_exhibits.aspx#cello UNCG Special Collections and University Archives past exhibits: Celebrating the Cello Music Collection: The Greenhouse Legacy] *[http://libcdm1.uncg.edu/cdm/landingpage/collection/Greenhouse UNCG Digital Collections: Bernard Greenhouse Collection] *[https://archive.org/details/BachCantataNo.79gottIsUnserSonnUndSchildforrester ''Bach: Cantata No. 79 "Gott is unser Sonn' und Schild''- performed by the Bach Aria Group - Bernard Greenhouse, cello; Maureen Forrester, contralto; Robert Bloom, oboe; Paul Ulanowsky, piano (1966) on archive.org] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Greenhouse, Bernard}} [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse tjelliste]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] ltjt6piqqc58s3d2llbpulblgg4pz1s 0 308729 2915824 2243281 2026-07-05T19:00:09Z JMK 649 koord 2915824 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Riggisberg.jpg|duimnael|280px]] {{Location map|Switzerland |float = right |width=280 |caption = Ligging van Riggisberg in Switserland. | label = Riggisberg|background=white|lat=46.81667|long=7.48333}} '''Riggisberg''' is 'n [[munisipaliteit]] in [[Switserse kantons|kanton]] [[Kanton Bern|Bern]], in die distrik [[Bern-Mittelland (administratiewe distrik)|Bern-Mittelland]] van [[Switserland]]. In 2018 het 2&nbsp;491 mense in die munisipaliteit gewoon.<ref>[https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/px-x-0102020000_201/-/px-x-0102020000_201.px/?rxid=2dfcaaf5-123a-43d2-bae6-55cb7e2d33c7 Demografische Bilanz nach institutionellen Gliederungen]</ref> In 2020 het meeste van die inwoners [[Duits]] gepraat.<ref>[https://web.archive.org/web/20130809142611/http://www.pxweb.bfs.admin.ch/Database/German_40%20-%20Eidgen%C3%B6ssische%20Volksz%C3%A4hlung/40.3%20-%202000/40.3%20-%202000.asp?lang=1&prod=40&secprod=3&openChild=true STAT-TAB Datenwürfel für Thema 40.3 - 2000]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Koördinate|46|49|N|7|29|O|aansig=titel}} {{Munisipaliteite van die administratiewe distrik Bern-Mittelland|state=collapsed}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Kanton Bern]] [[Kategorie:Munisipaliteite van die kanton Bern]] 4a595e52yl0giczp45kuhart3fcfh7y 0 365467 2915872 2915283 2026-07-06T07:03:46Z Oesjaar 7467 Skakel 2915872 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Asparagus'' (genus)}} {{Outomatiese taksoboks |taxon = Asparagus |image = AsparagusPlumosus2.jpg |image_caption = ''[[Asparagus setaceus]]'' |image2 = Asparagus tubers00.jpg |image2_caption = ''Asparagus''-knolle |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = [[Tipespesie]] |subdivision = ''[[Asparagus officinalis]]'' |synonyms_ref = <ref>[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=274909 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> |synonyms = *''Elid'' <small>Medik.</small> * ''Myrsiphyllum'' <small>Willd.</small> * ''Asparagopsis'' <small>(Kunth) Kunth</small> * ''Hecatris'' <small>Salisb.</small> * ''Elachanthera'' <small>F.Muell.</small> * ''Protasparagus'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus''''' (katdorings) is 'n [[genus]] van [[Bedeksadiges|blomdraende]] [[plant]]e in die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]], subfamilie [[Asparagoideae]].<ref>{{Citation |last=Chase |first=M.W. |last2=Reveal |first2=J.L. |last3=Fay |first3=M.F. |year=2009 |title=A subfamilial classification for the expanded asparagalean families Amaryllidaceae, Asparagaceae and Xanthorrhoeaceae |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=132–136 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00999.x|name-list-style=amp|doi-access=free }}</ref> Dit bestaan uit 212 [[spesie]]s. Die meeste spesies is [[immergroen]], [[Meerjarige plant|meerjarige]] plante wat in die onderbos as [[Liana|liane]], bosse of [[rankplant]]e groei. Die bekendste spesie is die eetbare [[aspersie]] (''Asparagus officinalis''). Sommige spesies, byvoorbeeld ''[[Asparagus densiflorus]]'', word as [[Sierplant|ornamentele plante]] gebruik. == Galery == <gallery> Lêer:Asparagus acutifolius frutos.jpg|''[[Asparagus acutifolius]]'' Lêer:Asparagus aethipicus Sprengeri1SHSU.jpg|''[[Asparagus aethiopicus]]'' Lêer:Starr 031114-0007 Asparagus asparagoides.jpg|''[[Asparagus asparagoides]]'' Lêer:Asparagus fern.JPG|''[[Asparagus densiflorus]]'' Lêer:Asparagus falcatus habit.jpg|''[[Asparagus falcatus]]'' Lêer:Asparagus fallax02.jpg|''[[Asparagus fallax]]'' Lêer:Asperge planten Asparagus officinalis.jpg|''[[Asparagus officinalis]]'' Lêer:Asparagus setaceus Leaves 2760px.jpg|''[[Asparagus setaceus]]'' Lêer:Asparagus stipularis (detail).jpg|''[[Asparagus stipularis]]'' Lêer:Asparagus tenuifolius1Georgi Kunev.jpg|''[[Asparagus tenuifolius]]'' Lêer:Asparagus umbellatus (La Fajana) 03 ies.jpg|''[[Asparagus umbellatus]]'' Lêer:Asparagus verticillatus1Georgi Kunev.jpg|''[[Asparagus verticillatus]]'' </gallery> == Sien ook == * [[Lys van Asparagus-spesies|Lys van ''Asparagus''-spesies]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Fellingham, A.C. & Meyer, N.L. (1995) "New combinations and a complete list of ''Asparagus'' species in southern Africa (Asparagaceae)". ''Bothalia'' 25: 205-209. == Eksterne skakels == {{Commonskat|Asparagus}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Asparagus.html Sorting Asparagus names] – multilingual listing of the ''Asparagus'' species * [https://web.archive.org/web/20120426090551/http://www.msmedia.com.au/biology/entopixb.htm Closeup photo of two species of Asparagus beetle] {{Taxonbar|from=Q2853420}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Asparagus (Genus)}} [[Kategorie:Asparagus| ]] aszo7hre2dq9q4th8gie0omuqctkq2r 0 372578 2915783 2891349 2026-07-05T15:58:24Z JMK 649 +prent 2915783 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Die optog van waens verby die Park Gate Mansions in Johannesburg tydens die gedenktrek van 1938 met Gideon Roos wat links op die wa sit.jpg|duimnael|regs|Die Trek bereik [[Joubertpark]] in [[Johannesburg]]. [[Gideon Roos]] sit links op die wa.]] Die '''Simboliese Ossewatrek''' van 1938 was ‘n landswye [[Afrikaner]]-volksfees ter herdenking aan die [[Groot Trek]] van 100 jaar tevore. ==Agtergrond== Reeds op 25 Oktober 1934 het die [[ATKV]] besluit op deelname aan die totstandkoming van die [[Voortrekkermonument]]. Ter ere van die [[Voortrekkers]] sou hulle ‘n nabootsing van die Groot Trek reël. [[Ossewa]]ens het uit die verste uithoeke van die land vertrek om op [[16 Desember]] 1938 vir die hoeksteenlegging van die [[monument]] in [[Pretoria]] aan te kom. Die doel daarmee was om soveel as moontlik van Afrikaners by die feesverrigtinge te betrek, ‘n volkstrots by hulle aan te wakker en hulle as ‘n volk saam te smee. Kultuurleiers soos [[Henning Klopper]] (politikus), dr. M.C. (Tienie) van Schoor (hoof van die [[Suid-Afrikaanse Noodhulpliga]]), J.H. Conradie ([[administrateur]] van [[Kaapland]]) en dr. G.E.N. Ross (van [[Johannesburg]]) was onder die leiersfigure. ==Reis== Die nabootsing van die Groot Trek het op 8 Augustus [[1938]] by die [[Jan van Riebeeck-standbeeld]] in Kaapstad ten aanskoue van 25&nbsp;000 aanwesiges begin. Vanuit verskeie plekke vanoor die hele land het ossewaens van dorp tot dorp getrek. Goedgunstige boere het vars spanne [[os]]se langs die roete voorsien. Op die trekpad het duisende geesdriftige feesvierders, dikwels geklee in Voortrekkerdrag en met welige baarde en soms te perd, die ossewaens ingewag. Laatmiddag is uitgespan, volksliedjies om [[braaivleis]]vure gesing en na patriotiese toesprake, met veral verwysing na die rol van die vrou in die gemeenskap, geluister. Konserte is gehou deur die plaaslike [[gemeenskap]] en het baie keer gepaardgegaan met [[boeresport]], [[volkspele]], die sing van die [[volkslied]]ere en die hys van die vlae van die [[ZAR]] en die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]]. Soms is spesiale kerkdienste gehou, paartjies in die [[huwelik]] bevestig en [[baba]]s gedoop. Die [[Voortrekker-beweging]] het ‘n fakkelloop van Kaapstad tot in Pretoria gereël. Op verskeie dorpe is ‘n straatnaam na Voortrekkerstraat verander en is op die dorps- of kerkplein ‘n monumentjie onthul om die Groot Trek en die eeufeesvierings te gedenk. Dikwels bestaan so ‘n gedenkteken ook uit die spore van die osse, waens en die touleiers gestol in sement. By die geleenthede is ook allerlei soeweniers (veral gemaak deur [[W.H. Coetzer]]) verkoop wat nog lank deur Afrikanerfamilies as erfstukke en [[Africana]] gekoester word. ==Waens== Tien waens het amptelik aan die fees deelgeneem. Elke wa het ‘n naam gedra van ‘n vooraanstaande persoon uit die tydperk van die Groot Trek. Na die volksfees afgehandel is, is die waens aan verskeie organisasies vir bewaring oorhandig. Die waens “Magdalena de Wet”, “Louis Tregardt” en “Hendrik Potgieter” word respektiewelik by die [[Universiteit van Stellenbosch]], [[Universiteit van Pretoria]] en die [[Noordwes-Universiteit]] (Potch) bewaar. By die museum op [[Hartenbos]] kan die “Andries Pretorius” en die “Piet Retief” besigtig word. Op [[Sarel Cilliers]] se plaas by [[Kroonstad]] staan die wa wat sy naam dra. Twee skole het waens ontvang. “Vrou en Moeder” is by die Oranje Meisieskool in [[Bloemfontein]] en “Magrieta Prinsloo” by die Hoërskool Cillie in [[Port Elizabeth|die Baai]]. By die Krygsmuseum is die “Dirkie Uys” en by die Voortrekkermonument die “Johanna van der Merwe” in bewaring. ==Gevolg== ‘n Oorweldigende golf van entoesiasme en vaderlandsliefde het tydens en tot lang na die volksfees oor die Afrikaner in die hele land gespoel. Die koerante en tydskrifte en veral die Afrikaanse radiodiens wat pas die vorige jaar begin uitsaai het, het baie hiertoe bygedra. Die Afrikaner het sy ooglopende politieke verdeeldheid tydelik agtergelaat, die geesdrif is na die partypolitiek oorgedra en die [[Nasionale Party]] het versterk uit die fees na vore getree. Die stigting van die [[Reddingsdaadbond]] en die [[Ossewabrandwag]] was direkte gevolge. ==Bibliografie== *Afrikaanse Kultuuralmanak. [[Aucklandpark]]: [[ATKV]], 1980. {{ISBN|0-620-04543-4}} *Kemp, Charné: Ervaar die lewe in 'n ossewalaer. [[Die Burger]], 14 Mei 2021. [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] 3kpsbrtq9ubqo39t9utnq9gq7wwhe0u 0 374151 2915837 2473349 2026-07-05T19:47:08Z JMK 649 koord 2915837 wikitext text/x-wiki '''Ezulwini-vallei''' is 'n vallei in die noordweste van [[Eswatini]] in [[Suider-Afrika]]. Die vallei, ook bekend as 'The Valley of Heaven', strek ongeveer 30 kilometer en word in die ooste begrens deur die Mdzimba-heuwels. Die historiese hoofstad van Eswatini, [[Lobamba]], is geleë in die vallei, ook bekend as die Royal Valley, 'n plek van baie legendes uit die Swazi-geskiedenis. Die hoofweg is die MR3-pad; sommige dele het vier bane.<ref>{{Cite web|url=http://www.swazi.travel/Mantenga_Lodge/accm_location|title=Mantenga Lodge|publisher=Swazi Travel|access-date=22 March 2012|archive-date= 1 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701162645/http://www.swazi.travel/Mantenga_Lodge/accm_location|url-status=dead}}</ref> Die vallei strek tot by Kwaluseni.<ref name="LP">{{Cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/travelblogs/1389/71226/Ezulwini+Valley?destId=355633|title=Ezulwini Valley|publisher=[[Lonely Planet]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321175826/http://www.lonelyplanet.com/travelblogs/1389/71226/Ezulwini+Valley?destId=355633|archive-date=21 March 2012|access-date=22 March 2012}}</ref> Die vallei bevat 'n aantal noemenswaardige natuurreservate en kenmerke, waaronder die Mlilwane Wildreservaat van 4500 hektaar, gestig in 1964, en die Royal Swazi Sun Hotel. Die vallei is tans besig om aansienlik te ontwikkel weens die groei in toerisme in Eswatini, met die bou van kasino's, kroeë, hotelle, winkels soos die Gables-winkelsentrum en ander verstedeliking. Die Ezulwini Handwerk-sentrum en die Swazi Nasionale Museum in Lobamba is ook opmerklik. Ten spyte van die stedelike ontwikkeling in die vallei, is daar steeds 'sagte' groen heuwels en wildsbokke wat in die welige grasvelde ondertoe wei. == Verwysings == {{verwysings}} {{koördinate|26|28|45|S|31|14|25|O|type:landmark_region:SZ|aansig=titel}} [[Kategorie:Geografie van Eswatini]] nok7r6rx7f84ui7gdv3gtcis0yr9h86 0 384478 2915932 2910815 2026-07-06T11:48:32Z Jcb 223 2915932 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dessin-Wappen 1840.PNG|duimnael|Von Dessin familiewapen]] '''Joachim Nikolaus von Dessin''' (* 1704 in [[Rostock]]; † [[18 September]] [[1761]] in [[Kaapstad]]) <ref name="heeselombard1989.bl.64">Heese, J.A. & Lombard, R.T.J. 1989. ''Suid-Afrikaanse geslagregisters''. Deel 2, D-G. Pretoria: RGN, bl. 64</ref><ref name="Tyrrel-Glynn">Tyrrell-Glynn, W. 1968. "Von Dessin". In: De Kock, W.J. (hoofred.). ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek''. Deel I. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, pp. 899 - 890.</ref><ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141,156</ref> word deur die bemaking van sy 3 856 boekdele<ref name="Delmas.2010" /><ref name="Boëseken1985.74" /> (insluitend 9 atlasse en 72 manuskripte)<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.89">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 89]</ref> en ander rariteite (''Dessiniarium'') aan die [[NG Kerk]] (Kaapse Kerk), soos in sy testament bemaak op 2 Julie 1761,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref>[https://dbnl.org/tekst/aa__001biog05_01/aa__001biog05_01_0281.php A.J. van der Aa. 1858. ''Biographisch woordenboek der Nederlanden''. Deel 4. Haarlem: J.J. van Brederode]</ref> onthou as die grondlegger van die Suid-Afrikaanse openbare [[biblioteek]]. Sy "herebiblioteek" was die grootste versameling boeke in die Kaapstad van die 18de eeu, en vorm die kern waaromheen die hele Suid-Afrikaanse biblioteekwese ontwikkel het.<ref name="vanwyk1961">[https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA0018229X_1280 Van Wyk, C.B. 1961. Die geskiedenis van die eerste openbare biblioteek in Suid-Afrika. ''Historia'' 6 (4): 288-290.]</ref> == Lewensoorsig == === Grootwordjare: uit en weer tuis === Joachim Nikolaus von Dessin is in 1704 te Rostock gebore uit 'n ou Mecklenburgse aristokratiese familie.<ref name="Bax1970.7">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 7]</ref><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 18</ref><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Delmas.2010" /> Hy was die oudste van twee seuns<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Spohr.1968.141.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141–142)</ref> van Christian Adolf von Dessin en Margaretha Elisabeth (née Von Hünemörder)<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.141">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 141)</ref> wat in 1702 getroud is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /> Sy broer, August Christian, is op 15 Januarie 1706 gedoop.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.141.142" /> Sy vader was 'n offisier (die Duitse bronne gee ''Kapitän'' of ''Hauptmann'') in diens van koning Karel XII van Swede.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.141" /><ref name="Mullen.1976.79" /> In 1716, toe Joachim twaalf jaar oud was, sterf sy moeder.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /> Sy vader word krygsgevange geneem en leef in 1718 as “Gevangene op Parool” in Rostock; wat totale verarming vir die gesin meebring.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 142)</ref> Sy vader tree dieselfde jaar wel in sy tweede huwelik<ref name="Wendland1965.63" /> met Catharina Juliana von Klinkowström (oorlede 1739).<ref name="Mortiz.1935" /> Joachim Nikolaus verlaat reeds vroeg die ouerhuis.<ref name="Mortiz.1935" /> Een bron vermeld die Markgravin van Brandenburg ('n Pruisiese prinses) het haar oor die 13-jarige ontferm.<ref name="Wendland1965.63" /> Gewoonlik word slegs genoem Von Dessin het as 13-jarige tot die hofhouding toegetree, waar hy as page (hofknaap)<ref name="Tyrrel-Glynn" /> gewerk het vir die Markgraaf Albert Friedrich von Brandenburg, 'n neef van Koning Frederik I Pruise, en hoe hy later sy skoolopleiding ontvang het aan die Koninklike Joachimsthaler Gimnasium in Berlyn.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" /><ref name="TanapC99.2.16">[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa. C. 99 pp. 2-16] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819204357/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23026 |date=19 Augustus 2021 }} (kyk voetnota)</ref> Ondertussen sit Joachim se vader in 'n versoekskrif (12 Augustus 1718) aan die Hertog Leopold von Mecklenburg sy benarde situasie uiteen. Sy oudste het wel as page tot die koninklike hof van Pruise toegetree, en nog net hier en daar skort iets met sy onderhoud. Sy jongste seun het hy in die sorg van 'n plattelandse predikant gelaat, maar dié knaap is egter op die afdraande pad, tot groot verdriet en kommer van die vader, en juis daarom vind hy troos in sy oudste seun se goeie gedrag en vooruitgang.<ref name="Mortiz.1935" /> Christian Adolf von Dessin skryf op 12 April 1721 aan sy swaer Joachim Otto von Hünemorder oor die vordering en vooruitgang wat sy 17-jarige seun nou maak. En dit strek hom, as vader, tot “eer, vreugde en vertroosting”. Nie alleen is Joachim Nikolaus von Dessin vlytig en deur almal geliefd nie, maar hy is ook goed onderleg in Frans en Latyn.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.18" /><ref name="Spohr.1968.142" /> Christian Adolf von Dessin sterf in 1722.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19</ref> [[Otto Mentzel]] (wat Von Dessin later weer in die Kaap sou raakloop) onthou sy skoolmaat en tydgenoot<ref name="Tyrrel-Glynn" /> in sy reisbeskrywing so:<ref name="Mentzel1785" /> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans (Immelman-vertaling)<ref name="Immelman1968.18" /> |- | Ich habe ihn von Jugend auf gekannt. Er ist Anno 1720, mein Coætanus und Schulkamerad bei einem Professor des Joachimthalschen Gymnasii in Berlin, Namens Wencko, einem ehemaligen Jesuiten gewesen, welcher außerhalb dem Gymnasio eine Privat Kostschule heilt. Damals trug dieser Herr Dessin die Livree der Marggräfin Albrecht Königl. Hoheit, und es hieß, diese Prinzeßin wolte ihn studiren lassen; Allein nach Höchstdero seligem Absterben, mochte er wohl sein Unterkommen nicht gefunden haben; denn er war bald und noch sehr jung nach Afrika gegangen, […] || Ek ken hom al van my jeug af. In 1720 was hy my tydgenoot en skoolmaat in die Joachim-Gymnasium in Berlyn onder 'n bejaarde Jesuïet, professor Wencke, wat buiten die gimnasium 'n privaat kosskool bestuur het. Von Dessin het destyds die livrei gedra van H.K.H. die markgravin Albrecht, d.w.s. hy is op koste van die Prinses opgevoed. Dit skyn egter dat hy ná haar afsterwe geen pos aan die hof gekry het nie, want kort daarna, toe hy nog bloedjonk was, het hy na Afrika vertrek. |} Nog nie, want Von Dessin maak in hierdie jare nou eers sy opgang by die Brandenburgse Hof. Hy word in 1723 tot kamerjonker (of kamerheer)<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /> benoem<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Hy verlaat egter die diens in 1725 en keer na Mecklenburg terug, en leef daar vir ’n rukkie op die erfenissie wat sy moeder gelaat het.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 143)</ref> Daarna gaan hy amptelik op 7 November 1726, as “Jochem Niclaesz Dessin” in die boeke, as soldaat in diens van die V.O.C., op die ''Ketel'' aan boord in Amsterdam; ingeskryf teen 'n gasie van nege gulden per maand.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca475916-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC: Opvarenden, Voornaam opvarende: Jochem]</ref> Iets oor die skip self: Die ''Ketel'' is in 1721 op die Rotterdamse skeepswerf gebou, en vir hierdie vaart gebruik deur die Kamer van Amsterdam. Die skipper agter die stuur is Jacobus Toorn (of Jakob Thoorn).<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/ca45b084-c864-11e6-9d8b-00505693001d Nationaal Archief: VOC-opvarenden – Jacobus Toorn]</ref> Hy vertrek uit [[Texel]] op 7 November 1726, maar moes blykbaar omdraai, want die skip is vir 'n week lank, vanaf 21 November tot 28 November 1726, terug in Texel. Vier seeliede het gedros, en een soldaat het matroos geword. Die skip het ook in Engeland aangedoen by Portsmouth vanaf 5 Desember tot 19 Desember 1726.<ref name="huygensvoyage2675.2">[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/93757 Details of voyage 2675.2 from Texel to Batavia]</ref><ref name="vanwyk1961" /> Uiteindelik kom die skip in die Kaap aan op 16 April 1727, waar Von Dessin voet aan wal sit,<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.63">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 63]</ref><ref name="Mullen.1976.79">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Spohr.1968.146">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 146)</ref> vertrek presies 'n maand later uit die Kaap op 16 Mei 1727 en kom in Batavia aan op 24 Julie 1727.<ref name="huygensvoyage2675.2" /> Die reis vanaf Texel tot in die Kaap het dus 160 dae geduur, oftewel 5 maande, 1 week en 2 dae. Die ''Ketel'' vertrek eers weer op 26 Oktober 1727 uit Batavia, kom in die Kaap aan op 26 Januarie 1728, vertrek weer op 9 Februarie 1728 uit die Kaap, en kom in Goeree op 14 Junie 1728 aan.<ref>[http://resources.huygens.knaw.nl/das/detailVoyage/97545 Details of voyage 6714.2 from Batavia to Goeree]</ref> Vergeleke met die vaart tussen Texel en die Kaap, het die terugreis vanaf die Kaap na Goeree dus 126 dae, oftewel 4 maande en 5 dae geduur. === 'n Nuwe lewe aan die Kaap === ==== Die besluit ==== Dit bly 'n raaisel waarom Von Dessin so 'n radikale besluit geneem het. Om jou uitmuntende geleerdheid en adellike hoflewe as kamerjonker én edelman sommerso te verruil vir 'n hoogs primitiewe bestaan in 'n vreemdelingelegioen, gewoonlik ook nog bevolk deur die jongmans uit 'n armoedige agtergrond,<ref name="Delmas.2010" /> het mense met rede laat gis.<ref name="Spohr.1968.143" /> Van die geskiedskrywers het 'n paar skote in die donker gewaag, wat geeneen deur bepaalde bewyse gestaaf word nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Mentzel voer aan die dood van die Markgravin (sy beskermvrou) het 'n doodloopstraat of uitsigloosheid vir verdere bevordering, opvoeding, ontwikkeling en toekomsmoontlikhede aan die Brandenburgse vorstehuis beteken.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /> Dit bly 'n moontlikheid, al is dit dan ook nie dadelik, soos Mentzel in sy reisbeskrywing beweer het nie. Ander voer aan die jongman se Wanderlust en avontuurlus/-sin was te groot vir hierdie klein, eng, vervelige, voorspelbare en bekrompe Duitse vorstehuisie, wat tog net sy vooruitgang sou strem.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Mullen.1976.79" /> Al het die Goue Eeu reeds 'n paar dekades tevore oorgewaai, is Amsterdam steeds dié trekpleister vir avontuurlustige jongmense, wat gelok is deur verhale van “fabelagtige rykdom van die Verre Ooste”.<ref name="Immelman1968.19" /> Die soldatelewe sien wel bietjie anders daaruit. In dieselfde asem kon die armoede tuis (deur sy vader se gevangesetting) hom na die welvarender Holland gedryf het.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.143" /> Dit was niks ongewoon van sy verarmde standgenote om, net soos hy, by die V.O.C. 'n skoon lei te begin nie. Maar om soldaat te wees, het egter wel beteken jy behoort tot die laagste stand onder die aangesteldes van hierdie Hollandse maatskappy,<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.143" /> “die voorspoedigste en grootste handelsonderneming van die eeu.”<ref name="Immelman1968.19" /> Van die ou geskiedskrywers beweer selfs Joachim Nikolaus von Dessin was in 'n tweegeveg betrokke,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.143" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Wendland1965.63" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Mortiz.1935" /> of 'n geskil<ref name="Delmas.2010" /> en het op die vlug geslaan, maar hierdie stelling word as versinsel beskou.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Immelman1968.19" /> Daar bestaan geen dokument wat hierdie bewering staaf nie.<ref name="Immelman1968.19" /> Toe 'n hofsaak buitendien tussen die Von Dessins en die Von Ketelhodts oor erfgrond tien jaar later woed, sou die teenparty ongetwyfeld hierdie puntjie kon opgehaal het. Al wat die Von Ketelhodts egter van Joachim Nikolaus von Dessin af weet, is dat hy nuwe heenkome in Holland gaan soek het toe sy erfgeldjies opgedroog het.<ref name="Mortiz.1935" /> Opvallend genoeg is dit wel sy oom, Joachim Christian von Dessin, wat in 1704 in 'n tweegeveg in Hongarye gesneuwel het.<ref name="Mortiz.1935" /> ==== Sosiale opgang ==== Solank [[Pieter Gysbert Noodt]] goewerneur van die Kaap was, dien Von Dessin nog as soldaat.<ref name="Immelman1968.19" /> Met die afsterwe van die goewerneur in 1729 ontdek die owerheid blykbaar Von Dessin se verborge talente: hy word in daardie jaar van sy militêre diens vrygestel en benoem tot klerk by die Sekretariaat van Justisie teen 20 gulden per maand.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="TanapC99.2.16" /> 'n Ander bron voer aan hy het gewoon die assistent van die sekretaris van die raad van justisie geword. <ref name="Tyrrel-Glynn" />Uiteindelik kom sy kennis van [[Latyn]] tot sy reg: hy sit sy studies nauurs voort en later praktiseer hy as notaris vir byverdienste;<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Wendland1965.64" /> die talryke (meer as 300) regsboeke in sy biblioteek getuig daarvan.<ref name="Immelman1968.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 20</ref> Op 10 Desember 1730 is hy met Christina Ehlers (gebore 1703 in die Kaap) getroud; sy is die dogter van die meesterbakker/bakkersbaas Christian Ehlers en Barbara de Savoye.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=4_kDYVFlFU0C&pg=GBS.PA204&hl=en_ZA De Villiers, C.C. 1893. Ehlers. In: ''Geslacht-Register der Oude Kaapsche Familien. Deel 1 - A tot J.'' Kaapstad: Van de Sandt de Villiers, p. 204]: "Christina, gehuwd 10 December 1730 met Joachim Nicolaas van Dessin, van Rostok."</ref><ref name="vanwyk1961" /><ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC82.104.106" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mullen.1976.79" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Immelman1968.19.20">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 19-20</ref> Christian Ehlers (ook gespel Christiaan Eelers) het net soos Von Dessin ook as soldaat van Duitse afkoms<ref name="Wendland1965.64" /> in die Kaap aangekom, in 1697 vryburger geword en vanaf 1700 meesterbakker geword,<ref name="Spohr.1968.147">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 147)</ref> maar is in 1704 oorlede.<ref name="TanapC82.104.106" /> Barbara Theresia de Savoye is 1673 in Gent gebore.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /> Sy is die dogter van Hugenootstamvader Jacques de Savoye en Marie Madeleine le Clercq van Tournai (of: Tournay), wat per skip, die ''Oosterlandt'', in 1688 na die Kaap gekom het. Ná haar eerste man se afsterwe in 1704, trou sy met Elias Ki(e)na van Amsterdam in 1706. Barbara is in 1729 oorlede, dus, vóór die troue van die egpaar Von Dessin.<ref>Botha, C.G. 1939. ''Die Kaapse Hugenote''. Vertaling: Malherbe-Leliveld, M. Kaapstad: Nasionale Pers. pp. 106-107</ref><ref name="TanapC82.104.106">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 82, pp. 104-106. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125003/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22768 |url-status=dead }}</ref> Barbara Theresia de Savoye was duidelik 'n vermoënde vrou, as mens haar testament deurlees wat sy aan haar twee volwasse kinders (van Ehlers) en drie minderjarige kinders (van Kina) bemaak het. Gemeet aan haar slawe en lyfeienes, het 'n huis, 'n erf, "plaats ofte hoffstede" (dus, 'n [[plaas]]) met lewende hawe, maar ook heelwat implemente van die bakkery aan haar behoort.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5%2E22a |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: 6 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083743/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22a |url-status=dead }}</ref> Daarbewens het sy ook diere en plaasimplemente op haar seun se plaas besit.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22b 16 Januarij 1729 |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822083742/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22b |url-status=dead }}</ref> Maar Christina Ehlers self het hoofsaaklik net linnegoed, eetgerei, 'n bed, 'n katel en 'n slavin geërf.<ref>[http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8%2F5.22c Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa: MOOC8/5.22c 6 Februarij 1729]</ref> Op die vraag waarom 'n edelman met geleerdheid (slegs enkeles aan die Kaap was goed toegelê in die Latyn en Frans) hom met die dogter van 'n eenvoudige bakker sou bemoei (sowel haar biologiese as stiefvader was bakkers), glo van die biograwe Von Dessin het sy pad na sosiale opgang in die Kaap ingetrou. Hy was in 1730 immers maar oor net meer as 'n jaar lank 'n klerk by die Sekretariaat van Justisie,<ref name="Spohr.1968.147" /> die aantal hubare vroue aan die Kaap van Europese afkoms kon mens op jou vingers tel (daar was ook geen adellikes onder hulle te kus en te keur nie), en bowendien was hierdie familie reeds goed ingesete, en toebedeel met aansienlike grondbesit.<ref name="Spohr.1968.147" /> Hierdie sterk familiebande sal tot sy voordeel strek. Selfs uit die graf kon die invloedryke “skoonvader”, Elias Kina (ook 'n broodbakker sedert 1712 vir verbygaande skepe,<ref name="TanapC37.46.63">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 37, pp. 46-63. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821125010/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=22027 |url-status=dead }}</ref> in 1714 oorlede) Von Dessin toegang bied tot die regte kringe en sosiale opgang moontlik maak.<ref name="Mortiz.1935" /> Kina was voorheen 'n intieme vriend van Adam Tas.<ref name="Immelman1968.20" /> Von Dessin se vrou se bloedverwante of aangetroude familie, soos die De Savoyes, Kinas, d’Aillys en Rheniusse was koloniste van aansien.<ref name="Immelman1968.22" /> In 1731 doop die egpaar Von Dessin hul enigste kind en dogtertjie Barbara Theresia von Dessin,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Mullen.1976.79.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79-80</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="vanwyk1961" /> wat op 16 Desember 1731 gebore is.<ref name="heeselombard1989.bl.64" /> Oor presies wanneer Von Dessin tot boekhouer bevorder is in die V.O.C., heers daar geen eenstemmigheid nie: een voer 1733 aan,<ref name="Immelman1968.19" /> maar dit blyk eerder 1735 is die juiste jaartal.<ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="TanapC99.2.16" /> In die kladnotule van 21 Junie 1735 staan daar: "Dessein tot boekhouder à ƒ30 gevordert."<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 98, pp. 74-78. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821135528/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23022 |url-status=dead }}</ref> Na meer as 10 jaar ná sy aankoms beklee hy die belangrike pos van Sekretaris van die Weeskamer,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Coetzee1968.409">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 409</ref><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.80">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):80</ref><ref name="Spohr.1968.147" /> teen nog 30 gulden per maand.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.147" /> Op 24 Desember 1737 het Von Dessin die eed afgelê.<ref name="tanap23112">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 105, pp. 21-26. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153154/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23112 |url-status=dead }}</ref> Vergeleke met die karige soldy waarmee hy begin het en vir twee jaar (108 gulden per jaar) sedert sy aankoms moes tevrede wees, is sy salaris as beampte heel skaflik. As assistent styg sy inkomste vanaf 240 gulden per jaar geleidelik tot op 360 gulden per jaar.<ref name="Spohr.1968.147" /> In 1743/1744 is hy, met behoud van hierdie pos, deur die Kommissaris baron G.W. van Imhoff bevorder tot onderkoopman<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Bostoen.1996." /> teen 40 gulden per maand, dus 480 gulden per jaar.<ref name="Immelman1968.19" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref>[http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23376 Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 123, pp. 94-138]</ref> Daar is egter sedert 1740 reeds aansoek gedoen om bevordering tot hierdie posisie.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 113, pp. 94-103. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=21 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821154837/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23189 |url-status=dead }}</ref> Toe die goewerneurgeneraal Gustaaf Willem van Imhoff in Februarie 1743 by die Kaap aandoen, het Von Dessin sy kans waargeneem om bevordering te vra tot die rang "onderkoopman", met behoud van die ander pos, wat die volgende jaar ook toegestaan is.<ref name="Mortiz.1935" /> Die rang self was eintlik onbelangrik, en daar was geen beperkte hoeveel mense wat hierdie rang mag hê nie, maar dit is vir onkreukbaarheid en verdienstelikheid beloon.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="Wendland1965.64" /> Von Dessin het egter nie alleen kantoorwerk gedoen nie. Hy het hom ook in die handel begewe, soos die baie ander koloniste. Sy huis is beskikbaar gestel vir inwoning of huisvesting aan skeepsoffisiere en reisigers, wat tot maande kon vertoef (en hy het handelskorrespondente met wie hy goed bevriend was gevra om 'n goeie woordjie vir hom te doen onder hul kennisse). Loonorders van Kompanjiesdienare kon teen 'n vaste wisselkoers aan die Kaap opgekoop word en in Nederland teen 'n hoër koers ingekasseer word, wat 'n wins gelewer het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Immelman1968.20" /> Von Dessin se eintlike welgesteldheid is nie te vinde by die salaris wat die V.O.C. aan hom betaal het nie. Dit kan eerder toegeskryf word aan die handel, spekulasie, die notarispraktyk, deur herberg te verskaf, en teen die laat vyftigerjare het Von Dessin verskeie huurhuise besit en geld op verband uitgesit. Lewende hawe soos beeste, skape en varke wat hy besit het, het op vriende se plase gewei.<ref name="Immelman1968.21">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.21</ref> Samevattend kan gesê word Von Dessin het vinnig opgang gemaak danksy 'n goeie opvoeding, intelligensie, aanpassingsvermoë (wat sy beheersing van Nederlands insluit),<ref name="Immelman1968.20" /><ref name="Wendland1965.65" /> 'n gunstige huwelik, goeie kontakte en die opbou van 'n ruim portefeulje.<ref name="Bostoen.1996." /> Maar dan was daar ook die twee erfporsies van familielede wat hierby ingereken moet word, wat die uitkoms was ná 'n lang en uitgerekte hofsaak in Duitsland. === Die hofsaak === In 1731 erf Von Dessin by sy grootmoeder van vaderskant. Sy sterf as weduwee en hofdame (“Hofmeisterin”) van Worgewitz in Plön.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 149</ref> In 1737 begin 'n lang en uitgerekte hofsaak wat tot 1754 sal voortduur.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Reeds in 1745 het Von Dessin gehoor dat sy oom, die luitenant (uit diens) Joachim Otto von Hünemörder, voorheen die besitter van drie landgoedere (Fiensdorf, Alversdorf en Harmsdorf) gesterf het. Op 26 Mei 1745 het Von Dessin, as susterskind van die afgestorwene, deur die prokureur van sy broer (dr. Andreas Vogel, van Rostock) ook aanspraak op die boedel gemaak. Die antwoord van sy verteenwoordiger is op 12 Junie 1746 aan hom geskryf, maar kom eers teen die einde van die jaar in die Kaap aan. Nou juis op daardie oomblik was Von Dessin as kommissaris op sy diensreis/uitgebreide inspeksietoer na die binneland; hy keer eers teen einde April 1747 terug Kaap toe. In Oktober 1747 besoek sy broer (August Christian) hom in die Kaap om hierdie erfsaak te bespreek. August Christian vertoef tot 28 April 1748 en keer weer terug Duitsland toe.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter.'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref> Van die boedel sou August Christian egter nie 'n reaal of 'n penning te siene kry nie, want hy sterf in 1753, min of meer 'n jaar vóór die hofgeding uiteindelik in 1754 tot 'n einde kom, en daar met die Von Ketelhodts (wat die alleenreg wou hê op hul vader se landgoedere) tot 'n vergelyk gekom is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Nietemin bemaak Von Dessin op 2 Julie 1761 aan sy broer die volgende:<ref name="Bouwstoffen" /> {{cquote| eene som van 2000 Rijkx. voorts nog de „Hunemulderse en Schaakse erffenisse”, die, door † van mijn' oom en moeye van moederszijde uit voorm. Hertogdom Mecklenb., rechtmatig aanbestorven en thans nog onder frivole cavellatien van mijn neef den heer v. Keetelhoed berustende, die sedert vele jaren dies afleveringe door veele onreedelijke uitwegen heeft gezocht, zoodat ik deswegens tot verkrijging dier erffenisse heb moeten aanstellen en qualificeren, den heer Jan George Burgman dr. en profr, te Rostock enz. }} Dit is onduidelik of ''moeye'' die vervorming van ''moei'' is, die ou Nederlands vir ''tante'', in die enkelvoud. ''Moeye'' kan egter ook die meervoud wees, vir ''moeien'' (dus, ''tantes''), waarvan die slot –n moontlik nie in die spreektaal uitgespreek word nie. Nou verskil die bronne: volgens die een bron is Joachim Nikolaus von Dessin altesaam 3 000 riksdaalders toebedeel;<ref name="Mortiz.1935" /> 'n ander vermeld slegs 2 000 riksdaalders.<ref name="Spohr.1968.149" /> Maar albei is dit eens: 1 000 hiervan laat hy aan sy skoonsuster (Luise Sophia von Kalkreuther, nou weduwee ná August Christian se afsterwe)<ref name="Spohr.1968.149" /> reeds in 1758 na.<ref name="Mortiz.1935" /> Die res van sy erfporsie hou die opvolger van dr. Vogel, by name notaris en die burgemeester, dr. Johann Georg Burgmann, van Rostock, sommer vir homself. Hiervan was Von Dessin, woonagtig in Kaapstad, natuurlik salig onbewus.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Sy onkunde spreek boekdele in sy testament, waarin hy die heer Ketelhodt beskuldig dat sy erfgeld "onder frivole cavellatien" van hom weerhou is.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Spohr.1968.149" /> Asof hierdie onkunde in sy testament nie duidelik, tragies en ironies genoeg is nie, bedank hy boonop in 1758, per brief, op oordrewe wyse en met die hoogste titulatuur en dienspligtigheid die einste dr. Burgmann, uit pure verligting dat die hofsaak uiteindelik verby is, met die woorde: ''Ew. HochEdel-gebohr. werden mich hierdurch Zeitlebens zum höchsten verpflichten, und mir endlich erlauben, daß nebst schuldigster Empfehlung mit Offerte meiner Person mich nenne, HochEdelgebohrner, Hochgeehrtester Herr Doktor Ew. HochEdelgebohrn. verschuldigster Diener J. N. von Dessin.''<ref name="Mortiz.1935" /> Maar nog is het einde niet. Op 26 Februarie 1762 stuur die weesmeester 'n kopie van die 1761-testament (Joachim von Dessin se laaste testament) en aanwysings van die erfenis (4&nbsp;800 Carolusgulden) na Amsterdam, en deur die bemiddeling van 'n vriend van die oorledene, senator Peter Heinrich Tesdorf in Lübeck, aan die Hertoglike Land- en Regsbank in Güstrow, word die erfgename gevra om hul geld in ontvangs te neem. Die geld is in Amsterdam afgehaal en aan die erfgename uitbetaal. Hierdie erfgename is August Christian von Dessin se weduwee (Luise Sophia von Kalkreuther) en haar twee dogters, Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin. Die seun, August Friedrich von Dessin, het reeds as vaandrig van een van die Pruisiese dragonderregimente tydens die [[Sewejarige Oorlog]] gesneuwel.<ref name="Mortiz.1935" /> Die prokureur Burgmann het egter versuim om die 1 000 riksdaalders van 1758 aan die weduwee uit te betaal. Dit het 'n hofstryd gekos waarby Luise Sophia von Kalkreuther en later die voog van haar twee dogters, Henning Otto von Below auf Deven, by betrokke was. Toe die 1 000 riksdaalders uitbetaal is, bly die 2 000 riksdaalders (wat nog heeltyd in die prokureur se hande was) van die "Hunemulderse en Schaakse erffenisse" nog oor wat Joachim Nikolaus von Dessin nooit in sy leeftyd sou gesien het nie. Al wat Cornelia Elisabeth en Elisabeth Friederike von Dessin in 1766 hiervan ontvang (hul moeder is toe reeds oorlede) was 648 daalders en 27 sjielings, en ook maar net nadat 'n skikooreenkoms tussen die partye bereik is. Die twee dogters was die laaste spruite van die Von Dessin-familie.<ref name="Mortiz.1935" /> === Laaste lewensjare === Sy dogter, Barbara Theresia, sterf in 1750.<ref name="Bax1970.7" /> Sy vrou, Christina Ehlers, is in 1752 oorlede.<ref name="Bax1970.7" /><ref name="Spohr.1968.147" /><ref name="TanapC99.2.16" /> Weens swak gesondheid tree Von Dessin uit die Kompanjie in 1757,<ref name="Tyrrel-Glynn" /> met die versoek om sy rang as onderkoopman en sy besoldiging te behou. Dit word hom toegestaan.<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 135, pp. 272-277. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=22 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822133040/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23788 |url-status=dead }}</ref><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):81</ref><ref name="Spohr.1968.155">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 155</ref><ref name="Wendland1965.64" /> Teen hierdie tyd het Von Dessin reeds vier woonpersele besit, maar bring sy laaste lewensjare deur in 'n goed ingerigte huis in [[Waalstraat]].<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Von Dessin sterf op 18 September 1761.<ref name="heeselombard1989.bl.64" /><ref name="Bax1970.7" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="TanapC99.2.16" /><ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Mullen.1976.81" /><ref name="Spohr.1968.156">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 156</ref><ref name="Wendland1965.64" /> === Graf === Von Dessin het grafplek no. 27 in die [[Groote Kerk]] op 12 Oktober 1752 teen ƒ160 gekoop:<ref name="Immelman1968.22" /><ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/276/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 279]</ref> {{cquote| Donderdag den 12 October 1752. Op ’t versoek van den ouderling de E. David d’Ailly, is aan den ondercoopman en secretaris der Weeskamer alhier, Sieur Joachim Nicolaas van Dessin, in vollen eygendom gegeeven, een graf, alhier in de kerk geleegen sijnde No. 27, en sulx voor de ordinaire somma van eenhondert en sestig Caroli guldens, waarvan aan gem. Sr Van Dessin een behoorlijk transport sal worden behandigt. }} In sy testament versoek Von Dessin dat ná sy teraardebestelling die graf eers na vyf-en-twintig jaar oopgemaak mag word. Die beendere van sy vrou en dogter (wat hom reeds ontval het) moet dan saam met syne in 'n kissie versamel word en herbegrawe word:<ref>[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 299]</ref> {{cquote| Verder legateer ik aan enz. behalve de som van 2000 guldens nog mijne grafstede No. 27, in de Caabse kerk, waarvan de erfgrond-brief is gedateerd 1 Oct. 1752, in dewelke ik egter na mijn afscheid uyt deese wereld zal moeten besteed ([[sic]]) worden, zullende die grafstede, vervolgens binnen 25 jaren daaropvolgende niet moge geopend worden, dat na verloop van die tijd zulle de gebeenten van mijn, mijne vooroverleden vrouw en kind bijeenverzameld worden in een klein kistje en weder in het graf gelegd. }} 'n Plekkie is ook vir vriende ingeruim. Aan die Nöthlings (Neethlings), dit is nou die ouers van Johanna Duminy, wat in taalkundige en geskiedkundige kringe bekend is vir haar dagboek uit 1790, is in die testament 'n ruime geldporsie bemaak. Dit is uit dank en erkentenis toe hulle hul intrek by sy huis geneem het tydens sy laaste jare, en veral mev. Nöthling het hom in sy laaste siekte verpleeg. Von Dessin het aan hulle ook die reg nagelaat om in sy graf (die een in die Groote Kerk) begrawe te word. Van hierdie reg het hulle gebruik gemaak.<ref name="Immelman1968.22">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968'' Kaapstad: A.A. Balkema. p.22</ref> Die testament bepaal:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0421 Nationaal Archief, Inventarisnommer 6871 Nrs. 5616-5739]</ref> {{cquote| Nog Legateeren ik aan den ten deesen Casteele bescheydene Sergeant Benjamin Nothling en desselfs huysvrouw Johanna Lombard, ten aansien hy Nothling mij in mijne jongst gehad hebbende swaare siekte trouw en onvermoeyt ten dienst is geweest en dog dagelix alle mogelijke handrijkinge doet, een somma van twee Duijsend Guldens indische Valuatie, alsmeede mijn grafsteede, die ik hier in de Caabsche Kerk heb, sub No 27, waarvan de Erfgrond brief is gedateerd 17 Oct.ber 1752 […] }} In die inventaris staan eweneens duidelik:<ref name="MOOC8/10.76">{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |title=Inventories of the Orphan Chamber Cape Town Archives Repository, South Africa, MOOC8/10.76 |access-date=17 Augustus 2021 |archive-date=17 Augustus 2021 |archive-url=https://archive.ph/20210817164848/http://databases.tanap.net/mooc/main_article.cfm?id=MOOC8/10.76 |url-status=dead }}</ref> {{cquote| aan den sergeant Benjamin Nöthling en desselfs huijsvrouw Johanna Lombaar, […] desselfs grafsteede in de Caabse kerk sub n:r 27 }} === Die Testament === Sy testament word beskou as 'n blykie van waardering vir die lewensgehalte wat Von Dessin in die Kaap kon geniet het.<ref name="Delmas.2010" /> Die oorgeskrewe kopie van die testament kan [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0415 hier, handgeskrewe, besigtig] word. In die protokol van die 'Politiesecretaris' Johann Blankenberg staan dat Joachim von Dessin by die opstel van sy testament "ziekelijk van Licham, egter bij vollen verstande en gebruik van Sinnen" was. Maar ''compos mentis'' was hy nie heeltemal nie. Sy broer, August Christian, tel onder die erfgename. Sy broer is egter reeds in 1753 oorlede; nuus waarvan die testateur reeds teen ten minste 1758 moes verneem het. Ook sy broerskinders, dit is die kinders ('n seun en twee dogters) van August Christian, word as erfgename benoem, sou hul vader ondertussen tot sterwe kom: "aan mijn broeder August Christiaen van Dessin of by zijn overl. aan zijne erfgenamen, waarvan de oudste zoon gedoopt is op mijn naam v. Joachim Nicolaas en allen thans wonen in ’t hertogdom Mecklenburg". Dié naam van die oudste seun is egter verkeerd; sy naam is August Friedrich von Dessin (gebore 1742, oorlede 1762).<ref name="Mortiz.1935">[http://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00003731 Moritz, E. 1935. Joachim Nikolaus von Dessin. In: ''Mecklenburgische Jahrbücher'', Band 99 (1935), S. 209–218]</ref> Luise Sophia von Kalkreuther, sy skoonsuster (en haar dogters) het dus benewens die 1 000 riksdaalders in 1758 ook die 2 000 riksdaalders in die 1761-testament geërf, plus dan nog Joachim Nikolaus von Dessin se Hünemörder- en Schaakse erfenis (wat veronderstel was om 2 000 riksdaalders te wees).<ref name="Mortiz.1935" /> Benewens die manuskripte en boeke wat aan die Kaapse Kerkraad nagelaat is, is daar ook 'n legaat van 1 000 riksdaalders nagelaat met die opdrag om van die rente nuwe boeke mee aan te koop.<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Boëseken1985.74" /> Sou die Kaapse Kerk nie hiervoor te vinde wees nie, moet al Von Dessin se eiendom oorgedra word aan die Weeskamer. Die Kaapse Kerk verbeur dan ook sy 1 000 riksdaalderlegaat vir die boeke-aanwinste. Soos opgestel op 2 Julie 1761 en onderteken in die Kaap op 12 Julie 1761,<ref name="MOOC8/10.76" /> enkele maande voor sy dood, staan daar (die belangrikste dele word uitgelig):<ref name="Bouwstoffen">[https://archive.org/details/bouwstoffenvoord02spoe/page/296/mode/2up?q=van+dessin Spoelstra, G. 1907. ''Bouwstoffen voor de geschiedenis der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika''. Kaapstad. p. 298-299]</ref> {{cquote| Ende alsnu ter nieuwer dispositie tredende, zoo verclaarde vooreerst te legateeren, maaken ende bespreeken, aan deese Caabse Kerke: mijne geheele bibliotheecq, met alle daarbij sig bevindende manuscripten, alsmede de daartoe behoorende zacken, groote loquetten, en klyne boek-lessenaars; voorts alle mathematische en astrologische instrumenten, mitsgaders ook alle de beste mijner schilderijen, ter voller keure van den Eerwaarden Kerkenraad, ofte ter uytsoekinge van degeene die daarvan kennisse hebben, en door welgem. HaarEerw. daartoe gequalificeert zullen zijn. Dit alles egter met volstreckt beding, dat deese mijne voorm. bibliotheecq en verdere hierboven gemelde vermakingen, op geenerhande wijse zal mogen werden veralieneerd, aangemerkt '''mijne intentie ende begeerte is, dat deese mijne''' hierboven staende '''vermakinge zal strecken tot een grondslag van eene publicque bibliotheecq, ten nutte van ’t algemeen''', met jaarlijxe vermeerderinge van deselve door boeken van alle faculteyten en geleersaemheyd, waardoor een yder in zijne besondere weetenschap zal kunnen werden gedient, ten welken opsigte ik dan, en opdat die vermeerderinge ook buyten eenige kosten der Diacony kunne geschieden, aan de Diacony alhier vermaeke '''en bespreeke eene somme van een duysend rijxdalers, omme uyt dies revenuën eene behoorlijke vermeerderinge van jaar tot jaar op bovengesegde bibliotheecq te kunnen doen'''; vermakende ik voorts nog aan meergem. Caabse kerk alle zoodanige boeken, als vanweegens den Eerwaarden en Hooggeleerden Heer Daniel Pels, thans conrector des Latijnsche School tot Amsterdam, ofte door andere, nae mijn dood, voor mijne reekg alhier mogten aangebragt worden; '''met ’t welk''' een en ander '''ik''' vastelijk en '''meene na mijn dood, aan ’t Gemeenebest nog een goed nut te zullen kunnen doen, waartoe ik altijd zooveel in mij is geweest zeer gaarne heb willen behulpsaem weesen''', versoekende ten dien eynde seer instantelijk den E. Agtb. Heer Commissaris Politicq, de Eerwaarde Heeren predicanten mitsgaders ouderlingen en diaconen, uytmaekende ’t Eerwaerde Collegie van kerkenraade alhier, hiertoe in alle billijkheyd, successivelijk de behulpsaeme hand te willen bieden en tot berijkinge mijner voorgemelde weloverdagte intentie naar alle vermoogen goedgunstelijk alles aen te wenden, ’tgeen tot ’t voorenstaende immers sal kunnen strecken. Maar ingevalle voorm. Eerwaarde Caabse kerkenraade, tegens verwagtinge, ’t voorenstaende wegens de gemelde bibliotheecq en verdere daerbij gem. legaaten, op dien voet niet geneegen zijn mogte te accepteeren nogte de voorwaarden hierboven gemeld daaromtrent op te volgen, in dat geval verclaare ik mijnen wil en intentie te zijn, dat alsdan niet alleen de voorz. bibliotheecq met derselver zacken, loqueten en boeklessenaars mitsgaders alle bevoorens gem. instrumenten en schilderijen zal moeten overgaan en devolveeren ten behoeve van de Weescamer deeser steede, om door dat Eerwaerde collegie daarmeede sodanig en in diervoegen gehandelt te werden, als te raade werden en goed vinden sullen, maar ook ’t aen de Caabse kerk gemaakte legaat van een duysend Rijxdrs geen plaats sal hebben, en voor niet gemaakt moeten werden aangemerkt. […] }} ==== Drie slawe vrygekoop ==== By die inventarisopstel van Von Dessin se besittings, word 13 slawe of lyfeienes daarby gelys:<ref name="MOOC8/10.76" /> * Isac van Mallabar * Joris van Bengalen * Chito van Couchim * Willem van de Caab * '''Fortuijn van Mallabaar''' * '''Leander van de Cust''' * '''Liesje van Bougies''' * Marrij van de Caab * Alida van de Caab * Hester van de Caab (met haar twee kinders Piet en Hendrik van de Caab) * Johanna van de Caab * Hagar van Mallabar (met haar 2 kinders Martha van de Caab en Lodewijk van de Caab) * Flora van Bengalen Die testament stel dit duidelik:<ref>[https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.04.02/invnr/6871/file/NL-HaNA_1.04.02_6871_0422 Nationaal Archief, Testament. Begin met... Voorts is nog voor as't myne wille en begeerte dat, uit]</ref> Slegs Liesje van Bougies, Fortuijn van Mallabaar en Leander van de Cust is die enigstes wat deur die testament vrygekoop is weens hul "uiterste vleyd en opregtheid beweesene en bevondene getrouwe diensten". Daarbenewens het elkeen van hierdie drie 'n legaat van 100 riksdaalders ontvang "omme hun selven daarmeede behoorlijk te kunnen stabileeren ten eijnde dus op een Eerlijke wijse in Staat te zijn hender Een bequaam heenkoomen te vinden." Van Mallabaar en Van de Cust kry elkeen ses blou en ses wit hemde elk. Van Bougies kry twaalf wit hemde, of, indien dit onmoontlik is, genoeg wit linne en ander benodigdhede vir 'n nuwe pak klere. Hieroor is William Wilberforce Bird vol lof vir Von Dessin.<ref name="Bird1822.152" /> Die lof moet egter binne konteks verstaan word: Die slawehandel is in Engeland in 1807 afgeskaf. Bird skryf oor die jaar 1822 aan die Kaap. Die Kaap en ander kolonies skaf slawerny eers in 1834 af. {{cquote| […] by the manumission of his slaves, afforded proof, that, whilst he had endeavoured during life to add to the knowledge and improvement of others,. he had not forgotten to direct his own conduct in the paths of benevolence and humanity. }} Maar al het Von Dessin aan Joris van Bengalen beloof en aan ander gesê dat hy hulle sou vrykoop, verklaar hy ook in sy testament nou 'uitdruklik' dat hy sy beloftes 'revoieeren' (letterlik "hersien") het, dus, van plan verander het en daarby dus tot niet gemaak het, asof dit nooit gebeur ("geschiet") het nie. As daar op hierdie belofte beroep sou word, sal daarop géén manier ag geslaan word nie: dit is Von Dessin se wil en begeerte dat die res van sy slawe in die openbaar verkoop sal word en die geld in die boedel gestort word. {{cquote| Ende nademaal ik Testateur te meermaalen aan mijn Lijfeijgen Joris belooft en ook aan andere persoonen gesegt hebbe, dat ik hem Joris beneevens desselfs bijsit mijn slaavin [Maria?], mitsgad.s alle hunne kinderen en kindskinderen naa mijn dood uijt slaavernij in vrijdom zoude doen stellen, zoo verclaarde ik wel expresselijk dat ik op gemelde beloften omme de mij daar toe dringende reedenen mits deesen revoieeren ende te niet doe en dat sodanig als of deselve nooit waaren geschiet, ja schoon op gemelde Lijf Eijgenen in der tijd hun van gedaan belofde wilden bedienen, dat daerop in geenerleij manier Eenige reflexie sal genoomen werden, alsoo mijn wil en begeeren is dat alle desselve naa mijn overlijden als slaaven ten faveure van mijn Boedel Publicquelijk zullen werden vercogt. }} == Nalatenskap == === Boekeversameling === : Lees ook: [[Von Dessin-versameling]] Die boeke het oorspronklik in die studeerkamer in Von Dessin se woning gestaan. Dit was 'n enkelverdiepinghuis op die hoek van wat tans Koningin Victoria- en Waalstraat is, skuins teenoor die vleuel van die Suid-Afrikaanse Biblioteek waar die Dessiniaanse versameling in die Afrikana-afdeling bewaar is. In sy studeerkamer was daar teen die mure boekrakke en boekekaste met glasdeure waarin die 3 856 boekdele gehou is. Dit was die grootste versameling in Kaapstad van die 18de eeu. Hoewel die boekrakke min ruimte vir iets anders gelaat het, het daar in die vertrek nege skilderytjies en 'n ovaal spieël met vergulde raam gehang. In hierdie biblioteek was daar ook 'n kabinet waar daar rariteite geberg is, soos dit 'n agtiende-eeuse herebiblioteek betaam het.<ref name="Immelman1968.15" /> Hierdie versameling is binne 34 jaar opgebou; merkwaardig in die sin dat die Kaap op daardie tydstip geen boekwinkel, drukpers of uitgewery geken het nie.<ref name="Immelman1968.16">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 16</ref> Die biblioteek is vermoedelik nie alleen deur hom nie, maar ook deur sy vriende gebruik.<ref name="Coetzee1968.409" /> Privaatbiblioteke of boekerye was in die 18de en 19de eeu onder die gegoedes en vermoëndes egter niks buitengewoon nie, en dikwels sou die boekeversameling aan die volgende geslag bemaak word. Al dien hierdie privaatbiblioteke as getuienis van die intellektuele lewe van die room van die oes, kon dit selde as die kern van die openbare biblioteekwese dien of aanleiding gee tot die opbou en uitbou van die Suid-Afrikaanse biblioteekwese (nie alleenlik weens grootte nie, maar ook die smaakkeuse). Hiervan is Von Dessin se versameling die uitsondering.<ref name="Coetzee1968.410" /> === Die aankope === [[Lêer:Exlibrisvondessin.jpg|duimnael|regs|300px|Die ex libris met die lyfspreuk van Von Dessin: [[artem quaevis terra alit]]. Daar bestaan geen afbeelding van Joachim Nikolaus von Dessin nie. Slegs sy handtekening met baie swierige krulle uit sy tyd het behoue gebly.<ref name="Wendland1965.65" />]] Die vraag ontstaan hoe Von Dessin binne 34 jaar so 'n groot boekery opgebou het, sonder drukpers, boekwinkel of uitgewers in die Kaap.<ref name="Immelman1961.26">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 26</ref> 'n Legende het toe so ontstaan: omdat Von Dessin heel waarskynlik as sekretaris van die Weeskamer vooraf inligting omtrent die hoeveelheid boeke in die bestorwe boedels kon bekom het, asook watter boeke daar ter sprake was, kon hy daarom eerste kennis daarvan geneem het. Boonop het hy maar min te doene gehad met die sorg van die wesies, maar wel met die geld wat die wewenaars en weduwees moet gee wanneer hulle hertrou, in die belang van hul minderjarige kinders uit die eerste huwelik. Hy sou sodoende dus sy ingewinde intieme (voor)kennis omtrent private familiesake en -aangeleenthede van sy beskermlinge tot sy voordeel kon gebruik: Von Dessin sou dan presies weet wát en wáár daar te aas is.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Sphor1968.154">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter''. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 154</ref> Daarvolgens sou hy privaat sy kopies kon doen, of by veilings gaan bie. Soms het hy nie self gaan bie nie, maar familie (soos die swaers d'Ailly en Rhenius) en vriende gevra om die biewerk buitekant Kaapstad namens hom te gaan doen. Met behulp van sy vrou se bloedverwante het hy ook boeke probeer verkry sodra die leesstof beskikbaar geword het.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." /> Maar nou lui die eintlike legende dat Von Dessin tydens die pokke-epidemie van 1755 (en ander epidemies wat voortdurend die Kaap sou teister met sterftes; twee pokke-epidemiejare sluit ook 1731 en 1740 in<ref name="Tyrrel-Glynn" />) sommer genadeloos 'n groot slag met die boeke geslaan het. Juis in die tyd van beproewing toe niemand hulle aan boeke gesteur het nie.<ref name="Delmas.2010" /> Hy het dus letterlik uit ander se dood baatgevind. Tydens die epidemie het die bevolking (5 123 koloniste en 5 787 slawe) byna 'n vyfde van omgekom: 963 koloniste en 1 109 wat nie van Europese afkoms was nie, het gesterwe.<ref name="Immelman1961.25">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 25</ref> Die besoeker [[William Wilberforce Bird]] het hierdie 'lasterlike bewering' ("detraction") maar net in 1822 opgeteken wat sy tydgenote aan hom meegedeel het toe hy in die Kaap was. Of die aantygings nou waar is of nie, vir Bird heilig die doel die middele: as mens soveel boeke moontlik wil versamel vir die openbare gebruik, wat tog 'n filantropiese daad is, dan maak dit tog net sin om die boeke so billik moontlik te versamel.<ref name="Bird1822.152" /> Vir navorsers soos Bax is die bewering absolute snert wat veral gehuldig word deur skrywers wat geen benul het van die werke wat in Afrikaans gepubliseer is nie, nog minder die Nederlandse oerdokumente van nader bekyk het.<ref name="Bax1970.91">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 91-92]</ref> Die versameling kon nie uitsluitlik opgebou gewees het uit die boekerye van die "relatief onontwikkelde Kaapse burgers" nie, maar daar kan met sekerheid aangeneem word dat hy in kontak was met persone in Europa wat hom van nuwe aanwinste voorsien het.<ref name="vanwyk1961" /> Von Dessin het van gereelde tussengangers gebruik gemaak.<ref name="Delmas.2010" /> In 1734 bring ene "Heer Meulenbeek" vir Von Dessin 'n gedrukte kaart van die vier wêrelddele (in groot formaat) uit Nederland saam.<ref name="Bostoen.1996." /> In 1736 en 1737 bestel Von Dessin boeke by die Amsterdamse tabakshandelaar Jurriaan Westerhoff.<ref name="vanwyk1961" /> In Von Dessin se een brief in 1736 aan sy boekevriend Jurriaan Westerhof in Amsterdam gee hy reeds te kenne: "Ende dewijl ick een seer groote liefhebber van goede boeken soo geestelijke als historische ben,<ref name="vanwyk1961" /> soo versoeke mij van tijd tot tijd met wat nieuws te voorzien."<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 65]</ref> Bostoen maak hieruit die afleiding dat, hoewel Von Dessin dikwels die titelname moes noem by bestelling, hy in baie gevalle die boekekeuse aan die leweransier self moes oorlaat.<ref name="Bostoen.1996." /> Vir Delmas strook dit met die boekesmaak: die meeste boeke in die versameling handel wel oor die geskiedenis of teologie.<ref name="Delmas.2010" /> So ook bestel hy boeke in 1738 by die Rotterdamse koopman Nicolaas Pille (1706–1737) [dus, toe reeds oorlede].<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" /> Von Dessin se vriend in die Kaap, Jan de Waal, wat sy vernaamste leweransier was van huishoudelike goedere, lewer aan hom die tydskrifte waarop Von Dessin ingeteken was, soos die ''Europische Mercurius'' en ''De Boekzaal van Europa''.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Bostoen.1996.">[https://www.dbnl.org/tekst/bost002verz01_01/bost002verz01_01_0001.php Bostoen, K.J. 1996. 'Verzamelaars, bezitters, lezers van Weyermaniana in de achttiende eeuw' In: ''Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman'' 19 (1996), p. 33-42.]</ref><ref name="Delmas.2010" /> Daar is ook die konrektor van die Latynse Skool in Amsterdam, Daniël Pels,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="vanwyk1961" /> wat sy vernaamste boekeverskaffer in Nederland was. Op 16 Oktober 1755 en 2 Oktober 1761 (Von Dessin is toe reeds oorlede) staan die Heren XVII te Amsterdam Pels die vergunning toe om 'n kis met boeke vragvry te versend. In 1756, 1758 en 1759 versoek Von Dessin die Heren XVII te Amsterdam om sy salaris aan Pels uit te betaal.<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Bax1970.91" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Delmas.2010" /> Von Dessin se maandsalaris as onderkoopman was toe ƒ40.<ref name="Bostoen.1996." /> Maar eintlik het Pels reeds vanaf 1744 Von Dessin gereeld van boeke voorsien. Von Dessin vra in sy testament ook dat sy eksekuteurs die boeke (van Pels) moet betaal wat ná sy afsterwe in die Kaap nog moet aankom.<ref name="Bostoen.1996." /> Ander, soos Immelman, voer aan die meeste van die boekeversameling moes in die Kaap self aangeskaf gewees het. Die veilings kon maar één manier wees hoe Von Dessin boeke bekom het. Hierdie metode spesifiek het byna 'n legende geword, en toe naderhand heeltemal ontaard. Vir Immelman is dit eerder 'n bewys hoe Von Dessin "gevare onbevrees getrotseer het en geen geleentheid laat verbygaan het waar hy sy versameling kon aanvul nie."<ref name="Immelman1961.26" /> Die ''Ex libris'' wat voormalige eienaarskap van Kapenaars toon, word dan sonder meer as bewyse gebruik.<ref name="Delmas.2010" /> Amptenare wat die Kaap verlaat of afgetree het, het hul boeke verkoop. Verbygaande reisigers en skeepsoffisiere het boeke aan hom geskenk of by hom geruil, dikwels vir voedsel.<ref name="Delmas.2010" /> Soms het Von Dessin deur besoekers vooruitbetalings gemaak – en party is dan vort met die geld, sonder om weer van hulle te laat hoor. Vreemdelinge is soms weke lank gratis onderdak gegee, op voorwaarde dat hulle in ruil daarvoor bepaalde boeke aan hom sou stuur.<ref name="Immelman1961.26" /><ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Delmas.2010" /> En dan was Von Dessin natuurlik ook 'n geliefde man. Baie van die boeke met ou ''Ex libris''-handtekeninge voorin, is afkomstig van vriende. As geskenke.<ref name="vanwyk1961" /><ref name="Wendland1965.64">[https://www.carolinum.de/wp-content/uploads/042_sommer65.pdf Wendland, W. 1965. Joachim Nikolaus von Dessin. ''Carolinum'' 28(42) Sommer. S. 64]</ref><ref name="Sphor1968.154" /> Soos dié wat hy in 1755 van Jan Tileman en Jacobus Janson present gekry het.<ref name="vanwyk1961" /> Laastens ontstaan die vraag ook of iemand soos Von Dessin tot sulke gewetenloosheid in staat sou wees, of in dieselfde strik as sy voorganger sou wou trap. Sy ou skoolvriend, Otto Friedrich Mentzel, noem in sy reisbeskrywing aan die Kaap dat Von Dessin, met sy diensaanvaarding as Sekretaris van die Weeskamer, daarop aangedring het om die geldsake van die weeskamer te oudit, en toestemming daarvoor gekry het.<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Die Kommissie het bevind sy gestorwe voorganger, Jacob Leever, het ƒ140 000 verduister. Die agterblewe vrou, nou 'n weduwee, word toe voortaan onderhou deur die kerk, want hul huis is verkoop aan Kaptein Rhenius teen ongeveer ƒ40 000. Selfs van die vrou, wat van geen sout of water geweet het nie, se klerestukke moes opgeveil word.<ref name="tanap23112" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 107, pp. 53-65. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153153/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23135 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa Reference code: C. 111, pp. 64-88. |access-date=23 Augustus 2021 |archive-date=18 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818153151/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23176 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. ''Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung'' Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 59]</ref><ref name="Wendland1965.64" /><ref name="Spohr1968.148">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter. Darmstadt: Turris-Verlag. S. 148</ref> Een bron voer aan die geld is deur "vorige sektretaris'''se'''" (meervoud) verduister en dat Leever nie alleen aandadig is nie.<ref name="Tyrrel-Glynn" /> === Nie die eerste biblioteek nie === Ten spyte van die reuseskenking wat die eerste ''openbare'' biblioteek van Suid-Afrika sou word, was die ''Dessiniarium'' nie die eerste biblioteek of boekery van Suid-Afrika nie. In 'n brief op 13 Mei 1652 (toe Jan van Riebeeck op die punt staan om die Kaap te verlaat), praat Van Riebeeck van gedrukte boeke, kaarte en manuskripte wat hy in die sorg laat van [[Zacharias Wagenaer]].<ref>[https://archive.org/details/precisofarchives03cape/page/246/mode/2up?q=charts+and+notes Leibbrandt, ''Precis of the Archives of the Cape of Good Hope'' I, brief gedateer 13 Mei 1652 aan Batavia]</ref><ref name="Delmas.2010" /> Delmas wys op 'n inventaris van die fort wat op 8 Januarie 1661 opgestel is deur ''Secunde'' Roeloff de Man, op las van [[Jan van Riebeeck]]. Twintig boeke is gelys, waarvan die Bybel en ander geestelike boeke skitter in hul afwesigheid; 'n alte duidelike teken dat die boeke op die lys vir amptelike gebruik bedoel was. Die lys is volgens drukformaat uiteengesit: folianten, quarto en octavo. Die versameling bestaan uit boeke oor wiskunde, trigonometrie, argitektuur, sterrekunde, 'n ''Grammatica Arabica Thomae Erpenij'' (as [[lingua franca]] aan die kus van Oos-Afrika), plantkunde (vir landbou) en reisverslae.<ref name="Delmas.2010" /> Roeloff de Man self het sy eie private paar boeke gehad, wat opgeveil is ná sy dood.<ref>[https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?objectsearch=Linschoten&coll=boeken&identifier=MMKB02:000118335:00131 Bosman, D.B. 1923. ''Oor die ontstaan van Afrikaans.'' Swets & Zeitlinger pp. 127-128]</ref> Maar die eer van die eerste biblioteek kom die Raadsbiblioteek toe ('n departementele boekery van die regering) wat sedert 1710 bestaan het, en vir die gebruik van die hoër amptenare van die V.O.C. bedoel was in die uitvoering van hulle pligte.<ref name="Immelman1968.16" /><ref name="Coetzee1968.409" /> Dit het gevolg nadat die kommissaris C.J. Simons dit aan die lig gebring het dat so 'n boekery, wat noodsaaklik is by regspleging, aan die Kaap ontbreek. Boeke sou uit Batavia aangekoop word vir dié doel.<ref name="Coetzee1968.409" /> Teen 1739 toon die biblioteek slegs 13 titels (soos in die inventaris uit die jaartal aandui), maar dit word die daaropvolgende jaar verryk met 60 titels (regsboeke) uit die boedel van Adriaan Kervel. Verdere werke is aangeskaf, of as geskenk ontvang. Die biblioteek van die Raad van Justisie besit teen die einde van die 18de eeu 93 titels in 148 bande; daarvan het 'n deel vermoedelik oorgegaan na die biblioteek van die Kaapse Geregshof.<ref name="Coetzee1968.409" /> Met die uitsondering van Ryk Tulbagh, was die meeste boekeliefhebbers aan die Kaap hoofsaaklik in die buiteland gebore, waar hulle hul geestelike vorming gekry het. Die sewentienjarige Tulbagh is egter bes moontlik beïnvloed deur sy ouer kollega, Adriaan Kervel, om homself deur boekegebruik vir hoër betrekkings te bekwaam om in 1751 goewerneur te word. Toe Tulbagh in 1771 sterf, byna 'n dekade ná Von Dessin se heengaan, is sy boeke, opvallend genoeg, nie sonder meer aan die Dessiniarium bemaak nie. Die regsgeleerde werke uit Ryk Tulbagh se boekery is aan die biblioteek van die Raad van Justisie bemaak.<ref name="Coetzee1968.409" /> Tulbagh het ook sy Franse boeke aan Josephus de Grand-Pre(d)ez en sy Hollandse boeke aan Pieter Hacker bemaak.<ref name="Boëseken1985.74">Boëseken, A.J. 1985. Die Kompanjie en sy Onderdane. In: Muller, C.F.J. (red.). ''Vyfhonderd jaar Suid-Afrikaanse geskiedenis.'' Kaapstad: Academica, p. 74</ref> === Was Von Dessin sy tyd vooruit? === Die antwoord op bogenoemde vraag gaan afhang hoe die testament, omgewing en wêreldgebeurtenisse self verstaan word. '''R. F. M. Immelman''', 'n universiteitsbibliotekaris aan die [[Universiteit van Kaapstad]], dra sy opstel in '''September 1961''' voor aan die Vriende van die Suid-Afrikaanse Biblioteek, ter geleentheid van Von Dessin se 200ste sterfdag. Na sy mening was Von Dessin sy tyd met byna 'n eeu vooruit. In sy opstel beskou hy dit 'n "verbasendwekkende prestasie" om soveel boekdele in die loop van dertig jaar op te bou (3 856), des te meer merkwaardig as mens in ag neem dat daar geen boekwinkel, drukpers of uitgewery in die Kaap was nie.<ref name="Immelman1968.16" /> Von Dessin word dus 'n merkwaardige figuur, nie alleen omdat hy 'n versamelaar was nie, maar ook 'n weldoener aan die gemeenskap. Veral omdat hy 'n plan ontwerp het waardeur die toekomende geslagte voordeel uit sy boekery sou trek. Von Dessin se ideë omtrent biblioteke, sê Immelman, "was inderdaad hul tyd vooruit en sou destyds in elke land in Europa of Amerika as ver gevorderd beskou gewees het. Wat 'n mens so verbaas, is dat 'n Kapenaar, meer as dertig jaar op 'n uithoek van die vasteland van Afrika woonagtig, sesduisend myl van Europa, so goed op die hoogte was van die destyds modernste opvattings omtrent die biblioteekwese.". In 'n voetnota verwys Immelman dan direk na P.C. Coetzee se artikel "Die Nalatenskap van Von Dessin" wat in ''Historiese Studies'' (1942) verskyn het.<ref name="Immelman.1968.17" /> Immelman meen uit die testament self kan mens daardie afleidings maak. Hy stip die volgende puntjies waar Von Dessin vasgestel het:<ref name="Immelman.1968.17">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 17</ref> {{cquote| : 1. dat sy boekery ten bate van die gehele gemeenskap aangewend moes word en derhalwe die kern van 'n ''publique bibliotheecq'' moes vorm; : 2. dit dat alle vakgebiede moes verteenwoordig, sodat dit in iedere enkeling se besondere behoeftes kon voorsien en ''alle faculteyten en geleersaamheyd'' sou dek; : 3. dat dit onderhou moes word as 'n "lewende" versameling, waaraan gereeld boeke toegevoeg moes word, waarvoor hy voorsiening gemaak het deur 1,000 riksdaalders (destyds ongeveer £208 werd) aan die kerkraad van die Groot Kerk te bemaak; die rente hierop moes 'n vaste inkome oplewer om die toekomstige boeke-aankoop vir sy versameling te dek; : 4. dat die boekery vryelik beskikbaar moes wees vir die publiek, sonder enige intekengeld of deposito, sodat dit van die eerste vrye openbare biblioteke in die wêreld geword het, in elk geval die eerste in Suid-Afrika; : 5. dat die kontinuïteit van die boekery verseker sou word – rede waarom hy dit aan die Nederduits Gereformeerde Kerk bemaak het, as een van die weinige selfvernuwende liggame in die kolonie destyds. }} Immelman beskou die voorwaardes as tekenend dat Von Dessin "goed op die hoogte moet gewees het van die destyds modernste ideë omtrent die biblioteekwese, en veral met die geskrifte van die vernaamste outoriteite oor die teorie van die vak in daardie tyd, nl. Gabriel Naudé en Leibnitz." Naudé was die bibliotekaris van kardinaal Mazarin in Frankryk<ref name="Tyrrel-Glynn" /> Immelman sien albei geleerdes se hoofgedagtes in die testament beliggaam. Daaruit maak hy die afleiding dat Von Dessin nie bloot 'n boekeversamelaar vir die vreugde was nie, maar ook die inhoud (veral ten opsigte van die biblioteekwese) goed onder die knie gehad het.<ref name="Immelman.1968.17" /> Dan voeg hy by: <ref name="Immelman1968.18" /> {{cquote| Sonder twyfel kan gesê word dat hy sy tyd ver vooruit was, des te meer wanneer in ag geneem word dat vrye openbare biblioteke, uit stadsbelastings bekostig, eers ongeveer 1850 algemeen geword het in Brittanje en die V.S.A. Selfs openbare biblioteke vanweë skenkings was in die middel van die 18de eeu maar dun gesaai; Chetham's Library in Manchester en die openbare biblioteek in Norwich was bv. twee van die weiniges in Engeland. }} In dieselfde artikel laat Immelman darem ook duidelik blyk dat die boekeversameling uit werke bestaan van 'n opgevoede man uit die middel van die 18de eeu – soos dit 'n soort Hollandse patrisiër uit die gegoede burgerstand van Nederland, of uit die laer adel in Duitsland betaam. Dit was geleerde werke, nie gewilde leesstof van die massamenigte nie, omdat laasgenoemde opvatting eers teen die 19de eeu sal inslag vind.<ref name="Immelman.1968.27">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 27</ref> '''P.C. Coetzee''' benadruk in '''1968''' juis hierdie puntjie. Dit mag miskien "verleidelik" wees om Von Dessin as iemand te sien wat in 1761 in Suid-Afrika "reeds 'n kosteloos-toeganklike sosiale biblioteek wou stig", maar hy glo egter nie dit is die geval nie:<ref name="Coetzee1968.410">Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410</ref> {{cquote| Maar hy [Von Dessin] was nie sy tyd vooruit nie en het soos ander biblioteekstigters van die sewentiende en agtiende eeue net 'n publiek van relatief geleerde dilettante in gedagte, mense soos hy self was wat dan in die biblioteek "eenyder in zijne bisondere wetenschap zal kunnen werden gedient". Dit is dan ook paslik dat die Dessynse biblioteek deel geword het van 'n nasionale biblioteek waar dit vandag nog gebruik kan word deur mense na Von Dessin se hart. }} Coetzee glo dit is liewer Lord [[Charles Somerset]] wat hierdie eer te beurt val. Te midde van die verengelsing aan die Kaap, en die tiran wat hy deur Pringle en Fairbairn geteken is, was Somerset "in werklikheid […] 'n versiende en idealistiese administrateur." Hy het hartgrondig daarin geglo dat ander volke daarby sou baat om Engels te word. Die Kaapse kolonie moes Engels leer omdat die Engels in sy oë die sleutel was tot die skatkis vol intellektuele rykdom, wat oor negentig geslagte van dwarsoor die wêreld (van alle volke) opgegaar is. Heel gepas by hierdie kultuurpolitiek het hy 'n vrye skool en vrye biblioteekdiens beoog. Nie eens Engeland en Amerika kon sover dink nie; die biblioteekwêreld in daardie twee lande het hierdie gedagtegang maar eers na 1850 gedeeltelik aanvaar. Somerset het in 1818 bepaal dat 'n gedeelte van die belasting op wyn gebruik sou word om hierdie openbare biblioteekwese te befonds, soos hy in 1818 aangekondig het. Maar teen 1820 was hierdie biblioteek sonder fondse, dit is oorhandig aan 'n komitee wat dit soos 'n koöperatiewe sosiale biblioteek bestuur het. Met ander woorde, daar was inskrywingsgeld ter sprake. Die Britse setlaars was aan hierdie tipe biblioteke in hul moederland ook gewoond en het dit as sodanig ook in Suid-Afrika gebruik.<ref>Coetzee, P.C. 1968. Die Afrikaner en die Biblioteek. In: Pienaar, P. de V. (red.). ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Bpk. p. 410-411</ref> Maar volgens '''Susan J. Mullen''' handel dit juis nie oor 'n uitgelese groepie (in haar woorde: "privileged few") nie, maar vir iedereen ("ten nutte van 't algemeen") wat in die 18de eeu nog ongehoord was. Juis omdat hy soveel boeke versamel het (en in sy testament die wens uitspreek dat die versameling moet uitbrei met die 1000 riksdaalders (omtrent R360 in 1976)) in 'n tydperk toe daar nog geen drukpers was nie (en maar eers in 1784 in die Kaap aangekom het), maar ook geen boekwinkel of uitgewers nie, dui dit eerder op Von Dessin se versiendheid. Dit is juis vir Mullen bejammerenswaardig dat die algemene publiek in die jaar van haar artikel ('''1976''') salig onbewus is van die kultuurskat in hul midde, en dat dit vernaamlik akademici is wat hierdie korpus om navorsingsdoeleindes benut.<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):82-83</ref> === Onmiddellike nalatenskap === Meer as 40 jaar ná Von Dessin se dood het hierdie (verouderde) stel boeke, en dus die eerste openbare biblioteek, so te sê geen invloed op die Kaapse samelewing uitgeoefen nie. Die boeke is sonder veel geesdrif ontvang. Aanvanklik het die Kerkraad ook sy verpligtinge nagekom, maar op 13 Oktober 1761 is 'n versoek aan die Politieke Raad gerig om hulle geldelik te steun met die oprigting van die gebou om die boeke te huisves. Die versoek is toegestaan, en die boumateriaal sou teen kosprys verskaf word. Die bouplanne sleep egter, en in Junie 1762 het die Kerkraad voorgestel om 'n kostershuis op 'n openbare veiling te verkoop en die grond waarop dit staan as biblioteekgebou in te rig.<ref name="vanwyk1961" /> Toe die biblioteek geopen het, wys die kerkraad op 6 Augustus 1764 vir die predikant Johannes Fredericus Bode aan as die bibliotekaris.<ref name="vanwyk1961" /> Die biblioteek is eenmaal per week oop, op 'n Woensdagmiddag elke week tussen 13:00 tot 16:00, en die boeke kan uitgeneem word en vir 'n maand lank tuis gelees word, of drie maande lank vir diegene wat buitekant Kaapstad bly. Ongelukkig het die nuutjie gou genoeg oorgewaai.<ref name="Mortiz.1935" /><ref name="Delmas.2010" /><ref name="Bax1970.7" /> Later was die biblioteek slegs oop op aanvraag,<ref name="Bax1970.7" /> blykbaar weens die min belangstelling.<ref name="vanwyk1961" /> Johan Splinter Stavorinus maak in sy ''Reize van Zeeland over de Kaap de Goede Hoop naar Batavia, Bantam, Bengalen, enz.'' (1793) melding van die biblioteek (in sy reistog, vanaf '''1768''' tot omstreeks '''1771''', na Batavia en terug), maar hy is nie veel ingenome daarmee nie: {{cquote| Niet ver van de Kerk, staat een gebouw, dat met den grootschen naam van ''Bibliotheca Publica'' pronkt. Hier vindt men eene langwerpige zaal, waarin weinige, en nog minder goede boeken gevonden worden, komende daarin volmaakt overeen met de Boekerij op ''Batavia'', die ook denzelven verheven naam draagt. De Koster van de Kerk is te gelijk ''Bibliothecarius''. }} Iewers in '''Februarie 1771''', nog nie eens 10 jaar ná Von Dessin se afsterwe nie, lê J. H. Bernadin de Saint-Pierre besoek by die biblioteek af, en skryf in 'n brief:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Oeuvres_compl%C3%A8tes_de_J_H_Bernardin_de_S/Xn0MAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=serrurier&pg=PA246&printsec=frontcover De Saint-Pierre, J.H. Bernadin. Lettre XXIV. ''Oeuvres complètes de J.H. Bernadin de Saint-Pierre''. Tome II. Paris: Armand-Aubrée, p. 246.]</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- |Je fus invité par M. Serrurier, premier ministre des églises, à aller voir la bibliothèque. C'est un édifice fort propre. J'y remarquai surtout beaucoup de livres de théologie qui n'y ont jamais occasioné de disputes, car les Hollandais ne les lisent pas.|| Meneer Serrurier, die hoofpredikant van die kerke, het my genooi om die biblioteek te gaan kyk. Dit is 'n baie netjiese gebou. Ek het daar veral baie boeke oor die godgeleerdheid opgemerk wat nog nooit op enige twis uitgeloop het nie, want die Hollanders lees hulle nie. |} Sir '''John Barrow''' skryf in '''1806''' in sy [https://books.google.co.za/books?id=nb8NAAAAQAAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=%22There+is+neither+a+bookseller%27s+shop+in+the+whole+town,+nor+a+book+society%22&source=bl&ots=sjI1USAmfF&sig=ACfU3U0QUMXcGqTCvXjjGdlxmpzEgjhaGA&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiSyabY_ofxAhUXgFwKHeIZCi0Q6AEwAHoECAUQAw#v=onepage&q=%22There%20is%20neither%20a%20bookseller's%20shop%20in%20the%20whole%20town%2C%20nor%20a%20book%20society%22&f=false ''Travels into the Interior of Southern Africa'', boekdeel II], in Kaapstad is daar geen sprake van 'n boekwinkel of boekklub nie, selfs die ''Concordia'' het ten gronde gegaan omrede die lede meer van drink, rook en speletjies gehou het. Die kerk bestuur wel 'n biblioteek, met boeke wat deur 'n individu vir die openbare gebruik bemaak is, maar dit word selde deur die publiek of individue besoek. Hierdie versameling spog egter met 'n paar uitstekende boeke, veral skaars of waardevolle eksemplare sover dit die Klassieke, reisigersjoernale, algemene geskiedenis, woordeboeke, of die kerkgeskiedenis aangaan. Barrow het dit veral teen diegene wat geleerdheid in Europa ontvang het, maar 'n traak-my-nie-agtigheid ontwikkel het in 'n kolonie waar hierdie opvoeding nie juis hoog aangeslaan word nie. Die 32-jarige luitenant '''Wasili Golownin''' en sy skeepslui kon tussen vroeg-Mei '''1808''' en 31 Mei '''1809''' nie die Kaap verlaat nie, omrede Rusland, deur Napoleon se toedoen, nou tot vyand van Brittanje verklaar is. Hulle is egter nie gevange geneem nie, omdat Golownin genoegsame dokumentasie en verlof vooraf kon toon om aan te meer, totaal onwetend van die oorlog was (want anders sou hy die Kaapse hawe tog vermy het), en Rusland en Engeland in geen volskaalse oorlog gewikkel was nie. Die Goewerment aan die Kaap het ook nie veel geweet hoe om die situasie te hanteer nie; voedsel is nie deur regering verskaf nie, maar onder meer deur die bakker (Sertyn) en slagter (De Wet, óf De Wit) verskaf; en antwoord van Londen het uitgebly. Ná 'n jaar en vyf-en-twintig dae sonder antwoord het Golownin in die stilligheid een aand die seile van die ''Diana'' laat span en sonder verlof of gewetenswroeging die Kaap verlaat. Geen poging van die owerheidsweë kon hul langer stuit nie. Hul bereik die oopsee en hul vryheid uiteindelik om tienuur. Alle skuld sal vereffen word deur die opveiling van die skip se agtergelate chronometer, is aan die bakker per nagelate brief gesê.<ref>Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 15-26</ref> Om sy tyd egter ondertussen in Kaapstad te verwyl het Golownin en kamerade ook die biblioteek besoek. In sy ledige uurtjies (waarvan hy en die bemanning meer as 'n jaar lank oorgenoeg van had!) het hy byna alle leesstof verslind wat oor die Kaap geskryf is. Maar in sy mémoires skryf Golownin die biblioteek is nie veel om oor huis toe te skryf nie, al moet mens in gedagte hou die stad is 'n verafgeleë beskawingspunt. Die gebou langs die kerk is nogal aansienlik groot, maar die versameling is klein en bestaan meestal net uit boeke in Nederlands, Frans, Duits en Latyn en miskien 'n paar rariteite wat amusant is (waaronder ook die vermelding van die toevoegings uit die Stille Suidsee). Hoewel énige inwoner na hartelus énige boeke by die biblioteek kon gaan uitneem, ontdek Golownin in die paar blaaie van die reusagtige uitleenregister op die tafel slegs 'n skamele 87 boeke is tussen 1789 tot 1808 (of, in die afgelope 19 jaar) deur die Kaapse publiek uitgeneem.<ref name="gor27">Gorelik, B (ed.). 2015. Vasily Golovnin, 1808-09. In: ''An Entirely Different World: Russian Visitors to the Cape, 1797–1870.'' Kaapstad: Van Riebeeckvereniging. pp. 27-28</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=LPSNBQAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT20 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref><ref>[https://play.google.com/books/reader?id=_rhHDwAAQBAJ&hl=de&pg=GBS.PT181.w.0.1.124 Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку в 1807–1809 гг]</ref> Die belaglikste verskynsel wat hom voorgedoen het was die sortering van die boeke. Die boeke is nie volgens onderwerp, outeur of taal gepak nie, maar volgens boekhoogte. Die hoogste boeke is heel aan die regterflank gepak, en die kortste boeke heel links. En boonop word hierdie groottes, op hierdie oop rakke, aangedui deur "Quarto", "Folio", ens., terwyl enige leser met oë in sy kop die boeke se groottes kon skat.<ref name="gor27" /> Maar sekerlik die skerpste reaksie was die reisbeskrywing in '''1822''' van [[William Wilberforce Bird]] (''State of The Cape of Good Hope in 1822''), 60 jaar ná Von Dessin se dood. Die versameling het wel aansienlik uitgebrei, maar tog is daar iets mis:<ref name="Bird1822.152">[https://archive.org/details/statecapegoodho00colegoog/page/n176/mode/2up?q=dessin Bird, W.W. 1823. ''State of The Cape of Good Hope in 1822'' London: John Murray.]</ref> {{cquote| The library already boasts possession of the best ancient, and most recent modern publications, in religion, in the classics, in history, poetry, geography, chemistry and political oeconomy; a most ample collection of essays, of voyages and travels; and dictionaries of all ages and languages. The thing that appears to be chiefly wanting, which Mr. Dessin could not bequeth, is a collection of readers; for reading is not an African passion. }} === Die afskrif van die dagboek van Adam Tas === Joachim von Dessin het 'n paar boeke uit die versameling van [[Adam Tas]] bekom, moontlik deur sy vrou (deur die verbintenis van haar stiefvader Kinas). Of deur Adam Hendrik Mulder (wat 'n aantal van hierdie boeke by die afsterwe van Tas verkry het), 'n "vooraanstaande Lutheraan wat die Lutherse versoekskrif van 1742 aan Here XVII onderteken het", en op sy beurt die broer was van die eggenote van J. T. Rhenius, wat weer aangetroude familie was van Von Dessin se vrou. Dan het Von Dessin ook by die veiling van ds. Henri Beck se besittings in 1755 'n "twintigtal" boeke verkry.<ref>Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. pp. 26, 31</ref> Hoe dit ook al sy, Von Dessin het Adam Tas se dagboek met die hand oorgeskryf.<ref name="Spohr.1968.158" /><ref name="Mullen.1976.83">Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):83</ref> Die ''Gehouden Dagregister van den Landbouwer Adam Tas'', toon onder meer hoe die boere al hoe meer ontevrede onder die bestel van [[Willem Adriaan van der Stel]] raak. Hierdie manuskrip is in 1911 deur die toenmalige bibliotekaris A. C. G. Lloyd ontdek. Die manuskrip is daarna deur L. Fouché versorg, A.C. Paterson het die teks vertaal, en die boek is in 1914 in Londen deur Longmans uitgegee getiteld: ''Het dagboek van Adam Tas''/''The diary of Adam Tas (1705–1706)''.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> [[J. du P. Scholtz]] skryf in ''Die Burger'' van 29 September 1966 dat sonder hierdie ontdekking en die gevolglike publikasie daarvan sou die stigting van die Van Riebeeck Vereniging in 1918 (tans ''Historical Publications of Southern Africa'', of ''HiPSA'') nooit plaasgevind het nie.<ref>Tyrrell-Glynn, W.H.P.A. 1968. Die Handskrifte-afdeling: Manuskripmateriaal van Suid-Afrikaanse belang in die Biblioteek. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968''. Kaapstad: A.A. Balkema. p. 85-86</ref> Die oorspronklike manuskrip wat deur Adam Tas self geskryf is, het verlore gegaan,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/tas_003dagb02_01/tas_003dagb02_01_0001.php Tweede uitgawe. In: ''Dagboek van Adam Tas''. 1970-uitgawe. Kaapstad: Van Riebeeck-Vereniging]</ref> en danksy Von Dessin se afskrif kon een van die belangrikste tydperke in die Suid-Afrikaanse geskiedenis behoue bly.<ref name="Spohr.1968.158">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter Darmstadt: Turris-Verlag. S. 158</ref> Dit word selfs as die waardevolste stuk in die ganse boekery beskou.<ref name="vanwyk1961" /> == Persoonlikheid == === Een van die 'verstandigste' manne aan die Kaap === Buiten die "burgersin" en "grootmoedigheid" wat Von Dessin in sy bemaking uitstraal, word sy geaardheid deur Tyrrell-Glynn so verwoord:<ref name="Tyrrel-Glynn" /> {{cquote| Hierdie ontwikkelde, verfynde man het in private sowel as openbare aangeleenthede steeds nougeset gehandel en in sy persoon 'n vlytige aard met 'n weetgierige verstand verenig. Sy lewendige houding, stille sin vir humor en sy voorliefde vir geselskap maak hom oral gewild. Terwyl hy steeds sy Duitse erfenis in ere hou, aanvaar hy nogtans sy [tweede] vaderland en word hy mettertyd, wat godsdiens, taal en leefwyse betref, heeltemal Kaaps-Hollands. }} Von Dessin tel onder die drie "verstandigste", "belangrikste" en gekultiveerde manne aan die Kaap,<ref name="Tyrrel-Glynn" /><ref name="Mullen.1976.79.80" /> volgens die Franse sterrekundige [[Nicolas-Louis de Lacaille]], se ''Journal Historique'' (postuum uitgegee in 1763, nadat hy aan die Kaap vertoef het tussen 1751 tot 1753). Sy presiese woorde lui op 20 November 1751: {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Frans (1763)<ref>[https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/12674/005_p150-199.pdf?sequence=5&isAllowed=y De Lacaille, N.L. 1763. ''Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance''. Paris: Chez Guillyn. pp. 156-157]</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Duitse vertaling (1778)<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=SgC7Ah8jwGQC&pg=GBS.PA108 De Lacaille, N.L. 1778. ''Reise nach dem Vorgebürge der guten Hofnung''. Altenburg: Richterischen Buchhandlung. S. 108.]</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Engelse vertaling (1976)<ref>De la Caille, N.L. (1976). ''Travels at the Cape, 1751-53. An annotated translation of 'Journal historique du voyage fait au Cap de Bonne-Espérance' into which has been interpolated relevant passages from 'Mémoires de l'Académie Royale des Sciences' ''. Translated: Raven-Hart, R. Cape Town: A.A. Balkema. p. 14.</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- | M. Grevenbrock, Secrétaire du Conseil de Justice au Cap dans le commencement de ce siécle, homme extraordinaire, avoit fait quelques recherches sur les moeurs & coutumes des Hottentots: après sa mort ses papiers furent remis à Kolbe, qui les compila sans discernement & sans jugement, à ce que disent unanimement les gens d'ici les plus sensés, & nommément M. le Gouverneur, M. Grand-Pré & M. Dessin. || Herr Grevenbroek, Sekretair des Justizraths auf dem Vorgebürge zu Anfange dieses Jahrhunderts, ein ausserordentlicher Mann, hatte einige Untersuchungen über die Sitten und Gebräuche der Hottentotten angestellt; nach seinem Tode wurden seine schriftlichen Aussäge Kolben übergeben, welcher sie ohne Wahl und Beurtheilung zusammen stoppelte, wie die verständigsten hiesigen Personen einstimmig sagen, namentlich der Herr Statthalter, Herr Grand-Pré und Herr Dessin. || M. Grevenbrock, Secretary of the Council of Justice at the beginning of the century, and an exceptionally intelligent person, made certain studies into the manners and customs of the Hottentots. After his death his papers were handed over to Kolbe, who put them together without understanding or good sense, according to the unanimous opinion of the most intelligent people here, and especially of the Governer, of M. Grand-Pré and M. Dessin. || Meneer Grevenbroeck, die Sekretaris van die Raad van Justisie aan die Kaap ten aanvang van hierdie eeu, 'n besonderse man, het 'n bietjie navorsing gedoen oor die sedes en gebruike (gewoontes) onder die Khoi: ná sy dood is sy geskrifte aan Kolbe gegee, wat hulle sonder onderskeid en sonder oordeel saamgeflans het, soos wat eenparig uitgespreek is deur die verstandigste manne van hier rond, met name meneer die Goewerneur, meneer Grand-Pré en meneer Dessin. |} "Monsieur le Gouverneur" verwys hier na Goewerneur Ryk Tulbagh; "Monsieur Grand-Pré" is Josephus de Grand-Predez, 'n Fransman uit Valencienne, destyds die Sekretaris van die Raad van Justisie, en dan Joachim von Dessin self.<ref name="Coetzee1968.409" /> Dié eer kom hierdie drie here waarskynlik toe, nie alleen omdat elkeen 'n [[honnête homme]] in eie reg was nie, maar bowenal omdat hulle feitlik van die min mense aan die Kaap was wat met die besoeker [[Frans]] kon praat. Die meeste koloniste kon nie Frans praat nie en De Lacaille het geen Nederlands geken nie.<ref name="Immelman1968.22" /> De Lacaille het ook in Von Dessin se biblioteek 'n renosterhoring ("la corne d'un Rhinoceros") van nader bekyk, soos gedagteken op 6 Desember 1751. Volgens Mentzel was Von Dessin nogal daartoe geneig om sekere sake of verhale bietjie (erg) aan te dik vir die onwetende Franse besoekers (wat veronderstel is om alles net so huid en haar in te sluk). Sommer vir die grap, of om die siel van die hooggeleerdes uit te trek. En tog het De Lacaille niks kwaad daarvan gedink of hom van stryk laat bring nie.<ref name="Spohr.1968.155" /><ref name="Wendland1965.65" /><ref name="Mentzel1785">[https://play.google.com/books/reader?id=AroBAAAAYAAJ&pg=GBS.PR58&hl=de Mentzel, O.F. Vollständige und zuverlässige geographische und topographische Beschreibung des berühmten und in aller Betrachtung merkwürdigen Afrikanischen Vorgebirges der Guten Hofnung Glogau: Christian Friedrich Günther, S. 63]</ref> === Geloof === Von Dessin was 'n Lutheraan gedoop, maar in die Kaap was hy lidmaat van die Nederduits Gereformeerde Kerk (soos die meeste maar). Dit was so te sê onvermydelik, want hoewel die staat Nederland volle godsdiens- en gedagtevryheid vir sy vlugtelinge, reisigers en burgers gewaarborg het, was dit in die Kaap onder die V.O.C., die maatskappy, anders gesteld.<ref name="Spohr.1968.151" /> Jy kon nié in die amptenary van die V.O.C. (vergelyk Indonesië<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 14: The foundation of the Protestant Church in the Dutch East Indies is regarded today with mixed feelings by the believers there. The pastors were state officials receiving their pay from the government. It was similar to the time of Contantine the Great – anyone who wanted to get on in life became a Christian in order to achieve his goal. Thus, a Christian church came into being in Indonesia which had basically freed itself neither from the heathern nor from the Hindu traditions.</ref> en Timor<ref>Koch, K.E. 1970. ''The Revival in Indonesia''. Berghausen: Evangelization Publishers. p. 121: The spiritual state of the churches was almost catastrophic. This was due to a large extent to the way the Dutch had formerly administered the colony. Every minister in the church had at the same time been a colonial official. For this reason, anyone who had wanted to obtain something from the government had been obliged to belong to the church as well. Timor, therefore, had never been evangelized, only Christianized. The former atheistic beliefs, the magic and sorcery, the promiscuity and alcoholism, all continued to prosper together.</ref>) dien as jy nie Christen was nie; al was jy ook net in naam Christen. Die vraag moet dan ook geopper word of lidmaatskap tot die Kaapse Kerk nie dalk verdere bevordering (en die bevestiging van die huwelik ter plaatse) sou begunstig het en daarom terselfdertyd 'n strategiese skuif was nie. Die Lutherane het veertig jaar lank 'n stryd gevoer om hul eie kerke op te rig in die Kaap. Von Dessin was onder die ywerige ondertekenaars (daar was 69) van die petisie/versoekskrif in die jaar 1742.<ref name="Spohr.1968.151" /> Daar was blykbaar die vrees vir huismoles van die owerheid se kant af, want hierdie ongewenste pluralisme sou tot "doodelijke oneenigheeden" in huisgesinne lei, soos die besluit op 19 Junie 1742 duidelik stel. Daar was ook die vrees dat die kindertjies en die nageslagte uit hierdie huwelike (Lutheraans/Gereformeerd) weggerokkel sal word uit die Kaapse Kerk. Die antwoord van owerheidsweë is dus, as mens die volgende lange ommehaal van woorde moet opsom, 'n besliste, onomwonde, ononderhandelbare, eenparige en volstrekte 'néé':<ref name="Spohr.1968.151" /><ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 120, pp. 192-210. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824124200/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=23269 |url-status=dead }}</ref> {{cquote| Waarover met aandagt geraadpleegt en daarneevens in aanmerkinge genoomen weesende dat soo wanneer de lutheraanen ter deeser plaatse gestabileert, dewelke alle op een stuk of thien na, soo het niet nog minder is, sijn getrouwt met gereformeerde vrouwen, eens wierden begunstigt met eenen leerraar van haare religie die de vrijheijd soude hebben om alhier in het openbaar te prediken en de sacramenten na haare wijse te bedienen en uijt te deelen, sij lutheraanen als dan in steede van hunne kinderen, gelijk het tot nu toe is geschied, in de gereformeerde kerk van deese plaatse te laaten doopen en vervolgens op te brengen in de aldaar geleert wordende religie, daar en teegens de kinderen dewelke hun in het vervolg souden worden gebooren, sonder dat de gereformeerde moeders derselve, hoe hard 't voor haar mogt weesen, sulx ooijt souden kunnen beletten, niet alleen daarvan souden afhouden en in hunnen godsdienst doen opbrengen, maar ook, dat nog meer is, wel soo ver souden gaan van de geene hunner kinderen dewelke bereijts in de gereformeerde religie sijn opgebragt, daarvan tot de Luijtersche over te brengen, gelijk men hiervan bereijts ter deeser plaatse exempelen heeft, 't welk dan in der tijd niet als seer groote verbitteringen en doodelijke oneenigheeden soude kunnen veroorsaaken in sodanige huijsgesinde; is dan soo hierom als ter saake dat de meergem. lutheraanen, of om eijgentlijker te spreeken, de hier boven gementioneerde principale hoofden derselver te minsten wel soo lang souden hebben behooren te wagten totdat het de Heeren Majores soude hebben behaagd sig nader te declareeren op dat geen 't welk van hier aan deselve bij onse onderdanige letteren van den 14 Julij d' an. passo. is berigt in opsigte van het getal der hier bevonden wordende persoonen dewelke de meergem. Augsburgsse Confessie syn toegedaan, sonder inmiddels een saak van die natuur dus voorbaarig te entameeren, gelijk ook om de rust en vreede in deese landen te onderhouden, met eenparigheijd van stemmen goedgedagt dat dit hier gedaan wordende versoek van de hand sal worden geweesen; }} Von Dessin sou in sy tyd nie hierdie godsdiensvryheid ervaar nie – dit geskied eers in 1779,<ref>{{Cite web |url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |title=Resolutions of the Council of Policy of Cape of Good Hope Cape Town Archives Repository, South Africa C. 157, pp. 77-99. |access-date=24 Augustus 2021 |archive-date=24 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824123348/http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=24426 |url-status=dead }}</ref> 18 jaar ná sy dood,<ref name="Spohr.1968.151" /> of 7 jaar voor sy graf geopen mag word. Dit is juis om hierdie rede dat sy hele versameling aan die Kaapse Kerk bemaak is, "as een van die weinige selfvernuwende liggame", soos Immelman hierbo dit stel. Tot dan moes die Lutherane maar tevrede wees met kerkhou in die privaathuise van die Kaapse burgers; by geleentheid sou predikante van Deense en Sweedse skepe wat in die Kaap aangekom het hier in die huiskerke hul kerkdienste hou.<ref name="Spohr.1968.151">Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 151</ref> === Taalvaardigheid === Benewens die Frans en Latyn wat hy op gimnasium bemeester het, het sy Platduitse moedertaal hom bes moontlik gehelp om Nederlands baas te raak.<ref name="Immelman1968.20" /> Immelman vermoed Von Dessin kon dus Frans (soos De Lacaille getuig) en Duits vlot praat, hoewel hy met verloop van jare blykbaar meer tuis in Nederlands begin voel het. Te oordeel aan sy boekery, dat hy in die boeke dikwels aantekeninge gemaak het, maar bowenal in sy boeke gelees, geblaai en goed bekend was met die inhoud, voer hy aan Von Dessin kon ten minste Latyn, Grieks, Hebreeus, Engels, Italiaans en Spaans gelees het.<ref name="Immelman1968.24">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 24</ref> Hy korrespondeer veral met Holland, en hier was die dienstaal natuurlik Hollands. Omdat hy daagliks so baie met Kaaps-Hollands te doene gekry het in sy amp, maar hierdie taal ook in die daaglikse handel en wandel gebruik het (en boonop 'n vrou trou wat Kaaps-Hollands praat), het sy Duitsgeskrewe briewe dikwels 'n Hollandse kleurtjie gekry. In sy briewe in Hollands slaan weer 'n paar Germanismes deur.<ref>Spohr, O. 1968. Vater der kapländischen Büchereien: Joachim Nikolaus von Dessin. In: Schleucher, K. (Red.). ''Deutsche unter anderen Völkern: Pioniere und Außenseiter'' Darmstadt: Turris-Verlag. S. 152</ref> Die meeste van sy briewe wat bewaar gebly het, maar ook sy ''Brieven Boek'' (1733–1744, wat veral lig werp op transaksies)<ref name="Bostoen.1996." /> en ''Memoriaal'' (1754–1757, wat 'n kykie gee in die huishoudelike lewe aan die Kaap),<ref name="Bostoen.1996." /><ref name="Immelman1968.15">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 15</ref> is dan ook byna uitsluitlik in Nederlands geskryf, insluitend die brief gedateer 25 Julie 1736, gerig aan die predikant Joachim Ernst Müller, te Plön, van die Duitse Sleeswyk-Holstein, waarin hy skryf dat hy graag briewe ontvang: "in deese afgeleegene uijthoek der aarde, ofte ongetwijffelt van africa, waarinne ik door de wonderbaare voeringe des almoogende gelijd, en naar desselfs goedertierenthijd in 't tijdelijke vernoegelijk geseegent ben."<ref name="Bax1970.8">[https://web.archive.org/web/20210814202233/https://knaw.versie1.online/DL/publications/PU00010214.pdf Bax, D. 1970. ''Zuid-Afrika's eerste openbare verzameling op het gebied van kunst en etnologie 1764–1821''. Amsterdam:North-Holland Publishing Company, p. 8]</ref> Hy het selfs briewe in Nederlands geskryf aan die twee grawe Von Rantzow, wat 'n ruk lank in die Kaap was, en boonop Duitsers was met dieselfde rang as syne.<ref name="Immelman1968.20" /> In sy boekeversameling is daar woordeboeke vir Latyn, Grieks en Hebreeus; grammatikaboeke ("spraakkunste") vir Italiaans, Frans en Duits; 'n Engelse, Portugese asook 'n Litous-Duitse woordeboek en Frans-Spaanse woordelys (Parys, 1621). Die volledige stel werke van [[Descartes]] is in Latyn beskikbaar,<ref name="Delmas.2010" /> so ook Leibnitz se ''Principia philosophiae'' van 1728, terwyl [[Thomas Hobbes]] in Frans en Nederlands beskikbaar is; [[Erasmus]] en [[John Milton]] se Latynse uitgawes is eweneens aanwesig.<ref name="Immelman1968.30">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 30</ref> Onder die Klassieke werke uit die oudheid tel [[Aristoteles]], [[Tacitus]], Scipio, Titus Livius, [[Cicero]] en Seneca. Al hierdie werke is volledig in Latyn.<ref name="Delmas.2010" /> Meer as die helfte van die boeke is in Nederlands geskryf;<ref name="Delmas.2010" /> trouens, die meeste boeke in sy biblioteek is in Nederland gedruk.<ref name="Bax1970.8" /> Latyn (veral deur die teologiese werke) is die sterkste mededinger op die boekrak, met hier en daar 'n paar boeke in Frans en Duits. Die boeke in Spaans en Engels kon mens op jou een hand tel.<ref name="Delmas.2010" /> Die meeste aantekeninge en opmerkings wat Von Dessin gemaak het in sy boeke was ook in Nederlands. Die opmerkings het gehandel oor die inhoud van die boek, met vermelding van bronne, of om 'n skrywer se standpunte of redenering te weerlê.<ref name="Immelman1968.34">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818–1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 34</ref> In daardie jare was dit niks ongewoons nie; vergelyk [[Voltaire]] se giftige kommentaar in [[Jean-Jacques Rousseau]] se boeke in dieselfde eeu.<ref>[http://expositions.nlr.ru/eng/ex_rare/Voltaire_Rousseau/neravenstvo.php NLR: Voltaire and Rousseau: Irreconcilable Contradiction?]</ref> In 'n boek van Savonarola, getiteld ''Meditationes in Psalmos'', wat in Leiden in 1633 gepubliseer is, staan daar vier bladsye vol aantekeninge in Von Dessin se handskrif oor die lewe van Savonarola, naas sy eie handtekening en lyfspreuk.<ref name="Immelman1968.34" /> Van hierdie aantekeninge is egter ook in Frans, Latyn en een selfs in Spaans. Maar Immelman kon nie 'n enkele aantekening in Duits opspoor nie.<ref name="Immelman1968.34" /> Van die werke (soos woordeboeke en woordelyste) is moontlik voorheen deur die VOC self laat aankoop vir amptelike gebruik vir die handel in die Ooste, wat later in onbruik geraak en verkoop is, want in Von Dessin se boekery vind mens "Een Boeck geschreven in de Chinasche Taal", maar ook 'n Bybel in Maleisies getiteld ''Biblia Malaica'' (1733), asook ''De Psalter in de Maleysche en Nederlandsche taal'' (1689) en 'n woordeboek van F. Gueynier, ''Vocabulaer, ofte woorden-boeck in't Duytsch ende Maleys'' (1677).<ref name="Delmas.2010">[https://www.academia.edu/4141945/Les_Voyages_de_l%C3%A9crit_Culture_%C3%A9crite_et_expansion_europ%C3%A9enne_%C3%A0_l%C3%A9poque_moderne_essais_sur_la_Compagnie_Hollandaise_des_Indes_Orientales Delmas, A. 2010. La "Bibliothèque du Cap", xvii-xviiie siècles. In: ''Les Voyages de l'écrit. Culture écrite et expansion européenne à l'époque moderne.'' pp. 187-214]</ref> == Nagedagtenis == 'n Enkele paar straatname is na Von Dessin vernoem: * Von Dessinlaan in Witpoortjie, Roodepoort. * Von Dessinstraat in [[Montgomery Park]], Randburg. Twee blou plaatjies is deur die [[Stigting Simon van der Stel]] by die Provinsiale Administrasiegebou, op die hoek van Waalstraat en Koningin Victoriastraat, [[Kaapstad]], aangebring. Die ronde plaatjies lui in Engels (Koningin Victoriastraat) en Afrikaans (Waalstraat) onderskeidelik:<ref>Mullen, S.J. 1976. J.N. von Dessin and the Dessinian Collection. ''Lantern'' (Junie-uitgawe) XXV(4):79,83</ref><ref>[https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ Luan Schalkwyk. Kraal-uitgewers. 2020. 18 September 1761 – SA se eerste groot boekversamelaar in Kaapstad oorlede.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210824030739/https://www.kraaluitgewers.co.za/18-september-1761-sa-se-eerste-groot-boekversamelaar-in-kaapstad-oorlede/ |date=24 Augustus 2021 }}(sien beeld van plaatjie)</ref> {| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black;" |- style="vertical-align:top;text-align:center;" | style="background: blue; color: white;" | J.N. VON<br /> '''DESSIN'''<br /> whose book collection<br /> became by his bequest<br /> the First Public Library<br /> in South Africa<br /> Dwelt on this Site<br /> from 1756 to 1761 | style="background: blue; color: white;" | Hier het van<br /> 1756 tot 1761<br /> '''J.N. Von DESSIN'''<br /> gewoon wie se boekery<br /> deur sy erflating die eerste<br /> Openbare Biblioteek<br /> in Suid-Afrika<br /> geword het |} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:von Dessin, Joachim}} [[Kategorie:Geboortes in 1704]] [[Kategorie:Sterftes in 1761]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]] lamk0rdznr8kf0jwq3einfk30sw3kau 0 385060 2915840 2909298 2026-07-05T19:58:24Z Jcb 223 2915840 wikitext text/x-wiki '''Janko de Beer''' (gebore op 24 Februarie [[1980]], [[Pretoria]]), is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[Beeldende kunste|visuele kunstenaar]], [[advokaat]] en [[natuurbewaring|natuurbewaarder]]. De Beer woon en werk in [[Somerset-Wes]], Suid-Afrika, maar word internasionaal verteenwoordig in [[België]], [[Doebai]], [[Venesië]] en [[Genève]].<ref name="seaweed">https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2015-01-29-cape-artist-transforms-seaweed-into-mythical-sculptures/</ref><ref>https://www.humansofsa.co.za/janko-de-beer/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.hoctok.com/janko-de-beer.html |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914145230/https://www.hoctok.com/janko-de-beer.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://akkaproject.com/portfolio/janko-de-beer-south-africa/ |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914164110/https://akkaproject.com/portfolio/janko-de-beer-south-africa/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ferrumarthouse.com/janko-de-beer/ |title=argiefkopie |access-date=15 September 2021 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914143728/https://www.ferrumarthouse.com/janko-de-beer/ |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == De Beer verwerf sy Nasionale Senior Sertifikaat van Pro Arte (Alphen Park) (1997), 'n gerekende kunsskool in Pretoria, waar hy blootgestel is aan 'n verskeidenheid kunsvorme. In 2003 het De Beer sy Baccalaureus in die regte van die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. In 2006 word De Beer toegelaat tot die rol van advokate en beoefen hy onafhanklik strafreg as lid van die Kaapse balie, 'n vereniging van regslui in die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika]] wat spesialiseer in litigasie. Gedurende sy ampstermyn as advokaat hy het aan meer as dertig groepkuns- en beeldhou-uitstallings deelgeneem en in 2010 het hy sy eerste solo-beeldhouwerkuitstalling in [[Kaapstad]] gehou. In 2016 staak De Beer sy beroep in die regte om hom voltyds as beeldende kunstenaar toe te wy. De Beer se oupagrootjie aan moederskant, dr. [[Theo Wassenaar]], was deel van sy inspirasie om 'n multi-loopbaan as 'n advokaat, visuele kunstenaar en natuurbewaarder te volg. De Beer deel ook familiebande met [[Jopie Fourie]] aan moederskant en [[Siener van Rensburg]] aan vaderskant. == Werk-, proses- en onderwerpsake == Terwyl Janko de Beer se formele loopbaan as kunstenaar met beeldhouwerk begin het, balanseer hy nou skilderkuns en beeldhouwerk ewe veel. Vir De Beer is die proses en metode om verf op doek of papier aan te bring, soortgelyk aan die toepassing van patina's op rou beeldhouwerke. De Beer se artistieke proses begin gewoonlik êrens in die natuur. Hy is van mening dat tyd wat in die buitelug deurgebring word, sy werk die beste beïnvloed omdat dit nodig is vir die verstand om nuwe dinge te sien, as dit is om nuwe dinge te skep. Sy beeldhouwerke is vet en opvallend, en kombineer beweging, vorm, tekstuur en 'n subtiele tikkie [[surrealisme]]. Beïnvloed deur die beginsels van kontemporêr futurisme in beeldhouwerk dra die werke die geskiedenis van die medium oor deur sterk, eiesinnige karakters. De Beer is geïnspireer deur voorwerpe wat uit die natuur versamel is, veral strande regdeur Suid-Afrika. Hy versamel rotse, hout, gedroog bul kelp en ander natuurlike materiale wat interessante vorms, teksture en kleure besit om in sy beeldhouwerke te gebruik. Die beelde word begin deur 'n metaal te konstrueer anker, waarop detail gevoeg word deur nie-droog te maak modelleerklei, dryfhout, klippe en droog word bul kelp vinne en bolle. Die produk word dan gevorm en gegiet - met behulp van die verlore wasgietwerktegniek - in beperkte uitgawes van bronsbeelde. De Beer hand maak al sy beelde af met behulp van konvensionele warm en koud patinas, sowel as onkonvensionele materiale en metodes, soos motorverf, industriële spuitverf, skulpvernis insluitend verskeie ander kreatiewe tegnieke. De Beer se portretskilderye bevat verskillende style en tegnieke, wat onverwags ryk en ongewone kleurkombinasies tot gevolg het. Hy word gelei deur die aanbring van die verf, eerder as om dit op die een of ander manier te dwing. Die eindresultaat is 'n gemengde mediasamesmelting van digitale, akriel en olie aan uitgerekte doek. Beperkte reproduksies van sy kunswerke word gedruk katoenlappie argiefskrif en met argiefinktjies gedruk. Daar word na die reproduksies verwys as giclée afdrukke. == Erkenning == Janko de Beer se werk word wêreldwyd versamel en het in verskeie solo- en internasionale groepuitstallings verskyn. Hy was 'n tweemalige finalis vir 'n Global Art Award vir die Visuele Kunste, in 2017 en 2018. Hy het sukses behaal in sy vaderland Suid-Afrika, waar sy werk in baie plaaslike publikasies verskyn het, soos: [[Sunday Times]], Art Africa Magazine, [[Rooi Rose]] en Southern Vines Magazine. Sy werk is ook internasionaal wyd vertoon, beide in gedrukte en uitgesaaide onderhoude, insluitend National Geographic-tydskrif, Tydskrif Aesthetica, [[Verenigde Koninkryk]] en HocTok Magazine, [[New York]]. De Beer se werk vorm deel van die Century City Kunsroete geleë in Kaapstad, waar 'n beeldhouwerk van 'n perdebors, gemaak van gedroogde bul kelp, permanent aan die publiek vertoon word.<ref>https://mapmyway.co.za/century-city-art-trail/</ref> == Uitsendingsonderhoude == * Groot ontbyt, [[KykNET]] * Pasella, [[SABC2]] * Morning Live: Expresso Show, [[SABC3]] * Tamarah's Closet, [[VSA]] * Fine Music Radio, SA * [[RSG]], SA * Talent Crush, Helderberg 93.6 FM<ref>{{Citation|title=Janko De Beer on Talent Crush with Johann Myburgh|url=https://soundcloud.com/radio_helderberg/janko-de-beer-on-talent-crush-with-johann-myburgh|language=en|access-date=2021-09-14}}</ref> == Dokumentêre onderhoude == * Associated Press TV Network (AP), dokumentêr oor die gebruik van bulkelp. == Gewilde publikasies == * [[Sunday Times]] (Suid-Afrika)<ref name="seaweed" /> * Times LIVE * The Sunday Argus-Press * [[Die Burger]] * [[Rooi Rose]] * Men's Health * Alles perdry * Mense van Suid-Afrika * Art Times * Southern Vines Magazine * Art Africa Magazine<ref name="oda">https://artafricamagazine.org/constructing-imagination-janko-de-beer-at-oda-cape-town/</ref> * Living Spaces Magazine * SA Creative Network Magazine * National Geographic tydskrif * HocTok, Brooklyn, New York * Cent Magazine, Verenigde Koninkryk * Aesthetica Magazine, Verenigde Koninkryk * Vrydagtydskrif, Doebai * Gulf News, Doebai * DAF-groepfunksie == Privaatversamelings == * Koning Mohammed VI van [[Marokko]] * Ken Forrester-wynlandgoed * Cheetah Plains privaatwildreservaat * Ali Shirazinia Private Collection * Benguela Cove-wynlandgoed * Lion Private Collection * Rabie Property Group * Menlyn Boutique Hotel * [[Francois Pienaar]] privaatversameling * Eddie Jordan privaatversameling == Openbare beeldhouwerkinstallasies == * Century City Kunsroete * [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] Promenade, Kaapstad == Geselekteerde uitstallings == 2021 * Creation Wine Estate, Solo-uitstalling * Ken Forrester Wine Estate, Solo-uitstalling * Waterkloof Wine Estate, Solo-uitstalling 2020 * Metamorfose solo-uitstalling, Creation Wines Estate, SA * Alleenstaande uitstalling, Ken Forrester Wine Estate, SA * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]], [[Oudtshoorn]], SA * Silapha-kunsveiling, [[Stellenbosch]], SA * Hermanus FynKuns, [[Hermanus]], SA * AKKA-projek, [[Doebai]], VAE 2019 * Brug vir musiekkunsveiling, Kaapstad. * Valley Flair Art Auction, Kaapstad. * Themba Art Auction, in vennootskap met Rialheim, Johannesburg. * Phakama Voordeelkunsveiling, [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]] 2018 * Maak 'n verskil leierskapstigting, National Liberty Golf Estate, [[VSA]] * Phakama Voordeelkunsveiling, Londen. * Youngblood Gallery, Kaapstad * Die Turbine Art Fair (TAF), Johannesburg * Little Angels Kunsveiling op maat, Idiom Wine Estate, Kaapstad * Valley Flair Art Auction, Kaapstad * [[Denis Goldberg]] Kunsveiling, Houtbaai * Brue vir musiekkunsveiling, Kaapstad 2017 * Youngblood Gallery, Kaapstad, SA * Julie Miller Investment Art, Johannesburg, SA * Turbine Art Fair, Johannesburg, SA * ROOI Galery, Constantia, Kaapstad, SA * S | Galery, Houtbaai, SA * ISPS Handa Art of Polo Uitnodiging, Val de Vie Estate, SA * Wêreldkuns Dubai, Dubai, Verenigde Arabiese Emirate * Art Africa Fair, Kaapstad, SA * Valley Flair-veiling, Leopards Leap Estate, SA 2016 * Solo-uitstalling, ODA Gallery, [[Franschhoek]], SA<ref name="oda" /> * Art-Noir, The Cape Town Club, Kaapstad, SA * Hermanus FynArts, Benguela Cove, Hermanus, SA * Maak 'n verskil leierskapstigting, Manor House Golf Estate, Londen. * Valley Flair-veiling, Pearl Valley-gholflandgoed, SA * Breaking Imagination & Deconstructing Countenance, Benguela Cove, Hermanus, SA * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] (Klein Karoo Nasionale Kunstefees), [[Oudtshoorn]], SA * That Art Fair 2016, The Palms, Woodstock, Kaapstad, SA * Edward Day Gallery, Toronto, Kanada * Jaguar Land Rover, Woordfees, Stellenbosch, SA * RED Gallery, Constantia, SA * S | Galery, Houtbaai, SA 2015 * Cavalli Estate, Somerset-Wes, SA * Unieke konsepte, The Palms, Woodstock, SA * The Hunt - Kuns, wyn, ontwerp, Wunders, Sandton, SA * Wêreldontwerphoofstad Uitstalling, kunsmodus, Kaapstad * Horse, Oude Libertas Gallery, Stellenbosch * [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] (Klein Karoo Nasionale Kunstefees), Oudtshoorn * Equus, Cavalli Estate, Somerset-Wes * Groepsuitstalling, Youngblood Gallery, Kaapstad 2014 * ArtMode & Wêreldontwerphoofstad, Youngblood Gallery, Kaapstad 2013 * Solo-uitstalling: D Gallery, [[Muizenberg]], SA 2012 * Groepsuitstalling, Breytenbach-galery, Wellington, SA * Groepsuitstalling, Stellenbosch Kunsgalery, Stellenbosch, SA 2010 * Alleenstaande uitstalling: Juxtapositions, Long Street Gallery, Kaapstad. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] iorshdycjtj5ns3hanrw4f27h0a3vnu 0 397246 2915780 2910595 2026-07-05T15:38:40Z JMK 649 +kat 2915780 wikitext text/x-wiki '''Thomas Halstead''' of '''Holstead''' (1811 – 6 Februarie 1838) was 'n Engelse handelaar wat tot 1838 as 'n tolk vir [[Shaka]] sowel as [[Dingaan]] gewerk het. Hy was 'n vennoot van die [[Biggar-familie]] en is saam met [[Piet Retief]] en ongeveer 100 ander mans op [[KwaMatiwane]] vermoor,<ref>{{cite web|title=kwaMatiwane - Hill of Execution|url=http://www.voortrekker-history.co.za/kwamatiwane_great_trek.php#.Vuu5L-IrKCI|website=The Voortrekkers|accessdate=18 Maart 2016|archive-date=20 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320174706/http://www.voortrekker-history.co.za/kwamatiwane_great_trek.php#.Vuu5L-IrKCI|url-status=dead}}</ref> die heuwel van teregstelling binne sig van Dingaan se vesting, [[UMgungundlovu|Umgungundglovu]], geleë tussen hedendaagse [[Vryheid]] en [[Melmoth]]. Halstead was 'n afstammeling van die [[1820-Setlaars]] wat ook 'n verskyning maak as 'n karakter in [[Henry Rider Haggard]] se roman ''[[Marie (roman)|Marie]]''. ==Halstead se lot== [[Credo Mutwa]] plaas al die skuld vir die moord op Retief en sy manne op die skouers van die jeugdige Thomas Halstead, wat die Voortrekkers as tolk vergesel het. Volgens Mutwa was Halstead by die Zoeloes bekend as die "nuuskierige agie". Na bewering sou Halstead die aand voor die moord oor die heining van die koninklike harem geloer het. Een van Dingaan se vroue, wat swanger was, het hom gesien en was so bang dat sy 'n miskraam gehad het. Volgens Zoeloewet was dit 'n misdaad wat met die dood strafbaar was vir enige man om die omgewing van die koninklike harem te nader. Mutwa skryf dat Dingaan die agterdog begin koester het dat sy wit besoekers gemene intensies in die mou voer, soos mens tewens van towenaars sou verwag, en dat hulle sy vroue kon teiken. Dit was hoekom hy hulle laat vermoor het en hoekom hy geskree het: "maak dood die towenaars!"<ref>{{Cite web |url= https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/17518/Grobler_Retief(2011).pdf|title= The Retief Massacre of 6 February 1838 revisited |laaste=Grobler |first=Jackie |access-date=27 Januarie 2018}}</ref> Volgens Wood het Halstead tussen die Voortrekkers gesit toe die dansende Zoeloes aangeval het. Halstead het in Engels uitgeroep: "Dis klaar met ons!", maar het toe in Zoeloe bygevoeg: "Laat my met die Koning praat!" Dingaan het dit gehoor, maar het Halstead se versoek met 'n handwuif afgekeur. Halstead het toe sy mes uitgehaal, een aanvaller oopgesny en 'n ander se keel afgesny voordat hy oorval is. Mutwa se bewering oor Halstead se afloerdery is moontlik onwaar. Die boodskapper wat Dingaan na Owen gestuur het om hom mee te deel dat hy Retief en sy manne gaan doodmaak het spesifiek bygevoeg dat die tolk van die Voortrekkers, 'n Engelssprekende man van Port Natal (d.i. Thomas Halstead), nie vermoor sal word nie. Drie dae ná die slagting skryf Owen in sy dagboek dat Dingaan self aan Hulley gesê het dat Halstead, wat saam met die Voortrekkers gesit het, teen sy wil vermoor is; dat hy per ongeluk in die verwarring vermoor is. Volgens 'n opmerking wat Owen een dag na die slagting in sy dagboek gemaak het, het Dingaan die sendeling Venable meegedeel dat hy bevele gegee het dat Halstead nie vermoor moes word nie, maar dat sy krygers Halstead nie te midde van die Voortrekkers herken het nie. Owen het ook bygevoeg dat dit Dingaan se gewoonte was om sy onderdane te blameer wanneer hy verantwoordelik was vir iets waaroor hy skaam gevoel het. Hulley het ook in sy verslag na die lot van Halstead verwys. Hy het aangeteken dat hy 'n paar dae ná die slagting vir Dingaan gevra het hoekom Halstead vermoor is. Volgens hom het die Zoeloe-koning geantwoord: "Hy is dood. In die harwar van die slagting is hy saam met die ander doodgemaak. Ek is jammer daaroor. Ek het nie bedoel om sy lewe te neem nie." == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == *''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek III''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. {{Normdata}} [[Kategorie:1820-Setlaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1811]] [[Kategorie:Sterftes in 1838]] [[Kategorie:Groot Trek]] lnf097mbddv2a4xwml7zc481alcgiog 100 397283 2915814 2915400 2026-07-05T18:15:15Z SpesBona 2720 T20I-vrouewêreldbeker 2026 hersien 2915814 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|regs|150px|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] * In die eindstryd van die '''[[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]''' op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir die gasvroue [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] met sewe paaltjies en palm sodoende sy sewende [[T20I-vrouewêreldbeker]]titel in. [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] was die ander twee semi-finaliste. * In die eindstryd van die [[T20I-wêreldbeker 2026]] op die Narendra Modi-stadion in [[Ahmedabad]] verslaan die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] vir [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] met 96 lopies en palm sodoende sy derde [[T20I-wêreldbeker]]titel in. [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] was die ander twee semi-finaliste. * Die [[Internasionale Krieketraad]] het die [[Krieketwêreldbeker 2027]] se datums bekend gemaak; dié toernooi sal op 4 Oktober begin en die eindstryd sal ná sewe weke se wedstryde op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word. * Die verdedigende kampioen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] behou [[die As]]-urn, nadat hulle die 2025–26-tuisreeks teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] met 4–1 wen. * In die eindstryd van die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|13de Vrouekrieketwêreldbekertoernooi]] op die DY Patil-stadion in [[Navi Mumbai]] verslaan die medegasheer [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] met 52 lopies en palm sodoende sy eerste [[vrouekrieketwêreldbeker]]titel in. Die verdedigende kampioen [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] was die ander twee semi-finaliste. <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Krieket|Nuus]] </noinclude> hc1o30ocougk69rh7l95kcghx0abw8f 0 399081 2915776 2914564 2026-07-05T15:14:03Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2915776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Oscar Piastri | image = Oscar Piastri 2025 (cropped).jpg | image_size = 220px | alt = | caption = | birth_date = {{GDEO|2001|4|6}} | birth_place = [[Melbourne]], [[Australië]] | death_date = | death_place = | nationality = {{vlagikoon|AUS}} Australiër | Years = | Old Team = | 2026 Team = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | Car number = 81 | Races = {{F1stat|PIA|entries}} ({{F1stat|PIA|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|PIA|wins}} | Podiums = {{F1stat|PIA|podiums}} | Points = {{F1stat|PIA|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|PIA|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|PIA|fastestlaps}} | First race = [[2023 Bahreinse Grand Prix]] | First win = [[2024 Hongaarse Grand Prix]] | Last win = [[2025 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 3de (410 punte) }} '''Oscar Jack Piastri''' (gebore 6 April 2001) is 'n [[Australië|Australiese]] renjaer wat vir die [[McLaren]]-span aan [[Formule Een]] deelneem. Hy is die eerste Formule Een-jaer wat in die [[21ste eeu]] gebore is. Hy het die 2019 Formule Renault Eurocup met R-ace GP gewen, en die 2020 FIA Formule 3-kampioenskap en 2021 Formule 2-kampioenskap met Prema Racing gewen. Hy is slegs die sesde jaer wat die GP2 / Formule 2-kampioenskap in hul debuutseisoen kon wen, en die vyfde jaer wat die GP3 / Formule 3 -kampioenskap en die GP2/Formule 2-kampioenskap in opeenvolgende seisoene kon wen. Vanweë sy sukses in die laer formules word Piastri wyd beskou as een van die mees belowende jong jaers in motorsport.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/why-oscar-piastris-ability-to-adapt-puts-him-alongside-the-very-best|title=Why Oscar Piastri's ability to adapt puts him alongside the very best|last=Hardy|first=Edward|date=4 August 2022|publisher=motorsportmagazine.com|access-date=17 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://onlysports.com.au/analysis/why-oscar-piastri-is-destined-for-f1-greatness/|title=Why Oscar Piastri is destined for F1 greatness|last=Criniti|first=Dominic|date=10 September 2022|publisher=onlysports|access-date=17 December 2022}}</ref> Vroeg in 2016 het Piastri sy eerste groot borgskap, HP Tuners (gestig en besit deur sy pa) gekry, wat gehelp het om sy renloopbaan te finansier. Dit is tydens die GP3-reeks, F3- en F2-seisoen op sy renpak en motor vertoon. Later in 2016 het Piastri sy enkelsitplek-debuut in geselekteerde rondtes van die Formule 4 VAE-kampioenskap vir Dragon F4 gemaak en twee podiums verower om sesde in die kampioenskap te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|title=OSCAR PIASTRI JOINS DRAGON F4 FOR F4UAE CHAMPIONSHIP|date=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713133512/https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|archive-date=13 July 2022|access-date=21 December 2018}}</ref> [[Lêer:Blancpain_Gt_Series_Endurance_Cup_-_Autodromo_Nazionale_di_Monza_-_22-04-2018_(41650514132).jpg|duimnael| Piastri jaag by Monza in die 2018 Formule Renault Eurocup-kampioenskap]] == FIA Formule 3-kampioenskap == In Oktober 2019 het Piastri by die na-seisoen toets by die heersende FIA Formule 3- spankampioene Prema Racing aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-formula-3-championship/news/prema-valencia-test-lineup/4559601/|title=Prema names F3 post-season test line-up|last=Benyon|first=Jack|date=18 October 2019|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|access-date=18 October 2019}}</ref> In Januarie 2020 het die Italiaanse span Piastri onderteken om die komende seisoen mee te ding<ref>{{Cite web|url=http://www.fiaformula3.com/News/2020/01_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|title=Piastri completes PREMA line-up for 2020|date=24 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126203445/http://www.fiaformula3.com/News/2020/1_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|archive-date=26 January 2020|access-date=27 January 2020}}</ref> saam met [[Logan Sargeant]] en 2019 Formule Streeks Europese kampioen Frederik Vesti. Piastri het derde op die rooster weggespring vir sy debuutren by die [[Red Bull Ring]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3tgITLErcR2zAiXGm2Y30i/2020-round-1-post-qualifying-press-conference|title=2020 Round 1 post-Qualifying press conference|date=3 July 2020|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en|access-date=23 September 2022}}</ref> Hy het egter by die eerste draai met Sebastián Fernández gebots, maar skade vermy en voortgegaan om te wen.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/oscar-piastri-dominates-fia-f3-opener-alex-peroni-p3-on-comeback/64087|title=Oscar Piastri dominates FIA F3 opener, Alex Peroni P3 on comeback|last=Suttill|first=Josh|date=4 July 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het drie agtereenvolgende tweede plekke behaal by beide [[Hungaroring]]-renne<ref>{{Cite web|url=https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|title=Piastri continues his championship charge in Budapest|date=19 July 2020|website=oscarpiastri.com|access-date=23 September 2022|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923143300/https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|url-status=dead}}</ref> en die eerste Silverstone-skouren, voordat sy eerste onttrekking van die seisoen by die volgende Silverstone-naelren gekom het toe 'n vasgesteekte [[Sleurverminderingstelsel|DRS]] hom uitgedwing het.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/smolyar-holds-off-beckmann-to-take-maiden-fia-f3-victory-at-silverstone/65591|title=Smolyar holds off Beckmann to take maiden FIA F3 victory at Silverstone|last=Waring|first=Bethonie|date=2 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Sy spanmaat Sargeant het die voortou in die kampioenskap by Piastri oorgeneem by die tweede Silverstone-hoofren nadat Piastri met betroubaarheidskwessies in die kwalifisering gesukkel het.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/sargeant-takes-lights-to-flag-maiden-fia-f3-win-at-silverstone/65948|title=Sargeant takes maiden FIA F3 win and points lead at Silverstone|last=Allen|first=Peter|date=8 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het vyfde weggespring vir die naelren in [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona]], maar het verskeie motors verbygesteek om voor die einde van die eerste rondte die voortou te neem. Hy het sy posisie behou om sy tweede oorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/piastri-uses-great-start-to-win-fia-f3-race-two-at-barcelona/66423|title=Piastri uses great start to win FIA F3 race two at Barcelona|last=Woollard|first=Craig|date=16 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> Piastri het die kampioenskapsvoorsprong teruggekry nadat hy vyfde geëindig het by die volgende Spa-Francorchamps-funksieren,<ref>{{Cite web|url=https://formulascout.com/tridents-lirim-zendeli-converts-pole-to-maiden-f3-win-at-spa/67174|title=Trident's Lirim Zendeli converts pole to maiden F3 win at Spa|last=Waring|first=Bethonie|date=29 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}</ref> maar het weer teruggesak nadat hy gepenaliseer is vir 'n onwettige verbysteek in die naelren, wat Sargeant gewen het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-f3/news/spa-sprint-race-sargeant-piastri/4865540/|title=Spa F3: Sargeant wins sprint race to reclaim points lead|last=Suttill|first=Josh|date=30 August 2020|website=motorsport.com|access-date=26 December 2020}}</ref> [[Lêer:2021_British_Grand_Prix_(51349300361).jpg|duimnael|Piastri by die 2021 Silverstone Formule 2-rondte]] == Formule 1-loopbaan == Piastri het in Januarie 2020 by die Renault Sportakademie aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|title=Piastri combines with Prema for FIA Formula 3 Championship and joins Renault Sport Academy|date=26 January 2020|access-date=27 January 2020|archive-date=25 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725041535/https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/4crLV4RjkZwhDoFUXOGMLw/thoughts-of-a-champion-oscar-piastri|title=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|last=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|first=FIA Formula 3 Championship|date=24 September 2020|website=FIA Formula 3 Championship}}</ref> Nadat hy die FIA Formule 3-kampioenskap in 2020 gewen het, het hy in Oktober aan sy eerste [[Formule Een]]-toets vir die Renault F1-span deelgeneem en die Renault RS18 by die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] saam met mede-akademiejaers Christian Lundgaard en [[Zhou Guanyu]] bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2020/10/31/piastri-completes-first-f1-test-in-bahrain|title=PIASTRI COMPLETES FIRST F1 TEST IN BAHRAIN|date=31 October 2020|access-date=31 October 2020}}</ref> Hy het in 2021 deel gebly van die Alpine Academy wat nou hernaam is en in Desember die Alpine A521 in die na-seisoen jongbestuurderstoets by die [[Yas Marina-renbaan]] bestuur.<ref>{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2021-post-season-testing-oscar-piastri-alpine/2b3e326b-6982-4514-a39e-6d38d0b7a634|title=Australia's Oscar Piastri sets blistering pace in first official Formula 1 test|last=Graham|first=Brett|date=15 December 2021|website=nine.com.au|access-date=24 August 2022}}</ref> Ná sy Formule 2-titeloorwinning is Piastri as die [[Alpine F1-span]] se reserwejaer vir die 2022 seisoen aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.australian-f2-racer-oscar-piastri-joins-alpine-as-reserve-driver-for-2022.1VO8QvW5v1GWjOYRyT8YhJ.html|title=Australian F2 racer Oscar Piastri joins Alpine as reserve driver for 2022|date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> Hy is ook as reserwejaer vir [[McLaren]] beskikbaar gestel ná 'n ooreenkoms tussen die twee spanne.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/piastri-joins-pool-of-mclaren-f1-reserves-for-2022-season/8930177/|title=Piastri joins pool of McLaren F1 reserves for 2022 season|last=Smith|first=Luke|date=12 March 2022|website=autosport.com|access-date=3 September 2022}}</ref> Hy het deur die seisoen aan Alpine se toetssessies in die A521 deelgeneem, insluitend by die [[Circuit of the Americas]], [[Losail Internasionale Renbaan]] en die [[Silverstone-renbaan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-olli-caldwell-alpine-test/|title=Piastri runs extra Alpine test; Caldwell to make debut|last=Valantine|first=Henry|date=14 June 2022|website=planetf1.com|access-date=24 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2022/04/22/piastri-tests-f1-at-cota|title=PIASTRI TESTS F1 AT COTA|date=22 April 2022|access-date=8 May 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2022-oscar-piastri-alpine-launch-very-clear-wants-a-race-seat-for-2023/cbfc369a-1316-4cc4-9555-703f6ef2721c|title=EXCLUSIVE: Oscar Piastri 'very clear' he expects a race seat with Alpine in 2023|date=25 February 2022|access-date=8 May 2022}}</ref> Die hoof van die McLaren-span, Andreas Seidl, het bevestig dat Piastri die week voor die [[2022 São Paulo Grand Prix]] aan 'n privaat tweedag-toetssessie in 'n vorige-spesifikasie McLaren-motor by [[Paul Ricard-renbaan]] deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsportweek.com/2022/11/07/report-piastri-has-already-had-first-mclaren-f1-test/|title=Report: Piastri has already had first McLaren F1 test|date=7 November 2022|website=Motorsport Week|language=en|access-date=12 November 2022}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.piastri-and-gasly-to-run-for-mclaren-and-alpine-at-post-season-abu-dhabi.1lyuikHNHX28HiY7AvKcRh.html|title=Piastri and Gasly to run for McLaren and Alpine at post-season Abu Dhabi test following agreement {{!}} Formula 1®|website=www.formula1.com|language=en|access-date=13 November 2022}}</ref> === Kontrakdispuut met Williams === In Junie 2022 is berig dat Piastri in 2023 vir Williams sou bestuur op lening van Alpine, toe aanvanklik verwag is dat [[Esteban Ocon]] en [[Fernando Alonso]] deur Alpine behou sou word.<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/piastri-closing-on-deal-to-drive-for-williams-in-f1-2023/|title=Piastri closing on deal to drive for Williams in 2023|last=Mitchell|first=Scott|date=13 June 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|access-date=13 June 2022}}</ref> Alonso het egter in Augustus aankondig dat hy die span sou verlaat om [[Sebastian Vettel]] by Aston Martin te vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/sebastian-vettel-to-retire-from-f1-at-the-end-of-the-2022-season|title=Sebastian Vettel to retire from F1 at the end of the 2022 season|date=28 July 2022|website=Aston Martin F1 Team|access-date=28 July 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fernando-alonso-signs-to-aston-martin-for-2023-on-multi-year.1i8QwJht5v7dBCWFCcrqml.html|title=Fernando Alonso signs to Aston Martin for 2023 on multi-year contract|website=www.formula1.com|publisher=Formula One|access-date=1 August 2022}}</ref> Alpine het aangekondig dat Piastri Alonso in 2023 sou vervang.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/oscar-piastri-alpine-2023-alonso/10347858/|title=Piastri to make F1 debut with Alpine in 2023 replacing Alonso|website=www.motorsport.com|language=en|access-date=2 August 2022}}</ref> Piastri het Alpine se aankondiging via 'n plasing op [[Twitter]] verwerp, en gesê dat dat hy nie enige kontrak met die span geteken het nie, en dus nie vir hulle sal jaag in 2023 nie.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/oscarpiastri/status/1554527452231262210|title=I understand that, without my agreement, Alpine F1 have put out a press release late this afternoon that I am driving for them next year. This is wrong and I have not signed a contract with Alpine for 2023. I will not be driving for Alpine next year.|last=Piastri|first=Oscar|date=2 August 2022|website=Twitter|language=en|access-date=2 August 2022}}</ref> Alpine se spanhoof, Otmar Szafnauer het Piastri gekritiseer en gedreig om die saak arbeidshof toe te neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-criticised-otmar-szafnauer-lack-of-loyalty-alpine/|title=Oscar Piastri criticised by Otmar Szafnauer for showing a lack of loyalty to Alpine|last=Cooper|first=Sam|date=8 August 2022|website=planetf1.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.drive.com.au/news/court-battle-ahead-for-australias-next-f1-hopeful-oscar-piastri/|title=Court battle ahead for Australia's next F1 hopeful Oscar Piastri|last=Gover|first=Paul|date=9 August 2022|website=drive.com.au}}</ref> === McLaren (2023–) === Piastri het in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] vir [[McLaren]] gejaag saam met [[Lando Norris]].<ref>{{Cite web|url=https://f1feederseries.com/2022/09/02/piastri-to-join-mclaren-in-2023-after-alpine-snub/|title=Piastri to join McLaren in 2023 after Alpine snub|last=McClure|first=Michael|date=2 September 2022|website=F1 Feeder Series|language=en|access-date=2 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/|title=2021 FIA F2 CHAMPION OSCAR PIASTRI TO JOIN McLAREN RACING IN 2023|website=www.mclaren.com|publisher=McLaren Group.|access-date=2 September 2022}}</ref> Alpine het ingestem om Piastri se kontrak vroeg te beëindig om hom toe te laat om by McLaren aan te sluit in die na-seisoentoetssessie onmiddellik na die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|2022 Abu Dhabi Grand Prix]].<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alpine-agrees-early-contract-exit-piastri/10398472/|title=Alpine agrees to early contract exit for Piastri|last=Cooper|first=Adam|date=12 November 2022|website=www.motorsport.com|access-date=12 November 2022}}</ref> In sy eerste wedren in die [[2023 Bahreinse Grand Prix]], was Piastri die eerste wat uit die wedren op rondte 14 geval het, toe sy motor weens 'n elektroniese fout nie weer wou vat ná 'n stuurwielverandering nie. Na 'n chaotiese [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het Piastri sy eerste punte in Formule Een en vir McLaren aangeteken deur agtste te eindig.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/McLarenF1/status/1642431361377091585|title=Drama. Drama. Drama: That race had it all but we've secured double points at the #AusGP!|date=2023-04-02|website=Twitter|language=en|access-date=}}</ref> ==== Eerste oorwinning in F1 ==== Op 21 Julie 2024 wen hy sy eerste Grand Prix, die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] naby [[Boedapest]]. == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:78%" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL60 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M14 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>19 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>13 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>11 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>5 |bgcolor=efcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>9 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>12{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''2 |bgcolor=efcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=cfcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>14 |bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>10{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>6 | | |bgcolor=efefef|'''9''' |bgcolor=efefef|'''97''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[McLaren]] | [[McLaren MCL38]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M15 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''7'''8 |bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''6'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>7 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>^'''2'''2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>4 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>1 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>2 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>1 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''8 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>7 |bgcolor=ffdf9f| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>10 |bgcolor=efefef|'''4''' |bgcolor=efefef|'''292''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL39 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M16 E <small>Performance</small> [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>9 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''2'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>1 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>3 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>4 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>^'''2'''1 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}} |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>5 |bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Las Vegas Grand Prix|<span style=color:white;>LSV</span>]]<br/><small>DSQ</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''1'''2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |bgcolor=ffdf9f|'''410''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[McLaren]] | [[McLaren]] MCL40 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] <br/>F1 M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=ffffff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/><small>DNS</small> |bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>2 |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/>5 |bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>4 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''7''' |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} | | |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |}<!-- * {{smallsup|†}} Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het. --> * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Australiese renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] s4y9i1vvx0ikn1tt6y5hzsafo3go6zn 0 399856 2915869 2573637 2026-07-06T06:00:05Z Aliwal2012 39067 2915869 wikitext text/x-wiki Die '''Ilyushin Il-76''' ({{Lang-ru|Илью́шин Ил-76}}; [[NAVO|NAVO-verslagnaam]]: '''Candid''') is 'n veeldoelige, vastevlerk, vierenjin [[Turbowaaiermotor|turbowaaier]] strategiese lugvervoerder wat deur die [[Sowjetunie]] se Ilyushin -ontwerpburo ontwerp is. Dit is aanvanklik in 1967 as 'n kommersiële vragtuig beplan as plaasvervanger vir die [[Antonof An-12|Antonov An-12]]. Dit is ontwerp om swaar masjinerie aan afgeleë, swak bediende gebiede te lewer. Militêre weergawes van die Il-76 is wyd gebruik in [[Europa]], [[Asië]] en [[Afrika]], insluitend gebruik as 'n lugbrandstoftenker of bevelsentrum. Die Il-76 het uitgebreide diens gelewer as 'n kommersiële vragtuig vir oprit-afgelewerde vrag, veral vir groot of swaar items wat nie andersins vervoer kan word nie. Dit is ook gebruik as noodreaksievervoer vir burgerlike ontruimings, sowel as vir humanitêre hulp en rampverligting regoor die wêreld. As gevolg van sy vermoë om vanaf ongeplaveide aanloopbane te werk, was dit nuttig in onontwikkelde gebiede. Gespesialiseerde modelle is ook vervaardig vir lugbrandbestryding en zero-G-opleiding. [[Lêer:Volga-Dnepr_IL-76_RA-76950_(8222957212)_(2).jpg|duimnael| Die Il-76 is 'n hoëvlerkvragskip met vier turbowaaiers en 'n T-stert .]] {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Sowjetunie]] c083g3xi7p2ethnfbdzx6hu7gxos2hm 2915870 2915869 2026-07-06T06:04:52Z Aliwal2012 39067 tegniese onderhoud 2915870 wikitext text/x-wiki Die '''Ilyushin Il-76''' ({{Lang-ru|Илью́шин Ил-76}}; [[NAVO|NAVO-verslagnaam]]: '''Candid''') is 'n veeldoelige, vastevlerk, vierenjin [[Turbowaaiermotor|turbowaaier]] strategiese lugvervoerder wat deur die [[Sowjetunie]] se Ilyushin -ontwerpburo ontwerp is. Dit is aanvanklik in 1967 as 'n kommersiële vragtuig beplan as plaasvervanger vir die [[Antonof An-12]]. Dit is ontwerp om swaar masjinerie aan afgeleë, swak bediende gebiede te lewer. Militêre weergawes van die Il-76 is wyd gebruik in [[Europa]], [[Asië]] en [[Afrika]], insluitend gebruik as 'n lugbrandstoftenker of bevelsentrum. Die Il-76 het uitgebreide diens gelewer as 'n kommersiële vragtuig vir oprit-afgelewerde vrag, veral vir groot of swaar items wat nie andersins vervoer kan word nie. Dit is ook gebruik as noodreaksievervoer vir burgerlike ontruimings, sowel as vir humanitêre hulp en rampverligting regoor die wêreld. As gevolg van sy vermoë om vanaf ongeplaveide aanloopbane te werk, was dit nuttig in onontwikkelde gebiede. Gespesialiseerde modelle is ook vervaardig vir lugbrandbestryding en zero-G-opleiding. [[Lêer:Volga-Dnepr_IL-76_RA-76950_(8222957212)_(2).jpg|duimnael|Die Il-76 is 'n hoëvlerkvragskip met vier turbowaaiers en 'n T-stert.]] {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Sowjetunie]] 4m2dsrd2qv5caa959yx58pr2rsd9j86 2915871 2915870 2026-07-06T06:56:01Z Aliwal2012 39067 +inligtingskassie (SpesBona, neem kennis!) 2915871 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam=Il-76 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Il-76MD-90A RF-78653.jpg |byskrif= 'n [[Russiese Lugmag]] Il-76MD-90A |tipe=Strategiese en taktiese vragvliegtuig |vervaardiger=Tashkent Aviation Production Association<br />Aviastar-SP |ontwerper=Ilyushin |eerste vlug=25 Maart 1971 |bekendstelling=Junie 1974 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker= [[Sowjetlugmag]] (histories) |meer gebruikers= [[Russiese Lugmag]] <br /> [[Lugmag van die Volksbevrydingsleër]] <br /> [[Indiese Lugmag]] |vervaardig=1971–tans |aantal gebou=981 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Ilyushin Il-76''' ({{Lang-ru|Илью́шин Ил-76}}; [[NAVO|NAVO-verslagnaam]]: '''Candid''') is 'n veeldoelige, vastevlerk, vierenjin [[Turbowaaiermotor|turbowaaier]] strategiese lugvervoerder wat deur die [[Sowjetunie]] se Ilyushin -ontwerpburo ontwerp is. Dit is aanvanklik in 1967 as 'n kommersiële vragtuig beplan as plaasvervanger vir die [[Antonof An-12]]. Dit is ontwerp om swaar masjinerie aan afgeleë, swak bediende gebiede te lewer. Militêre weergawes van die Il-76 is wyd gebruik in [[Europa]], [[Asië]] en [[Afrika]], insluitend gebruik as 'n lugbrandstoftenker of bevelsentrum. Die Il-76 het uitgebreide diens gelewer as 'n kommersiële vragtuig vir oprit-afgelewerde vrag, veral vir groot of swaar items wat nie andersins vervoer kan word nie. Dit is ook gebruik as noodreaksievervoer vir burgerlike ontruimings, sowel as vir humanitêre hulp en rampverligting regoor die wêreld. As gevolg van sy vermoë om vanaf ongeplaveide aanloopbane te werk, was dit nuttig in onontwikkelde gebiede. Gespesialiseerde modelle is ook vervaardig vir lugbrandbestryding en zero-G-opleiding. [[Lêer:Volga-Dnepr_IL-76_RA-76950_(8222957212)_(2).jpg|duimnael|Die Il-76 is 'n hoëvlerkvragskip met vier turbowaaiers en 'n T-stert.]] {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Sowjetunie]] tlmie13b7f5o93rhbpdl112xw9ffw7e 2915873 2915871 2026-07-06T07:05:24Z Aliwal2012 39067 2915873 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam=Il-76 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Il-76MD-90A RF-78653.jpg |byskrif= 'n [[Russiese Lugmag]] Il-76MD-90A |tipe=Strategiese en taktiese vragvliegtuig |vervaardiger=Tashkent Aviation Production Association<br />Aviastar-SP |ontwerper=Ilyushin |eerste vlug=25 Maart 1971 |bekendstelling=Junie 1974 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker= [[Sowjetlugmag]] (histories) |meer gebruikers= [[Russiese Lugmag]] <br /> [[Lugmag van die Volksbevrydingsleër]] (China) <br /> [[Indiese Lugmag]] |vervaardig=1971–tans |aantal gebou=981 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Ilyushin Il-76''' ({{Lang-ru|Илью́шин Ил-76}}; [[NAVO|NAVO-verslagnaam]]: '''Candid''') is 'n veeldoelige, vastevlerk, vierenjin [[Turbowaaiermotor|turbowaaier]] strategiese lugvervoerder wat deur die [[Sowjetunie]] se Ilyushin -ontwerpburo ontwerp is. Dit is aanvanklik in 1967 as 'n kommersiële vragtuig beplan as plaasvervanger vir die [[Antonof An-12]]. Dit is ontwerp om swaar masjinerie aan afgeleë, swak bediende gebiede te lewer. Militêre weergawes van die Il-76 is wyd gebruik in [[Europa]], [[Asië]] en [[Afrika]], insluitend gebruik as 'n lugbrandstoftenker of bevelsentrum. Die Il-76 het uitgebreide diens gelewer as 'n kommersiële vragtuig vir oprit-afgelewerde vrag, veral vir groot of swaar items wat nie andersins vervoer kan word nie. Dit is ook gebruik as noodreaksievervoer vir burgerlike ontruimings, sowel as vir humanitêre hulp en rampverligting regoor die wêreld. As gevolg van sy vermoë om vanaf ongeplaveide aanloopbane te werk, was dit nuttig in onontwikkelde gebiede. Gespesialiseerde modelle is ook vervaardig vir lugbrandbestryding en zero-G-opleiding. [[Lêer:Volga-Dnepr_IL-76_RA-76950_(8222957212)_(2).jpg|duimnael|Die Il-76 is 'n hoëvlerkvragskip met vier turbowaaiers en 'n T-stert.]] {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Sowjetunie]] 9bftpc8yw3sd18emat93dqc4in7gf0v 2915877 2915873 2026-07-06T07:46:46Z Oesjaar 7467 Geen bronnelys. 2915877 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} {{Infoboks-Vliegtuig |naam=Il-76 |subsjabloon= |beeld=Lêer:Il-76MD-90A RF-78653.jpg |byskrif= 'n [[Russiese Lugmag]] Il-76MD-90A |tipe=Strategiese en taktiese vragvliegtuig |vervaardiger=Tashkent Aviation Production Association<br />Aviastar-SP |ontwerper=Ilyushin |eerste vlug=25 Maart 1971 |bekendstelling=Junie 1974 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker= [[Sowjetlugmag]] (histories) |meer gebruikers= [[Russiese Lugmag]] <br /> [[Lugmag van die Volksbevrydingsleër]] (China) <br /> [[Indiese Lugmag]] |vervaardig=1971–tans |aantal gebou=981 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Ilyushin Il-76''' ({{Lang-ru|Илью́шин Ил-76}}; [[NAVO|NAVO-verslagnaam]]: '''Candid''') is 'n veeldoelige, vastevlerk, vierenjin [[Turbowaaiermotor|turbowaaier]] strategiese lugvervoerder wat deur die [[Sowjetunie]] se Ilyushin -ontwerpburo ontwerp is. Dit is aanvanklik in 1967 as 'n kommersiële vragtuig beplan as plaasvervanger vir die [[Antonof An-12]]. Dit is ontwerp om swaar masjinerie aan afgeleë, swak bediende gebiede te lewer. Militêre weergawes van die Il-76 is wyd gebruik in [[Europa]], [[Asië]] en [[Afrika]], insluitend gebruik as 'n lugbrandstoftenker of bevelsentrum. Die Il-76 het uitgebreide diens gelewer as 'n kommersiële vragtuig vir oprit-afgelewerde vrag, veral vir groot of swaar items wat nie andersins vervoer kan word nie. Dit is ook gebruik as noodreaksievervoer vir burgerlike ontruimings, sowel as vir humanitêre hulp en rampverligting regoor die wêreld. As gevolg van sy vermoë om vanaf ongeplaveide aanloopbane te werk, was dit nuttig in onontwikkelde gebiede. Gespesialiseerde modelle is ook vervaardig vir lugbrandbestryding en zero-G-opleiding. [[Lêer:Volga-Dnepr_IL-76_RA-76950_(8222957212)_(2).jpg|duimnael|Die Il-76 is 'n hoëvlerkvragskip met vier turbowaaiers en 'n T-stert.]] {{Normdata}} [[Kategorie:Vragvliegtuie]] [[Kategorie:Sowjetunie]] 2xuukk9qgrr5lspj1aakqxh4qx07gl0 0 407053 2915890 2891303 2026-07-06T09:19:36Z Aliwal2012 39067 2915890 wikitext text/x-wiki Die '''Sentrum vir die Boek''' in die stadskom van [[Kaapstad]] word gehuisves in ‘n buitengewone gebou van besondere kultuur-historiese belang. ==Ligging== Die gebou is by Koningin Victoriastraat 62, by die koördinate {{koördinate|33|55|37|S|18|24|57|O}} en regoor die [[Kompanjiestuin]]. ==Gebou== Die gebou in die Edwardiaanse styl is vroeg in die 20ste eeu opgerig as hoofgebou vir die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] volgens tekeninge van die Britse argitekte W. Hawke en W.N. McKinley. Die koste van die oprigting is gedra deur sir [[Donald Currie]] en Willem Hiddingh (* Kaapstad, 29 Mei 1808 - 10 Desember 1899), ‘n Kaapse regsgeleerde, weldoener en oujongkêrel. Hiddingh het ook in sy testament die perseel vir die oprigting van die beoogde gebou bemaak. Aangesien dit mettertyd geblyk het dat die gebou nie meer aan die nuwe en groter eise van ‘n universiteit voldoen nie, is dit in 1932 aan die staat verkoop en het dit die tuiste van die staatsargief geword. ==Argitektuur== Die onderkant van die buitemure is van graniet verkry uit die [[Paarl]]. Daar bo-op is gebou met sandsteen afkomstig van die [[Vrystaat]]. Hierdie sagte sandsteen is versier deur ingewikkelde, soms oordadige en fyn uitgewerkte beeldhouwerk. Groen Spaanse teëls is op die dak aangebring. Koperkleurige plate bedek die koepel. Op die koepel staan ‘n torinkie van kiaat. Die groot saal onder die koepeldak het die voorkoms van ‘n Griekse teater. ‘n Sirkelvormige suilegang is beklee met marmer en leiklip en die pilare is van ‘n rooskleurige sandsteen. In die voorportaal is vlakreliëf portrette in brons en marmer van Currie en Hiddingh. ==Huidige gebruik== Die Sentrum vir die die Boek se doel is om geletterdheid in alle bevolkingsgroepe en in alle tale van die land te promoveer deur aandag te gee aan die ontwikkeling van ‘n leeskultuur. Daar word aandag gegee aan die skryf en uitgee van goeie boeke deur kursusse aan te bied. Sedert ±1990 is dit ‘n filiaal van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteek]] ([[Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika]]). Spesiale en unieke boekversamelings word hier bewaar. Onder andere word die [[C. Louis Leipoldt|Louis Leipoldt]]-versameling en die kantoor van die [[Van Riebeeck-Vereniging]] hier gehuisves. ==Bibliografie== *Duncan, Paul en Alain Proust: Hidden Cape Town. Kaapstad: Struik, 2013. {{ISBN|978-1-43170-299-2}} *publishsa.co.za *sa-venues.co *[[Suid-Afrikaanse biografiese woordeboek]], deel 2. Kaapstad: [[Tafelberg Uitgewers]], 1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} [[Kategorie:Kaapstad]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Biblioteke]]] f3a2dt1chx2d6c0rburmxe8hgw84cmx 0 408731 2915799 2910401 2026-07-05T16:51:16Z JMK 649 skakel- en verw-details 2915799 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Koninkryk Juda |titel = c. 930-587 v.C. |kleur = |beeld = Kingdoms around Israel 830 map.svg |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = 'n Kaart van die Suid-Levant in <br>die 9de eeu&nbsp;v.C., met Juda in donkerpienk. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Noemnaam |1 = Juda |opskrif2 = Status |2 = Koninkryk |opskrif3 = Hoofstad |3 = [[Jerusalem]] |opskrif4 = Taal |4 = Bybelse [[Hebreeus]] |opskrif5 = Hoof |5 = Konings |opskrif6 = Eerste koning |6 = [[Rehabeam]] |opskrif7 = Laaste koning |7 = [[Sedekia]] |opskrif8 = Opgevolg deur |8 = Jehoed <br>(Babiloniese provinsie) |opskrif9 = Vandag deel van |9 = [[Israel]] <br>[[Palestina]] |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = |11 = }} Die '''Koninkryk Juda''' ([[Hebreeus]]: יְהוּדָה, ''Yəhūdā''; [[Akkadies]]: 𒅀𒌑𒁕𒀀𒀀 ''Ya'údâ''; Koninklike [[Aramees]]: 𐤁‬𐤉‬𐤕‬𐤃𐤅‬𐤃 ''Bēyt Dāwīḏ'', "Huis van Dawid"), die '''Suidryk''' of die '''ryk van die Twee Stamme'''<ref>"Juda" in die [[WAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 20 November 2023.</ref> was in die [[Ystertydperk]] 'n [[Semitiese tale|Semitiessprekende]], landingeslote koninkryk van die [[Levant|Suid-Levant]]. Dit was gesentreer in die hooglande van [[Judea]] en die hoofstad was [[Jerusalem]].<ref>{{Cite journal|last=Finkelstein|first=Israel|date=2001-01-01|title=The Rise of Jerusalem and Judah: the Missing Link|url=https://doi.org/10.1179/lev.2001.33.1.105|journal=Levant|volume=33|issue=1|pages=105–115|doi=10.1179/lev.2001.33.1.105|s2cid=162036657|issn=0075-8914}}</ref> [[Jode]] is na Juda genoem en stam hoofsaaklik daarvan af.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/798209542|title=Legacy : a Genetic History of the Jewish People.|date=2012|publisher=Oxford University Press USA|others=Harry Ostrer|isbn=978-1-280-87519-9|oclc=798209542}}</ref><ref>{{Cite book|author=Adams, Hannah|url=http://worldcat.org/oclc/894671497|title=The history of the Jews : from the destruction of Jerusalem to the present time|date=1840|publisher=Sold at the London Society House and by Duncan and Malcom, and Wertheim|oclc=894671497}}</ref> Die [[Hebreeuse Bybel]] beeld die Koninkryk Juda uit as 'n opvolgerstaat van die Verenigde Koninkryk Israel, 'n term wat gebruik word vir die verenigde koninkryk onder die Bybelse konings [[Saul]], [[Dawid]] en [[Salomo]]. Dit dek die gebied van Juda en Israel. In die 1980's het sommige Bybelse geleerdes egter begin aanvoer dat die [[argeologie]]se bewyse vir 'n uitgebreide koninkryk voor die laat 8ste eeu&nbsp;v.C. nie genoegsaam is nie en dat daar fout is met die metodologie wat gebruik is om die bewyse in te samel.<ref name="garfinkel2012">{{cite web|url=http://www.hadashot-esi.org.il/report_detail_eng.aspx?id=1989|title=Journal 124: Khirbat Qeiyafa preliminary report|last1=Garfinkel|first1=Yossi|last2=Ganor|first2=Sa'ar|date=19 April 2012|website=Hadashot Arkheologiyot: Excavations and Surveys in Israel|publisher=Israel Antiquities Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623021750/http://www.hadashot-esi.org.il/report_detail_eng.aspx?id=1989|archive-date=23 Junie 2012|access-date=12 Junie 2018|ref=garfinkel2012|last3=Hasel|first3=Michael}}</ref><ref name="fink2012">{{cite journal|last1=Finkelstein|first1=Israel|last2=Fantalkin|first2=Alexander|date=Mei 2012|title=Khirbet Qeiyafa: an unsensational archaeological and historical interpretation|url=http://archaeology.tau.ac.il/wp-content/uploads/2013/04/Qeiyafa_Unsensational_Interpretation.pdf|journal=Tel Aviv|volume=39|pages=38–63|doi=10.1179/033443512x13226621280507|s2cid=161627736|access-date=12 Junie 2018|ref=finkelsteinfantalkin2012|archive-date=13 Februarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213094447/http://archaeology.tau.ac.il/wp-content/uploads/2013/04/Qeiyafa_Unsensational_Interpretation.pdf|url-status=dead}}</ref> Dit lyk of die gebied van Juda in die 10de en vroeë 9de eeu&nbsp;v.C. ylbevolk was en beperk was tot klein plattelandse nedersettings, waarvan die meeste nie met mure versterk was nie.<ref name="mazar">{{cite journal |last=Mazar |first=Amihai |title=Archaeology and the Biblical Narrative: The Case of the United Monarchy |url=https://www.academia.edu/2503754 |journal=One God – One Cult – One Nation. Archaeological and Biblical Perspectives, red. Reinhard G. Kratz en Hermann Spieckermann in samewerking met Björn Corzilius en Tanja Pilger, (Beihefte zur Zeitschrift für die Alttestamentliche Wissenschaft 405) |location=Berlyn/New York |pages=29–58 |access-date=12 Oktober 2018}}</ref> Die [[Tel Dan-stele]], wat in 1993 ontdek is, wys die koninkryk het ten minste teen die 9de eeu&nbsp;v.C. in die een of ander vorm bestaan, maar dit vertel nie hoe groot sy mag was nie.<ref name="Grabbe">{{Cite book |last=Grabbe |first=Lester L. |url=https://books.google.com/books?id=kcVmBAEo5rcC&pg=PA333 |title=Ahab Agonistes: The Rise and Fall of the Omri Dynasty |date=2007-04-28 |publisher=Bloomsbury Publishing USA |isbn=978-0-567-25171-8 }}</ref><ref name="Cline">{{Cite book |last=Cline |first=Eric H. |url=https://books.google.com/books?id=uGzRCwAAQBAJ&pg=PA61 |title=Biblical Archaeology: A Very Short Introduction |date=2009-09-28 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-971162-8}}</ref> Onlangse uitgrawings by Khirbet Qeiyafa ondersteun egter die bestaan van 'n sentraal georganiseerde, verstedelikte koninkryk teen die 10de eeu&nbsp;v.C., volgens die uitgrawers.<ref name="garfinkel2012" /><ref name="minimal">{{cite journal |last=Garfinkel |first=Yosef |date=May–June 2011 |title=The Birth & Death of Biblical Minimalism |url=http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&Volume=37&Issue=03&ArticleID=06&Page=0&UserID=0& |url-status=dead |journal=Biblical Archaeology Review |volume=37 |issue=3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908074705/http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&Volume=37&Issue=03&ArticleID=06&Page=0&UserID=0& |archive-date=2011-09-08 |access-date=2012-07-05}}</ref> In die 7de eeu&nbsp;v.C. het die koninkryk se bevolking baie toegeneem en het dit vooruitgegaan onder die [[vasal]]skap van die [[Nieu-Assiriese Ryk]], ten spyte van [[Hiskia]] se opstand teen die Assiriese koning [[Sanherib]].<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=2kSovzudhFUC |title=A History of the Jewish People |editor-first=Haim Hillel |editor-last=Ben-Sasson |publisher=Harvard University Press |year=1976 |isbn=978-0-674-39731-6 |page=142 |access-date=12 Oktober 2018}}</ref> [[Josia]] het van die politieke vakuum wat tussen Assirië se verval en die opkoms van [[26ste Dinastie van Egipte|Egiptiese]] heerskappy oor die gebied ontstaan het, gebruik gemaak om sy godsdienstige hervormings deur te voer. Deuteronomistiese geskiedenis, wat van die geskiedenis van die nasie vertel van Joshua tot Josia en 'n wêreldsiening uitdruk wat geskoei is op die wetlike beginsels in [[Deuteronomium]], is vermoedelik in dié tyd geskryf en lê klem op die belangrikheid om die beginsels na te kom.<ref name=":2">{{Cite book |last=Lipschits |first=Oded |url=https://www.jstor.org/stable/10.5325/j.ctv1bxh5fd |title=The Fall and Rise of Jerusalem: Judah under Babylonian Rule |date=2005 |publisher=Penn State University Press |isbn=978-1-57506-297-6 |pages=361–367 |doi=10.5325/j.ctv1bxh5fd.10|jstor=10.5325/j.ctv1bxh5fd }}</ref> Met die finale val van die Nieu-Assiriese Ryk in 605&nbsp;v.C. het mededinging ontstaan tussen Egipte en die [[Nieu-Babiloniese Ryk]] oor beheer van die Levant. Dit het eindelik gelei tot Juda se vinnige agteruitgang. In die vroeë 6de eeu&nbsp;v.C. was daar 'n vlaag onderdrukkings van Egipties gesteunde opstande deur Juda teen die [[Babilon]]iese heerskappy. In 587&nbsp;v.C. het [[Nebukadnesar II]] Jerusalem beleër en verwoes, en 'n einde aan die koninkryk gebring.{{sfn|Lipiński|2020|p=94}}<ref name=":2" /> Baie Judese inwoners is na Babilon verban en die koninkryk is as 'n Babiloniese provinsie geannekseer.<ref name=":2" /> Nadat die [[Achaemenidiese Ryk]] Babilon oorgeneem het, het koning [[Kores die Grote]] die Jode wat verban is, toegelaat om terug te keer. Hulle is toegelaat om hulleself onder Persiese heerskappy te regeer. Eers 400 jaar later, ná die [[Makkabese Opstand]], het die Jode hulle onafhanklikheid ten volle herwin. ==Argeologiese rekord== Terwyl daar algemeen ooreenstemming is oor die feit dat die verhale van [[Dawid]] en [[Salomo]] in die 10de eeu&nbsp;v.C. min vertel oor die oorsprong van Juda, is daar tans geen konsensus oor of Juda ontstaan het vanweë 'n splitsing van die Verenigde Koninkryk Israel (soos wat die Bybel vertel) of onafhanklik nie.{{sfn|Katz|2015|p=27}}<ref>{{Cite journal|last=Mazar|first=Amihai|year=2010|title=Archaeology and the Biblical Narrative: The Case of the United Monarchy|url=https://www.academia.edu/2503754|journal=Archaeological and Biblical Perspectives}}</ref> Sommige geleerdes stel voor [[Jerusalem]], die koninkryk se hoofstad, het nie as 'n belangrike administratiewe sentrum ontstaan voor die einde van die 8ste eeu&nbsp;v.C. nie. Die argeologiese bewyse dui daarop dat die bevolking voor dié tyd te klein was om 'n lewensvatbare koninkryk te onderhou.{{sfn|Moore|Kelle|2011|p=302}} 'n Groot deel van die debat wentel daarom of die argeologiese ontdekkings wat konvensioneel na die 10de eeu&nbsp;v.C. gedateer word, eerder na die 9de eeu&nbsp;v.C. gedateer moet word, soos voorgestel deur die [[Israel]]iese argeoloog Israel Finkelstein.{{sfn|Finkelstein|Silberman|2002}} Onlangse argeologiese ontdekkings deur Eilat Mazar in Jerusalem en Yosef Garfinkel in Khirbet Qeiyafa bevestig waarskynlik die bestaan van die Verenigde Koninkryk, maar daterings en identifikasies word nie algemeen aanvaar nie.<ref name="Zachary">{{Cite journal|last=Thomas|first=Zachary|date=2016-04-22|title=Debating the United Monarchy: Let's See How Far We've Come|url=http://dx.doi.org/10.1177/0146107916639208|journal=Biblical Theology Bulletin: Journal of Bible and Culture|volume=46|issue=2|pages=59–69|doi=10.1177/0146107916639208|issn=0146-1079|s2cid=147053561}}</ref><ref>{{Cite news|title=Crying King David: Are the ruins found in Israel really his palace?|language=en|newspaper=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/archaeology/.premium-crying-king-david-not-his-palace-1.5324620|access-date=2021-07-18}}</ref> [[Beeld:JRSLM_300116_Tel_Dan_Stele_01.jpg|thumb|200px|Die Tel Dan-stele, met die woorde "Huis van Dawid" verlig (9de eeu&nbsp;v.C.).]] Die Tel Dan-stele wys 'n historiese "[[Huis van Dawid]]" het 'n koninkryk suid van Samaria in die 9de eeu&nbsp;v.C. regeer{{sfn|Pioske|2015|p=180}} en bewyse van verskeie konings van Juda van die 8ste eeu&nbsp;v.C. is ontdek,<ref>Corpus of West Semitic Stamp Seals. N. Avigad and B. Sass. Jerusalem: The Israel Academy of Sciences and Humanities, 1997, nos. 4 and 3 respectively; Identifying Biblical Persons in Northwest Semitic Inscriptions of 1200–539 BCE Lawrence J. Mykytiuk. SBL Academia Biblica 12. Atlanta, 2004, 153–59, 219.</ref> maar min word gesê oor hoe ontwikkel die staat was. Die Nimrudtablet K.3751, wat uit omstreeks 733&nbsp;v.C. dateer, is die vroegste bekende rekord van die naam "Juda" (geskryf in Assiriese [[wigskrif]] as ''Ya'uda'' of KUR.ia-ú-da-a-a).<ref name="Pitcher">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tu02muKUVJ0C&pg=PA229|title=The Pitcher is Broken: Memorial Essays for Gösta W. Ahlström|publisher=Bloomsbury Publishing|year=1995|isbn=978-0-567-63671-3|editor1-last=Holloway|editor1-first=Steven W.|access-date=12 Oktober 2018|editor2-last=Handy|editor2-first=Lowell K.}}</ref> ===Jerusalem=== [[Beeld:עיר_דוד_2.JPG|thumb|220px|links|Die Trapklipstruktuur, gesien van die Groot Klipstruktuur af.]] Daar word gedebatteer oor die status van Jerusalem in die 10de eeu&nbsp;v.C.<ref name="mazar" /> Die oudste deel van die stad en sy oorspronklike stedelike kern is die Dawidstad, en daar is bewyse van aansienlike Israelitiese residensiële aktiwiteit omstreeks die 10de eeu&nbsp;v.C.{{sfn|Sergi|2023|p=197}} Sommige unieke administratiewe strukture soos die Trapklipstruktuur en Groot Klipstruktuur, wat aanvanklik een struktuur was, bevat materiaalkultuur uit die [[Ystertydperk]] I.<ref name="mazar" /> Op grond van die beweerde gebrek aan vestigingsaktiwiteit in die 10de eeu&nbsp;v.C. meen Israel Finkelstein Jerusalem was toe 'n klein plattelandse dorp en nie 'n nasionale hoofstad nie, en Ussishkin dink die stad was heeltemal onbewoon. Amihai Mazar reken as die datering van die administratiewe strukture in die Dawidstad na Yster I / Yster IIa reg is, wat hy dink wel die geval is, "was Jerusalem 'n taamlik klein dorp met 'n groot sitadel, wat die sentrum van 'n aansienlike streekstaat was".<ref name="mazar" /> William G. Dever meen Jerusalem was 'n klein, versterkte stad, waarin waarskynlik net die koninklike hof, priesters en klerke gewoon het.<ref>{{Cite book|last=Dever|first=William G.|url=https://books.google.com/books?id=39HoDwAAQBAJ|title=Has Archaeology Buried the Bible?|date=2020-08-18|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-1-4674-5949-5|language=en}}</ref> ===Geletterdheid=== 'n Versameling militêre orders wat in die ruïnes van 'n militêre fort in die woestyngebied Negev ontdek is en uit die tydperk van die Koninkryk van Juda dateer, dui op algemene geletterdheid. Al die militêre personeel, van die bevelvoerders tot die gewone soldate, sou dit moes kon lees. Volgens professor Eliezer Piasetsky, wat deelgeneem het aan die ontleding van die tekste, "het geletterdheid bestaan op alle vlakke van die administratiewe, militêre en priesterlike stelsels van Juda. Lees en skryf was nie beperk tot 'n klein elite nie." Dit dui op die bestaan van 'n aansienlike opvoedkundige infrastruktuur in dié tyd in Juda.<ref>Pileggi, Tamar (12 April 2016). [https://www.timesofisrael.com/new-look-at-ancient-shards-suggests-bible-even-older-than-thought "New Look at Ancient Shards Suggests Bible Even Older than Thought."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181210204240/https://www.timesofisrael.com/new-look-at-ancient-shards-suggests-bible-even-older-than-thought/ |date=2018-12-10 }} ''Times of Israel''. Besoek by TimesofIsrael.com, 30 Januarie 2019.</ref> ===LMLK-seëls=== [[Beeld:Lmlk_Seals_-_Hecht_Museum,_Israel_1.JPG|thumb|250px|Die handvatsels van bergingspotte gestempel met die LMLK-seëls.]] LMLK-seëls is antieke [[Hebreeus]]e seëls wat op die handvatsels van bergingspotte gedruk is uit die tyd van koning [[Hiskia]] (omstreeks 700&nbsp;v.C.) wat hoofsaaklik in en om Jerusalem ontdek is. Verskeie volledige potte is in situ gevind.<ref>Ussishkin (2004), ''The Renewed Archaeological Excavations at Lachish'', p. 89 ("As the work of the renewed excavations developed it became clear that the destruction of Level III must be assigned to Sennacherib's attack in 701 BCE.").</ref> Nie een van die oorspronklike seëls is ontdek nie, maar sowat 2&nbsp;000 afdrukke wat met minstens 21 soorte seëls gemaak is, is al gepubliseer.<ref>{{Cite web|title=The LMLK Research Website|url=http://www.lmlk.com/research/|website=www.lmlk.com}}</ref> LMLK staan vir die Hebreeuse letters ''lamedh mem lamedh kaph'' ([[Fenisies]]: ''lāmed mēm lāmed kāp'', <big>𐤋𐤌𐤋𐤊</big>), wat vertaal kan word as: * "[Behorende] tot die koning" [van Juda] * "[Behorende] tot koning" (gevolg deur die naam) * "[Behorende] tot die regering" [van Juda] * "[Om gestuur te word] na die koning" ==Bybelse verhaal== ===Die verdeling van die Verenigde Koninkryk=== Volgens die [[Bybel]] is die Verenigde Koninkryk van Israel in die laat 11de eeu&nbsp;v.C. deur [[Saul]] gestig en het dit sy hoogtepunt bereik tydens die bewind van [[Dawid]] en [[Salomo]]. Ná Salomo se dood omstreeks 930&nbsp;v.C. het die Israeliete in Sigem byeengekom vir die kroning van Salomo se seun en opvolger, [[Rehabeam]]. Voor die kroning kon plaasvind, het die noordelike stamme, onder leiding van [[Jerobeam I|Jerobeam]], die nuwe koning gevra om die swaar belasting en arbeidsvereistes te verlig wat Salomo ingestel het. Rehabeam het hulle versoek verwerp: “My pa het 'n swaar juk op julle gelê, ek gaan die juk nog swaarder maak; my pa het julle met swepe geslaan, ek sal julle met gesels slaan.”<ref>[[1 Konings]] 12:14</ref> Die gevolg was dat [[Tien Verlore Stamme|10 van die stamme]] teen Rehabeam in opstand gekom het en Jerobeam tot hulle koning verklaar het. Hulle het die noordelike [[Koninkryk Israel]] gestig. In die begin het net die stam van Juda getrou aan die Huis van Dawid gebly, maar die stam van Benjamin het gou by Juda aangesluit. Die twee koninkryke, Juda in die suide en Israel in die noorde, het ná die verdeling ongemaklik langs mekaar bly voortbestaan tot met die vernietiging van die Koninkryk Israel deur [[Assirië]] in 722/'21&nbsp;v.C. === Betrekkinge met Koninkryk Israel=== Vir die eerste 60 jaar het die konings van Juda probeer om hulle gesag oor Israel te hervestig. Israel en Juda was deur Rehabeam se hele bewind in 'n oorlog gewikkel. Rehabeam het groot forte en versterkte stede laat bou. In die vyfde jaar van sy bewind het Sisak, die Egiptiese farao, Juda aangeval en baie stede ingeneem. In die verowering van Jerusalem in die 10de eeu&nbsp;v.C. het Rehabeam hulle al die skatte uit die Tempel as 'n heffing betaal en Juda het 'n [[vasal]]staat van Egipte geword. Rehabeam se seun en opvolger, [[Abia]], het sy pa se pogings om Israel weer onder sy gesag te bring, voortgesit. Hy het met Jerobeam van Israel oorlog gevoer en het hom oorwin, met baie slagoffers aan die kant van Israel. Volgens Kronieke het Abia en sy manne 'n groot slagting onder hulle veroorsaak: 500&nbsp;000 van Israel se uitgesoekte manne het gesneuwel.<ref>[[2 Kronieke]] 13:17</ref> Daarna het Jerobeam vir die res van sy bewind nie veel van 'n bedreiging vir hom ingehou nie<ref>2 Kronieke 13:20</ref> en die grens van die stam van Benjamin is herstel. Abia se seun en opvolger, [[Asa]], het in die eerste jare van sy bewind die vrede bewaar, en hy het stede versterk wat deur sy oupa, Rehabeam, gebou is.<ref>2 Kronieke 14:7</ref> In die Sefatalaagte by Maresa is die Koesjiet Serag en sy miljoen manne en 300 strydwaens deur Asa se 580&nbsp;000 manne verslaan.<ref>2 Kronieke 14:10</ref> In sy 36ste jaar het koning Baesa van Israel met 'n veldtog teen Juda begin. "Hy het die stad Rama [naby Jerusalem] in 'n vesting omskep om te verhoed dat mense heen en weer beweeg na en van koning Asa van Juda."<ref>2 Kronieke 16:1, 1983-vertaling</ref> Asa het silwer en goud na koning Ben-Hadad van die Arameërs in Damaskus gestuur en hom gevra om sy vredesverdrag met Baesa te beëindig, en Ben-Hadad het ingestem. Asa het toe sy leëraanvoerders gestuur om die stede van Israel aan te val, en hulle het Ijon, Dan, Abel-Majim en al die voorraadstede in Naftali verower. Baesa moes noodgedwonge sy magte aan Rama onttrek.<ref>2 Kronieke 16:4</ref> Asa se opvolger, [[Josafat]], het die beleid jeens Israel verander en eerder verbonde en samewerking met die noordelike koninkryk nagestreef. Dié samewerking het tot 'n ramp vir die koninkryk gelei met die slag van Ramot-Gilead.<ref>2 Konings 22:1-33</ref> Josafat se opvolger, [[Joram]], het 'n verbond met Israel gesluit deur te trou met [[Atalia]], die dogter van [[Agab]]. Ondanks sy verbond met die sterker noordelike koninkryk, was Joram se heerskappy oor Juda wankelrig. Die Edomiete het in opstand gekom en Joram moes noodgedwonge hulle onafhanklikheid erken. In 'n aanval deur [[Filistyne]], [[Arabiere]] en [[Ethiopië|Ethiopiërs]] is die koning se huis gestroop en sy hele familie weggevoer, buiten sy seun [[Ahasia]]. ===Botsing van ryke=== [[Beeld:LMLK,_Ezekiah_seals.jpg|thumb|200px|links|"Aan [[Hiskia]], seun van [[Agas]], koning van Juda": 'n Koninklike seël wat in Jerusalem ontdek is.]] Nadat [[Hiskia]] omstreeks 715&nbsp;v.C. die alleenheerser van Juda geword het, het hy 'n verbond gesluit met [[Ashkelon]] en [[Antieke Egipte|Egipte]], en standpunt teen [[Assirië]] ingeneem deur te weier om heffings te betaal.<ref name="Peter255">{{cite book |first=Peter J. |last=Leithart |url=https://books.google.com/books?id=_HD8W7he3dUC |title=1 & 2 Kings (Brazos Theological Commentary on the Bible) |pages=255–256 |publisher=Baker Publishing Group |year=2006 |isbn=978-1-4412-3560-2 |access-date=12 Oktober 2018}}</ref><ref>[[Jesaja]] 30-31</ref><ref>Jesaja 36:6-9</ref> In reaksie het [[Sanherib|Sanherib I]] van Assirië die vestingstede van Juda aangeval.<ref>[[1-2 Konings|2 Konings]] 18:13</ref> Hiskia het tien ton silwer en een ton goud aan Assirië betaal. Dit was "al die silwer wat in die huis van die Here en in die skatkamers van die paleis was".<ref>2 Konings 18:14-16 (1983-vertaling)</ref><ref name="Peter255" /> Tog het Sanherib Jerusalem in 701&nbsp;v.C. beleër,<ref>James B. Pritchard, red., ''Ancient Near Eastern Texts Related to the Old Testament'' (Princeton, NJ: Princeton University Press, 1965) 287–88.</ref><ref>2 Konings 18:17</ref> maar nooit die stad ingeneem nie. [[Beeld:Jerusalem-Broad-Wall-770.jpg|thumb|200px|links|'n Verdedigingsmuur wat gebou is in die tyd van Hiskia (laat 18de eeu v.C.)]] Tydens die lang bewind van [[Manasse]] (omtreeks 687/'86 tot 643/'642 v.C.),<ref name="Thiele">{{cite book |first=Edwin |last=Thiele |title=The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings |edition=1ste |location=New York |publisher=Macmillan |year=1951 |isbn=978-0-8254-3825-7}}</ref> was Juda ná 669&nbsp;v.C. 'n vasalstaat van Assiriese heersers: Sanherib en sy opvolgers [[Esarhaddon]]<ref name="Bright">{{cite book |first=John |last=Bright |isbn=978-0-664-22068-6 |page=311 |year=2000 |url=https://books.google.com/books?id=0VG67yLs-LAC&pg=PA311 |publisher=Westminster John Knox Press |title=A History of Israel |access-date=12 Oktober 2018}}</ref> en [[Assurbanipal]]. Daar word genoem dat Manasse materiaal moes verskaf vir Esarhaddon se bouprojekte. Hy was ook een van verskeie vasals wat Assurbanipal moes help in sy veldtog teen Egipte.<ref name="Bright" /> [[Beeld:Capture_of_Lachish_-_booty_and_exiles.jpg|thumb|200px|links|Ná die inname van Lakis (omstreeks 701 v.C.) dra Assiriese soldate buit uit die stad weg. Judese gevangenes word ook weggevoer.]] Toe [[Josia]] omstreeks 641/'40 v.C. koning van Juda word,<ref name="Thiele" /> was die internasionale situasie vloeibaar. In die ooste was die [[Nieu-Assiriese Ryk]] aan die verbrokkel, die [[Nieu-Babiloniese Ryk]] het dit nog nie vervang nie en Egipte in die weste het herstel van Assiriese heerskappy. In dié magsvakuum kon Juda vir 'n tyd homself regeer sonder buitelandse inmenging. In die lente van 609&nbsp;v.C. het farao Neko II persoonlik 'n taamlik groot leër na die [[Eufraat]] aangevoer om die Assiriërs te help.<ref name="2kon23">2 Konings 23:29</ref> Koning Josia het teen Neko opgeruk, maar die farao het hom in Megiddo doodgemaak.<ref name="2kon23" /> Op sy terugtog na Egipte in 608 v.C. het Neko gehoor Josia se seun [[Joahas]] is gekies om hom op te volg.<ref>2 Konings 23:31</ref> Neko het Joahas afgesit en vervang met sy broer Eljakim, en sy naam verander na [[Jojakim]]. Neko het Joahas toe na Egipte saamgeneem as sy gevangene.<ref>2 Kronieke 36:1-4</ref> Hy het nooit teruggekeer nie. Jojakim het aanvanklik as 'n vasal van Egipte regeer en groot heffings betaal. Toe die Babiloniërs Egipte egter in 605 v.C. verslaan, het Jojakim van kant verwissel en het hy eerder heffings aan [[Nebukadnesar II]] van Babilon betaal. In 601 v.C., in die vierde jaar van sy bewind, het Nebukadnesar Egipte probeer inval. Hy is afgeweer en het groot verliese gelei. Dit het verskeie rebellies in die Levant veroorsaak. Jojakim het ook opgehou om heffings aan Babilon te betaal<ref>{{cite web |url= http://www.drshirley.org/hist/hist05.html |title= The Divided Monarchy – ca. 931–586 BC |author= Dr. Shirley Rollinson |access-date=12 Oktober 2018}}</ref> en Egipte se kant gekies. Nebukadnesar het gou die rebellies onderdruk. In 599 v.C. het hy Jerusalem beleër. Jojakim is in 598 v.C.<ref>{{cite book |first= Dan |last= Cohn-Sherbok |title= The Hebrew Bible |publisher= Continuum International |year= 1996 |page=x |isbn= 978-0-304-33703-3}}</ref> tydens die beleg dood en is opgevolg deur sy agt- of agttienjarige seun, [[Jojagin]].<ref>{{cite web |url= https://www.rbvincent.com/BibleStudies/captivit.htm | first= Robert Benn Sr. |last= Vincent |title= Daniel and the Captivity of Israel |access-date=12 Oktober 2018}}</ref> Die stad is sowat drie maande later ingeneem.<ref>{{cite book |first= Philip J. |last= King |title= Jeremiah: An Archaeological Companion |publisher =Westminster John Knox Press |year= 1993 |page= 23}}</ref><ref>2 Kronieke 36:9</ref> Nebukadnesar het Jerusalem en die Tempel gestroop en al sy buit na Babilon geneem. Jojagin, sy hof, ander vooraanstaande burgers en ambagslui en 'n groot deel van Juda se Joodse bevolking (sowat 10&nbsp;000)<ref>{{cite book |title= The Oxford History of the Biblical World |editor-first= Michael D. |editor-last= Coogan |publisher= Oxford University Press |year= 1999 |page= 350}}</ref> is in ballingskap weggevoer en deur die Babiloniese Ryk verstrooi.<ref>2 Konings 24:14</ref> Onder hulle was [[Esegiël]]. Nebukadnesar het Jojagin se oom as koning oor die verkleinde koninkryk aangestel en hom [[Sedekia]] genoem. Hy het Juda weer 'n vasal van Babilon gemaak. [[Beeld:Tissot_The_Flight_of_the_Prisoners.jpg|thumb|260 px|''Die vlug van die gevangenes'' (1896) deur James Tissot: die verbanning van die Jode van Jerusalem na Babilon.]] ===Verwoesting en verstrooiing=== Ondanks die sterk protes van [[Jeremia]] en ander, het Sedekia teen Nebukadnesar in opstand gekom en opgehou om heffings aan hom te betaal; hy het 'n verbond gesluit met farao [[Apriës|Gofra]]. In 589 v.C. het Nebukadnesar na Juda teruggekeer en Jerusalem weer beleër. Baie Jode het na naburige stede soos [[Moab]], Ammon en Edom gevlug.<ref>[[Jeremia]] 40:11-12</ref> Die stad is ná 'n beleg van etlike maande ingeneem en Nebukadnesar het weer die stad en Tempel geplunder,<ref>[[Esra]] 5:14</ref> en toe albei verwoes.<ref>Jeremia 52:10-13</ref> Nadat Nebukadnesar al Sedekia se seuns laat vermoor het, het hy Sedekia na Babilon geneem<ref>Jeremia 52:10-11</ref> en so 'n einde gebring aan die onafhanklike Koninkryk Juda. Volgens [[Jeremia]] is 4&nbsp;600 mense verban ná die val van Juda, benewens die mense wat in die beleg dood is.<ref>Jeremia 52:29-30</ref> Teen 586&nbsp;v.C. was 'n groot deel van Juda vernietig en die voormalige koninkryk het 'n skerp agteruitgang in sy ekonomie en inwonertal beleef.<ref name="Grabbe2004">{{cite book |last=Grabbe |first=Lester L. |title=A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period |publisher=T&T Clark International |year=2004 |url=https://books.google.com/books?id=VK2fEzruIn0C |isbn=978-0-567-08998-4 |page=28}}</ref> ==Jehoed== Jerusalem het blykbaar vir 'n groot deel van die 6de eeu&nbsp;v.C. onbewoon gebly,<ref name="Grabbe2004" /> en die middelpunt van die bevolking het verskuif na Benjamin, die relatief ongeskonde noordelike deel van die koninkryk, waar die dorp Mispa die hoofstad van die nuwe Babiloniese povinsie [[Jehoed Medinata|Jehoed]] geword het. Gedalja is aangestel as goewerneur van die provinsie.<ref>2 Konings 25:22-24, Jeremia 40:6-8</ref> In 539&nbsp;v.C het die [[Achaemenidiese Ryk]] Babilon verower en die bannelinge toegelaat om na Jehoed Medinata terug te keer en die Tempel te herbou. Dit is in die sesde jaar van [[Darius I van Persië|Darius]] (515&nbsp;v.C.) voltooi<ref>[[Esra]] 6:15</ref> onder die kleinseun van die voorlaaste koning van Juda, [[Jojagin]]. Jehoed Medinata was 'n vreedsame deel van die Achaemenidiese Ryk totdat dit omstreeks 333&nbsp;v.C. deur [[Alexander die Grote]] verower is. ==Godsdiens== Die hooftema van die [[Hebreeuse Bybel]] se vertelling is die lojaliteit van Juda, veral sy konings, teenoor [[God|Jahweh]], wat daarvolgens die God van Israel is. Al die konings van Israel (buiten in 'n mate Jehu) en baie konings van Juda was "sleg" in die afdwinging van [[monoteïsme]]. Van die "goeie" konings word [[Hiskia]] (727-698&nbsp;v.C.) uitgesonder vir sy pogings om afgodeaanbidding uit te wis.<ref name="Borowski">{{cite web |last=Borowski |first=Oded |title=''Hezekiah's Reforms and the Revolt against Assyria'' |url=http://scholar.cc.emory.edu/scripts/ASOR/BA/Borowski.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19970723115326/http://scholar.cc.emory.edu/scripts/ASOR/BA/Borowski.html |archive-date=23 Julie 1997 |access-date=12 Oktober 2018}}, Emory University, 1997</ref> Sy opvolgers [[Manasse]] (698-642&nbsp;v.C.) en [[Amon]] (642-640&nbsp;v.C.) het afgodeaanbidding weer laat herleef, wat Jahweh kwaad gemaak het. [[Josia]] (640-609 v.C.) het weer teruggekeer na die aanbidding van Jahweh alleenlik, maar sy pogings was te laat en weens Israel se ontrou het God toegelaat dat die koninkryk in 587&nbsp;v.C. deur die Nieu-Babiloniese Ryk verwoes word. Geleerdes stem nou oor die algemeen saam dat die boek Konings nie 'n akkurate uitbeelding van godsdienstige houdings in dié tyd in Juda of Israel is nie.<ref>{{cite book |last=Handy |first=Lowell K. |title=The Triumph of Elohim |date=1995 |publisher=W. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-4161-2 |editor-last=Edelman |editor-first=Diana Vikander |location=Grand Rapids, Michigan |page=27 |chapter=The Appearance of Pantheon in Judah |quote=It is fairly well established by now that the narrative of the book of Kings cannot be taken as an accurate reflection of the religious world of the nations of Judah and Israel.1{...}1 The historicity of certain sections of the narrative has been questioned for a long time within scholarly circles, even though the majority of the text is accepted to be historically trustworthy; this is particularly true of aspects of the depiction of the northern kingdom, Israel. |access-date=13 Januarie 2020 |chapter-url=https://archive.org/details/triumphofelohimf00edel/page/26 |via=[[Internet Archive]]}}</ref><ref>{{cite book |author=James Alan Montgomery |url=https://archive.org/details/criticalexegetic10montuoft/page/41 |title=A Critical and Exegetical Commentary of the Book of Kings |publisher=T. & T. Clark |year=1951 |page=41 |quote=The remaining Prophetical Stories of the North are midrash in the current sense of the word, of dubious historical value. |via=Internet Archive}}</ref> ==Sien ook== *[[Geskiedenis van antieke Israel en Juda]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Kingdom of Judah}} {{Heersers van antieke Israel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Koninkryk Juda| ]] 8jywn0alzy35o8kwz4u43x1ekokeest 0 410396 2915864 2822141 2026-07-06T01:47:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915864 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Rider-Waite Major Arcana full.png|thumb|240px|Die 22 kaarte van die [[Rider-Waite-tarot]] se Groot Arcana.]] Die '''Groot Arcana''' is die [[tarotkaarte]] met name of nommers wat vir [[waarsêery]] gebruik word. Die name is deur [[Okkultisme|okkultiste]] gegee aan tarotkaarte wat oorspronklik vir [[kaartspeletjie]]s gebruik is.<ref>{{cite book |last1=Decker |first1=Ronald |last2=Depaulis |first2=Thierry |last3=Dummett |first3=Michael |title=A Wicked Pack of Cards: Origins of the Occult Tarot |date=5 December 1996 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-0-7156-2713-6 |url=https://books.google.com/books?id=nVyDAAAAMAAJ |language=en |page=38}}</ref> Daar is gewoonlik 22 sulke kaarte in 'n standaardpak van 78 tarotkaarte, wat gewoonlik van 0 tot 21 gemerk is. (In pakke kaarte vir speletjies is daar nie 'n 0 nie; die ongenommerde kaart is die Dwaas. Dié naam word nie in speletjies gebruik nie.) Voor die 17de eeu is tarotkaarte uitsluitlik vir kaartspeletjies en [[dobbel]] gebruik. Die Dwaas en 21 ander troefkaarte was bloot deel van 'n standaardpak.<ref name="Dummett">Michael Dummett. ''The Game of Tarot''. Londen: Duckworth, 1980. {{ISBN|0715631225}}</ref> Dié kaarte was permanente troefkaarte en word deur okkultiste van die ander kaarte, die sogenaamde [[Klein Arcana]], onderskei.<ref>{{cite book |last1=Decker |first1=Ronald |last2=Dummett |first2=Michael |title=A History of the Occult Tarot, 1870-1970 |date=2002 |publisher=Duckworth |location=London |isbn=978-0-7156-3122-5 |url=https://books.google.com/books?id=0YB-AAAAMAAJ |language=en}}</ref> Die terme "Groot Arcana" en "Klein Arcana" word in okkultisme gebruik, en die waarsêery-elemente se oorsprong is Jean-Baptiste Pitois (1811-'77), wat onder die naam Paul Christian geskryf het.<ref name="DeckerDepaulisDummett">Ronald Decker, Thierry Depaulis, and Michael Dummett. ''A Wicked Pack of Cards. The Origins of the Occult Tarot''. New York. St. Martin's Press, 1996</ref> ==Lys van die Groot Arcana== Nes die vroeë Italiaanse pak kaarte waarop die waarsêerypakke geskoei is, is daar in elke Groot Arcanum 'n toneel, wat een of meer mense uitbeeld, met baie simboliese elemente. In baie pakke het hulle 'n nommer (gewoonlik in [[Romeinse syfers]]) en naam, hoewel alle pakke nie albei het nie; somme het net 'n prentjie. Elke tarotpak is verskillend en het 'n verskillende verbintenis in waarsêery, hoewel die simboliek meestal dieselfde bly. Die vroeëre pakke wat net vir speetjies gebruik is, het ongenommerde prentjies op die troefkaarte gehad (waarskynlik omdat baie spelers destyds [[Geletterdheid|ongeletterd]] was) en die volgorde van die kaarte was nie gestandaardiseer nie.<ref>{{Cite web|url=https://psychics.co.uk/blog/how-to-read-the-tarot-cards-for-yourself/|title=Getting Started with Reading the Tarot Cards for Yourself|last=hamiltonparker|date=2012-06-15|website=Craig & Jane|language=en-US|access-date=2019-04-10|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717090844/https://psychics.co.uk/blog/how-to-read-the-tarot-cards-for-yourself/|url-status=dead}}</ref> 0. '''[[Die Dwaas (tarotkaart)|Die Dwaas]]''': Vertroue en spel. Die dwaas word gewoonlik voorgestel deur 'n jong man wat op 'n pad loop met al sy besittings in 'n sak. Die sak is aan 'n stok vas wat oor die skouer gedra word. Aan die dwaas se voete is gewoonlik 'n hond wat opgewonde langs hom blaf. Op baie prentjies stap die man na 'n afgrond. 1. '''[[Die Towenaar (tarotkaart)|Die Towenaar]]''': Eie realiteit en visie. Die towenaar word gewoonlik voorgestel deur 'n man wat in beheer is van al die elemente van die natuur: vuur, aarde, lug en water. 2. '''[[Die Hoëpriesteres (tarotkaart)|Die Hoëpriesteres]]''': Intuïsie en insigte. Die hoëpriesteres word gewoonlik voorgestel deur 'n vrou tussen twee pilare met 'n boek (of ander simbool van wysheid) in haar hande. 3. '''[[Die Keiserin (tarotkaart)|Die Keiserin]]''': Oorvloed en kreatiwiteit. Die keiserin word voorgestel as 'n vrou wat óf swanger is óf 'n kind versorg. - '''Intuïsie''': 4. '''[[Die Keiser (tarotkaart)|Die Keiser]]''': Mag en verantwoordelikheid. Die keiser is gewoonlik 'n man met duidelike simbole van mag, soos 'n kroon. 5. '''[[Die Hoëpriester (tarotkaart)|Die Hoëpriester]]''': Leer en onderrig. Die opperpriester is 'n man wat omring is deur geestelike simbole en het soms ook 'n boek in sy hande waarin die waardes wat hy beskerm, neergeskryf is. 6. '''[[Die Verliefdes (tarotkaart)|Die Verliefdes]]''': Selfliefde en romanse. Die verliefdes word gewoonlik voorgestel deur 'n man en vrou wat duidelik op mekaar verlief is. 'n Derde persoon word soms ingesluit wat die paartjie verbind aan mekaar of anders word 'n simbool soos [[Kupido]] gebruik om die liefdesverband tussen die twee te verteenwoordig. 7. '''[[Die Strydwa (tarotkaart)|Die Strydwa]]''': Selfgerigtheid en ywer Die strydwa word voorgestel as 'n man met 'n ridderharnas wat hom van kop tot toon beskerm. Hy staan gewoonlik op 'n tweewielstrydwa wat deur vier diere getrek word. 8. '''[[Krag (tarotkaart)|Krag]]''': Volharding en oorwinning Krag word voorgestel deur 'n vrou saam met 'n leeu. Verskeie maniere word gevind om aan te toon dat die vrou beheer uitoefen oor die leeu deur byvoorbeeld op die leeu te sit of anders om die leeu se bek oop te maak. 9. '''[[Die Kluisenaar (tarotkaart)|Die Kluisenaar]]''': Innerlike wysheid en toepassing Die kluisenaar is gewoonlik 'n man met 'n eenvoudige kleed wat stap met 'n kierie in die donker terwyl hy die pad met 'n lamp verlig. 10. '''[[Die Gelukswiel (tarotkaart)|Die Gelukswiel]]''': Sikliese verandering en nuwe inisiatiewe Die gelukswiel is gewoonlik 'n wiel met agt speke. Op die rand van die wiel word die letters ROTA geskryf. Gewoonlik is daar drie wesens wat op of af teen die wiel klim. 11. '''[[Geregtigheid (tarotkaart)|Geregtigheid]]''': Gebalanseerde visie en regverdigheid Geregtigheid of aanpassing word voorgestel deur 'n vrou wat 'n stel skale vashou. 12. '''[[Die Gehangde Man (tarotkaart)|Die Gehangde Man]]''': Perspektief en geduld Die gehangde man word voorgestel deur 'n man wat aan sy voet onderstebo hang. 13. '''[[Die Dood (tarotkaart)|Die Dood]]''': Natuurlike transformasie en/of eindpunt Die dood word deur 'n grafsteen, doodskis of geraamte met sy [[sekel]] voorgestel. 14. '''[[Matigheid (tarotkaart)|Matigheid]]''': Integrasie van geestelike waarhede Matigheid word normaalweg voorgestel deur 'n vrou met twee bekers. Die bekers bevat verskillende vloeistowwe wat die vrou in die regte hoeveelhede vermeng word. + '''Die Waarheid''' 15. '''[[Die Duiwel (tarotkaart)|Die Duiwel]]''': Slagoffer van omstandighede Die duiwel word gewoonlik voorgestel deur 'n mens-dier wat 'n bokkop het, die lyf van 'n man maar hoewe eerder as voete. 'n Man en vrou is gewoonlik in kettings aan die voete van die duiwel vasgemaak. 16. '''[[Die Toring (tarotkaart)|Die Toring]]''': 'n Dramatiese verandering of omskommeling Die toring word voorgestel as 'n hoë gebou wat inmekaarstort. Gewoonlik tuimel 'n mens of twee uit die toring. 17. '''[[Die Ster (tarotkaart)|Die Ster]]''': Waarheid en hoop Die ster word gewoonlik voorgestel deur 'n jong vrou wat sit en water skep uit 'n poel. 18. '''[[Die Maan (tarotkaart)|Die Maan]]''': Onbewuste en/of onvoorwaardelike liefde Die maan word voorgestel deur 'n prent van 'n sekelmaan. 19. '''[[Die Son (tarotkaart)|Die Son]]''': Vreugde en uitlewing Die son word gewoonlik voorgestel deur 'n prent waar die son sentraal staan tot die simboliek van die kaart. 20. '''[[Oordeel (tarotkaart)|Oordeel]]''': Wonderwerke en skielike positiewe verandering Oordeel word voorgestel deur 'n engel wat op 'n trompet blaas met 'n duidelike onderskeid tussen twee toestande, waarvan die een duidelik positief uitgebeeld word en die ander duidelik negatief. 21. '''[[Die Wêreld (tarotkaart)|Die Wêreld]]''': Voltooiing en voleinding ==Sien ook== *Die [[Klein Arcana]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Major Arcana}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Major Arcana}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Arcana, Groot}} [[Kategorie:Groot Arcana| ]] fpxqqajx7lej0yudafjqog7i2xe2egx 0 412448 2915816 2800193 2026-07-05T18:15:47Z JMK 649 skakels, details 2915816 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule={{chem|Pb|O}} |struktuur=Oxid olovnatý.JPG |struktuur2=Kristallstruktur Blei(II)-oxid.png |MolereMassa=223&nbsp;[g/[[Mol (eenheid)|mol]]]<ref name="PC"/> |DeltaHf_g= |DeltaGf_g= |CASNo=1317-36-8<ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Lead-monoxide|publisher=PubChem NIH|title=Lead monoxide}}</ref> |Smeltpunt = 887&nbsp;°C<ref name="PC"/> |Kookpunt = 1472&nbsp;°C<ref name="PC"/> |Voorkoms=rooi tot geel kristalle<ref name="PC"/> |Digtheid= 9,53 [g/cm{{sup|3}}] ({{alfa}}); 9,6 [g/cm{{sup|3}}] ({{beta}})<ref name="PC"/> |Oplosbaarheid= 0,0504 g/L @ 25&nbsp;°C {{alfa}}-vorm; 0,1065@ 25&nbsp;°C {{beta}}-vorm<ref name="PC"/> |Kondisie={{beta}}-{{ch2|PbO}} T<489&nbsp;°C |Strukturbericht=B10 |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="mindatbeta"/> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms=a=397,29pm; c=502,17pm <ref name="mindatbeta"/> |Kondisie2={{alfa}}-{{ch2|PbO}} T>489&nbsp;°C |Selparms2= 589,3pm; 549,0pm; 475,3pm <ref name="mindatalfa"/> |Ruimtegroep2=Pbcm |Ruimtegroepnommer2=57 }} '''Lood(II)oksied''' of '''loodglit''', '''geellood'''<ref>{{cite journal |url= https://scholar.ufs.ac.za/server/api/core/bitstreams/a6e6b0ec-fb30-48f0-baf3-dcb28f65de86/content|journal=Acta Academica |year=2000 |volume=32 |issue=2 |pages=167-184|authors=Francois Retief, Louise Cilliers|title= Loodvergiftiging in antieke Rome}}</ref> is 'n verbinding van [[lood]] in sy +2 [[oksidasietoestand]] met [[suurstof]]. Dit het die formule {{ch2|PbO}}. ==Kristalstruktuur== Die stof kom in twee modifikasies voor wat albei as mineraal aangetref word: *[[Loodglit]] (Lat. ''lithargyrum'', Eng. ''litharge'' {{beta}}-{{ch2|PbO}}) is rooierig, tetragonaal en stabiel onder 498&nbsp;°C.<ref name="mindatbeta">{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2466.html|publisher=mindat 2466|title=Litharge}}</ref> *Massikot ({{alfa}}-{{ch2|PbO}}) is geel, metastabiel en ortorombies. Dit is stabiel teen hoë temperature.<ref name="mindatalfa">{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2587.html|publisher=mindat 2587|title=Massicot}}</ref> Die tetragonale stuktuur van loodglit is die argetipe van die B10-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die struktuur van massikot ({{alfa}}-{{ch2|PbO}}) bestaan uit lae wat 271&nbsp;[[Pikometer|pm]] dik is en in die [100] rigting deur 319&nbsp;pm geskei word. Die lae is parallel aan [001] geriffel. Die Pb-atome is op die oppervlak van hierdie lae geleë en hulle posisies verskil min van dié in die metaal Pb, behalwe dat die loodatome aan die binnekant van die lae vierkantig-piramidaal aan vier O-atome gebind is. Die O-atome is in 'n verwronge [[tetraëder|tetraëdriese]] koördinasie deur Pb. Die lae word slegs aan mekaar gebind deur [[Van der Waals se krag|van der Waals-interaksies]] tussen die eensame-elektronpare op Pb-atome. Hulle is oor die tussenlaaggaping geskei deur 397,7(2)&nbsp;pm en 420,6(1)&nbsp;pm. Die geplooide geometrie van die lae word deur soortgelyke interaksies tussen Pb-atome gestabiliseer en word deur 3728(2)&nbsp;pm oor die golwe binne een laag geskei.<ref>{{cite journal|author=Hill, R.J. |year=1985 |title=Refinement of the structure of orthorhombic PbO (massicot) by Rietveld analysis of neutron powder diffraction data. |journal=Acta Cryst. C|volume=41|pages=1281-1284|doi=10.1107/S0108270185007454}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Oksiede}} {{Lood verbindings}} {{Portaalbalk|Chemie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verbindings van lood|oksied]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] 69mj1gbxeonf3lk8g692r11zgcvjtem 0 417505 2915787 2909290 2026-07-05T16:29:05Z Jcb 223 2915787 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī | beeld = | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[1 Januarie]] [[1921]] | geboorteplek = [[Jaffa]], Palestina | sterftedatum = {{SDEO|1921|1|1|1986|5|27}} | sterfteplek = Wyncote, Pennsylvania, Verenigde State | plek van graf = Forest Hills Cemetery, [[Pennsylvania]]<ref name="PhiladelphiaInquirer">{{cite news |last=Eshleman Jr. |first=Russell E. |title=4,000 Mourners Pray For The Soul Of Slain Islamic Scholar And Wife |url=http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083514/http://articles.philly.com/1986-05-31/news/26052072_1_islamic-spirit-mosque-islamic-society |archive-date=2015-12-22 |work=The Philadelphia Inquirer |date=May 31, 1986 |access-date=July 11, 2024 |url-status=live}}</ref> | nasionaliteit = {{vlagland|Palestynse Owerheid}}<br />{{USA}} | godsdiens = [[Islam]] | vakgebied = [[Filosofie]], [[Vergelykende godsdiens]], [[Islamitiese studies]] | kinders = 4 | handtekening = Ismail al Faruqi Signature.svg | webblad = [https://ismailfaruqi.com ismailfaruqi.com] }} '''Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī''' ({{lang-ar|إسماعيل راجي الفاروقي}} 1 Januarie 1921 – 27 Mei 1986) was 'n Palestyns-Amerikaanse [[filosoof]] bekend vir sy bydraes tot Islamitiese studies en intergeloofsdialoog. Hy het aan die [[Al-Azhar Universiteit]] in [[Kaïro]] studeer en by universiteite in Noord-Amerika, insluitend [[McGill Universiteit]] in [[Montreal]], [[Kanada]], lesings gegee. Al-Faruqi was 'n professor in godsdiens aan die [[Temple Universiteit]] waar hy die [[Islamitiese Studies]]-program gestig en gelei het. Hy het ook die [[Internasionale Instituut vir Islamitiese Gedagtes]] (IIIT) gestig. Al-Faruqi het meer as 100 artikels en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life''. == Vroeë lewe en opvoeding == Al-Faruqi is in [[Jaffa]] in Brits-mandaats [[Palestina (streek)|Palestina]] gebore.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=3}}</ref> Sy pa, 'Abd al-Huda al-Faruqi, was 'n [[Islamitiese]] regter (''qadi''). Al-Faruqi het sy vroeë godsdienstige opleiding tuis en in die plaaslike moskee ontvang. In 1936 het hy by die Franse Dominican [[Collège des Frères de Jaffa]] begin skoolgaan. In 1942 is hy as registrateur van koöperatiewe samelewings onder die [[Britse Mandaat Palestina]]-regering in [[Jerusalem]] aangestel. In 1945 het hy die distriksgouverneur van [[Galilea]] geword. Na die 1948 [[1948 Arabies-Israeliese Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog]], het al-Faruqi na [[Beiroet]], [[Libanon]] geëmigreer waar hy by die [[Amerikaanse Universiteit van Beiroet]] gestudeer het. Hy het later by [[Indiana Universiteit]] ingeskryf en in 1949 sy M.A. in [[filosofie]] verwerf met 'n tesis getiteld ''The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics)''.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |year=1949 |title=The Ethics of Reason and the Ethics of Life (Kantian and Nietzschean Ethics) |type=Master's thesis |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy meesters tesis het al-Faruqi die etiek van [[Immanuel Kant]] en [[Friedrich Nietzsche]] ondersoek. Hy het dit opgevolg met 'n tweede M.A. in filosofie van [[Harvard Universiteit]] in 1951 en sy Ph.D. met 'n tesis getiteld ''On Justifying the Good'' van Indiana Universiteit in 1952 behaal.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il |title=On Justifying the Good |type=PhD thesis |year=1952 |publisher=Indiana University |location=Bloomington}}</ref> In sy doktorale tesis het al-Faruqi aangevoer dat waardes absolute, selfbestaan essensies is wat [[a priori]] deur emosionele intuïsie geken word. Hy het sy teorieë gebaseer op [[Max Scheler]] se gebruik van fenomenologie en [[Nicolai Hartmann]] se studies in etiek.<ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=On the Eternal Man |year=1960 |publisher=SCM Press |location=London |translator=Bernard Noble}}</ref><ref>{{cite book |last=Scheler |first=Max |title=Man's Place in Nature |year=1961 |publisher=Beacon Press |location=Boston}}</ref> Sy studies het hom tot die gevolgtrekking gelei dat die afwesigheid van 'n transendente basis lei tot morele relativisme, wat hom genoop het om sy Islamitiese erfenis te heroorweeg. Binne ses jaar na sy aankoms in die Verenigde State het hy die behoefte aan 'n deegliker studie van Islam erken, wat hom gelei het om by Egipte se Al-Azhar Universiteit te studeer. Teen die tyd dat hy die Verenigde State verlaat het, het hy nuwe vrae oor morele verpligtinge ontwikkel en gesoek om sy intellektuele strewe met sy Islamitiese identiteit te integreer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom |page=34}}</ref> == Akademiese loopbaan == In 1958 is al-Faruqi 'n besoekende genootskap by die Fakulteit van Godsdienstigheid van [[McGill Universiteit]] aangebied. Hy het in [[Saint-Laurent, Quebec|Ville St. Laurent]] gewoon en by McGill Universiteit se Instituut vir Islamitiese Studies aangesluit op uitnodiging van die stigter daarvan, [[Wilfred Cantwell Smith]]. Van 1958 tot 1961 het hy saam met Smith onderrig gegee en was bekend vir sy dinamiese en oorspronklike benadering tot Islamitiese denke.<ref name="balfour">{{cite news |title=Islamic scholar slain in U.S. was figure in Montreal |last=Balfour |first=Clair |date=July 31, 1986 |work=The Gazette |location=Montreal |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1946&dat=19860731&id=sBUyAAAAIBAJ&sjid=DaYFAAAAIBAJ&pg=3896,4415821}}</ref> Gedurende sy tyd daar, het hy Christelike teologie en Judaïsme bestudeer en kennis gemaak met die Pakistanse filosoof [[Fazlur Rahman Malik|Fazlur Rahman]]. In 1961 het Rahman 'n twee-jaar aanstelling vir al-Faruqi by die [[Islamitiese Navorsingsinstituut|Sentraal Instituut vir Islamitiese Navorsing]] in [[Karachi]], [[Pakistan]], gereël om hom bloot te stel aan diverse Moslem-kulture. Al-Faruqi het van 1961 tot 1963 as 'n besoekende professor daar gewerk.<ref>{{cite book |year=2021 |title=Essential Writings: Ismail Al Faruqi |location=Kuala Lumpur |publisher=IBT Books |editor=Imtiyaz Yusuf |page=4}}</ref> In 1964 het al-Faruqi na die Verenigde State teruggekeer en as 'n besoekende professor by die [[Universiteit van Chicago]] se Divinity School en as 'n medeprofessor by [[Syracuse Universiteit]] gedien. In 1968 het hy by [[Temple Universiteit]] aangesluit as 'n professor in godsdiens, waar hy die Islamitiese Studies-program gestig het en die posisie gehou het tot sy dood in 1986.<ref name="flet">{{cite book |last=Fletcher |first=Charles |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Inter-faith Dialogue and the Work of Ismail Al-Faruqi |date=2014 |publisher=I.B.Tauris |location=United Kingdom}}</ref> Gedurende sy tyd by Temple Universiteit het al-Faruqi baie studente begelei, insluitend sy eerste doktorale student, [[John Esposito]].<ref name="qur">{{cite book |last=Quraishi |first=M. Tariq |title=Ismail al-Faruqi: An Enduring Legacy |date=1986 |publisher=MSA Publications |page=9}}</ref><ref>{{cite journal |title=Editorial |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=28 |issue=3 |year=2011 |pages=ii-xii}}</ref> In Maart 1977 het al-Faruqi 'n belangrike rol gespeel in die Eerste Wêreldkonferensie oor Moslem Onderwys in [[Mekka]]. Hierdie konferensie het deelnemers soos Muhammad Kamal Hassan, [[Syed Muhammad Naquib al-Attas]], en [[Syed Ali Ashraf]] ingesluit. Die konferensie het die grondslag gelê vir die stigting van Islamitiese universiteite in [[Dhaka]], [[Islamabad]], [[Kuala Lumpur]], [[Kampala]], en [[Niger]]. Al-Faruqi was instrumenteel in die beraadslagings en die ontwikkeling van die aksieplanne van die konferensie.<ref>{{cite journal |title=Editorial |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=28 |issue=3 |year=2011 |pages=ii-xii}}</ref> == Filosofie en denke == === Vroeë denke: Arabisme === Al-Faruqi se vroeë intellektuele fokus was op ''urubah'' (Arabisme). Hy het aangevoer dat ''urubah'' die kernidentiteit en waardestelsel was wat alle Moslems in 'n enkele gemeenskap van gelowiges (''ummah'') verenig het. Al-Faruqi het geglo dat Arabies, as die taal van die Koran, noodsaaklik was vir die volle begrip van die Islamitiese wêreldbeskouing. Hy het beweer dat ''urubah'' onskeibaar was van Moslem-identiteit en beide linguistiese en godsdienstige dimensies omhels het.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title='Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness |series=On Arabism |volume=1 |location=Amsterdam |publisher=Djambatan |year=1962}}</ref> Al-Faruqi het ook die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n sentrale element van Arabiese godsdienstige bewussyn beklemtoon, wat hy in Judaïsme, Christendom en Islam gevind het. Hierdie idee het 'n gedeelde stroom van monoteïstiese oortuigings oor hierdie godsdienste heen uitgelig, gewortel in Arabiese kultuur en taal.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title='Urubah and Religion: An Analysis of the Dominant Ideas of Arabism and of Islam as Its Heights Moment of Consciousness |series=On Arabism |volume=1 |location=Amsterdam |publisher=Djambatan |year=1962}}</ref> Hy het geglo dat Islam en monoteïsme geskenke van Arabiese bewussyn aan die mensdom was, wat in opposisie tot die rasse-gebaseerde nasionalisme van die moderne era was.<ref>{{cite book |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref> Hierdie standpunt is deur sommige geleerdes gekritiseer vir sy waargenome essensialistiese en Arabies-sentriese benadering. Kritici, insluitend nie-Arabiese Moslem-intellektuele, het sy bewering uitgedaag dat Arabies die enigste linguistiese struktuur was wat geskik was vir Islamitiese denke. Al-Faruqi se tyd in Pakistan, waar hy aan diverse Moslem-kulture blootgestel is, het min gedoen om aanvanklik sy Arabies-sentriese sienings te verander.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Verskuiwing na Islamisme === Al-Faruqi se perspektiewe het aansienlik ontwikkel na sy verhuising na die Verenigde State. Sy betrokkenheid by die Moslem Studentevereniging (MSA) by [[Temple Universiteit]] het hom aan 'n diverse groep Moslem-studente van verskeie kulturele agtergronde blootgestel. Hierdie blootstelling het hom laat heroorweeg oor sy vroeë fokus op Arabisme.<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het begin om 'n breër Islamitiese identiteit bo Arabiese nasionalisme te prioritiseer en gesê, "Tot 'n paar maande gelede was ek 'n Palestyn, 'n Arabier en 'n Moslem. Nou is ek 'n Moslem wat toevallig 'n Arabier van Palestina is".<ref>{{cite journal |last=Ba-Yunus |first=Ilyas |title=Al Faruqi and Beyond: Future Directions in Islamization of Knowledge |journal=The American Journal of Islamic Social Sciences |volume=5 |issue=1 |year=1988 |page=14}}</ref> Hy het verder oor sy identiteit nagedink en gesê, "Ek het myself gevra: Wie is ek? 'n Palestyn, 'n filosoof, 'n liberale humanis? My antwoord was: Ek is 'n Moslem".<ref name="qur" /> Hierdie verskuiwing is ook beïnvloed deur sy betrokkenheid in intergeloofsdialoog, waar hy die belangrikheid van 'n verenigde Islamitiese identiteit gesien het om sinvolle gesprekke met nie-Moslems te bevorder. Al-Faruqi se betrokkenheid by die MSA en sy ontmoetings met diverse Moslem-kulture in die Verenigde State het sy breër Islamitiese identiteit verder versterk bo sy vroeëre Arabies-sentriese sienings.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=35–37}}</ref> === Meta-godsdiens === Al-Faruqi het gepoog om meta-godsdienstige beginsels op grond van rede te vestig om godsdienste teen universele standaarde eerder as teen mekaar te evalueer. Hierdie ambisieuse onderneming het daarop gemik om gemeenskaplike grond te vind vir begrip en samewerking tussen verskillende godsdienste. Hy het verskeie riglyne vir dialoog voorgestel, insluitend dat alle dialoog aan kritiek onderworpe is, kommunikasie moet gehoorsaam aan die wette van interne en eksterne koherensie, dialoog moet ooreenstem met die werklikheid en vry wees van "kanonieke figurisasies", en 'n fokus op etiese vrae eerder as teologiese geskille.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=43–45}}</ref> Al-Faruqi het geglo dat meta-godsdienstige dialoog as 'n middel kon dien om wedersydse begrip en respek tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bereik en te help om die gaping wat deur leerstellige verskille geskep is, te oorbrug. Sy fokus op etiek bo teologie was bedoel om meer konstruktiewe en minder strydige intergeloofsverhoudings te fasiliteer.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=46–48}}</ref> === Holistiese kennis === Al-Faruqi het aansienlike bydraes gelewer tot die ontwikkeling van die konsep van holistiese kennis en sy bekommernisse oor die sekularisasie van kennis in Moslem-samelewings uitgespreek. Hy het die "malaise van die ummah" bespreek en aangevoer dat afhanklikheid van Westerse sekulêre instrumente en metodes gelei het tot 'n ontkoppeling met die ekologiese en sosiale realiteite van Moslem-nasies, wat dikwels oortredings van Islamitiese etiek oor die hoof gesien het.<ref>{{cite journal |last=Ahsan |first=Muhammad Amimul |title=Islamization of Knowledge: An Agenda for Muslim Intellectuals |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013}}</ref> Hy het die belangrikheid van die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne kennis beklemtoon om hedendaagse uitdagings aan te spreek en die etiese integriteit van die ummah te handhaaf.<ref>{{cite book |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref> Al-Faruqi se latere intellektuele pogings was gefokus op die Islamisering van kennis. Hy het gepoog om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te harmoniseer en gepleit vir 'n holistiese integrasie van geloof en rede.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Sy werk in hierdie area het uitgeloop op die stigting van die IIIT, wat daarop gemik was om 'n Islamitiese epistemologie en metodologie vir verskeie studierigtings te ontwikkel.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Al-Faruqi het die noodsaaklikheid beklemtoon om Islamitiese kennis met moderne wetenskappe te integreer. Hy het geglo in die ontwikkeling van 'n eenvormige Islamitiese kurrikulum wat kontemporêre dissiplines insluit terwyl dit in Islamitiese denke gegrond is.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Sy benadering het 'n sistematiese proses behels om elemente wat onversoenbaar is met Islamitiese beginsels te identifiseer en uit te skakel en Islamitiese waardes in verskeie akademiese dissiplines te integreer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Met 'n sterk fokus op opvoedkundige hervorming, het al-Faruqi gepleit vir die skepping van omvattende kurrikulums en akademiese instellings wat Islamitiese en moderne wetenskappe kombineer.<ref>{{cite journal |last1=Hashim |first1=Rosnani |last2=Rossidy |first2=Imron |title=Islamization of Knowledge: A Comparative Analysis of the Conceptions of Al-Attas and Al-Faruqi |journal=Intellectual Discourse |volume=8 |issue=1 |year=2000 |pages=19–45}}</ref> Hierdie benadering het ten doel gehad om geleerdes op te lei wat in beide areas vaardig is, wat in staat is om hedendaagse uitdagings vanuit 'n Islamitiese perspektief aan te spreek. Al-Faruqi het ook die belangrikheid van kurrikulumontwikkeling, praktiese strategieë vir implementering, en 'n holistiese benadering tot die hervorming van die hele onderwysstelsel beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=151–152}}</ref> === Sienings oor Sionisme === Al-Faruqi was 'n uitgesproke kritikus van [[Sionisme]], en het dit as onversoenbaar met [[Judaïsme]] beskou as gevolg van sy nasionalistiese ideologie.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hy het aangevoer dat die onregverdighede wat deur Sionisme veroorsaak is, sy ontmanteling vereis. Hy het voorgestel dat voormalige Israeliese Jode wat Sionisme afsweer, as 'n "ummatiese gemeenskap" binne die Moslem-wêreld kon leef, onderworpe aan Joodse wet soos geïnterpreteer deur rabbiniese howe binne 'n Islamitiese raamwerk.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il R. |title=Islam and the Problem of Israel |location=London |publisher=The Islamic Council of Europe |year=1980}}</ref> Hierdie standpunt het sy toewyding aan 'n visie van geregtigheid, gewortel in Islamitiese beginsels, beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Fletcher |first=Charles D. |title=Muslim-Christian Engagement in the Twentieth Century: The Principles of Interfaith Dialogue and the Work of Isma'il al-Faruqi |location=London |publisher=I.B. Tauris |year=2015 |pages=152}}</ref><ref>Ismail R. al-Faruqi, "Islam and Zionism," in John L. Esposito, ed., Voices of Resurgent Islam ([[New York City|New York]]: [[Oxford University Press]], 1983), 265.</ref> == Geleerde prestasies == In 1980 het al-Faruqi die International Institute of Islamic Thought (IIIT) saam met [[Taha Jabir Alalwani]], [[Abdul Hamid AbuSulayman]], en [[Anwar Ibrahim]] gestig. Al-Faruqi het bydraes gelewer tot Islamitiese studies deur sy uitgebreide geskrifte en betrokkenheid by akademiese en intergeloofsorganisasies. Hy het meer as 100 artikels in wetenskaplike tydskrifte en tydskrifte gepubliseer en 25 boeke geskryf, insluitend ''Christian Ethics: A Historical and Systematic Analysis of Its Dominant Ideas'' (1968), ''Islam and the Problem of Israel'' (1980), en ''Al-Tawhid: Its Implications For Thought And Life'' (1982). Hy was betrokke by die stigting van die Islamic Studies Group van die American Academy of Religion en het tien jaar lank as voorsitter gedien. Boonop het hy posisies beklee soos vise-president van die Inter-Religious Peace Colloquium en president van die American Islamic College in Chicago.<ref name="flet" /> Al-Faruqi het die konsep van ''tawhid'' (monoteïsme) as 'n verenigende beginsel in Islamitiese denke voorgestel en die relevansie daarvan in verskeie aspekte van die lewe, insluitend etiek, politiek, en opvoeding, beklemtoon. Sy "Islamisering van kennis"-inisiatief het ten doel gehad om Islamitiese beginsels met kontemporêre akademiese dissiplines te integreer, wat 'n holistiese integrasie van geloof en rede bevorder.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islamization of Knowledge: General Principles and Work Plan |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> By IIIT het sy werk die skepping van 'n raamwerk vir 'n Islamitiese epistemologie ingesluit, insluitend die ontwikkeling van kurrikulums en navorsingsmetodologieë gebaseer op Islamitiese denke. Hierdie inisiatief het ten doel gehad om die uitdagings wat deur sekularisasie veroorsaak word aan te spreek en met die intellektuele tradisie van Islam in gesprek te tree.<ref>{{cite book |last=Al-Faruqi |first=Isma'il Raji |title=Islam: Source and Purpose of Knowledge: Proceedings and Selected Papers of Second Conference on Islamization of Knowledge |publisher=IIIT |year=1982}}</ref> Volgens Ibrahim Kalin het al-Faruqi se "Islamisering van kennis" hoofsaaklik op die geesteswetenskappe gefokus, met uitsluiting van moderne wetenskaplike kennis, wat gelei het tot 'n sosiologiese fokus in Islamitiese kennis en die sekulariserende impak van moderne wetenskap verwaarloos het.<ref>{{cite book |last=Kalin |first=Ibrahim |title=God, Life and the Cosmos |publisher=Ashgate |year=2002 |pages=60–61 |quote=Ismail al-Faruqi’s work known under the rubric of 'Islamization of knowledge' is a good example of how the idea of method or methodology ('manhaj' and 'manhajiyyah', the Arabic equivalents of method and methodology, which are the most popular words of the proponents of this view) can obscure deeper philosophical issues involved in the current discussions of science. Even though al-Faruqi’s project was proposed to Islamize the existing forms of knowledge imported from the West, his focus was exclusively on the humanities, leaving scientific knowledge virtually untouched. This was probably due to his conviction that the body of knowledge generated by modern natural sciences is neutral and as such requires no special attention. Thus, al-Faruqi’s work and that of IIIT after his death concentrated on the social sciences and education. This had two important consequences. First, al-Faruqi’s important work on Islamization provided his followers with a framework in which knowledge (ilm) came to be equated with social disciplines, thus ending up in a kind of sociologism. The prototype of al-Faruqi’s project is, we may say, the modern social scientist entrusted as arbiter of the traditional Alim. Second, the exclusion of modern scientific knowledge from the scope of Islamization has led to negligent attitudes, to say the least, toward the secularizing effect of the modern scientific worldview. This leaves the Muslim social scientists, the ideal-types of the Islamization program, with no clue as to how to deal with the questions that modern scientific knowledge poses. Furthermore, to take the philosophical foundations of modern, natural sciences for granted is tantamount to reinforcing the dichotomy between the natural and human sciences, a dichotomy whose consequences continue to pose serious challenges to the validity of the forms of knowledge outside the domain of modern physical sciences.}}</ref> Al-Faruqi was ook betrokke by intergeloofsdialoog, wat wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe bevorder het. Sy pogings was daarop gemik om 'n globale omgewing van vrede en respek te bevorder en die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme te beklemtoon.<ref>{{cite book |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=Islam and Knowledge: Al Faruqi's Concept of Religion in Islamic Thought |year=2012 |publisher=I. B. Tauris |location=London}}</ref> == Hedendaagse relevansie == Al-Faruqi se idees oor die Islamisering van kennis bly steeds invloedryk in kontemporêre Islamitiese denke. Sy klem op die integrasie van Islamitiese beginsels met moderne akademiese dissiplines bly relevant vir geleerdes en opvoeders wat daarop gemik is om geloof en rede te harmoniseer. Sy werk word dikwels aangehaal in akademiese konferensies en publikasies oor Islamitiese denke en opvoeding.<ref>{{cite journal |last=Bakar |first=Osman |title=The Intellectual Impact of American Muslim Scholars on the Muslim World, with Special Reference to Southeast Asia |journal=Muslims in the United States: Identity, Influence, Innovation |editor-last=Strum |editor-first=Philippa |date=2005 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |isbn=1-933549-98-X |pages=96–97}}</ref><ref>{{cite journal |last=Yusof |first=Norazmi |title=Revisiting al-Faruqi's Islamization of Knowledge in the Context of Modern Islamic Thought |journal=International Journal of Islamic Thought |volume=7 |issue=1 |year=2015 |pages=49–57|doi=10.24035/ijit.07.2015.005 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Shaikh |first=Saulat |title=Ismail al-Faruqi's Concept of the Islamization of Knowledge |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2015 |pages=49–57}}</ref> Al-Faruqi se bydraes tot intergeloofsdialoog word ook wyd erken. Sy pogings om wedersydse begrip en samewerking tussen verskillende geloofsgemeenskappe te bevorder, is in verskeie wetenskaplike werke opgemerk. Sy benadering tot intergeloofsdialoog, wat die gemeenskaplikhede tussen Islam, Christendom, en Judaïsme beklemtoon, word beskou as 'n belangrike bydrae tot die bevordering van 'n globale omgewing van vrede en respek.<ref>{{cite journal |last=Khan |first=Rahim |title=Al-Faruqi's Interfaith Dialogue and Its Contemporary Significance |journal=Journal of Islamic Studies |volume=15 |issue=3 |year=2018 |pages=209–223}}</ref><ref>{{cite journal |last=Zain |first=Nurul |title=The Role of Ismail al-Faruqi in Interfaith Dialogue |journal=Global Journal of Management and Business Research Administration and Management |volume=13 |issue=10 |year=2013 |pages=10–18}}</ref> Sy bydraes tot die Moslem-gemeenskap in Montreal en sy invloed op Islamitiese geleerdheid is postuum erken.<ref name="balfour" /> == Dood == In Mei 1986 is al-Faruqi en sy vrou in hul huis in Wyncote, Pennsylvania vermoor deur Joseph Louis Young, ook bekend as Yusuf Ali. Young het die misdaad bely, is ter dood veroordeel en het in die tronk aan natuurlike oorsake gesterf in 1996.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/01/18/us/black-muslim-charges-in-slaying-of-islamic-scholar-and-his-wife.html|title=Black Muslim Charged in Slaying of Islamic Scholar and His Wife|date=January 18, 1987|website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|title=Confession Details Stalking, Slaying Of Islamic Scholars|last=O'Bryan|first=Ruth|date=July 8, 1987|website=The Morning Call|access-date=May 13, 2018|archive-date=July 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011159/http://articles.mcall.com/1987-07-08/news/2595065_1_confession-young-knife|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|title=Inside the Capitol (Joseph Louis Young dies of natural causes on death row)|last=Bell|first=Adam|date=March 11, 1996|website=The Patriot News|access-date=21 Julie 2024|archive-date=22 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022182222/https://pointdebasculecanada.ca/inside-the-capitol-joseph-louis-young-dies-of-natural-causes-on-death-row/|url-status=dead}}</ref> Die aanval het ook hul dogter, Anmar al-Zein, ernstig beseer, maar sy het oorleef na uitgebreide mediese behandeling. Verskeie teorieë is voorgestel oor die motiewe agter die moorde, insluitend 'n mislukte inbraak en polities gemotiveerde sluipmoord.<ref>{{cite web|url=https://www.wrmea.org/1986-november/focus-on-arabs-and-islam.html|title=Focus on Arabs and Islam|last=Toth|first=Anthony B.|date=November 1986|website=[[Washington Report on Middle East Affairs]]}}</ref><ref name="flet" /><ref>{{cite news |title=Assassination motive behind al-Faruqi killings |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860820&id=MNRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=5815,1095948 |work=New Straits Times |date=August 20, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Zionist backlash against Arab intellectuals |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19860821&id=MdRHAAAAIBAJ&sjid=vo4DAAAAIBAJ&pg=6800,1300812 |work=New Straits Times |date=August 21, 1986 |location=Kuala Lumpur, Malaysia |access-date=June 22, 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1921]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] krgsfkotlu92czk4mkst2ywbjz101e0 0 417793 2915789 2909291 2026-07-05T16:31:44Z Jcb 223 2915789 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ismail Haniyeh | beeld = 03-03-2020 Ismail Haniyeh (3x4 cropped).jpg | beeldonderskrif = Haniyeh in 2020 | geboortenaam = Ismail Abd al-Salah Ahmad Haniyeh | geboortedatum = 29 Januarie 1962 | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Al-Shati-vlugtelingkamp]], [[Gasastrook]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|2024|7|31|1962|1|29|df=yes}} | sterfplek = [[Teheran]], [[Iran]] | party = [[Hamas]] | nasionaliteit = [[Lêer:Flag_of_Palestine.svg|raamloos|24px]] [[Palestyne|Palestyns]] | orde = Voorsitter van die Politieke Buro van Hamas | termynaanvang = 6 Mei 2017 | termyneinde = 31 Julie 2024 | leier = | vise = [[Saleh al-Arouri]] | president = | eersteminister = | premier = | voorganger = [[Khaled Mashal]] | opvolger = [[Khaled Mashal]] (waarnemend)<br>[[Yahya Sinwar]] | orde1 = Adjunkvoorsitter van die Politieke Buro van Hamas | termynaanvang1 = 4 April 2013 | termyneinde1 = 6 Mei 2017 | leier1 = [[Khaled Mashal]] | vise1 = | president1 = | eersteminister1 = | premier1 = | voorganger1 = [[Mousa Abu Marzook]] | opvolger1 = [[Saleh al-Arouri]] | orde2 = 1ste Leier van Hamas in die [[Gasastrook]] | termynaanvang2 = 14 Junie 2007 | termyneinde2 = 13 Februarie 2017 | leier2 = | vise2 = | president2 = | eersteminister2 = | premier2 = | voorganger2 = Posisie geskep | opvolger2 = [[Yahya Sinwar]] | orde3 = Eerste Minister van die<br/>Palestynse Nasionale Owerheid (betwis) | termynaanvang3 = 29 Maart 2006 | termyneinde3 = 2 Junie 2014 | leier3 = | vise3 = | president3 = [[Mahmoud Abbas]] | eersteminister3 = | premier3 = | voorganger3 = [[Ahmed Qurei]] | opvolger3 = [[Rami Hamdallah]] | orde4 = Lid van die Palestynse Wetgewende Raad | termynaanvang4 = 18 Februarie 2006 | termyneinde4 = 31 Julie 2024 | leier4 = | vise4 = | president4 = | eersteminister4 = | premier4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | ouers = | eggenoot = Amal | kinders = 13 | alma_mater = {{nobr|[[Islamitiese Universiteit van Gasa]] ([[Baccalaureus artium|BA]])}} | religie = Islam | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = | webtuiste = }} '''Ismail Haniyeh''' ([[Arabies]]: إسماعيل هنية) (1962 of 1963 – [[31 Julie]] [[2024]]) was 'n Palestynse politikus wat algemeen beskou is as die hoof politieke leier van [[Hamas]], wat die [[Gasastrook]] sedert 2007 regeer.<ref>{{Cite web |last=Alshawabkeh |first=Lina |date=2023-10-17 |title=Who are the leaders of Hamas? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 |access-date=2024-02-19 |website=BBC News |language=en |archive-date=19 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019162128/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 |url-status=live }}</ref> Hy was die voorsitter van die Hamas Politieke Buro. Van 2023 tot sy dood het hy in [[Katar]] gewoon.<ref>{{Cite web |title=Ismail Haniyeh |url=https://www.counterextremism.com/extremists/ismail-haniyeh |access-date=28 Oktober 2023 |website=Counter Extremism Project |language=en |archive-date=28 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231028182247/https://www.counterextremism.com/extremists/ismail-haniyeh |url-status=live }}</ref> Haniyeh is in 1962 of 1963 in die al-Shati-vlugtelingkamp in die destydse Egipte-beheerde Gasastrook gebore,<ref name="vin">{{Cite news |last=Vinall |first=Frances |date=31 July 2024 |title=What to know about Ismail Haniyeh, the Hamas leader killed in Iran |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/31/who-is-hamas-leader-ismail-haniyeh-killed/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731125427/https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/31/who-is-hamas-leader-ismail-haniyeh-killed/ |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 Julie 2024 |newspaper=[[The Washington Post]] |quote= Haniyeh is in Januarie 1963 gebore, volgens die Hamas-mediakantoor [...]}}</ref><ref name="brit">{{Cite web |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh |url=https://www.britannica.com/biography/Ismail-Haniyeh |access-date=31 Julie 2024 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=en |quote=born 1962?}}</ref><ref name="nytimes-ismail-haniyeh-dead">{{Cite news |last1=Livni |first1=Ephrat |last2=Abdulrahim |first2=Raja |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh, a Top Hamas Leader, Is Dead at 62 |url=https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731065214/https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 July 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en |quote= Mnr. Haniyeh is in 1962 gebore [...]}}</ref><ref name="fisch">{{Cite web |last=Fischbach |first=Michael R. |title=Haniyeh, Ismail |url=https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/haniyeh-ismail-1962 |access-date=31 Julie 2024 |website=encyclopedia.com |quote= Haniyeh is in 1962 gebore (sommige bronne sê Januarie 1963) [...]}}</ref> vir ouers wat tydens die Palestynse oorlog van 1948 uit [[Ashkelon]] verdryf of gevlug het. Hy verwerf 'n baccalaureusgraad in Arabiese letterkunde in 1987 aan die Islamitiese Universiteit van Gasa,<ref>{{Cite web |title=Profile: Ismail Haniya, Hamas' political chief |url=https://www.aljazeera.com/features/2017/5/9/profile-ismail-haniya-hamas-political-chief |access-date=5 Junie 2024 |website=Al Jazeera |language=en |date=9 Mei 2017}}</ref> waar hy die eerste keer by Hamas betrokke geraak het nadat dit tydens die Eerste Intifada teen die Israeliese besetting geskep is, wat gelei het tot sy tronkstraf vir drie kort tydperke nadat hulle aan betogings deelgeneem het. Na sy vrylating in 1992 is hy na Libanon verban, en het 'n jaar later teruggekeer om 'n dekaan by Gasa se Islamitiese Universiteit te word. Haniyeh is in 1997 aangestel as hoof van 'n Hamas-kantoor en het daarna in die geledere van die organisasie opgang gemaak.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/07/31/middleeast/ismail-haniyeh-death-hamas-profile-intl-hnk/index.html|title=Who was Ismail Haniyeh, the Hamas political leader killed in Tehran?|publisher=CNN}}</ref> Haniyeh is in 1962 of 1963 in die al-Shati-vlugtelingkamp in die destydse [[Egipte]]-beheerde [[Gasastrook]] gebore,<ref name="vin" /><ref name="brit" /><ref name="nytimes-ismail-haniyeh-dead">{{Cite news |last1=Livni |first1=Ephrat |last2=Abdulrahim |first2=Raja |date=31 Julie 2024 |title=Ismail Haniyeh, a Top Hamas Leader, Is Dead at 62 |url=https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731065214/https://www.nytimes.com/2024/07/31/world/middleeast/ismail-haniyeh-dead.html |archive-date=31 Julie 2024 |access-date=31 July 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en |quote= Mnr. Haniyeh is in 1962 gebore [...]}}</ref><ref name="fisch" /> vir ouers wat tydens die Palestynse oorlog van 1948 uit [[Ashkelon]] verdryf of gevlug het. Hy verwerf 'n baccalaureusgraad in Arabiese letterkunde in 1987 aan die Islamitiese Universiteit van Gasa,<ref>{{Cite web |title=Profile: Ismail Haniya, Hamas' political chief |url=https://www.aljazeera.com/features/2017/5/9/profile-ismail-haniya-hamas-political-chief |access-date=5 Junie 2024 |website=Al Jazeera |language=en |date=9 Mei 2017}}</ref> waar hy die eerste keer by Hamas betrokke geraak het nadat dit tydens die Eerste Intifada teen die Israeliese besetting geskep is, wat gelei het tot sy tronkstraf vir drie kort tydperke nadat hulle aan betogings deelgeneem het. Na sy vrylating in 1992 is hy na [[Libanon]] verban, en het 'n jaar later teruggekeer om 'n dekaan by Gasa se Islamitiese Universiteit te word. Haniyeh is in 1997 aangestel as hoof van 'n Hamas-kantoor en het daarna in die geledere van die organisasie opgang gemaak.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/07/31/middleeast/ismail-haniyeh-death-hamas-profile-intl-hnk/index.html|title=Who was Ismail Haniyeh, the Hamas political leader killed in Tehran?|publisher=CNN}}</ref> == 7 Oktober-aanvalle == Op 7 Oktober 2023 het beelde van sy kantoor in die Katarse hoofstad [[Doha]] Haniyeh getoon terwyl hy die Hamas-geleide 7 Oktober-aanval saam met ander Hamas-amptenare gevier het, voordat hulle gebid en God geprys het. Volgens die Britse koerant ''The Telegraph'' het Haniyeh die "publieke gesig" van die aanval geword en dit openbaar beskryf as die begin van 'n nuwe era in die Israelies-Palestynse konflik.<ref name=":2">{{Cite news |last1=Makoii |first1=Akhtar |last2=Confino |first2=Jotam |last3=Zagon |first3=Chanel |last4=Cleave |first4=Iona |date=31 Julie 2024 |title=Israel-Hamas-oorlog nuutste: Hamas-politieke leier Ismail Haniyeh vermoor in Iran |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/07/31/israel-hamas-war-latest-news-leader-ismail-haniyeh-killed/ |access-date=31 Julie 2024 |work=The Telegraph |issn=0307-1235 |archive-date=31 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240731040020/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/07/31/israel-hamas-war-latest-news-leader-ismail-haniyeh-killed/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last1=Rothwell |first1=James |last2=Shamalakh |first2=Siham |date=8 Oktober 2023 |title=Ismael Haniyeh-profiel: Hamas-leier wat 7 Oktober gejuig het en wapenstilstandonderhandelinge gelei het |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/08/hamas-leader-ismail-haniyeh-behind-attack-on-israel/ |access-date=31 Julie 2024 |work=The Telegraph |issn=0307-1235 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115213404/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/08/hamas-leader-ismail-haniyeh-behind-attack-on-israel/ |url-status=live }}</ref> Haniyeh het 'n televisie-toespraak gegee waarin hy bedreigings teen die [[Al-Aqsa-moskee]], die Israeliese blokade van Gaza en die lot van Palestynse vlugtelinge genoem het:<ref name="reuters">{{cite news|title=Israel belowe 'magstryd' na verrassingsaanval|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/sirens-warning-incoming-rockets-sound-around-gaza-near-tel-aviv-2023-10-07/|access-date=30 Desember 2023|archive-date=8 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008133733/https://www.reuters.com/world/middle-east/sirens-warning-incoming-rockets-sound-around-gaza-near-tel-aviv-2023-10-07/|url-status=live|work=Reuters|date=7 Oktober 2023|first1=Maayan |last1=Lubell |first2=Nidal |last2=Al-Mughrabi |first3=Ammar |last3=Awad}}</ref> "Hoeveel keer het ons julle gewaarsku dat die Palestynse mense al 75 jaar in vlugtelingkamp leef, en julle weier om die regte van ons mense te erken?"<ref name="reuters" /> Hy het verder gesê dat Israel, "wat homself nie kan beskerm teen weerstandbieders nie", nie ander Arabiese lande kan beskerm nie, en dat "al die normaliseringsakkoorde wat julle met daardie entiteit gesluit het, hierdie [Palestynse] konflik nie kan oplos nie."<ref>{{cite web |title=Hamas-leier Haniyeh: Stryd 'sal na Wesbank, Jerusalem versprei' |url=https://www.arabnews.com/node/2387146/middle-east |work=Arab News |date=8 Oktober 2023 |publisher=Retuers, Associated Press |access-date=15 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115211714/https://www.arabnews.com/node/2387146-middle-east |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Hamas-leier Haniyeh sê Israel kan nie Arabiese lande beskerm nie |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hamas-leader-haniyeh-says-israel-cant-provide-protection-arab-countries-2023-10-07/ |work=Reuters |date=7 Oktober 2023 |access-date=15 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115052135/https://www.reuters.com/world-middle-east/hamas-leader-haniyeh-says-israel-cant-provide-protection-arab-countries-2023-10-07/ |url-status=live }}</ref> == Sluipmoord == Op 31 Julie 2024 is Haniyeh in [[Teheran]] vermoor, waar hy die inhuldiging van die nuutverkose President van Iran, [[Masoud Pezeshkian]], bygewoon het.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/hamass-political-chief-ismail-haniyeh-assassinated-in-iran-state-media|title=Hamas's political chief Ismail Haniyeh assassinated in Iran|date=31 July 2024|website=[[Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731034454/https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/hamass-political-chief-ismail-haniyeh-assassinated-in-iran-state-media|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref> Hamas het gesê dat hy saam met een van sy liggaamwagte deur 'n "Sionistiese" lugaanval op 'n woning vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hamas-chief-ismail-haniyeh-killed-israeli-airstrike-iran-hamas-says-rcna164425|title=Hamas chief Ismail Haniyeh killed in Israeli airstrike in Iran, Hamas says|last=Aggarwal|first=Mithil|date=31 July 2024|website=NBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731034620/https://www.nbcnews.com/news/world/hamas-chief-ismail-haniyeh-killed-israeli-airstrike-iran-hamas-says-rcna164425|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref><ref name="arabiya2">{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/07/31/palestinian-president-abbas-strongly-condemns-killing-of-hamas-chief-haniyeh|title=Palestinian President Abbas 'strongly condemns' killing of Hamas chief Haniyeh|date=31 July 2024|website=al-Arabiya|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731051348/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/07/31/palestinian-president-abbas-strongly-condemns-killing-of-hamas-chief-haniyeh|archive-date=31 July 2024|access-date=31 July 2024|url-status=live}}</ref> Hy was 62 jaar oud. Volgens ''[[The New York Times]]'' en ander bronne is Haniyeh vermoor met 'n op afstand geaktiveerde bom wat twee maande tevore in sy gastehuiskamer weggesteek is, wat afgaan toe hy binne bevestig is.<ref name="nytbombplot">{{Cite news|last1=Bergman|first1=Ronen|last2=Mazzetti|first2=Mark|last3=Fassihi|first3=Farnaz|date=2024-08-01|title=Bomb Smuggled Into Tehran Guesthouse Months Ago Killed Hamas Leader|url=https://www.nytimes.com/2024/08/01/world/middleeast/how-hamas-leader-haniyeh-killed-iran-bomb.html|access-date=2024-08-01|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801133058/https://www.nytimes.com/2024/08/01/world/middleeast/how-hamas-leader-haniyeh-killed-iran-bomb.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ara.tv/j23c7|title=هنية قتل بعبوة ناسفة كانت مزروعة داخل غرفته.. مصادر تكشف|newspaper=العربية}}</ref> Die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] van Iran het gesê dat Haniyeh deur "’n kortafstandprojektil met sowat 7 kg springstof" vermoor is wat van buite die gebou van waar hy gebly het, afgevuur is.<ref>{{Cite news|date=3 August 2024|title=Haniyeh killed by 'short-range projectile' fired from outside home: IRGC residence|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/haniyeh-killed-by-short-range-projectile-fired-from-outside-home-irgc|access-date=3 August 2024|work=Al Jazeera|archive-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803113623/https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/haniyeh-killed-by-short-range-projectile-fired-from-outside-home-irgc|url-status=live}}</ref> ’n Begrafnis is vir Haniyeh in Teheran op 1 Augustus gehou, met Iran se hoogste leier [[Ali Chamenei]] wat die gebede gelei het. Haniyeh se oorskot is die volgende dag na Katar geneem en in [[Lusail]] begrawe.<ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/haniyheh-funeral-tehran-khamenei/33058880.html|title=Haniyeh Funeral Procession Under Way In Iran|date=August 1, 2024|work=RFE/RL|access-date=1 August 2024|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801073259/https://www.rferl.org/a/haniyheh-funeral-tehran-khamenei/33058880.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9wvwyx07m1o|title=Hamas leader Haniyeh buried in Qatar|date=2 August 2024|work=[[BBC]]|access-date=3 August 2024|archive-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803101458/https://www.bbc.com/news/articles/c9wvwyx07m1o|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Haniyeh, Ismail}} [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Palestynse politici]] [[Kategorie:Palestynse terroriste]] 4onanvpq8fzpu2bgiiygzu4310if8jj 0 420846 2915861 2913256 2026-07-05T23:28:27Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915861 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Erling Haaland | image = [[Lêer:Erling Haaland June 2025.jpg|240px]] | caption = Haaland in 2025 | full_name = Erling Braut Haaland | birth_name = Erling Braut Håland | birth_date = {{birth date and age|2000|7|21|df=y}} | birth_place = [[Leeds]], [[West Yorkshire]], [[Engeland]] | height = 1,94 m | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Manchester City]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2005–2016 | youthclubs1 = [[Bryne FK|Bryne]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[:en:Bryne FK 2|Bryne 2]] | caps1 = 14 | goals1 = 18 | years2 = 2016–2017 | clubs2 = [[Bryne FK|Bryne]] | caps2 = 16 | goals2 = 0 | years3 = 2017 | clubs3 = [[:en:Molde FK 2|Molde 2]] | caps3 = 4 | goals3 = 2 | years4 = 2017–2019 | clubs4 = [[Molde FK|Molde]] | caps4 = 39 | goals4 = 14 | years5 = 2019–2020 | clubs5 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | caps5 = 16 | goals5 = 17 | years6 = 2020–2022 | clubs6 = [[Borussia Dortmund]] | caps6 = 67 | goals6 = 62 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Manchester City]] | caps7 = 132 | goals7 = 112<!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY --> | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Noorweë o/15 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[:en:Norway national under-16 football team|Noorweë o/16]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = [[:en:Norway national under-17 football team|Noorweë o/17]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2017 | nationalteam4 = [[:en:Norway national under-18 football team|Noorweë o/18]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = [[:en:Norway national under-19 football team|Noorweë o/19]] | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 6 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[:en:Norway national under-20 football team|Noorweë o/20]] | nationalcaps6 = 5 | nationalgoals6 = 11 | nationalyears7 = 2018 | nationalteam7 = [[:en:Norway national under-21 football team|Noorweë o/21]] | nationalcaps7 = 3 | nationalgoals7 = 0 | nationalyears8 = 2019– | nationalteam8 = [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorweë]] | nationalcaps8 = 54 | nationalgoals8 = [[:en:List of international goals scored by Erling Haaland|62]] | club-update = 19 Mei 2026 | nationalteam-update = 5 Julie 2026 }} '''Erling Braut Haaland''' (oorspronklik '''Håland''' [ˈhoːlant]; gebore [[21 Julie]] [[2000]]) is ’n [[Noorweë|Noorse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir die [[Premier League]]-klub [[Manchester City]] en die Noorweegse nasionale span. Hy word beskou as een van die beste spelers ter wêreld en is bekend vir sy spoed, krag, posisionering en afronding binne die doelgebied. In sy debuutseisoen in die Premier League het Haaland die rekord gebreek vir die meeste doele wat deur ’n speler in ’n enkele seisoen aangeteken is, met 36 doele.<ref name=":5">{{cite news|title=Haaland breaks Premier League goalscoring record|url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|access-date=3 Mei 2023|publisher=Manchester City F.C.|archive-date=3 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503210621/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|url-status=live}}</ref> Haaland het deur die jeugstelsels van Bryne en Molde gekom voordat hy in Januarie 2019 na [[Oostenryk]] verhuis het om vir [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] te speel. Sy uitstaande vertonings daar het hom ’n oordrag na die [[Bundesliga]]-klub [[BV Borussia Dortmund|Borussia Dortmund]] besorg, waar hy in 2021 die [[DFB-Pokal]] gewen het. In die somer van 2022 het hy by Manchester City aangesluit vir ’n bedrag van €60 miljoen (£51,2 miljoen), en was hy ’n sleutelspeler in die klub se oorwinning van ’n kontinentale drieslag in sy debuutseisoen. Sy 52 doele oor alle kompetisies heen was die meeste ooit deur ’n Premier League-speler in ’n enkele seisoen. Haaland is aangewys as beide die Premier League se Jong Speler van die Seisoen en Speler van die Seisoen – die eerste speler ooit wat albei toekennings in dieselfde jaar gewen het. Haaland het verskeie individuele toekennings gewen en talle rekords gebreek gedurende sy loopbaan, insluitend die 2020 Golden Boy-toekenning. In 2021 is hy aangewys as Bundesliga Speler van die Seisoen, en is hy ingesluit in die [[FIFA]] FIFPro World11 vir 2021, 2022, 2023 en 2024. Hy het ook verskeie Premier League-rekords opgestel, insluitend die meeste doele in ’n seisoen, en was die vinnigste speler om twee, drie, vier en vyf driekunsdoele aan te teken. Hy was ook die eerste speler in die liga se geskiedenis wat driekunsdoele in drie agtereenvolgende tuiswedstryde aangeteken het. In 2023 het hy die Premier League Golden Boot, die Europese Goue Skoen en die Gerd Müller-trofee vir sy doelskietvermoë gewen. Daardie jaar is hy ook aangewys as [[UEFA]] Manspeler van die Jaar, IFFHS Wêreld se Beste Speler, en het as naaswenner geëindig in die [[Ballon d'Or]]. Haaland het Noorweë op verskeie jeugvlakke verteenwoordig. Tydens die 2019 FIFA Onder-20 Wêreldbeker het hy die Goue Skoen van die toernooi gewen ná ’n rekord van nege doele in ’n enkele wedstryd. Hy het sy senior internasionale debuut in September 2019 gemaak, en is tans Noorweë se algehele topskieter van alle tye.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41721566/erling-haaland-norway-leading-scorer|title=Erling Haaland becomes Norway's all-time leading scorer|date=2024-10-10|website=ESPN|access-date=2025-05-30}}</ref> Hy het sy eerste [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekerdoele]] aangeteken as lid van die Noorse span tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/videos/cze9g17p6rlo|title=World Cup 2026 highlights: Norway v Senegal - Erling Haaland scores twice|date=2026-06-23|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Haaland, Erling}} [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Noorse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2guono2b9sa8cy0gxgx4fmp7qopxdty 2915862 2915861 2026-07-05T23:29:09Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915862 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Erling Haaland | image = [[Lêer:Erling Haaland June 2025.jpg|240px]] | caption = Haaland in 2025 | full_name = Erling Braut Haaland | birth_name = Erling Braut Håland | birth_date = {{birth date and age|2000|7|21|df=y}} | birth_place = [[Leeds]], [[West Yorkshire]], [[Engeland]] | height = 1,94 m | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Manchester City]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2005–2016 | youthclubs1 = [[Bryne FK|Bryne]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[:en:Bryne FK 2|Bryne 2]] | caps1 = 14 | goals1 = 18 | years2 = 2016–2017 | clubs2 = [[Bryne FK|Bryne]] | caps2 = 16 | goals2 = 0 | years3 = 2017 | clubs3 = [[:en:Molde FK 2|Molde 2]] | caps3 = 4 | goals3 = 2 | years4 = 2017–2019 | clubs4 = [[Molde FK|Molde]] | caps4 = 39 | goals4 = 14 | years5 = 2019–2020 | clubs5 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | caps5 = 16 | goals5 = 17 | years6 = 2020–2022 | clubs6 = [[Borussia Dortmund]] | caps6 = 67 | goals6 = 62 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Manchester City]] | caps7 = 132 | goals7 = 112<!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY --> | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Noorweë o/15 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[:en:Norway national under-16 football team|Noorweë o/16]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = [[:en:Norway national under-17 football team|Noorweë o/17]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2017 | nationalteam4 = [[:en:Norway national under-18 football team|Noorweë o/18]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = [[:en:Norway national under-19 football team|Noorweë o/19]] | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 6 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[:en:Norway national under-20 football team|Noorweë o/20]] | nationalcaps6 = 5 | nationalgoals6 = 11 | nationalyears7 = 2018 | nationalteam7 = [[:en:Norway national under-21 football team|Noorweë o/21]] | nationalcaps7 = 3 | nationalgoals7 = 0 | nationalyears8 = 2019– | nationalteam8 = [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorweë]] | nationalcaps8 = 54 | nationalgoals8 = [[:en:List of international goals scored by Erling Haaland|62]] | club-update = 19 Mei 2026 | nationalteam-update = 5 Julie 2026 }} '''Erling Braut Haaland''' (oorspronklik '''Håland''' [ˈhoːlant]; gebore [[21 Julie]] [[2000]]) is ’n [[Noorweë|Noorse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir die [[Premier League]]-klub [[Manchester City]] en die Noorweegse nasionale span. Hy word beskou as een van die beste spelers ter wêreld en is bekend vir sy spoed, krag, posisionering en afronding binne die doelgebied. In sy debuutseisoen in die Premier League het Haaland die rekord gebreek vir die meeste doele wat deur ’n speler in ’n enkele seisoen aangeteken is, met 36 doele.<ref name=":5">{{cite news|title=Haaland breaks Premier League goalscoring record|url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|access-date=3 Mei 2023|publisher=Manchester City F.C.|archive-date=3 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503210621/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|url-status=live}}</ref> Haaland het deur die jeugstelsels van Bryne en Molde gekom voordat hy in Januarie 2019 na [[Oostenryk]] verhuis het om vir [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] te speel. Sy uitstaande vertonings daar het hom ’n oordrag na die [[Bundesliga]]-klub [[BV Borussia Dortmund|Borussia Dortmund]] besorg, waar hy in 2021 die [[DFB-Pokal]] gewen het. In die somer van 2022 het hy by Manchester City aangesluit vir ’n bedrag van €60 miljoen (£51,2 miljoen), en was hy ’n sleutelspeler in die klub se oorwinning van ’n kontinentale drieslag in sy debuutseisoen. Sy 52 doele oor alle kompetisies heen was die meeste ooit deur ’n Premier League-speler in ’n enkele seisoen. Haaland is aangewys as beide die Premier League se Jong Speler van die Seisoen en Speler van die Seisoen – die eerste speler ooit wat albei toekennings in dieselfde jaar gewen het. Haaland het verskeie individuele toekennings gewen en talle rekords gebreek gedurende sy loopbaan, insluitend die 2020 Golden Boy-toekenning. In 2021 is hy aangewys as Bundesliga Speler van die Seisoen, en is hy ingesluit in die [[FIFA]] FIFPro World11 vir 2021, 2022, 2023 en 2024. Hy het ook verskeie Premier League-rekords opgestel, insluitend die meeste doele in ’n seisoen, en was die vinnigste speler om twee, drie, vier en vyf driekunsdoele aan te teken. Hy was ook die eerste speler in die liga se geskiedenis wat driekunsdoele in drie agtereenvolgende tuiswedstryde aangeteken het. In 2023 het hy die Premier League Golden Boot, die Europese Goue Skoen en die Gerd Müller-trofee vir sy doelskietvermoë gewen. Daardie jaar is hy ook aangewys as [[UEFA]] Manspeler van die Jaar, IFFHS Wêreld se Beste Speler, en het as naaswenner geëindig in die [[Ballon d'Or]]. Haaland het Noorweë op verskeie jeugvlakke verteenwoordig. Tydens die 2019 FIFA Onder-20 Wêreldbeker het hy die Goue Skoen van die toernooi gewen ná ’n rekord van nege doele in ’n enkele wedstryd. Hy het sy senior internasionale debuut in September 2019 gemaak, en is tans Noorweë se algehele topskieter van alle tye.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41721566/erling-haaland-norway-leading-scorer|title=Erling Haaland becomes Norway's all-time leading scorer|date=2024-10-10|website=ESPN|access-date=2025-05-30}}</ref> Hy het sy eerste [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekerdoele]] aangeteken as lid van die Noorse span tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/videos/cze9g17p6rlo|title=World Cup 2026 highlights: Norway v Senegal - Erling Haaland scores twice|date=2026-06-23|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Haaland, Erling}} [[Kategorie:Noorse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8imdz2cal3lgncvu3bf5xknjri3bcxy 0 421569 2915766 2914534 2026-07-05T15:01:22Z Aliwal2012 39067 /* Formule 1-uitslae */ 2915766 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Andrea Kimi Antonelli | image = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | caption = Antonelli in 2025 | birth_date = {{Birth date and age|2006|8|25|df=y}} | birth_place = [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië | nationality = {{vlagikoon|ITA}} [[Italië|Italianer]] | signature = [[Lêer:Andrea Kimi Antonelli Signature.png|120px]] | 2026 Team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<ref name="signing"/> | Car number = 12 | Races = {{F1stat|ANT|entries}} ({{F1stat|ANT|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|ANT|wins}} | Podiums = {{F1stat|ANT|podiums}} | Points = {{F1stat|ANT|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|ANT|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|ANT|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2026 Chinese Grand Prix]] | Last win = [[2026 Monaco Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 7de (150 punte) }} [[Lêer:F4 Germany 2022 Spa Podium Race 1 (1) (cropped).jpg|duimnael|Antonelli lig sy trofee omhoog na hy die 2022 ADAC F4-kampioenskap by Spa-Francorchamps gewen het]] '''Andrea Kimi Antonelli''' (gebore 25 Augustus 2006) is 'n jong Italiaanse renjaer wat sedert 2025 vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] aan [[Formule Een]]renne deelneem.<ref name="signing"/> Hy het tot einde-2024 vir Prema aan die FIA Formule 2-kampioenskap deelgeneem. Antonelli is gebore en getoë in [[Bologna]], as die seun van die renjaer Marco Antonelli. Na 'n suksesvolle kartingloopbaan, met opeenvolgende oorwinnings by die direk-aangedrewe Karting Europese Kampioenskap in 2020 en 2021 opgelewer het,<ref>{{Cite web|url=https://tkart.it/en/news/events/fia-karting-world-championship-kz-kristianstad-final-a-tony-kart-one-two-milell-is-world-champion|title=FIA Karting World Championship KZ, Kristianstad: Final - A Tony Kart one-two: Milell is world champion|date=5 September 2021|website=TKART - News, tips, tech about karting|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> het Antonelli dadelik na die junior formules gevorder. Hy het sy eerste titel by die 2022 Italiaanse F4-kampioenskap met Prema gewen, en het daarna die ADAC F4-kampioenskap in 2022 en die Formule Streeks-Europese Kampioenskap in 2023 met Prema gewen, sowel as die Formule Streeks Midde-Ooste-kampioenskap in 2023 met Mumbai Falcons. Hy het ook 'n goue medalje by die 2022 FIA Motorsportspele gewen, waar hy Italië verteenwoordig het. Antonelli het in 2024 tot Formule 2 gevorder en twee wedrenne in sy nuwelingseisoen gewen.<ref name="HungaryF2Win">{{Cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/IIwHDVzQIffSn0iruCRER/feature-race-antonelli-charges-through-to-take-second-victory-of-the-season|title=FEATURE RACE: Antonelli charges through to take second victory of the season in Budapest|date=21 July 2024|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en|access-date=8 August 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2024/07/06/antonellis-lack-of-f2-results-not-a-concern-for-mercedes/|title=Antonelli's lack of F2 results not a concern for Mercedes|last=Collantine|first=Keith|date=6 July 2024|website=RaceFans|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> Antonelli het as 'n lid van die Mercedes Junior-span sedert 2018, sy vrye oefenbuiging in Formule Een by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Hy jaag in 2025 vir [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-AMG]] op 'n eenjaarkontrak,<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/news/wolff-admits-antonelli-russell-only-guaranteed-2025-seats.html|title=Wolff admits Antonelli, Russell, only guaranteed 2025 seats|website=www.grandprix.com|access-date=23 November 2024|language=en}}</ref> en vervang [[Lewis Hamilton]] as spanlid van [[George Russell]].<ref name="signing">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm|title=Antonelli confirmed as Hamilton’s replacement with Mercedes looking ahead to ‘next chapter’|date=31 August 2024|website=Formula 1|access-date=31 August 2024|language=en}}</ref> == Vroeë lewe == Andrea Kimi Antonelli is op 25 Augustus 2006 in [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|title=Andrea Kimi Antonelli - Junior Driver|website=Mercedes-AMG Petronas F1 Team|access-date=2024-02-02|language=en|archive-date=2024-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429180737/https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|url-status=dead}}</ref> Sy vader Marco is 'n voormalige renjaer, en ook die eienaar van die AKM Motorsportspan wat in die Italiaanse F4-kampioenskap meeding.<ref>{{Cite web|url=https://www.kartxpress.com/ReadMore/team-akm-motorsport-by-antonelli-is-born-partnership-with-kart-republic-of-dino-chiesa|title=Team AKM Motorsport by Antonelli is born: partnership with Kart Republic of Dino Chiesa|website=KartXpress|language=en|access-date=2022-05-06}}</ref> Antonelli kry sy middelnaam van [[Kimi Räikkönen]], die 2007 Formule Een Wêreldkampioen, wat deur 'n familievriend aan sy pa gegee is, wat wou hê dat sy seun 'n vreemde naam na 'Andrea' moes hê.<ref>{{Cite web|url=https://www.autobild.de/artikel/kimi-antonelli-laesst-italiener-traeumen-25055827.html|title=Kimi Antonelli lässt Tifosi träumen: Hoffen auf den neuen Kimi - AUTO BILD|website=autobild.de|language=de|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.speedweek.com/formel1/news/217164/Kimi-Antonelli-(Italien)-Lieber-Mercedes-als-Ferrari.html?lang=en|title=Kimi Antonelli (Italy): Better Mercedes than Ferrari|website=www.speedweek.com|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://it.motorsport.com/formula4/news/f4-antonelli-credo-in-mercedes-con-loro-arrivero-in-vetta/10386719/|title=F4 {{!}} Antonelli: "Credo in Mercedes, con Loro Arriverò in Vetta"|last=Di Marco|first=Marco|date=20 October 2022|website=Motorsport|language=it|access-date=8 July 2024}}</ref> Op 'n jong ouderdom het Antonelli ITCS Gaetano Salvemini in Casalecchio di Reno bygewoon en geleer om vlot Engels te praat tydens sy reise na wedrenne. == Formule 1-loopbaan == In April 2019 het [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] aangekondig dat Antonelli by hul Juniorspan aangesluit het. Op 17–18 April 2024 het Antonelli sy eerste tweedaagse toets met die span afgelê, waar hy die W12 by die [[Red Bull Ring]] bestuur het; hy het verdere privaattoetse in die W13 by [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]], [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona-Catalunya]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|title=Mercedes F1's Andrea Kimi Antonelli prepares to succeed, not replace, Lewis Hamilton|last=Coleman|first=Madeline|date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323044124/https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|archive-date=23 March 2025|url-status=live}}</ref> Na aanleiding van 'n nuwe reël wat bestuurders weer toegelaat het om 'n FIA Superlisensie op die jong ouderdom van 17 te bekom,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|title=How a rule tweak could allow Antonelli to make his F1 race weekend debut as early as the Spanish Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=14 June 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214222547/https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|archive-date=14 December 2024|access-date=5 July 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|title=FIA opens door for Kimi Antonelli's promotion to F1 before 18th birthday|last=Jackson|first=Kieran|date=14 June 2024|website=The Independent|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191258/https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> was daar gerugte dat Antonelli [[Logan Sargeant]] by [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] halfpad deur die [[2024 Formule Een-seisoen|2024 seisoen]] sou vervang;<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|title=Sargeant out? What's going on with mooted mid-season F1 swap|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=3 May 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204092021/https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|archive-date=4 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Mercedes het egter die skuif ontken en eerder [[Mick Schumacher]] vir die posisie aanbeveel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|title=Mercedes shuts down early Antonelli F1 move: 'It is not going to happen'|last=Cleeren|first=Filip|date=4 May 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601080749/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|archive-date=1 June 2024|access-date=9 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|title=We haven't seen the real Mick' – Wolff insists Schumacher 'deserves' potential Williams chance amid Sargeant speculation|date=26 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241121090035/https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|archive-date=21 November 2024|access-date=27 August 2024}}</ref> Antonelli het sy vrye-oefendebuut by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak, waar hy aan die eerste sessie in [[George Russell]] se W15 deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|title=Antonelli to make F1 weekend debut at Monza as Mercedes confirm FP1 outing for junior star|date=25 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123153610/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|archive-date=23 November 2024|access-date=25 August 2024}}</ref> Hy het die vinnigste rondtetyd opgestel voordat hy 10 minute in die sessie by die [[Autodromo Nazionale di Monza|''Curva Alboreto'']]-draai getol het,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|title=Antonelli crashes early on Mercedes F1 debut in Italian GP FP1|last=Mann-Bryans|first=Mark|date=30 August 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908155103/https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|archive-date=8 September 2024|access-date=9 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|title=Kimi Antonelli crashes after just 10 minutes of first F1 session for Mercedes at Monza|last=Jackson|first=Kieran|date=30 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191351/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> en teen die bandversperring gebots het teen 52 g krag.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|title=Hamilton sets pace after Antonelli crashes on debut|date=30 August 2024|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=10 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034801/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|archive-date=13 September 2024|url-status=live}}</ref><ref name="TG20242">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|title=Teenage star Andrea Kimi Antonelli: The new Mercedes driver with talent to emulate Lewis Hamilton|date=31 August 2024|first=Tom|last=Cary|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=10 December 2024|issn=0307-1235|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219120934/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|archive-date=19 December 2024|url-status=live}}</ref> Toto Wolff het Antonelli se aksies na die ongeluk verdedig,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |title=Wolff backs Antonelli after crash on Mercedes FP1 debut |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |date=30 August 2024 |first=Mark |last=Mann-Bryans |access-date=10 December 2024 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909005518/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}</ref> terwyl Mark Hughes van ''Motor Sport'' sy vrye oefendebuut met die van Tazio Nuvolari vergelyk het,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |url-access=registration |title=Antonelli was breathtaking before crash — like another Monza GP debut 99 years ago |magazine=Motor Sport (tydskrif) |issn=0027-2019 |first=Hughes |last=Mark |date=4 September 2024 |access-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907033059/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |archive-date=7 September 2024 |url-status=live}}</ref> waar hy twaalfde geëindig het nadat sy sessie weer voortydig beëindig is—deurdat hy vloerskade opgedoen het terwyl hy oor 'n stuk puin gery het.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|title=Mexico City GP: A Disrupted Friday for the Team|date=25 October 2024|website=[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]|publisher=Mercedes-Benz Groep|archive-url=https://web.archive.org/web/20241221220405/https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|archive-date=21 December 2024|access-date=2 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|title=Antonelli "much calmer" on second Mercedes FP1 outing in Mexico|last=Cleeren|first=Filip|date=26 October 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213193408/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|archive-date=13 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Hy het langs Russell in die na-seisoen-toets by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] deelgeneem,<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|url-access=registration|title=Who is driving in Abu Dhabi's post-season F1 test? Sainz spotted in Williams|magazine=Motor Sport (tydskrif)|issn=0027-2019|first=Cambridge|last=Kisby|date=9 December 2024|access-date=9 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213114052/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|archive-date=13 December 2024|url-status=live}}</ref> 62 rondtes voltooi en die vyfde vinnigste tyd opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|title=F1 Abu Dhabi post-season test: Leclerc heads Sainz to close out 2024|last=Cleeren|first=Filip|date=10 December 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213142401/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|archive-date=13 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Hy het hierna 'n tweedaagse toets in die Mercedes W11 by [[Jerez-renbaan|Jerez]] voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|title=Why Mercedes is dusting off a 2020 F1 car for Antonelli|last=Noble|first=Jon|date=13 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116134120/https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|archive-date=16 January 2025|access-date=18 March 2025}}</ref> === Mercedes (2025–hede) === ==== 2025: Nuwelingseisoen ==== [[Lêer:2025_Japan_GP_-_Mercedes_-_Kimi_Antonelli_-_FP2.jpg|regs|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]]) het in 2025 op 18-jarige ouderdom in Formule Een met Mercedes gedebuteer.]] Antonelli het in 2025 by Mercedes geteken en [[Lewis Hamilton]] vervang om [[George Russell]] op 'n eenjaarkontrak te ondersteun.<ref name="2025contract">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|title=Andrea Kimi Antonelli: Mercedes confirm Italian teenager as Lewis Hamilton's replacement for 2025 F1 season|date=31 August 2024|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209172325/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|archive-date=9 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Met sy debuut by die [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het hy die eerste Italiaanse jaer geword wat in Formule Een deelgeneem het sedert [[Antonio Giovinazzi]] in [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|2021]]<ref>{{Cite news|last=Iversen|first=Patrick|date=31 August 2024|title=Mercedes F1 promotes Andrea Kimi Antonelli to replace Lewis Hamilton in 2025|url=https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|access-date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125142729/https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|archive-date=25 November 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|title=Kimi Antonelli replaces Lewis Hamilton at Mercedes F1 in 2025|last=Jackson|first=Kieran|date=31 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=9 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082339/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|archive-date=10 September 2024|url-status=live}}</ref> en die eerste Mercedes-groentjie sedert 1954,<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|title=Antonelli to replace Hamilton at Mercedes in 2025|last=Baldwin|first=Alan|date=31 August 2024|work=[[Reuters]]|publisher=Thomson Reuters|access-date=13 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207172642/https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|archive-date=7 February 2025|url-status=live}}</ref> sowel as die derde jongste jaer in Formule Een-geskiedenis op 18 jaar en 203 dae oud; <ref name="2025contract" /> hy het sestiende gekwalifiseer met vloerskade voordat hy na vierde geklim het in die reën-geteisterde Grand Prix,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|title="Very impressive" Antonelli reinstated in fourth after penalty is reversed|last=Codling|first=Stuart|date=16 March 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250316211522/https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|archive-date=16 March 2025|access-date=16 March 2025}}</ref> deur verskeie verbysteke op die baan te maak en 'n gepaste kuipestop vir intermediêre bande te maak om die tweede jongste puntemaker in Formule Een-geskiedenis en die hoogsgeplaasde debutant sedert [[2014 Australiese Grand Prix|2014]] te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|title=In Kimi Antonelli's F1 debut, Mercedes glimpses a hopeful post-Hamilton future|last=Coleman|first=Madeline|date=17 March 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317200445/https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|archive-date=17 March 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|title=Kimi Antonelli Makes F1 History in Debut for Mercedes|last=Horton|first=Phillip|date=16 March 2025|magazine=Autoweek|publisher=Hearst Communications|access-date=18 March 2025|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318212439/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|archive-date=18 March 2025|url-status=live}}</ref> Nadat hy sewende geëindig het tydens sy naelrendebuut in [[2025 Chinese Grand Prix|China]], het hy sesde in die hoofwedren geëindig ná diskwalifikasie van beide [[Scuderia Ferrari|Ferraribestuurders]], nadat hy weer vloerskade opgedoen het as gevolg van puin.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|title=Chinese GP Sprint: Lewis Hamilton claims first Ferrari victory after holding off Max Verstappen at start|date=22 March 2025|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322104310/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|archive-date=22 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|title=How Antonelli won 'driver of the day' poll in F1 Chinese GP|last=Codling|first=Stuart|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=24 March 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325142818/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|archive-date=25 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] geëindig, waar hy beide die jongste renjaer geword het om 'n wedren te lei en 'n vinnigste rondte in Formule Een-geskiedenis opgestel het.<ref name="JPN242">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history|last1=Coleman|first1=Madeline|last2=Smith|first2=Luke|date=6 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=6 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> Hy het ook die derde bestuurder geword om drie agtereenvolgende topses-resultate van sy debuut af te behaal, na [[Jackie Stewart]] (1965) en [[Lewis Hamilton]] (2007).<ref name="NYT20252">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|title=Kimi Antonelli is making Formula One history as rookie – all while finishing school|last=Smith|first=Luke|date=12 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=14 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412221643/https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|archive-date=12 April 2025|url-status=live}}</ref> Antonelli het vierde gekwalifiseer vir die [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] – afgeskuif na vyfde met 'n roosterstraf weens 'n spanfout – voordat hy buite die [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] geval het op 'n drie-stop-strategie en elfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|title=Mercedes' Russell and Antonelli receive grid drop for Bahrain qualifying error|last=Cleeren|first=Filip|date=12 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|title=Antonelli left 'confused' by Bahrain strategy calls as three-stop strategy sees rookie miss out on points|date=14 April 2025|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] geëindig te midde van erge bandslytasie aan die W16.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|title=Wolff laments "worst performance of the season" for Mercedes in Jeddah|last=Selleck|first=Emily|date=20 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020455/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|archive-date=21 April 2025|access-date=21 April 2025}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2025_Nr._12_Antonelli.jpg|links|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix in 2025]]) het sy eerste podiumplek by die [[2025 Kanadese Grand Prix]] behaal.]] == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | Mercedes AMG <br/>F1 W15 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]] <br/>F1 W16 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=efcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>16{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''8'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''6'''5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf|'''7de''' |bgcolor=dfffdf|'''150''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W17 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>3 |bgcolor=| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''1'''0{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 2006]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] dgam1jaerwrsiypw1lrfi8lt29n4l4k 0 424230 2915832 2896304 2026-07-05T19:32:28Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladster]] 2915832 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IvyMikeGIFColorCorrected.gif|duimnael|regs|240px|Ontploffing en gevolglike paddastoelwolk]] '''Ivy Mike''' was die kodenaam wat gegee is aan die eerste volskaalse<ref group="nota">Die "Greenhouse George"-toestel in 1951 was die eerste wapen wat termonukleêre versmelting benut het.</ref> toets van 'n [[termonukleêre wapen]], waarin 'n beduidende gedeelte van die plofstofopbrengs van [[kernfusie|kernversmelting]] afkomstig is.<ref name="first">{{cite web |title=Operation Greenhouse – 1951 |url=http://www.myatomiclife.com/1951---op-greenhouse.html |website=Atomic Shadows |access-date=9 January 2020}}</ref><ref>The first small-scale thermonuclear test was the George explosion of Operation Greenhouse.</ref><ref name=LT_6>{{citation| publisher=Department of Energy, Nevada Operations Office| date=1 Desember 2000| title=United States Nuclear Tests: July 1945 through September 1992| type=DOE/NV-209 REV15| location=Las Vegas, NV| url=http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| access-date=December 18, 2013| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100615231826/http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| archive-date=June 15, 2010}}</ref> Ivy Mike is op 1 November 1952 deur die [[Verenigde State]] op die eiland Elugelab in Enewetak-atol, in die nou onafhanklike eilandnasie van die [[Marshalleilande]], ontplof as deel van Operasie Ivy. Dit was die eerste volledige toets van die Teller-Ulam-ontwerp, 'n versmeltingtoestel wat in fases werk.<ref name="Wellerstein">{{cite magazine |last1=Wellerstein |first1=Alex |title=A Hydrogen Bomb by Any Other Name |magazine=The New Yorker |date=January 8, 2016 |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/a-hydrogen-bomb-by-any-other-name |access-date=19 January 2020}}</ref> Weens sy fisiese grootte en versmeltingbrandstoftipe ([[Laetemperatuurfisika|laetemperatuur-]] vloeibare [[deuterium]]), was die "Mike"-toestel nie geskik vir gebruik as 'n wapen soos 'n konvensionele bom nie. Dit was bedoel as 'n tegniese eksperiment en 'n konserwatiewe bewys van die konsep, om die konsepte wat gebruik word vir [[TNT-ekwivalent|multimegaton]]-ontploffings te bekragtig.<ref name="Wellerstein" /> Monsters van die ontploffing het spore van die [[Isotoop|isotope]] plutonium-246, [[plutonium]]-244 en die voorspelde elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] bevat.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref> == Skedule == Sedert die Teller-Ulam-deurbraak in Maart 1951 is bestendige vordering gemaak met die kwessies wat betrokke is by 'n termonukleêre ontploffing en daar is bykomende hulpbronne gewy aan die daarstelling, en politieke druk, om 'n werklike toets van 'n waterstofbom te sien.<ref name="bernstein">{{cite journal | title=Crossing the Rubicon: A Missed Opportunity to Stop the H-Bomb? | author-first=Barton J. | author-last=Bernstein | journal=International Security | volume=14 | issue=2 | date=Fall 1987 | pages=132–160 | doi=10.2307/2538857 | jstor=2538857 | s2cid=154778522 }}</ref>{{rp|137–139}} 'n Datum in 1952 het haalbaar gelyk.<ref name="atomic-shield" />{{rp|556}} In Oktober 1951 het die kernfisikus [[Edward Teller]] aangedring op Julie 1952 as 'n teikendatum vir 'n eerste toets, maar projekhoof Marshall Holloway het gedink Oktober 1952, 'n jaar later, was realistieser gegewe hoeveel ingenieurs- en vervaardigingswerk die toets sou neem en gegewe die behoefte om die [[moeson|somermoesonseisoen]] in die Marshalleilande te vermy.{{rp|page=482}} Op 30 Junie 1952 het Gordon Dean, voorsitter van die Verenigde State se Atoomenergiekommissie, vir president [[Harry S. Truman]] 'n model gewys van hoe die Ivy Mike-toestel sou lyk; die toets is vir 1 November 1952 opgestel.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590}} Een poging om die toets aansienlik te vertraag, of glad nie te hou nie, is aangewend deur die departement van buitelandse sake se paneel konsultante oor ontwapening, onder voorsitterskap van [[J. Robert Oppenheimer]], wat gemeen het dat die vermyding van 'n toets die ontwikkeling van 'n katastrofiese nuwe wapen kan voorkom en die weg kan baan vir nuwe wapenooreenkomste tussen die Verenigde State en die [[Sowjetunie]].<ref name="bernstein" />{{rp|139–142}} Die paneel het egter nie politieke bondgenote in [[Washington, D.C.|Washington]] gehad nie, en geen toetsvertraging is deur hierdie poging bewerkstellig nie.<ref name="bernstein" />{{rp|145–148}} Daar is nog 'n begeerte uitgespreek vir 'n baie kort vertraging van die toets, meer om politieke redes: Dit is geskeduleer om net 'n paar dae voor die presidensiële verkiesing van 1952 plaas te vind. Truman wou die termonukleêre toets weghou van partypolitiek, maar het geen begeerte gehad om self 'n uitstelling daarvan te gelas nie; hy het egter laat weet dat hy dit sal aanvaar as dit tot na die verkiesing vertraag word weens ''tegniese redes'' wat gevind is.<ref name="atomic-shield">{{cite book | author-last = Hewlett | author-first = Richard G. | author2-last = Duncan | author2-first = Francis | title = Atomic Shield, 1947–1952 | volume=2 | series = A History of the United States Atomic Energy Commission | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park| date = 1969 |url=https://www.energy.gov/sites/prod/files/2013/04/f0/Hewlett%20and%20Duncan%20-%20Atomic%20Shield%20%28complete%29.pdf }}</ref>{{rp|590–591}} Eugene M. Zuckert, lid van die Atoomenergiekommissie, is na die Enewetak-toetsterrein gestuur om te kyk of so 'n rede gevind kan word, maar weeroorwegings – daar was gemiddeld net 'n handjievol dae elke maand wat geskik was vir die toets – het aangedui dat dit moet voortgaan soos beplan, en op die ou end het geen skedulevertraging plaasgevind nie.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590–592}} == Toestelontwerp en voorbereiding == [[Lêer:Ivy Mike Sausage device.jpg|regs|duimnael|'n Aansig van die ''worsagtige'' toestelomhulsel, met sy instrumentasie en kriogene toerusting aangeheg. Die lang pype was vir meetdoeleindes; hul funksie was om die eerste bestraling vanaf die primêre en sekondêr fases (bekend as''Tellerlig'') na die instrumente oor te dra wanneer die toestel ontplof, voordat dit in die ontploffing vernietig is. Die man wat regs onder sit, toon die skaal.]] Die Mike-toestel van 74 metrieke ton was 'n gebou wat eerder soos 'n fabriek as soos 'n wapen gelyk het.<ref name="Parsons">{{cite book |last1=Parsons |first1=Keith M. |last2=Zaballa |first2=Robert A. |title=Bombing the Marshall Islands: A Cold War Tragedy |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=mQQvDwAAQBAJ&pg=PA41|pages=41–46|isbn=978-1-108-50874-2 }}</ref> Daar is berig dat Sowjet-ingenieurs spottenderwys na ''Mike'' verwys het as 'n ''termonukleêre installasie''.<ref name="Brotherhood_2002">{{cite book | last1 = Herken | first1 = Gregg |date = 2002 | chapter = Notes for Chapter Fourteen 'A Bad Business Now Threatening'| chapter-url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5/page/391/mode/1up | chapter-url-access = registration | title = Brotherhood of the Bomb: The Tangled Lives and Loyalties of Robert Oppenheimer, Ernest Lawrence and Edward Teller | url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5 | url-access = registration | language = en-us | edition = 1st | publisher = Henry Holt and Company | isbn = 978-0-8050-6588-6 | lccn = 2002017219 | oclc = 890256840 | ol = OL7932650M | access-date = 2021-11-10 | quote = Mike was meant to be a proof-of-principle test of radiation implosion, and not a deliverable bomb. Housed in a six-story building, weighing more than 80 tons, the cryogenically-cooled device was later described disdainfully by the Russians as a "thermonuclear installation." | quote-page = 391 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=391}} Die toestel is ontwerp deur Richard Garwin, 'n student van [[Enrico Fermi]], op voorstel van Edward Teller. Daar is besluit dat niks anders as 'n volskaalse toets die idee van die Teller-Ulam-ontwerp sal bekragtig nie. Garwin is opdrag gegee om baie konserwatiewe skattings te gebruik wanneer die toets ontwerp word, en gesê dat dit nie klein en lig genoeg hoef te wees om deur die lug ontplooi te word nie.<ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} Vloeibare deuterium is as die [[brandstof]] vir die versmeltingreaksie gekies omdat die gebruik daarvan die eksperiment vanuit 'n fisikus se oogpunt vereenvoudig het en die resultate makliker ontleed kon word. Vanuit 'n ingenieursoogpunt het die gebruik daarvan die ontwikkeling van voorheen onbekende [[tegnologie]] genoodsaak om die moeilike hanteerbare materiaal te hanteer, wat by uiters lae temperature, amper [[absolute nul]], gestoor moes word. 'n Groot laetemperatuuraanleg is gebou om vloeibare [[waterstof]] (wat gebruik word vir verkoeling van die toestel) en deuterium (as die brandstof) te produseer. 'n 3&nbsp;000-kilowatt-kragaanleg is ook gebou om die laetemperatuuraanleg van [[elektrisiteit]] te voorsien.<ref name="Parsons" />{{rp|page=44}} Die toestel wat ontwerp is vir die toets van die Teller-Ulam ontwerp het bekend gestaan as die ''wors''-ontwerp:<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * In die middel van die toestel was 'n silindriese, geïsoleerde Dewar-vakuumtenk van [[staal]] vir lae temperature. Hierdie tenk was 2,1&nbsp;m in deursnee, 6,1&nbsp;m hoog,<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} het 30&nbsp;cm dik wande gehad<ref name="CTBTO">{{cite web |title=1 November 1952 – Ivy Mike |url=https://www.ctbto.org/specials/testing-times/1-november-1952-ivy-mike |website= Preparatory Commission for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization |access-date=2021-11-10 | df =dmy-all}}</ref> en het bykans 49 metrieke ton geweeg.<ref name="AtomicPhotography">{{cite journal | date = 2015-07-01 | editor1-last = Dillingham | editor1-first = Clay | title = Atomic Photography: Blasts From The Past | url = https://www.lanl.gov/discover/publications/national-security-science/2015-july/_assets/doc/NSS-july-2015.pdf | journal = National Security Science | language = en-us | publisher = Los Alamos National Laboratory | volume = 15 | issue = 5 | pages = 16–21 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref> Die tenk het die vermoë van 1&nbsp;000&nbsp;L vloeibare deuterium teen bykans absolute nul gehad.<ref>{{cite web |title=Deuterium|page=8 |url=https://cpb-us-w2.wpmucdn.com/wonecks.net/dist/4/1630/files/2016/03/Deuterium-Article-1aqpg12.pdf}}</ref><ref name="Reichhardt">{{cite news |last1=Reichhardt |first1=Tony |title=The First Hydrogen Bomb |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/first-hydrogen-bomb-180967074/ |access-date=22 January 2020 |work=Air & Space |date=2 November 2017}}</ref> Die laetemperatuurdeuterium is gebruik as brandstof vir die sekondêre versmeltingfase van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * Aan die een kant van die silindriese Dewar-tenk was 'n TX-5-<ref name="swordsoarIII">{{cite book |first=Chuck |last=Hansen |title=The Swords of Armageddon: U.S. Nuclear Weapons Development Since 1945 |year=2007 |location=Sunnyvale, California |publisher=Chukelea Publications |format=PDF |type=CD-ROM & download available |isbn= 978-0-9791915-0-3 | oclc = 231585284 |edition=2nd |url=http://www.uscoldwar.com}}</ref>{{rp|page=66}} gewone klowingsatoombom (nie die versterkte tipe nie).<ref name="swordsoarIII" />{{rp|page=43}} Die TX-5-bom is gebruik om die toestande te skep wat nodig is om die versmeltingreaksie te begin. Hierdie "primêre" klowingsfase was in die stralingskas by die boonste gedeelte van die toestel gemonteer en was nie in fisiese kontak met die "sekondêre" versmeltingfase nie. Die TX-5 het nie verkoeling nodig gehad nie. * 'n Silindriese staaf van plutonium in 'n houer van [[tritium]]gas het in die middel van die Dewar-tenk binne die sekondêre afgeloop. Hierdie ''klowingssvonkprop'' is deur [[X-strale]] van die primêre ontploffing ingeplof. Dit het 'n bron van uitwaartsbewegende druk in die deuterium verskaf en verbeterde toestande vir die versmeltingreaksie geskep.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} * Om die toestel was 'n natuurlike uraandemper van 4,5 metrieke ton. Die buitekant van die demper was bedek met blaaie lood en poliëtileen, wat 'n bestralingskanaal gevorm het om X-strale van die primêre- na die sekondêre fase te gelei. Soos uiteengesit in die Teller-Ulam-ontwerp, was die funksie van die X-strale om die sekondêre fase saam te druk met demper-/stootablasie, skuimplasmadruk en bestralingsdruk. Hierdie proses verhoog die digtheid en temperatuur van die deuterium tot die vlak wat nodig is om 'n termonukleêre reaksie te onderhou, en die "vonkprop" saam te druk tot 'n superkritiese massa – wat die "vonkprop" noop om kernklowing te ondergaan en daardeur 'n versmeltingreaksie in die omliggende deuteriumbrandstof te ontketen.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} [[Lêer:Ivy Mike shot cab.jpg|duimnael|regs|Die Ivy Mikegebou en seintoring.]] Die hele Mike-toestel (insluitend laetemperatuurtoerusting) het 74 metrieke ton geweeg. Dit is gehuisves in 'n groot sink-aluminiumgebou, genoem die ''shot cab'', wat 27&nbsp;m lank, 14&nbsp;m breed en 19&nbsp;m hoog was, met 'n 91&nbsp;m-seintoring. Televisie- en radioseine is gebruik om met 'n beheerkamer op USS ''Estes'' te kommunikeer waar die ontploffingspersoneel gewerk het.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}}<ref name="Gladeck">{{cite tech report | last1 = Gladeck | first1 = F. R. | last2 = Hallowell | first2 = J. H. | last3 = Martin |first3 = E. J. | last4 = McMullan | first4 = F. W. | last5 = Miller | first5 = R. H. | last6 = Pozega | first6 = R. | last7 = Rogers | first7 = W. E. | last8 = Rowland | first8 = R. H. | last9 = Shelton | first9 = C. F. | last10 = Berkhouse |first10 = L. | last11 = Davis |first11 = S. | last12 = Doyle |first12 = M. K. | last13 = Jones |first13 = C. B. | display-authors = 5 | date = 1982-12-01 | title = Operation Ivy: 1952 | number = DNA 6036F | institution = Defense Nuclear Agency | url = https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | url-status = live | format = pdf | language = en-us | location = [[Washington, D.C.]] | page = | pages = | archive-url = https://web.archive.org/web/20210822185725/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | archive-date = 2021-08-22 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=42}} Dit is op die Stille Oseaan-eiland Elugelab opgerig, wat deel van die Enewetak-atol is. Elugelab was verbind met die eilande Dridrilbwij (Teiteir), Bokaidrikdrik (Bogairikk) en Boken (Bogon) deur 'n 2,7&nbsp;km lange kunsmatige straatweg. Bo-op die straatweg was 'n aluminiumomhulde laaghoutbuis gevul met heliumgasballone, waarna verwys word as 'n Krause-Ogle-boks. Dit het gamma- en neutronstraling toegelaat om ongehinderd na instrumente in 'n onbemande opsporingstasie, Stasie 202, op Boken-eiland deur te gaan. Van daar is seine gestuur na opnametoerusting by Stasie 200, wat ook in 'n bunker op Boken-eiland gehuisves is. Personeel het ná die toets na Boken-eiland teruggekeer om die opnametoerusting te herwin.<ref name="Gladeck" />{{rp|pages=136, 138}} Altesaam 9&nbsp;350 militêre en 2&nbsp;300 burgerlike personeellede was betrokke by die projek.<ref name="Gladeck" />{{rp|page=2|quote=The total number of personnel involved in the task force was nearly 11,650, of which 9,350 were military and 2,300 were civilians. Most of the civilians and over 6,600 of the military personnel operated from Enewetak Atoll and from task force ships that were based there. Most of the remaining military were Air Force personnel who were based at Kwajalein, 360 mi (667&nbsp;km) southeast of Enewetak.}} Die operasie het die samewerking van die Amerikaanse weermag, vloot, lugmag en intelligensiedienste behels. Die USS ''Curtiss'' het komponente van die Verenigde State na Elugelab gebring vir montering. Die werk is op 31 Oktober om 17:00 voltooi. Personeel is binne 'n uur ontruim ter voorbereiding van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} == Ontploffing == [[Lêer:IvyMikeFireball.gif|duimnael|Ivy Mike-vuurbal.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt1.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''voor''' die "Mike" ontploffing. Sien die eiland Elugelab links.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt2.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''na''' die "Mike" onploffing. Die krater is links.]] Die toets is uitgevoer op 1 November 1952 om 07:12 plaaslike tyd. Dit ontploffing het 10,4 megaton TNT (44&nbsp;PJ) gelewer.<ref name="Rowberry">{{cite news |last1=Rowberry |first1=Ariana |title=Castle Bravo: The Largest U.S. Nuclear Explosion |url=https://www.brookings.edu/blog/up-front/2014/02/27/castle-bravo-the-largest-u-s-nuclear-explosion |access-date=9 January 2020 |work=Brookings |date=February 27, 2014}}</ref><ref name="Fabry">{{cite magazine | last1 = Fabry | first1 = Merrill | date = 2015-11-02 | title = What the First H-Bomb Test Looked Like | url = https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | url-access = limited | url-status = live | department = History | magazine = [[Time (tydskrif)|Time]] | language = en | volume = 186 | issue = 16 | issn = 0040-781X | oclc = 1311479 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210904052722/https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | archive-date = 2021-09-04 | access-date = 2021-11-10 | quote = At 7:15 a.m. local time on Elugelab Island, Mike was detonated from a control ship 30 miles away. The detonation resulted in a massive explosion, equivalent to 10.4 Megatons of TNT.}}</ref> 77% van die lewering is veroorsaak deur die vinnige klowing van die uraandemper wat baie radioaktiewe neerslag tot gevolg gehad het. Die vuurbal wat deur die ontploffing geskep is, het 'n maksimum [[radius]] van 2,9 tot 3,3&nbsp;km gehad.<ref name="Walker">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer | publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/cgi-bin/Bombcalc?yield=10400&yunit=1&range=5&runit=0.62137119&rotate=310&imsize=800 }}</ref><ref name="John">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer Rev. Ed. 1962, Based on Data from The Effects of Nuclear Weapons, Rev. Ed., 'The maximum fireball radius presented on the computer is an average between that for air and surface bursts. Thus, the fireball radius for a surface burst is 13 percent larger than that indicated and for an air burst, 13 percent smaller.'| publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/bombcalc/instructions.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |title=Mock up |publisher=Remm.nlm.gov |access-date=2013-11-30 |archive-date=2013-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607091341/http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |url-status=dead }}</ref>Die maksimum radius is etlike sekondes ná die ontploffing bereik, waartydens die warm vuurbal opgestyg het weens dryfkrag. Terwyl dit nog relatief naby aan die grond was, het die vuurbal nog nie sy maksimum afmetings bereik nie en was dit dus ongeveer 5,2&nbsp;km breed. Die sampioenwolk het in minder as 90 sekondes tot 'n hoogte van 17&nbsp;km gestyg. Een minuut later het dit 33&nbsp;km bereik, voordat dit op 41&nbsp;km gestabiliseer het, met die kroon wat uiteindelik uitgesprei het tot 'n deursnee van 161&nbsp;km met 'n stam van 3&nbsp;km breed.<ref name="Blades">{{cite book |last1=Blades |first1=David M. Blades |last2=Siracusa |first2=Joseph M. |title=A History of U.S. Nuclear Testing and Its Influence on Nuclear Thought, 1945–1963 |date=2014 |publisher=Rowman & Littlefield |page=54 |url=https://books.google.com/books?id=tKEXBgAAQBAJ&pg=PA54 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4422-3201-3 }}</ref> Die ontploffing het 'n krater van 1,9&nbsp;km in deursnee en 50&nbsp;m diep geskep waar Elugelab eens was.<ref>{{cite web |title=Operation Ivy 1952 – Enewetak Atoll, Marshall Islands|date= 14 May 1999 |url=http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Ivy.html |website=Nuclear Weapon Archive |access-date=9 January 2020}}</ref>Die ontploffing en watergolwe van die ontploffing (sommige golwe tot 6&nbsp;m hoog) het die toetseilande skoon van plantegroei gestroop, soos waargeneem deur 'n helikopteropname binne 60 minute na die toets, teen watter tyd die sampioenwolk en stoom weggewaai is. Radioaktiewe koraalrommel het op skepe geval wat 56&nbsp;km weg was en die onmiddellike omgewing rondom die atol was erg besmet.<ref name="Froehlich">{{cite journal |last1=Froehlich |first1=M.B. |last2=Chan |first2=W.Y. |last3=Tims |first3=S.G. |last4=Fallon |first4=S.J. |last5=Fifield |first5=L.K. |title=Time-resolved record of 236U and 239, 240Pu isotopes from a coral growing during the nuclear testing program at Enewetak Atoll (Marshall Islands) |journal=Journal of Environmental Radioactivity |date=December 2016 |volume=165 |pages=197–205 |doi=10.1016/j.jenvrad.2016.09.015|pmid=27764678 |doi-access=free }}</ref><ref name="Buesseler">{{cite journal |last1=Buesseler |first1=Ken O. |last2=Charette |first2=Matthew A. |last3=Pike |first3=Steven M. |last4=Henderson |first4=Paul B. |last5=Kipp |first5=Lauren E. |title=Lingering radioactivity at the Bikini and Enewetak Atolls |journal=Science of the Total Environment |date=April 2018 |volume=621 |pages=1185–1198 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.10.109|pmid=29096952 |bibcode=2018ScTEn.621.1185B |doi-access=free |hdl=1912/9537 |hdl-access=free }}</ref><ref name="Hughes">{{cite journal |last1=Hughes |first1=Emlyn W. |last2=Molina |first2=Monica Rouco |last3=Abella |first3=Maveric K. I. L. |last4=Nikolić-Hughes |first4=Ivana |last5=Ruderman |first5=Malvin A. |title=Radiation maps of ocean sediment from the Castle Bravo crater |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=30 July 2019 |volume=116 |issue=31 |pages=15420–15424 |doi=10.1073/pnas.1903478116 |pmid=31308235 |pmc=6681739 |bibcode=2019PNAS..11615420H |doi-access=free }}</ref> Naby die vuurbal is weerligontladings vinnig ontketen.<ref name="Colvin">{{cite journal |last1=Colvin |first1=J. D. |last2=Mitchell |first2=C. K. |last3=Greig |first3=J. R. |last4=Murphy |first4=D. P. |last5=Pechacek |first5=R. E. |last6=Raleigh |first6=M. |title=An empirical study of the nuclear explosion-induced lightning seen on IVY-MIKE |journal=Journal of Geophysical Research |date=1987 |volume=92 |issue=D5 |page=5696 |doi=10.1029/JD092iD05p05696 |bibcode=1987JGR....92.5696C }}</ref> Die hele ontploffing is deur die filmmakers van Lookout Mountain-ateljees gedokumenteer.<ref name="Chamberlain">{{cite news |last1=Chamberlain |first1=Craig |title=New book tells story of secret Hollywood studio that shaped the nuclear age |date=January 14, 2019 |work=Illinois News Bureau |url=https://news.illinois.edu/view/6367/739553}}</ref> 'n Naproduksie-ontploffingsklank is oorgeklank oor wat 'n heeltemal stille ontploffing was vanaf die uitkykpunt van die kamera, met die ontploffingsklankgolf wat eers later opgedaag het, soortgelyk aan donderweer, met die presiese tyd wat afhang van die afstand daarvan. Die film is ook vergesel deur kragtige, [[Richard Wagner|Wagner]]-tipe musiek wat op baie toetsfilms van daardie tydperk verskyn het en is deur die akteur [[Reed Hadley]] aangebied. 'n Privaat vertoning is gegee aan president [[Dwight D. Eisenhower]] wat president Harry S. Truman in Januarie 1953 opgevolg het.<ref name="Weart">{{cite book |last1=Weart |first1=Spencer |title=The Rise of Nuclear Fear |date=2012 |publisher=Harvard University Press |page=80 |url=https://books.google.com/books?id=9KBD-YrGOVkC&pg=PA80|isbn=978-0-674-06506-2 }}</ref>{{rp|80}}In 1954 is die film ná sensuur aan die publiek vrygestel en is dit op kommersiële televisiekanale vertoon.<ref name="Weart" />{{rp|183}} Edward Teller, miskien die vurigste ondersteuner van die ontwikkeling van die waterstofbom, was in Berkeley, Kalifornië, ten tyde van die ontploffing.<ref name="Time">{{cite magazine |title=The Atom: The Road Beyond Elugelab |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,823289,00.html |access-date=21 January 2020 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |issue=15|volume=63|page= 23 |date=April 12, 1954}}</ref> Hy het die eerste kennis ontvang dat die toets suksesvol was deur 'n [[seismograaf]] waar te neem, wat die skokgolf wat deur die aarde beweeg het vanaf die Stille Oseaan-proefgronde, geregistreer het.<ref name="Axelrod">{{cite book |last1=Axelrod |first1=Alan |title=The Real History of the Cold War: A New Look at the Past |date=2009 |publisher=Sterling |page= 156 |url=https://archive.org/details/realhistoryofcol0000axel |url-access=registration |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4027-6302-1 }}</ref> In sy [[memoires]] het Teller geskryf dat hy onmiddellik 'n ongeklassifiseerde telegram gestuur het aan dr. Elizabeth "Diz" Graves, die hoof van die kruisprojek wat tydens die skoot by Los Alamos oorgebly het. Die telegram het net die woorde "It's a boy" bevat, wat ure vroeër as enige ander woord van Enewetak gekom het.<ref name="Ford">{{cite book|title=Geons, Black Holes, and Quantum Foam: A Life in Physics |first1=Kenneth |last1=Ford |first2=John Archibald |last2=Wheeler |page=227 |publisher=W.W. Norton & Co. |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=zGFkK2tTXPsC&q=elizabeth+graves+physicist&pg=PA227 |access-date=2013-12-21|isbn=978-0-393-07948-7 }}</ref><ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} == Wetenskaplike ontdekkings == [[Lêer:IvyMikeCloudTrinity&Beyond.jpg|duimnael|''Mike'' paddastoelwolk.]] ’n Uur nadat die bom ontplof het, het vlieëniers van die Amerikaanse lugmag vanaf Enewetak-eiland opgestyg om in die atoomwolk in te vlieg en monsters te neem. Vlieëniers moes ekstra lesings en vertonings monitor terwyl hulle "onder ongewone, gevaarlike en moeilike toestande vlieg" insluitend hitte, bestraling, onvoorspelbare winde en vlieënde puin. Die "Rooi Vlug"-leier, Virgil K. Meroney, het eerste in die stam van die ontploffing in gevlieg. Binne vyf minute het hy al die monsters versamel wat hy kon en die wolk verlaat. Volgende het Bob Hagan en Jimmy Robinson die wolk binnegegaan. Robinson het 'n gebied van erge onstuimigheid getref, begin tol en tuimel en skaars sy bewussyn behou. Hy het beheer oor sy vliegtuig op 6&nbsp;100&nbsp;meter herwin, maar die elektromagnetiese storm het sy instrumente ontwrig. In reën en swak sig, sonder werkende instrumente, kon Hagan en Robinson nie die KB-29-tenkervliegtuig vind om brandstof aan te vul nie.<ref name="Distillations" /><ref name="Gladeck" />{{rp|96}} Hulle het probeer om terug te keer na die vliegveld by Enewetak. Hagan, sonder brandstof, het 'n suksesvolle motorlose landing op die aanloopbaan gemaak. Robinson se [[Republic F-84 Thunderjet|F-84 Thunderjet]] het neergestort en 5,6&nbsp;km kort van die eiland gesink. Robinson se liggaam is nooit gevind nie.<ref name="Distillations" /><ref name="F-84G-5-RE">{{cite web |title=F-84G-5-RE Thunderjet Serial Number 51-1040 |url=https://www.pacificwrecks.com/aircraft/f-84/51-1040.html |website=Pacific Wrecks |access-date=9 January 2020}}</ref><ref name="Wolverton">{{cite journal |last1=Wolverton |first1=Mark |title=Into the Mushroom Cloud Most pilots would head away from a thermonuclear explosion |journal=Air & Space Magazine|publisher=Smithsonian |date=2009 |issue=August |url=https://www.airspacemag.com/history-of-flight/into-the-mushroom-cloud-35152524/ |access-date=9 January 2020}}</ref> Brandstoftenks op die vliegtuig se vlerke is aangepas om verbygaande puin op te skep en te filtreer. Die filters van die oorblywende vliegtuie is in [[lood]] verseël en na Los Alamos, [[Nieu-Mexiko]] gestuur vir ontleding. Die Mike-monsters was uiters moeilik om te hanteer weens radioaktiwiteit en besmetting met [[kalsiumkarbonaat]]. Wetenskaplikes by Los Alamos het spore van isotope plutonium-246 en plutonium-244 in die monsters gevind.<ref name="Distillations" /> Al Ghiorso aan die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], het gespekuleer dat die filters ook atome kan bevat wat deur radioaktiewe verval in die voorspelde maar onontdekte elemente 99 en 100 getransformeer het. Ghiorso, Stanley Gerald Thompson en Glenn Seaborg het 'n halwe filtreerpapier uit die Ivy Mike-toets gekry. Hulle kon die bestaan van die elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] opspoor, wat deur intense gekonsentreerde neutronvloed om die ontploffingsplek geproduseer is. Die ontdekking is etlike jare lank geheim gehou, maar die span het uiteindelik krediet gekry. In 1955 is die twee nuwe elemente ter ere van [[Albert Einstein]] en [[Enrico Fermi]] genoem.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref><ref name="KAPL">{{cite book |author=Knolls Atomic Power Laboratory (KAPL) |title=Nuclides and Isotopes – Chart of the Nuclides |date=2010 |publisher=Bechtel Marine Propulsion Corporation |location=Schenectady, NY |edition=17th}}</ref><ref name="Nagy">{{cite book |last1=Nagy |first1=Sandor |title=Radiochemistry and Nuclear Chemistry |volume= I |year=2009 |publisher=EOLSS Publications |pages=91–92 |url=https://books.google.com/books?id=VbO2CwAAQBAJ&pg=PA91 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-84826-126-6 }}</ref> == Verwante toetse == 'n Vereenvoudigde en ligter bomweergawe (die EC-16) is voorberei en geskeduleer om getoets te word tydens operasie Castle Yankee, as 'n rugsteun indien die nielaetemperatuur Shrimp-versmeltingtoestel (soos getoets in [[Castle Bravo]]) nie werk nie. Die toets is gekanselleer toe die Bravotoestel suksesvol getoets is, wat tot gevolg gehad het dat die laetemperatuurontwerpe verouderderd geraak het. === Notas === <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Portaalbalk|Fisika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kernfisika]] [[Kategorie:Wapens]] fednbm6c39syn9i3v5u69bkwmx3xb6d 2915833 2915832 2026-07-05T19:33:34Z SpesBona 2720 Opruim 2915833 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IvyMikeGIFColorCorrected.gif|duimnael|regs|240px|Ontploffing en gevolglike paddastoelwolk]] '''Ivy Mike''' was die kodenaam wat gegee is aan die eerste volskaalse<ref group="nota">Die "Greenhouse George"-toestel in 1951 was die eerste wapen wat termonukleêre versmelting benut het.</ref> toets van 'n [[termonukleêre wapen]], waarin 'n beduidende gedeelte van die plofstofopbrengs van [[kernfusie|kernversmelting]] afkomstig is.<ref name="first">{{cite web |title=Operation Greenhouse – 1951 |url=http://www.myatomiclife.com/1951---op-greenhouse.html |website=Atomic Shadows |access-date=9 January 2020}}</ref><ref>The first small-scale thermonuclear test was the George explosion of Operation Greenhouse.</ref><ref name=LT_6>{{citation| publisher=Department of Energy, Nevada Operations Office| date=1 Desember 2000| title=United States Nuclear Tests: July 1945 through September 1992| type=DOE/NV-209 REV15| location=Las Vegas, NV| url=http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| access-date=December 18, 2013| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100615231826/http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| archive-date=June 15, 2010}}</ref> Ivy Mike is op 1 November 1952 deur die [[Verenigde State]] op die eiland Elugelab in Enewetak-atol, in die nou onafhanklike eilandnasie van die [[Marshalleilande]], ontplof as deel van Operasie Ivy. Dit was die eerste volledige toets van die Teller-Ulam-ontwerp, 'n versmeltingtoestel wat in fases werk.<ref name="Wellerstein">{{cite magazine |last1=Wellerstein |first1=Alex |title=A Hydrogen Bomb by Any Other Name |magazine=The New Yorker |date=January 8, 2016 |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/a-hydrogen-bomb-by-any-other-name |access-date=19 January 2020}}</ref> Weens sy fisiese grootte en versmeltingbrandstoftipe ([[Laetemperatuurfisika|laetemperatuur-]] vloeibare [[deuterium]]), was die "Mike"-toestel nie geskik vir gebruik as 'n wapen soos 'n konvensionele bom nie. Dit was bedoel as 'n tegniese eksperiment en 'n konserwatiewe bewys van die konsep, om die konsepte wat gebruik word vir [[TNT-ekwivalent|multimegaton]]-ontploffings te bekragtig.<ref name="Wellerstein" /> Monsters van die ontploffing het spore van die [[Isotoop|isotope]] plutonium-246, [[plutonium]]-244 en die voorspelde elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] bevat.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref> == Skedule == Sedert die Teller-Ulam-deurbraak in Maart 1951 is bestendige vordering gemaak met die kwessies wat betrokke is by 'n termonukleêre ontploffing en daar is bykomende hulpbronne gewy aan die daarstelling, en politieke druk, om 'n werklike toets van 'n waterstofbom te sien.<ref name="bernstein">{{cite journal | title=Crossing the Rubicon: A Missed Opportunity to Stop the H-Bomb? | author-first=Barton J. | author-last=Bernstein | journal=International Security | volume=14 | issue=2 | date=Fall 1987 | pages=132–160 | doi=10.2307/2538857 | jstor=2538857 | s2cid=154778522 }}</ref>{{rp|137–139}} 'n Datum in 1952 het haalbaar gelyk.<ref name="atomic-shield" />{{rp|556}} In Oktober 1951 het die kernfisikus [[Edward Teller]] aangedring op Julie 1952 as 'n teikendatum vir 'n eerste toets, maar projekhoof Marshall Holloway het gedink Oktober 1952, 'n jaar later, was realistieser gegewe hoeveel ingenieurs- en vervaardigingswerk die toets sou neem en gegewe die behoefte om die [[moeson|somermoesonseisoen]] in die Marshalleilande te vermy.{{rp|page=482}} Op 30 Junie 1952 het Gordon Dean, voorsitter van die Verenigde State se Atoomenergiekommissie, vir president [[Harry S. Truman]] 'n model gewys van hoe die Ivy Mike-toestel sou lyk; die toets is vir 1 November 1952 opgestel.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590}} Een poging om die toets aansienlik te vertraag, of glad nie te hou nie, is aangewend deur die departement van buitelandse sake se paneel konsultante oor ontwapening, onder voorsitterskap van [[J. Robert Oppenheimer]], wat gemeen het dat die vermyding van 'n toets die ontwikkeling van 'n katastrofiese nuwe wapen kan voorkom en die weg kan baan vir nuwe wapenooreenkomste tussen die Verenigde State en die [[Sowjetunie]].<ref name="bernstein" />{{rp|139–142}} Die paneel het egter nie politieke bondgenote in [[Washington, D.C.|Washington]] gehad nie, en geen toetsvertraging is deur hierdie poging bewerkstellig nie.<ref name="bernstein" />{{rp|145–148}} Daar is nog 'n begeerte uitgespreek vir 'n baie kort vertraging van die toets, meer om politieke redes: Dit is geskeduleer om net 'n paar dae voor die presidensiële verkiesing van 1952 plaas te vind. Truman wou die termonukleêre toets weghou van partypolitiek, maar het geen begeerte gehad om self 'n uitstelling daarvan te gelas nie; hy het egter laat weet dat hy dit sal aanvaar as dit tot na die verkiesing vertraag word weens ''tegniese redes'' wat gevind is.<ref name="atomic-shield">{{cite book | author-last = Hewlett | author-first = Richard G. | author2-last = Duncan | author2-first = Francis | title = Atomic Shield, 1947–1952 | volume=2 | series = A History of the United States Atomic Energy Commission | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park| date = 1969 |url=https://www.energy.gov/sites/prod/files/2013/04/f0/Hewlett%20and%20Duncan%20-%20Atomic%20Shield%20%28complete%29.pdf }}</ref>{{rp|590–591}} Eugene M. Zuckert, lid van die Atoomenergiekommissie, is na die Enewetak-toetsterrein gestuur om te kyk of so 'n rede gevind kan word, maar weeroorwegings – daar was gemiddeld net 'n handjievol dae elke maand wat geskik was vir die toets – het aangedui dat dit moet voortgaan soos beplan, en op die ou end het geen skedulevertraging plaasgevind nie.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590–592}} == Toestelontwerp en voorbereiding == [[Lêer:Ivy Mike Sausage device.jpg|regs|duimnael|'n Aansig van die ''worsagtige'' toestelomhulsel, met sy instrumentasie en kriogene toerusting aangeheg. Die lang pype was vir meetdoeleindes; hul funksie was om die eerste bestraling vanaf die primêre en sekondêr fases (bekend as''Tellerlig'') na die instrumente oor te dra wanneer die toestel ontplof, voordat dit in die ontploffing vernietig is. Die man wat regs onder sit, toon die skaal.]] Die Mike-toestel van 74 metrieke ton was 'n gebou wat eerder soos 'n fabriek as soos 'n wapen gelyk het.<ref name="Parsons">{{cite book |last1=Parsons |first1=Keith M. |last2=Zaballa |first2=Robert A. |title=Bombing the Marshall Islands: A Cold War Tragedy |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=mQQvDwAAQBAJ&pg=PA41|pages=41–46|isbn=978-1-108-50874-2 }}</ref> Daar is berig dat Sowjet-ingenieurs spottenderwys na ''Mike'' verwys het as 'n ''termonukleêre installasie''.<ref name="Brotherhood_2002">{{cite book | last1 = Herken | first1 = Gregg |date = 2002 | chapter = Notes for Chapter Fourteen 'A Bad Business Now Threatening'| chapter-url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5/page/391/mode/1up | chapter-url-access = registration | title = Brotherhood of the Bomb: The Tangled Lives and Loyalties of Robert Oppenheimer, Ernest Lawrence and Edward Teller | url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5 | url-access = registration | language = en-us | edition = 1st | publisher = Henry Holt and Company | isbn = 978-0-8050-6588-6 | lccn = 2002017219 | oclc = 890256840 | ol = OL7932650M | access-date = 2021-11-10 | quote = Mike was meant to be a proof-of-principle test of radiation implosion, and not a deliverable bomb. Housed in a six-story building, weighing more than 80 tons, the cryogenically-cooled device was later described disdainfully by the Russians as a "thermonuclear installation." | quote-page = 391 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=391}} Die toestel is ontwerp deur Richard Garwin, 'n student van [[Enrico Fermi]], op voorstel van Edward Teller. Daar is besluit dat niks anders as 'n volskaalse toets die idee van die Teller-Ulam-ontwerp sal bekragtig nie. Garwin is opdrag gegee om baie konserwatiewe skattings te gebruik wanneer die toets ontwerp word, en gesê dat dit nie klein en lig genoeg hoef te wees om deur die lug ontplooi te word nie.<ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} Vloeibare deuterium is as die [[brandstof]] vir die versmeltingreaksie gekies omdat die gebruik daarvan die eksperiment vanuit 'n fisikus se oogpunt vereenvoudig het en die resultate makliker ontleed kon word. Vanuit 'n ingenieursoogpunt het die gebruik daarvan die ontwikkeling van voorheen onbekende [[tegnologie]] genoodsaak om die moeilike hanteerbare materiaal te hanteer, wat by uiters lae temperature, amper [[absolute nul]], gestoor moes word. 'n Groot laetemperatuuraanleg is gebou om vloeibare [[waterstof]] (wat gebruik word vir verkoeling van die toestel) en deuterium (as die brandstof) te produseer. 'n 3&nbsp;000-kilowatt-kragaanleg is ook gebou om die laetemperatuuraanleg van [[elektrisiteit]] te voorsien.<ref name="Parsons" />{{rp|page=44}} Die toestel wat ontwerp is vir die toets van die Teller-Ulam ontwerp het bekend gestaan as die ''wors''-ontwerp:<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * In die middel van die toestel was 'n silindriese, geïsoleerde Dewar-vakuumtenk van [[staal]] vir lae temperature. Hierdie tenk was 2,1&nbsp;m in deursnee, 6,1&nbsp;m hoog,<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} het 30&nbsp;cm dik wande gehad<ref name="CTBTO">{{cite web |title=1 November 1952 – Ivy Mike |url=https://www.ctbto.org/specials/testing-times/1-november-1952-ivy-mike |website= Preparatory Commission for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization |access-date=2021-11-10 | df =dmy-all}}</ref> en het bykans 49 metrieke ton geweeg.<ref name="AtomicPhotography">{{cite journal | date = 2015-07-01 | editor1-last = Dillingham | editor1-first = Clay | title = Atomic Photography: Blasts From The Past | url = https://www.lanl.gov/discover/publications/national-security-science/2015-july/_assets/doc/NSS-july-2015.pdf | journal = National Security Science | language = en-us | publisher = Los Alamos National Laboratory | volume = 15 | issue = 5 | pages = 16–21 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref> Die tenk het die vermoë van 1&nbsp;000&nbsp;L vloeibare deuterium teen bykans absolute nul gehad.<ref>{{cite web |title=Deuterium|page=8 |url=https://cpb-us-w2.wpmucdn.com/wonecks.net/dist/4/1630/files/2016/03/Deuterium-Article-1aqpg12.pdf}}</ref><ref name="Reichhardt">{{cite news |last1=Reichhardt |first1=Tony |title=The First Hydrogen Bomb |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/first-hydrogen-bomb-180967074/ |access-date=22 January 2020 |work=Air & Space |date=2 November 2017}}</ref> Die laetemperatuurdeuterium is gebruik as brandstof vir die sekondêre versmeltingfase van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * Aan die een kant van die silindriese Dewar-tenk was 'n TX-5-<ref name="swordsoarIII">{{cite book |first=Chuck |last=Hansen |title=The Swords of Armageddon: U.S. Nuclear Weapons Development Since 1945 |year=2007 |location=Sunnyvale, California |publisher=Chukelea Publications |format=PDF |type=CD-ROM & download available |isbn= 978-0-9791915-0-3 | oclc = 231585284 |edition=2nd |url=http://www.uscoldwar.com}}</ref>{{rp|page=66}} gewone klowingsatoombom (nie die versterkte tipe nie).<ref name="swordsoarIII" />{{rp|page=43}} Die TX-5-bom is gebruik om die toestande te skep wat nodig is om die versmeltingreaksie te begin. Hierdie "primêre" klowingsfase was in die stralingskas by die boonste gedeelte van die toestel gemonteer en was nie in fisiese kontak met die "sekondêre" versmeltingfase nie. Die TX-5 het nie verkoeling nodig gehad nie. * 'n Silindriese staaf van plutonium in 'n houer van [[tritium]]gas het in die middel van die Dewar-tenk binne die sekondêre afgeloop. Hierdie ''klowingssvonkprop'' is deur [[X-strale]] van die primêre ontploffing ingeplof. Dit het 'n bron van uitwaartsbewegende druk in die deuterium verskaf en verbeterde toestande vir die versmeltingreaksie geskep.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} * Om die toestel was 'n natuurlike uraandemper van 4,5 metrieke ton. Die buitekant van die demper was bedek met blaaie lood en poliëtileen, wat 'n bestralingskanaal gevorm het om X-strale van die primêre- na die sekondêre fase te gelei. Soos uiteengesit in die Teller-Ulam-ontwerp, was die funksie van die X-strale om die sekondêre fase saam te druk met demper-/stootablasie, skuimplasmadruk en bestralingsdruk. Hierdie proses verhoog die digtheid en temperatuur van die deuterium tot die vlak wat nodig is om 'n termonukleêre reaksie te onderhou, en die "vonkprop" saam te druk tot 'n superkritiese massa – wat die "vonkprop" noop om kernklowing te ondergaan en daardeur 'n versmeltingreaksie in die omliggende deuteriumbrandstof te ontketen.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} [[Lêer:Ivy Mike shot cab.jpg|duimnael|regs|Die Ivy Mikegebou en seintoring.]] Die hele Mike-toestel (insluitend laetemperatuurtoerusting) het 74 metrieke ton geweeg. Dit is gehuisves in 'n groot sink-aluminiumgebou, genoem die ''shot cab'', wat 27&nbsp;m lank, 14&nbsp;m breed en 19&nbsp;m hoog was, met 'n 91&nbsp;m-seintoring. Televisie- en radioseine is gebruik om met 'n beheerkamer op USS ''Estes'' te kommunikeer waar die ontploffingspersoneel gewerk het.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}}<ref name="Gladeck">{{cite book | last1 = Gladeck | first1 = F. R. | last2 = Hallowell | first2 = J. H. | last3 = Martin |first3 = E. J. | last4 = McMullan | first4 = F. W. | last5 = Miller | first5 = R. H. | last6 = Pozega | first6 = R. | last7 = Rogers | first7 = W. E. | last8 = Rowland | first8 = R. H. | last9 = Shelton | first9 = C. F. | last10 = Berkhouse |first10 = L. | last11 = Davis |first11 = S. | last12 = Doyle |first12 = M. K. | last13 = Jones |first13 = C. B. | display-authors = 5 | date = 1982-12-01 | title = Operation Ivy: 1952 | number = DNA 6036F | institution = Defense Nuclear Agency | url = https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | url-status = live | format = pdf | language = en-us | location = [[Washington, D.C.]] | page = | pages = | archive-url = https://web.archive.org/web/20210822185725/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | archive-date = 2021-08-22 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=42}} Dit is op die Stille Oseaan-eiland Elugelab opgerig, wat deel van die Enewetak-atol is. Elugelab was verbind met die eilande Dridrilbwij (Teiteir), Bokaidrikdrik (Bogairikk) en Boken (Bogon) deur 'n 2,7&nbsp;km lange kunsmatige straatweg. Bo-op die straatweg was 'n aluminiumomhulde laaghoutbuis gevul met heliumgasballone, waarna verwys word as 'n Krause-Ogle-boks. Dit het gamma- en neutronstraling toegelaat om ongehinderd na instrumente in 'n onbemande opsporingstasie, Stasie 202, op Boken-eiland deur te gaan. Van daar is seine gestuur na opnametoerusting by Stasie 200, wat ook in 'n bunker op Boken-eiland gehuisves is. Personeel het ná die toets na Boken-eiland teruggekeer om die opnametoerusting te herwin.<ref name="Gladeck" />{{rp|pages=136, 138}} Altesaam 9&nbsp;350 militêre en 2&nbsp;300 burgerlike personeellede was betrokke by die projek.<ref name="Gladeck" />{{rp|page=2|quote=The total number of personnel involved in the task force was nearly 11,650, of which 9,350 were military and 2,300 were civilians. Most of the civilians and over 6,600 of the military personnel operated from Enewetak Atoll and from task force ships that were based there. Most of the remaining military were Air Force personnel who were based at Kwajalein, 360 mi (667&nbsp;km) southeast of Enewetak.}} Die operasie het die samewerking van die Amerikaanse weermag, vloot, lugmag en intelligensiedienste behels. Die USS ''Curtiss'' het komponente van die Verenigde State na Elugelab gebring vir montering. Die werk is op 31 Oktober om 17:00 voltooi. Personeel is binne 'n uur ontruim ter voorbereiding van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} == Ontploffing == [[Lêer:IvyMikeFireball.gif|duimnael|Ivy Mike-vuurbal.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt1.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''voor''' die "Mike" ontploffing. Sien die eiland Elugelab links.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt2.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''na''' die "Mike" onploffing. Die krater is links.]] Die toets is uitgevoer op 1 November 1952 om 07:12 plaaslike tyd. Dit ontploffing het 10,4 megaton TNT (44&nbsp;PJ) gelewer.<ref name="Rowberry">{{cite news |last1=Rowberry |first1=Ariana |title=Castle Bravo: The Largest U.S. Nuclear Explosion |url=https://www.brookings.edu/blog/up-front/2014/02/27/castle-bravo-the-largest-u-s-nuclear-explosion |access-date=9 January 2020 |work=Brookings |date=February 27, 2014}}</ref><ref name="Fabry">{{cite magazine | last1 = Fabry | first1 = Merrill | date = 2015-11-02 | title = What the First H-Bomb Test Looked Like | url = https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | url-access = limited | url-status = live | department = History | magazine = [[Time (tydskrif)|Time]] | language = en | volume = 186 | issue = 16 | issn = 0040-781X | oclc = 1311479 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210904052722/https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | archive-date = 2021-09-04 | access-date = 2021-11-10 | quote = At 7:15 a.m. local time on Elugelab Island, Mike was detonated from a control ship 30 miles away. The detonation resulted in a massive explosion, equivalent to 10.4 Megatons of TNT.}}</ref> 77% van die lewering is veroorsaak deur die vinnige klowing van die uraandemper wat baie radioaktiewe neerslag tot gevolg gehad het. Die vuurbal wat deur die ontploffing geskep is, het 'n maksimum [[radius]] van 2,9 tot 3,3&nbsp;km gehad.<ref name="Walker">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer | publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/cgi-bin/Bombcalc?yield=10400&yunit=1&range=5&runit=0.62137119&rotate=310&imsize=800 }}</ref><ref name="John">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer Rev. Ed. 1962, Based on Data from The Effects of Nuclear Weapons, Rev. Ed., 'The maximum fireball radius presented on the computer is an average between that for air and surface bursts. Thus, the fireball radius for a surface burst is 13 percent larger than that indicated and for an air burst, 13 percent smaller.'| publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/bombcalc/instructions.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |title=Mock up |publisher=Remm.nlm.gov |access-date=2013-11-30 |archive-date=2013-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607091341/http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |url-status=dead }}</ref>Die maksimum radius is etlike sekondes ná die ontploffing bereik, waartydens die warm vuurbal opgestyg het weens dryfkrag. Terwyl dit nog relatief naby aan die grond was, het die vuurbal nog nie sy maksimum afmetings bereik nie en was dit dus ongeveer 5,2&nbsp;km breed. Die sampioenwolk het in minder as 90 sekondes tot 'n hoogte van 17&nbsp;km gestyg. Een minuut later het dit 33&nbsp;km bereik, voordat dit op 41&nbsp;km gestabiliseer het, met die kroon wat uiteindelik uitgesprei het tot 'n deursnee van 161&nbsp;km met 'n stam van 3&nbsp;km breed.<ref name="Blades">{{cite book |last1=Blades |first1=David M. Blades |last2=Siracusa |first2=Joseph M. |title=A History of U.S. Nuclear Testing and Its Influence on Nuclear Thought, 1945–1963 |date=2014 |publisher=Rowman & Littlefield |page=54 |url=https://books.google.com/books?id=tKEXBgAAQBAJ&pg=PA54 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4422-3201-3 }}</ref> Die ontploffing het 'n krater van 1,9&nbsp;km in deursnee en 50&nbsp;m diep geskep waar Elugelab eens was.<ref>{{cite web |title=Operation Ivy 1952 – Enewetak Atoll, Marshall Islands|date= 14 May 1999 |url=http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Ivy.html |website=Nuclear Weapon Archive |access-date=9 January 2020}}</ref>Die ontploffing en watergolwe van die ontploffing (sommige golwe tot 6&nbsp;m hoog) het die toetseilande skoon van plantegroei gestroop, soos waargeneem deur 'n helikopteropname binne 60 minute na die toets, teen watter tyd die sampioenwolk en stoom weggewaai is. Radioaktiewe koraalrommel het op skepe geval wat 56&nbsp;km weg was en die onmiddellike omgewing rondom die atol was erg besmet.<ref name="Froehlich">{{cite journal |last1=Froehlich |first1=M.B. |last2=Chan |first2=W.Y. |last3=Tims |first3=S.G. |last4=Fallon |first4=S.J. |last5=Fifield |first5=L.K. |title=Time-resolved record of 236U and 239, 240Pu isotopes from a coral growing during the nuclear testing program at Enewetak Atoll (Marshall Islands) |journal=Journal of Environmental Radioactivity |date=December 2016 |volume=165 |pages=197–205 |doi=10.1016/j.jenvrad.2016.09.015|pmid=27764678 |doi-access=free }}</ref><ref name="Buesseler">{{cite journal |last1=Buesseler |first1=Ken O. |last2=Charette |first2=Matthew A. |last3=Pike |first3=Steven M. |last4=Henderson |first4=Paul B. |last5=Kipp |first5=Lauren E. |title=Lingering radioactivity at the Bikini and Enewetak Atolls |journal=Science of the Total Environment |date=April 2018 |volume=621 |pages=1185–1198 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.10.109|pmid=29096952 |bibcode=2018ScTEn.621.1185B |doi-access=free |hdl=1912/9537 |hdl-access=free }}</ref><ref name="Hughes">{{cite journal |last1=Hughes |first1=Emlyn W. |last2=Molina |first2=Monica Rouco |last3=Abella |first3=Maveric K. I. L. |last4=Nikolić-Hughes |first4=Ivana |last5=Ruderman |first5=Malvin A. |title=Radiation maps of ocean sediment from the Castle Bravo crater |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=30 July 2019 |volume=116 |issue=31 |pages=15420–15424 |doi=10.1073/pnas.1903478116 |pmid=31308235 |pmc=6681739 |bibcode=2019PNAS..11615420H |doi-access=free }}</ref> Naby die vuurbal is weerligontladings vinnig ontketen.<ref name="Colvin">{{cite journal |last1=Colvin |first1=J. D. |last2=Mitchell |first2=C. K. |last3=Greig |first3=J. R. |last4=Murphy |first4=D. P. |last5=Pechacek |first5=R. E. |last6=Raleigh |first6=M. |title=An empirical study of the nuclear explosion-induced lightning seen on IVY-MIKE |journal=Journal of Geophysical Research |date=1987 |volume=92 |issue=D5 |page=5696 |doi=10.1029/JD092iD05p05696 |bibcode=1987JGR....92.5696C }}</ref> Die hele ontploffing is deur die filmmakers van Lookout Mountain-ateljees gedokumenteer.<ref name="Chamberlain">{{cite news |last1=Chamberlain |first1=Craig |title=New book tells story of secret Hollywood studio that shaped the nuclear age |date=January 14, 2019 |work=Illinois News Bureau |url=https://news.illinois.edu/view/6367/739553}}</ref> 'n Naproduksie-ontploffingsklank is oorgeklank oor wat 'n heeltemal stille ontploffing was vanaf die uitkykpunt van die kamera, met die ontploffingsklankgolf wat eers later opgedaag het, soortgelyk aan donderweer, met die presiese tyd wat afhang van die afstand daarvan. Die film is ook vergesel deur kragtige, [[Richard Wagner|Wagner]]-tipe musiek wat op baie toetsfilms van daardie tydperk verskyn het en is deur die akteur [[Reed Hadley]] aangebied. 'n Privaat vertoning is gegee aan president [[Dwight D. Eisenhower]] wat president Harry S. Truman in Januarie 1953 opgevolg het.<ref name="Weart">{{cite book |last1=Weart |first1=Spencer |title=The Rise of Nuclear Fear |date=2012 |publisher=Harvard University Press |page=80 |url=https://books.google.com/books?id=9KBD-YrGOVkC&pg=PA80|isbn=978-0-674-06506-2 }}</ref>{{rp|80}}In 1954 is die film ná sensuur aan die publiek vrygestel en is dit op kommersiële televisiekanale vertoon.<ref name="Weart" />{{rp|183}} Edward Teller, miskien die vurigste ondersteuner van die ontwikkeling van die waterstofbom, was in Berkeley, Kalifornië, ten tyde van die ontploffing.<ref name="Time">{{cite magazine |title=The Atom: The Road Beyond Elugelab |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,823289,00.html |access-date=21 January 2020 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |issue=15|volume=63|page= 23 |date=April 12, 1954}}</ref> Hy het die eerste kennis ontvang dat die toets suksesvol was deur 'n [[seismograaf]] waar te neem, wat die skokgolf wat deur die aarde beweeg het vanaf die Stille Oseaan-proefgronde, geregistreer het.<ref name="Axelrod">{{cite book |last1=Axelrod |first1=Alan |title=The Real History of the Cold War: A New Look at the Past |date=2009 |publisher=Sterling |page= 156 |url=https://archive.org/details/realhistoryofcol0000axel |url-access=registration |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4027-6302-1 }}</ref> In sy [[memoires]] het Teller geskryf dat hy onmiddellik 'n ongeklassifiseerde telegram gestuur het aan dr. Elizabeth "Diz" Graves, die hoof van die kruisprojek wat tydens die skoot by Los Alamos oorgebly het. Die telegram het net die woorde "It's a boy" bevat, wat ure vroeër as enige ander woord van Enewetak gekom het.<ref name="Ford">{{cite book|title=Geons, Black Holes, and Quantum Foam: A Life in Physics |first1=Kenneth |last1=Ford |first2=John Archibald |last2=Wheeler |page=227 |publisher=W.W. Norton & Co. |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=zGFkK2tTXPsC&q=elizabeth+graves+physicist&pg=PA227 |access-date=2013-12-21|isbn=978-0-393-07948-7 }}</ref><ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} == Wetenskaplike ontdekkings == [[Lêer:IvyMikeCloudTrinity&Beyond.jpg|duimnael|''Mike'' paddastoelwolk.]] ’n Uur nadat die bom ontplof het, het vlieëniers van die Amerikaanse lugmag vanaf Enewetak-eiland opgestyg om in die atoomwolk in te vlieg en monsters te neem. Vlieëniers moes ekstra lesings en vertonings monitor terwyl hulle "onder ongewone, gevaarlike en moeilike toestande vlieg" insluitend hitte, bestraling, onvoorspelbare winde en vlieënde puin. Die "Rooi Vlug"-leier, Virgil K. Meroney, het eerste in die stam van die ontploffing in gevlieg. Binne vyf minute het hy al die monsters versamel wat hy kon en die wolk verlaat. Volgende het Bob Hagan en Jimmy Robinson die wolk binnegegaan. Robinson het 'n gebied van erge onstuimigheid getref, begin tol en tuimel en skaars sy bewussyn behou. Hy het beheer oor sy vliegtuig op 6&nbsp;100&nbsp;meter herwin, maar die elektromagnetiese storm het sy instrumente ontwrig. In reën en swak sig, sonder werkende instrumente, kon Hagan en Robinson nie die KB-29-tenkervliegtuig vind om brandstof aan te vul nie.<ref name="Distillations" /><ref name="Gladeck" />{{rp|96}} Hulle het probeer om terug te keer na die vliegveld by Enewetak. Hagan, sonder brandstof, het 'n suksesvolle motorlose landing op die aanloopbaan gemaak. Robinson se [[Republic F-84 Thunderjet|F-84 Thunderjet]] het neergestort en 5,6&nbsp;km kort van die eiland gesink. Robinson se liggaam is nooit gevind nie.<ref name="Distillations" /><ref name="F-84G-5-RE">{{cite web |title=F-84G-5-RE Thunderjet Serial Number 51-1040 |url=https://www.pacificwrecks.com/aircraft/f-84/51-1040.html |website=Pacific Wrecks |access-date=9 January 2020}}</ref><ref name="Wolverton">{{cite journal |last1=Wolverton |first1=Mark |title=Into the Mushroom Cloud Most pilots would head away from a thermonuclear explosion |journal=Air & Space Magazine|publisher=Smithsonian |date=2009 |issue=August |url=https://www.airspacemag.com/history-of-flight/into-the-mushroom-cloud-35152524/ |access-date=9 January 2020}}</ref> Brandstoftenks op die vliegtuig se vlerke is aangepas om verbygaande puin op te skep en te filtreer. Die filters van die oorblywende vliegtuie is in [[lood]] verseël en na Los Alamos, [[Nieu-Mexiko]] gestuur vir ontleding. Die Mike-monsters was uiters moeilik om te hanteer weens radioaktiwiteit en besmetting met [[kalsiumkarbonaat]]. Wetenskaplikes by Los Alamos het spore van isotope plutonium-246 en plutonium-244 in die monsters gevind.<ref name="Distillations" /> Al Ghiorso aan die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], het gespekuleer dat die filters ook atome kan bevat wat deur radioaktiewe verval in die voorspelde maar onontdekte elemente 99 en 100 getransformeer het. Ghiorso, Stanley Gerald Thompson en Glenn Seaborg het 'n halwe filtreerpapier uit die Ivy Mike-toets gekry. Hulle kon die bestaan van die elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] opspoor, wat deur intense gekonsentreerde neutronvloed om die ontploffingsplek geproduseer is. Die ontdekking is etlike jare lank geheim gehou, maar die span het uiteindelik krediet gekry. In 1955 is die twee nuwe elemente ter ere van [[Albert Einstein]] en [[Enrico Fermi]] genoem.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref><ref name="KAPL">{{cite book |author=Knolls Atomic Power Laboratory (KAPL) |title=Nuclides and Isotopes – Chart of the Nuclides |date=2010 |publisher=Bechtel Marine Propulsion Corporation |location=Schenectady, NY |edition=17th}}</ref><ref name="Nagy">{{cite book |last1=Nagy |first1=Sandor |title=Radiochemistry and Nuclear Chemistry |volume= I |year=2009 |publisher=EOLSS Publications |pages=91–92 |url=https://books.google.com/books?id=VbO2CwAAQBAJ&pg=PA91 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-84826-126-6 }}</ref> == Verwante toetse == 'n Vereenvoudigde en ligter bomweergawe (die EC-16) is voorberei en geskeduleer om getoets te word tydens operasie Castle Yankee, as 'n rugsteun indien die nielaetemperatuur Shrimp-versmeltingtoestel (soos getoets in [[Castle Bravo]]) nie werk nie. Die toets is gekanselleer toe die Bravotoestel suksesvol getoets is, wat tot gevolg gehad het dat die laetemperatuurontwerpe verouderderd geraak het. === Notas === <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Portaalbalk|Fisika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kernfisika]] [[Kategorie:Wapens]] eu3awh34dbmr3k4uoslv15u8q8d8eb6 2915915 2915833 2026-07-06T10:15:16Z SpesBona 2720 [[eilandstaat]] 2915915 wikitext text/x-wiki [[Lêer:IvyMikeGIFColorCorrected.gif|duimnael|regs|240px|Ontploffing en gevolglike paddastoelwolk]] '''Ivy Mike''' was die kodenaam wat gegee is aan die eerste volskaalse<ref group="nota">Die "Greenhouse George"-toestel in 1951 was die eerste wapen wat termonukleêre versmelting benut het.</ref> toets van 'n [[termonukleêre wapen]], waarin 'n beduidende gedeelte van die plofstofopbrengs van [[kernfusie|kernversmelting]] afkomstig is.<ref name="first">{{cite web |title=Operation Greenhouse – 1951 |url=http://www.myatomiclife.com/1951---op-greenhouse.html |website=Atomic Shadows |access-date=9 January 2020}}</ref><ref>The first small-scale thermonuclear test was the George explosion of Operation Greenhouse.</ref><ref name=LT_6>{{citation| publisher=Department of Energy, Nevada Operations Office| date=1 Desember 2000| title=United States Nuclear Tests: July 1945 through September 1992| type=DOE/NV-209 REV15| location=Las Vegas, NV| url=http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| access-date=December 18, 2013| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100615231826/http://www.nv.doe.gov/library/publications/historical/DOENV_209_REV15.pdf| archive-date=June 15, 2010}}</ref> Ivy Mike is op 1 November 1952 deur die [[Verenigde State]] op die eiland Elugelab in die Enewetak-atol, in die nou onafhanklike [[eilandstaat]] die [[Marshalleilande]], ontplof as deel van Operasie Ivy. Dit was die eerste volledige toets van die Teller-Ulam-ontwerp, 'n versmeltingtoestel wat in fases werk.<ref name="Wellerstein">{{cite magazine |last1=Wellerstein |first1=Alex |title=A Hydrogen Bomb by Any Other Name |magazine=The New Yorker |date=January 8, 2016 |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/a-hydrogen-bomb-by-any-other-name |access-date=19 January 2020}}</ref> Weens sy fisiese grootte en versmeltingbrandstoftipe ([[Laetemperatuurfisika|laetemperatuur-]] vloeibare [[deuterium]]), was die "Mike"-toestel nie geskik vir gebruik as 'n wapen soos 'n konvensionele bom nie. Dit was bedoel as 'n tegniese eksperiment en 'n konserwatiewe bewys van die konsep, om die konsepte wat gebruik word vir [[TNT-ekwivalent|multimegaton]]-ontploffings te bekragtig.<ref name="Wellerstein" /> Monsters van die ontploffing het spore van die [[Isotoop|isotope]] plutonium-246, [[plutonium]]-244 en die voorspelde elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] bevat.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref> == Skedule == Sedert die Teller-Ulam-deurbraak in Maart 1951 is bestendige vordering gemaak met die kwessies wat betrokke is by 'n termonukleêre ontploffing en daar is bykomende hulpbronne gewy aan die daarstelling, en politieke druk, om 'n werklike toets van 'n waterstofbom te sien.<ref name="bernstein">{{cite journal | title=Crossing the Rubicon: A Missed Opportunity to Stop the H-Bomb? | author-first=Barton J. | author-last=Bernstein | journal=International Security | volume=14 | issue=2 | date=Fall 1987 | pages=132–160 | doi=10.2307/2538857 | jstor=2538857 | s2cid=154778522 }}</ref>{{rp|137–139}} 'n Datum in 1952 het haalbaar gelyk.<ref name="atomic-shield" />{{rp|556}} In Oktober 1951 het die kernfisikus [[Edward Teller]] aangedring op Julie 1952 as 'n teikendatum vir 'n eerste toets, maar projekhoof Marshall Holloway het gedink Oktober 1952, 'n jaar later, was realistieser gegewe hoeveel ingenieurs- en vervaardigingswerk die toets sou neem en gegewe die behoefte om die [[moeson|somermoesonseisoen]] in die Marshalleilande te vermy.{{rp|page=482}} Op 30 Junie 1952 het Gordon Dean, voorsitter van die Verenigde State se Atoomenergiekommissie, vir president [[Harry S. Truman]] 'n model gewys van hoe die Ivy Mike-toestel sou lyk; die toets is vir 1 November 1952 opgestel.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590}} Een poging om die toets aansienlik te vertraag, of glad nie te hou nie, is aangewend deur die departement van buitelandse sake se paneel konsultante oor ontwapening, onder voorsitterskap van [[J. Robert Oppenheimer]], wat gemeen het dat die vermyding van 'n toets die ontwikkeling van 'n katastrofiese nuwe wapen kan voorkom en die weg kan baan vir nuwe wapenooreenkomste tussen die Verenigde State en die [[Sowjetunie]].<ref name="bernstein" />{{rp|139–142}} Die paneel het egter nie politieke bondgenote in [[Washington, D.C.|Washington]] gehad nie, en geen toetsvertraging is deur hierdie poging bewerkstellig nie.<ref name="bernstein" />{{rp|145–148}} Daar is nog 'n begeerte uitgespreek vir 'n baie kort vertraging van die toets, meer om politieke redes: Dit is geskeduleer om net 'n paar dae voor die presidensiële verkiesing van 1952 plaas te vind. Truman wou die termonukleêre toets weghou van partypolitiek, maar het geen begeerte gehad om self 'n uitstelling daarvan te gelas nie; hy het egter laat weet dat hy dit sal aanvaar as dit tot na die verkiesing vertraag word weens ''tegniese redes'' wat gevind is.<ref name="atomic-shield">{{cite book | author-last = Hewlett | author-first = Richard G. | author2-last = Duncan | author2-first = Francis | title = Atomic Shield, 1947–1952 | volume=2 | series = A History of the United States Atomic Energy Commission | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park| date = 1969 |url=https://www.energy.gov/sites/prod/files/2013/04/f0/Hewlett%20and%20Duncan%20-%20Atomic%20Shield%20%28complete%29.pdf }}</ref>{{rp|590–591}} Eugene M. Zuckert, lid van die Atoomenergiekommissie, is na die Enewetak-toetsterrein gestuur om te kyk of so 'n rede gevind kan word, maar weeroorwegings – daar was gemiddeld net 'n handjievol dae elke maand wat geskik was vir die toets – het aangedui dat dit moet voortgaan soos beplan, en op die ou end het geen skedulevertraging plaasgevind nie.<ref name="atomic-shield" />{{rp|590–592}} == Toestelontwerp en voorbereiding == [[Lêer:Ivy Mike Sausage device.jpg|regs|duimnael|'n Aansig van die ''worsagtige'' toestelomhulsel, met sy instrumentasie en kriogene toerusting aangeheg. Die lang pype was vir meetdoeleindes; hul funksie was om die eerste bestraling vanaf die primêre en sekondêr fases (bekend as''Tellerlig'') na die instrumente oor te dra wanneer die toestel ontplof, voordat dit in die ontploffing vernietig is. Die man wat regs onder sit, toon die skaal.]] Die Mike-toestel van 74 metrieke ton was 'n gebou wat eerder soos 'n fabriek as soos 'n wapen gelyk het.<ref name="Parsons">{{cite book |last1=Parsons |first1=Keith M. |last2=Zaballa |first2=Robert A. |title=Bombing the Marshall Islands: A Cold War Tragedy |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=mQQvDwAAQBAJ&pg=PA41|pages=41–46|isbn=978-1-108-50874-2 }}</ref> Daar is berig dat Sowjet-ingenieurs spottenderwys na ''Mike'' verwys het as 'n ''termonukleêre installasie''.<ref name="Brotherhood_2002">{{cite book | last1 = Herken | first1 = Gregg |date = 2002 | chapter = Notes for Chapter Fourteen 'A Bad Business Now Threatening'| chapter-url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5/page/391/mode/1up | chapter-url-access = registration | title = Brotherhood of the Bomb: The Tangled Lives and Loyalties of Robert Oppenheimer, Ernest Lawrence and Edward Teller | url = https://archive.org/details/brotherhoodofbom0000herk_v0x5 | url-access = registration | language = en-us | edition = 1st | publisher = Henry Holt and Company | isbn = 978-0-8050-6588-6 | lccn = 2002017219 | oclc = 890256840 | ol = OL7932650M | access-date = 2021-11-10 | quote = Mike was meant to be a proof-of-principle test of radiation implosion, and not a deliverable bomb. Housed in a six-story building, weighing more than 80 tons, the cryogenically-cooled device was later described disdainfully by the Russians as a "thermonuclear installation." | quote-page = 391 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=391}} Die toestel is ontwerp deur Richard Garwin, 'n student van [[Enrico Fermi]], op voorstel van Edward Teller. Daar is besluit dat niks anders as 'n volskaalse toets die idee van die Teller-Ulam-ontwerp sal bekragtig nie. Garwin is opdrag gegee om baie konserwatiewe skattings te gebruik wanneer die toets ontwerp word, en gesê dat dit nie klein en lig genoeg hoef te wees om deur die lug ontplooi te word nie.<ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} Vloeibare deuterium is as die [[brandstof]] vir die versmeltingreaksie gekies omdat die gebruik daarvan die eksperiment vanuit 'n fisikus se oogpunt vereenvoudig het en die resultate makliker ontleed kon word. Vanuit 'n ingenieursoogpunt het die gebruik daarvan die ontwikkeling van voorheen onbekende [[tegnologie]] genoodsaak om die moeilike hanteerbare materiaal te hanteer, wat by uiters lae temperature, amper [[absolute nul]], gestoor moes word. 'n Groot laetemperatuuraanleg is gebou om vloeibare [[waterstof]] (wat gebruik word vir verkoeling van die toestel) en deuterium (as die brandstof) te produseer. 'n 3&nbsp;000-kilowatt-kragaanleg is ook gebou om die laetemperatuuraanleg van [[elektrisiteit]] te voorsien.<ref name="Parsons" />{{rp|page=44}} Die toestel wat ontwerp is vir die toets van die Teller-Ulam ontwerp het bekend gestaan as die ''wors''-ontwerp:<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * In die middel van die toestel was 'n silindriese, geïsoleerde Dewar-vakuumtenk van [[staal]] vir lae temperature. Hierdie tenk was 2,1&nbsp;m in deursnee, 6,1&nbsp;m hoog,<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} het 30&nbsp;cm dik wande gehad<ref name="CTBTO">{{cite web |title=1 November 1952 – Ivy Mike |url=https://www.ctbto.org/specials/testing-times/1-november-1952-ivy-mike |website= Preparatory Commission for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization |access-date=2021-11-10 | df =dmy-all}}</ref> en het bykans 49 metrieke ton geweeg.<ref name="AtomicPhotography">{{cite journal | date = 2015-07-01 | editor1-last = Dillingham | editor1-first = Clay | title = Atomic Photography: Blasts From The Past | url = https://www.lanl.gov/discover/publications/national-security-science/2015-july/_assets/doc/NSS-july-2015.pdf | journal = National Security Science | language = en-us | publisher = Los Alamos National Laboratory | volume = 15 | issue = 5 | pages = 16–21 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref> Die tenk het die vermoë van 1&nbsp;000&nbsp;L vloeibare deuterium teen bykans absolute nul gehad.<ref>{{cite web |title=Deuterium|page=8 |url=https://cpb-us-w2.wpmucdn.com/wonecks.net/dist/4/1630/files/2016/03/Deuterium-Article-1aqpg12.pdf}}</ref><ref name="Reichhardt">{{cite news |last1=Reichhardt |first1=Tony |title=The First Hydrogen Bomb |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/first-hydrogen-bomb-180967074/ |access-date=22 January 2020 |work=Air & Space |date=2 November 2017}}</ref> Die laetemperatuurdeuterium is gebruik as brandstof vir die sekondêre versmeltingfase van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|page=43}} * Aan die een kant van die silindriese Dewar-tenk was 'n TX-5-<ref name="swordsoarIII">{{cite book |first=Chuck |last=Hansen |title=The Swords of Armageddon: U.S. Nuclear Weapons Development Since 1945 |year=2007 |location=Sunnyvale, California |publisher=Chukelea Publications |format=PDF |type=CD-ROM & download available |isbn= 978-0-9791915-0-3 | oclc = 231585284 |edition=2nd |url=http://www.uscoldwar.com}}</ref>{{rp|page=66}} gewone klowingsatoombom (nie die versterkte tipe nie).<ref name="swordsoarIII" />{{rp|page=43}} Die TX-5-bom is gebruik om die toestande te skep wat nodig is om die versmeltingreaksie te begin. Hierdie "primêre" klowingsfase was in die stralingskas by die boonste gedeelte van die toestel gemonteer en was nie in fisiese kontak met die "sekondêre" versmeltingfase nie. Die TX-5 het nie verkoeling nodig gehad nie. * 'n Silindriese staaf van plutonium in 'n houer van [[tritium]]gas het in die middel van die Dewar-tenk binne die sekondêre afgeloop. Hierdie ''klowingssvonkprop'' is deur [[X-strale]] van die primêre ontploffing ingeplof. Dit het 'n bron van uitwaartsbewegende druk in die deuterium verskaf en verbeterde toestande vir die versmeltingreaksie geskep.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} * Om die toestel was 'n natuurlike uraandemper van 4,5 metrieke ton. Die buitekant van die demper was bedek met blaaie lood en poliëtileen, wat 'n bestralingskanaal gevorm het om X-strale van die primêre- na die sekondêre fase te gelei. Soos uiteengesit in die Teller-Ulam-ontwerp, was die funksie van die X-strale om die sekondêre fase saam te druk met demper-/stootablasie, skuimplasmadruk en bestralingsdruk. Hierdie proses verhoog die digtheid en temperatuur van die deuterium tot die vlak wat nodig is om 'n termonukleêre reaksie te onderhou, en die "vonkprop" saam te druk tot 'n superkritiese massa – wat die "vonkprop" noop om kernklowing te ondergaan en daardeur 'n versmeltingreaksie in die omliggende deuteriumbrandstof te ontketen.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} [[Lêer:Ivy Mike shot cab.jpg|duimnael|regs|Die Ivy Mikegebou en seintoring.]] Die hele Mike-toestel (insluitend laetemperatuurtoerusting) het 74 metrieke ton geweeg. Dit is gehuisves in 'n groot sink-aluminiumgebou, genoem die ''shot cab'', wat 27&nbsp;m lank, 14&nbsp;m breed en 19&nbsp;m hoog was, met 'n 91&nbsp;m-seintoring. Televisie- en radioseine is gebruik om met 'n beheerkamer op USS ''Estes'' te kommunikeer waar die ontploffingspersoneel gewerk het.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}}<ref name="Gladeck">{{cite book | last1 = Gladeck | first1 = F. R. | last2 = Hallowell | first2 = J. H. | last3 = Martin |first3 = E. J. | last4 = McMullan | first4 = F. W. | last5 = Miller | first5 = R. H. | last6 = Pozega | first6 = R. | last7 = Rogers | first7 = W. E. | last8 = Rowland | first8 = R. H. | last9 = Shelton | first9 = C. F. | last10 = Berkhouse |first10 = L. | last11 = Davis |first11 = S. | last12 = Doyle |first12 = M. K. | last13 = Jones |first13 = C. B. | display-authors = 5 | date = 1982-12-01 | title = Operation Ivy: 1952 | number = DNA 6036F | institution = Defense Nuclear Agency | url = https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | url-status = live | format = pdf | language = en-us | location = [[Washington, D.C.]] | page = | pages = | archive-url = https://web.archive.org/web/20210822185725/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1952_DNA_6036F.pdf | archive-date = 2021-08-22 | access-date = 2021-11-10 | df = dmy-all}}</ref>{{rp|page=42}} Dit is op die Stille Oseaan-eiland Elugelab opgerig, wat deel van die Enewetak-atol is. Elugelab was verbind met die eilande Dridrilbwij (Teiteir), Bokaidrikdrik (Bogairikk) en Boken (Bogon) deur 'n 2,7&nbsp;km lange kunsmatige straatweg. Bo-op die straatweg was 'n aluminiumomhulde laaghoutbuis gevul met heliumgasballone, waarna verwys word as 'n Krause-Ogle-boks. Dit het gamma- en neutronstraling toegelaat om ongehinderd na instrumente in 'n onbemande opsporingstasie, Stasie 202, op Boken-eiland deur te gaan. Van daar is seine gestuur na opnametoerusting by Stasie 200, wat ook in 'n bunker op Boken-eiland gehuisves is. Personeel het ná die toets na Boken-eiland teruggekeer om die opnametoerusting te herwin.<ref name="Gladeck" />{{rp|pages=136, 138}} Altesaam 9&nbsp;350 militêre en 2&nbsp;300 burgerlike personeellede was betrokke by die projek.<ref name="Gladeck" />{{rp|page=2|quote=The total number of personnel involved in the task force was nearly 11,650, of which 9,350 were military and 2,300 were civilians. Most of the civilians and over 6,600 of the military personnel operated from Enewetak Atoll and from task force ships that were based there. Most of the remaining military were Air Force personnel who were based at Kwajalein, 360 mi (667&nbsp;km) southeast of Enewetak.}} Die operasie het die samewerking van die Amerikaanse weermag, vloot, lugmag en intelligensiedienste behels. Die USS ''Curtiss'' het komponente van die Verenigde State na Elugelab gebring vir montering. Die werk is op 31 Oktober om 17:00 voltooi. Personeel is binne 'n uur ontruim ter voorbereiding van die ontploffing.<ref name="Parsons" />{{rp|pages=43–44}} == Ontploffing == [[Lêer:IvyMikeFireball.gif|duimnael|Ivy Mike-vuurbal.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt1.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''voor''' die "Mike" ontploffing. Sien die eiland Elugelab links.]] [[Lêer:Ivy Mike - Elugelab pt2.jpg|duimnael|Enewetak Atoll, '''na''' die "Mike" onploffing. Die krater is links.]] Die toets is uitgevoer op 1 November 1952 om 07:12 plaaslike tyd. Dit ontploffing het 10,4 megaton TNT (44&nbsp;PJ) gelewer.<ref name="Rowberry">{{cite news |last1=Rowberry |first1=Ariana |title=Castle Bravo: The Largest U.S. Nuclear Explosion |url=https://www.brookings.edu/blog/up-front/2014/02/27/castle-bravo-the-largest-u-s-nuclear-explosion |access-date=9 January 2020 |work=Brookings |date=February 27, 2014}}</ref><ref name="Fabry">{{cite magazine | last1 = Fabry | first1 = Merrill | date = 2015-11-02 | title = What the First H-Bomb Test Looked Like | url = https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | url-access = limited | url-status = live | department = History | magazine = [[Time (tydskrif)|Time]] | language = en | volume = 186 | issue = 16 | issn = 0040-781X | oclc = 1311479 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210904052722/https://time.com/4096424/ivy-mike-history/ | archive-date = 2021-09-04 | access-date = 2021-11-10 | quote = At 7:15 a.m. local time on Elugelab Island, Mike was detonated from a control ship 30 miles away. The detonation resulted in a massive explosion, equivalent to 10.4 Megatons of TNT.}}</ref> 77% van die lewering is veroorsaak deur die vinnige klowing van die uraandemper wat baie radioaktiewe neerslag tot gevolg gehad het. Die vuurbal wat deur die ontploffing geskep is, het 'n maksimum [[radius]] van 2,9 tot 3,3&nbsp;km gehad.<ref name="Walker">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer | publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/cgi-bin/Bombcalc?yield=10400&yunit=1&range=5&runit=0.62137119&rotate=310&imsize=800 }}</ref><ref name="John">{{Cite web | last=Walker | first=John | title=Nuclear Bomb Effects Computer Rev. Ed. 1962, Based on Data from The Effects of Nuclear Weapons, Rev. Ed., 'The maximum fireball radius presented on the computer is an average between that for air and surface bursts. Thus, the fireball radius for a surface burst is 13 percent larger than that indicated and for an air burst, 13 percent smaller.'| publisher=Fourmilab | date=June 2005 | access-date=2009-11-22 | url=http://www.fourmilab.ch/bombcalc/instructions.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |title=Mock up |publisher=Remm.nlm.gov |access-date=2013-11-30 |archive-date=2013-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607091341/http://www.remm.nlm.gov/RemmMockup_files/radiationlethality.jpg |url-status=dead }}</ref>Die maksimum radius is etlike sekondes ná die ontploffing bereik, waartydens die warm vuurbal opgestyg het weens dryfkrag. Terwyl dit nog relatief naby aan die grond was, het die vuurbal nog nie sy maksimum afmetings bereik nie en was dit dus ongeveer 5,2&nbsp;km breed. Die sampioenwolk het in minder as 90 sekondes tot 'n hoogte van 17&nbsp;km gestyg. Een minuut later het dit 33&nbsp;km bereik, voordat dit op 41&nbsp;km gestabiliseer het, met die kroon wat uiteindelik uitgesprei het tot 'n deursnee van 161&nbsp;km met 'n stam van 3&nbsp;km breed.<ref name="Blades">{{cite book |last1=Blades |first1=David M. Blades |last2=Siracusa |first2=Joseph M. |title=A History of U.S. Nuclear Testing and Its Influence on Nuclear Thought, 1945–1963 |date=2014 |publisher=Rowman & Littlefield |page=54 |url=https://books.google.com/books?id=tKEXBgAAQBAJ&pg=PA54 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4422-3201-3 }}</ref> Die ontploffing het 'n krater van 1,9&nbsp;km in deursnee en 50&nbsp;m diep geskep waar Elugelab eens was.<ref>{{cite web |title=Operation Ivy 1952 – Enewetak Atoll, Marshall Islands|date= 14 May 1999 |url=http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Ivy.html |website=Nuclear Weapon Archive |access-date=9 January 2020}}</ref>Die ontploffing en watergolwe van die ontploffing (sommige golwe tot 6&nbsp;m hoog) het die toetseilande skoon van plantegroei gestroop, soos waargeneem deur 'n helikopteropname binne 60 minute na die toets, teen watter tyd die sampioenwolk en stoom weggewaai is. Radioaktiewe koraalrommel het op skepe geval wat 56&nbsp;km weg was en die onmiddellike omgewing rondom die atol was erg besmet.<ref name="Froehlich">{{cite journal |last1=Froehlich |first1=M.B. |last2=Chan |first2=W.Y. |last3=Tims |first3=S.G. |last4=Fallon |first4=S.J. |last5=Fifield |first5=L.K. |title=Time-resolved record of 236U and 239, 240Pu isotopes from a coral growing during the nuclear testing program at Enewetak Atoll (Marshall Islands) |journal=Journal of Environmental Radioactivity |date=December 2016 |volume=165 |pages=197–205 |doi=10.1016/j.jenvrad.2016.09.015|pmid=27764678 |doi-access=free }}</ref><ref name="Buesseler">{{cite journal |last1=Buesseler |first1=Ken O. |last2=Charette |first2=Matthew A. |last3=Pike |first3=Steven M. |last4=Henderson |first4=Paul B. |last5=Kipp |first5=Lauren E. |title=Lingering radioactivity at the Bikini and Enewetak Atolls |journal=Science of the Total Environment |date=April 2018 |volume=621 |pages=1185–1198 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.10.109|pmid=29096952 |bibcode=2018ScTEn.621.1185B |doi-access=free |hdl=1912/9537 |hdl-access=free }}</ref><ref name="Hughes">{{cite journal |last1=Hughes |first1=Emlyn W. |last2=Molina |first2=Monica Rouco |last3=Abella |first3=Maveric K. I. L. |last4=Nikolić-Hughes |first4=Ivana |last5=Ruderman |first5=Malvin A. |title=Radiation maps of ocean sediment from the Castle Bravo crater |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=30 July 2019 |volume=116 |issue=31 |pages=15420–15424 |doi=10.1073/pnas.1903478116 |pmid=31308235 |pmc=6681739 |bibcode=2019PNAS..11615420H |doi-access=free }}</ref> Naby die vuurbal is weerligontladings vinnig ontketen.<ref name="Colvin">{{cite journal |last1=Colvin |first1=J. D. |last2=Mitchell |first2=C. K. |last3=Greig |first3=J. R. |last4=Murphy |first4=D. P. |last5=Pechacek |first5=R. E. |last6=Raleigh |first6=M. |title=An empirical study of the nuclear explosion-induced lightning seen on IVY-MIKE |journal=Journal of Geophysical Research |date=1987 |volume=92 |issue=D5 |page=5696 |doi=10.1029/JD092iD05p05696 |bibcode=1987JGR....92.5696C }}</ref> Die hele ontploffing is deur die filmmakers van Lookout Mountain-ateljees gedokumenteer.<ref name="Chamberlain">{{cite news |last1=Chamberlain |first1=Craig |title=New book tells story of secret Hollywood studio that shaped the nuclear age |date=January 14, 2019 |work=Illinois News Bureau |url=https://news.illinois.edu/view/6367/739553}}</ref> 'n Naproduksie-ontploffingsklank is oorgeklank oor wat 'n heeltemal stille ontploffing was vanaf die uitkykpunt van die kamera, met die ontploffingsklankgolf wat eers later opgedaag het, soortgelyk aan donderweer, met die presiese tyd wat afhang van die afstand daarvan. Die film is ook vergesel deur kragtige, [[Richard Wagner|Wagner]]-tipe musiek wat op baie toetsfilms van daardie tydperk verskyn het en is deur die akteur [[Reed Hadley]] aangebied. 'n Privaat vertoning is gegee aan president [[Dwight D. Eisenhower]] wat president Harry S. Truman in Januarie 1953 opgevolg het.<ref name="Weart">{{cite book |last1=Weart |first1=Spencer |title=The Rise of Nuclear Fear |date=2012 |publisher=Harvard University Press |page=80 |url=https://books.google.com/books?id=9KBD-YrGOVkC&pg=PA80|isbn=978-0-674-06506-2 }}</ref>{{rp|80}}In 1954 is die film ná sensuur aan die publiek vrygestel en is dit op kommersiële televisiekanale vertoon.<ref name="Weart" />{{rp|183}} Edward Teller, miskien die vurigste ondersteuner van die ontwikkeling van die waterstofbom, was in Berkeley, Kalifornië, ten tyde van die ontploffing.<ref name="Time">{{cite magazine |title=The Atom: The Road Beyond Elugelab |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,823289,00.html |access-date=21 January 2020 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |issue=15|volume=63|page= 23 |date=April 12, 1954}}</ref> Hy het die eerste kennis ontvang dat die toets suksesvol was deur 'n [[seismograaf]] waar te neem, wat die skokgolf wat deur die aarde beweeg het vanaf die Stille Oseaan-proefgronde, geregistreer het.<ref name="Axelrod">{{cite book |last1=Axelrod |first1=Alan |title=The Real History of the Cold War: A New Look at the Past |date=2009 |publisher=Sterling |page= 156 |url=https://archive.org/details/realhistoryofcol0000axel |url-access=registration |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-4027-6302-1 }}</ref> In sy [[memoires]] het Teller geskryf dat hy onmiddellik 'n ongeklassifiseerde telegram gestuur het aan dr. Elizabeth "Diz" Graves, die hoof van die kruisprojek wat tydens die skoot by Los Alamos oorgebly het. Die telegram het net die woorde "It's a boy" bevat, wat ure vroeër as enige ander woord van Enewetak gekom het.<ref name="Ford">{{cite book|title=Geons, Black Holes, and Quantum Foam: A Life in Physics |first1=Kenneth |last1=Ford |first2=John Archibald |last2=Wheeler |page=227 |publisher=W.W. Norton & Co. |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=zGFkK2tTXPsC&q=elizabeth+graves+physicist&pg=PA227 |access-date=2013-12-21|isbn=978-0-393-07948-7 }}</ref><ref name="Teller">{{cite book |last1=Teller |first1=Edward |last2=Schoolery |first2=Judith |title=Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics |date=2009 |publisher=Perseus Publishing |location=Cambridge, MA |url=https://books.google.com/books?id=n82xMo-BI8QC&q=%22It%27s+a+boy%2C%22|isbn=978-0-7867-5170-9 }}</ref>{{rp|352}} == Wetenskaplike ontdekkings == [[Lêer:IvyMikeCloudTrinity&Beyond.jpg|duimnael|''Mike'' paddastoelwolk.]] ’n Uur nadat die bom ontplof het, het vlieëniers van die Amerikaanse lugmag vanaf Enewetak-eiland opgestyg om in die atoomwolk in te vlieg en monsters te neem. Vlieëniers moes ekstra lesings en vertonings monitor terwyl hulle "onder ongewone, gevaarlike en moeilike toestande vlieg" insluitend hitte, bestraling, onvoorspelbare winde en vlieënde puin. Die "Rooi Vlug"-leier, Virgil K. Meroney, het eerste in die stam van die ontploffing in gevlieg. Binne vyf minute het hy al die monsters versamel wat hy kon en die wolk verlaat. Volgende het Bob Hagan en Jimmy Robinson die wolk binnegegaan. Robinson het 'n gebied van erge onstuimigheid getref, begin tol en tuimel en skaars sy bewussyn behou. Hy het beheer oor sy vliegtuig op 6&nbsp;100&nbsp;meter herwin, maar die elektromagnetiese storm het sy instrumente ontwrig. In reën en swak sig, sonder werkende instrumente, kon Hagan en Robinson nie die KB-29-tenkervliegtuig vind om brandstof aan te vul nie.<ref name="Distillations" /><ref name="Gladeck" />{{rp|96}} Hulle het probeer om terug te keer na die vliegveld by Enewetak. Hagan, sonder brandstof, het 'n suksesvolle motorlose landing op die aanloopbaan gemaak. Robinson se [[Republic F-84 Thunderjet|F-84 Thunderjet]] het neergestort en 5,6&nbsp;km kort van die eiland gesink. Robinson se liggaam is nooit gevind nie.<ref name="Distillations" /><ref name="F-84G-5-RE">{{cite web |title=F-84G-5-RE Thunderjet Serial Number 51-1040 |url=https://www.pacificwrecks.com/aircraft/f-84/51-1040.html |website=Pacific Wrecks |access-date=9 January 2020}}</ref><ref name="Wolverton">{{cite journal |last1=Wolverton |first1=Mark |title=Into the Mushroom Cloud Most pilots would head away from a thermonuclear explosion |journal=Air & Space Magazine|publisher=Smithsonian |date=2009 |issue=August |url=https://www.airspacemag.com/history-of-flight/into-the-mushroom-cloud-35152524/ |access-date=9 January 2020}}</ref> Brandstoftenks op die vliegtuig se vlerke is aangepas om verbygaande puin op te skep en te filtreer. Die filters van die oorblywende vliegtuie is in [[lood]] verseël en na Los Alamos, [[Nieu-Mexiko]] gestuur vir ontleding. Die Mike-monsters was uiters moeilik om te hanteer weens radioaktiwiteit en besmetting met [[kalsiumkarbonaat]]. Wetenskaplikes by Los Alamos het spore van isotope plutonium-246 en plutonium-244 in die monsters gevind.<ref name="Distillations" /> Al Ghiorso aan die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], het gespekuleer dat die filters ook atome kan bevat wat deur radioaktiewe verval in die voorspelde maar onontdekte elemente 99 en 100 getransformeer het. Ghiorso, Stanley Gerald Thompson en Glenn Seaborg het 'n halwe filtreerpapier uit die Ivy Mike-toets gekry. Hulle kon die bestaan van die elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] opspoor, wat deur intense gekonsentreerde neutronvloed om die ontploffingsplek geproduseer is. Die ontdekking is etlike jare lank geheim gehou, maar die span het uiteindelik krediet gekry. In 1955 is die twee nuwe elemente ter ere van [[Albert Einstein]] en [[Enrico Fermi]] genoem.<ref name="Distillations">{{cite web |first1= Kit |last1=Chapman |title= Element Hunting in a Nuclear Storm |date= January 14, 2020 |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/element-hunting-in-a-nuclear-storm |website=Distillations |publisher= Science History Institute |access-date=January 14, 2020}}</ref><ref name="KAPL">{{cite book |author=Knolls Atomic Power Laboratory (KAPL) |title=Nuclides and Isotopes – Chart of the Nuclides |date=2010 |publisher=Bechtel Marine Propulsion Corporation |location=Schenectady, NY |edition=17th}}</ref><ref name="Nagy">{{cite book |last1=Nagy |first1=Sandor |title=Radiochemistry and Nuclear Chemistry |volume= I |year=2009 |publisher=EOLSS Publications |pages=91–92 |url=https://books.google.com/books?id=VbO2CwAAQBAJ&pg=PA91 |access-date=21 January 2020|isbn=978-1-84826-126-6 }}</ref> == Verwante toetse == 'n Vereenvoudigde en ligter bomweergawe (die EC-16) is voorberei en geskeduleer om getoets te word tydens operasie Castle Yankee, as 'n rugsteun indien die nielaetemperatuur Shrimp-versmeltingtoestel (soos getoets in [[Castle Bravo]]) nie werk nie. Die toets is gekanselleer toe die Bravotoestel suksesvol getoets is, wat tot gevolg gehad het dat die laetemperatuurontwerpe verouderderd geraak het. === Notas === <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Portaalbalk|Fisika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kernfisika]] [[Kategorie:Wapens]] h0cdwtese9s2hhja99o9mlbt3qamq6a 1 424281 2915834 2743023 2026-07-05T19:33:49Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladartikel]] 2915834 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 28 |jaar = 2026 }} == Proeflees == Dankie aan Dr. [[Mariëtta Alberts]] wat my tegniese artikels op versoek proeflees! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 16 Februarie 2025 (UTC) == Spliting == {{ping|Oesjaar}} Ek het jou "spliting" na "splyting" verander, maar is nie seker of dit reg is nie. Splyting is ''fission'', die teenoorgestelde van fusie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:34, 1 Maart 2025 (UTC) :Korrek Burgert, die term "splyting" dra ook my goedkeuring. Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:41, 1 Maart 2025 (UTC) n4pb31mzoq7puppjoq38xhf8xywplp9 0 424849 2915812 2742248 2026-07-05T18:06:43Z JMK 649 koord, details 2915812 wikitext text/x-wiki '''Woodstock''' is 'n dorp in Ulster County, [[New York (deelstaat)|New York]], Verenigde State, in die noordelike deel van die county, noordwes van Kingston. Dit lê binne die grense van die Catskill Park. Die bevolking was 6&nbsp;287 tydens die 2020-sensus.<ref>{{Cite web|url=https://data.census.gov/all?q=Woodstock+town,+New+York|title=Explore Census Data|website=data.census.gov|access-date=30 Januarie 2023}}</ref> Die dorp is bekend daarvoor dat sy naam aan die Woodstock-fees verbind is, wat eintlik by Max Yasgur se melkplaas byna 100&nbsp;km weg in Bethel in Sullivan County gehou is. Die fees van Augustus 1969 was nooit beplan om in of naby die dorp Woodstock gehou te word nie; in plaas daarvan is dit eers vir Wallkill, New York, beplan, maar is na Bethel verskuif nadat Wallkill onttrek het. == Galery == <gallery widths="325px" heights="200px"> Lêer:Woodstock-kids.jpg|Woodstock-feesgangers sit op hulle kar, 1969 Lêer:Tinker_Street,_Woodstock,_looking_SW.jpg|Tinker Street Lêer:Woodstock_Playhouse.jpg|Woodstock Playhouse </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{koördinate|42|02|26|N|74|07|44|W|aansig=titel}} [[Kategorie:Nedersettings in New York]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] e30irixeqq0z9q8z67ghz2fu5560qh3 0 453910 2915819 2839873 2026-07-05T18:30:31Z SpesBona 2720 + 2026 2915819 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sportliga | naam = T20I-vrouewêreldbeker | huidige_seisoen = [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] | beeld = Women's T20 World Cup logo text only.png | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker | sportsoort = [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] | gestig = 2009 | gestaak = | vervang = | eienaar = [[Internasionale Krieketraad]] | inougureel = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009]] | lande = wêreldwyd | divisies = | spanne = 12 | onlangse_kamp = {{Crv-AU}} ([[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]]) | verwante_komps = [[T20I-wêreldbeker]], [[Vrouekrieketwêreldbeker]], [[Vrouekampioenetrofee]], [[Vrouekrieketwêreldbeker]], [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]], [[Vrouekampioenskap]] | borg = }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker''' ([[Engels]]: ''Women’s T20 World Cup'') is ’n internasionale [[krieket]]kompetisie wat al om die twee jaar gehou word om die [[Twintig20|T20I]]-vrouekrieketwêreldkampioen te bepaal. Dié toernooi is die tweede belangrikste en tweede bekendste in internasionale vrouekrieket net ná die [[Vrouekrieketwêreldbeker]] in [[Internasionale eendagwedstryd|EDIs]] en word deur die [[Internasionale Krieketraad]] georganiseer. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die trofee waarom meegeding word]] [[Lêer:2020 ICC W T20 WC NZ v SL 02-22 Perera (01).jpg|duimnael|links|[[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] teen [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]]] Tot op hede is tien toernooie beslis en slegs [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] kon dié toernooi wen. Die eerste [[T20I-vrouewêreldbeker 2009]] in [[Engeland]] is gewen deur die gasvroue, nadat hulle Nieu-Seeland in die eindstryd op [[Lord’s]] in [[Londen]] verslaan het. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2010]] in die lande van [[Wes-Indië]] is gewen deur Australië wat ook Nieu-Seeland in die eindstryd op die [[Kensington-ovaal]] in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]], geklop het. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2012]] was die eerste in [[Asië]] met al die wedstryde wat in [[Sri Lanka]] aangebied is. Australië het sy titel suksesvol verdedig, nadat hulle Engeland in die eindstryd op [[R. Premadasa-stadion]] in [[Colombo]] verslaan het. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] in [[Bangladesj]] se eindstryd op die [[Sher-e-Bangla Nasionale Krieketstadion]] in [[Dhaka]] was ’n herhaling van die vorige eindstryd met Australië wat die eerste span geword het om sy derde titel in te palm. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016]] in [[Indië]] is gewen deur Wes-Indië, nadat hulle die verdedigende kampioen Australië op [[Eden Gardens]] in [[Kolkata]] verslaan het. Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018]] was die tweede toernooi in Wes-Indië en vir die derde keer het Australië en Engeland mekaar in die eindstryd ontmoet, waartydens die Australiërs met hul vierde titel weggestap het. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] in Australië het die gasvroue [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] geklop en sodoende sy vyfde T20I-titel ingepalm. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] het die verdedigende kampioen Australië op [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] in [[Kaapstad]] die gasvroue [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] verslaan. In die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]]-eindstryd op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] in [[Doebai (stad)|Doebai]] het vir die eerste keer Nieu-Seeland en Suid-Afrika in ’n krieketeindstryd ontmoet – beide mans en vroue – wat deur Nieu-Seeland gewen is. Australië is die huidige kampioen, nadat hulle die gasvroue Engeland tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]-eindstryd op [[Lord’s]] in [[Londen]] met sewe paaltjies geklop het. In die nege kampioenskappe wat reeds aangebied is, het vier lande die titel ingepalm. Australië het ’n rekord van sewe titels gewen, gevolg deur Engeland, Nieu-Seeland en Wes-Indië met een titel elk. Daarbenewens het Indië, [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] en Suid-Afrika aan al die T20I-vrouewêreldbekertoernooie deelgeneem, maar hulle kon dit tot op hede nie wen nie, hoewel Indië reeds in die 2020- en Suid-Afrika in die 2023- en 2024-eindstryde verskyn het. Daarmee is elke vasteland deur minstens een nasionale span in ’n eindstryd verteenwoordig en elke vasteland het ook minstens een T20I-vrouewêreldbekertoernooi gehuisves. == Uitslae == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" ! rowspan="2" style="width:10%;"|Jaar ! rowspan="2" style="width:20%;"|Gasheerland(e) ! rowspan="2" style="width:20%;"|Eindstrydplek !colspan=3|Eindstryd |- !width=20%|Wenner !width=20%|Uitslag !width=20%|Naaswenner !width=1% rowspan=13 bgcolor=ffffff| !colspan=4|Deelnemende lande |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2009]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|Oorsig]]'' |{{vlagland|Engeland}} |[[Lord’s]], [[Londen]],<br />[[Verenigde Koninkryk]] |{{Crv-EN}}<br /><small>86/4 (17 boulbeurte)</small> |'''Engeland wen met ses paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-twenty20-2009-355925/england-women-vs-new-zealand-women-final-355990/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-NZ}}<br /><small>85 almal uit (20 boulbeurte)</small> |8 |- |[[2010]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|Oorsig]]'' |{{vlagland|Wes-Indië}} |[[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]],<br />[[Barbados]] |{{Crv-AU}}<br /><small>106/8 (20 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met drie lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-twenty20-2010-412672/australia-women-vs-new-zealand-women-final-412718/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-NZ}}<br /><small>103/6 (20 boulbeurte)</small> |8 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2012]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|Oorsig]]'' |{{vlagland|Sri Lanka}} |[[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]],<br />[[Sri Lanka]] |{{Crv-AU}}<br /><small>142/4 (20 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met vier lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-twenty20-2012-13-533235/australia-women-vs-england-women-final-533313/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-EN}}<br /><small>138/9 (20 boulbeurte)</small> |8 |- |[[2014]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|Oorsig]]'' |{{vlagland|Bangladesj}} |[[Sher-e-Bangla Nasionale Krieketstadion]], [[Dhaka]],<br />[[Bangladesj]] |{{Crv-AU}}<br /><small>106/4 (15 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met ses paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2013-14-628373/australia-women-vs-england-women-final-683015/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-EN}}<br /><small>105/8 (20 boulbeurte)</small> |10 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2016]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|Oorsig]]'' |{{vlagland|Indië}} |[[Eden Gardens]], [[Kolkata]],<br />[[Indië]] |{{Crv-WI}}<br /><small>149/2 (19 boulbeurte)</small> |'''Wes-Indië wen met agt paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2015-16-901361/australia-women-vs-west-indies-women-final-951419/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-AU}}<br /><small>148/5 (20 boulbeurte)</small> |10 |- |[[2018]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|Oorsig]]'' |{{vlagland|Wes-Indië}} |[[Sir Vivian Richards-stadion]], [[North Sound]],<br />[[Antigua en Barbuda]] |{{Crv-AU}}<br /><small>106/2 (15.1 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met agt paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-t20-2018-19-1150525/australia-women-vs-england-women-final-1150555/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-EN}}<br /><small>105 (19.4 boulbeurte)</small> |10 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2020]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|Oorsig]]'' |{{vlagland|Australië}} |[[Melbourne-krieketveld]], [[Melbourne]],<br />[[Australië]] |{{Crv-AU}}<br /><small>184/4 (20 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met 85 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-2019-20-1172990/australia-women-vs-india-women-final-1173070/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-IN}}<br /><small>99 (19.1 boulbeurte)</small> |10 |- |[[2023]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|Oorsig]]'' |{{vlagland|Suid-Afrika}} |[[Nuweland-krieketveld]], [[Kaapstad]],<br />[[Suid-Afrika]] |{{Crv-AU}}<br /><small>156/6 (20 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met 19 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2022-23-1338037/south-africa-women-vs-australia-women-final-1338062/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-ZA}}<br /><small>137/6 (20 boulbeurte)</small> |10 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2024]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|Oorsig]]'' |{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} |[[Doebai Internasionale Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]],<br />[[Verenigde Arabiese Emirate]] |{{Crv-NZ}}<br /><small>158/5 (20 boulbeurte)</small> |'''Nieu-Seeland wen met 32 lopies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-ZA}}<br /><small>126/9 (20 boulbeurte)</small> |10 |- |[[2026]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|Oorsig]]'' |{{vlagland|Engeland}}<br />{{vlagland|Wallis}} |[[Lord’s]], [[Londen]],<br />[[Verenigde Koninkryk]] |{{Crv-AU}}<br /><small>153/3 (17.1 boulbeurte)</small> |'''Australië wen met sewe paaltjies'''<br />[https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-australia-women-final-1490709/full-scorecard Telkaart] |{{Crv-EN}}<br /><small>150/4 (20 boulbeurte)</small> |12 |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2028]]<br />''[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|Oorsig]]'' |{{vlagland|Pakistan}} | | | | |12 |} == Statistiek == {| border=0 class="wikitable" style="float:right" | style="background-color:#FFAEAE"|Eerste rondte (ER), Gekwalifiseer (G) |- | style="background-color:#ccffcc"|Kwarteindrondte (KE), Super 6 (S6), Super 8 (S8) of Super 10 (S10) |- | style="background-color:#B4D8E7"|Halfeindrondte (HE) |- | style="background-color:#DCE5E5"|Naaswenner (2) |- | style="background-color:#F7F6A8"|Wenner (1) |} {| border=1 class="wikitable" !| Span !width="45" |T20I 2009 !width="45" |T20I 2010 !width="45" |T20I 2012 !width="45" |T20I 2014 !width="45" |T20I 2016 !width="45" |T20I 2018 !width="45" |T20I 2020 !width="45" |T20I 2023 !width="45" |T20I 2024 !width="45" |T20I 2026 !width="45" |T20I 2028 |Deelnames |- | {{Crv-AU}} ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-BD}} ! ! ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 7 |- | {{Crv-EN}} ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-IE}} ! ! ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! | style="text-align:center"| 4 |- | {{Crv-IN}} ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-NZ}} ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-PK}} ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-XS}} ! ! ! ! ! ! ! ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! | style="text-align:center"| 2 |- | {{Crv-LK}} ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-ZA}} ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#DCE5E5"|2 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | {{Crv-TH}} ! ! ! ! ! ! ! style="background:#FFAEAE"|ER ! ! ! ! | style="text-align:center"| 1 |- | {{Crv-WI}} ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#F7F6A8"|1 ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#FFAEAE"|ER ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#B4D8E7"|HE ! style="background:#FFAEAE"|G | style="text-align:center"| 10 |- | Deelnemers | style="text-align:center"| 8 | style="text-align:center"| 8 | style="text-align:center"| 8 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 10 | style="text-align:center"| 12 | style="text-align:center"| 12 | |} == Eerste deelnames == {| class="wikitable" style="text-align: left;" !Jaar !Spanne |- |2009 |{{Crv-AU}}, {{Crv-EN}}, {{Crv-IN}}, {{Crv-NZ}}, {{Crv-PK}}, {{Crv-LK}}, {{Crv-ZA}} en {{Crv-WI}} |- |2010 |''geen'' |- |2012 |''geen'' |- |2014 |{{Crv-BD}} en {{Crv-IE}} |- |2016 |''geen'' |- |2018 |''geen'' |- |2020 |{{Crv-TH}} |- |2023 |''geen'' |- |2024 |{{Crv-XS}} |- |2026 |{{Crv-NL}} |- |2028 |{{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker]], vir mansspelers * [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]], vir juniorspelers * [[Vrouekampioenetrofee]], vir EDI-krieket * [[Vrouekampioenskap]], vir EDI-krieket * [[Vrouekrieketwêreldbeker]], vir EDI-krieket == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf van die T20I-vrouewêreldbeker] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Die IKR se amptelike webwerf] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker| ]] fv7vjdq42dey7pghei7c09xwjnr9elp 0 454043 2915811 2915655 2026-07-05T18:00:12Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2915811 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = {{Crv-AU}} | naaswenner = {{Crv-EN}} | getal = 7 | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 33 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] (302)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (14)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') is van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit was die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied is en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee het dit die eerste land geword wat twee keer as gasvroue opgetree het. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 was die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne was: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik was dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi met vier Europese spanne en dit was ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelgeneem het. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 het saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks gekwalifiseer vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. Daarbenewens het Australië, Groot-Brittanje (d.w.s. Engeland), Indië en Suid-Afrika as die beste spanne van hulle onderskeidelike vastelande regstreeks vir die [[Olimpiese Somerspele 2028]] se kriekettoernooi in [[Los Angeles]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-india-south-africa-and-great-britain-qualify-for-women-s-event-at-la28-olympics-1543593 |title=Australia, India, South Africa and Great Britain qualify for women's event at LA28 Olympics |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Australië, Engeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Australië het Wes-Indië geklop en Engeland vir Suid-Afrika, waardeur die twee vorige T20I-vrouewêreldkampioene Australië en Engeland mekaar vir die vierde keer in die eindstryd ontmoet het. Australië het die gasvroue Engeland in die eindstryd op [[Lord’s]] in [[Londen]] met sewe paaltjies verslaan en sodoende sy sewende T20I-vrouewêreldbekertitel ingepalm. Lord’s in Londen het die eerste krieketstadion geword wat die T20I-vrouewêreldbekerwedstryd vir meer as een keer – ná die 2009-toernooi – gehuisves het. Beide Indië en die verdedigende kampioen Nieu-Seeland is reeds in die eerste rondte uitgeskakel. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Daarmee het dié land die eerste geword wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelgeneem het. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Gevolglik het vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deelgeneem en dit was ook die eerste vrouekriekettoernooi waartydens die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam verskyn het. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die eindstryd is op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka begin. Die toernooi het op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd tussen Australië en Engeland geëindig, waartydens Australië die die T20I-vrouewêreldbekertrofee ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 12 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| |- | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) het regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028 gekwalifiseer. Hulle was Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92841-ireland-lead-race-for-final-automatic-spot-in-icc-womens-t20-world-cup-2028-eight-teams-locked-in.html |title=Ireland Lead Race for Final Automatic Spot in ICC Women’s T20 World Cup 2028; Eight Teams Locked In |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Op 21 Junie 2026 moes [[Lauren Agenbag]] weens siekte aan die toernooi onttrek en sy is met [[Saleema Imtiaz]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Imtiaz replaces Agenbag in Emirates ICC International Panel of Umpires at ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Junie 2026 |accessdate=21 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Saleema Imtiaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2028-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring,<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> terwyl die vier beste spanne van elke groep saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/scotland-still-have-2028-t20-world-cup-automatic-qualification-incentive-1542661 |title=Scotland still have 2028 T20 World Cup automatic qualification incentive |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Op 29 Junie 2026 het beide die Internasionale Krieketraad en die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] bevestig dat Australië, Groot-Brittanje (d.w.s. Engeland), Indië en Suid-Afrika as die beste spanne van hulle onderskeidelike vastelande regstreeks vir die [[Olimpiese Somerspele 2028]] se kriekettoernooi in [[Los Angeles]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93036-icc-confirms-qualification-pathway-for-cricket-at-la28-olympics-introduces-new-qualifier.html |title=ICC Confirms Qualification Pathway for Cricket at LA28 Olympics, Introduces New Qualifier |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |5||5||0||0||'''10'''||+3.882 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |5||4||1||0||'''8'''||+0.633 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |5||3||2||0||'''6'''||+1.718 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |5||2||3||0||'''4'''||—0.710 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |5||1||4||0||'''2'''||—1.872 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |5||0||5||0||'''0'''||—3.276 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]]<br />Bywoning: 9&nbsp;155 | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler wat in haar 300ste internasionale wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] (Ban) teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * ''Bangladesj wen vir die eerste keer twee wedstryde tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dhakatribune.com/sport/cricket/413221/tigresses-secure-historic-23-run-victory-over |title=Tigresses secure historic 23-run victory over Pakistan in T20 World Cup |publisher=Dhaka Tribune |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 11&nbsp;712 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 199/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 86 (13.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ellyse Perry]] 71 (48) | paaltjies1 = [[Sadia Iqbal]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 32 (25) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 2/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 113 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Aliya Riaz]] (Pak) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92614-aliya-riaz-reaches-200-international-caps-for-pakistan-during-t20-world-cup-clash.html |title=Aliya Riaz Reaches 200 International Caps for Pakistan During T20 World Cup Clash |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Molineux]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie.'' * ''[[Ellyse Perry]] word ná [[Meg Lanning]] die tweede Australiese vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92597-ellyse-perry-becomes-second-australian-woman-after-meg-lanning-to-reach-8000-international-runs.html |title=Ellyse Perry Becomes Second Australian Woman, After Meg Lanning, to Reach 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Australiese krieketspeler wat tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en twee paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92570-ellyse-perry-creates-t20-world-cup-history-then-says-shes-still-not-happy-with-her-game.html |title=Ellyse Perry Creates T20 World Cup History, Then Says She’s Still Not Happy with Her Game |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 139/5 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Juairiya Ferdous]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Radha Yadav]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 53 (34) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 4&nbsp;129<ref name="Bywoning25">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92733-icc-womens-t20-world-cup-2026-crosses-125000-attendance-milestone-amid-record-breaking-crowds.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Crosses 125000 Attendance Milestone Amid Record-Breaking Crowds |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Shafali Verma]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ritu Moni]] (Ban) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92756-ritu-moni-marks-150th-international-appearance-during-bangladeshs-womens-t20-world-cup-clash-against-india.html |title=Ritu Moni Marks 150th International Appearance During Bangladesh’s Women’s T20 World Cup Clash Against India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sobhana Mostary]] word ná [[Nigar Sultana]] en [[Fargana Hoque]] die derde Bengaalse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92701-sobhana-mostary-becomes-third-bangladesh-women-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Sobhana Mostary Becomes Third Bangladesh Women to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede vroulike kolwer wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken. Sy is ook die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat dié mylpaal behaal (in 164 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92700-smriti-mandhana-becomes-fastest-to-4500-t20i-runs-scripts-history-for-india.html |title=Smriti Mandhana Becomes Fastest to 4500 T20I Runs, Scripts History for India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Met ’n bywoning van 4&nbsp;129 in hierdie wedstryd word die T20I-vrouewêreldbeker 2026 die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat deur ’n gehoor van meer as 125&nbsp;000 bygewoon is.<ref name="Bywoning25" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 208/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Tazmin Brits]] 114* (69) | paaltjies1 = [[Hannah Landheer]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Phebe Molkenboer]] 41 (41) | paaltjies2 = [[Ayabonga Khaka]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 88 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Tazmin Brits]] word ná [[Laura Wolvaardt]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92712-tazmin-brits-becomes-second-south-african-to-2000-t20i-runs-with-maiden-t20i-century.html |title=Tazmin Brits Becomes Second South African to 2000 T20I Runs with Maiden T20I Century |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is ook haar eerste T20I-honderdtal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/south-africa-vs-netherlands-tazmin-brits-scores-maiden-hundred-women-t20-world-cup-2026/article71147737.ece |title=Tazmin Brits scores maiden hundred in South Africa vs Netherlands Women’s T20 World Cup 2026 match |publisher=The Hindu |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''[[Chloe Tryon]] (RSA) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/proteas/live-womens-t20-world-cup-proteas-v-netherlands-20260625-1000 |title=Brits hits record T20 century as Proteas remain on track for World Cup semi-finals |publisher=[[Nuus24]] |author=Lynn Butler |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Marizanne Kapp]], [[Dane van Niekerk]] en [[Suné Luus]] ook die vierde Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler met 1&nbsp;000 T20I-lopies en 50 T20I-paaltjies.'' * ''Die 328 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-south-africa-women-2461vs3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 89 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Gull Feroza]] 63* (52) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 2/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 30 (41) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 37 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Gull Feroza]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Muneeba Ali]] teken haar 200ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92894-caroline-de-lange-reaches-100-international-wickets-during-womens-t20-world-cup-clash-against-pakistan.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 International Wickets During Women’s T20 World Cup Clash Against Pakistan |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die 215 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Pakistan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-pakistan-women-2461vs3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 117/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 118/6 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 42 (48) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 45 (45) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 2/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Marizanne Kapp]] word ná [[Shabnim Ismail]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem. Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse vroulike krieketspeler wat 1&nbsp;000 T20I-lopies aanteken en 100 T20I-paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92979-marizanne-kapp-becomes-first-south-african-woman-to-1000-t20i-runs-and-100-wickets.html |title=Marizanne Kapp Becomes First South African Woman to 1000 T20I Runs and 100 Wickets |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nadine de Klerk]] (RSA) teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92982-nadine-de-klerk-completes-2000-international-runs-in-south-africas-crucial-win-over-bangladesh.html |title=Nadine de Klerk Completes 2000 International Runs in South Africa’s Crucial Win Over Bangladesh |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/womens-sports/news/tigresses-sign-defeat-secure-direct-qualification-2028-4210536 |title=Tigresses sign off with defeat, secure direct qualification for 2028 |publisher=The Daily Star |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 172/4 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Harmanpreet Kaur]] 56 (27) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/46 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ellyse Perry]] 56 (38) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 2/32 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]]<br />Bywoning: 27&nbsp;163<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/attendance-record-broken-again-at-women-s-t20-world-cup |title=Attendance record broken again at Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Australië teken die hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''[[Deepti Sharma]] word die eerste Indiese vroulike bouler wat haar 356ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92967-deepti-sharma-becomes-leading-wicket-taker-in-womens-international-cricket-surpasses-jhulan-goswami.html |title=Deepti Sharma Becomes Leading Wicket-Taker in Women’s International Cricket, Surpasses Jhulan Goswami |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 27&nbsp;163 is die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93009-australia-vs-india-at-lords-sets-new-womens-t20-world-cup-group-stage-attendance-record.html |title=Australia vs India at Lord’s Sets New Women’s T20 World Cup Group-Stage Attendance Record |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/match-report |title=Perry, Gardner fifties knock India out, SA through to semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13558644/womens-t20-world-cup-australia-knock-india-out-of-tournament-with-six-wicket-win-to-set-up-semi-final-vs-west-indies |title=Women's T20 World Cup: Australia knock India out of tournament with six-wicket win to set up semi-final vs West Indies |publisher=[[Sky News]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |5||5||0||0||'''10'''||+2.134 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.147 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.725 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |5||2||3||0||'''4'''||–0.118 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.232 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.875 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] 59 (62) | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Skotland teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 131/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 132/4 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Darcey Carter]] 72* (52) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Izzy Sharp]] 62 (43) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 2/13 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Izzy Sharp]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92416-where-to-watch-match-19-new-zealand-women-vs-scotland-women-live-streaming-details.html |title=Where to Watch Match 19 – New Zealand Women vs Scotland Women? Live Streaming Details |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word ná [[Sarah Bryce|Sarah]] en [[Kathryn Bryce]] die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92559-darcey-carter-becomes-third-scottish-woman-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Darcey Carter Becomes Third Scottish Woman to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Lea Tahuhu]] word ná [[Sophie Devine]] en [[Amelia Kerr]] die derde Nieu-Seelandse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92530-lea-tahuhu-becomes-third-new-zealand-woman-to-reach-100-t20i-wickets.html |title=Lea Tahuhu Becomes Third New Zealand Woman to Reach 100 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-scotland-darcey-carter-hopes-for-more-cricket-after-threatening-upsets-1542643 |title=Carter hopes for more cricket after Scotland threaten T20 World Cup upsets |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 130/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 134/1 (15.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gaby Lewis]] 59 (50) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 1/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 106* (61) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 1/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Chamari Athapaththu]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Gaby Lewis]] word die eerste Ierse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92612-gaby-lewis-becomes-first-irish-woman-to-reach-5000-international-runs.html |title=Gaby Lewis Becomes First Irish Woman to Reach 5000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Chamari Athapaththu]] (SL) teken haar 100ste T20I-ses aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/match-report |title=Athapaththu ton revives SL's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=23 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sy word die eerste Sri Lankaanse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken en dit is ook die eerste T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal tydens ’n lopiejaagtog.''<ref name="Batting" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/chamari-athapaththu-secures-ground-breaking-feat-becomes-first-ever-player-to-14025766.html/amp |title=Chamari Athapaththu secures ground-breaking feat, becomes first-ever player to... |publisher=The First Post |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Chamari Athapaththu word die eerste Sri Lankaanse vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92557-chamari-athapaththu-becomes-first-sri-lankan-woman-to-cross-8000-international-runs.html |title=Chamari Athapaththu Becomes First Sri Lankan Woman to Cross 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 186/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 148/5 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 65 (42) | paaltjies1 = [[Ashmini Munisar]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chinelle Henry]] 51* (30) | paaltjies2 = [[Charlie Dean]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]]<br />Bywoning: 14&nbsp;279 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Danni Wyatt-Hodge]] word die eerste Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92662-danielle-wyatt-hodge-becomes-first-england-cricketer-to-surpass-3500-t20i-runs.html |title=Danielle Wyatt-Hodge Becomes First England Cricketer to Surpass 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word die eerste Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 126ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92659-hayley-matthews-creates-history-as-west-indies-leading-wicket-taker-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews Creates History as West Indies’ Leading Wicket-Taker in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die 334 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-west-indies-women-1026vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs West Indies Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/match-report |title=Wyatt-Hodge, Knight and bowlers power England into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=24 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 151/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 154/7 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sarah Bryce]] 47* (33) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 33 (16) | paaltjies2 = [[Katherine Fraser]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sugandika Kumari]] (SL) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92763-sugandika-kumari-completes-150-international-caps-with-match-winning-heroics-in-sri-lankas-thriller.html |title=Sugandika Kumari Completes 150 International Caps with Match-Winning Heroics in Sri Lanka’s Thriller |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Ailsa Lister]] (Sco) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92764-ailsa-lister-crosses-1000-international-runs-during-scotlands-thrilling-world-cup-clash-against-sri-lanka.html |title=Ailsa Lister Crosses 1000 International Runs During Scotland’s Thrilling World Cup Clash Against Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is ook hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd.''<ref name="Highest_totals" /> * ''Sri Lanka wen vir die eerste keer drie wedstryde tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwy0p4jwrn7o |title=Sri Lanka beat Scotland to keep semi-final hopes alive |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=26 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die 305 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-sri-lanka-women-3505vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Sri Lanka Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 128/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 129/4 (18.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Chinelle Henry]] 27* (21) | paaltjies1 = [[Cara Murray]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 63 (44) | paaltjies2 = [[Ashmini Munisar]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Ierland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Orla Prendergast]] (Irl) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Orla Prendergast]] word ná [[Gaby Lewis]] die tweede Ierse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92978-orla-prendergast-crosses-2000-t20i-runs-as-ireland-seal-historic-first-womens-t20-world-cup-win.html |title=Orla Prendergast Crosses 2000 T20I Runs as Ireland Seal Historic First Women’s T20 World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Ierland teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Ierland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/match-report |title=Prendergast, spinners give Ireland their first win in T20 World Cups |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-out-of-Womens-T20-World-Cup-despite-Irelands-stunning-victory-over-West-Indies/108-344104 |title=Sri Lanka out of Women’s T20 World Cup despite Ireland’s stunning victory over West Indies |publisher=Daily Mirror |author=Darshana Sanjeewa Balasuriya |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 164/1 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Amelia Kerr]] 42 (34) | paaltjies1 = [[Dani Gibson]] 2/30 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 89 (53) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 1/22 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 21&nbsp;018<ref name="Bywoning27">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92948-icc-womens-t20-world-cup-2026-sets-new-group-stage-attendance-record-at-the-oval.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Sets New Group-Stage Attendance Record at The Oval |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Suzie Bates]] (NZ) word die eerste oorsese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie in Engeland aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92949-suzie-bates-becomes-first-overseas-batter-to-reach-1000-t20i-runs-in-england.html |title=Suzie Bates Becomes First Overseas Batter to Reach 1000 T20I Runs in England |publisher=Female Cricket |date=28 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] en [[Sophia Dunkley]] teken met 128 lopies om die tweede paaltjie die hoogste Engelse tweede T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/england-women-1026/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for England Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 27&nbsp;163 is die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93009-australia-vs-india-at-lords-sets-new-womens-t20-world-cup-group-stage-attendance-record.html |title=Australia vs India at Lord’s Sets New Women’s T20 World Cup Group-Stage Attendance Record |publisher=Female Cricket |date=29 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Wes-Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/match-report |title=Wyatt-Hodge, Dunkley lead romp as NZ bow out; WI through |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nieu-Seeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jun/27/england-v-new-zealand-womens-t20-world-cup-live |title=England thrash New Zealand by nine wickets to eliminate them from Women’s T20 Cricket World Cup – as it happened! |publisher=[[The Guardian]] |author=Tanya Aldred |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Suzie Bates, [[Sophie Devine]] en [[Lea Tahuhu]] (almal NZ) speel in hulle laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c3vy1e0l774o |title=Wyatt-Hodge smashes unbeaten 89 as England race into semis |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:WT20 Semifinal Wareham Campelle.jpg|duimnael|Die eerste halfeindstryd tussen Wes-Indië en Australië op The Oval in Londen]] Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet het. Indien Indië vir die halfeindrondte sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd gespeel het.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = '''{{Crv-AU}}''' | RD1-telling01 = '''127/2''' | RD1-span02 = {{Crv-WI}} | RD1-telling02 = 125/7 | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = '''{{Crv-EN}}''' | RD1-telling03 = '''169/5''' | RD1-span04 = {{Crv-ZA}} | RD1-telling04 = 129/8 | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = '''{{Crv-AU}}''' | RD2-telling01 = '''153/3''' | RD2-span02 = {{Crv-EN}} | RD2-telling02 = 150/4 }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 125/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 127/2 (13 boulbeurte) | lopies1 = [[Hayley Matthews]] 30 (28) | paaltjies1 = [[Ashleigh Gardner]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 61* (36) | paaltjies2 = [[Chinelle Henry]] 1/20 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-west-indies-women-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 10&nbsp;023 | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ashleigh Gardner]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Molineux]] (Aus) speel in haar 50ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-unchanged-australia-bowl-against-west-indies-1543706 |title=Unchanged Australia bowl against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=30 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Qiana Joseph]] (WI) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93151-qiana-joseph-completes-1000-international-runs-during-womens-t20-world-cup-semi-final.html |title=Qiana Joseph Completes 1000 International Runs During Women’s T20 World Cup Semi-Final |publisher=Female Cricket |date=1 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 169/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 129/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 75 (47) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tazmin Brits]] 51 (45) | paaltjies2 = [[Lauren Bell]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]<br />Bywoning: 21&nbsp;128 | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word die eerste Suid-Afrikaanse [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat in haar 51ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-most-matches-as-captain/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Most matches as captain for South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Shabnim Ismail]] (RSA) word die eerste bouler wat haar 50ste T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93303-shabnim-ismail-becomes-first-bowler-to-reach-50-womens-t20-world-cup-wickets.html |title=Shabnim Ismail Becomes First Bowler to Reach 50 Women’s T20 World Cup Wickets |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] teken die hoogste individuelle telling deur ’n Engelse kaptein in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/93357-nat-sciver-brunt-scripts-record-knock-as-england-reach-womens-t20-world-cup-final.html |title=Nat Sciver-Brunt Scripts Record Knock as England Reach Women’s T20 World Cup Final |publisher=Female Cricket |date=4 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''Nathalie Sciver-Brunt en [[Heather Knight]] (albei Eng) teken met 133 lopies om die vierde paaltjie die hoogste vennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/match-report |title=Nat Sciver-Brunt, Heather Knight put England in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=2 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Tazmin Brits]] (RSA) teken haar 4&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/93339-tazmin-brits-completes-4000-international-runs-during-womens-t20-world-cup-semi-final.html |title=Tazmin Brits Completes 4000 International Runs During Women’s T20 World Cup Semi-Final |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 150/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 153/3 (17.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 58* (53) | paaltjies1 = [[Kim Garth]] 1/20 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 64 (49) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 1/24 (3.1 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-england-women-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]]<br />Bywoning: 28&nbsp;887 | skeidsregters = Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Australië en Engeland het mekaar vir die vierde keer in ’n T20I-vrouewêreldbekereindstryd ontmoet.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/93351-australia-vs-england-womens-t20-world-cup-knockout-history-explained.html |title=Australia vs England Women’s T20 World Cup Knockout History Explained |publisher=Female Cricket |date=3 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) word die eerste kolwer wat 300 lopies tydens ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/danni-wyatt-hodge-becomes-1st-player-to-score-300-runs-in-one-edition-of-womens-t20-world-cup-10191800.html |title=Danni Wyatt-Hodge Creates History, Becomes 1st Player In The World To... |publisher=News18 |author=Harshit Bisht |date=5 Julie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> * ''[[Annabel Sutherland]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''{{Crv-AU}}''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] dd8ds5yqpofmdlsdgp3zpyqyropgueu 0 454045 2915823 2857908 2026-07-05T19:00:05Z SpesBona 2720 Bygewerk 2915823 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2028 | beeld = | beeldgrote = 150px | onderskrif = | vanafdatum = | totdatum = | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Pakistan}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 | wedstryde gespeel = 33 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2026 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | volgende jaar = 2030 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2030 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2028''' ([[Engels]]: ''2028 Women’s T20 World Cup''; [[Oerdoe]]: آئی سی سی خواتین ٹی20 عالمی کپ 2028ء) sal in 2028 in [[Pakistan]] beslis word. Dit sal die elfde [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wees wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste in Pakistan. Daarbenewens sal dit die eerste internasionale vrouekriekettoernooi wees wat in Pakistan beslis word. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding sal word]] Die toernooi se formaat van 2026 sal onveranderd bly en twaalf nasionale vroue[[krieket]]spanne sal aan die T20I-vrouewêreldbeker 2028 deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne sal wees: die agt regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die naasbeste span op die T20I-vroueranglys soos op 7 Julie 2026 ([[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2028. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2028 sal 33 wedstryde gespeel word, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne sal in twee groepe van ses spanne elk verdeel word, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep sal speel. Die twee beste spanne van elke groep sal hierna vir die halfeindrondte kwalifiseer, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2028 sal saam met die gasvroue van die 2030-toernooi regstreeks kwalifiseer vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2030]]. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Pakistan in Desember 2024 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2028 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/58631-pakistan-awarded-hosting-rights-for-2028-womens-t20-world-cup.html |title=Pakistan Awarded Hosting Rights for 2028 Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=20 Desember 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Dié besluit is geneem as vergoeding vir die [[Pakistanse Krieketraad]] se finansiële verlies weens [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] se weiering om sy wedstryde tydens die [[Kampioenetrofee 2025]] in Pakistan te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidesport.in/cricket/pcb-pakistan-to-host-major-icc-event-in-2028-as-compensation-for-icc-champions-trophy/ |title=Pakistan to host Women's T20 World Cup 2028 as compensation for ICC Champions Trophy |publisher=Inside Sport |author=Naman Jain |date=19 Desember 2024 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> == Deelnemers == Aan die T20I-vrouewêreldbeker 2028 sal twaalf spanne kan deelneem. Die gasvroue Pakistan het saam met die agt beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die oorblywende regstreekse kwalifiseringsplek is deur die naasbeste span, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 7 Julie 2026 bespreek. Die twee oorblywende plekke sal tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2028, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie sal deelneem, beslis word. Die volgende tien spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 gekwalifiseer: Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die agt beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 almal saam met die gasvroue Pakistan regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92841-ireland-lead-race-for-final-automatic-spot-in-icc-womens-t20-world-cup-2028-eight-teams-locked-in.html |title=Ireland Lead Race for Final Automatic Spot in ICC Women’s T20 World Cup 2028; Eight Teams Locked In |publisher=Female Cricket |date=27 Junie 2026 |accessdate=5 Julie 2026}}</ref> Ierland het as naasbeste span op die T20I-vroueranglys soos op 7 Julie 2026 gekwalifiseer. === Kwalifiserende spanne === {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-PK}} |'''Gasvroue''' |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="8"|'''Regstreeks''' |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Crv-BD}} |Agtste |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Crv-EN}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Elfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-IE}} |T20I-vroueranglys op<br />7 Julie 2026 |Sesde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]])</small> |} == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2028 sal tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis word. Dit sal met die openingswedstryd begin. Die toernooi sal met die eindstryd eindig, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee sal inpalm. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gebruik. === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2028 sal deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis word. Vir die eerste rondte sal die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel word; elke span sal een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus sal elke span vier wedstryde in die eerste rondte speel. Twee punte sal vir ’n oorwinning toegeken word, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, sal volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik word. Die twee beste spanne van elke groep sal na die uitklopfase deurdring. In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. Dit sal van toepassing wees in alle fases van die toernooi. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af sal die toernooi ’n uitklopformaat aanneem wat uit drie wedstryde sal bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe sal na die uitklopfase deurdring. Die groepwenner van albei groepe sal teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde speel. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal word. === 2028-effek op 2030-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2028-toernooi (saam met die 2030-gasvroue) sal regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2030 kwalifiseer. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2030]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2030. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-vrouewêreldbeker 2030 mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2030-kwalifisering. |} Die wedstryde sal in twee fases opgedeel word, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. === Eerste rondte === Twaalf spanne sal aan die eerste rondte deelneem. Die twee beste spanne in elke groep sal na die uitklopfase deurdring, terwyl die vier beste spanne van elke groep saam met die gasvroue regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2030 sal kwalifiseer. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||'''0'''||— |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase sal uit twee halfeindstryde bestaan, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd sal ontmoet. {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = | RD1-span03 = Wenner Groep A | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep B | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2028 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2028]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2028}} [[Kategorie:Geskiedenis van Pakistan]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Pakistan]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2028]] [[Kategorie:Sport in 2028]] 4fdajcq25jcjbcujnqos4ibq7iffyag 0 454053 2915742 2909193 2026-07-05T12:36:54Z Jcb 223 2915742 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Frederik van Dyk | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Frederik Rudolph van Dyk | geboortedatum = | geboorteplek = | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | beroep = Prokureur; skrywer; mede-redakteur | bekend = Mede-stigter en mede-redakteur van OntLaer; gereelde Netwerk24-bydraer; mede-stigter van StudentePlein | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch]] (BA (Regte), LLB, LLM) | werkgewer = | webblad = {{URL|https://www.ontlaer.co.za}} }} '''Frederik (Rudolph) van Dyk''' is ’n Suid-Afrikaanse prokureur en skrywer. Hy is ’n mede-stigter en mede-redakteur van die Afrikaanse [[sloernalistiek]]-publikasie [[OntLaer]],<ref name="ontlaer">{{cite web |title=About – OntLaer |url=https://www.ontlaer.co.za/about |website=OntLaer |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> ’n gereelde bydraer tot [[Netwerk24]],<ref>{{cite news |title=Frederik van Dyk: Afrikaanse ‘luuksheidsoortuigings’ is ‘anti-demokraties’ |work=Netwerk24 |date=13 Maart 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/frederik-van-dyk-afrikaanse-luuksheidsoortuigings-is-anti-demokraties-20250310 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Frederik van Dyk: Slimmes maak Afrikaner-griewe te maklik as ‘wit vrese’ af |work=Netwerk24 |date=6 April 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/frederik-van-dyk-slimmes-maak-afrikaner-griewe-te-maklik-as-wit-vrese-af-20250404 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Een man is oukei, maar behoed ons van ’n koshuis vol! |work=Netwerk24 |date=16 Maart 2023 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/een-man-is-oukei-maar-behoed-ons-van-n-koshuis-vol-20230315 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> en ’n mede-stigter van die studente-NRO StudentePlein.<ref name="sahrc">{{cite web |title=SAHRC to investigate controversy over Afrikaans at Stellenbosch University |url=https://www.sahrc.org.za/index.php/sahrc-media/news/item/2650-sa-human-rights-commission-to-investigate-controversy-over-afrikaans-at-stellenbosch-university |website=South African Human Rights Commission |date=5 April 2021 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="cv">{{cite web |title=Curriculum Vitae of Frederik Rudolph van Dyk (ENG) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-ENG.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |access-date=30 September 2025}}</ref> Hy het BA (Regte), LLB en ’n LLM aan die [[Universiteit Stellenbosch]] verwerf<ref name="cv" /><ref>{{cite news |title=Beste EFF-kandidaat, jy is geen verraaier, maar… |work=Netwerk24 |date=17 Oktober 2021 |url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/beste-eff-kandidaat-jy-is-geen-verraaier-maar-20211016 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> en het as sekretaris van die Stellenbosch-konvokasie se uitvoerende komitee gedien.<ref>{{cite news |title=Stellenbosch University power struggle intensifies |work=Cape Times |publisher=IOL |date=29 Mei 2023 |url=https://iol.co.za/capetimes/news/2023-05-29-stellenbosch-university-power-struggle-intensifies/ |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Motion of no confidence passed in convocation exco – SU |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/motion-of-no-confidence-passed-in-convocation-exco |website=Politicsweb |date=4 Junie 2023 |access-date=30 September 2025}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Van Dyk het aan die Universiteit Stellenbosch gestudeer, waar hy BA (Regte), LLB en later ’n LLM voltooi het.<ref name="cv" /> Tydens sy nagraadse studie het hy as navorsingsassistent gewerk en as skrywer vir Netwerk24 begin bydra.<ref>{{cite news |title=Beste EFF-kandidaat, jy is geen verraaier, maar… |work=Netwerk24 |date=17 Oktober 2021 |url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/beste-eff-kandidaat-jy-is-geen-verraaier-maar-20211016 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> == Loopbaan == Van Dyk is 'n praktiserende prokureur.<ref>{{cite web |title=Provisional sentence proceedings – tailored for liquid documentary debts |url=https://www.derebus.org.za/provisional-sentence-proceedings-tailored-for-liquid-documentary-debts/ |website=De Rebus |date=1 Februarie 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> As regsmeningskrywer is hy dikwels oor taalregte en kampusbeleid aangehaal en het hy namens StudentePlein by die MRK-ondersoek oor Afrikaans by Maties getuienis gelewer.<ref>{{cite web |title=SA Human Rights Commission ruling on Afrikaans at SU: Frederik van Dyk’s testimony |url=https://www.litnet.co.za/human-rights-commission-ruling-on-afrikaans-at-the-university-of-stellenbosch-frederik-van-dyks-testimony/ |website=LitNet |date=17 Maart 2023 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="sahrc" /> == OntLaer == Saam met onder meer [[Paul Maritz]] is Van Dyk ’n mede-stigter en mede-redakteur van die Afrikaanse publikasie ''OntLaer''.<ref name="ontlaer" /> Hy publiseer gereeld meningsstukke op OntLaer en voer ook debat met skrywers op Netwerk24.<ref>{{cite web |title=Kallie versus Gert: Bring nou slotbetoë oor dié kwessies |url=https://www.ontlaer.co.za/p/kallie-versus-gert-bring-nou-slotbetoe |website=OntLaer |date=28 Augustus 2025 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> == StudentePlein == Van Dyk is deel van die stigtingspan van StudentePlein, ’n NRO wat akademiese en sosiale steun aan studente bied en taalregte op kampus bevorder.<ref name="cv" /> Die organisasie en Van Dyk is ook in media-dekking oor die MRK-ondersoek na SU se taalpraktyke genoem.<ref name="sahrc" /> == Publikasies (seleksie) == ; Akademiese artikels * {{cite journal |last1=Ngwenyama |first1=Lerato Rudolph |last2=van Dyk |first2=Frederik Rudolph |last3=Msimanga |first3=Lwandile |year=2024 |title=Sound Substantive Law Application Yet Dubious Adjectival Process in ''R K v Minister of Basic Education'' [2019] ZASCA 192 |journal=Obiter |volume=45 |issue=3 |doi=10.10520/ejc-obiter_v45_n3_a13 |url=https://obiter.mandela.ac.za/article/view/20307 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=Obiter article record |url=https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/ejc-obiter_v45_n3_a13 |website=Sabinet |date=2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> * {{cite journal |last=van Dyk |first=F.R. |year=2020 |title=The interlocutory or final effect of court orders: The ''mandament van spolie'' as a point of departure |journal=Tydskrif vir Hedendaagse Romeins-Hollandse Reg (THRHR) |volume=83 |pages=444– |url=https://collections.concourt.org.za/handle/20.500.12144/37969 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=Recent articles and research – November 2020 |url=https://www.derebus.org.za/recent-articles-and-research-november-2020/ |website=De Rebus |date=1 November 2020 |access-date=30 September 2025}}</ref> * {{cite journal |last=van Dyk |first=F.R. |year=2020 |title=Consignatio as prosesregtelike remedie tydens skuldeisersversuim |journal=Responsa Meridiana |volume=56 |pages=185– |language=af}}<ref>{{cite web |title=De Rebus (Jan/Feb 2024) – verwysing na Van Dyk (2020) ''Responsa Meridiana'' |url=https://www.derebus.org.za/wp-content/uploads/2024/02/DR_January_February_2024.pdf |website=De Rebus |date=Februarie 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=CV – Frederik Rudolph van Dyk (AFR) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-AFR.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> ; Konferensie * {{cite conference |last=van Dyk |first=Frederik |year=2021 |title=South African land reform, constitutional environmental imperatives, and a comparative overview |conference=Union University of Belgrade International Property Law Conference |url=https://orcid.org/0000-0003-4223-1643 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=ORCID-profiel: Frederik van Dyk (0000-0003-4223-1643) |url=https://orcid.org/0000-0003-4223-1643 |website=ORCID |access-date=30 September 2025}}</ref> ; Joernalistiek en menings * Verskeie opinie- en kommentaarartikels op [[Netwerk24]] sedert 2019.<ref>{{cite news |title=’Kom ons dink anders oor identiteit’ |work=Netwerk24 |date=20 September 2024 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/kom-ons-dink-anders-oor-identiteit-20240919 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Prof. Jansen en Engels as valse redder |work=Netwerk24 |date=8 Desember 2019 |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/frederik-van-dyk-prof-jansen-en-engels-as-valse-redder-20191208 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Trump-bevel: ‘Eenogige Afrikaanse intelligentsia moet hervorm word’ |work=Netwerk24 |date=13 Februarie 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/trump-bevel-eenogige-afrikaanse-intelligentsia-moet-hervorm-word-20250213 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> == Konvokasie by Stellenbosch == Van Dyk het in 2023 as sekretaris van die [[Universiteit Stellenbosch]] se konvokasie-uitvoerende komitee gedien.<ref>{{cite news |title=Stellenbosch University power struggle intensifies |work=Cape Times |publisher=IOL |date=29 Mei 2023 |url=https://iol.co.za/capetimes/news/2023-05-29-stellenbosch-university-power-struggle-intensifies/ |access-date=30 September 2025}}</ref> == Eksterne skakels == * {{URL|https://orcid.org/0000-0003-4223-1643}} (ORCID) * {{URL|https://www.ontlaer.co.za/about}} (OntLaer – About) * {{URL|https://www.derebus.org.za/provisional-sentence-proceedings-tailored-for-liquid-documentary-debts/}} (''De Rebus''-artikel met skrywersbio) == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] [[Kategorie:Lewende mense]] m0cf4jknk2u45dzyk8fjmup6y33f3iu 0 454828 2915744 2909197 2026-07-05T12:39:20Z Jcb 223 2915744 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = George Friedman | bynaam = | beeld = George Friedman.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = George Friedman in 2017 | geboortenaam = George Friedman | geboortedatum = 1 Februarie 1949 | geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = politieke wetenskaplike | ander = | bekend = stigter van [[Stratfor]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''George Friedman''' (gebore [[1 Februarie]] [[1949]]) is 'n Hongaars-gebore Amerikaanse [[futuris]], politieke wetenskaplike en [[skrywer]]. Hy is 'n [[geopolitiek]]e skrywer oor [[internasionale betrekkinge]]. Hy is die stigter en voorsitter van Geopolitical Futures.<ref>{{Cite web|title = Geopolitical Futures {{!}} Keeping future in focus|url = http://geopoliticalfutures.com|website = geopoliticalfutures.com|access-date = 2016-02-24}}</ref> Voor die stigting van Geopolitical Futures was hy voorsitter van die uitgewery [[Stratfor]]. Hy is veral bekend vir sy 1991-boek ''The Coming War With Japan'', mede-geskryf saam met sy vrou Meredith LeBard, wat 'n militêre konflik tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Japan]] rondom 2020 voorspel het. == Vroeë lewe en opvoeding == Friedman is in 1949 in [[Boedapest]], [[Hongarye]], gebore<ref name=":0">{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.hungarianconservative.com/articles/author/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=www.hungarianconservative.com |language=en-US}}</ref> met [[Jood]]se ouers wat die [[Holocaust]] oorleef het. Sy familie het na die [[Verenigde State]] geëmigreer. Friedman beskryf sy familie se storie as "'n baie klassieke storie van vlugtelinge wat 'n nuwe lewe in Amerika maak." Hy het in [[New York|New York Stad]] grootgeword.<ref name=":0" /> Friedman het 'n BA aan die City College of New York verwerf, waar hy in politieke wetenskap gestudeer het, en 'n PhD in regering aan [[Cornell-universiteit]].<ref name="smith">{{Citation |title=The U.S. Stays on Top|journal=Smithsonian|date=Julie 2010}}.</ref> ==Loopbaan== Na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] het Friedman die potensiaal vir 'n Japan-VSA-konflik bestudeer en in 1991 saam met sy vrou ''The Coming War with Japan'' geskryf.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/comingwarwithja000frie|url-access=registration|title=The Coming War With Japan|author1=George Friedman|author2=Meredith LeBard|publisher=St. Martin's Press|year=1991|isbn=9780312058364}}</ref> Die oorlog wat hy voorspel het, het nie plaasgevind nie.<ref name="Ashton">{{cite news |last1=Ashton |first1=Matthew |title=The danger of political predictions |url=https://www.politics.co.uk/comment-analysis/2011/12/29/the-danger-of-political-predictions/?cmpredirect |access-date=15 Maart 2021 |work=politics.co.uk |date=29 Desember 2011}}</ref> Friedman het byna 20 jaar in die akademie deurgebring, waartydens hy [[politieke wetenskap]] aan die Dickinson College doseer het.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b_3TzAEACAAJ |author1=George Friedman |title=The Political Philosophy of the Frankfurt School: About the author (1982) |date=1982 |publisher=Cornell University Press |isbn=9780608080918 |access-date=9 Oktober 2023}}</ref> In 1996 het Friedman [[Stratfor]], 'n private intelligensie- en voorspellingsmaatskappy, gestig en as die maatskappy se uitvoerende hoof en hoofintelligensiebeampte gedien. Stratfor se hoofkantoor is in [[Austin, Texas]]. Hy het in Mei 2015 by Stratfor bedank.<ref>{{Cite news|last=Colin|first=Pope|date=2015-12-03|title=Stratfor founder George Friedman starts media business|work=The Business Journals|url=https://www.bizjournals.com/austin/news/2015/12/03/stratfor-founder-george-friedman-forms.html|access-date=2022-01-26}}</ref> Daardie jaar het hy Geopolitical Futures gestig.<ref>{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.penguinrandomhouseaudio.com/narrator/9384/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=Penguin Random House Audio |language=en-US}}</ref> Friedman se reputasie as 'n voorspeller van geopolitieke gebeure het ''[[The New York Times]]''-koerant daartoe gelei om in 'n profiel op te merk: "Daar is 'n versoeking, wanneer jy naby George Friedman is, om hom soos 'n Magic 8 Ball te behandel".<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/magazine/the-way-we-live-now-4-20-03-encounter-spooky.html|author1=Matt Bai|title=Spooky |work=New York Times Magazine|date=20 April 2003}}</ref> ===Dekadevoorspellings by Stratfor=== Gedurende sy ampstermyn by Stratfor het George Friedman toesig gehou oor die publikasie van die maatskappy se herhalende dekadevoorspellings, wat daarop gemik was om langtermyn globale tendense te voorspel gebaseer op strukturele faktore soos [[geografie]], [[demografie]] en [[nasionale belang]].<ref>Dan Dungaciu et al., "Stratfor vs. Reality (1995–2025). Dilemmas in Global Forecasting", ''Romanian Journal of Economic Forecasting'' – XXI (1) 2018, bl. 169–170.</ref> '''1995–2005''': Die eerste voorspelling het die voortgesette oppergesag van die Verenigde State in 'n unipolêre wêreld beklemtoon en 'n gefragmenteerde internasionale stelsel geprojekteer wat gekenmerk word deur spanning en ekonomiese groei. Stratfor het geen geloofwaardige mededingers vir die Amerikaanse mag gesien nie en voorspel dat [[Japan]] militêr sou heropduik en dat [[Duitsland]] nie in staat sou wees om Europese monetêre integrasie te lei nie. Nie een van hierdie het plaasgevind nie: Japan het pasifisties gebly, en die [[euro]] is suksesvol bekendgestel. Die verslag het ook nie die opkoms van Islamitiese terrorisme of die impak van [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11]] voorsien nie, 'n groot blindekol vir 'n voorspelling wat net 'n paar jaar tevore vrygestel is.<ref>Ibid., p. 171.</ref> Daar is voorspel dat [[Volksrepubliek China|China]] sou disintegreer as gevolg van interne teenstrydighede in sy politieke en ekonomiese stelsel. In plaas daarvan het dit vinnige groei en globale integrasie ervaar. Stratfor het ook 'n herbevestiging van [[Rusland|Russiese]] mag verwag, hoewel die land tot die vroeë 2000's binnelands gefokus gebly het.<ref>Ibid., p. 171–172.</ref> '''2000–2010''': Die voorspelling vir die tweede dekade het die VSA uitgebeeld as die enigste akteur wat in staat was om globale wanbalans aan te spreek, maar het nie die transformerende rol van die oorlog teen terreur voorsien nie. Dit het tendense van koalisiebou en desinchronisasie in globale ekonomie uitgelig en verkeerdelik voorgestel dat [[Asië]], insluitend China, nie gedurende die dekade sou herstel nie.<ref>Ibid., p. 172.</ref> China is weer eens as ekonomies kwesbaar beskou en waarskynlik met Rusland sou bondgenootskap sluit om Amerikaanse invloed te weerstaan. Die verslag het ook die agteruitgang van die globale ekonomiese stelsel in streekblokke voorspel, wat nie in die verwagte vorm gematerialiseer het nie. Stratfor het [[Hugo Chávez]] se outoritêre wending in [[Venezuela]] korrek voorsien, maar die vooruitsig van wyer [[Latyns-Amerika]]anse destabilisering oordryf.<ref>Ibid., p. 172–173.</ref> '''2005–2015''': Hierdie voorspelling het die siening herhaal dat die VSA oorheersing sou behou as gevolg van sy demografiese voordele en immigrasie-absorpsie, hoewel dit die politieke uitdagings wat massa-migrasie later sou inhou, onderskat het.<ref>Ibid., p. 174.</ref> Stratfor het die agteruitgang van die [[Europese Unie]] voorsien en voorspel dat dit teen 2015 sou ineenstort. Alhoewel die EU aansienlike institusionele druk in die gesig gestaar het, insluitend tydens die Eurosone-krisis, het dit nie ontbind nie. Daar is verwag dat Rusland 'n geopolitieke ommekeer sou nastreef, insluitend die herabsorpsie van invloed oor voormalige Sowjet-republieke. Terwyl die voorspelling toenemende Russiese optrede verwag het, is groot ontwikkelings soos die 2008-oorlog in [[Georgië]] en die aanloop tot die [[Krim]] se anneksasie nie spesifiek voorspel nie.<ref name="ibid175">Ibid., p. 175.</ref> Oor China het Stratfor vroeëre waarskuwings verdubbel en beweer dat groei onvolhoubaar was en sosiale fragmentasie en ekonomiese agteruitgang voorspel. In teenstelling met hierdie bewerings het China voortgegaan om te groei en sy globale posisie te verstewig.<ref>Ibid., p. 173–174.</ref> '''2010–2020''': Met [[terrorisme]] wat as minder van 'n globale dryfveer beskou word, het Stratfor beoordeel dat die VSA-jihadistiese oorlog besig was om af te neem net toe die [[Islamitiese Staat]] ontstaan het.<ref name="ibid175" /> Rusland is beskryf as 'n land wat daarna streef om sy strategiese buffers te konsolideer voordat demografiese afname ingetree het. In [[Europa]] het Stratfor [[Populisme|populistiese]] terugslag teen immigrasie en kulturele spanning tussen politieke elites en die breër publiek verwag, 'n projeksie wat grootliks gestaaf word deur politieke ontwikkelinge in [[Frankryk]], [[Duitsland]] en [[Italië]].<ref>Ibid., p. 176.</ref> Vir China het Stratfor 'n dreigende ekonomiese krisis verwag soortgelyk aan Japan se stagnasie na die borrel, met verwysing na skuld, verkeerd toegekende kapitaal en toenemende [[outoritarisme]].<ref>Ibid., p. 175–176.</ref> '''2015–2025''': Stratfor het toenemende wanorde in Europa en 'n terugkeer na nasiestaatpolitiek voorspel, en aangevoer dat EU-instellings te swak sou wees om komende krisisse aan te spreek. Dit het groeiende afskeidingsbewegings en ekonomiese divergensie tussen lidstate verwag.<ref>Ibid., p. 177.</ref> Rusland is beskryf as 'n land wat probeer om dele van die voormalige Sowjet-ruimte te herintegreer om sy demografiese afname teen te werk, hoewel Stratfor nie gespesifiseer het watter state geteiken sou word nie. Daar is verwag dat die [[Midde-Ooste]] onstabiel sou bly as gevolg van voortgesette politieke omwenteling.<ref name="ibid176177">Ibid., p. 176–177.</ref> Stratfor het voortgegaan om China se ontrafeling te voorspel, met verwysing na toenemende skuld, politieke onderdrukking en streeksongelykheid. Alhoewel dit erken het dat vorige voorspellings voortydig was, het dit volgehou dat fragmentering van sentrale gesag 'n moontlikheid was, maar dit het nou verklaar dat 'n toenemend outoritêre/diktatoriese bewind meer waarskynlik was.<ref name="ibid176177" /> ==''The Next 100 Years'' (2009)== In ''The Next 100 Years'' bied George Friedman 'n spekulatiewe voorspelling van globale geopolitiek dwarsdeur die 21ste eeu aan, en beweer dat die Verenigde State die dominante globale [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] sal bly. Hy skets 'n reeks voorspelde geopolitieke verskuiwings, insluitend 'n kort "Tweede Koue Oorlog" met [[Rusland]] in die 2010's, gevolg deur die uiteindelike fragmentasie van beide Rusland en China in die 2020's as gevolg van interne strukturele swakhede.<ref name="Friedman2009">{{cite book |last=Friedman |first=George |title=The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century |year=2009 |publisher=Doubleday |isbn=9780385517058}}</ref> Friedman voorspel dat China 'n ernstige interne krisis in die gesig sal staar wat veroorsaak word deur sy vinnige ekonomiese groei en gevolglike streeksongelykheid. Hy voer aan dat spanning tussen die welvarende kusstreke en die armer binneland die politieke stelsel sal onder druk plaas. Volgens Friedman, "Of die regering sal meningsverskil met 'n ystervuis onderdruk, of die land sal begin ontrafel." Hy kom tot die gevolgtrekking dat nasionale fragmentasie die meer waarskynlike scenario is, met provinsies wat outonomie verkry namate die sentrale regering effektiewe beheer verloor.<ref name="Friedman2009" /> Hy verwag die opkoms van nuwe grootmoondhede—[[Turkye]], [[Pole]] en [[Japan]]—wat, na aanvanklike belyning met die Verenigde State, later Amerikaanse oppergesag sal uitdaag. Die boek beskryf 'n hipotetiese [[Derde Wêreldoorlog]] rondom 2050, wat 'n Turks-Japannese verrassingsaanval teen die VSA en sy bondgenote behels, wat uiteindelik 'n oorwinning onder leiding van die VSA en 'n na-oorlogse tegnologiese en ekonomiese oplewing tot gevolg sal hê.<ref name="Friedman2009" /> Die boek bevat ook voorspellings oor [[demografie]]se veranderinge, insluitend massa-immigrasie na die VSA, 'n latere omkering van daardie tendens as gevolg van outomatisering, en 'n langtermyn-wedywering tussen die VSA en [[Meksiko]] teen die einde van die eeu. Tegnologiese voorspellings sluit in ruimtegebaseerde energiestelsels, aangedrewe eksoskelette vir infanterie en maan-militêre basisse.<ref name="Friedman2009" /> Alhoewel dit as 'n teoretiese projeksie bedoel is, het die boek beide belangstelling en kritiek uitgelok vir sy gewaagde aannames en deterministiese styl. Stratfor, die geopolitieke intelligensieplatform wat Friedman gestig het, het later verskeie van die boek se voorspellings hersien—veral rakende die veerkragtigheid van outoritêre regering in Rusland en China.<ref>{{cite web |url=https://www.stratfor.com/forecast/decade-forecast-2015-2025 |title=Decade Forecast: 2015–2025 |website=Stratfor |date=2015}}</ref> ==''The Next Decade'' (2010)== In ''The Next Decade'' voer George Friedman aan dat die Verenigde State, nou die enigste globale [[supermoondheid]] na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] in 1991, verder moet beweeg as die ontkenning van sy imperiale status en die las van die bestuur van 'n internasionale stelsel wat deur sy oorheersing gevorm word, moet konfronteer. Die dekade wat voorlê, beweer hy, sal toets of die VSA die instellings van sy republikeinse demokrasie kan bewaar terwyl hulle globale mag uitoefen – twee kragte wat hy as toenemend in spanning beskou. Friedman waarsku dat Amerika se post-[[Koue Oorlog]]-patroon om op krisisse te reageer met ongekoördineerde militêre ingrypings die globale orde gedestabiliseer en sy eie binnelandse instellings verswak het. In plaas daarvan doen hy 'n beroep op 'n doelbewuste strategie van indirekte invloed, waar die VSA as 'n balanseerder tussen streeksmoondhede optree eerder as 'n direkte besetter of afdwinger.<ref name="fried">{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref> Wat China betref, bly Friedman skepties oor sy langtermyn-samehorigheid en [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]]. Terwyl hy sy ekonomiese opkoms erken, voer hy aan dat diep strukturele swakhede – insluitend groot streeksverskille, swaar afhanklikheid van wisselvallige uitvoermarkte en etniese verdeeldheid – sy politieke stabiliteit bedreig. Hy voorspel dat China, eerder as om as 'n verenigde globale hegemon na vore te tree, toenemende interne druk sal ondervind wat Beijing kan dwing om beheer te verslap of weerstand van magtige streeksakteurs in die gesig te staar. Friedman stel voor dat die VSA nie met konfrontasie moet reageer nie, maar deur streeks-teenwigte soos Japan en Indië te bevorder.<ref>{{cite web |author=J. Peter Pham |title=The Next Decade, by George Friedman |url=https://www.sfgate.com/books/article/The-Next-Decade-by-George-Friedman-review-2477364.php |work=San Francisco Chronicle |date=6 Februarie 2011}}</ref> Elders voorsien Friedman dat Rusland tydelik invloed in [[Oos-Europa]] sal herwin voordat dit swig voor demografiese en ekonomiese agteruitgang. Hy beklemtoon Turkye, Pole en Japan as opkomende streeksmoondhede wie se trajekte die dekade sal vorm.<ref>{{cite video |title=The Next Decade: Where We've Been...and Where We're Going |url=https://www.youtube.com/watch?v=5nEZJ1tM_bE |publisher=GBH Forum Network |date=26 Januarie 2011 |access-date=6 Mei 2025}}</ref> Uiteindelik beklemtoon Friedman dat die Amerikaanse leierskap morele visie met pragmatiese [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme]] moet kombineer, kompleksiteit moet omarm en ideologiese rigiditeit moet laat vaar om beide sy globale rol en binnelandse politieke gesondheid te handhaaf.<ref name="fried" /> ==''The Storm Before the Calm'' (2020)== In ''The Storm For the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020's, and the Triumph Beyond'', bied George Friedman 'n raamwerk van twee oorvleuelende siklusse in die Amerikaanse geskiedenis: 'n sosio-ekonomiese siklus van ongeveer 50 jaar en 'n institusionele siklus van 80 jaar. Volgens Friedman kom beide siklusse in die 2020's bymekaar, wat 'n tydperk van diep interne ontwrigting in die Verenigde State veroorsaak. Hy wys op toenemende klaskonflik, kulturele polarisasie en die erosie van vertroue in kundige-geleide regering as aanduidings van hierdie omwenteling. Deur parallelle te trek met vorige krisismomente – soos die [[Amerikaanse Burgeroorlog]], die [[Groot Depressie]] en die 1970's – voer Friedman aan dat terwyl die land 'n dekade van politieke disfunksie en maatskaplike wisselvalligheid betree, hierdie episodes deel is van 'n herhalende patroon van Amerikaanse heruitvinding. Hy voorspel dat 'n nuwe institusionele raamwerk en ekonomiese paradigma teen die vroeë 2030's sal ontstaan, wat nasionale stabiliteit sal herstel en die VSA se globale invloed sal hernu.<ref>{{cite web|title=The Storm Before the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020s, and the Triumph Beyond|url=https://www.penguinbookshop.com/book/9780385540490|website=Penguin Bookshop|access-date=27 April 2025}}</ref> Friedman spreek ook China se langtermynstabiliteit aan en voorspel dat die land uiteindelik interne breuk sal ondervind as gevolg van volgehoue streeksongelykheid en politieke spanning. Hy beskryf China as 'n verdeelde staat, met 'n welgestelde kuskorridor wat gekontrasteer word deur 'n verarmde binneland, en kultureel onderskeidende grensstreke soos [[Xinjiang]], [[Tibet]] en [[Binne-Mongolië]]. Ten spyte van China se wêreldwye ekonomiese bereik, merk Friedman die relatief lae per capita-inkomste en die gebrek aan betekenisvolle militêre alliansies op. Hy voer aan dat China "desperaat probeer om alles bymekaar te hou", en voorspel dat hierdie interne teenstrydighede dit sal verhinder om sy gesentraliseerde model van regering op die lang termyn te handhaaf. Eerder as 'n skielike ineenstorting, verwag Friedman 'n geleidelike fragmentering van China se interne samehorigheid, wat sy vermoë om die Verenigde State as 'n dominante wêreldmag mee te ding, beperk.<ref>{{cite web|title=State of the World: George Friedman on America’s Crisis Cycles and Global Trends|url=https://ctwac.org/programs/state-of-the-world-george-friedman|website=World Affairs Council of Connecticut|date=April 2021|access-date=7 Mei 2025}}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Friedman, George}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] s8rh0kqwtjj1d9sc9v40eo3cy6mvqul 0 455106 2915863 2848695 2026-07-06T01:33:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2915863 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo Grokipedia.svg|duimnael|Logo]] '''Grokipedia''' is 'n [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-gedrewe aanlyn[[ensiklopedie]] wat deur [[XAI (maatskappy)|xAI]] ontwikkel is. 'n Vroeë betaweergawe is op 27 Oktober 2025 bekendgestel.<ref>{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-launches-grokipedia-xai-wikipedia-competitor-2025-10 |title=Elon Musk appears to have launched Grokipedia, a Wikipedia competitor |date=28 Oktober 2025 |work=Business Insider |archive-date=28 Oktober 2025 |access-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028024045/https://www.businessinsider.com/elon-musk-launches-grokipedia-xai-wikipedia-competitor-2025-10 |url-status=live }}</ref> Inskrywings op Grokipedia word geskep en geredigeer deur die [[Grok (kletsbot)|Grok-taalmodel]].<ref name="AP-2025">{{Cite web |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk launches Grokipedia to compete with online encyclopedia Wikipedia |url=https://apnews.com/article/elon-musk-wikipedia-grok-grokipedia-4dab7c6ebb16cc7718b231adae4aac95 |access-date=29 Oktober 2025 |website=AP News |language=en}}</ref> Baie artikels is afgelei van [[Wikipedia]]-artikels, met sommige artikels wat byna woordeliks gekopieer is tydens die bekendstelling.<ref name="Yasseri-2025">{{Cite web |last=Yasseri |first=Taha |date=15 Oktober 2025 |title=Grokipedia: Elon Musk is right that Wikipedia is biased, but his AI alternative will be the same at best |url=https://theconversation.com/grokipedia-elon-musk-is-right-that-wikipedia-is-biased-but-his-ai-alternative-will-be-the-same-at-best-267557 |access-date=28 Oktober 2025 |website=The Conversation |language=en-US |archive-date=Oktober 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028083805/https://theconversation.com/grokipedia-elon-musk-is-right-that-wikipedia-is-biased-but-his-ai-alternative-will-be-the-same-at-best-267557 |url-status=live }}</ref><ref name="Peters-2025">{{Cite web |last=Peters |first=Jay |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk's Grokipedia contains copied Wikipedia pages |url=https://www.theverge.com/news/807686/elon-musk-grokipedia-launch-wikipedia-xai-copied |access-date=28 Oktober 2025 |website=The Verge |language=en-US |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028052412/https://www.theverge.com/news/807686/elon-musk-grokipedia-launch-wikipedia-xai-copied |url-status=live }}</ref><ref name="NBC-2025">{{Cite web |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk launches Grokipedia as an alternative to 'woke' Wikipedia |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-launches-grokipedia-alternative-woke-wikipedia-rcna240171 |access-date=28 Oktober 2025 |publisher=NBC News |language=en |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028065814/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-launches-grokipedia-alternative-woke-wikipedia-rcna240171 |url-status=live }}</ref> Sulke artikels word vrylik gelisensieer en dra 'n [[Creative Commons-lisensie|Creative Commons]] Attribution-ShareAlike-lisensie, soos vereis word vir afgeleide werke van Wikipedia-artikels.<ref name="NBC-2025" /> Teen 28 Oktober 2025 het die webwerf ongeveer 900 000 artikels gehad.<ref>{{cite news |last1=Bragg |first1=Julianna |title=Elon Musk's Wikipedia rival site live after crashing on launch day |url=https://www.axios.com/2025/10/28/wikipedia-musk-elon-grokipedia |access-date=29 Oktober 2025 |work=Axios |date=28 Oktober 2025 |language=en}}</ref> Alhoewel besonderhede oor hoe dit werk tans nie bekend is nie,<ref name="AP-2025" /> kan besoekers aan die ensiklopedie wysigings voorstel via 'n opslaanvorm om verkeerde inligting aan te meld, maar anders as Wikipedia en ander wiki-gebaseerde ensiklopedieë, kan hulle nie artikels direk wysig nie. Sakeman en xAI-stigter [[Elon Musk]] het Grokipedia as 'n alternatief vir Wikipedia geposisioneer wat "die [[propaganda]] in laasgenoemde sou uitsuiwer".<ref name="Conger-2025">{{Cite news |last=Conger |first=Kate |date=27 Oktober 2025 |title=Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia |url=https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html |work=[[The New York Times]] |archive-date=28 Oktober 2025 |access-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028000514/https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html |url-status=live }}</ref> Kort na die bekendstelling het verskeie bronne artikels beskryf asof dit [[Regs (politiek)|regse]] perspektiewe, [[samesweringsteorie]]ë en Elon Musk se persoonlike sienings bevorder. Ander kritiek op Grokipedia het gefokus op die akkuraatheid en vooroordele daarvan as gevolg van [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|KI-hallusinasies]] en potensiële algoritmiese vooroordeel. ==Agtergrond== [[Lêer:2025-10-28 - Grokipedia homepage.svg|links|duimnael|Grokipedia tuisbladsy in Oktober 2025.]] Wikipedia is 'n gratis aanlyn veeltalige ensiklopedie wat geskryf en onderhou word deur 'n gemeenskap van vrywilligers deur middel van oop samewerking.<ref>{{Cite web |title=Wikimedia Projects |url=https://wikimediafoundation.org/what-we-do/wikimedia-projects/ |access-date=28 Oktober 2025 |website=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US |archive-date=12 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012140255/https://wikimediafoundation.org/what-we-do/wikimedia-projects/ |url-status=live}}</ref> Wikipedia word gekritiseer vir tekortkominge in sy feitelike betroubaarheid en beweerde politieke vooroordele sedert sy totstandkoming.<ref name="Yasseri-2025"/> In 2018 het ''Haaret'' opgemerk "Wikipedia het daarin geslaag om daarvan beskuldig te word dat dit beide te [[Liberalisme|liberaal]] en te [[Konserwatisme|konserwatief]] is, en het kritici van regoor die politieke spektrum".<ref>{{Cite news |last=Benjakob |first=Omer |date=27 Mei 2018 |title=The Witch Hunt Against a 'pro-Israel' Wikipedia Editor |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/world-news/russian-and-leftists-witch-hunt-against-pro-israel-wikipedia-editor-1.6115917 |access-date=16 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180527120215/https://www.haaretz.com/world-news/russian-and-leftists-witch-hunt-against-pro-israel-wikipedia-editor-1.6115917 |archive-date=27 Mei 2018 |url-status=dead }}</ref> In 'n 2017-verslag van Harvard se Berkman Klein-sentrum vir Internet en Samelewing is Wikipedia as 'n sentrum-regse webwerf geïdentifiseer, saam met ''RealClearPolitics'' en ''National Review''.<ref name="Faris 2017">{{Cite journal |last1=Faris |first1=Robert M. |last2=Roberts |first2=Hal |last3=Etling |first3=Bruce |last4=Bourassa |first4=Nikki |last5=Zuckerman |first5=Ethan |last6=Benkler |first6=Yochai |date=2017 |title=Partisanship, Propaganda, and Disinformation: Online Media and the 2016 U.S. Presidential Election |author6-link=Yochai Benkler |url=https://dash.harvard.edu/handle/1/33759251 |journal=Berkman Klein Center for Internet & Society |issn=3375-9251 |via=Digital Access to Scholarship at Harvard |archive-date=23 Oktober 2022 |access-date=22 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023001249/https://dash.harvard.edu/handle/1/33759251 |url-status=live}}</ref> In 2022 het ''Vice News'' berig: "Navorsers het bevind dat Wikipedia 'n effense [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] vooroordeel het oor kwessies van die Amerikaanse politiek omdat baie van Wikipedia se redakteurs internasionaal is, en die gemiddelde land het sienings wat links van die Demokratiese party is" oor verskeie kwessies.<ref>{{Cite web |last1=Koebler |first1=Jason |last2=Ongweso Jr |first2=Edward |date=8 Desember 2022 |title=We Are Watching Elon Musk and His Fans Create a Conspiracy Theory About Wikipedia in Real Time |url=https://www.vice.com/en/article/we-are-watching-elon-musk-and-his-fans-create-a-conspiracy-theory-about-wikipedia-in-real-time/ |access-date=3 Julie 2023 |website=Vice Media |archive-date=9 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509185345/https://www.vice.com/en/article/qjk5j7/we-are-watching-elon-musk-and-his-fans-create-a-conspiracy-theory-about-wikipedia-in-real-time |url-status=live}}</ref> 'n 2024-studie deur David Rozado van die Manhattan Institute, wat 'n KI-gebaseerde analise gebruik het, het bevind dat Wikipedia se stellings oor politiesregse figure in die Verenigde State geneig was om 'n meer negatiewe sentiment te hê as dié vir linkse individue, met enkele uitsonderings, en het kommer uitgespreek dat "sommige van die politiesbevooroordeelde sentiment [...] ook in [[OpenAI]] se [[Groottaalmodel|taalmodelle]] opduik".<ref>{{Cite press release |last=Thomas |first=Leah |date=20 Junie 2024 |title=New Study Finds Political Bias Embedded in Wikipedia Articles |url=https://manhattan.institute/article/new-study-finds-political-bias-embedded-in-wikipedia-articles |access-date=31 Oktober 2025 |website=Manhattan Institute |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Norton |first=Jim |date=27 November 2024 |title='Wikipedia is as biased as the BBC': How the Left took over the platform |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/11/27/wikipedia-biased-bbc-how-left-took-platform/ |access-date=31 Oktober 2025 |work=[[The Daily Telegraph]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> 'n Verskeidenheid aanlynensiklopedieprojekte is van stapel gestuur met die verklaarde doel om Wikipedia se vermeende vooroordele reg te stel. Dit sluit in Conservapedia, wat in 2006 van stapel gestuur is om vermeende liberale vooroordeel teen te werk,<ref>{{Cite web |last=Anderson |first=Nate |date=5 Maart 2007 |title=Conservapedia hopes to "fix" Wikipedia's "liberal bias" |url=https://arstechnica.com/uncategorized/2007/03/conservapedia-hopes-to-fix-wikipedias-liberal-bias/ |access-date=28 Oktober 2025 |website=Ars Technica |language=en |archive-date=16 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616103856/https://arstechnica.com/uncategorized/2007/03/conservapedia-hopes-to-fix-wikipedias-liberal-bias/ |url-status=live}}</ref> en Ruwiki, wat in 2023 gevurk is met inhoudswysigings wat wyd beskryf word as bevoordeeld vir die Russiese regering.<ref>{{Cite news |last=Corfield |first=Gareth |date=12 Julie 2023 |title=Russia launches Wikipedia rival in new censorship crackdown |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2023/07/12/russia-rival-wikipedia-censorship-crackdown-ruwiki/ |access-date=28 Oktober 2025 |work=[[The Daily Telegraph]] |archive-date=12 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712185518/https://www.telegraph.co.uk/business/2023/07/12/russia-rival-wikipedia-censorship-crackdown-ruwiki/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jankowicz |first=Mia |title=Russia has launched its own version of Wikipedia, called Ruwiki, which is notably more sympathetic to Putin |url=https://www.businessinsider.com/ruwiki-putin-friendly-version-of-wikipedia-launched-in-russia-2023-7 |access-date=28 Oktober 2025 |work=Business Insider |language=en-US |archive-date=22 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722090915/https://www.businessinsider.com/ruwiki-putin-friendly-version-of-wikipedia-launched-in-russia-2023-7 |url-status=live}}</ref><ref name="Meduza">{{cite news |date=30 Oktober 2025 |title=Grokipedia vs. Ruwiki: Elon Musk's Wikipedia rival uses AI to push its creator's views — something Moscow already tried. Meduza compares the results |url=https://meduza.io/en/feature/2025/10/30/grokipedia-vs-ruwiki |work=[[Meduza]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> xAI is 'n Amerikaanse KI-maatskappy wat in 2023 deur Elon Musk gestig is.<ref>{{Cite news |last=Hammond |first=George |date=12 Julie 2023 |title=Elon Musk launches xAI in challenge to dominance of ChatGPT owner |url=https://www.ft.com/content/19cce4b5-b2dd-4c1e-a109-b500e504dbb6 |access-date=29 Oktober 2025 |work=[[Financial Times]]}}</ref> Die vlagskipproduk is die familie van groot taalmodelle genaamd [[Grok (kletsbot)|Grok]].<ref>{{Cite web |last=Zeff |first=Maxwell |date=10 Julie 2025 |title=Elon Musk's xAI launches Grok 4 alongside a $300 monthly subscription |url=https://techcrunch.com/2025/07/09/elon-musks-xai-launches-grok-4-alongside-a-300-monthly-subscription/ |access-date=29 Oktober 2025 |website=TechCrunch |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> ==Geskiedenis== ===Geskille tussen Musk en Wikipedia=== In 2021 het Musk sy toegeneentheid teenoor Wikipedia uitgespreek met die 20ste herdenking daarvan.<ref name="Higgins-2025">{{cite news |last=Higgins |first=Tim |date=October 4, 2025 |title=Why Conservatives Are Attacking 'Wokepedia' |url=https://www.wsj.com/tech/wikipedia-conservative-complaints-ee904b0b |access-date=6 Oktober 2025 |work=[[The Wall Street Journal]] |archive-date=5 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005122530/https://www.wsj.com/tech/wikipedia-conservative-complaints-ee904b0b |url-status=live}}</ref> In 2022 het Musk aangevoer dat Wikipedia "sy objektiwiteit verloor".<ref name="Higgins-2025" /> In 2023 het hy gesê dat hy 'n miljard dollar aan die projek sou skenk as dit herdoop word na "Dickipedia".<ref name="Higgins-2025" /> In Desember 2024 het Musk 'n boikot van skenkings aan Wikipedia gevra oor die vermeende linkse vooroordeel daarvan, en dit "Wokepedia" genoem met verwysing na die woord "woke".<ref name="Leloup-2025">{{Cite news |last=Leloup |first=Damien |date=29 Januarie 2025 |title=Why Elon Musk is calling for a boycott of Wikipedia |url=https://www.lemonde.fr/en/pixels/article/2025/01/29/why-elon-musk-is-calling-for-a-boycott-of-wikipedia_6737574_13.html |access-date=28 Oktober 2025 |work=[[Le Monde]] |language=en |archive-date=29 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250829210844/https://www.lemonde.fr/en/pixels/article/2025/01/29/why-elon-musk-is-calling-for-a-boycott-of-wikipedia_6737574_13.html |url-status=live}}</ref> In Januarie 2025 het Musk 'n reeks verklarings op [[X (sosiale netwerk)|X]] gemaak waarin hy Wikipedia veroordeel het vir die beskrywing van die voorval waar hy 'n kontroversiële gebaar gemaak het tydens president [[Donald Trump]] se tweede inhuldiging.<ref name="Leloup-2025" /> Musk het sedertdien Grokipedia as 'n alternatief vir Wikipedia geposisioneer wat "die [[propaganda]]" in laasgenoemde sou uitsuiwer.<ref name="Conger-2025"/> ===Idee en aankondiging=== In September 2025 het Musk by die ''All-In''-podsendingkonferensie met die [[Withuis]] se KI en kripto-tsaar[[ David Sacks|David O. Sacks]] gepraat oor hoe Grok data van Wikipedia en ander bronne gebruik het om meer volledige kennis van die wêreld te verkry. Sacks het voorgestel dat die kennisbasis daarvan as 'n artefak genaamd "Grokipedia" gepubliseer word, en gesê: "Wikipedia is so bevooroordeeld, dis 'n voortdurende oorlog."<ref name="Higgins-2025" /> Na die gesprek met Sacks het Musk in September 2025 aangekondig dat xAI 'n nuwe KI-gegenereerde aanlyn ensiklopedie met die voorgestelde naam Grokipedia bou.<ref>{{cite web |last1=Gupta |first1=Aman |title='Grokipedia': Elon Musk says xAI is working on a Wikipedia rival powered by AI |url=https://www.livemint.com/technology/tech-news/grokipedia-elon-musk-says-xai-is-working-on-a-wikipedia-rival-powered-by-ai-11759239787876.html |website=Live Mint |date=30 September 2025 |access-date=28 Oktober 2025 |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028134937/https://www.livemint.com/technology/tech-news/grokipedia-elon-musk-says-xai-is-working-on-a-wikipedia-rival-powered-by-ai-11759239787876.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Gucia |first=Wiktoria |date=30 September 2025 |title=MAGA Melts Down Over Wikipedia 'Blacklist' |url=https://www.thedailybeast.com/maga-melts-down-over-wikipedia-blacklist/ |access-date=30 September 2025 |work=The Daily Beast |language=en |archive-date=1 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001012001/https://www.thedailybeast.com/maga-melts-down-over-wikipedia-blacklist/ |url-status=live}}</ref> Volgens Musk se aankondiging sou dit 'n KI-aangedrewe kennisbasis wees wat ontwerp is om Wikipedia te ewenaar deur die vermeende vooroordele, foute en ideologiese neigings aan te spreek.<ref>{{Cite magazine |last=Kan |first=Michael |date=30 September 2025 |title=Elon Musk Plans to Take on Wikipedia With 'Grokipedia' |url=https://www.pcmag.com/news/elon-musk-plans-to-take-on-wikipedia-with-grokipedia |access-date=30 September 2025 |magazine=PCMag |language=en |archive-date=30 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250930235616/https://www.pcmag.com/news/elon-musk-plans-to-take-on-wikipedia-with-grokipedia |url-status=live}}</ref> ''Gizmodo'' het die plan vergelyk met die 2006 [[Conservapedia]]-projek, wat volgens hulle regsgesinde vooroordeel gehad het en "wyd beskou word as 'n grap deur enigiemand wat deur die belaglike artikels probeer blaai".<ref>{{cite news |last1=Novak |first1=Matt |title=Elon Musk's Wikipedia Competitor Is Going to Be a Disaster |url=https://gizmodo.com/elon-musks-wikipedia-competitor-is-going-to-be-a-disaster-2000665751 |access-date=2 Oktober 2025 |work=Gizmodo |date=30 September 2025 |archive-date=1 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001143655/https://gizmodo.com/elon-musks-wikipedia-competitor-is-going-to-be-a-disaster-2000665751 |url-status=live}}</ref> ===Loodsing=== Op 6 Oktober 2025 het Musk aangekondig dat die vroeë beta-weergawe van Grokipedia later daardie maand vrygestel sou word.<ref>{{cite web |title=What Is Grokipedia? Elon Musk To Unveil Wikipedia Competitor In Two Weeks |url=https://www.ndtv.com/world-news/what-is-grokipedia-elon-musk-to-unveil-wikipedia-competitor-in-two-weeks-9399157 |website=NDTV |access-date=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Elon Musk: 'Grokipedia' Arrives Later This Month |url=https://www.pcmag.com/news/elon-musk-grokipedia-arrives-later-this-month |magazine=PCMag |access-date=6 Oktober 2025 |language=en |date=6 Oktober 2025 |archive-date=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006191731/https://www.pcmag.com/news/elon-musk-grokipedia-arrives-later-this-month |url-status=live}}</ref> Die projek is kortliks in Oktober uitgestel om probleme met die inhoudskwaliteit aan te spreek.<ref name="Conger-2025" /> Dit is op 27 Oktober 2025 bekendgestel, aangedui as "v 0.1".<ref>{{Cite news |last=Voigt |first=Eric |date=28 Oktober 2025 |title=Grokipedia: Elon Musk bringt Onlineenzyklopädie an den Start |trans-title=Grokipedia: Elon Musk launches online encyclopedia |url=https://www.zeit.de/digital/2025-10/elon-musk-online-enzyklopaedie-grokipedia-start-gxe |access-date=30 Oktober 2025 |work=Die Zeit |language=de-DE |issn=0044-2070 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Met meer as 800 000 artikels,<ref name="Conger-2025"/> in vergelyking met meer as sewe miljoen Engelse Wikipedia-artikels vanaf 1 September 2025.<ref>{{cite web |title=Wikimedia Statistics |publisher=Wikimedia |url=https://stats.wikimedia.org/#/en.wikipedia.org/content/pages-to-date/normal%7ctable%7call%7cpage_type~content%7cmonthly | quote="2025-09-01 7,067,049"}}</ref> Sommige artikels is byna identies aan hul Wikipedia-inskrywings, maar die formaat van Grokipedia-aanhalings is anders.<ref>{{bulleted list| | {{harvnb|Yasseri|2025}} | {{harvnb|Peters|2025}} | {{harvnb|Ingram|2025}} }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bell |first=Karissa |date=27 Oktober 2025 |title=X's Grokipedia is online after it briefly crashed out |url=https://www.engadget.com/social-media/xs-grokipedia-is-online-after-it-briefly-crashed-out-231108836.html |access-date=28 Oktober 2025 |website=Engadget |language=en-US |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028081316/https://www.engadget.com/social-media/xs-grokipedia-is-online-after-it-briefly-crashed-out-231108836.html |url-status=live}}</ref> Op die dag van bekendstelling het Musk op X verklaar dat "Grokipedia.com volledig oopbron is, so enigiemand kan dit vir enigiets gebruik sonder enige koste". Artikels wat aan Wikipedia toegeskryf word, dra 'n Creative Commons Attribution-ShareAlike-lisensie, maar die lisensie van ander artikels is dubbelsinnig, en geen publiek toeganklike bronkodebewaarplek van die ondersteuningsagteware is vrygestel vanaf 29 Oktober 2025 nie.<ref>{{Cite web |title=Elon Musk launches Grokipedia, says it's truthful, independent and open source |url=https://www.cnbctv18.com/technology/elon-musk-launches-grokipedia-says-its-truthful-independent-and-open-source-19728977.htm |publisher=CNBC TV18 |date=27 Oktober 2025 |access-date=28 Oktober 2025}}</ref> ==Ontvangs== Kort na die bekendstelling het The Verge, Forbes en Mashable opgemerk dat baie Grokipedia-artikels byna identiese kopieë van Wikipedia-bladsye is.<ref name="Peters-2025"/><ref name="Ray-2025"/><ref name="Binder-2025">{{cite web |last=Binder |first=Matt |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk's Grokipedia is here. A lot of it is just copied directly from Wikipedia |url=https://mashable.com/article/elon-musk-grokipedia-copies-wikipedia |website=Mashable |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028205618/https://mashable.com/article/elon-musk-grokipedia-copies-wikipedia |archive-date=28 Oktober 2025}}</ref> Forbes het die artikels PlayStation 5, Lamborghini en AMD as voorbeelde geïdentifiseer.<ref name="Ray-2025">{{Cite web |last=Ray |first=Siladitya |date=28 Oktober 2025 |title=Musk Launches 'Grokipedia'—An AI-Generated Wikipedia Challenger |url=https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2025/10/28/musk-takes-on-wikipedia-with-ai-generated-grokipedia-what-to-know/ |archive-url= |archive-date= |access-date=28 Oktober 2025 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> Sanjeev Sanyal, 'n Hindutva-revisionis en [[ekonoom]], het verskeie voorbeelde van Indiese onderwerpe gevind waar hy Grokipedia se inhoud bo dié van Wikipedia verkies het, aangesien die Grokipedia-artikels gunstiger was vir die oortreders van anti-minderheidsgeweld in Indië.<ref name="Sanjeev Sanyal">{{cite news |last1=Sanyal |first1=Sanjeev |title=Grokipedia vs Wikipedia: Sanjeev Sanyal lists 20 instances of Wiki's 'religious bias', cites Ram Mandir entry among others |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/grokipedia-vs-wikipedia-sanjeev-sanyal-lists-20-instances-of-wiki-s-religious-bias-cites-ram-mandir-entry-among-others-13639087.html |access-date=29 Oktober 2025 |work=Moneycontrol |date=29 Oktober 2025 |archive-date=5 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102154315/https://www.moneycontrol.com/europe/?url=https://www.moneycontrol.com/news/india/grokipedia-vs-wikipedia-sanjeev-sanyal-lists-20-instances-of-wiki-s-religious-bias-cites-ram-mandir-entry-among-others-13639087.html}}</ref> Die kreasionistiese webwerf Science & Culture Today het Grokipedia geprys vir die aanbieding van intelligente ontwerp as 'n wettige wetenskaplike teorie.<ref name="sciculture-2025">{{cite web |last=O'Leary |first=Denyse |date=28 Oktober 2025 |title=On Intelligent Design, Wikipedia Hedges, While Grokipedia Tells (Whoa!) the Truth |url=https://scienceandculture.com/2025/10/on-intelligent-design-wikipedia-hedges-while-grokipedia-tells-whoa-the-truth/ |website=Science & Culture Today |archive-date= |archive-url=}}</ref> Die Agence France-Presse het verskeie regse figure beskryf as verwelkomend van die webwerf, insluitend die Russiese verregse filosoof Aleksandr Dugin, wat die Grokipedia-artikel oor hom geprys het en gesê het dit was beter as sy artikel oor Wikipedia.<ref name="AFP 10292025">{{cite news |agency=Agence France-Presse |date=29 Oktober 2025 |title=Elon Musk launches Grokipedia to rival 'left-biased' Wikipedia |url=https://www.scmp.com/news/world/united-states-canada/article/3330689/elon-musk-launches-grokipedia-rival-left-biased-wikipedia |work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20251102154445/https://www.scmp.com/news/world/united-states-canada/article/3330689/elon-musk-launches-grokipedia-rival-left-biased-wikipedia |archive-date=5 November 2025 |url-status=live}}</ref> [[Lêer:Grokipedia Elon Musk page.png|duimnael|Grokipedia se artikel oor [[Elon Musk]].]] Artikels wat verband hou met onderwerpe waaroor Musk uitgesproke was, word opgemerk dat dit ooreenstem met Musk se persoonlike sienings oor die onderwerpe, insluitend geslagsoorgang, geslagsidentiteite, [[Tesla, Inc.|Tesla]], Neuralink en voormalige Twitter-uitvoerende hoof Parag Agrawal.<ref name="Rogers-2025" /><ref name="Factual issues">{{bulleted list| | {{harvnb|Oremus|Siddiqui|2025}} | {{harvnb|Collington|2025}} | {{harvnb|Hart|Welle|2025}} | {{harvnb|Wong|2025}} | {{harvnb|Conger|2025}} | {{harvnb|Ingram|2025}} | {{harvnb|Perry|Hansford|2025}} | {{harvnb|Rogers|2025}} }}</ref> Die Washington Post het inskrywings uitgelig wat regsgesinde perspektiewe bevorder of Musk se standpunte bevoordeel.<ref name="Washington Post-2025">{{Cite news |last1=Oremus |first1=Will |last2=Siddiqui |first2=Faiz |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk launches a Wikipedia rival that extols his own 'vision' |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2025/10/27/grokipedia-wikipedia-musk-/ |newspaper=[[The Washington Post]] |archive-date=28 Oktober 2025 |access-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028134305/https://www.washingtonpost.com/technology/2025/10/27/grokipedia-wikipedia-musk-/ |url-status=live}}</ref> NBC News het opgemerk dat, anders as Musk se Wikipedia-artikel, sy Grokipedia-inskrywing nie sy kontroversiële handgebaar wat in Januarie 2025 gemaak is, genoem het nie, wat baie as 'n [[Nazi-saluut]] beskou het.<ref name="Ingram-2025">{{Cite news |last=Ingram |first=David |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk launches Grokipedia as an alternative to 'woke' Wikipedia |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-launches-grokipedia-alternative-woke-wikipedia-rcna240171 |access-date=28 Oktober 2025 |work=NBC News |language=en |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028065814/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-launches-grokipedia-alternative-woke-wikipedia-rcna240171 |url-status=live}}</ref> [[Time (tydskrif)|Time]]-tydskrif het geskryf dat die Grokipedia-artikel oor Musk hom soms "in ekstase beskryf terwyl dit verskeie van sy kontroversies afspeel of selfs weglaat". Die tydskrif het bygevoeg dat "Grokipedia meer gedetailleerde beskrywings van Musk se sienings insluit, insluitend die idee van 'n 'woke mind virus', wat Musk beweer het sy vervreemde [[transgender]] dogter, wat leef, 'doodgemaak' het".<ref name="Jeyaretnam-2025">{{Cite magazine |last=Jeyaretnam |first=Miranda |date=28 Oktober 2025 |title=How Grokipedia Describes Elon Musk |url=https://time.com/7328846/elon-musk-grokipedia-wikipedia-differences-grok-xai-ai-ideological-bias/ |access-date=28 Oktober 2025 |magazine=TIME |language=en |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028201335/https://time.com/7328846/elon-musk-grokipedia-wikipedia-differences-grok-xai-ai-ideological-bias/ |url-status=live}}</ref> The Verge beskryf Grokipedia-artikels oor Musk en sy ondernemings wat lyk soos "airbrush[ed]"-weergawes van hul Wikipedia-eweknieë.<ref name="Hart & Welle" /> Futurism het berig dat die Grokipedia-artikel oor die Tesla Cybertruck taal ingesluit het wat die Cybertruck bevorder en mediadekking daarvan en Tesla kritiseer.<ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |date=28 Oktober 2025 |title=Grokipedia's Article on the Cybertruck Clearly Shows Why the Whole Project Is Doomed |url=https://futurism.com/artificial-intelligence/grokipedia-article-cybertruck |access-date=29 Oktober 2025 |website=Futurism |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> Mira Fox het opgemerk dat "Grokipedia 'n gewoonte het om Musk se eie voorkeur-oortuigings te onderskryf".<ref name="Fox_10/31/2025">{{cite news |last=Fox |first=Mira |date=31 Oktober 2025 |title=Musk created Grokipedia to counter bias, but it's full of antisemitic and racist dog-whistles |work=The Forward |url=https://forward.com/culture/780376/musk-grokipedia-wikipedia-bias-rightwing/ | access-date=31 Oktober 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> ''Wired'' het berig dat "Die nuwe KI-aangedrewe Wikipedia-mededinger valslik beweer dat [[pornografie]] die [[Vigs|VIGS-epidemie]] vererger het en dat [[sosiale media]] moontlik 'n toename in transgender mense aanvuur."<ref name="Rogers-2025">{{Cite magazine |last=Rogers |first=Reece |date=27 Oktober 2025 |title=Elon Musk's Grokipedia Pushes Far-Right Talking Points |url=https://www.wired.com/story/elon-musk-launches-grokipedia-wikipedia-competitor/ |access-date=28 Oktober 2025 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |archive-date=28 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028071402/https://www.wired.com/story/elon-musk-launches-grokipedia-wikipedia-competitor/ |url-status=live}}</ref> ''LGBTQ Nation'' het ook uitgelig hoe Grokipedia 'n artikel oor "MIV/VIGS-skeptisisme" het wat beweer dat daar wettige wetenskaplike kritiek is dat MIV nie VIGS veroorsaak nie.<ref name="Collington">{{cite news |last=Collington |first=Faefyx |date=28 Oktober 2025 |title=Elon Musk debuts far-right, anti-trans clone of Wikipedia called "Grokipedia" |url=https://www.lgbtqnation.com/2025/10/elon-musk-debuts-far-right-anti-trans-clone-of-wikipedia-called-grokipedia/ |work=LGBTQ Nation |archive-date= |archive-url=}}</ref> ''The Verge'' het ander gevalle van artikels uitgelig wat idees en [[samesweringsteorie]]ë legitimeer wat teen wetenskaplike konsensus indruis, en wys na onderwerpe soos entstowwe en outisme, COVID-19, ras en intelligensie, en [[klimaatsverandering]].<ref name="Hart & Welle">{{Cite news |last1=Hart |first1=Robert |last2=Welle |first2=Elissa |date=29 Oktober 2025 |title=Grokipedia is racist, transphobic, and loves Elon Musk |url=https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/808514/grokipedia-wikipedia-comparison |access-date=29 Oktober 2025 |work=The Verge |language=en-US |archive-date= |archive-url=}}</ref> Matteo Wong het in ''The Atlantic'' opgemerk hoe in die Grokipedia-artikel oor [[Adolf Hitler]] sy "vinnige ekonomiese prestasies" bo gebeure soos die [[Holocaust]] geprioritiseer word, en dat Grokipedia die wit volksmoord-samesweringsteorie as 'n gebeurtenis wat plaasvind, beskryf.<ref name="Wong" /> Wong verklaar ook dat Grokipedia herhaaldelik Kremlin.ru aanhaal vir sy artikel oor die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] in 2022.<ref name="Wong">{{cite magazine |last=Wong |first=Matteo |date=28 Oktober 2025 |title=What Elon Musk's Version of Wikipedia Thinks About Hitler, Putin, and Apartheid |url=https://www.theatlantic.com/technology/2025/10/grokipedia-elon-musk/684730/ |magazine=The Atlantic |archive-date= |archive-url=}}</ref> Die ''Business Standard'' het opgemerk dat resensente gevind het dat dit "betwiste sosiale en politieke kwessies deur 'n regsgesinde perspektief geraam het, wat Musk se persoonlike sienings weerspieël", met bladsye wat daarvan beskuldig word dat hulle ekstremisme witwas of ontmaskerde samesweringsteorieë soos Pizzagate en die "''Great Replacement''" bekragtig.<ref name="TBS 10292025">{{Cite news |date=29 Oktober 2025 |title=Grokipedia and the new debate over AI, knowledge, and bias |url=https://www.tbsnews.net/explainer/grokipedia-and-new-debate-over-ai-knowledge-and-bias-1271871 |access-date=29 Oktober 2025 |work=The Business Standard |language=en-US |archive-url= |archive-date=}}</ref> Die nuuswebwerf ''Chron'' in [[Texas]] het opgemerk dat Grokipedia-artikels dikwels hul bewerings ondersteun deur "Texas Republikeinse bloggers en belangegroepe" aan te haal, en dat Grokipedia se dekking van Texas se geskiedenis geneig was om die rol van [[slawerny]] te minimaliseer.<ref>{{cite web |url=https://www.chron.com/culture/article/elon-musk-grokipedia-texas-21127075.php |title=Elon Musk's Grokipedia downplays El Paso shooting, promotes Texas secession |first=Gwen |last=Howerton |date=30 Oktober 2025 |access-date=30 Oktober 2025 |website=Chron.com |archive-url= |archive-date=}}</ref> Die Britse historikus Richard J. Evans het verskeie valse stellings in sy Grokipedia-inskrywing gerapporteer.<ref>{{cite news|last=Booth|first=Robert|date=3 November 2025|url=https://www.theguardian.com/technology/2025/nov/03/grokipedia-academics-assess-elon-musk-ai-powered-encyclopedia|title=In Grok we don't trust: academics assess Elon Musk's AI-powered encyclopedia|work=[[The Guardian]]|access-date=3 November 2025}}</ref> Meduza het Grokipedia se dekking vergelyk met dié van die [[Kremlin]]-gebonde Ruwiki en bevind dat Grokipedia se behandeling van die Russies-Oekraïense oorlog minder openlik propagandisties was as Ruwiki s'n, hoewel dit wel gunstiger behandeling aan "Russiese propaganda-praatjies" gegee het as Wikipedia. Oor die onderwerp van [[Wladimir Poetin]] was Grokipedia se dekking "minder kruiperig" as Ruwiki s'n, hoewel dit steeds noemenswaardige negatiewe inligting oor hom weggelaat het. Meduza het opgemerk dat Grokipedia ook geen melding maak van skandale rondom [[Donald Trump]] nie, soos sy verhouding met [[Jeffrey Epstein]].<ref name="Meduza"/> Verskeie media het opgemerk dat daar verskeie feitelike kwessies is met Grokipedia se bladsye oor onderwerpe wat verband hou met [[LGBT|LGBTQ+]]-kwessies,<ref name="Factual issues"/> met ''PinkNews'' wat daarop wys dat hulle "deur 'n regse lens geraam word", teorie verkeerd as feit toeskryf, en in sommige gevalle blatante waninligting versprei." ''PinkNews'' was veral krities oor Grokipedia se transgender-verwante artikels wat onder andere beweer het dat trans wees 'n keuse en 'n "sosiale besmetting" is, die gediskrediteerde Rapid Onset Gender Dysphoria (ROGD)-samesweringsteorie bevorder het, statistieke misbruik het om te argumenteer dat trans-identifikasie afneem, LGBTQ+-geskiedenis herskryf het om te suggereer dat transmense nie deel was van die queer-regtebeweging voor die 1990's nie, en groepe soos die Society for Evidence-Based Gender Medicine (SEGM), wat deur die Southern Poverty Law Center (SPLC) as 'n anti-transgender-haatgroep geklassifiseer is, aangehaal het om sommige van hierdie bewerings te ondersteun.<ref>{{cite news |last1=Hansford |first1=Amelia |title=Grokipedia's 'transgender' page is an absolute dumpster fire |url=https://www.thepinknews.com/2025/10/29/grokipedia-trans-entry-dumpster-fire-ew/ |access-date=1 November 2025 |work=PinkNews |date=29 Oktober 2025 |language=en |archive-date= |archive-url=}}</ref><ref>{{cite news |last1=Perry |first1=Sophie |last2=Hansford |first2=Amelia |date=31 Oktober 2025 |title=The wildest statements made by Elon Musk's 'Grokipedia' |url=https://www.thepinknews.com/2025/10/31/grokipedia-wildest-statements/ |work=[[PinkNews]] |archive-url= |archive-date=}}</ref> ''PRWeek'' het gespekuleer oor hoe Grokipedia [[openbare betrekkinge]] en [[bemarking]] kan beïnvloed.<ref>{{cite news |last1=Sparrer |first1=Curtis |title=Wikipedia has a competitor. Why PR pros should care about Grokipedia |url=https://www.prweek.com/article/1937634/wikipedia-competitor-why-pr-pros-care-grokipedia |access-date=29 Oktober 2025 |work=PRWeek |date=28 Oktober 2025 |language=en |archive-date= |archive-url=}}</ref> Anaïs Nony, 'n navorser in digitale tegnologieë aan die [[Universiteit van Johannesburg]], het aangevoer dat Grokipedia poog om "wetenskaplike en samewerkende werk te diskrediteer".<ref>{{cite news |last=Rouquette |first=Pauline |date=30 Oktober 2025 |title=Grokipedia, Elon Musk's challenge to Wikipedia, offers his own version of the truth |url=https://www.france24.com/en/technology/20251030-grokipedia-elon-musk-s-challenge-to-wikipedia-offers-his-own-version-of-the-truth |work=France 24 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Die sosioloog en fisikus Taha Yasseri het in ''The Conversation'' aangevoer dat die ensiklopedie dalk vooroordele kan vertoon net soos Wikipedia (alhoewel hulle erken dat Wikipedia se "infrastruktuur ontwerp is om daardie vooroordeel sigbaar en regstelbaar te maak"), aangesien groot taalmodelle soos Grok s'n die politieke en ander vooroordele van hul datastelle weerspieël.<ref name="Yasseri-2025" /> ===Reaksie van Wikimedia=== 'n Woordvoerder van die [[Wikimedia-stigting]] het opgemerk dat "Wikipedia se kennis menslik is – en altyd sal wees – [...] Hierdie mensgeskepte kennis is waarop KI-maatskappye staatmaak om inhoud te genereer; selfs Grokipedia het Wikipedia nodig om te bestaan."<ref name="Peters-2025"/><ref name="Ray-2025"/> Wikipedia se medestigter, [[Jimmy Wales]], het opgemerk dat die gebruik van groot taalmodelle sou veroorsaak dat Grokipedia "massiewe foute" bevat.<ref>{{cite news |last1=Rosenbaum |first1=Eric |date=28 Oktober 2025 |title=Wikipedia founder Jimmy Wales isn't worried about Elon Musk's Grokipedia: 'Not optimistic he will create anything very useful right now' |url=https://www.cnbc.com/2025/10/28/elon-musk-grokipedia-wikipedia-founder-jimmy-wales.html |archive-url= |archive-date= |access-date=29 Oktober 2025 |work=CNBC |language=en}}</ref> Larry Sanger, 'n medestigter en bekende kritikus van Wikipedia, het opgemerk dat die Grokipedia-artikel oor homself beide korrekte inhoud bevat wat nie in die ooreenstemmende Wikipedia-artikel gevind is nie, maar ook hallusinasies bevat.<ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Antara |date=28 Oktober 2025 |title=Is Grokipedia really a neutral Wikipedia? Elon Musk wants you to believe it |url=https://theprint.in/feature/is-grokipedia-really-a-neutral-wikipedia-elon-musk-wants-you-to-believe-it/2772190/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028134331/https://theprint.in/feature/is-grokipedia-really-a-neutral-wikipedia-elon-musk-wants-you-to-believe-it/2772190/ |archive-date=28 Oktober 2025 |access-date=28 Oktober 2025 |work=ThePrint}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ensiklopedieë]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] qjj2oj3yp0mnszvt75qvh3fcvihtggx 0 457067 2915874 2911165 2026-07-06T07:17:27Z Materialscientist 14080 ([[c:GR|GR]]) [[File:Maria E. Zakrzewska.jpg]] → [[File:Maria E. Zakrzewska crop.jpg]] same image, better quality 2915874 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |name=Marie Elisabeth Zakrzewska |image=File:Maria E. Zakrzewska crop.jpg |caption=Portret van Maria E. Zakrzewska (1845–1855). |birth_date={{birth date|1829|09|06|df=y}} |death_date={{death date and age|1902|05|12|1829|09|06|df=y}} |occupation=Mediese dokter en stigter |alma_mater=Case Western Reserve Universiteit, Skool vir Gesondheidswetenskappe/ Westelike Reservaat }} '''Marie Elisabeth Zakrzewska''' (6 September 1829 – 12 Mei 1902) was 'n Pools-Amerikaanse [[Dokter|geneesheer]] wat bekend geword het as 'n baanbreker vroulike dokter in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. As 'n inwoner van Berlyn tydens haar kinderjare het sy groot belangstelling in geneeskunde gehad, nadat sy haar moeder, wat as vroedvrou gewerk het, bygestaan het. Sy is veral bekend vir die stigting van die ''New England Hospital for Women and Children'', en het geleenthede geskep vir talle vroue wat in die mediese veld belanggestel het en het ook praktiese leergeleenthede aan vroue in die mediese veld gebied. Binne die ''New England Hospital'' het sy die eerste algemene opleidingskool vir verpleegsters in Amerika gestig. Haar dryfkrag en deursettingsvermoë het die idee van vroue in die veld van medisyne meer aanvaarbaar gemaak. Sy het ook die skepping van die eerste sandtuine vir kinders in Amerika geïnisieer. == Vroeë lewe == Tydens die finale Derde Verdeling van Pole in 1795, het Ludwig Martin Zakrzewski en sy vrou, Caroline Fredericke Wilhelmina Urban, na Berlyn, Duitsland, gevlug nadat hulle baie van sy grond aan Rusland verloor het.<ref>{{Cite web|url=https://www.sueyounghistories.com/2007-12-19-marie-elizabeth-zakrzewska-and-homeopathy/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska 1829 - 1902|website=www.sueyounghistories.com|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Nadat hulle in Duitsland 'n nuwe lewe gevestig het, is Marie Elizabeth op 6 September 1829 gebore. Sy was die oudste van ses kinders ''.'' Marie Zakrzewska was 'n intelligente kind en het tydens laerskool uitgeblink. Hier het sy eienskappe van 'n uitsonderlike student vertoon. Haar onderwysers het haar aangeprys vir haar groot prestasies op skool. Haar pa het egter nie beplan om haar toe te laat om met haar opleiding voort te gaan na die jare van basiese vaardighede onderrig nie. Zakrzewska het op dertienjarige ouderdom die skool verlaat.<ref name="quest">{{Cite web|url=https://readingroo.ms/6/7/5/0/67504/67504-h/67504-h.htm|title=A Woman’s Quest - The Life of Marie E. Zakrzewska, M.D., by Agnes C. Vietor—A Project Gutenberg eBook|website=readingroo.ms|access-date=2026-01-05}}</ref> Nadat hy na Berlyn verhuis het, het Ludwig Zakrzewski eers as 'n weermagbeampte en later as 'n regeringsbeampte gewerk. Toe hy sy posisie in die regering verloor het, moes hy noodgedwonge na die weermag terugkeer, maar sy gesin was in armoede gedompel. In die krisisjare het Marie se moeder by die regeringskool van vroedvroue in Berlyn ingeskryf. Soos wat haar moeder se praktyk suksesvol geword het, het Marie haar vergesel, terwyl sy rondtes na haar pasiënte gemaak het. Zakrzewska het nuwe lesse geleer en 'n rekord van hierdie ervarings in haar dagboek aangeteken. Sy het enige boeke oor medisyne wat sy in die hande kon kry gelees. Zakrzewska het toenemend in die veld van verpleging belanggestel en uiteindelik besluit om 'n vroedvrou te word.<ref>{{Cite web|url=https://alchetron.com/Marie-Elizabeth-Zakrzewska|title=Marie Elizabeth Zakrzewska - Alchetron, the free social encyclopedia|date=2017-08-18|website=Alchetron.com|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref>[[Lêer:Maria_Zakrzewska.jpg|duimnael|Skildery van Maria E. Zakrzewska|links]]Zakrzewska het aansoek gedoen vir toelating tot die regering se vroedvrouskool, die ''Royal Charité''-hospitaal in Berlyn. Sy het op negentienjarige ouderdom en weer op die ouderdom van twintig aansoek gedoen, maar is herhaaldelik nie toegelaat nie. Dr. Joseph Schmidt, 'n professor aan die skool, was beïndruk met haar volharding. Hy was ook gefassineer deur Zakrzewska tydens sy observasies van haar, terwyl sy saam met haar ma gewerk het. Na verskeie aansoeke is Zakrzewska tot die vroedvrouskool toegelaat toe dr. Schmidt vir haar 'n plek verseker het. Sy was die jongste vrou wat die skool bygewoon het, wat haar opvallend in die klaskamer gemaak het. Ongeag die struikelblokke wat oor haar pad gekom het, het sy haar mede-klasmaats oortref en in 1851 van die program gegradueer. Dr. Schmidt was so beïndruk met Zakrzewska se sukses dat hy probeer het om haar as hoofvroedvrou met die rang van professor aan die kollege aan te stel. Geen vrou het ooit voorheen hierdie posisie beklee nie en debatte het rondom die aanstelling ontstaan. Verskeie was van mening dat aangesien sy deur mans omring sou wees, sy verlief sou raak en sodoende haar loopbaan sou beëindig. Ten spyte van die uitdagings is Zakrzewska op twee-en-twintigjarige ouderdom in die pos aangestel. Sy was verantwoordelik vir meer as tweehonderd studente, insluitend mans.<ref name=":2">Walsh, Mary Roth. "Feminine Showplace." ''"Doctors Wanted: No Women Need Apply": Sexual Barriers in the Medical Profession, 1835-1975''. New Haven: Yale UP, 1977. 76-105. Print.</ref> Zakrzewska se mentor is net 'n paar uur nadat sy die pos aanvaar het, oorlede. Sonder dr. Schmidt wat haar rol as hoofvroedvrou ondersteun het, het proteste egter na slegs ses maande tot haar vroeë ontslag uit die pos aanleiding gegee.<ref name=":1">Pula, James S. ""A Passion for Humanity:" Founding the New England Hospital for Women and Children." The Polish Review 57.3 (2012): 67-82. JSTOR. Web. 22 Feb. 2016.</ref> == Verhuis na Amerika == Na haar bedanking as hoofvroedvrou by die ''Royal Charité''-hospitaal in Berlyn en haar studies in medisyne, het Zakrzewska 'n nuwe lewe in Amerika saam met haar suster, Anna Zakrzewska, begin.<ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/history/news-wires-white-papers-and-books/zakrzewska-marie-1829-1902|title=Zakrzewska, Marie (1829-1902) {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2026-01-05}}</ref> Marie het daarna gesmag om as vrou in Amerika medisyne te beoefen. In 1853 het Marie en haar suster New York bereik. Nadat sy met 'n familievriend, 'n geneesheer, kontak gemaak het, het sy besef dat vroulike geneeshere aansienlike nadele in die Verenigde State in die gesig gestaar het.<ref name="quest" /> Dit was uiters moeilik vir Marie om 'n werk te vind om 'n manlike geneesheer by te staan, wat nog te sê om haar eie praktyk te vestig. Die Zakrzewska-susters se fondse het stadigaan begin kwyn en ter wille van oorlewing, het hulle met naaldwerk met duursame, geborduurde wolmateriale begin. Hierdie naaldwerk materiaal is op die mark verkoop en het ongeveer 'n dollar per dag gemaak.<ref>{{Cite web|url=https://alchetron.com/Marie-Elizabeth-Zakrzewska|title=Marie Elizabeth Zakrzewska - Alchetron, the free social encyclopedia|date=2017-08-18|website=Alchetron.com|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Alhoewel haar besigheid gefloreer het, het Zakrzewska steeds drome van 'n lewe in praktiserende medisyne gekoester. 'n Jaar nadat sy in New York aangekom het, het sy die ''Home for the Friendless'' besoek, wat bekend was vir sy ondersteuning van immigrante.<ref>{{Cite web|url=https://kids.kiddle.co/Marie_Elizabeth_Zakrzewska|title=Marie Elizabeth Zakrzewska facts for kids|last=Zakrzewska|first=Quick facts for kids Marie Elisabeth Zakrzewska Portrait of Maria E.|last2=Physician|first2=ca 1845-1855 Born6 September 1829 Died 12 May 1902Alma mater Western Reserve Occupation|website=kids.kiddle.co|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Dit was hier waar sy aan dr. Elizabeth Blackwell voorgestel is, die eerste vrou in die Verenigde State wat haar graad in medisyne aan 'n kollege wat uitsluitlik vir mans gestig is, verwerf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/elizabeth-blackwell|title=Biography: Elizabeth Blackwell|website=Biography: Elizabeth Blackwell|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Zakrzewska was opgewonde om 'n mede-vrou te ontmoet wat dieselfde passie vir medisyne gedeel het. Na haar ontmoeting is Zakrzewska genooi om by die personeel by die Blackwell-apteek aan te sluit.<ref>{{Cite web|url=https://wncri.org/2025/08/07/marie-elisabeth-zakrzewska-pioneer/|title=Marie Elisabeth Zakrzewska Pioneer of Women’s Medical|date=2025-08-07|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Blackwell het gereël vir Zakrzewska se toelating tot die ''Western Reserve Universiteit'' se mediese program, wat uniek was vir die aanvaarding van vroulike studente. Met haar aanvaarding moes sy bereid wees om voldoende Engels te leer. Sy het ook verdere struikelblokke teëgekom, in haar planne om weswaarts te trek en die program te voltooi. Sy was een van slegs vier vroue uit tweehonderd studente wat die mediese skool bygewoon het.<ref>{{Cite web|url=https://case.edu/bicentennial/history/our-stories/marie-zakrzewska|title=Marie Zakrzewska {{!}} Case Western Reserve University|website=case.edu|access-date=2026-01-05}}</ref> Twee van die ander vroue, dr. Cordelia A. Greene, van Castilië, New York, en dr. Elizabeth Griselle, van Salem, Ohio, sou lewenslange vriendinne word. Niemand wou egter 'n woonstel met 'n vroulike dokter deel nie, en daarom het Blackwell gereël vir tydelike huisvesting by die huis van Caroline Severance. Die mans op die kampus het haar met afkeer en vyandigheid hanteer. Hulle het die instelling versoek om te weier om die vroue na die wintertermyn weer in te skryf. Ten spyte van al die struikelblokke het sy egter haar mediese graad in Maart 1856 op die ouderdom van sewe-en-twintig behaal. Nadat sy haar graad in medisyne verwerf het, het sy na New York teruggekeer om werk te soek. Alhoewel dit moeilik was om 'n werk as vroedvrou te kry, het sy gehoop dat die soektog makliker sou wees met 'n mediese graad. Sy het gou uitgevind dat dit as vrou nie anders was nie. As 'n vroulike "dokter" het haar teenwoordigheid in die openbaar minagtende blikke ontvang en Zakrzewska is vinnig deur die publiek verstoot. Uiteindelik het Elizabeth Blackwell die agterste sitkamer van haar huis as 'n dokter se spreekkamer gebruik waar Zakrzewska vir die eerste keer haar kwalifikasies as dokter opgehang het. Die vermoeiende verwerpings en herhaalde struikelblokke om medisyne te beoefen wat Blackwell en Zakrzewska teëgekom het, het die idee laat ontstaan om hul eie hospitaal te skep om aan die mediese behoeftes van vroue en kinders te voldoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html|title=Marie Zakrzewska, Medical Pioneer|date=2005-04-14|website=Jamaica Plain Historical Society|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ebsco.com/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research|website=EBSCO|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Hulle het saam gereis vir fondsinsamelings geleenthede om die idee te bevorder. Op 1 Mei 1857 het die ''New York Infirmary for Women and Children'' tot stand gekom. Teen 1859 het die ''New York Infirmary'' op stewige finansiele fondamente gestaan met 'n groeiende getal pasiënte. 'n Tipiese dag vir Zakrzewska het om 5:30 vm begin en het eers 11:30 nm geëindig. Zakrzewska het na Boston gereis in 'n soeke na groter uitdagings. Sy het verlief geraak op die stad en is 'n aanstelling as Professor in Verloskunde en Siektes van Vroue en Kinders aangebied,<ref>{{Cite web|url=https://www.aahn.org/zakrzewska|title=Marie E. Zakrzewska|website=www.aahn.org|access-date=2026-01-05}}</ref> asook om as hoof van 'n nuwe kliniese program by die ''Boston Female Medical College'' te dien. Zakrzewska se ervaring was dat die mense van Boston meer ondersteunend teenoor 'n vroulike geneesheer was, as diegene wat sy in New York teëgekom het. Toe die stigter van die kollege, Samuel Gregory, egter daarop aangedring het dat gegradueerde vroulike geneeshere as "dokteresses" in plaas van as dokter aangespreek moes word, het Zakrzewska in 1861 uit haar pos bedank.<ref>{{Cite journal |last=Pula |first=James S. |date=2012-10-01 |title="A Passion for Humanity:" Founding the New England Hospital for Women and Children |url=https://scholarlypublishingcollective.org/tpr/article/57/3/67/214019/A-Passion-for-Humanity-Founding-the-New-England |journal=The Polish Review |language=en |volume=57 |issue=3 |pages=67–82 |doi=10.5406/polishreview.57.3.0067 |issn=0032-2970}}</ref> === Die ''New England'' Hospitaal vir Vroue en Kinders === Denkend aan die struikelblokke wat sy in haar eie lewe teëgekom het, het Zakrzewska besluit dat sy aspirant-vroulike dokters op een of ander manier wou ondersteun. Sy het geglo dat vroue dringend 'n hospitaal benodig het waarin hulle nie die fasiliteite vir kliniese onderrig ontsê word nie, en waar hulle medisyne kon beoefen.<ref>{{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Marie E. Zakrzewska|website=cfmedicine.nlm.nih.gov|access-date=2026-01-05}}</ref> Die ''New England Hospital for Women and Children'' het sy deure op 1 Julie 1862 geopen. Die doelwitte van hierdie opleidingsinstansie was om aan vroue mediese behandeling van dokters van hul eie geslag te kon bied, om vroue die geleentheid te bied om die kliniese toepassing van medisyne te ervaar, en om verpleegsters op te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.aahn.org/zakrzewska|title=Marie E. Zakrzewska|website=www.aahn.org|access-date=2026-01-05}}</ref> Sy het haar voorneme beklemtoon om te bewys dat vroue net so bekwaam soos mans is om 'n hospitaal te bestuur en medisyne te beoefen. Die ''New England''-hospitaal was nie die enigste hospitaal in Boston wat mediese sorg vir vroue en kinders gebied het nie. Dit was egter uniek in die sin dat dit ook kliniese praktyk aan vroulike dokters gebied het. Vir Zakrzewska was dit een ding om inligting te bestudeer en lesings daaroor te ontvang. Baie vroue is egter die geleentheid ontsê om medisyne vanuit 'n praktiese perspektief te beoefen, wat vir Zakrzewska die sleutel was om 'n uitstekende geneesheer te word. Dit was ook die eerste hospitaal in Boston wat ginekologiese en verloskundige sorg aangebied het en die eerste hospitaal in Amerika wat 'n algemene opleidingskool vir verpleegsters aangebied het.<ref>{{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Marie E. Zakrzewska|website=cfmedicine.nlm.nih.gov|access-date=2026-01-05}}</ref> Hulle het die meeste van hul sorg gratis of teen 'n lae koste aan die armes aangebied deur skenkings van hul ondersteuners te aanvaar. Oor die jare heen het die aantal personeellede gegroei en is noemenswaardige dokters soos dr. Mary Putnam Jacobi, Lucy E. Sewall, dr. Anita Tyng en dr. Henry Ingersoll Bowditch ingesluit. == Latere lewe == Marie Zakrzewska wou graag toelating tot 'n professionele mediese vereniging verkry. Dit was belangrik vir vroulike dokters van die tyd om aanvaarding en erkenning deur hulle eweknieë en in die samelewing te verkry. Toelating tot 'n mediese vereniging was 'n belangrike stap om dit te bereik, want dit sou hul sosiale aanvaarding onder hul manlike kollegas, en dus die publiek, aandui. Haar manlike dokters kollegas het haar aangemoedig om aansoek te doen by die ''Massachusetts Medical Society''. Zakrzewska het kort daarna aansoek gedoen vir die eerbewys. Selfs met die aanmoediging van die kollegas, kon hulle nie haar teenstanders oortuig om aan haar lidmaatskap toe te ken nie. Sy is van die professionele mediese vereniging uitgesluit op grond van haar geslag. In die hoop om mediese skole vir vroue oop te maak, het Zakrzewska, saam met Emily Blackwell, Lucy Sewell, Helen Morton, Mary Putnam Jacobi en verskeie ander vroue, 'n brief aan [[Harvard-universiteit|Harvard Universiteit]] gestuur. Hulle het $50 000 aangebied om 'n mediese program vir vroue te vestig. Die universiteit het hierdie aanbod van die hand gewys. Hulle het hoopvol onversteurd voortgegaan en die aanbod is deur Johns Hopkins Universiteit aanvaar, wat die daaropvolgende jaar sy deure vir vroue oopgemaak.<ref>{{Cite web|url=https://nuhw.org/marie-elizabeth-zakrzewska/|title=Marie Elizabeth Zakrzewska|website=National Union of Healthcare Workers|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> [[Lêer:BostonMA DimockCenter ZakrzewskaBuilding.jpg|duimnael|Die Zakrzewska gebou van die Dimock sentrum van die ''New England Hospital for Women and Children'']] Na baie jare se toegewyde, harde werk as medikus en die vestiging van toeganklike mediese opleiding vir vroue, het Zakrzewska in 1890 afgetree.<ref>{{Cite web|url=https://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html|title=Marie Zakrzewska, Medical Pioneer|date=2005-04-14|website=Jamaica Plain Historical Society|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> Sy het die res van haar lewe deurgebring met konsultasie oor projekte en die reël van sake. In 1899 is die hoofgebou van die hospitaal herdoop tot die "Zakrzewska-gebou".<ref>{{Cite web|url=https://buildingsofnewengland.com/2023/02/18/dimock-center-zakrzewska-building-1873/|title=Dimock Center – Zakrzewska Building // 1873|last=England|first=Buildings of New|date=2023-02-18|website=Buildings of New England|language=en|access-date=2026-01-05}}</ref> Marie Zakrzewska is 'n paar jaar later op 12 Mei 1902 in Jamaica Plain, [[Massachusetts]], oorlede as gevolg van wat vermoedelik 'n hartaanval was.<ref name=":0">Ligouri, M.. "Marie Elizabeth Zakrzewska: Physician". Polish American Studies 9.1/2 (1952): 1–10. Web.</ref> Tydens haar diens het haar kollegas en vriende bymekaargekom om hul respek te betoon en afskeidsbriewe voorgelees wat Zakrzewska vir die geleentheid geskryf het. Haar huis is 'n terrein op die ''Boston Women's Heritage Trail.''<ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref> Zakrzewska het 'n suksesvolle lewe geleef, verskeie struikelblokke oorkom wat in daardie tyd vroue in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] belemmer het om medisyne te praktiseer, hospitale vir vroue gestig en baanbrekerswerk gedoen in die verpleegberoep vir swart vroue, met die eerste swart verpleegster in Amerika wat in 1879 van die skool gegradueer het.<ref name="Marie Elizabeth Zakrzewska">{{Cite web|url=http://www.distinguishedwomen.com/biographies/zakrzews.html|title=Marie Elizabeth Zakrzewska|website=www.distinguishedwomen.com|access-date=2016-03-05}}</ref> As 'n feminis en abolisionis het sy vriende geword met William Lloyd Garrison, Wendell Phillips en Karl Heinzen.<ref>{{Cite web|url=https://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html|title=Marie Zakrzewska, Medical Pioneer|date=2005-04-14|website=Jamaica Plain Historical Society|language=en-US|access-date=2026-01-05}}</ref> == Rol in vroeë speelgrondbeweging == Marie Elizabeth Zakrzewska het die Duitse idee om sandtuine vir kinders te bou aan Amerika bekendgestel, beginnende in die stad Boston,<ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref><ref name="bostonglobe.com">{{Cite web|url=https://www.bostonglobe.com/ideas/2014/03/28/how-american-playground-was-born-boston/5i2XrMCjCkuu5521uxleEL/story.html|title=How the American playground was born in Boston – The Boston Globe|website=[[The Boston Globe]]}}</ref><ref name="play-scapes.com">{{Cite web|url=http://www.play-scapes.com/play-design/natural-playgrounds/the-garden-and-the-playground/|title=The Garden and the Playground – Playscapes|date=29 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024130059/http://www.play-scapes.com/play-design/natural-playgrounds/the-garden-and-the-playground/|archive-date=24 October 2020|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>Abram, Ruth J. "Will There Be a Monument?: Six Pioneer Women Doctors Tell Their Own Stories." Send Us Lady Physician: Women Doctors in America, 1835-1920. 1st ed. New York: Norton, 1985. 82+. Print.</ref><ref>{{Cite web|url=https://natureexplore.org/the-history-of-playing-outdoors/|title=The History of Playing Outdoors – Nature Explore Program|date=22 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226044019/https://natureexplore.org/the-history-of-playing-outdoors/|archive-date=26 December 2021|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://natureexplore.org/the-story-of-the-sand-pile-1886/|title=The Story of the Sand Pile (1886) – Nature Explore Program|date=24 April 2014|access-date= 5 Januarie 2026|archive-date= 8 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208145416/https://natureexplore.org/the-story-of-the-sand-pile-1886/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.play-scapes.com/play-history/pre-1900/a-brief-history-of-the-sandbox/|title=A Brief History of the Sandbox – Playscapes|date=29 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026152902/http://www.play-scapes.com/play-history/pre-1900/a-brief-history-of-the-sandbox/|archive-date=26 October 2020|access-date=18 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.architekturfuerkinder.ch/index.php/geschichte/ueberblick-usa/|title=U.S. Playground movement : Architektur für Kinder|website=www.architekturfuerkinder.ch|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503215147/http://architekturfuerkinder.ch/index.php/geschichte/ueberblick-usa/|archive-date=2019-05-03|access-date=2020-09-18}}</ref> geïnspireer deur die Duitse sandtuine wat sy waargeneem het, terwyl sy in die somer van 1885 Berlyn besoek het.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=P4YYAAAAYAAJ&q=sand+1885&pg=PA22|title=The Play Movement in the United States: A Study of Community Recreation|last=Rainwater|first=Clarence Elmer|date=22 August 2018|publisher=University of Chicago Press}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pgpedia.com/s/sand-gardens|title=Sand Gardens|website=www.pgpedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727013159/https://www.pgpedia.com/s/sand-gardens|archive-date=2021-07-27|access-date=2020-09-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{Cite book |last=Atwater |first=Edward C |title=Women Medical Doctors in the United States before the Civil War: A Biographical Dictionary |publisher=University of Rochester Press |year=2016 |isbn=9781580465717 |location=Rochester, NY |oclc=945359277}} * Frances E. Willard; Mary A. Livermore (eds) [[wikisource:Woman_of_the_Century/Maria_Elizabeth_Zakrzewska|Maria Elizabeth Zakrzewska]], ''Woman of the Century'' 1893 * Graves, Mary H. [[wikisource:Representative_women_of_New_England/Marie_Elizabeth_Zakrzewska|"Marie Elizabeth Zakrzewska"]], ''Representative Women of New England''. 1904 * {{Cite book |last=Meyer |first=Paulette |title=Germany and the Americas: Culture, Politics, and History |date=2005 |editor-last=Adam |editor-first=Thomas |edition=1st |chapter=Zakrzewska, Marie Elizabeth}} * "Zakrzewska, Marie." In ''Encyclopedia of Women Social Reformers'', by Helen Rappaport. ABC-CLIO, 2001. * {{Cite book |last=Windsor |first=Laura Lynn |title=Women in medicine: an encyclopedia |date=2002 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara, Calif.}} == Eksterne skakels == * Works by Marie Elizabeth Zakrzewska at Project Gutenberg * Works by or about Marie Elizabeth Zakrzewska at the Internet Archive * [http://www.jphs.org/people/2005/4/14/marie-zakrzewska-medical-pioneer.html Jamaica Plain Historical Society] * {{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|title=Marie E. Zakrzewska|date=2022-06-02|website=Changing the Face of Medicine|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706093420/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_338.html|archive-date=2025-07-06|access-date=2025-12-05}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1902]] [[Kategorie:Geboortes in 1829]] [[Kategorie:Geneeskundiges]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Pole (nasionaliteit)]] [[Kategorie:Mediese beroepe]] [[Kategorie:Menseregte]] [[Kategorie:Vroue van die 19de eeu volgens beroep]] [[Kategorie:Immigrante]] [[Kategorie:Pruise (nasionaliteit)]] [[Kategorie:Amerikaners]] [[Kategorie:Hospitale]] [[Kategorie:Berlyn]] [[Kategorie:Ginekologie]] [[Kategorie:Massachusetts]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] m0r91zojbfcq9ztdcuqsycc8b2cku1e 0 462904 2915755 2915371 2026-07-05T14:08:16Z Jcb 223 2915755 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref> Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=167–182}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die [[Eberswalde]]-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref name="sic56">{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref name="sic56" />}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * Die hemelskyf op die Halle-museum se webtuiste: {{URL|https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc|Nebra Sky Disc}} {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] e589r8rir820c14ff3kc7nx778s9k3f 0 463182 2915928 2913956 2026-07-06T11:46:22Z Aliwal2012 39067 2915928 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[San Marino Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[25 April]] [[1982]] in Imola, Italië plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 60 | 1:36:38.887 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 60 | + 0.366 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 1:07.684 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 31 | {{FR-VLAG}} '''Jean-Pierre Jarier''' | '''Osella-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1 Ronde | 9 | '''3''' |- ! 5 | 10 | {{CL-VLAG}} '''Eliseo Salazar''' | '''ATS-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 57 | + 3 Rondes | 14 | '''2''' |- ! DQ | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Gediskwalifiseer | 12 | &nbsp; |- ! NC | 36 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 52 | Nie geklassifiseer | 10 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1982|San Marino]] f615czw5xw09b7h2q1w7c3cy9g58orn 0 463183 2915931 2913948 2026-07-06T11:47:45Z Aliwal2012 39067 2915931 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[San Marino Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[1 Mei]] [[1983]] in Imola, Italië plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 27 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 60 | 1:37:52.460 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 60 | + 48.781 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | + 1 Ronde | 1 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1 Ronde | 11 | '''3''' |- ! 5 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1 Ronde | 24 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{CH-VLAG}} Marc Surer | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 2 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 30 | {{BR-VLAG}} Chico Serra | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{BR-VLAG}} Raul Boesel | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} Mauro Baldi | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 57 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{DE-VLAG}} Manfred Winkelhock | ATS-[[BMW]] | 57 | + 3 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 56 | Tol | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 54 | Tol | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 45 | Ontsteking | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 43 | Hantering | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 41 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Verkoeler | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{US-VLAG}} Danny Sullivan | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Botsing | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | Toleman-Hart | 27 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{IT-VLAG}} Corrado Fabi | Osella-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Tol | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | Toleman-Hart | 20 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 34 | {{VE-VLAG}} [[Johnny Cecotto]] | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Tol | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{CO-VLAG}} Roberto Guerrero | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Tol | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Renault F1|Renault]] | 1 | Turbo | 6 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1983|San Marino]] s12igdv4yp0gr0u9cswrwgoht9k0kjl 0 463185 2915929 2913964 2026-07-06T11:47:05Z Aliwal2012 39067 2915929 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[San Marino Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[6 Mei]] [[1984]] in Imola, Italië plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 60 | 1:36:53.679 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 60 | + 13.416 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 59 | Geen brandstof | 11 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 59 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 18 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | + 1 Ronde | 20 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 58 | Geen brandstof | 12 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 58 | Geen brandstof | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 21 | {{IT-VLAG}} Mauro Baldi | Spirit-Hart | 58 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | RAM-Hart | 57 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! DQ | 4 | {{DE-VLAG}} Stefan Bellof | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | Gediskwalifiseer | 21 | &nbsp; |- ! DQ | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Gediskwalifiseer | 22 | &nbsp; |} 'n Verdere 10 renjaers se motors het onklaar geraak tydens die wedren, en 3 was in botsings betrokke. {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1984|San Marino]] l8ue5r6krfkbyrlsh9mzbspsuq21orv 0 463218 2915751 2915739 2026-07-05T13:48:44Z Balenda 83524 /* Kwalifisering */ 2915751 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.111</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small>||<small></small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:35.522 |} == Naelrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | 26:12.129 | align=center|2 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +2.745 | align=center|1 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +9.783 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | +10.639 | align=center|5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +12.620 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +16.550 | align=center|3 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +17.551 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +30.233 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +30.953 | align=center|8 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +35.110 | align=center|10 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +40.273 | align=center|11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +41.026 | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +42.499 | align=center|12 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +45.784 | align=center|17 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +46.680 '''*¹''' | align=center|13 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +49.810 | align=center|18 | |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.379 | align=center|15 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.757 | align=center|16 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +75.117 | align=center|20 | |- !20 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|17 | +91.872 | align=center|21 | |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|22 | |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|19 | |} '''*¹''' [[Nico Hülkenberg]] voltooi die naelren in die dertiende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes weens 'n voordeel behaal deur buite die baangrense te jaag.<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_leaving_the_track_and_gaining_an_advantage.pdf |title=Infringement – Car 27 – Leaving the track and gaining an advantage |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=2026-07-04}}</ref><br> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.719 | '''1:28.493''' | '''1:28.111''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.534 | 1:28.626 | 1:28.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.644 | 1:28.864 | 1:28.458 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.985 | 1:28.920 | 1:28.481 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | '''1:29.276''' | 1:29.069 | 1:28.746 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.186 | 1:29.383 | 1:28.877 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.549 | 1:29.113 | 1:28.893 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.971 | 1:29.218 | 1:29.032 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.661 | 1:29.324 | 1:29.305 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.300 | 1:29.429 | 1:29.716 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.269 | 1:29.461 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.345 | 1:30.063 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|15'''*¹''' |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.539 | 1:30.076 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|12 |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.570 | 1:30.501 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|13 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.562 | 1:30.623 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.638 | 1:31.341 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.680 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.227 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.321 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.451 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.863 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.025 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:35.326 |} '''*¹''' [[Pierre Gasly]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Lance Stroll]] in die eerste kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_10_-_impeding_of_car_18.pdf|titel=Infringement – Car 10 – Impeding of Car 18 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] rv4btpibnqcj6hzv3ogfezj4vb5b1vs 2915752 2915751 2026-07-05T13:49:30Z Balenda 83524 /* Naelrenuitslag */ 2915752 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.111</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small>||<small></small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:35.522 |} == Naelrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | 26:12.129 | align=center|2 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +2.745 | align=center|1 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +9.783 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | +10.639 | align=center|5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +12.620 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +16.550 | align=center|3 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +17.551 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +30.233 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +30.953 | align=center|8 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +35.110 | align=center|10 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +40.273 | align=center|11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +41.026 | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +42.499 | align=center|12 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +45.784 | align=center|17 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +46.680 '''*¹''' | align=center|13 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +49.810 | align=center|18 | |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.379 | align=center|15 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.757 | align=center|16 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +75.117 | align=center|20 | |- !20 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|17 | +91.872 | align=center|21 | |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|22 | |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|19 | |} '''*¹''' [[Nico Hülkenberg]] voltooi die naelren in die dertiende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes weens 'n voordeel behaal deur buite die baangrense te jaag.<ref>{{en}} {{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_leaving_the_track_and_gaining_an_advantage.pdf |title=Infringement – Car 27 – Leaving the track and gaining an advantage |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref><br> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.719 | '''1:28.493''' | '''1:28.111''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.534 | 1:28.626 | 1:28.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.644 | 1:28.864 | 1:28.458 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.985 | 1:28.920 | 1:28.481 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | '''1:29.276''' | 1:29.069 | 1:28.746 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.186 | 1:29.383 | 1:28.877 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.549 | 1:29.113 | 1:28.893 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.971 | 1:29.218 | 1:29.032 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.661 | 1:29.324 | 1:29.305 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.300 | 1:29.429 | 1:29.716 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.269 | 1:29.461 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.345 | 1:30.063 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|15'''*¹''' |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.539 | 1:30.076 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|12 |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.570 | 1:30.501 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|13 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.562 | 1:30.623 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.638 | 1:31.341 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.680 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.227 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.321 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.451 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.863 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.025 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:35.326 |} '''*¹''' [[Pierre Gasly]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Lance Stroll]] in die eerste kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_10_-_impeding_of_car_18.pdf|titel=Infringement – Car 10 – Impeding of Car 18 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] 55o8q4x7fgy1wp70s3bqs97vonbkuwn 2915795 2915752 2026-07-05T16:37:23Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2915795 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.111</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small>||<small></small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:35.522 |} == Naelrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | 26:12.129 | align=center|2 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +2.745 | align=center|1 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +9.783 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | +10.639 | align=center|5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +12.620 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +16.550 | align=center|3 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +17.551 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +30.233 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +30.953 | align=center|8 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +35.110 | align=center|10 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +40.273 | align=center|11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +41.026 | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +42.499 | align=center|12 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +45.784 | align=center|17 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +46.680 '''*¹''' | align=center|13 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +49.810 | align=center|18 | |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.379 | align=center|15 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.757 | align=center|16 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +75.117 | align=center|20 | |- !20 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|17 | +91.872 | align=center|21 | |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|22 | |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|19 | |} '''*¹''' [[Nico Hülkenberg]] voltooi die naelren in die dertiende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes weens 'n voordeel behaal deur buite die baangrense te jaag.<ref>{{en}} {{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_leaving_the_track_and_gaining_an_advantage.pdf |title=Infringement – Car 27 – Leaving the track and gaining an advantage |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref><br> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.719 | '''1:28.493''' | '''1:28.111''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.534 | 1:28.626 | 1:28.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.644 | 1:28.864 | 1:28.458 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.985 | 1:28.920 | 1:28.481 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | '''1:29.276''' | 1:29.069 | 1:28.746 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.186 | 1:29.383 | 1:28.877 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.549 | 1:29.113 | 1:28.893 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.971 | 1:29.218 | 1:29.032 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.661 | 1:29.324 | 1:29.305 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.300 | 1:29.429 | 1:29.716 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.269 | 1:29.461 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.345 | 1:30.063 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|15'''*¹''' |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.539 | 1:30.076 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|12 |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.570 | 1:30.501 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|13 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.562 | 1:30.623 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.638 | 1:31.341 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.680 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.227 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.321 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.451 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.863 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.025 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:35.326 |} '''*¹''' [[Pierre Gasly]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Lance Stroll]] in die eerste kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_10_-_impeding_of_car_18.pdf|titel=Infringement – Car 10 – Impeding of Car 18 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | 1:27:11.335 | align=center|2 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|52 | +0.427 | align=center|4 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | +0.772 | align=center|3 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +1.149 | align=center|6 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +1.598 | align=center|5 | align=center| '''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.023 | align=center|10 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.214 | align=center|9 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} '''[[Gabriel Bortoleto]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|52 | +2.413 | align=center|11 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.229 | align=center|19 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.445 | align=center|15 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|52 | +8.005 | align=center|1 | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|46 | DNF | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] 3f2bvtu3egyqfbxljxtg7t2b6rkbbr4 2915797 2915795 2026-07-05T16:47:51Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ klaar 2915797 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.111</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small>||<small></small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:35.522 |} == Naelrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | 26:12.129 | align=center|2 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +2.745 | align=center|1 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +9.783 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | +10.639 | align=center|5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +12.620 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +16.550 | align=center|3 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +17.551 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +30.233 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +30.953 | align=center|8 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +35.110 | align=center|10 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +40.273 | align=center|11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +41.026 | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +42.499 | align=center|12 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +45.784 | align=center|17 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +46.680 '''*¹''' | align=center|13 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +49.810 | align=center|18 | |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.379 | align=center|15 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.757 | align=center|16 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +75.117 | align=center|20 | |- !20 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|17 | +91.872 | align=center|21 | |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|22 | |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|19 | |} '''*¹''' [[Nico Hülkenberg]] voltooi die naelren in die dertiende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes weens 'n voordeel behaal deur buite die baangrense te jaag.<ref>{{en}} {{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_leaving_the_track_and_gaining_an_advantage.pdf |title=Infringement – Car 27 – Leaving the track and gaining an advantage |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref><br> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.719 | '''1:28.493''' | '''1:28.111''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.534 | 1:28.626 | 1:28.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.644 | 1:28.864 | 1:28.458 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.985 | 1:28.920 | 1:28.481 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | '''1:29.276''' | 1:29.069 | 1:28.746 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.186 | 1:29.383 | 1:28.877 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.549 | 1:29.113 | 1:28.893 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.971 | 1:29.218 | 1:29.032 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.661 | 1:29.324 | 1:29.305 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.300 | 1:29.429 | 1:29.716 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.269 | 1:29.461 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.345 | 1:30.063 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|15'''*¹''' |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.539 | 1:30.076 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|12 |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.570 | 1:30.501 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|13 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.562 | 1:30.623 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.638 | 1:31.341 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.680 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.227 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.321 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.451 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.863 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.025 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:35.326 |} '''*¹''' [[Pierre Gasly]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Lance Stroll]] in die eerste kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_10_-_impeding_of_car_18.pdf|titel=Infringement – Car 10 – Impeding of Car 18 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | 1:27:11.335 | align=center|2 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|52 | +0.427 | align=center|4 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | +0.772 | align=center|3 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +1.149 | align=center|6 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +1.598 | align=center|5 | align=center| '''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.023 | align=center|10 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.214 | align=center|9 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} '''[[Gabriel Bortoleto]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|52 | +2.413 | align=center|11 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.229 | align=center|19 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.445 | align=center|15 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[ McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 | +4.014 | align=center|8 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 | +4.391 | align=center|14 | |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +5.245 | align=center|13 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +5.512 | align=center|17 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +7.403 | align=center|20 | |- !16 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|52 | +8.005 '''*¹''' | align=center|1 | align=center|{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +8.162 | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|51 | +1 ronde | align=center|21 | |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|51 | +1 ronde '''*²''' | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|46 | Ongeluk | align=center|7 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | N.n.b. | align=center|16 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|36 | N.n.b. | align=center|12 | |- |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] pm1eiohsqjmqvb2idhvswcqrraw0xob 2915801 2915797 2026-07-05T16:55:48Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2915801 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{GB-VLAG}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Britse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Silverstone 2011.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>5 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Silverstone-renbaan|Silverstone]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:28.111</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small>||<small></small>--> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' sal op 5 Julie 2026 op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou word. Dit is die negende wedren van die kampioenskapseisoen. Die Britse Grand Prix is die vierde van ses GP-naweke vanjaar waarin 'n "naelren" gehou word. ’n Naelren is amper dieselfde as ’n gewone wedren, met die verskil dat die wedren minder tyd neem. Die afstand van die naelren is ongeveer 100 kilometer (30 minute). Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die vrye oefening van sestig minute, gevolg deur die naelrenkwalifisering. Op Saterdag word die naelren gehou, gevolg deur die kwalifisering vir die wegspringrooster vir die hoofren op Sondag. == Bande == Bandverskaffer [[Pirelli]] het spanne voorsien van sagte, medium en harde samestellings van die P-Zero band vir die wedren, asook twee soorte reënbande. {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Silverstone |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C1) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C3) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1289/great-britain/practice/1 |titel=Formula 1 Pirelli British Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-03}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.260 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.473 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.859 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.938 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.147 |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Span !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:29.273''' | '''1:28.747''' | '''1:28.376''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.746 | 1:28.846 | 1:28.387 | align=center|2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.689 | 1:29.242 | 1:28.697 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.380 | 1:28.922 | 1:28.703 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:29.675 | 1:29.246 | 1:28.733 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.142 | 1:29.401 | 1:28.740 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.583 | 1:29.120 | 1:28.772 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.470 | 1:29.280 | 1:28.835 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.850 | 1:29.067 | 1:28.927 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.453 | 1:29.330 | 1:29.367 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.444 | 1:29.482 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.407 | 1:29.679 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.107 | 1:29.707 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.894 | 1:29.983 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.073 | 1:30.197 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.779 | 1:30.650 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.083 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.714 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.776 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:32.020 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.910 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.988 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:35.522 |} == Naelrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | 26:12.129 | align=center|2 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +2.745 | align=center|1 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +9.783 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|17 | +10.639 | align=center|5 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|17 | +12.620 | align=center|4 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +16.550 | align=center|3 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|17 | +17.551 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|17 | +30.233 | align=center|9 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +30.953 | align=center|8 | |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|17 | +35.110 | align=center|10 | |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +40.273 | align=center|11 | |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +41.026 | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +42.499 | align=center|12 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +45.784 | align=center|17 | |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 | +46.680 '''*¹''' | align=center|13 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +49.810 | align=center|18 | |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.379 | align=center|15 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|17 | +50.757 | align=center|16 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | +75.117 | align=center|20 | |- !20 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|17 | +91.872 | align=center|21 | |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|22 | |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|16 | +1 Ronde | align=center|19 | |} '''*¹''' [[Nico Hülkenberg]] voltooi die naelren in die dertiende plek, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes weens 'n voordeel behaal deur buite die baangrense te jaag.<ref>{{en}} {{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_leaving_the_track_and_gaining_an_advantage.pdf |title=Infringement – Car 27 – Leaving the track and gaining an advantage |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref><br> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.719 | '''1:28.493''' | '''1:28.111''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.534 | 1:28.626 | 1:28.286 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.644 | 1:28.864 | 1:28.458 | align=center|3 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.985 | 1:28.920 | 1:28.481 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | '''1:29.276''' | 1:29.069 | 1:28.746 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.186 | 1:29.383 | 1:28.877 | align=center|6 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.549 | 1:29.113 | 1:28.893 | align=center|7 |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.971 | 1:29.218 | 1:29.032 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.661 | 1:29.324 | 1:29.305 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.300 | 1:29.429 | 1:29.716 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.269 | 1:29.461 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.345 | 1:30.063 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|15'''*¹''' |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.539 | 1:30.076 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|12 |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.570 | 1:30.501 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|13 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.562 | 1:30.623 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.638 | 1:31.341 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.680 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.227 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.321 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.451 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.863 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.025 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:35.326 |} '''*¹''' [[Pierre Gasly]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Lance Stroll]] in die eerste kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_infringement_-_car_10_-_impeding_of_car_18.pdf|titel=Infringement – Car 10 – Impeding of Car 18 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=2026-07-04}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | 1:27:11.335 | align=center|2 | align=center| '''25''' |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|52 | +0.427 | align=center|4 | align=center| '''18''' |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|52 | +0.772 | align=center|3 | align=center| '''15''' |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +1.149 | align=center|6 | align=center| '''12''' |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +1.598 | align=center|5 | align=center| '''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.023 | align=center|10 | align=center| '''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|52 | +2.214 | align=center|9 | align=center| '''6''' |- !8 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} '''[[Gabriel Bortoleto]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|52 | +2.413 | align=center|11 | align=center| '''4''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.229 | align=center|19 | align=center| '''2''' |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|52 | +3.445 | align=center|15 | align=center| '''1''' |- !11 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[ McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 | +4.014 | align=center|8 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 | +4.391 | align=center|14 | |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +5.245 | align=center|13 | |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +5.512 | align=center|17 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +7.403 | align=center|20 | |- !16 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|52 | +8.005 '''*¹''' | align=center|1 | align=center|{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !17 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +8.162 | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|51 | +1 ronde | align=center|21 | |- !19 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|51 | +1 ronde '''*²''' | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|46 | Ongeluk | align=center|7 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | N.n.b. | align=center|16 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|36 | N.n.b. | align=center|12 | |- |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig die wedren op negende, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes omdat hy te veel keer buite die baan gejaag het.<br/> '''*²''' [[Lance Stroll]] kry 'n tydstraf van vyf sekondes omdat hy te veel keer buite die baan gejaag het. == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Brittanje]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Britse Grand Prix]] ieahvinw0o3m4761kqz4hneuygi1l79 0 463335 2915792 2914849 2026-07-05T16:34:39Z Jcb 223 2915792 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacinta Ngobese-Zuma | bynaam = | beeld = Jacinta Ngobese-Zuma.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jacinta Ngobese-Zuma in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1989|6|7}} | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = anti-onwettige immigrante aktivis | ander = | bekend = stigter en leier van [[March and March]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jacinta Ngobese-Zuma''' ([[6 Julie]] [[1986]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] aktivis en voormalige radio-omroeper. Sy is die stigter en nasionale leier van die burgerlike beweging [[March and March]], wat veldtog voer vir strenger afdwinging van Suid-Afrika se immigrasiewette. Haar aktivisme het aansienlike nasionale aandag getrek en is beide ondersteun en gekritiseer, met ondersteuners wat dit beskryf as voorspraak vir wetstoepassing terwyl kritici aangevoer het dat die beweging [[xenofobie]] bevorder.<ref name="who">{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma? The woman behind March and March |work=The Post |publisher=Independent Media |date=4 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-06-04-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-behind-the-march-and-march-movement/}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> ==Loopbaan== Ngobese-Zuma het haar loopbaan in uitsaaiwese begin en by verskeie [[radiostasie]]s in [[KwaZulu-Natal]] gewerk - Vibe 94.7 FM, Inanda FM, en Gagasi FM - voordat sy 'n aanbieder op Vuma FM geword het. Sy het tussen 2019 en 2025 'n middagprogram genaamd "''Cruise with Jacinta Ngobese''" by Vuma FM aangebied. Gedurende haar uitsaailoopbaan het sy erkenning in die bedryf ontvang en verskeie toekennings gewen, insluitend 'n MTN Radio-toekenning vir inhoudproduksie op Gagasi FM.<ref>{{cite web |last1=Jabulani |first1=Langa |title=Presenter starts year on a high note! |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108 |website=snl24.com |access-date=28 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> In 2023 is sy gekies om deel te neem aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se Departement van Buitelandse Sake se Internasionale Besoekersleierskapsprogram, waar sy Suid-Afrikaanse mediaprofessionele verteenwoordig.<ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> Haar kontrak op Vuma FM is sonder redes in 2025 beëindig tydens haar anti-immigrasieveldtogte.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Sy het later 'n nuwe [[podsending]] op [[YouTube]] bekendgestel, getiteld ''Zoom in with Jacinta MaNgobese Zuma''. == Aktivisme == Ngobese-Zuma het nasionale prominensie bereik nadat sy March and March gestig het, 'n burgerlike beweging wat strenger afdwinging van immigrasiewetgewing en die verwydering van ongedokumenteerde immigrante uit Suid-Afrika bepleit. Die organisasie het demonstrasies en openbare veldtogte oor verskeie provinsies georganiseer.<ref name="who" /> Ngobese-Zuma het verklaar dat die beweging gerig is op ongedokumenteerde immigrasie en wetstoepassing eerder as buitelandse burgers in die algemeen. Sy het beskuldigings verwerp dat die organisasie [[Xenofobie|xenofobies]] is.<ref name="who" /> ==Openbare ontvangs== Die aktiwiteite en verklarings van Ngobese-Zuma en March and March het wydverspreide openbare debat ontketen. Ondersteuners het aangevoer dat die beweging kommer wek oor onwettige immigrasie, misdaad en die afdwinging van bestaande immigrasiewette. Menseregte-organisasies, politieke partye en burgerlike samelewingsgroepe het die beweging gekritiseer en aangevoer dat die retoriek daarvan die risiko loop om xenofobie en vyandigheid teenoor migrante aan te moedig.<ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> Media-dekking het Ngobese-Zuma beskryf as een van Suid-Afrika se mees prominente en kontroversiële aktiviste oor immigrasiebeleid gedurende 2026.<ref name="who" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ngobese-Zuma, Jacinta}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] tooaout8ze2k4755qdixekhxkm2vo87 2915802 2915792 2026-07-05T17:00:23Z Aliwal2012 39067 2915802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacinta Ngobese-Zuma | bynaam = | beeld = Jacinta Ngobese-Zuma.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jacinta Ngobese-Zuma in 2026 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1989|6|7}} | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = anti-onwettige immigrante aktivis | ander = | bekend = stigter en leier van [[March and March]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jacinta Ngobese-Zuma''' (gebore [[6 Julie]] [[1986]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] aktivis en voormalige radio-omroeper. Sy is die stigter en nasionale leier van die burgerlike beweging [[March and March]], wat veldtog voer vir strenger afdwinging van Suid-Afrika se immigrasiewette. Haar aktivisme het aansienlike nasionale aandag getrek en is beide ondersteun en gekritiseer, met ondersteuners wat dit beskryf as voorspraak vir wetstoepassing terwyl kritici aangevoer het dat die beweging [[xenofobie]] bevorder.<ref name="who">{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma? The woman behind March and March |work=The Post |publisher=Independent Media |date=4 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-06-04-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-behind-the-march-and-march-movement/}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> ==Loopbaan== Ngobese-Zuma het haar loopbaan in uitsaaiwese begin en by verskeie [[radiostasie]]s in [[KwaZulu-Natal]] gewerk - Vibe 94.7 FM, Inanda FM, en Gagasi FM - voordat sy 'n aanbieder op Vuma FM geword het. Sy het tussen 2019 en 2025 'n middagprogram genaamd "''Cruise with Jacinta Ngobese''" by Vuma FM aangebied. Gedurende haar uitsaailoopbaan het sy erkenning in die bedryf ontvang en verskeie toekennings gewen, insluitend 'n MTN Radio-toekenning vir inhoudproduksie op Gagasi FM.<ref>{{cite web |last1=Jabulani |first1=Langa |title=Presenter starts year on a high note! |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108 |website=snl24.com |access-date=28 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> In 2023 is sy gekies om deel te neem aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se Departement van Buitelandse Sake se Internasionale Besoekersleierskapsprogram, waar sy Suid-Afrikaanse mediaprofessionele verteenwoordig.<ref>{{cite news |title=Durban media personality chosen for prestigious programme in the US |work=Daily News |publisher=Independent Media |date=1 September 2023 |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2023-09-01-durban-media-personality-chosen-for-prestigious-programme-in-the-us/}}</ref> Haar kontrak op Vuma FM is sonder redes in 2025 beëindig tydens haar anti-immigrasieveldtogte.<ref>{{cite web |title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract |url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/ |website=sunday tribune.co.za |access-date=28 Junie 2026}}</ref> Sy het later 'n nuwe [[podsending]] op [[YouTube]] bekendgestel, getiteld ''Zoom in with Jacinta MaNgobese Zuma''. == Aktivisme == Ngobese-Zuma het nasionale prominensie bereik nadat sy March and March gestig het, 'n burgerlike beweging wat strenger afdwinging van immigrasiewetgewing en die verwydering van ongedokumenteerde immigrante uit Suid-Afrika bepleit. Die organisasie het demonstrasies en openbare veldtogte oor verskeie provinsies georganiseer.<ref name="who" /> Ngobese-Zuma het verklaar dat die beweging gerig is op ongedokumenteerde immigrasie en wetstoepassing eerder as buitelandse burgers in die algemeen. Sy het beskuldigings verwerp dat die organisasie [[Xenofobie|xenofobies]] is.<ref name="who" /> ==Openbare ontvangs== Die aktiwiteite en verklarings van Ngobese-Zuma en March and March het wydverspreide openbare debat ontketen. Ondersteuners het aangevoer dat die beweging kommer wek oor onwettige immigrasie, misdaad en die afdwinging van bestaande immigrasiewette. Menseregte-organisasies, politieke partye en burgerlike samelewingsgroepe het die beweging gekritiseer en aangevoer dat die retoriek daarvan die risiko loop om xenofobie en vyandigheid teenoor migrante aan te moedig.<ref>{{cite news |title=Who is Jacinta Ngobese-Zuma, the woman making waves around the world and branded xenophobic? |work=IOL |date=3 Junie 2026 |url=https://iol.co.za/news/2026-06-03-who-is-jacinta-ngobese-zuma-the-woman-making-waves-around-the-world-and-branded-xenophobic/}}</ref> Media-dekking het Ngobese-Zuma beskryf as een van Suid-Afrika se mees prominente en kontroversiële aktiviste oor immigrasiebeleid gedurende 2026.<ref name="who" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ngobese-Zuma, Jacinta}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] gq9qu1p151movbyp4vg5wd7992823j9 0 463491 2915805 2915638 2026-07-05T17:25:44Z JMK 649 2915805 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Slow Man''}} {{Inligtingskas Boek |naam =Slow Man |outeur = [[J.M. Coetzee]] |uitgewer =Secker & Warburg |uitgewingsdatum=1 September 2005 |land =[[Australië]] |taal =Engels |genre = |media =Gedrukte media (hardeband en sagteband) |bladsye =272 (hardeband, Verenigde Koninkryk) |isbn =0-436-20611-0 }} '''''Slow Man''''' is 'n roman deur die Suid-Afrikaansgebore skrywer [[J.M. Coetzee|JM Coetzee]], en handel oor 'n man (Paul Rayment) wat 'n deel van sy been verloor na 'n padongeluk, en sy aanpassing daarby. Die roman het baie uiteenlopende temas, insluitend die aard van sorg, die verhouding tussen 'n skrywer en sy karakters en die mens se dryfkrag om 'n nalatenskap na te laat. Dit was Coetzee se eerste roman na sy ontvangs van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 2003. Die roman was op die langlys vir die 2005 [[Booker-prys|Man Booker-prys]].<ref>{{Cite web|url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|title=The Man Booker Prize 2005 &#124; the Man Booker Prizes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140722064126/http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2005|archive-date=22 Julie 2014|access-date=13 Julie 2014}} Geraadpleeg op 17 Mei 2015</ref> == Karakters == * '''Paul Rayment''', 'n Franse uitgewekene in sy sestigerjare wat in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]] woon, en wie se regterbeen aan die begin van die roman bo die knie geamputeer is na 'n padongeluk. Hy is 'n fotograaf van beroep wat geen eie kinders het nie en geen bande met sy vaderland of sy aangenome land het nie, behalwe 'n versameling 19de-eeuse Australiese foto's. * '''Elizabeth Costello''', 'n bejaarde Australiese skryfster bekend vir haar vroeë roman ''The House on Eccles Street'', wat [[James Joyce]] se ''Ulysses'' vanuit die perspektief van die protagonis se vrou, Molly Bloom, hervertel. Sy verskyn op Paul se drumpel na ongeveer 'n derde van die roman verloop het, en begin inmeng met sy lewe deur 'n 'blinde' afspraak te reël met 'n vrou wat hy by die hospitaal gesien het. Daar word ook dwarsdeur die roman sterk geïmpliseer dat hy 'n karakter is in 'n boek wat sy skryf. Costello is die gelyknamige protagonis van Coetzee se vorige roman (Elizabeth Costello). * '''Marijana Jokic''', 'n tuisversorger wat vir Paul by sy woonstel sorg en die voorwerp van sy liefde en begeertes word. Haar familie is vlugtelinge uit [[Kroasië]]. * '''Drago Jokic''', Marijana se sestienjarige seun, wat Paul beskou as die seun wat hy nooit gehad het nie. == Opsomming van die verhaal == Paul Rayment, 'n man van laat-middeljarige ouderdom, verloor 'n deel van 'n been nadat sy fiets deur 'n motor getref word wat deur 'n roekelose jong man (Blight) bestuur word. Hy word 'n kluisenaar en trek hom terug uit die samelewing in sy eensame woonstel, waar hy deur 'n opeenvolging van verpleegsters versorg word. Niemand is geskik nie, totdat Marijana op die toneel verskyn, met wie hy 'n Europese agtergrond en kinderjare deel (hare in Kroasië, syne in Frankryk). Paul se gevoelens vir Marijana, en vir haar tienerseun Drago, word meer kompleks. Wanneer Paul aanbied om Drago se opvoeding te finansier, raak Marijana se man agterdogtig oor Paul se motiewe en verhouding met Marijana, wat probleme in hul gesin veroorsaak en daartoe lei dat Drago 'n onderonsie met sy vader het en daarna by Paul intrek. Dit is eers wanneer die bekende skrywer Elizabeth Costello onverwags en ongenooid by Paul se voordeur opdaag dat hy sy gevoelens vir Marijana en sy wrewel en verontwaardiging oor die onbenydenswaardige toestand van sy lewe na die fietsongeluk konfronteer. Costello se skielike teenwoordigheid in sy lewe verwar Paul, wat glo dat sy hom slegs ter wille is ten einde hom as karakter in haar volgende roman te gebruik. Die boek kan gelees word as 'n [[Metafiksie|metafiksionele]] diskoers oor die interverhoudinge tussen die literêre skrywer en die karakters, en met die werklikheid. == ''Slow Man'', die opera == ''Slow Man'', 'n operaverwerking van Coetzee se boek deur die komponis Nicholas Lens, in noue samewerking met Coetzee, wat die libretto geskryf het, het sy wêreldpremière op 5 Julie 2012 tydens die 2012 Malta-fees in [[Poznań]] gehad, met die Opera Poznań Grand Theatre Wielki. == Resensies == * [https://web.archive.org/web/20060515144942/http://www.mysteryinkonline.com/2005/09/coetee_jm_slow_.html Resensie van MysteryInk] * [https://www.theguardian.com/books/2005/sep/17/fiction.jmcoetzee Resensie van The Guardian] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Engelse boeke]] df49h9yek61fmzilr55d93rffre3om8 0 463510 2915781 2915666 2026-07-05T15:45:39Z Lefcentreright 92804 Nuwe afdeling 2915781 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Dal Josafat-spoorwegstasie''' is 'n [[spoorwegstasie]] geleë in die nywerheidsgebied [[Daljosafat]] buite [[Paarl]] in die [[Wes-Kaapprovinsie]], [[Suid-Afrika]]. Dit is die tweede laaste stasie op die [[Noordelike Lyn]]-roete vanaf [[Kaapstad]] na [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. == Geskiedenis == Die spoorlyn vanaf Kaapstad tot Wellington het [[Paarl]] in 1863 bereik en die stasie is kort daarna geopen.<ref>{{Cite web|url=https://www.eggsa.org/articles/28_4_198_203.htm|title=Genealogy without Frontiers|website=www.eggsa.org|access-date=2026-07-04}}</ref> Op 17 September 2024 het 'n [[PRASA]] Metrorail-trein by die stasie ontspoor. 'n Totaal van 25 passassiers is beseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/southafrica/news/25-injured-as-western-cape-train-derails-20240918|title=25 injured as Western Cape train derails|last=McCain|first=Nicole|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-04}}</ref> Die Spoorwegveiligheidsreguleerder het kort daarna 'n voorlopige verslag oor die ontsporing vrygestel, wat daarop dui dat skade aan 'n stel wissels (spoorwissels) en die spoed waarmee die trein gery het, moontlik tot die ontsporing gelei het.<ref>{{Cite web|url=https://www.arrivealive.co.za/news.aspx?s=1&i=69116&name=railway-safety-regulator-announces-preliminary-findings-on-a-prasa-train-derailment-at-dal-josafat-station-paarl-in-the-western-cape|title=Railway safety regulator announces preliminary findings on a PRASA train derailment at Dal Josafat station (Paarl) in the Western Cape|website=Arrive Alive|access-date=2026-07-04}}</ref> In Mei 2026 is die stasie in die eerste fase van die Transnet-spoorweginfrastruktuurbestuurder se stasiehuurprogram ingesluit, met die doel om private maatskappye uit te nooi om te bie om drie spoorwegstasie-eiendomme in die Westerse Streek te huur, daarin te belê, te ontwikkel, te bedryf en in stand te hou.<ref>{{Cite web|url=https://www.freightnews.co.za/article/trim-opens-first-rail-station-properties-to-private-lease|title=TRIM opens first rail station properties to private lease {{!}} Freight News|date=2026-05-21|website=www.freightnews.co.za|language=en|access-date=2026-07-04}}</ref> == Galery == <gallery mode="packed" heights="180" style="text-align:left" caption="Die stasie in Julie 2026"> Lêer:Dal Josafat station cafe.jpg Lêer:Dal Josafat station entrance, July 2026.jpg Lêer:Northern Line railway tracks, Dal Josafat 01.jpg Lêer:Northern Line railway tracks, Dal Josafat 02.jpg </gallery> ==Verwysings== {{verwysings}} {{saadjie}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] 77u0rwvllz3lq25t5j7ztjaehk1lb6h 0 463525 2915757 2026-07-05T14:17:08Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Azzedine Ounahi | full_name = Azzedine Ounahi<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Morocco (MAR) |publisher=[[FIFA]] |page=19 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | image = [[Lêer:Azzedine Ounahi Brazil V Morocco 13 June 2026-159 (cropped).jpg|240px]] | caption = Ounahi tydens die FIFA Sok...' 2915757 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Azzedine Ounahi | full_name = Azzedine Ounahi<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Morocco (MAR) |publisher=[[FIFA]] |page=19 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | image = [[Lêer:Azzedine Ounahi Brazil V Morocco 13 June 2026-159 (cropped).jpg|240px]] | caption = Ounahi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 Wêreldbekertoernooi]] | birth_date = {{birth date and age|2000|4|19|df=y}} | birth_place = [[Casablanca]], [[Marokko]] | height = 1,82 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Girona FC|Girona]] | clubnumber = 18 | youthyears1 = 2010–2015 | youthclubs1 = [[Raja CA]] | youthyears3 = 2015–2018 | youthclubs3 = [[Mohammed VI Football Academy|Mohammed VI Academy]] | years1 = 2018–2020 | clubs1 = [[RC Strasbourg Alsace Academy|Strasbourg B]] | caps1 = 35 | goals1 = 1 | years2 = 2020 | clubs2 = [[US Avranches|Avranches B]] | caps2 = 2 | goals2 = 1 | years3 = 2020–2021 | clubs3 = [[US Avranches|Avranches]] | caps3 = 27 | goals3 = 5 | years4 = 2021–2023 | clubs4 = [[Angers SCO|Angers]] | caps4 = 47 | goals4 = 2 | years5 = 2023–2025 | clubs5 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps5 = 28 | goals5 = 3 | years6 = 2024–2025 | clubs6 = → [[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] (leen) | caps6 = 25 | goals6 = 5 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Girona FC|Girona]] | caps7 = 24 | goals7 = 5 | nationalyears1 = 2018 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2022– | nationalteam2 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps2 = 54 | nationalgoals2 = 11 | club-update = 23 Mei 2026 | nationalteam-update = 4 Julie 2026 }} '''Azzedine Ounahi''' ([[Arabies]]: عز الدين أوناحي; gebore [[19 April]] [[2000]]) is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as middelveldspeler vir die [[Spanje|Spaanse]] Segunda División-klub Girona en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel. Ounahi het sy internasionale debuut in 2022 gemaak nadat hy voorheen vir Marokko se o.20-span uitgedraf het. Hy is in Marokko se groep vir die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Sokkerwêreldbekertoernooi]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]] opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/04/canada-morocco-last-16-world-cup-match-report|title=Ounahi and Rahimi put Morocco in World Cup quarter-finals and end Canada’s journey|date=2026-07-04|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> Hy is ook vir die [[Afrikanasiesbeker]] in 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]] gekies. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ounah, Azzedine}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] nwcph0b2ml23zlka6pid7kcmhvdldn2 2915758 2915757 2026-07-05T14:17:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2915758 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Azzedine Ounahi | full_name = Azzedine Ounahi<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Morocco (MAR) |publisher=[[FIFA]] |page=19 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | image = [[Lêer:Azzedine Ounahi Brazil V Morocco 13 June 2026-159 (cropped).jpg|240px]] | caption = Ounahi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 Wêreldbekertoernooi]] | birth_date = {{birth date and age|2000|4|19|df=y}} | birth_place = [[Casablanca]], [[Marokko]] | height = 1,82 m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Girona FC|Girona]] | clubnumber = 18 | youthyears1 = 2010–2015 | youthclubs1 = [[Raja CA]] | youthyears3 = 2015–2018 | youthclubs3 = [[Mohammed VI Football Academy|Mohammed VI Academy]] | years1 = 2018–2020 | clubs1 = [[RC Strasbourg Alsace Academy|Strasbourg B]] | caps1 = 35 | goals1 = 1 | years2 = 2020 | clubs2 = [[US Avranches|Avranches B]] | caps2 = 2 | goals2 = 1 | years3 = 2020–2021 | clubs3 = [[US Avranches|Avranches]] | caps3 = 27 | goals3 = 5 | years4 = 2021–2023 | clubs4 = [[Angers SCO|Angers]] | caps4 = 47 | goals4 = 2 | years5 = 2023–2025 | clubs5 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps5 = 28 | goals5 = 3 | years6 = 2024–2025 | clubs6 = → [[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] (leen) | caps6 = 25 | goals6 = 5 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Girona FC|Girona]] | caps7 = 24 | goals7 = 5 | nationalyears1 = 2018 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2022– | nationalteam2 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps2 = 54 | nationalgoals2 = 11 | club-update = 23 Mei 2026 | nationalteam-update = 4 Julie 2026 }} '''Azzedine Ounahi''' ([[Arabies]]: عز الدين أوناحي; gebore [[19 April]] [[2000]]) is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as middelveldspeler vir die [[Spanje|Spaanse]] Segunda División-klub Girona en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel. Ounahi het sy internasionale debuut in 2022 gemaak nadat hy voorheen vir Marokko se o.20-span uitgedraf het. Hy is in Marokko se groep vir die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Sokkerwêreldbekertoernooi]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]] opgeneem.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/04/canada-morocco-last-16-world-cup-match-report|title=Ounahi and Rahimi put Morocco in World Cup quarter-finals and end Canada’s journey|date=2026-07-04|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> Hy is ook vir die [[Afrikanasiesbeker]] in 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]] gekies. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ounah, Azzedine}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] 55r67jrydaea8p2ouu9o9ca1h0qsu5r 1 463526 2915759 2026-07-05T14:17:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2915759 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463527 2915760 2026-07-05T14:45:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Soufiane Rahimi | image = [[Lêer:Soufiane Rahimi at the Olympic Games 2024 (cropped).jpg|240px]] | caption = Rahimi in 2024 | fullname = Soufiane Rahimi<ref name="FIFA Arab 2021">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce14/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Arab Cup Qatar 2021: List of players: Morocco |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=4 December 2021 |access-date=13 December 2022 |archive-date=29 March 2023 |arc...' 2915760 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Soufiane Rahimi | image = [[Lêer:Soufiane Rahimi at the Olympic Games 2024 (cropped).jpg|240px]] | caption = Rahimi in 2024 | fullname = Soufiane Rahimi<ref name="FIFA Arab 2021">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce14/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA Arab Cup Qatar 2021: List of players: Morocco |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=4 December 2021 |access-date=13 December 2022 |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329114842/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce14/pdf/SquadLists-English.pdf |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|6|2|df=y}}<ref name="FIFA Arab 2021"/> | birth_place = [[Casablanca]], [[Marokko]] | height = 1,83 m | position = Voorspeler, vleuel | currentclub = [[Al Ain FC|Al Ain]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2006–2017 | youthclubs1 = [[Raja CA]] | years1 = 2017–2021 | clubs1 = [[Raja CA]] | caps1 = 83 | goals1 = 30 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = → [[Étoile de Casablanca|EJS Casablanca]] (leen) | caps2 = 28 | goals2 = 17 | years3 = 2021– | clubs3 = [[Al Ain FC|Al Ain]] | caps3 = 109 | goals3 = 47 | nationalyears1 = 2021– | nationalteam1 = [[Marokaanse nasionale span|Marokko]] | nationalcaps1 = 42 | nationalgoals1 = 14 | nationalyears2 = 2024 | nationalteam2 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 8 | club-update = 25 Junie 2026 | nationalteam-update = 4 Julie 2026 }} '''Soufiane Rahimi''' ([[Berbertale]]: ⵙⵓⴼⵉⴰⵏ ⵔⴰⵀⵉⵎⵉ; [[Arabies]]: سفيان رحيمي; gebore [[2 Junie]] [[1996]]) is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n doelskieter vir Al Ain in die [[Verenigde Arabiese Emirate|VAE]] Pro League en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2649747/amp|title=From Raja ball boy to World Cup hero: The rise of Soufiane Rahimi|website=Arab News|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> Rahimi het sy professionele loopbaan by Raja Casablanca begin voordat hy op lening na Étoile de Casablanca gestuur is. Ná afloop van sy leningstydperk het hy na Raja Casablanca teruggekeer en die klub gehelp om die Botola in 2019/20, die CAF Konfederasiebeker in 2018 en 2021, en die Arabiese Klubkampioenskap in 2019/20 te wen. Daarna het hy by Al Ain in die VAE Pro League aangesluit, waar hy die klub gehelp het om die AFC Kampioeneliga in 2023/24 te wen. Hy was ook die toernooi se topskieter met 13 doele. Hy speel sedert 2021 vir die senior nasionale span van Marokko en het die land by die Afrikanasieskampioenskap in 2020, die FIFA Arabiese Beker in 2021, die [[Afrikanasiesbeker|Afrikabeker van Nasies]] in 2021 en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]], en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] verteenwoordig. By die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] is hy as een van Marokko se drie ouer spelers vir die Olimpiese span gekies. Hy het 'n bronsmedalje gewen en is ook as die toernooi se topdoelskieter aangewys. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rahimi, Soufiane}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] 05f3lruld9hszqj5ydnt1v2ke45s9hs 1 463528 2915761 2026-07-05T14:45:52Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2915761 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 463529 2915762 2026-07-05T14:50:10Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Sportspeople from Morocco|Marokkaanse sportlui}} [[Kategorie:Marokkane|Sportlui]] [[Kategorie:Sportlui]] [[Kategorie:Sport in Marokko|Sportlui]]' 2915762 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Sportspeople from Morocco|Marokkaanse sportlui}} [[Kategorie:Marokkane|Sportlui]] [[Kategorie:Sportlui]] [[Kategorie:Sport in Marokko|Sportlui]] ebk5ix82eficvriqf29yw1qwc5dl4g9 14 463530 2915763 2026-07-05T14:53:28Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Sports in Morocco|Sport in Marokko}} [[Kategorie:Marokko]] [[Kategorie:Sport in Afrika|Marokko]] [[Kategorie:Sport volgens land|Marokko]]' 2915763 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Sports in Morocco|Sport in Marokko}} [[Kategorie:Marokko]] [[Kategorie:Sport in Afrika|Marokko]] [[Kategorie:Sport volgens land|Marokko]] ggs9nj7ajismn3opvwyx3syo0qc9fga 0 463531 2915788 2026-07-05T16:31:13Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2915788 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus acutifolius | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =* ''Asparagus acutifolius var. achhalii'' <small>Valdés</small> * ''Asparagus acutifolius var. ambiguus'' <small>(De Not.) Nyman</small> * ''Asparagus acutifolius subsp. aragonensis'' <small>Sennen</small> * ''Asparagus acutifolius var. brachyclados'' <small>Bornm.</small> * ''Asparagus acutifolius var. brevifolius'' <small>(Tornab.) Nyman</small> * ''Asparagus acutifolius var. commutatus'' <small>(Ten.) Nyman</small> * ''Asparagus acutifolius var. eremicus'' <small>O.Bolòs & Vigo</small> * ''Asparagus acutifolius var. gracilis'' <small>Baker</small> * ''Asparagus acutifolius var. mitis'' <small>P.Palau</small> * ''Asparagus aetnensis'' <small>Tornab.</small> * ''Asparagus ambiguus'' <small>De Not.</small> * ''Asparagus brevifolius'' <small>Tornab.</small> * ''Asparagus commutatus'' <small>Ten.</small> * ''Asparagus corruda'' <small>Scop.</small> * ''Asparagus inarimensis'' <small>Tornab.</small> }} '''''Asparagus acutifolius''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Albanië]], [[Algerië]], [[Baleariese Eilande]], [[Bulgarye]], Oos-[[Egeïese eilande]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Israel]], [[Italië]], [[Korsika]], [[Libanon]], [[Libië]], [[Marokko]], [[Palestina]], [[Portugal]], [[Sardinië]], [[Siprus]], [[Sirië]], [[Sisilië]], [[Spanje]], [[Tunisië]] en [[Turkye]]. == Galery == <gallery> Asparagus acutifolius (8574992075).jpg Asparagus acutifolius frutos.jpg Asparagus acutifolius kz03.jpg Asparagus acutifolius kz1.jpg Asparagus acutifolius kz4.jpg Flora della Sardegna 253 (06).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:530992-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|acutifolius]] [[Kategorie:Flora van Albanië]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Bulgarye]] [[Kategorie:Flora van die Egeïese eilande]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Griekeland]] [[Kategorie:Flora van Israel]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Korsika]] [[Kategorie:Flora van Libanon]] [[Kategorie:Flora van Libië]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Palestina]] [[Kategorie:Flora van Portugal]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Siprus]] [[Kategorie:Flora van Sirië]] [[Kategorie:Flora van Sisilië]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Tunisië]] [[Kategorie:Flora van Turkye]] qwwuou97ibftkvmnbbjbe5jq87fa6oc 1 463532 2915790 2026-07-05T16:32:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915790 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 463533 2915791 2026-07-05T16:33:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915791 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463534 2915796 2026-07-05T16:47:42Z Oesjaar 7467 Skep die artikel solank... 2915796 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus fallax | authority = Svent., (1960) | synonyms = }} '''''Asparagus fallax''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]]. == Galery == <gallery> </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:530994-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|fallax]] [[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]] [[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]] 3twe9w2seg01891oxfj5f9gkyplwdff 2915800 2915796 2026-07-05T16:51:30Z Oesjaar 7467 Foto's! 2915800 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus fallax | authority = Svent., (1960) | synonyms = }} '''''Asparagus fallax''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]]. == Galery == <gallery> Conservatoire botanique national de Brest-Asparagus fallax-15 07 03-Philweb-06 (19414837895).jpg Conservatoire botanique national de Brest-Asparagus fallax-15 07 03-CP-01 (20032277808).jpg Conservatoire botanique national de Brest-Asparagus fallax-15 07 03-Philweb-04 (19408630662).jpg Asparagus fallax, Conservatoire botanique national de Brest 02.jpg Asparagus fallax, Conservatoire botanique national de Brest 04.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:530994-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|fallax]] [[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]] [[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]] 5fp6kdx9gyr1sacykicmqrxxvpmh76y 1 463535 2915798 2026-07-05T16:48:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915798 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463536 2915803 2026-07-05T17:03:47Z JMK 649 aanstuur 2915803 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Jojakim]] 8o5923ahu1fvhy7xut8r2ocl9fnl27m 4 463537 2915830 2026-07-05T19:30:32Z SpesBona 2720 + [[Ivy Mike- kerntoets]] 2915830 wikitext text/x-wiki {{Omraam|IvyMikeGIFColorCorrected.gif|200px|links|Ontploffing en gevolglike paddastoelwolk.}} '''[[Ivy Mike- kerntoets|Ivy Mike]]''' was die kodenaam wat gegee is aan die eerste volskaalse toets van 'n [[termonukleêre wapen]], waarin 'n beduidende gedeelte van die plofstofopbrengs van [[kernfusie|kernversmelting]] afkomstig is. Ivy Mike is op 1 November 1952 deur die [[Verenigde State]] op die eiland Elugelab in Enewetak-atol, in die nou onafhanklike eilandnasie van die [[Marshalleilande]], ontplof as deel van Operasie Ivy. Dit was die eerste volledige toets van die Teller-Ulam-ontwerp, 'n versmeltingtoestel wat in fases werk. Weens sy fisiese grootte en versmeltingbrandstoftipe ([[Laetemperatuurfisika|laetemperatuur-]] vloeibare [[deuterium]]), was die "Mike"-toestel nie geskik vir gebruik as 'n wapen soos 'n konvensionele bom nie. Dit was bedoel as 'n tegniese eksperiment en 'n konserwatiewe bewys van die konsep, om die konsepte wat gebruik word vir [[TNT-ekwivalent|multimegaton]]-ontploffings te bekragtig. Monsters van die ontploffing het spore van die [[Isotoop|isotope]] plutonium-246, [[plutonium]]-244 en die voorspelde elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] bevat. : ''[[Ivy Mike- kerntoets|...lees verder]]'' heqn7xau32vq8q6tk0awrsuswkw1ei6 2915916 2915830 2026-07-06T10:15:18Z SpesBona 2720 [[eilandstaat]] 2915916 wikitext text/x-wiki {{Omraam|IvyMikeGIFColorCorrected.gif|200px|links|Ontploffing en gevolglike paddastoelwolk.}} '''[[Ivy Mike- kerntoets|Ivy Mike]]''' was die kodenaam wat gegee is aan die eerste volskaalse toets van 'n [[termonukleêre wapen]], waarin 'n beduidende gedeelte van die plofstofopbrengs van [[kernfusie|kernversmelting]] afkomstig is. Ivy Mike is op 1 November 1952 deur die [[Verenigde State]] op die eiland Elugelab in die Enewetak-atol, in die nou onafhanklike [[eilandstaat]] die [[Marshalleilande]], ontplof as deel van Operasie Ivy. Dit was die eerste volledige toets van die Teller-Ulam-ontwerp, 'n versmeltingtoestel wat in fases werk. Weens sy fisiese grootte en versmeltingbrandstoftipe ([[Laetemperatuurfisika|laetemperatuur-]] vloeibare [[deuterium]]), was die "Mike"-toestel nie geskik vir gebruik as 'n wapen soos 'n konvensionele bom nie. Dit was bedoel as 'n tegniese eksperiment en 'n konserwatiewe bewys van die konsep, om die konsepte wat gebruik word vir [[TNT-ekwivalent|multimegaton]]-ontploffings te bekragtig. Monsters van die ontploffing het spore van die [[Isotoop|isotope]] plutonium-246, [[plutonium]]-244 en die voorspelde elemente [[einsteinium]] en [[fermium]] bevat. : ''[[Ivy Mike- kerntoets|...lees verder]]'' 15n0q2vw65a36j6l89i8x24jm2i1ibm 4 463538 2915831 2026-07-05T19:31:11Z SpesBona 2720 + [[Lêer:Common chimpanzee (Pan troglodytes schweinfurthii) feeding.jpg]] 2915831 wikitext text/x-wiki 'n [[Sjimpansee|Oostelike sjimpansee]] (''Pan troglodytes schweinfurthii'') eet aan 'n [[besemtrosvy]] (''Ficus sur'') in die Kibale- Nasionale Park, [[Uganda]]. {{Omraam|Common chimpanzee (Pan troglodytes schweinfurthii) feeding.jpg|400px|links|'n Oostelike sjimpansee (''Pan troglodytes schweinfurthii'') eet aan besemtrosvy (''Ficus sur'') in die Kibale- Nasionale Park, Uganda.}} 72uokif22txoqb5cd69v0f27axgnzjt 0 463539 2915851 2026-07-05T20:32:38Z Lefcentreright 92804 Nuwe artikel! 2915851 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]] pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]], die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van dienste op die lyn in 2019, het die lyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad-spoorwegstasie]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] a1hcz5nztqmb0s9kz95g9gifz5nvjuo 2915853 2915851 2026-07-05T20:33:48Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2915853 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]] pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van dienste op die lyn in 2019, het die lyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] q4b3bebtjy9l35l0r77m5tnsbza47jr 2915854 2915853 2026-07-05T20:36:58Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2915854 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]] pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] ciltpfj35rrqhew81k04qqahm227zng 2915855 2915854 2026-07-05T20:39:39Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2915855 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]] pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] 21dbdbsbngd0fdyuj3x3fefg4ytm8z9 2915856 2915855 2026-07-05T20:40:17Z Lefcentreright 92804 Ander naam 2915856 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' (of '''Sentraallyn''') ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]] pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] i2elz47ecw5zocjfe5jklfh0x0bkh0y 2915857 2915856 2026-07-05T20:44:53Z Lefcentreright 92804 typo 2915857 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' (of '''Sentraallyn''') ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]]-pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met townships soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] bysy6nfsoph70otg1tna6uvprejyfp2 2915858 2915857 2026-07-05T20:46:16Z Lefcentreright 92804 Skakel 2915858 wikitext text/x-wiki {{databoks}} Die '''Sentrale Lyn''' (of '''Sentraallyn''') ([[Engels]]: ''Central Line'') is 'n [[Metrorail#Wes-Kaap|Metrorail Wes-Kaap]]-pendelspoorlyn wat die [[Kaapstad-spoorwegstasie]] in die middestad van [[Kaapstad]] met [[Township|townships]] soos [[Langa]], [[Philippi]], [[Khayelitsha]], [[Gugulethu]] en [[Mitchells Plain]] op die [[Kaapse Vlakte]] verbind. Sentrale Lyn-treine vertrek vanaf Kaapstad-stasie op een van twee roetes, en dan langs drie takke vanaf Langa na verskeie gebiede in die suidooste van die stad. Die eerste tak loop na Mitchells Plain ([[Kapsteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]]), die tweede na Khayelitsha ([[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]]), en die derde gaan deur [[Belhar]] en eindig by [[Bellville]]. Die spoorlyn word beskryf as een van die belangrikste spoorlyne landswyd. Voor die opskorting van treindienste in 2019, het die spoorlyn byna half 'n miljoen pendelaars daagliks vervoer.<ref>{{Cite web|url=https://specialprojects.news24.com/blood-on-the-tracks/|title=Blood on the Tracks: The Battle for Cape Town's Central Line|last=Daniel|first=Luke|website=specialprojects.news24.com|language=en|access-date=2026-07-05}}</ref> ==Stasies== Die volgende stasies is op die Sentrale Lyn:<ref>{{Cite web|url=https://static.pmg.org.za/230705SCOPA_Presentation_-_5_July_2023.pdf|title=SCOPA Presentation re: the Central Line|website=Parliamentary Monitoring Group|access-date=5 Julie 2026}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |colspan=4|[[Kaapstad-spoorwegstasie|Kaapstad]] |- |width=50% colspan=2|[[Woodstock-spoorwegstasie|Woodstock]] | width="50%" colspan="2" |[[Esplanade-spoorwegstasie|Esplanade]] |- |colspan=2|[[Soutrivier-spoorwegstasie|Soutrivier]] |colspan=2|[[Paardeneiland-spoorwegstasie|Paardeneiland]] |- |colspan=2|[[Koebergpad-spoorwegstasie|Koebergpad]] |colspan=2|[[Ysterplaat-spoorwegstasie|Ysterplaat]] |- | colspan="2" |[[Maitland-spoorwegstasie|Maitland]] |colspan=2|[[Mutual-spoorwegstasie|Mutual]] |- |colspan=2|[[Ndabeni-spoorwegstasie|Ndabeni]] |colspan=2 rowspan=2| |- |colspan=2|[[Pinelands-spoorwegstasie|Pinelands]] |- |colspan=4|[[Langa-spoorwegstasie|Langa]] |- |colspan=4|[[Bonteheuwel-spoorwegstasie|Bonteheuwel]] |- |colspan=3|[[Netreg-spoorwegstasie|Netreg]] |width=33%|[[Lavistown-spoorwegstasie|Lavistown]] |- |colspan=3|[[Heideveld-spoorwegstasie|Heideveld]] |[[Belhar-spoorwegstasie|Belhar]] |- |colspan=3|[[Nyanga-spoorwegstasie|Nyanga]] |[[Unibell-spoorwegstasie|Unibell]] |- |colspan=3|[[Philippi-spoorwegstasie|Philippi]] |[[Pentech-spoorwegstasie|Pentech]] |- |width=33%|[[Lentegeur-spoorwegstasie|Lentegeur]] |colspan=2|[[Stockpad-spoorwegstasie|Stockpad]] |[[Sarepta-spoorwegstasie|Sarepta]] |- |[[Mitchells Plain-spoorwegstasie|Spoorwegstasie]] |colspan=2|[[Mandalay-spoorwegstasie|Mandalay]] |[[Bellville-spoorwegstasie|Bellville]] |- |[[Kapteinsklip-spoorwegstasie|Kapteinsklip]] |colspan=2|[[Nolungile-spoorwegstasie|Nolungile]] |rowspan=5| |- |rowspan=4| |colspan=2|[[Nonkqubela-spoorwegstasie|Nonkqubela]] |- |colspan=2|[[Khayelitsha-spoorwegstasie|Khayelitsha]] |- |colspan=2|[[Kuyasa-spoorwegstasie|Kuyasa]] |- |colspan=2|[[Chris Hani-spoorwegstasie|Chris Hani]] |} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treinstasies (Suid-Afrika)]] mrtkyeuq1asrlrqws3yl7ovblwz6lb6 1 463540 2915852 2026-07-05T20:33:09Z Lefcentreright 92804 Kop en bladtrekke 2915852 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 463541 2915896 2026-07-06T09:33:42Z Daniellouw 54542 {{Beeldinligting |beskrywing=Elektriese weerstande in parallel |bron=Geteken deur Daniel Louw |datum=6 Julie 2026 |daarsteller=Daniel Louw |outeur=Daniel Louw |ander_weergawes= }} == Lisensiëring == {{Cc-by-sa-4.0}} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2915896 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Elektriese weerstande in parallel |bron=Geteken deur Daniel Louw |datum=6 Julie 2026 |daarsteller=Daniel Louw |outeur=Daniel Louw |ander_weergawes= }} == Lisensiëring == {{Cc-by-sa-4.0}} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 6a1111tlz89g6chut62x90c41esvqog 0 463542 2915910 2026-07-06T10:10:48Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2915910 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus aggregatus | authority = ([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Fellingham & N.L.Mey., (1995) | synonyms =* ''Protasparagus aggregatus'' <small>Oberm.</small> }} '''''Asparagus aggregatus''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]] op die [[Waterberg]] voor. Die spesie blom van in Januarie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-8 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:988313-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9f6d95cf-cd3c-45af-927a-da9c1376374a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|aggregatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 1e8g1tqyo4rvjp5n5u77b63d0c3nxv8 2915911 2915910 2026-07-06T10:11:06Z Oesjaar 7467 Ai! 2915911 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus aggregatus | authority = ([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Fellingham & N.L.Mey., (1995) | synonyms =* ''Protasparagus aggregatus'' <small>Oberm.</small> }} '''''Asparagus aggregatus''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]] op die [[Waterberg]] voor. Die spesie blom in Januarie. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-8 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:988313-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9f6d95cf-cd3c-45af-927a-da9c1376374a Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|aggregatus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] sspcxzw8h1kdrb0kosmdrluprscr5n0 1 463543 2915913 2026-07-06T10:13:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2915913 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 463544 2915934 2026-07-06T11:50:19Z Rooiratel 90342 Welkom :) 2915934 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5 2 463545 2915935 2026-07-06T11:50:38Z Rooiratel 90342 Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}' 2915935 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 463546 2915938 2026-07-06T11:57:11Z JMK 649 begin 2915938 wikitext text/x-wiki Volgens Bybelse tradisie was '''Josef''' die aardse vader en wettige voog van [[Jesus]]. Alhoewel hy nie die biologiese vader was nie – aangesien Jesus deur die [[Heilige Gees]] verwek is – het Josef hom as sy eie grootgemaak, vir sy gesin gesorg en Jesus wettiglik in die lyn van [[Dawid]] gevestig. Omdat hy Maria se man was, het die antieke Joodse wet en kultuur Josef as die hoof van die huishouding en Jesus se vader in 'n wetlike en sosiale sin erken. Dit het belangrike tradisionele pligte ingesluit soos om die kind amptelik 'n naam te gee en hom sy ambag as 'n timmerman te leer. == Sien ook == * [[Lys van persone in die Bybel]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Jode uit die Nuwe Testament]] ndpmv2np39iw61dusv1h8ohs7ga5epf