Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2077 2917603 2917474 2026-07-14T19:30:06Z SpesBona 2720 Hersien 2917603 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Koninkryk Spanje |volle_naam = <small>''Reino de España'' ([[Spaans]])</small> |algemene_naam = Spanje |beeld_vlag = Flag of Spain.svg |beeld_wapen = Escudo de España (variant).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Spain.svg |leuse = ''Plus Ultra''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Steeds verder")''</small> |volkslied = ''[[Marcha Real]]''<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |title=Real Decreto 1560/1997, de 10 de octubre, por el que se regula el Himno Nacional |author=Spaanse Regering |work=Boletín Oficial del Estado núm. 244 |date=11 Oktober 1997 |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527153553/https://www.boe.es/boe/dias/1997/10/11/pdfs/A29594-29600.pdf |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''([[Spaans]] vir: "Koninklike Mars")''</small><br /><center>[[Lêer:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Spaans]] |hoofstad = [[Madrid]] {{Koördinate|40|26|N|03|42|W}} |latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 03 |longm = 42 |longEW = W |grootste_stad = [[Madrid]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Koning]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Felipe VI]]<br />[[Pedro Sánchez]] |oppervlak_rang = 54^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 505&nbsp;370<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260127144633/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|archive-date=27 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 195&nbsp;124 |persent_water = 0,89 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |bevolking_skatting = 49&nbsp;687&nbsp;120<ref name="INE-ECP-2026Q1">{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/Prensa/en/ECP1T26.htm |title=Continuous Population Statistics (CPS) |publisher=Nasionale Statistiekinstituut van Spanje |date=1 April 2026 |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2026 |bevolking_rang = 30^ste |bevolking_sensus = 46&nbsp;354&nbsp;321 |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 98,3 |bevolkingsdigtheidmi² = 254,6 |bevolkingsdigtheidrang = 121^ste |BBP_PPP = $2&nbsp;812&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=184,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Spain |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 15^de |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $56&nbsp;555<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 34^ste |BBP = $1&nbsp;800&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $36&nbsp;192<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 29^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Dinasties<br />• ''[[de facto]]''<br />• ''[[de jure]]''<br />• Nasionale staat<br />• Grondwetlike monargie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[20 Januarie]] [[1479]]<br />[[23 Januarie]] [[1516]]<br />[[9 Junie]] [[1715]]<br />[[19 Maart]] [[1812]]<br />[[12 April]] [[1931]]<br />[[29 Desember]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,918<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |MOI_rang = 28^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 31,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = ES |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.es]] |skakelkode = 34 |voetskrif = }} '''Spanje''' ([[Spaans]]: ''España'', [esˈpaɲa], {{Audio|Es-España.ogg|luister}}), amptelik die '''Koninkryk Spanje''' ([[Spaans]]: ''Reino de España'', [[Katalaans]]: ''Regne d'Espanya'', [[Aragonees]]: ''Reino d'Espanya'', [[Asturies]]: ''Reinu d'España'', [[Baskies]]: ''Espainiako Erresuma'', [[Galicies]]: ''Reino de España'', [[Oksitaans]]: ''Reiaume d'Espanha''), is 'n [[land]] in die suidweste van [[Europa]]. Dit deel die [[Iberiese Skiereiland]] met [[Portugal]] en [[Gibraltar]]. In die noorde word Spanje begrens deur die [[Pireneë]] van [[Frankryk]] en die landjie [[Andorra]]. Die [[Baleariese Eilande]] in die [[Middellandse See]], die [[Kanariese Eilande]] langs die weskus van [[Noord-Afrika]], asook die [[eksklawe]]s [[Ceuta]] en [[Melilla]] in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied. Dit beslaan 'n oppervlakte van 505&nbsp;370&nbsp;km² en het in 2026 'n bevolking van 49&nbsp;687&nbsp;120 gehad.<ref name="INE-ECP-2026Q1" /> [[Lêer:Satellite image of Spain in January 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Spanje]] [[Lêer:Sp-map.png|duimnael|links|Geografiese kaart van Spanje]] Spanje is 'n [[Grondwetlike monargie|grondwetlike erflike monargie]] nadat dit dekades lank, tot die [[Fascisme|fascistiese]] leier of ''caudillo'' [[Francisco Franco]] se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede, die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is [[Madrid]]. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit in [[Barcelona]], [[Valencia, Spanje|Valencia]], [[Sevilla]], [[Zaragoza]], [[Málaga]] en [[Bilbao]]. Spanje is 'n lidland van die [[Verenigde Nasies]] (VN, sedert 14 Desember 1955), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling ([[OESO]], sedert 1961), die [[Europese Unie]] (EU, sedert 1 Januarie 1986) en die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde [[toerisme]]sektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde ná Frankryk.<ref>{{en}} {{cite book |title=International Tourism Highlights 2020 Edition |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |location=Madrid |year=2021 |isbn=978-92-844-2245-6 |page=8 |DOI=10.18111/9789284422456}}</ref> In 1999 het die land by die [[euro]]sone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop. Die [[amptelike taal]] is Spaans (oftewel Kastiliaans, ''Castellano''), met Katalaans as tweede ampstaal in die outonome gemeenskappe van [[Katalonië]], Valencia en op die Baleariese Eilande; Baskies in die [[Baskeland]] en dele van Navarra; Galicies in [[Galisië]] en [[Aranees]] in die Val d'Aran. [[Aragonees]] en [[Asturies]] word as streekstale erken. Die bevolking word volgens taal of dialek en kultuur onderverdeel in Kastiliane in Noord- en Sentraal-Spanje, Andalusiërs in die suide, Galiciërs in die noordweste, [[Baske]] in die noordoostelike Atlantiese kusgebied en [[Katalane]] in die noordoostelike Mediterreense streek. Die geskiedenis van Spanje se kultuur strek terug tot in die prehistoriese tydperk toe die land omstreeks 15&nbsp;000 v.C. deur die Iberiërs bewoon is wat hul naam aan die Iberiese Skiereiland verleen het. Die geskiedenis van kuns in Spanje strek oor byna twintig millennia, van paleolitiese kuns wat in grotte in die noordweste van die land aangetref word tot [[Salvador Dalí]] se 20ste eeuse surrealistiese skilderye. == Etimologie == Die naam "Spanje" (''España'') is afgelei van ''[[Hispania]]'', die [[Antieke Rome|Romeinse]] naam vir die [[Iberiese Skiereiland]] en sy provinsies tydens die [[Romeinse Ryk]]. Die etimologiese oorsprong van die term Hispania is onduidelik, hoewel die [[Fenisië]]rs na die gebied verwys het as ''Spania'' (wat "land van die [[konyn]]e" beteken), gevolglik is die Fenisiese teorie die mees aanvaarde.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |title="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España |publisher=ABC |date=28 Augustus 2014 |accessdate=13 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar was 'n aantal teorieë en hipoteses oor die oorsprong daarvan: Jesús Luis Cunchillos het gemeen dat die wortel van die woord ''span'' die Fenisiese woord ''spy'' is, wat "smee" beteken. Gevolglik sou ''i-spn-ya'' "die land waar metale gesmee word" beteken.<ref>{{es}} #Linch, John (direkteur), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, bl. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref> Dit kan ook afgelei gewees het van die Fenisiese woord ''I-Shpania'' wat "eiland van konyne", "land van konyne" of "hoek" kan beteken; laasgenoemde verwys na Spanje se ligging aan die einde van die [[Middellandse See]]; Romeinse munte wat in die gebied onder keiser [[Hadrianus]] gemunt is, toon 'n vroulike figuur met 'n konyn langs haar voete,<ref>{{en}} {{cite book |author=Ulick Ralph Burke |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |year=1895 |location=Londen |page=12 |hdl=2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> en [[Strabo]] het dit die "land van die konyne" genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Spain |title=Spain |publisher=Catholic Encyclopedia |editor=Charles Herbermann |location=New York |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die betrokke woord beteken eintlik "[[dassie]]", moontlik omdat die Fenisiërs die twee diere met mekaar verwar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |title=Rabbits, fish and mice, but no rock hyrax |publisher=Understanding Animal Research |accessdate=31 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031134610/http://www.understandinganimalresearch.org.uk/news/staff-blog/rabbits-fish-and-mice-but-no-rock-hyrax/ |archive-date=31 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook beweer dat "Hispania" afgelei is van die [[Baskies]]e woord ''Ezpanna'', wat "rand" of "grens" beteken, nog 'n verwysing na die feit dat die Iberiese Skiereiland die suidwestelike hoek van die Europese vasteland vorm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles Anthon |title=A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges |publisher=Harper & Brothers |location=New York |year=1850 |url=https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/ |page=[https://archive.org/details/asystemancienta03anthgoog/page/n28 14]}}</ref> == Geskiedenis == {{Hoofartikel|Geskiedenis van Spanje}} === Vroeë geskiedenis en oudheid === [[Lêer:Diorama de la Cova d'Altamira (1929) obra de l'escultor Josep Font.JPG|duimnael|'n [[Diorama]] van die Altamira-grot (Katalaanse Argeologiese Museum, [[Barcelona]])]] Die eerste mense het hulle volgens die huidige stand van navorsing sowat 1,5 miljoen jaar gelede op die gebied van die huidige Spanje gevestig. Die [[Neanderdaller]] het vermoedelik 45&nbsp;000 jaar gelede verdwyn. Die [[Neolitikum]] (van die 6de millenium v.C.), die oorgang van die [[Jagter-versamelaar|die toeëiening van die lewenstyl as jagters, vissers en versamelaars]] na die produserende, uiteindelik landelike lewenswyse het begin met die migrasie uit die sentrale Middellandse Seegebied wat sy oorsprong in die [[Nabye Ooste]] gehad het. [[Lêer:02.Teatro romano (49).JPG|duimnael|links|'n Romeinse teater in Mérida]] Uit die 10de eeu v.C. getuig die handel van [[Fenisië|Fenisiese]] seevaarders met die Suid-Spaanse kusstreke. Ten minste van die 8ste eeu af het hulle kolonies gestig wat as handelsplekke gedien het, waarvan hul bekendste [[Cádiz]] (Gades) was; later het [[Grieke]] gevolg, veral die Fokeërs uit ''[[Marseille|Massalia]]''. In die 5de en 4de eeu v.C. het [[Kelte]] uit die noorde hulle op die [[Iberiese Skiereiland]] gevestig en in die noordelike en westelike gebiede gemeng met die inheemse Iberiërs (sien [[Keltiberies|Keltiberiërs]]). In hierdie tydperk is [[Oud-Spaanse skrifte]] gebruik. 'n Ander belangrike vroeë inheemse volk is die [[Baske]] in die noorde van die land. Tydens die [[Puniese Oorloë]] het die [[Kartago|Kartage]], nasate van die Fenisiërs, groot dele in die suide en ooste van die skiereiland verower. Tydens die [[Tweede Puniese Oorlog]] het die [[Antieke Rome|Romeine]] spoedig die suide en weste van die Kartage verower. Dit het egter 200 jaar geneem totdat die Romeine ook die noorde kon verower. Die provinsies [[Hispania Baetica]] in die suide en [[Hispania Tarraconensis]] in die noorde en ooste het in belangrike dele van die [[Romeinse Ryk]] ontwikkel. Uit die Romeine se Latynse taal het later Spaans en ander [[Romaanse tale]] in Spanje ontwikkel. === Van Moorse heerskappy tot Spaanse Ryk === {{Hoofartikel|Spaanse Ryk}} Tydens die [[Volksverhuising]], waartydens die [[Wes-Romeinse Ryk]] in die 5de eeu ineengestort het, het die [[Suebe]] hulle op die Iberiese Skiereiland gevestig, terwyl die [[Wes-Gote]] na [[Gallië]] beweeg en ook groot dele van die Iberiese Skiereiland verower het. Ná 'n vernietigende nederlaag teen die [[Frankiese Ryk]] het die Wes-Gote Gallië ontruim en hul sentrum na die skiereiland verskuif. Na hierdie tweede en laaste fase van die Wes-Gotiese Ryk word vanweë sy nuwe hoofstad [[Toledo]] ook as Toledaanse Ryk verwys. Hulle heerskappy is van 711 af deur [[Islam]]itiese troepe beëindig, nadat die Wes-Gotiese koning [[Roderik]] verslaan is. Die Arabiese nalatenskap het ná eeue se heerskappy die [[argitektuur]] en die taal beïnvloed. Hierdie [[Berbers|Berbergroepe]], waarna as [[More]] verwys is, het die grootste deel van die skiereiland verower, maar hulle het nie daarin geslaag om hulle in die noorde van die skiereiland te vestig nie. Die Goot [[Pelayo]] (hy word slegs in 'n vervalste kroniek genoem) het hul uitbreiding in die [[Slag van Covadonga]] in Noord-Spanje gestuit. Dié slag het – terugskouend – die begin van die Christelike herowering gemerk, die [[Reconquista]], wat in 722 begin en oor eeue gestrek het. Die Moorse Spanje het ná 750 onafhanklik geword van die Arabiese Ryk, in 929 het [[Abd al-Rahman III]] in [[Al-Andalus]] 'n eie [[kalifaat]] uitgeroep. Geskille tussen die adelsgesinne het daartoe gelei dat die kalifaat 'n eeu later in verskeie Taifas verbrokkel het. Intussen is die verenigingsproses in die noorde veral deur [[Kastilië]] aangedryf. Die [[Koninkryk León]] is in 1037 deur koning [[Ferdinand I van León|Ferdinand I die Grote]] verower; boonop het die Kastiliërs imperiale doele nagejaag en tydelik die keisertitel aangeneem. Vername figure in die Reconquista rondom die 11de eeu was [[Raymond Berengarius III van Barcelona]] en [[El Cid]]; laasgenoemde is later as nasionale held van Spanje vereer. Albei koninkryke het in 1157 verbrokkel, toe koning [[Alfons VII van León en Kastilië|Alfonso VII]] 'n erfdeling uitgevoer het. Teen 1230 is hulle deur [[Ferdinand III van Kastilië|Ferdinand III]] in die Koninkryk Kastilië herenig. In 1469 het die troonopvolger van Kastilië, [[Isabella I van Kastilië|Isabella]], in die [[huwelik]] getree met [[Ferdinand II van Aragon|Ferdinand]], die troonopvolger van Aragon. Ná die regeringsoorname in 1474 in Kastilië en in 1479 in Aragon het hulle albei heerskappye saam regeer. Hulle het die twee koninkryke egter nie in een enkele staat verenig nie. [[Lêer:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|duimnael|upright|[[Christophorus Columbus]] (ca. 1451–1506): Genuese seevaarder in diens van die Kroon van Kastilië (portret deur Ridolfo Ghirlandaio)]] In 1492 het Christelike troepe die laaste oorblywende gebied op die skiereiland onder Islamitiese bewind verower. In dieselfde jaar het [[Christophorus Columbus]] [[Ontdekking van Amerika|Amerika vir Europa ontdek]]. Ná die einde van die Reconquista is ook ander godsdienstige minderhede geteiken. Die "Katolieke konings" Isabella I en Ferdinand II wou geen nie-Christene meer in hulle ryke duld nie. [[Moslem]]s en [[Jode]] is gedwing om hulle te laat doop. In 1478 is die [[Spaanse Inkwisisie]] ingestel om "ongelowiges" wat net uiterlik bekeer het, maar in die geheim steeds hul ou godsdiens nagekom het, op te spoor en te straf (onder andere deur [[auto de fe]]). Op 31 Maart 1492 het Isabella I en Ferdinand II die uitsettingsbevel uitgevaardig, waarvolgens al die 300&nbsp;000 Jode, wat hulle nie wou laat doop nie, die Koninkryk Kastilië en die ryke van die Kroon van Aragon moes verlaat ([[Sefardiese Jode]]). In 1609 het [[Filips III van Spanje|Filips III]] ook die Moriske, afstammelinge van bekeerde More, uitgesit. In die 16de eeu is die heerskappye van Kastilië en Aragon tot een koninkryk verenig. Aragon was reeds 'n gevestigde seemag in die Middellandse See, terwyl Kastilië meegeding het met Portugal oor invloed op die Atlantiese Oseaan. Met die ontdekking van die [[Amerikas]] deur Kolumbus vir Europa het Spanje 'n Christelike [[groot moondheid]] geword. In 1504 is [[Johanna van Kastilië|Johanna I]] ná die dood van haar moeder Isabella I tot koningin van Kastilië geproklameer. Deur haar huwelik met [[Filips I van Kastilië|Filips I]], die seun van die [[Heilige Romeinse Ryk|Rooms-Duitse]] keiser [[Maksimiliaan I]], het 'n blywende verbintenis ontstaan tussen die Spaanse koninkryke en die [[Huis van Habsburg]] (Spaans: ''Casa de Austria''). Hul seun, koning [[Karel V|Karel I]], van 1516 af Spaanse koning, het in 1519 as Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk geword. Onder sy bewind het [[Hernán Cortés]] die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|Asteekse Ryk in Meksiko]], [[Francisco Pizarro]] die [[Spaanse verowering van die Inka-ryk|Inka-ryk in Peru]] en ander [[conquistador]]es die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatanskiereiland]] verower. Vervolgens het [[Nieu-Spanje]] in Noord-Amerika Spanje se rykste kolonie geword. Nadat Karel in 1556 afstand gedoen het van al sy poste, is die heerskappye tussen die Spaanse en Oostenrykse lyne van die Huis van Habsburg verdeel. Daarmee het die Habsburgse Nederland as Spaanse Nederland aan die Spaanse Ryk geval. [[Lêer:Iberian Union Empires.png|duimnael|Die [[Iberiese Unie]] in 1640, Spaanse gebiede in rooi]] In 1571 was Spanje deel van die Heilige Liga en het vervolgens in die [[Slag van Lepanto]] teen die [[Ottomaanse Ryk]] geveg, waarmee die Turkse bedreiging in die Middellandse See beëindig is. In 1580 het die Portugese [[Huis van Aviz]] uitgesterf en die buurland het om dinastiese redes aan die Spaanse Huis van Habsburg ([[Iberiese Unie]]) geval. Portugal was tot in 1640 ondergeskik aan Spanje en het dele van sy koloniale ryk verloor. In dié jaar het die hertog van [[Huis van Braganza|Braganza]] 'n adellike opstand aangevoer teen die Spanjaarde en homself as [[Johannes IV van Portugal|Johannes IV]] tot Portugese koning uitgeroep. In 1588 het koning [[Filips II van Spanje|Filips II]] met die [[Spaanse Armada]] die [[Koninkryk van Engeland]] onder die Protestantse koningin [[Elizabeth I van Engeland|Elizabeth I]] probeer verower, maar [[Francis Drake]] en gure weer het die armada vernietig. Dit was ook deel van die [[Tagtigjarige Oorlog]], waartydens die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] in opstand gekom het teen Spanje en deur die Engelse en Franse ondersteun is. Gelyktydig het in die Heilige Romeinse Ryk die [[Dertigjarige Oorlog]] gewoed. Albei oorloë het in 1648 geëindig met die ondertekening van die [[Vrede van Münster]] en die [[Vrede van Wesfale]], waarin Spanje onafhanklikheid aan Nederland moes toestaan. Teen 1600 het die Spaanse Ryk oor groot dele van [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Sentraal-Amerika]], die [[Suidelike Verenigde State]] en die [[Filippyne]] gestrek. Nadat die Engelse en Franse se koloniale strewe ook toegeneem het, het Spanje geleidelik aan wêreldwye invloed verloor. Die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] het veral op die Spaanse Nederland gemik en die [[Devolusieoorlog]] ontketen wat met die [[Vrede van Aken (1668)|Vrede van Aken]] en die oorhandiging van 'n aantal stede aan die Franse geëindig het, terwyl Spanje [[Franche-Comté]] ontvang het. Enkele jare later het die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] uitgebreek en dié oorlog is met die [[Vrede van Nijmegen]] beëindig waarin die vorige uitruiling van gebiede omgekeer is. Nadat in 1700 die laaste koning van die Huis van Habsburg se Spaanse lyn, [[Karel II van Spanje|Karel II]] sonder nakomelinge oorlede is, is hy opgevolg deur [[Filips V van Spanje|Filips van Bourbon]], die kleinseun van die Franse koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] uit die [[Huis van Bourbon]]. Die [[Spaanse Opvolgingsoorlog]] het in groot dele van Wes-Europa gewoed, onder andere het Spanje [[Gibraltar]] aan Groot-Brittanje verloor. Tydens die [[Sewejarige Oorlog]] het Spanje in 'n groot alliansie saam met Frankryk, Oostenryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en [[Swede]] geveg teen Groot-Brittanje, [[Koninkryk Pruise|Pruise]] en [[Portugal]], maar hom aan die verloorkant bevind. In die [[Verdrag van Parys (1763)|Verdrag van Parys]] moes die land egter minder kolonies as sy geallieerdes oorhandig en slegs [[Florida]] aan die Britte afstaan, terwyl dit [[Louisiana]] van die Franse bekom het. Spanje het saam met Frankryk en Nederland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] teen [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] ondersteun en in die [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]] ná dié oorlog [[Florida]] en [[Minorka]] van die Britte herwin. Die Amerikaanse lande se onafhanklikheidsoorloë, veral die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Meksikaanse]] en Suid-Amerikaanse onafhanklikheidsoorloë aan die begin van die 19de eeu, het met die onafhanklikheid van die meeste kolonies geëindig. Aan die einde van die [[Spaans-Amerikaanse Oorlog]] (wat die [[Filippynse Rewolusie]] ingesluit het) het Spanje in 1898 sy laaste kolonies in die [[Karibiese gebied]] en die [[Stille Oseaan]] aan die Verenigde State verloor, waarmee die Spaanse koloniale ryk tot 'n einde gekom het. Die Afrikakolonies wat later bygevoeg is (Spaans-Marokko, Spaans-Sahara en [[Ekwatoriaal-Guinee]]) het uiteindelik hul onafhanklikheid in die 20ste eeu verkry. === Van Franse besetting tot Franco-diktatuur === [[Lêer:1812-cadiz.jpg|duimnael|upright|Standbeeld in herinnering aan die Cortes van Cádiz (1810–1813) wat die eerste Spaanse grondwet uitgevaardig het]] Ná die [[Franse Rewolusie]] (van 1789 tot 1799) het [[Napoleon Bonaparte]] bewind oorgeneem in Frankryk en nadat hy Spanje verower het, sy broer [[Josef Bonaparte]] tot koning geproklameer. Die Spanjaarde het weerstand ontbied in 'n lank [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]]. Van 1810 tot 1813 het die ''Cortes'', afgevaardigdes uit al die provinsies van die Spaanse Ryk, in Cádiz vergader en die land se eerste grondwet uitgevaardig. Dié liberale grondwet was later voorbeeld vir ander grondwette van Spanje en in die buiteland. Ná Napoleon se oorgawe het [[Ferdinand VII van Spanje|Ferdinand VII]] op die Spaanse troon teruggekeer. Hy is in 1833 deur sy (destyds tweejarige) dogter [[Isabella II van Spanje|Isabella II]] opgevolg. Sy was aan bewind tot in 1868. Ná die afdanking van die in 1870 tot koning verkose [[Amadeus I van Spanje|Amadeus]] uit die [[Huis van Savoje]] is in 1873 die Eerste Spaanse Republiek uitgeroep. Ná 'n [[staatsgreep]] is in 1874 die monargie onder [[Alfons XII van Spanje]] heringestel. Aan die begin van die 20ste eeu was Spanje 'n hoofsaaklik onderontwikkelde agrariese land, gekenmerk deur [[Feodalisme|feodale eienaarskapsverhoudinge]], die min nywerhede was veral in Katalonië en die Baskeland saamgetrek. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Spanje neutraal gebly. Spanje is weens sy min vlak van buitelandse handelsbetrekkinge deur die [[Groot Depressie]] heelwat minder geraak as ander lande.<ref>{{de}} {{cite book |author=Horst Hans Hergel |title=Industrialisierungspolitik in Spanien seit Ende des Bürgerkrieges |year=1963 |page=15 |url=https://books.google.de/books?id=ummCBwAAQBAJ&pg=PA15 |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> In 1923 het generaal [[Miguel Primo de Rivera]] bewind oorgeneem en 'n [[militêre diktatuur]] geïnstalleer, maar die verbinding van koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]] met die diktator het die monargie gediskrediteer, terwyl die dringende sosiale probleme egter nie aangepak is nie; op 14 April 1931 het [[Niceto Alcalá Zamora]] die Tweede Spaanse Republiek uitgeroep. Die oorgeërfde politieke en sosiale konflikte het die Tweede Spaanse Republiek van die begin af oorheers, reeds in 1932 het regse militêrs onder generaal [[José Sanjurjo]] 'n staatsgreep probeer. In 1934 was daar 'n reeks linkse en anargistiese opstande, wat deels bloedig onderdruk is. Die politieke onstabiliteit, wat veral deur die ekstreme verteenwoordigers van linkse en regse posisies en hul paramilitêre verenigings, maar ook deur lede van die gewone veiligheidsmagte aangehits is, is met die Volksfront, bestaande uit linksliberale, sosialistiese en kommunistiese partye, se oorwinning in die parlementsverkiesings op 17 Februarie 1936 verder verskerp. [[Lêer:Franco0001.PNG|duimnael|upright|Generaal [[Francisco Franco]], van 1936/39 tot sy dood in 1975 langjarige diktatoor van Spanje]] In Julie 1936 het dele van die weermag onder generaal [[Francisco Franco]] in opstand gekom teen die regering, die staatsgreep was slegs in enkele dele van die land suksesvol, terwyl dit in die belangrike politieke en nywerheidsgebiede misluk het (o.&nbsp;a. Madrid, Katalonië en die Baskeland). Dit het tot die [[Spaanse Burgeroorlog]] gelei, waartydens die nasionalistiese opstandiges belangrike hulp ontvang het van die fascistiese [[Italië]] asook [[Nazi-Duitsland]] en die kommuniste deur die [[Sowjetunie]] ondersteun is, terwyl die liberale demokrasieë Frankryk en die Verenigde Koninkryk neutraal gebly en daarmee Franco se oorwinning bevoordeel het. Die nasionaliste onder Franco het in 1939 geseëvier. Die diktatuur onder Franco het begin met etlike jare se gewelddadige suiwerings, waarmee die land 'n lang fase van politieke en sosiale letargie betree het. Ná die einde van die burgeroorlog het Franco aangesluit by die [[Anti-Kominternpakt]] met Nazi-Duitsland, Italië en [[Japannese Keiserryk|Japan]] wat teen die uitbreiding van [[kommunisme]] gerig was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Edmund J. Osmanczyk |title=The Encyclopedia of The United Nations and International Relations |edition=2 |publisher=Taylor and Francis |location=Bristol |year=1990 |isbn=0-85066-833-6 |page=865}}</ref> Nadat Nazi-Duitsland in Augustus dieselfde jaar egter die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] met die Sowjetunie onderteken het, het die Spaanse verhouding met die Duitsers afgekoel. Vervolgens het Franco, ongeag die Duitse en Italiaanse ondersteuning tydens die burgeroorlog, die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op militêre vlak nie ondersteun nie. Die meeste mense wat uit Nazi-Duitsland gevlug het, is egter in Spaanse [[konsentrasiekamp]]e, wat tydens die burgeroorlog opgeris is, geïnterneer. Net soos ander Europese lande het ook Spanje ná die wêreldoorlog 'n lang ekonomiese opswaai geniet.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Nicholas Crafts |author2=Gianni Toniolo |title=Economic Growth in Europe Since 1945 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-49964-4 |page=123}}</ref> In 1947 het Franco die monargie herstel en in 1969 [[Juan Carlos I]] tot sy opvolger benoem. Hy het ná die diktator se dood op 20 November 1975 'n demokratiseringsproses (''Transición'') ingelui. Spanje het in 1978 met die goedkeuring van 'n grondwet 'n [[grondwetlike monargie]] geword. In die laaste fase van Franco se diktatorskap en veral tydens die ''Transición'' het die land gebuk gegaan onder massiewe terreuraanvalle deur die [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]] en ander linkse asook regse terreurgroepe. In 1981 het die laaste staatsgreeppoging ("23-F") deur regse militêrs en dele van die paramilitêre Burgerwag (''Guardia Civil'') teen die demokratiese regering misluk. Die eerste minister [[Adolfo Suárez]] het hervormings deurgevoer wat die oorgang na demokrasie gebaan het. === Sedert demokratisering === [[Lêer:Felipe VI 2023.jpg|duimnael|upright|[[Felipe VI]] is sedert 2014 die Spaanse koning]] Die oorgang het in 1982 met die bewindsoorname deur die Sosiaal-Demokratiese Party onder [[Felipe González]] (''Partido Socialista Obrero Español'', PSOE) geëindig. Spanje het in 1982 by die [[NAVO]] en in 1986 by die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] (EG, nou die Europese Unie) aangesluit en nog 'n ekonomiese groeifase ervaar. Gelyktydig is in die stryd teen die ETA 'n staatsterroristiese eenheid (Antiterreurbevrydingsgroepe, ''Grupos Antiterroristas de Liberación'', GAL) opgestel, wat met marteling en moord die Baskiese separatiste beveg het, dié tydperk word in Spanje "vuil oorlog" (''guerra sucia'') genoem.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/51a43250d61caccfc1256aa1003d7d38/277ded49d4581b5fc1256aa0002eae27?OpenDocument |title=Jahresbericht 1998 – Spanien |publisher=[[Amnestie Internasionaal]] |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306145906/http://www.amnesty.de/umleitung/1998/deu03/025?lang=de%26mimetype%3dtext%2fhtml |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[skandaal]] rondom die GAL-verwikkelinge van belangrike regeringslede het in 1996 gelei tot 'n verkiesingsnederlaag vir die PSOE. Vervolgens het [[José María Aznar]] van die konserwatiewe Volksparty (''Partido Popular'', PP) die nuwe eerste minister geword. In 2002 is die [[euro]] as geldeenheid ingevoer. Ná twee ampstermyne wat gekenmerk is deur talle skandale en binnelandse konflikte ([[Irakse Oorlog]]), het die PP, onder die indruk van die Madridse treinaanvalle op 11 Maart 2004, die parlementsverkiesings verloor (op 14 Maart 2004). Daarna het José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) in Madrid 'n minderheidsregering gelei. In 2007 het in Spanje 'n eiendomsborrel gebars; in 2008 is die land deur die [[kredietkrisis]] geraak. Gelyktydig het separatistiese bewegings, veral in Katalonië, gegroei. Ná die verkiesings in Desember 2011 het die PP onder [[Mariano Rajoy]] weer aan bewind gekom, wat ná 1982, 1996 en 2004 die altesaam vierde magsverandering tussen die konserwatiewes en die sosiaaldemokrate sedert die demokratiese oorgang was. Tydens die parlementsverkiesings op 20 Desember 2015 het die twee groot partye aansienlik aan stemme verloor en kleiner partye soos Podemos en Ciudadanos het na vore gekom. Weens die ingewikkelde meerderheidsverhoudings het die regeringsvorming misluk, wat tot herverkiesings op 26 Junie 2016 gelei het. Nadat die aantal setels min verander het, was die regeringsvorming weereens moeilik. Mariano Rajoy het op 29 Oktober 2016 eindelik eerste minister geword en 'n minderheidsregering aangevoer, totdat hy op 1 Junie 2018 deur 'n [[mosie van wantroue]] in die parlement verwyder is. Hy is opgevolg deur die sosialis [[Pedro Sánchez]], maar sy party is met slegs 84 setels in 'n minderheidsregering op die steun van Unidos Podemos, PNV en verskeie separatistiese partye aangewese. == Geografie == Naas [[Rusland]], Frankryk en [[Oekraïne]] is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505&nbsp;370&nbsp;km².<ref name="CIA" /> Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van dié skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km lank, terwyl die grens tussen Spanje en [[Frankryk]], die Pireneë, sowat 500&nbsp;km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs [[Andorra]] en [[Gibraltar]], aan die see. In die noorde is die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]], in die noordooste die [[Golf van Lion]], in die ooste die [[Baleariese See]] en in die suide die [[Alboransee]] geleë. Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die [[Chafarin]], wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer halfpad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje. === Landskap === [[Lêer:SotresPanorama.jpg|duimnael|links|Die [[Kantabriese Gebergte]] in Noord-Spanje]] [[Lêer:Teide and Caldera 2006.jpg|duimnael|[[Teide]] op die [[Kanariese Eilande]] is die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied]] Buiten [[Oostenryk]] en [[Switserland]] is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660&nbsp;m bo seespieël en een sesde van Spanje lê hoër as 1&nbsp;000&nbsp;m. [[Teide]] op die Kanariese eiland [[Tenerife]] is met 3&nbsp;715&nbsp;m die hoogste bergpiek op Spaanse grondgebied. Die hoogste piek op die Spaanse vasteland en die Iberiese Skiereiland is [[Mulhacén]] met 'n hoogte van 3&nbsp;478&nbsp;m, gevolg deur [[Aneto]] met 'n hoogte van 3&nbsp;404&nbsp;m; laasgenoemde is ook die hoogste berg in die [[Pireneë]]. In die Pireneë is pieke wat hoër as 3&nbsp;000&nbsp;m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die [[Meseta]] of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1&nbsp;000&nbsp;m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die ''Cordillera Cantabrica'' ([[Kantabriese Gebergte]]), met [[Picos de Europa]] as die hoogste piek (2&nbsp;648&nbsp;m). Suid van die [[Ebro]]rivier lê die ''Cordillera lbérica'' (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die [[Sistema Béticos]], met Mulhacén (3&nbsp;478&nbsp;m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en [[Pichacho de Veleta]] (3&nbsp;392&nbsp;m). Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die [[Sierra de Guadarrama]], die [[Sierra de Gredos]] en die [[Sierra de Avila]] deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië. Afgesien van die groot berge wat om die Meseta geleë is, is daar 'n aantal kleiner berge wat verspreid oor die hoogvlakte lê, onder meer die Sierra Morena (noord van die [[Guadalquivir]]) en die Montes de Toledo. === Klimaat === [[Lêer:Spain Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Spanje volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander [[klimaat]] in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen [[winter]]- en [[somer]]temperature. Die [[Spanjaarde]] beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40&nbsp;°C en in die winter –7&nbsp;°C. Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370&nbsp;mm [[reën]] per jaar, hoofsaaklik gedurende die [[lente]] en die [[herfs]]. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die [[reën]]val is daar byna oral meer as 1&nbsp;000&nbsp;mm per jaar en op plekke selfs meer as 1&nbsp;500&nbsp;mm. Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8&nbsp;°C en in die somer 26&nbsp;°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500&nbsp;mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15&nbsp;°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van [[Noord-Afrika]]. Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by [[Alicante]] is die warmste streek. [[Malaga]] se temperatuur in die winter is gemiddeld 13&nbsp;°C en in die somer 27&nbsp;°C. Die gebied tussen [[Murcia]] en [[Almeria]] is [[woestyn]]agtig en kry nie meer as 300&nbsp;mm reën per jaar nie. === Riviere en mere === [[Lêer:Spain River Basins-es.png|duimnael|Spanje se rivierstelsels]] Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), [[Turia]], [[Júcar]], [[Sangonera]], [[Almanzora]], Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. [[Taag]] en [[Douro|Duero]] mond albei in Portugal in die [[Atlantiese Oseaan]] uit. Die Ebro is met 'n lengte van 930&nbsp;km die langste Spaanse rivier, gevolg deur die [[Guadalquivir]] met 'n lengte van 657&nbsp;km. Die Taag (Portugees Tejo en Spaans Tajo) is die langste rivier op die Iberiese Skiereiland en dit vloei deur belangrike stede soos die ou Spaanse hoofstad [[Toledo]] en die Portugese hoofstad [[Lissabon]], terwyl die Spaanse hoofstad Madrid slegs 40&nbsp;km noord van dié rivier geleë is. [[Guadiana]], wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en [[Guadalete]], vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van [[Cartagena, Spanje|Cartagena]] lê 'n tweede, die Mar Menor. === Kuste === [[Lêer:Tossa de Mar View.jpg|duimnael|Mediterreense kus aan die [[Costa Brava]]]] Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1&nbsp;700&nbsp;km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die [[Costa Brava]] (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die [[Costa Dorada]] (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die [[Costa Blanca]] (van Kaap de la Nao af tot by [[Kaap de Palos]]) en die [[Costa del Sol]] aan weerskante van [[Málaga]] is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus. In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die [[Arenas Gordas]]. Die noordkus van Spanje aan die [[Golf van Biskaje]] en die [[Kantabriese See]] is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm. === Fauna en flora === [[Lêer:Canis Lupus Signatus.JPG|duimnael|Iberiese wolwe (''Canis lupus signatus'')]] Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos [[hars]] en [[kurk]]. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos. Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom. == Tradisionele landstreke == [[Lêer:Provinces of Spain.svg|duimnael|Streke en provinsies van Spanje]] Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê [[Andalusië]], wat duidelike invloede van [[Afrika]] ([[More]]) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer [[Sevilla]], [[Granada]] en [[Málaga]]. [[Kastilië]] is in baie opsigte die hart van Spanje. Sedert die [[Middeleeue]] het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide [[Nieu-Kastilië]]. Belangrike stede in die noorde is [[Salamanca]], [[Valladolid]] en [[Burgos]]. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as [[Kantabrië]] bekend. Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit [[Galisië]], [[Asturië]], Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën, maar is nog nie vir [[toerisme]] ontsluit nie. Asturië is 'n [[mynbou]]- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk [[nasionalisme]]. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê [[Navarra]] en in die ooste [[Katalonië]]. Navarra het noue bande met sowel die [[Baske]] as [[Frankryk]]. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die [[Katalane]] net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia. == Administratiewe streke == [[Lêer:Autonomous communities of Spain.svg|duimnael|'n Kaart van die Spaanse outonome gemeenskappe en stede]] Volgens die 1978-grondwet bestaan Spanje uit 17 "nasionaliteite en streke". Elke outonome gemeenskap (''comunidad autónoma'') het deur 'n statuut van outonomiteit sekere bevoegdhede in wetgewing en uitvoering verkry. Die omvang van hierdie regte verskil vir elke outonome gemeenskap. Oor die algemeen geniet nasionaliteite meer outonomiteit as streke. Sewe van die 17 outonome gemeenskappe bestaan uit slegs een provinsie (''provincias''), die ander uit meer (tot nege) provinsies. Altesaam is daar 50 [[Provinsies van Spanje|Provinsies in Spanje]]. Buitendien is daar die twee outonome stede (''ciudades autónomas'') [[Ceuta]] en [[Melilla]] aan die Marokkaanse kus wat nie deel uitmaak van enige provinsie nie. Benede provinsies is [[comarca]]s, plaaslike tradisionele streke of 'n groep munisipaliteite (''municipios''). === Outonome gemeenskappe === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! Outonome<br />gemeenskap ! Hoofstad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) ! Status |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Andalucia.svg|40px|Vlag van Andalusië]] | [[Andalusië]] | [[Sevilla]] | Parlement | align="right" | 87&nbsp;268 <small>(17,2%)</small> | align="right" | 8&nbsp;464&nbsp;411 | align="right" | 96 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Aragon.svg|40px|Vlag van Aragon]] | [[Aragon]] | [[Zaragoza]] | Cortes | align="right" | 47&nbsp;719 <small>(9,4%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;329&nbsp;391 | align="right" | 28 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Asturias.svg|40px|Vlag van Asturië]] | [[Asturië]] | [[Oviedo]] | General Junta | align="right" | 10&nbsp;604 <small>(2,1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;018&nbsp;784 | align="right" | 96 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Balearic Islands.svg|40px|Vlag van die Baleariese Eilande]] | [[Baleariese Eilande]] | [[Palma]] | Parlement | align="right" | 4&nbsp;992 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;171&nbsp;543 | align="right" | 230 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Basque Country.svg|40px|Vlag van die Baskeland]] | [[Outonome Gemeenskap van die Baskeland|Baskeland]] | [[Vitoria-Gasteiz]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Parlement | align="right" | 7&nbsp;234 <small>(1,4%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;220&nbsp;504 | align="right" | 305 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|40px|Vlag van die Kanariese Eilande]] | [[Kanariese Eilande]] | [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]],<br />[[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]] | Parlement | align="right" | 7&nbsp;447 <small>(1,5%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;175&nbsp;952 | align="right" | 289 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Cantabria (Official).svg|40px|Vlag van Kantabrië]] | [[Kantabrië]] | [[Santander, Spanje|Santander]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;321 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 582&nbsp;905 | align="right" | 109 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile and León.svg|40px|Vlag van Kastilië en León]] | [[Kastilië en León]] | [[Valladolid]]<br /><small>(''[[de facto]]'' setel van instellings)</small> | Cortes | align="right" | 94&nbsp;223 <small>(18,6%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;394&nbsp;918 | align="right" | 25 | Historiese gemeenskap |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Castile-La Mancha.svg|40px|Vlag van Kastilië-La Mancha]] | [[Kastilië-La Mancha]] | [[Toledo]] | Cortes | align="right" | 79&nbsp;463 <small>(15,7%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;045&nbsp;221 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Catalonia.svg|40px|Vlag van Katalonië]] | [[Katalonië]] | [[Barcelona]] | Parlement | align="right" | 32&nbsp;114 <small>(6,3%)</small> | style="text-align:right" | 7&nbsp;780&nbsp;479 | align="right" | 239 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|40px|Vlag van Extremadura]] | [[Extremadura]] | [[Mérida]] | Vergadering | align="right" | 41&nbsp;634 <small>(8,2%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;063&nbsp;987 | align="right" | 26 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Galicia.svg|40px|Vlag van Galisië]] | [[Galisië]] | [[Santiago de Compostela]] | Parlement | align="right" | 29&nbsp;574 <small>(5,8%)</small> | style="text-align:right" | 2&nbsp;701&nbsp;819 | align="right" | 91 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|40px|Vlag van La Rioja]] | [[La Rioja]] | [[Logroño]] | Parlement | align="right" | 5&nbsp;045 <small>(1%)</small> | style="text-align:right" | 319&nbsp;914 | align="right" | 63 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Community of Madrid.svg|40px|Vlag van Madrid]] | [[Madrid]] | [[Madrid]] | Vergadering | align="right" | 8&nbsp;028 <small>(1,6%)</small> | style="text-align:right" | 6&nbsp;779&nbsp;888 | align="right" | 830 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Region of Murcia.svg|40px|Vlag van Murcia]] | [[Murcia]] | [[Murcia]] | Vergadering | align="right" | 11&nbsp;313 <small>(2,9%)</small> | style="text-align:right" | 1&nbsp;511&nbsp;251 | align="right" | 132 | Streek |- | align="center" | [[Lêer:Bandera de Navarra.svg|40px|Vlag van Navarra]] | [[Navarre]] | [[Pamplona]] | Parlement | align="right" | 10&nbsp;391 <small>(2%)</small> | style="text-align:right" | 661&nbsp;197 | align="right" | 63 | Nasionaliteit |- | align="center" | [[Lêer:Flag of the Land of Valencia (official).svg|40px|Vlag van die Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valensiaanse gemeenskap]] | [[Valencia, Spanje|Valencia]] | Cortes | align="right" | 23&nbsp;255 <small>(4,6%)</small> | style="text-align:right" | 5&nbsp;057&nbsp;353 | align="right" | 215 | Nasionaliteit |} === Outonome stede === {| class="wikitable sortable mw-datatable" ! class="unsortable" style="width:50px" | Vlag ! class="unsortable" style="width:50px" | Wapen ! Outonome<br />stad ! Wetgewer ! Oppervlakte<br />(km²) ! Bevolking<br />(2020) ! Digtheid<br />(/km²) |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Ceuta.svg|40px|Vlag van Ceuta]] | [[Lêer:Coat of Arms of Ceuta.svg|25px|Wapen van Ceuta]] | [[Ceuta]] | Vergadering | align="right" | 18,5 | align="right" | 84&nbsp;202 | align="right" | 4&nbsp;583 |- | align="center" | [[Lêer:Flag of Melilla.svg|40px|Vlag van Melilla]] | [[Lêer:Coat of Arms of Melilla.svg|25px|Vlag van Melilla]] | [[Melilla]] | Vergadering | align="right" | 12,3 | align="right" | 87&nbsp;076 | align="right" | 7&nbsp;031 |} == Demografie == [[Lêer:Population densities in Spain (2007).svg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheidskaart van Spanje]] [[Lêer:Llengües d'Espanya.svg|duimnael|Taalverspreidingskaart van Spanje: {{columns-list|2| {{sleutel|#ddf1b4|[[Spaans|Kastiliaans]]}} {{sleutel|#f59053|[[Katalaans]]}} {{sleutel|#808080|[[Baskies]]}} {{sleutel|#2b83ba|[[Galicies]]}} {{sleutel|#91cba8|[[Asturies]]-[[Leonees]]}} {{sleutel|#fede99|[[Aragonees]]}} {{sleutel|#d7191c|[[Aranees]]}}}}]] Spanje is ten opsigte van sy inheemse bevolking 'n minder homogene land as sy buurland Portugal. Die term [[Spanjaarde]] kan na die staatsvolk of titulêre nasie van die land verwys wat verskillende [[etniese groep]]e insluit. Ander belangrike inheemse groepe sluit in [[Baske]] in die Baskeland en [[Katalane]] in [[Katalonië]] wat hul eie nasionale identiteit as etniese en taalgroepe handhaaf. Volgens die 2021-skatting is 84,8% van die bevolking Spanjaarde, 1,7% Marokkane, 1,2% [[Roemene]] en 12,3% ander.<ref name="CIA" /> 'n Ander belangrike minderheid is [[Roma]]. In onlangse jare het ook [[Arabiere]] hulle in Spanje gevestig. Spanje se uiteenlopende inheemse bevolking weerspieël ook in die tale van die land. Naas [[Spaans]] (waarna in die grondwet as "Kastiliaans" verwys word) wat deur sowat 74% van die bevolking gepraat word, is [[Katalaans]] (amptelik in Katalonië, die Baleariese eilande en die Valensiaanse gemeenskap) 17%, [[Galicies]] (amptelik in [[Galisië]]) 7%, [[Baskies]] (amptelik in die Baskeland en [[Navarra]]) 2%, [[Aranees]] (amptelik in dele van Katalonië) met meer as 5&nbsp;000 sprekers belangrike inheemse tale.<ref name="CIA" /> Van die ander belangrike streekstale sluit in [[Aragonees]] in [[Aragon]], [[Asturies]] in [[Asturië]], [[Leonees]] in [[Kastilië en León]] en [[Oksitaans]] in Katalonië. Die meeste Spanjaarde is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] [[Christendom|Christene]] (58,2%), met klein minderhede [[Ateïsme|ateïste]] (16,2%), [[Agnostisisme|agnosties]] (10,8%), ander (2,7%), niegelowiges (10,5%) en onbepaald (1,7%).<ref name="CIA" /> == Ekonomie == [[Lêer:Airbus A400M EC-404 ILA 2012 12.jpg|duimnael|Die finale montering van die [[Airbus A400M Atlas|Airbus A400M]] geskiet in Sevilla]] [[Lêer:SEAT Leon Mk4 1X7A5842.jpg|duimnael|'n Model van die Seat Leon. Seat is 'n groot nywerheidswerkgewer in Spanje.]] [[Lêer:Vista de Benidorm, España, 2014-07-02, DD 51-53 HDR.JPG|duimnael|'n Aansig van Benidorm snags. [[Toerisme]] speel 'n belangrike rol in die Spaanse ekonomie.]] [[Lêer:Greenhouses near El Ejido.jpg|duimnael|Kweekhuise by El Ejido]] [[Lêer:Territorial waters - Spain.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Spanje]] Met die ''Plan de Estabilización'' in 1959, die demokratiese oorgang ná 1975, die toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1986 en sy deelname aan die Ekonomiese en Monetêre Unie het Spanje die grondslag geleë vir 'n langaanhoudende ekonomiese opswaai. Die land se nywerhede is agtereenvolgens geliberaliseer en gemoderniseer. Hieruit het 'n aantal internasionaal suksesvolle maatskappy voortgespruit soos [[IBERIA]], [[Seat]], [[Telefónica]], [[Zara]], [[El Corte Inglés]], [[Endesa]] en [[Parador]]. Die oopstelling van Spanje vir internasionale mededinging het gelei tot uitgebreide direkte buitelandse beleggings. Die prys hiervoor was egter erge krimpings in tradisionele bedrywe, byvoorbeeld in die Baskeland. Die Spaanse maatskappye se gemiddelde aantal werknemers was in 2011 met tien ook heelwat minder as die EU-deursnee van 17 (ter vergelyking: Griekeland 5, Duitsland 35). 80% van die maatskappye in die produserende bedryf het minder as tien werknemers, wat op 'n min mededingendheid van dié vernuwende nywerheid dui. Die herindustrialisering ná die krisis in 2009–2013, wat tot 'n erge ineenstorting van die nywerheidsproduksie gelei het, geskiet tans slegs stadig, hoewel die daarmee gepaardgaande vermindering in indiensneming die produktiwiteit verhoog het. In 2014 is vir die eerste keer sedert die krisis 'n groei in die nywerheidsproduksie van 1,1% aangeteken.<ref>{{es}} {{cite news |title=El pequeño tamaño lastra la carrera española por la reindustrializatión |publisher=El País |author=A. Mars |date=16 Mei 2015}}</ref> Spanje was, volgens 'n studie deur die bank [[Credit Suisse]] in 2017, die land met die twaalfde grootste nasionale totale fortuine wêreldwyd. Die Spanjaarde se totale eienaarskap aan eiendom, aandele en kontant was altesaam 4&nbsp;845 miljard [[Amerikaanse dollar]]. Die fortuine volgens volwassenes is gemiddeld 129&nbsp;578 en 63&nbsp;369 dollar in [[mediaan]] (Duitsland: 203&nbsp;946 en 47&nbsp;091 dollar onderskeidelik). Die [[Gini-koëffisiënt]] by die welvaartverspreiding het in 2016 68,0 beloop wat op 'n gemiddelde ongelykheid aan rykdom dui.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.credit-suisse.com/corporate/en/articles/news-and-expertise/global-wealth-report-2017-201711.html |title=Global Wealth Report 2017 |publisher=Credit Suisse |accessdate=1 Januarie 2018}}</ref> In 2018 was daar in Spanje 25 miljardêrs. Die rykste persoon in die land is [[Amancio Ortega]] wat met 'n fortuin van sowat 70 miljard Amerikaanse dollar onder die tien rykste mense wêreldwyd is. Ortega is die stigter van die tekstielmaatskappy [[Inditex]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/billionaires/#137307c3251c |title=The World's Billionaires 2018 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=21 Julie 2018}}</ref> Die ekonomiese groei rondom die millenniumwisseling is veral deur 'n eiendomsborrel gesteun, waardeur die gemiddelde skuldlas in 2005 125% van die jaarlikse salaris beloop het, dit was drie keer meer as tien jaar terug.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf |title=Bank of Spain Economic Bulletin 07/2005 |publisher=Bank van Spanje |accessdate=22 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722185109/http://www.bde.es/informes/be/boleco/2005/be0507e.pdf|archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eiendomsborrel het tydens die finansiële krisis van 2007 af gebars. Aangesien die Spaanse banke feitlik slegs lenings met veranderlike rentekoerse toegestaan en sodoende die rentekoersrisiko aan die leners oorgedra het en die banke weens streng regulering skaars by die ineenstorting van bate-gesteunde sekuriteite betrokke was, is die Spaanse bankwese lank as relatief stabiel beskou. Aangesien die eiendomsektor amper een derde tot die BBP bygedra het, het die ineenstorting 'n groot impak op die ekonomie gehad. Gelyktydig het die eiendomspryse skerp gekrimp, in die eerste kwartaal 2009 met 6,8% in vergelyking tot dieselfde kwartaal die vorige jaar,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |title=Immobilienpreise in Spanien im 1. Quartal im Rekordtempo gefallen |publisher=[[Reuters]] |date=17 April 2009 |accessdate=16 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116125802/http://de.reuters.com/article/economicsNews/idDEBEE53G0HV20090417 |archive-date=16 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en baie huishoudings het 'n groot skuldlas gedra. Op 25 Junie 2012 het die destydse minister van finansies, Luis de Guindos, namens die Spaanse regering by die Europese Unie vir finansiële hulp aangeklop om die Spaanse banke te herkapitaliseer. Die Euro-vennote het aan Spanje reeds 'n enkelbedrag van 100 miljard euro belowe.<ref name="SPON-840744">{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/euro-krise-spanien-beantragt-offiziell-bankenhilfe-a-840744.html |title=Spanien beantragt Finanzhilfen bei Euro-Partnern |publisher=Der Spiegel |date=25 Junie 2012 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Nadat die situasie in die Spaanse finansiële sektor verlig het, het die land in Januarie 2014 die euro-reddingspakket verlaat. Gedurende die 18-maande-tydperk van die hulpmaatreëls het Spanje altesaam 41,4 miljard euro ontvang om sy banke te ondersteun.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |title=Spanien hat Rettungsschirm verlassen |publisher=Bundesregierung |accessdate=6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161028/https://www.bundesregierung.de/Webs/Breg/DE/Themen/Euro/Programmlaender/reformkurs/_node.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die werkloosheidskoers in November 2012 was volgens die Europese Unie se berekening 26,6%.<ref name="werkloosheidskoers">{{de}} {{cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |title=Arbeitslosenquote des Euroraums bei 11,8 % |publisher=Eurostat |date=8 Januarie 2013 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123231140/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-08012013-BP/DE/3-08012013-BP-DE.PDF |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 was dit 7,6%<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/1592/Spain%92s_economy_.html |title=Spain’s Economy: Closing the Gap |publisher=[[OESO]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=15 Augustus 2008}}</ref> en in November 2008 13,4%. Daarmee was dit die destyds hoogste werkloosheidskoers in die Europese Unie. Gelyktydig was die werkloosheidskoers van onder 25-jariges op 56,5% (in November 2012), net ná Griekeland die naashoogste koers in die Europese Unie.<ref name="werkloosheidskoers" /> Vanweë die ekonomiese herstel van 2013 af het dit tot in Januarie 2016 tot 20,5% gekrimp (4,68 miljoen werkloses)<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7197748/3-01032016-AP-DE.pdf |title=Arbeitslosenquote im Euroraum bei 10,3% |publisher=Eurostat |date=1 Maart 2016 |accessdate=6 Maart 2016}}</ref> en in Junie 2018 tot 15,2%.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/de/home |title=Home |publisher=Eurostat |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2017 het die jeugwerkloosheidskoers 39,4% beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS |title=Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |publisher=Wêreldbank |accessdate=8 Augustus 2018}}</ref> In 2009 was 4,2% van al die werknemers in [[landbou]] werksaam, 24% in nywerhede en 71,7% in die diensektor. Die totale aantal werknemers is in 2017 op 22,75 miljoen beraam; waarvan 46,4% vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=21 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821073349/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2129.html |archive-date=21 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Wêreldwye mededingendheidverslag, wat die mededingendheid van lande vergelyk, het Spanje die 34ste plek onder 137 lande beklee (in 2017–2018).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/countryeconomy-profiles/#economy=ESP |title=Country/Economy Profiles |publisher=Global Competitiveness Index 2017-2018 |accessdate=4 Desember 2017}}</ref> In die Ekonomiese Vryheidsindeks was die land in 2017 in die 69ste plek van 180 lande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/pages/all-country-scores |title=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage |accessdate=17 September 2024}}</ref> Spanje se [[Kapitalisme|kapitalistiese]] [[gemengde ekonomie]] is die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|15de grootste wêreldwyd]] en die vierde grootste in die [[Europese Unie]] asook die vierde grootste in die Eurosone, ná [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]]. Die sentrum-regse regering onder die voormalige eerste minister [[José María Aznar]] het suksesvol daarna gestreef om in 1999 deel te word van die lande wat die Euro as nuwe geldeenheid ingevoer het. In Julie 2024 was die [[werkloosheid]]skoers 11,27%.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176918&menu=ultiDatos&idp=1254735976595 |title=Economically Active Population Survey. Second Quarter 2024. |publisher=Nasionale Statistiekinstituut van Spanje |accessdate=31 Augustus 2025}}</ref> Die jeugwerkloosheidskoers (26,5% in April 2024) is baie hoog in vergelyking met ander EU-lidlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://datosmacro.expansion.com/paro/espana?sector=Desempleo+hombres+menores+de+25+a%C3%B1os&sc=LAB-25- |title=Expansión / Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (national estimate) - Spain}}</ref> Voortdurende swakpunte in Spanje se ekonomie sluit in 'n groot [[informele ekonomie]],<ref>{{en}} {{cite book |author=Lauren A. Benton |title=Invisible Factories: The Informal Economy and Industrial Development in Spain |publisher=SUNY Press |date=1990}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |title=Spain's Black Market Economy Is Worth 20% of Its GDP: One million Spanish people have jobs in the underground economy |publisher=The Atlantic |date=16 Julie 2013 |author=Roberto A. Ferdman |accessdate=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911114536/https://www.theatlantic.com/business/archive/2013/07/spains-black-market-economy-is-worth-20-of-its-gdp/277840/ |archive-date=11 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=Angel Alañón |author2=M. Gómez-Antonio |title=Estimating the size of the shadow economy in Spain: a structural model with latent variables |publisher=Applies Economics |year=2005 |volume=37 |edition=9 |page=1011–1025}}</ref> en 'n onderwysstelsel wat volgens [[OESO]] van die swakste in die [[ontwikkelde land]]e is, saam met dié in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |title=OECD report for 2006 |publisher=[[OESO]] |accessdate=19 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191607/http://www.oecd.org/dataoecd/51/21/37392840.pdf |archive-date=19 Augustus 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skadu-ekonomie het 'n aandeel van 21,5% aan die BBP.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.elperiodico.cat/ca/economia/20110601/l-economia-submergida-a-espanya-1028006 |title=L'economia submergida a Espanya representa el 21,5% del PIB |publisher=El Periódico de Catalunya |date=1 Junie 2011 |accessdate=17 September 2024}}</ref> Sedert die 1990's het sommige Spaanse maatskappye multinasionale status verwerf nadat hulle hulle dienste veral na die kultureel verwante [[Latyns-Amerika]] uitgebrei het. In dié streek is Spanje die naasgrootste belegger ná die Verenigde State. Spaanse maatskappye het ook na [[Asië]] uitgebrei, veral na [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name=Economist2009bet>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |title=A good bet? |publisher=[[The Economist]] |date=30 April 2009 |accessdate=4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504012604/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13579705 |archive-date=4 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Spaanse maatskappye belê onder andere in [[hernubare energie]]-kommersialisering ([[Iberdrola]] was die wêreld se grootste hernubare energie-operateur<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |title=Spain's Iberdrola signs investment accord with Gulf group Taqa |publisher=[[Forbes]] |date=25 Mei 2008 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607172216/http://www.forbes.com/feeds/afx/2008/05/25/afx5046256.html |archive-date=7 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>), tegnologiemaatskappye soos [[Telefónica]], [[Abengoa]], [[Mondragon Corporation]] (die wêreld se grootste koöperasie wat deur werkers besit word), [[Movistar]], [[Hisdesat]], [[Indra Sistemas|Indra]], treinvervaardigers soos [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles|CAF]], [[Talgo]], globale korporasies soos die tekstielmaatskappy [[Inditex]], petroleummaatskappye soos [[Repsol]] of [[Cepsa]] en [[infrastruktuur]] met ses van die tien grootste internasionale konstruksiemaatskappye wat in vervoer spesialiseer is Spaans, soos [[Ferrovial]], [[Acciona]], [[Grupo ACS|ACS]], [[Obrascón Huarte Lain|OHL]] en [[Fomento de Construcciones y Contratas|FCC]].<ref name=Economist2009big>{{en}} {{cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |title=Big in America? |publisher=[[The Economist]] |date=8 April 2009 |accessdate=12 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412092504/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=13447445 |archive-date=12 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die motorbedryf is een van die grootste werkverskaffers in die land. In 2023 het Spanje 2,45 miljoen motors vervaardig wat dit die agtste grootste motorvervaardiger wêreldwyd en die tweede grootste in Europa ná Duitsland maak,<ref name=ICEX>{{en}} {{cite web |url=https://www.investinspain.org/en/industries/automotive-mobility |title=Spain is the 2nd largest automaker in Europe and the 8th largest in the world |publisher=ICEX-Invest in Spain |date=22 Julie 2024}}</ref> 'n plek wat dit ook in 2024 behou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/car-production-by-country |title=Car Production by Country 2024 |publisher=worldpopulationreview.com |accessdate=26 Maart 2024}}</ref> In 2023 is altesaam 89% van die motors en 60% van die motoronderdele/-toebehore wat in Spanje vervaardig is uitgevoer. In 2023 is altesaam 2&nbsp;201&nbsp;802 in Spanje vervaardigde motors uitgevoer. In dié jaar het die Spaanse motorbedryf 10% tot die land se [[bruto binnelandse produk]] en 18% tot die Spaanse uitvoere bygedra (insluitende motors en motoronderdele/-toebehore). Die buitelandse handelsoorskot van motors het in 2023 €18,8 miljard beloop. Die bedryf genereer 9% van die totale indiensneming en byna twee miljoen werksgeleenthede is gekoppel aan hierdie bedryf.<ref name=ICEX/> === Handelsvennote === Spanje se hoofuitvoervennote is [[Frankryk]] 15%, [[Duitsland]] 10%, [[Portugal]] 9%, [[Italië]] 9% en die [[Verenigde Koninkryk]] 6% (in 2023). Spanje se hoofuitvoere is [[motor]]s, verpakte [[medisyne]], geraffineerde petroleum, motoronderdele/-toebehore en [[Klere|kledingstukke]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Spanje op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 11%, die [[Volksrepubliek China]] 10%, Frankryk 10%, Italië 7% en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 7% (ook in 2023). Spanje se hoofinvoere is [[ruolie]], motors, kledingstukke, motors, motoronderdele/-toebehore en [[aardgas]]. Spanje se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Frankryk, Duitsland en Italië.<ref name="CIA" /> == Sport == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|links|Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] in 2009]] [[Lêer:World Cup celebration - 2.jpg|duimnael|Spanje in 2010 nadat hulle die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|sokkerwêreldbekertoernooi]] gewen het]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Spanje. [[Real Madrid]] en [[FC Barcelona]] is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Van die ander vername sokkerklubs sluit in [[Celta de Vigo]], [[Club Deportivo Lugo]], [[Real Club Deportivo Carabanchel]] en [[SD Compostela]]. Die [[Spaanse nasionale sokkerspan]] is met vier titels die [[UEFA Europa-beker]] se rekordwenner (in 1964, 2008, [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|2012]] en 2024) en hulle kon ook die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in [[Suid-Afrika]] wen. Hulle het daarmee die eerste span geword wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens kon wen. Van die vername sokkerspelers uit dié tydperk sluit in [[Xabi Alonso]], [[Andrés Iniesta]] en [[David Villa]]. Spanje se hoogste sokkerliga is [[La Liga]], gevolg deur Secunda División. In vrouesokker het Spanje die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beklink. [[Basketbal]], [[tennis]], [[fietsry]], [[handbal]], [[futsal]], [[motorfietsry]], [[rugby]] en, in die afgelope tyd, [[Formule Een]] is ook gewilde sportsoorte. Die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] het vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi tot dusver nog nie gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. Die ''Estadio Nacional Universidad Complutense'' in Madrid dien as tuisstadion van beide die mans- en [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]]. Die vrouerugbyspan kwalifiseer gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Die [[Vuelta a España]] is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die [[Tour de France]] en die [[Giro d'Italia]]. In Formule Een word sedert 1913 die [[Spaanse Grand Prix]] aangebied, voorheen op onderskeidelik die [[Jarama-renbaan]], die [[Jerez-renbaan]] asook die [[Montjuïc-renbaan]] en sedert 1991 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]]. By tye is ook die [[Europese Grand Prix]] in Spanje gejaag, naamlik in Jerez en in [[Valenciastraatbaan|Valencia]]. Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]], die [[Olimpiese Somerspele 1992]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2002]] aangebied. Spanje sal saam met [[Argentinië]], [[Marokko]], [[Paraguay]], [[Portugal]] en [[Uruguay]] die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqx80eqqyero |title=How will the 2030 World Cup work? |publisher=[[BBC]] |author=Emma Middleton |date=11 Desember 2024 |accessdate=12 Desember 2024}}</ref> In hul onderskeie streke is die sportsoorte [[Baskiese pelote]] en Valensiaanse pelote baie gewild. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Spain|title=Spain|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/spain/|title=Spain|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=31 Augustus 2025}} * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-67-2}}, volume 26, bl. 71 – 73 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain|Spanje}} * {{en}} {{Wikivoyage|Spain|Spanje}} * {{es}} [https://www.congreso.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse parlement] * {{es}} [https://administracion.gob.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse regering] * {{en}} [https://www.spain.info/ Amptelike webwerf van die Spaanse departement van Toerisme] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Spanje}} | Noord = [[Kantabriese See]] • [[Golf van Biskaje]] | Noordoos = {{vlagland|Frankryk}} • {{vlagland|Andorra}} • {{vlagland|Frankryk}} • [[Golf van Lion]] | Oos = [[Baleariese See]] • {{vlagland|Italië}} | Suidoos = [[Alboransee]] • {{vlagland|Algerië}} | Suid = {{vlagland|Gibraltar}} • {{vlagland|Ceuta}} • [[Straat van Gibraltar]] • {{vlagland|Marokko}} • {{vlagland|Melilla}} | Suidwes = {{vlagland|Kanariese Eilande}} • [[Golf van Cádiz]] | Wes = {{vlagland|Portugal}} | Noordwes = [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Spanje}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Spanje| ]] 6mylf7wa9wzk1d0s4cmfteayvwfitxm 4 5209 2917581 2917447 2026-07-14T18:03:11Z Martinvl 12559 /* Swem in Suid-Afrika */ 2917581 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) epxi720c299vqognaibclwmjc63tufp 2917608 2917581 2026-07-14T21:30:20Z Pynappel 70858 /* Onderwatervaartuig */ 2917608 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) kc3xxzup49fboets6qc6axxf60joe5m 2917628 2917608 2026-07-15T08:00:18Z Aliwal2012 39067 /* Ons vriend BurgertB */ Antwoord 2917628 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) 9c05rq4f706t7es7n3wth4xjkba25dk 0 7355 2917599 2908028 2026-07-14T19:00:09Z SpesBona 2720 Nuwe regering 2917599 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Litaue |volle_naam = <small>''Lietuvos Respublika'' ([[Litaus]])</small> |algemene_naam = Litaue |beeld_vlag = Flag of Lithuania.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of Lithuania.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Lithuania.svg |leuse = ''Tautos jėga vienybėje''<br /><small>''([[Litaus]] vir: "Die nasie se sterkte lê in eenheid")''</small> |volkslied = ''Tautiška giesmė''<br /><small>''(Litaus vir: "Die nasionale volkslied")''</small><center>[[Lêer:Tautiška giesme instrumental.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Litaus]] |hoofstad = [[Vilnius]] {{Koördinate|54|41|N|25|19|O}} |latd = 54 |latm = 41 |latNS = N |longd = 25 |longm = 19 |longEW = O |grootste_stad = [[Vilnius]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref>{{lt}} Lina Kulikauskienė, Lietuvos Respublikos Konstitucija (Grondwet van Litaue), Native History, CD, 2002. {{ISBN|9986-9216-7-8}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Gitanas Nausėda]]<br />[[Mindaugas Sinkevičius]] |oppervlak_rang = 123^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 65&nbsp;300<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/|title=Lithuania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=4 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260204032219/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/|archive-date=4 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 25&nbsp;212 |persent_water = 1,98 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=14 Julie 2026}}</ref> |bevolking_skatting = 2&nbsp;815&nbsp;687<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2025 |bevolking_rang = 141^ste |bevolking_sensus = 3&nbsp;043&nbsp;429<ref name="2011census">{{lt}} {{cite book|title=Lithuanian 2011 Population Census in Brief|year=2012|publisher=Statistics Lithuania|isbn=978-9955-797-17-3|url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=1&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14=|accessdate=1 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101225136/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=1&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14=|archive-date=1 Januarie 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2011 |bevolkingsdigtheid = 43,1 |bevolkingsdigtheidmi² = 111,7 |bevolkingsdigtheidrang = 174^ste |BBP_PPP = $173,215&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=946&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Lithuania |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 87^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $59&nbsp;877<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 33^ste |BBP = $94,182&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 77^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $32&nbsp;557<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 38^ste |onafhanklikheidstipe = • Eerste verwysing na Litaue<br />• Kroning van [[Mindaugas]]<br />• Unie met [[Pole]]<br />• Stigting van [[Pools-Litause Gemenebes|Pole-Litaue]]<br />• Verdeling van Pole-Litaue<br />• Onafhanklikheid verklaar<br />• 1ste Sowjet-besetting<br />• Nazi-Duitse besetting<br />• 2de Sowjet-besetting<br />• Onafhanklikheid herstel |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Rusland]]/[[Duitsland]]<br />[[9 Maart]] [[1009]]<br />[[6 Julie]] [[1253]]<br />[[2 Februarie]] [[1386]]<br />[[1 Julie]] [[1569]]<br />[[24 Oktober]] [[1795]]<br />[[16 Februarie]] [[1918]]<br />[[15 Junie]] [[1940]]<br />[[22 Junie]] [[1941]]<br />Julie [[1944]]<br />[[11 Maart]] [[1990]] |MOI = {{wins}} 0,895<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 39^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 35,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2025 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Euro]] (€) |geldeenheid_kode = EUR |land_kode = LT |tydsone = OET |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = OEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.lt]] en [[.eu]] |skakelkode = 370 |voetskrif = ¹Meervoudsvorme word deur die eindsyfers bepaal:<br />'''02–09''': '''Litai/Centai''', '''00–01''': '''Litų/Centų''' }} '''Litaue''' (ook '''Litoue'''; [[Litaus]]: ''Lietuva'', [lʲɪɛtʊˈvɐ]), amptelik die '''Republiek Litaue''' (''Lietuvos Respublika''), is ’n [[Noord-Europa|Noordoos-Europese]] [[land]] en ten opsigte van sy oppervlakte sowel as sy bevolking die grootste van die drie [[Baltiese lande]]. As die suidelikste van hierdie drie lande vorm Litaue volgens metings van die Franse Nasionale Instituut vir Geografie ook die middelpunt van [[Europa]] – net 26 kilometer noord van die Litause hoofstad [[Vilnius]] dui ’n wit granietsuil met vonkelende sterre hierdie geografiese punt aan en versinnebeeld ook die onafhanklike Republiek Litaue se lidmaatskap in die [[Europese Unie]]. Net soos Estland en Letland word Litaue dikwels 'n [[Baltiese Tier]] genoem. [[Lêer:Satellite image of Lithuania in March 2003.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Litaue]] Die Litause landskap met sy saggies golwende heuwels, donker woude en eensame mere het aanleiding tot die ontstaan van ’n ryk erfenis van sprokies, mites en liedere gegee wat onder meer die belangstelling van [[Duitsland|Duitse]] digters en filosowe soos [[Johann Wolfgang von Goethe]] en [[Johann Gottfried von Herder]] gewek het. Sangfeeste is steeds ’n belangrike deel van die kulturele lewe in Litaue, en sowat ’n kwart van die totale bevolking is lede van koorgroepe. Vandag is Litaue ’n moderne Europese land wat sy regmatige plek in die Europese en wêreldekonomie inneem, terwyl sy bewoners danksy die uitgestrekte en dikwels ongerepte landskappe een van die mees natuurverbonde volke op die Europese vasteland gebly het. Litaue is sedert 1 Mei 2004 een van die lidlande van die [[Europese Unie]] en op 1 Januarie 2015 is die [[Euro]] as [[geld]]eenheid ingevoer. Op 5 Julie 2018 het Litaue by die [[OESO]] aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd.org/lithuania/lithuania-accession-to-the-oecd.htm |title=Lithuania's accession to the OECD |publisher=[[OESO]] |date=5 Julie 2018 |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> == Etimologie == [[Lêer:Lietuvos vardas. The first name of Lithuania in writing 1009.jpg|duimnael|Die eerste verskyning van die woord "Litua" in 1009]] Die eerste bekende verwysing na Litaue dateer uit 'n veral deur Sint Bruno in die Quedlinburg-annale op 9 Maart 1009.<ref>{{en}} {{cite journal | title=On the Origin of the Name of Lithuania | journal=Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences | volume=55 | issue=3 | date=2009 | author=Tomas Baranauskas | issn=0024-5089}}</ref> Dié annale verwys na 'n gelatiniseerde weergawe van die naam Litaue: ''Litua''.<ref>{{en}} Vilnius. [http://www.vilnius-tourism.lt/index.php/en/39453/ Key dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070117201537/http://www.vilnius-tourism.lt/index.php/en/39453/ |date=17 Januarie 2007}}. Besoek op 18 Januarie 2007.</ref> Weens die gebrek aan betroubare bewyse bly die ware betekenis van die naam vaag. Deesdae debatteer geleerdes steeds oor die betekenis van die woord en daar is 'n aantal geloofwaardige weergawes.<ref name="VardasVle">{{lt}} {{cite web |author=Zigmas Zinkevičius |title=Lietuvos vardas |url=https://www.vle.lt/straipsnis/lietuvos-vardas/ |publisher=Vle.lt |accessdate=12 Julie 2021}}</ref> Aangesien ''Lietuva'' 'n [[agtervoegsel]] (-''uva'') het, sou die oorspronklike woord geen agtervoegsel hê nie.<ref name="VardasVle" /> 'n Moontlike kandidaat is ''Lietā''. Omdat baie [[Baltiese tale|Baltiese]] etnonieme hul oorsprong in hidronieme het, het [[Taalwetenskappe|taalwetenskaplikes]] gesoek na sy oorsprong onder plaaslike hidronieme. Gewoonlik het sulke name ontwikkel deur middel van die volgende proses: hidroniem → toponiem → etnoniem.<ref name=Zigmas2>{{lt}} Zigmas Zinkevičius. Kelios mintys, kurios kyla skaitant Alfredo Bumblausko Senosios Lietuvos istoriją 1009-1795m. Voruta, 2005.</ref> Lietava, 'n klein rivier naby [[Kernavė]], die kerngebied van die vroeë Litause staat en dalk die eerste hoofstad van die latere [[Groothertogdom Litaue]], word algemeen as die oorsprong van die naam beskou.<ref name="Zigmas2" /> Die rivier is egter baie klein en sommige vind dit onwaarskynlik dat so 'n klein en plaaslike voorwerp sy naam aan 'n hele staat kon verleen het. Aan die ander kant is so 'n naamgewing nie onbekend in die wêreldgeskiedenis nie.<ref name=Zigmas>{{lt}} {{cite journal |author=Zigmas Zinkevičius |url=http://www.voruta.lt/archyvas/74/253 |date=30 November 1999 |accessdate=10 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510083828/https://www.voruta.lt/archyvas/74/253 |archive-date=10 Mei 2022 |title=Lietuvos vardo kilmė |journal=Voruta |issn=1392-0677 |volume=3 |issue=669 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Artūras Dubonis het in 'n ander hipotese voorgestel dat ''Lietuva'' verwant is aan die woord ''leičiai'' (die meervoud van ''leitis'').<ref>{{lt}} {{cite book|author=Artūras Dubonis|title=Lietuvos didžiojo kunigaikščio leičiai: iš Lietuvos ankstyvųjų valstybinių struktūrų praeities Leičiai of Grand Duke of Lithuania: from the past of Lithuanian stative structures|publisher=Lietuvos istorijos instituto leidykla|location=Vilnius|year=1998}}</ref> Van die middel van die 13de eeu af het ''leičiai'' verwys na 'n bepaalde sosiale krygergroep in die Litause sosiale samelewing ondergeskik aan die Litause heerser of self die staat. Die woord ''leičiai'' is in die 14de tot 16de eeue in historiese bronne gebruik as 'n etnoniem vir Litauers (maar nie vir [[Samogitiërs]] nie) en dit word steeds gebruik in [[Lets]] wat nou verwant is aan Litaus, veral poëties of in 'n historiese konteks.<ref>{{lt}} {{cite web |author=Artūras Dubonis |title=Leičiai {{!}} Orbis Lituaniae |url=https://ldkistorija.lt/pasakojimai/leiciai/ |publisher=[[Universiteit van Vilnius]] |website=LDKistorija.lt |accessdate=13 Julie 2021}}</ref><ref>{{lt}} {{cite book |authors=Tomas Čeponis, Mindaugas Sakalauskas |title=Leičiai |publisher=Departement van Nasionale Verdediging van Litaue |location=[[Vilnius]] |isbn=978-609-412-143-2 |url=https://kam.lt/download/63818/lei%C4%8Diai%20bro%C5%A1i%C5%ABra%2020x20%20lt%20internetui.pdf |accessdate=13 Julie 2021}} {{dooie skakel}}</ref><ref>{{lt}} {{cite web|author=Algirdas Patackas|title=Lietuva, Lieta, Leitis, arba ką reiškia žodis "Lietuva"|url=https://kultura.lrytas.lt/-12499654771249731456-lietuva-lieta-leitis-arba-k%C4%85-rei%C5%A1kia-%C5%BEodis-lietuva.htm|publisher=Lrytas.lt|accessdate=2 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702013521/https://kultura.lrytas.lt/-12499654771249731456-lietuva-lieta-leitis-arba-k%C4%85-rei%C5%A1kia-%C5%BEodis-lietuva.htm|archive-date=2 Julie 2021|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == Geografie == === Ligging === [[Lêer:Kaart Litaue.png|duimnael|Kaart van Litaue. Bron: CIA, ''The World Factbook'']] Litaue grens in die noorde aan [[Letland]] en in die ooste en suidooste aan [[Belarus]]. Die grenslyn met [[Pole]] in die suide is slegs sowat 100 kilometer lank, maar vorm nogtans die belangrikste verbinding na Sentraal- en [[Wes-Europa]]. Die [[Rusland|Russiese]] [[Kaliningrad-oblast|oblast Kaliningrad]] sluit in die weste aan, waarby die [[Nemunas]]- of Memel-rivier gedeeltelik die grenslyn tussen Litaue en die Russiese Federasie vorm. In die weste beskik Litaue oor ’n kuslyn langs die [[Oossee]] met ’n totale lengte van sowat 100 kilometer. Hier lê die belangrikste Litause seehawe [[Klaipėda]] ([[Duits]]: ''Memel'') wat in die winter ysvry bly. Die totale lengte van Litaue se grens beloop 1&nbsp;724 kilometer. Die land strek in noord-suidelike rigting oor ’n maksimale afstand van 276 kilometer en in oos-westelike rigting oor ’n maksimale afstand van 373 kilometer. === Landskappe === [[Lêer:Nemunas .jpg|duimnael|links|Die [[Nemunas|Nemunas-rivier]] naby die Suid-Litause dorp Graužėnai]] Litaue se huidige landskappe is gedurende die laaste [[ystydperk]] – omstreeks 1100 v.C. – gevorm toe reusagtige gletsers begin afsmelt het. Hul [[morene|eindmorenes]] (of gletserpuine) het in die noordooste en suidooste saggies golwende heuwellandskappe met lemerige en sanderige sedimente geskep, terwyl die binneland deur bos- en meerryke vlaktes, moerasagtige grond en barre sandformasies oorheers word. Die Pajūris-vlakte, wat tussen 15 en 20 kilometer wyd is en sowat 50 meter bo seevlak geleë is, strek langs die Litause kus. Sommige gebiede by die [[Koerse Haf]] is selfs benede seevlak geleë. Die Žemaičių-hoogland oos van die kusvlakte behels heuwellande met ’n maksimale hoogte van 234 meter, terwyl die Sentrale Vlakte met ’n hoogte van tussen 30 en 90 meter die hartland van Litaue vorm. Die Baltiese Hoogland suid en wes daarvan bestaan uit uitgestrekte woude, mere, moerasgebiede en berge met ’n maksimale hoogte van 282 meter. Die Medininkų-hoogland langs die oostelike grens met Belarus behels die hoogste berg van Litaue, die Aukštojas (294 meter). Die Švenčionių-hoogland met sy talle mere en die [[Nasionale Aukštaitija-park]] is eweneens in Oos-Litaue geleë. Sowat ’n derde van die totale oppervlakte is met bosgebiede bedek, die res word deur weivelde, grasland en beboude gebiede beslaan. === Mere, moerasse en riviere === [[Lêer:Cepkeliu marsh.jpg|duimnael|links|’n Moeras in die Čepkeliai-natuurbewaringsgebied]] [[Lêer:Paluse Lusiai lake.jpg|duimnael|Die Lūšiai-meer naby Palūšė – een van 2&nbsp;830 mere in Litaue met 'n oppervlak van meer as 0,5&nbsp;ha]] Litaue se visryke mere – wat op sowat 5&nbsp;300 geskat word (waarvan egter net sowat 2&nbsp;800 groter is as 0,5 hektaar<ref>{{de}} [http://www.litauen-info.de/land-und-leute/allgemeines/auf-einen-blick ''Litauen Infobasis. Besoek op 14 Desember 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170814081620/http://www.litauen-info.de/land-und-leute/allgemeines/auf-einen-blick |date=14 Augustus 2017 }}</ref>) – is gedurende die laaste ystydperk deur gletsers in die sanderige morenebodem gegrawe. Dikwels beskik plase en erwe op die platteland oor hul eie meer wat as baaiplek benut word. Die Taurgagnas-meer in die Nasionale Aukštaitija-park is die diepste meer in Litaue met 60,5 meter. Moerasgebiede beslaan sowat vyf persent van Litaue se oppervlakte. Die mees uitgestrekte van hierdie gebiede (50 vierkante kilometer) is in die Suid-Litause natuurbewaringsgebied Čepkeliai geleë en mag net met die begeleiding van opgeleide veldgidse betree word. Die langste en beduidendste rivier van Litaue, die Nemunas (Duits: ''Memel''), vloei oor ’n afstand van 500 kilometer deur die land en mond in die Koerse Haf uit. Sy mondingsgebied is ’n uitgestrekte rivierdelta met talle riviertakke, moerasse en eilandvlaktes. Die rivier se middelloop word deur slangvormige kronkels gekenmerk. Die [[Neris]], ’n takrivier van die Nemunas, is met ’n lengte van sowat 250 kilometer die tweede langste rivier in Litaue wat deur die hoofstad Vilnius vloei en naby Kaunas in die Nemunas uitmond. Altesaam agttien rivier is langer as 100 kilometer, en meer as 750 riviere vloei oor ’n afstand van meer as tien kilometer. Litaue is een van min lande in Europa wat oor uitgestrekte ondergrondse varswaterbronne beskik wat ’n groot deel van die land van [[drinkwater]] voorsien.<ref>{{de}} Heiko Meyer en Christiane Bauermeister: ''Litauen''. Ostfildern: Dumont 2007, bl. 18</ref> === Etnografiese geweste === [[Lêer:Liet-etno-regionai.png|duimnael|Die etnografiese geweste van Litaue: Die hoogland van Aukštaitija (pers kleur), Žemaitija (liggroen), Suvalkija (ligbruin) en [[Dzūkija]] (geel). Klein-Litaue (Mažoji Lietuva, ligblou) word nie as ’n selfstandige etnografiese gewes beskou nie]] [[Lêer:Footsteps through the snow, with sun and shadows in Telšiai, Lithuania-2010.jpg|duimnael|Kerstyd in 'n dorp in Žemaitija]] Litaue word tradisioneel in vier etnografiese geweste verdeel wat ten opsigte van hul dialek, tradisionele kleredragte en gebruike asook die mentaliteit van hul bewoners van mekaar verskil. ==== Aukštaitija ==== Aukštaitija of Bo-Litaue is die grootste van hierdie geweste en strek van Sentraal-Litaue tot in die noordooste waar dit aan Letland en Belarus grens. Reeds in die 13de eeu het Aukštaitija tot Litaue se politieke en kulturele sentrum ontwikkel, met die stad Panevėžys as sy histories beduidendste nedersetting. Ook [[Kaunas]], tans Litaue se tweede grootste stad, is in hierdie gewes geleë. Hoog-Litaue staan bekend vir die suiwer Litaus wat hier gepraat word en sy groot aantal bekende digters en denkers. ==== Žemaitija ==== Žemaitija, dikwels ook Samogisië of Neder-Litaue genoem, is die tweede grootste gewes in die noordweste van Litaue. Dit strek vanaf die Oosseekus tot by die grens met Letland en die stad [[Šiauliai]] in die ooste. Met sy hoofstad Telšiai het Neder-Litaue vroeër ’n onafhanklike grensgebied tussen die Duitse Ordensstaat en die Grootvorstedom Litaue gevorm wat verskeie kere aan die [[Duitse Orde|Duitse Ridders]] verkoop is. Die inwoners was die laaste heidene in Europa wat eers in die 15de eeu die [[Christendom|Christelike]] geloof aangeneem het. Die kenmerkende Neder-Litause dialek toon baie ooreenkomste met [[Lets]]. ==== Suvalkija ==== Suvalkija (Sūdova) is die kleinste van die vier geweste en het vroeër deel uitgemaak van die Poolse gebied Suwaŀki rondom die gelyknamige stad. Die gewes is in die suidweste van Litaue tussen die Nemunas-rivier en die grens met die Russiese Oblast Kaliningrad geleë, met Marijampolė as sy vernaamste nedersetting. ==== Dzūkija ==== Die bosryke gewes [[Dzūkija]] (Dainava) met sy hoofstad [[Alytus]] in Suidoos-Litaue was oor ’n lang tydperk die armste in Litaue. Dit staan onder meer bekend vir sy sangtradisies. === Geologie === [[Lêer:Sunset Palanga 1.jpg|duimnael|links|Die Oosseestrand te [[Palanga]] teen sononder]] [[Lêer:Nidos kopos 2008.jpg|duimnael|Sandduine naby die kusdorp [[Nida]]]] Litaue maak deel uit van die Oos-Europese Vlakte, ’n gebied wat in tektoniese opsig al lank ’n rustige geologiese periode deurloop. Die huidige oppervlak is tydens die ystydperk verskeie kere deur binnelandse ysmassas oorvorm wat na die gebied beweeg het. Sodoende is daar net enkele oorblyfsels van ouer gesteentes op die aardoppervlak. Die huidige Litause landskappe maak oorwegend deel uit van die morenegebied wat tydens die laaste koueperiode met ys bedek was. Sowat 20&nbsp;000 jaar gelede, toe die sogenaamde Weichsel-koueperiode sy hoogtepunt bereik het, het slegs ’n smal strokie land in die uiterste suidooste van die huidige Litaue ysvry gebly. In die weste grens Litaue met sandstrande aan die Oossee. Die Neder-Litause Heuwelreeks in die westelike gedeelte van die land maak deel uit van die Baltiese Heuwelreeks. Die hoogste bergpieke van Litaue, Aukštasis kalnas en Juozapinės kalnas (294 meter), is in die suidoostelike heuwellande geleë wat deel uitmaak van die Belarussiese Heuwelreeks. Die twee grootste Litause riviere, Nemunas (Duits: ''Memel'') en Neris, het hulle oorsprong albei in Belarus. Die mereplato van Hoog-Litaue is in die noordooste van die land geleë, alhoewel ook in Suid-Litaue talle mere aangetref word. Die mere van Litaue beslaan byna 1,5 persent van die totale oppervlakte. Ook die Koerse Haf en die [[Koerse Skoorwal]] is gedeeltelik in Litaue geleë. Landbougebiede beslaan sowat die helfte van Litaue se oppervlakte, 30 persent is bosgebiede en drie persent van die land is moerasgebiede. Litaue is nie ryk bedeel met natuurlike hulpbronne nie. Naas klein voorkomste van [[bruinkool]], leisteen (leiklip) en [[ruolie]] word veral turf, kieselsteen, kwartssand, [[gips]], kalk, leem, dolomiet en [[sand]] ontgin. [[Barnsteen]] word tradisioneel langs die Oosseekus opgetel, terwyl die Litause binneland oor enkele mineraalbaddens beskik.<ref>{{de}} Günther Schäfer: ''Litauen''. Bielefeld: Peter Rump 2009, bl. 100</ref> == Klimaat == [[Lêer:Serksnas laukuose.jpg|duimnael|Winter in Litaue: bevrore velde]] Litaue is net soos sy buurlande in ’n oorgangsgebied tussen die gematigde maritieme en die kontinentale klimaatsone van Oos-Europa met sy warm somers en koue winters geleë. Die vogtige lugmassa’s, wat deur die Oossee en die invloed van die [[Golfstroom]] verwarm word, word deur die heersende westelike winde vanuit die kusgebiede na die binneland gedra. Julie is die warmste maand in Litaue met ’n gemiddelde temperatuur van 17&nbsp;°C, terwyl die [[kwik]] in Januarie, die koudste maand van die jaar, tot ’n gemiddeld van -5,1&nbsp;°C daal. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur beloop 6,2&nbsp;°C, en daar is ’n gemiddelde 200 sonskyndae per jaar. Die lugvogtigheid is met meer as 70 persent dwarsdeur die jaar aan die hoë kant, en reënbuie kan kort-kort uitsak. Die gemiddelde jaarlikse reënval beloop 661 millimeter, waarby in die suidweste meer neerslae aangeteken word as in die relatief droë noorde van die land. Gedurende die winter is die kusgebiede oor ’n periode van sowat 70 dae met [[sneeu]] bedek, die binneland is selfs tot by 100 dae in ’n sneeulaag gehul. Die Litause toerismebedryf is tans besig om van die land ’n wintersportbestemming te maak. Sleeritte en skilangloop is gewilde aktiwiteite vir wintertoeriste. == Flora en fauna == [[Lêer:Cap cerny.jpg|duimnael|’n Swart ooievaar (''Ciconia nigra'')]] Litaue se ligging in ’n klimatologiese oorgangsone word weerspieël in sy [[flora]] en [[fauna]]. Toe die ysmassas van Noord-Europa sowat 13&nbsp;000 jaar gelede voor die destydse styging in temperature geswig het, het ’n subarktiese periode begin wat 2&nbsp;000 jaar lank sou voortduur en waartydens ’n arktiese fauna en flora, wat goed vergelyk met dié van die huidige [[Siberië|Siberiese]] [[Toendra]], in Litaue uitgebrei het. Hulle is later opgevolg deur dierspesies wat kenmerkend vir die [[Taiga]] is en uiteindelik uitgestrekte loofbosse. Die moerasgebiede van die Litause hoogland en die omliggende dennebosse is egter steeds ’n natuurlike habitat vir arktiese [[voël]]spesies soos goudpleviere, sneeu- en korhoenders en [[soogdier]]e soos sneeuhase. Die altesaam 330 voëlspesies sluit skaars diere soos uile, [[visarend|vis-]] en seearende asook swart ooievare in. Byna ’n derde van die land se totale grondgebied word tans nog deur bosse beslaan – Litaue het van oudsher bekend gestaan vir sy uitgestrekte en ondeurdringbare bosse wat dikwels as skuilplek teen die vyand gedien het. So het ook die "Woudbroeders", Litaue se weerstandsbeweging ná die [[Tweede Wêreldoorlog]], tydens hul stryd teen Sowjet-magte in die bosse weggesteek. Die bosgebiede het as gevolg van ontbossing en herbebossing ingrypend verander, en slegs vier persent van die bome is tans ouer as honderd jaar. Die nasionale parke huisves die mees uitgestrekte woudstreke, terwyl ’n groot aantal kleiner bosgebiede tussen die weivelde en akkers van Litause landboustreke geleë is. Afhangende van die grondsoort en omvang van herbebossing kom verskillende soorte gemengde boslande asook Nordiese naald- en Oos-Sentraal-Europese loofbosse voor. Die [[Nasionale Aukštaitija-park]] huisves selfs ’n klein oerwoud-natuurreservaat. Wilde blomme en paddastoele is volop, en sowat 380 van die paddastoelsoorte is eetbaar, alhoewel slegs tussen tien en twintig van hulle gereeld geoes word. Sowat 100 soorte word as giftig aangedui. Die oes van wilde bessies en paddastoele is ’n gewilde tydverdryf. Meer as 200 van Litaue se plantspesies word as bedreig beskou – hulle kom veral in die moerasgebiede van die land voor. Die [[Nasionale Kuršių Nerija-park]] bevat 'n deel van die [[Koerse Haf]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Balten 1200.svg|duimnael|links|Die vestigingsgebied van die [[Balte]] kort voor die omstreeks 1200 beginnende kerstening]] [[Lêer:Lithuanian state in 13-15th centuries.png|duimnael|Litaue se uitbreiding teen suidooste onder die [[Groothertog|Groothertoë]] [[Mindaugas]], Vytenis, Algirdas en Vytautas tussen die 13de en 15de eeu]] In teenstelling met sy Baltiese buurlande [[Letland]] en [[Estland]] het Litaue tydens die [[Middeleeue]] ’n selfstandige staat gevorm, die Grootvorstedom Litaue, wat ná sy vereniging met [[Pole]] teen die einde van die 14de eeu tot een van die magtigste ryke in Europa ontwikkel en vanuit die [[Oossee]] tot by die [[Swart See]] gestrek het. Die [[Litauers]] was een van die laaste volke in Europa wat hulle tot die [[Christendom]] bekeer het – die kerstening van die land was eers in die 15de eeu voltooi. ’n Insident tydens die kersteningsperiode – die gewelddadige dood van Sint Bruno en sy begeleiers in 1009 (hulle het per ongeluk ’n heilige bos betree) het die aanleiding tot die eerste historiese verwysing na die Litauers en Litaue se Millennium-feesvierings van die jaar 2009 gegee. Vandag is Litaue die enigste Baltiese land met ’n [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] meerderheid, terwyl Letland en Estland tydens die [[Protestantse Hervorming]] onder Duitse invloed die [[Lutheranisme|Evangelies-Lutherse geloof]] aangeneem het. Die kerstening, wat deur die [[Duitse Ridderorde]] afgedwing is, was die eerste van ’n lang reeks van onrustige periodes en vryheidsstryde. Ná hulle stryd teen die Duitse Ridders is Litaue in die gemeenskaplike [[Pools-Litause Gemenebes|Pools-Litause ryk]] in toenemende mate deur die Pole oorheers. Later is die land deur Russe en die Sowjet-bewind onderdruk, met ’n kort periode van onafhanklikheid tussen die twee wêreldoorloë. Die land kon sy onafhanklikheid van Russiese oorheersing verklaar ná 'n Duitse militêre offensief teen die Russiese Ryk in 1915 waartydens heel Litaue deur Duitse magte beset is. Litaue se historiese onafhanklikheidsverklaring, wat op 16 Februarie 1918 deur die Litause, Duitse en Russiese regering onderteken is, het as gevolg van oorlogshandelinge verlore gegaan en is eers in 2017 in 'n argief van Duitsland se Departement van Buitelandse Sake herontdek.<ref>{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2017/mar/30/lithuania-finds-lost-declaration-independence-1918-centenary-german-archive ''The Guardian, 30 Maart 2017: Lithuania finds lost declaration of independence. Besoek op 25 April 2017'']</ref> Volgens die geheime afkoms, wat [[Adolf Hitler]] en [[Josef Stalin]] in 1939 gesluit het, is Litaue by die Sowjet-invloedsfeer ingesluit en ná die Sowjet-inval en anneksasie van 1940 net een jaar later deur Duitse troepe beset. Onder die Duitse heerskappy het die Nazi’s en hul Litause kollaborateurs sowat 200&nbsp;000 [[Jode|Joodse]] Litauers vermoor. Ná die herowering deur die [[Rooi Leër]] in 1944 het die partisaneoorlog teen die Sowjet-besetters, wat enkele jare lank vanuit die bosgebiede gevoer is, meer as 100&nbsp;000 menselewens geëis. Sowat ’n kwart van die Litause bevolking is in hierdie periode tydelik in Sowjet-tronke of Goelag-gevangenisse aangehou. Die vreedsame weerstandsbeweging teen die Sowjet-bewind het in die 1970’s met die vorming van ’n Litause Helsinki-groep begin wat hom vir die agting van menseregte beywer het. Die onafhanklikheidsbeweging Sajūdis is in 1988 gestig, en een jaar later het die Baltiese "Singende Rewolusie" ’n aanvang geneem. Op 11 Maart 1990 het Litaue sy onafhanklikheid van die Sowjetunie verklaar (Ysland was die eerste staat wat die onafhanklikheid van Litaue in Februarie 1991 amptelik erken het<ref>{{en}} [http://global.truelithuania.com/iceland-978/ ''Global True Lithuania – Encyclopedia of Lithuanian Heritage Worldwide: Iceland. Besoek op 3 Junie 2020'']</ref>), en ná ’n ekonomiese blokkade en ’n laaste [[Bloedige Sondag in Vilnius|konfrontasie]] met Sowjet-troepe, waartydens dertien ongewapende betogers en een Sowjet-soldaat hul lewens verloor het, het Litaue saam met sy noordelike Baltiese buurlande as ’n onafhanklike republiek by die [[Verenigde Nasies]] (1991), die Europese Raad (1993), die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] en die [[Europese Unie]] (2004) aangesluit. Dit was juis die lang periodes van vreemde oorheersing wat die ontwikkeling van Litaue sy selfstandige kultuur met sy unieke tradisies en rituele bevorder het. Die Litauers het hierdie kulturele erfenis ook ná die onafhanklikwording steeds bewaar. Die Litause Sangfees is deur [[Unesco]] in 2007 as wêreldkultuurerfenis erken. == Nasionale simbole == === Staatsnaam === [[Lêer:Lietuvos vardas. The first name of Lithuania in writing 1009.jpg|duimnael|Die eerste verwysing na Litaue in die ''Annales Quedlinburgenses'' (1009)]] Daar word aangeneem dat die naam Litaue (Litaus: ''Lietuva'', die klemtoon val hier op die laaste sillabe) van die Lietava (of Lietauka), ’n takrivier van die Neris, afgelei is. Hierdie rivier vloei sowat 25 kilometer van die dorp [[Kernavė]] wat in die antieke Litaue ’n beduidende rol as politieke sentrum van ’n gelyknamige Baltiese stam gespeel het. Hierdie naam is geleidelik ook gebruik om na ander stamme in die omgewing en uiteindelik ook na die hele land te verwys.<ref>{{de}} Marianna Butenschön: ''Litauen. Beck’sche Reihe Länder''. München: Verlag C.H. Beck 2002, bl. 14</ref> Die eerste bekende historiese verwysing na Litaue as ''Litua'' dateer uit die jaar 1009 en kom in die kroniek ''Annales Quedlinburgenses'' voor. Hierdie Duitse kroniek, wat in [[Latyn]] geskryf is, vertel van die marteldood wat die Christelike sendeling Sint Bruno en sy agtien begeleiers gesterf het nadat hulle ’n heilige woud in Litaue geskend het. === Staatswapen === Vytis, die berede Litause [[ridder]], is een van die oudste staatswapens in Europa. Dit dateer terug na die jaar 1366, die tydperk van grootvors Algirdas, en is vanaf die vroeë 15de eeu as amptelike wapen van die Grootvorstedom Litaue gebruik. Met die Litause onafhanklikheid van Rusland in 1918 het Vytis die vernaamste nasionale embleem van Litaue geword. === Die vlag van Litaue === {{Hoofartikel|Vlag van Litaue}} [[Lêer:Flag of Lithuania (state).svg|duimnael|Die Litause staatsvlag is in 2004 heringevoer en word by spesiale seremonies en bepaalde openbare vakansiedae gehys]] Die Litause staatsvlag is ter geleentheid van die onafhanklikwording in 1918 geskep. Die vlag se kleure het almal simboliese betekenis: geel versinnebeeld die son, lig en voorspoed; groen versinnebeeld die Litause landskap, hoop en vreugde; terwyl rooi as die kleur van die aarde, die lewe en bloed gekies is. Dit simboliseer die Litause nasie se dapperheid en hardnekkigheid in sy stryd om vryheid. Die vlag se kleure was onder Litause intellektueles en politici nogtans redelik lank omstrede. Eers op 19 April 1918 het ’n kommissie, wat uit bekende persoonlikhede uit die politieke en kulturele lewe bestaan het, die finale besluit oor die Litause staatsvlag geneem. Dit het uiteindelik uit drie ewe groot horisontale strepe in geel, groen en rooi bestaan. Hierdie kleure is diep gewortel in die Litause volkskunde en tradisionele ontwerpe wat vir tekstiele gebruik is. Hier het geel die son en lig versinnebeeld, groen die lewe en rooi die bloed wat vir die vaderland vergiet is. Litaue het daarnaas ’n tweede amptelike vlag ingevoer wat as die president se vlag gebruik word. Hierdie rooi vlag wys Vytis op een en die Pilare van die [[Gediminas]]-dinastie (Litaus: ''Gediminaičių stulpai'') op die ander kant. === Die Litause volkslied === In 1898 het die tydskrif ''Varpas'', wat tydens die Tsaristiese Russiese bewind ’n beduidende invloed op die voordenkers van politieke onafhanklikheid uitgeoefen het, sy tienjarige jubileum gevier. Die skrywer Vincas Kudirka, een van die belangrikste figure in die onafhanklikheidsbeweging, het ter geleentheid van hierdie gedenkdag ’n gedig geskryf wat hy as die "Volks-" of "Nasionale lied" (''Tautinė giesmė'') betitel en getoonset het. Die lied is vir die eerste keer in 1898 gepubliseer en in 1905 vir die eerste keer in Vilnius opgevoer. ''Tautinė giesmė'' is in 1918 tot die amptelike volkslied van die onafhanklike Republiek Litaue verklaar. Gedurende die Sowjet-besetting was sy opvoering verbode. == Politiek == === Regeringsvorm === [[Lêer:LR Seimas by Augustas Didzgalvis.jpg|duimnael|[[Seimas]] – die parlementsgebou in [[Vilnius]]]] [[Lêer:Gitanas Nauseda (cropped).png|duimnael|Die staatspresident van Litaue, [[Gitanas Nausėda]]]] Litaue is ’n parlementêre demokrasie met ’n presidensiële regeringstelsel. Die hoofstad en regeringsetel van die Republiek Litaue is [[Vilnius]]. Volgens sy grondwet is Litaue ’n demokratiese regsstaat wat die beginsel van skeiding van magte toepas. === President === Die Litause president fungeer as staatshoof en formuleer daarnaas ook die beginsels van Litaue se buitelandse beleid. Sy of hy beskik oor ’n vetoreg op die besluite van die parlement, die [[Seimas]]. Volgens die protokol is die voorsitter van die parlement en die eerste minister die tweede en derde vlak in die hiërargie van staatsleiers wat volgens die grondwet die funksie van staatshoof in sy of haar afwesigheid kan uitvoer. Die huidige staatspresident is [[Gitanas Nausėda]]. === Parlement === Die Seimas, die Litause eenkamerparlement, het 141 setels. Die parlement se naam is afgelei van die Poolse ''Sejm'' en verwys na die lang gemeenskaplike geskiedenis van Litaue en Pole. Die afgevaardigdes word vir ’n termyn van vier jaar verkies (die laaste verkiesings het in Oktober 2024 plaasgevind). Die Seimas kan die Litause grondwet met ’n tweederdemeerderheid wysig. === Regering === Ná die verkiesing van Oktober 2024 is 'n koalisieregering van die Sosiaaldemokratiese Party van Litaue (LSDP), Dagbreek van Nemunas (PPNA), die Litause Boere en Groenes (LVŽS) en die parlementêre groep Pole in Litaue – Christelike Gesinne-unie (LVŽKŠS) onder leiding van die LSDP-leier Inga Ruginienė gevorm. In Junie 2026 is Dagbreek van Nemunas (PPNA) in die koalisie met die Unie van Demokratie "Vir Litaue" (DSVL) vervang en sedert Julie 2026 dien die Sosiaaldemokraat Mindaugas Sinkevičius as eerste minister. Die regeringskoalisie het 'n meerderheid van 84 (van 141) setels in die Litause parlement. === Partylandskap === [[Lêer:EP rinkimai 2014.JPG|duimnael|'n Politieke banier wapper in Vilnius tydens die Europese Parlementsverkiesing in Mei 2014]] Die Litause partylandskap is gefragmenteerd, waarby kleiner politieke partye as gevolg van talle regeringskrisisse en wisselende meerderhede in die parlement aansienlike invloed uitoefen. Behalwe vir Litaue se twee groot partye, die Konserwatiewes (''Tėvynės Sąjunga'') en die Sosiaaldemokratiese Party (''Lietuvos socialdemokratų partija'') het die meeste partye geen gevestigde hiërargie nie. Hul politieke houdings word dikwels eerder deur partyleiers en hul persoonlike belange as deur partyprogramme of ideologiese denkraamwerke bepaal. Sommige partye is as politieke platform vir enkelpersone gestig soos byvoorbeeld in 1998 die Nuwe Unie (''Naujoji Sąjunga'') van Artūras Paulauskas, Rolandas Paksas se "Orde en Geregtigheid" (''Tvarka ir teisingumas'', Liberale Demokrate) in 2002, Viktoras Uspskichas se Arbeidsparty (''Darbo partija'') in 2003, die Liberale Beweging (''Lietuvos Respublikos liberalų sąjūdis'') van Petras Auštrevičius in 2006 of Arūnas Valinskas se Volksheropstandingsparty (''Tautos prisikėlimo partija''). Alle genoemde partyleiers het hul eie politieke beweging in die lewe geroep nadat hul politieke standpunt in hul stamparty geen steun gevind het nie. === Administratiewe verdeling === [[Lêer:Lietuvos apskritys.png|duimnael|Die voormalige administratiewe geweste van Litaue wat in 2010 ontbind is]] [[Lêer:Municipalities in Lithuania.png|duimnael|Die huidige administratiewe geweste van Litaue sedert 1 Julie 2010]] In Litaue was daar vanaf die administratiewe hervorming van 1994 (en enkele wysigings wat in 2000 aangebring is om aan vereistes van die Europese Unie te voldoen) tot en met 1 Julie 2010 drie vlakke van plaaslike administrasie: * 10 administratiewe geweste (Litaus: ''apskritis'', meervoud ''apskritys'') wat volgens hul hoofstede genoem en verder verdeel is in * 60 munisipaliteite (Litaus: ''savivaldybė'', meervoud ''savivaldybės'') en * 546 plaaslike rade (Litaus ''seniūnija'', meervoud ''seniūnijos'') wat uit ’n aantal dorpe, ’n groter landelike nedersetting of ’n stadsdeel van een van die groter stede kan bestaan. Die geweste is deur gewestelike goewerneurs (Litaus: ''apskrities viršininkas'') bestuur wat deur die sentrale regering benoem is. Hulle het seker gemaak dat die munisipaliteite die Litause grondwet gehandhaaf en aan die wette gehou het. Die gewestelike regerings het toesig oor plaaslike owerhede en hul implementering van nasionale wette, programme en beleid gehou. Aangesien die bevoegdhede van gewestelike regerings beperk is, is daar reeds ’n aantal voorstelle gemaak om die aantal geweste te verminder en nuwe geweste volgens die historiese etnografiese geweste van Litaue of rondom die vyf grootste stedelike nedersettings met ’n bevolking van meer as 100&nbsp;000 te organiseer. Die administratiewe geweste is op 1 Julie 2010 ontbind en hul funksies gedeeltelik aan die departemente van die Republiek Litaue en die Savivaldybės oorgedra. {| class="sortable wikitable" style="font-size:85%;" |- bgcolor=#cccccc ! # !! Provinsie !! Hoofstad |- align=center valign=top | 1 | [[Alytaus apskritis]]<br />[[Lêer:LTA Alytaus apskritis COA.svg|40px]] | [[Alytus]] |- align=center valign=top | 2 | [[Kauno apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Kauno apskritis COA.svg|40px]] | [[Kaunas]] |-align=center valign=top | 3 | [[Klaipėdos apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|40px]] | [[Klaipėda]] |- align=center valign=top | 4 | [[Marijampolės apskritis]]<br />[[Lêer:LTA Marijampolės apskritis COA.svg|40px]] | [[Marijampolė]] |- align=center valign=top | 5 | [[Panevėžio apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|40px]] | [[Panevėžys]] |- align=center valign=top | 6 | [[Šiaulių apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Šiaulių apskritis COA.svg|40px]] | [[Šiauliai]] |- align=center valign=top | 7 | [[Tauragės apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Tauragės apskritis COA.svg|40px]] | [[Tauragė]] |- align=center valign=top | 8 | [[Telšių apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Telšių apskritis COA.svg|40px]] | [[Telšiai]] |-align=center valign=top | 9 | [[Utenos apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Utenos apskritis COA.svg|40px]] | [[Utena]] |-align=center valign=top | 10 | [[Vilniaus apskritis]]<br />[[Lêer:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|40px]] | [[Vilnius]] |} === Buitelandse beleid === [[Lêer:URM by Augustas Didzgalvis.jpg|duimnael|Litaue se Ministerie van Buitelandse Sake in Vilnius]] In Litaue se politieke groeperings is daar konsensus oor die hoofoogmerke van die land se buitelandse beleid – soos verdere integrasie van Litaue in die politieke en ekonomiese strukture van die Europese Unie en die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie. Aangesien Rusland as 'n toenemende bedreiging beskou word, bly die handhawing van nouer betrekkinge met die Verenigde State en die samewerking met ander lande in die Oosseegebied hoofdoelwitte van die Litause regering se buitelandse beleid.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/laender/litauen-node/politisches-portraet-200658 |title=Litauen: Politisches Porträt |publisher=Duitse Departement van Buitelandse Sake |date=5 Maart 2026 |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> Litaue se politieke steun vir lande soos [[Georgië]], [[Moldowa]] en [[Oekraïne]] en hul politieke en ekonomiese hervorming weerspieël sy eie ervaring. Betrekkinge met Rusland bly gespanne. Daarteenoor onderhou Litaue vriendskaplike betrekkinge met lande soos Duitsland en Pole, sy Baltiese buurlande en die Nordiese lande, veral Finland en Swede, wat almal historiese, ekonomiese en kulturele bande met Litaue het. === Beleid in die Europese Unie === [[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|duimnael|Litaue het in 2004 by die Europese Unie aangesluit en in 2007 die [[Verdrag van Lissabon]] onderteken]] Litaue het saam met nege ander lande op 1 Mei 2004 by die Europese Unie (EU) aangesluit en hou elf setels in die Europese Parlement. Die invoering van die Europese geldeenheid [[Euro]] het hoë prioriteit in Litaue se finansiële en ekonomiese beleid geniet, en uiteindelik het die land het op 1 Januarie 2015 by die Eurosone aangesluit. === Veiligheidsbeleid === Litause soldate het tot in die lente van 2009 as veiligheidswagte diens in [[Irak]] en in [[Afghanistan]] verrig. Aangesien die Baltiese lande nie oor genoeg kapasiteit beskik nie, word hulle lugruimte deur ander NAVO-lande beskerm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ac.nato.int/missions/air-policing/baltics |title=Baltic Air Policing |publisher=[[NAVO]] |accessdate=14 Julie 2026}}</ref> == Demografie == === Historiese demografie === [[Lêer:Traditional Lithuanian dancers3.jpg|duimnael|Tradisionele Litause dansers]] [[Lêer:Lithuanian folklore performance.jpg|duimnael|Jong lede van die musiekgroep [[Kūlgrinda]] tree tydens die jaarlikse Straatmusiekfees in Vilnius op]] Die huidige [[Litauers]] is nasate van die Baltiese stamme wat hulle omstreeks 2000 v.C. hier gevestig het. Hierdie stamme is in die vroeë 13de eeu in ’n gemeenskaplike ryk verenig, die Grootvorstedom Litaue. Nogtans het elkeen van die stamme sy eie kultuur en tradisies bewaar, in sommige gevalle selfs tot en met die huidige tyd. In die vroeë 14de eeu het onder meer Duitse, Sweedse en Russiese immigrante na Litaue gekom, en teen die einde van die 14de eeu is ook Kareërs en [[Tatare]] uitgenooi om hulle hier te vestig. Litaue het daarnaas godsdiensvlugtelinge soos Skotse Calviniste (in die 16de eeu) en Russiese aanhangers van Oud-Slawiese religies verwelkom wat in hul tuisland teen die einde van die 18de eeu aan religieuse vervolging blootgestel was. Die 19de eeu was ’n periode van groot demografiese veranderings. Terwyl baie Litauers, wat in 1863 aan die mislukte Tsareopstand deelgeneem het, vermoor, na Siberië gedeporteer is, of die land verlaat het, het die Russiese owerhede amptenare en soldate uit Rusland in Litaue gevestig. Die aankoms van baie Joodse immigrante het van Vilnius die "Jerusalem van die Noorde" gemaak. Gedurende die eerste groot emigrasiegolf tussen 1886 en 1914 het sowat 'n kwart van die Litause bevolking geëmigreer. Vir baie van hulle was Engeland en Skotland tussenstasies op hul reis na die Verenigde State. Enkele duisend het hulle daar permanent gevestig, soms omdat hulle nie oor die finansiële middele beskik het vir die verdere reis oor die [[Atlantiese Oseaan]] nie, sodat groter Litause gemeenskappe in Britse metropole soos [[Londen]], [[Glasgow]] en [[Belfast]] ontstaan het. Drie Litauers het hul lewens in die ''[[RMS Titanic]]''-ramp van April 1912 verloor. Aan hulle is 'n monografie, ''Titaniko Lietuvai'', gewy wat ter geleentheid van die 100ste herdenking van die reuseskip se ondergang gepubliseer is.<ref>{{en}} [https://www.15min.lt/en/article/culture-society/titanic-centenary-tragedy-in-the-atlantic-claimed-three-lithuanian-lives-528-210954 ''www.15min.lt: Titanic centenary: Tragedy in the Atlantic claimed three Lithuanian lives. Besoek op 14 Februarie 2019'']</ref> Vanaf 1899 is daar presiese statistieke oor Litause emigrasie na die Verenigde State. Vanaf daardie jaar tot 1914 het 250&nbsp;000 Litauers hulle daar gevestig.<ref>{{en}} [http://ces.lt/en/wp-content/uploads/2012/03/EtSt_Balkelis_2010.pdf Tomas Balkelis: ''Opening Gates to the West: Lithuanian and Jewish Migrations from the Lithuanian Provinces, 1867–1914''. In: ''Ethnicity Studies 2010, 1-2'', University College Dublin, bl. 56]</ref> Die tweede groot emigrasiegolf tussen die twee wêreldoorloë was die gevolg van ekonomiese onstabiliteit. In Junie 1941 het die Sowjet-owerhede begin om talle Litauers na Siberië te deporteer, terwyl die meeste Joodse burgers deur die Nazi’s of hul Litause kollaborateurs vermoor is of in die oorlog gesneuwel het. Kort voor die einde van die Tweede Wêreldoorlog het talle Litauers na die buiteland gevlug. Geen ander land, wat deur Sowjet-Rusland beset is, is sterker deur deportasies geraak nie as Litaue wat sowat 120&nbsp;000 mense verloor het. Die onderdrukking het tot ’n nuwe emigrasiegolf van etniese Litauers en [[Pole (volk)|Pole]] gelei. Litaue se bevolking het van sowat 3,1 miljoen in 1940 gekrimp tot slegs 2,5 miljoen in die laat vyftigerjare. Tegelykertyd het groot Litause gemeenskappe in oorsese lande ontstaan. Volgens beramings is daar sowat 3 miljoen afstammelinge van Litause immigrante in die buiteland (waarvan sowat 800&nbsp;000 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], veral in [[Chicago]], wat as Wêreldhoofstad van Litause emigrante fungeer). Ander groot Litause gemeenskappe word in lande en gebiede soos [[Kanada]], [[Suid-Amerika]], die [[Verenigde Koninkryk]] (sowat 144&nbsp;000), die [[Republiek Ierland]] en [[Australië]] aangetref. Sowat 150&nbsp;000 Litauers het hulle in die Russiese Federasie of ander [[Gemenebes van Onafhanklike State|GOS]]-state gevestig. Litaue handhaaf noue betrekkinge met sy buitelandse burgers en die nasate van emigrante en organiseer byvoorbeeld elke drie jaar ’n sportfees vir die sogenaamde Wêreldlitauers. === Huidige bevolking === [[Lêer:Old Town of Kaunas (8119921886).jpg|duimnael|Voetgangerlaan in die ou stad van [[Kaunas]]]] Litaue se huidige bevolking van 2,8 miljoen (November 2020) is nog steeds besig om te krimp, onder meer as gevolg van lae geboorte- (die fertiliteit het in 2015 tot gemiddeld 1,6 kinders per vrou gedaal, die geboortesyfer tot 10 per 1000 inwoners) en stygende sterftesyfers. Selfmoordsyfers het sedert die onafhanklikwording met 70 persent toegeneem en was volgens gegewens van die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WHO) met 34 per 100&nbsp;000 inwoners die hoogstes ter wêreld.<ref>{{de}} [http://www.baltische-rundschau.eu/2010/06/01/litauen-das-land-mit-der-hochsten-selbstmordrate-der-welt/ ''Baltische Rundschau, 1 Junie 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617015212/http://www.baltische-rundschau.eu/2010/06/01/litauen-das-land-mit-der-hochsten-selbstmordrate-der-welt/ |date=17 Junie 2010 }}</ref> Die meeste selfmoorde en selfmoordpogings word as gevolg van alkohol- of dwelmmiddelmisbruik gepleeg wat uit lae lewenstandaarde, sosiale afsondering en werkloosheid in plattelandse gebiede voortspruit. Daarnaas dra ook die emigrasie van etniese [[Russe]] en opgeleide mannekrag, hoofsaaklik jongmense, tot die krimpende bevolking by. Met sowat 44 mense per vierkante kilometer is Litaue se bevolkingsdigtheid relatief laag. ’n Derde van die bevolking woon in landelike gebiede. 84 persent van die bevolking is etniese Litauers. Hulle is oorwegend Rooms-Katolieke wat hul identiteit ook in die tydperk van die ateïstiese Sowjet-bewind steeds gehandhaaf het. 1,5 persent van die bevolking is lede van Evangelies-Lutherse of Evangelies-Gereformeerde kerke. === Etniese minderhede === ; Pole [[Lêer:Polacy w Wilnie.jpg|duimnael|Litauers van Poolse afkoms tydens ’n optog in Vilnius (2008)]] [[Lêer:Poles in Lithuania 2 Barry Kent.png|duimnael|Poolssprekendes in Litaue]] Die Poolse minderheid (in 2009 sowat 205&nbsp;500 mense of 6,9 persent van die totale bevolking) bestaan uit etniese Pole en Litauers wat in die 19de en 20ste eeu geassimileer is. Hulle is oorwegend Rooms-Katolieke en in die suidooste van die land saamgetrek, veral in die administratiewe distrikte Vilnius en Šalčininkai, en verwys na huldself as ''tutejsi''. In sy gesproke vorm het Litause Pools, dikwels ook ''po prostu'' genoem, betreklik sterk wegbeweeg van Standaardpools. Vir baie taalnavorsers is die sterk substraat van [[Belarussies]], Russies en Litaus, waardeur die omgangstaal van die meeste Poolssprekendes in Litaue beïnvloed word en struktureel nader staan aan Belarussies, rede genoeg om die klassifikasie van hul dialek as Pools in twyfel te trek. Die Poolse dialek bly as kommunikasiemiddel nogtans beperk tot die huislike sfeer. In die openbare en kerklike lewe, in die onderwysstelsel en in die kulturele lewe word uitsluitlik gebruik gemaak van Standaardpools. Opvallend is die meertaligheid van Litause Pole. So het ’n groot persentasie jongmense het ná die Tweede Wêreldoorlog ook na [[Russies]] as spreektaal en interetniese [[lingua franca]] van die Sowjettydperk oorgeskakel. Nadat Litaue se onafhanklikheid herstel is, is Russies toenemend deur Engels en/of Duits verdring, veral met die oog op beroepsgeleenthede in Litaue of die buiteland.<ref>{{de}} Anastasija Kostiučenko: ''Sprachen und ihre Sprecher in Litauen. Eine soziolinguistische Untersuchung zum sozialen Status des Litauischen, Polnischen und Russischen''. Berlin: Logos 2016, bl. 41</ref> ; Russe [[Lêer:Russians in Lithuania by numbers.png|duimnael|Russiessprekendes in Litaue]] [[Lêer:Bridges of Culture 2011.jpg|duimnael|Fees van die nasies van Litaue "brûe van kultuur 2011": Die Russiese musiekensemble "Treščiotki"]] Die tweede grootste minderheidsgroep is etniese Russe (165&nbsp;000 mense of 4,9 persent) waarvan die meeste hulle eers ná 1945 veral in Litaue se groot stede gevestig het. Hulle verteenwoordig byvoorbeeld 14 persent van Vilnius se totale bevolking. Die meeste van hulle is [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse Christene]]. Etniese Russe, wat besluit het om in Litaue aan te bly en Litause burgerskap te aanvaar, is merendeels tweetalig. ; Belarusse Litause [[Belarusse]] (36&nbsp;100 of 1,1 persent) praat Belarussies, Russies of Pools as hul moedertaal. Die meeste van hulle is Russies-Ortodokse of Rooms-Katolieke Christene. ; Joodse Litauers Joodse Litauers, wat in die laat 19de eeu nog meer as 13 persent van die totale bevolking verteenwoordig het, is vandag ’n minderheid van sowat 3&nbsp;000 mense. Gedurende die Nazi-besetting is 200&nbsp;000 Joodse Litauers of 94 persent van die totale Joodse bevolking vermoor – die hoogste persentasie in Europa. Ná Litaue se onafhanklikwording het baie Jode hulle in [[Israel]] gevestig. ; Ander etniese minderhede Ander etniese minderhede sluit [[Oekraïners]] (20&nbsp;000 of 0,6 persent, waarvan baie gerussifiseer is), 2&nbsp;200 of 0,1 persent Lutherse [[Lette]] (veral in Noord-Litaue) en [[Roma]] en Sinti in. Die laasgenoemdes het in die 15de eeu na Litaue geïmmigreer en het steeds hul eie taal bewaar. Hulle is aanhangers van die Rooms-Katolieke of Russies-Ortodokse kerk. Etniese [[Duitsers]], meestal Lutherse Christene, vorm ’n minderheid van 2&nbsp;400 mense (minder as 0,1 persent in 2013) wat dwarsoor Litaue woon. Van hulle praat nog 40 persent Duits, die res Litaus of Russies. Die eerste Duitse setlaars het hulle reeds in die 14de eeu in Litaue gevestig. ’n Groot deel van die Duitse minderheid het Litaue ná die inlywing van [[Memelland]] verlaat, ander is in 1939 ná die Duits-Russiese nie-aanvalsverdrag van 1939 na die Duitse Ryk gerepatrieer of het kort voor die Sowjet-verowering van Litaue gevlug. Die Tataarse minderheid (sowat 2&nbsp;500 mense) is veral in Vilnius en sy omgewing gekonsentreer. Hulle is [[Moslem]]s of Russies-Ortodokse Christene, en 30 persent van hulle praat nog hul eie taal. === Regte vir minderhede === Die regte van etniese minderhede – daar is tans 115 etniese groepe in die land – is in die Litause grondwet verskans. Hulle het die reg om hul eie taal en kultuur te bewaar en hul eie skole te besoek, mits ook Litause taalonderrig aangebied word. Volgens ’n Litause wet het alle burgers, wat voor November 1989 in Litaue woonagtig was, die reg op Litause burgerskap wat outomaties verleen word. Alle ander immigrante kan ná tien jaar verblyf in Litaue aansoek om Litause burgerskap doen. Immigrante wat ’n loopbaan in die Litause staatsdiens wil volg moet Litaus magtig wees. In die algemeen is Litaue se Russiessprekende minderheid – in teenstelling met die Russiese bevolking van Estland en Letland – ten volle geïntegreer en meestal tweetalig. Litauers raak nie hul eie burgerskap kwyt wanneer hulle in ’n ander land ingeburger word nie. == Godsdiens == === Kerstening === [[Lêer:BZN Plateliai bell tower front sideview right.jpg|duimnael|Kloktoring van die Sint Pieter-en-Pauluskerk in Plateliai]] Die eerste sendelinge in die Baltiese gebied, biskop Vaitiekus uit Praag († 997) en Sint Bruno († 1009) is deur heidense stamme gedood nadat hulle heilige bosse geskend het. Estland en Letland is in die volgende twee eeue gekersten, terwyl die inheemse Litause religie, wat self baie verdraagsaam teenoor ander godsdienste was (in die [[Middeleeue]] was die verskillende godsdienste vry om hul kapelle, [[moskee]]s en tempels in Litaue op te rig), eers in 1387 (in die gewes Žemaitija selfs eers in 1413) deur die Christelike godsdiens vervang is. Litaue was sodoende die laaste land in Europa wat die nuwe geloof aangeneem het. Alhoewel die inheemse heiligdomme deur die Christelike kerkowerhede verniel is, het talle heidense gebruike bewaar gebly. === Onderdrukking tydens die Sowjet-besetting === [[Lêer:Pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie 1.jpg|duimnael|Adam-Mickiewicz-monument in Vilnius]] [[Lêer:Cross in Vaivadiskiai001.jpg|duimnael|Kruis in Vaivadiškiai]] [[Lêer:Ginkunu kapines 2010 velines 02.jpg|duimnael|Litauers herdenk hul oorledenes op Allerheiligeaand deur kerse op hul grafte te plaas. Die foto wys die begraafplaas van Ginkūnai, 'n dorp in die rajonmunisipaliteit Šiauliai]] Die Sowjet-besetting van Litaue het ook vir die Rooms-Katolieke Kerk van Litaue vlug, deportasie en vervolging van priesters en gelowiges deur die nuwe owerheid beteken. Gedurende die Stalin-tydperk is sowat 400 priesters gedeporteer, en slegs 130 van hulle, waaronder twee biskoppe (wat hul funksie nie meer kon uitoefen nie), het na Stalin se afsterwe in Maart 1953 teruggekeer. Die ateïstiese propaganda het voorlopig verswak, maar net om in 1957 weer te herleef waarby die Sowjet-owerheid se anti-religieuse veldtogte in kerksluitings gekulmineer het. So is die Sint Kasimir-kerk in Vilnius, wat aan Litaue se beskermheilige gewy is, in 1962 in ’n "Museum vir die geskiedenis van godsdiens en ateïsme" omgeskep waar – aldus ’n reisgids van die staatsbeheerde ''[[Intourist]]''-toeristekantoor – die "reaksionêre karakter van die godsdiens en sy dienaars" ontmasker is.<ref>{{de}} Robertas Grigas: ''"Wir hoffen auf das christliche Europa". Wie die Katholische Kirche Litauens die Einheit von Konfession und Nation bewahrt hat''. In: Marianna Butenschön: ''Estland, Lettland, Litauen. Das Baltikum auf dem langen Weg in die Freiheit''. München: R. Piper 1992, bl. 244</ref> Die Maria-Koningin-kerk in Klaipėda, wat danksy skenkings en bydraes van gelowiges en met toestemming van die owerheid opgerig kon word, is in 1960 gekonfiskeer en in ’n konsertsaal van die Litause Filharmonie omgeskep. Ander kerkgeboue is tot stoorhuise, fabrieke of bioskope omgeskep. Die apostoliese administrateur van die aartsdiosese Vilnius en die diosese van Panevėžys, biskop Julijonas Steponavičius, is vir ’n onbeperkte tyd na die dorp Żagare naby Akmenė verban nadat hy nie bereid was om sy priesters die aanbieding van godsdiensonderrig te ontsê nie en ook nie by ander voorskrifte van die owerheid wou hou nie. Die aantal studente by die priesterseminarie in Kaunas is kunsmatig laag gehou sodat veroudering van die klerus ’n probleem vir die kerk geword het. In die periode tussen 1958 en 1972 het die aandeel Christelike doopsels van 80 tot 46, die aantal kerklike huwelike van 60 tot 25 en die aantal kerklike begrafnisse van 79 tot 51 persent afgeneem.<ref>{{de}} Grigas (1992), bl. 245</ref> Tog ondanks alle onderdrukking het die Rooms-Katolieke Kerk sy invloed op die Litause bevolking nooit werklik kwytgeraak nie. Anders as in Estland en Letland, waar die Protestantse kerke geneig was om by die nuwe bewind aan te pas, het die Litause dissidentebeweging ná die Sowjet-optrede teen die [[Praagse Lente]] ’n merkbaar Christelike karakter getoon en is – anders as in Rusland – nie net deur enkele intellektueles, maar deur die breë publiek ondersteun. In Desember 1971 het Litauers met ’n massapetisie, wat deur 17&nbsp;054 burgers onderteken en aan die destydse staatspresident en sekretaris-generaal van die Kommunistiese Party, [[Leonid Brezjnef]], gerig is, hul reg op gewetensvryheid, soos dit in die Sowjetunie se grondwet vervat was, opgeëis. Drie maande later, op 19 Maart 1972, het die eerste uitgawe van die "Kroniek van die Katolieke Kerk van Litaue" verskyn wat die vervolging van kerklede en gelowiges gedokumenteer het en ook na die Verenigde State gesmokkel kon word waar dit in Litaus en [[Engels]] gepubliseer is. Op 14 Mei het die 19-jarige werker en student Romas Kalanta homself openlik in Kaunas verbrand om teen die Sowjet-onderdrukking te protesteer. Sy begrafnis op 18 Mei het tot die eerste groot politieke betoging van die 1970’s ontwikkel – die [[Moskouse Kremlin|Kremlin in Moskou]] was selfs genoodsaak om troepe te ontplooi. Desondanks het nog drie ander mense hulself in dieselfde jaar uit protes verbrand. Die owerheid het met ’n reeks hofsake teen beweerde verspreiders van die "Kroniek" gereageer. Godsdiens was ook in die 1980’s ’n beduidende element in die Litause onafhanklikheidsbeweging – so het die Rooms-Katolieke Kerk die enigste instelling in die land gebly wat deur die Sowjet-owerheid weliswaar beïnvloed, maar nie gekontroleer kon word nie. Ter geleentheid van die 600-jarige jubileum van Litaue se kerstening op 28 Junie 1987, wat in alle Litause kerke gevier is, het die Sowjet-owerheid [[pous Johannes Paulus II]] ’n visa geweier. Ook die anti-religieuse propaganda het weer toegeneem. Op 23 Augustus 1987, die 48-jarige jubileum van die Hitler-Stalin-ooreenkoms, het ’n groep dissidente openlik by die Adam-Mickiewicz-monument in Vilnius se Gotiese kwartier teen die Sowjet-besetting betoog. Met die nuwe beleid van ''[[perestroika]]'' ("herstrukturering") het die Litause KP-leierskap se beleid teenoor godsdienste merkbaar begin verander. Reeds teen die einde van 1987 het wêreldlike en geestelike owerhede ooreengekom om gereeld met mekaar te gesels. Op 29 Mei 1988 het pous Johannes Paulus II biskop Vincentas Sladkevičius as kardinaal benoem – die eerste in Litaue sedert die 16de eeu. Die owerheid het begin om steeds meer kerkgeboue aan die gemeentes terug te gee. === Huidige godsdiensvryheid === [[Lêer:Vilnius Dawn Gate.jpg|duimnael|Die [[Poort van die Daeraad]] in Vilnius, een van die belangrikste bedevaartsoorde in die land]] Die Litause parlement het op 16 Junie 1990, drie maande na Litaue se onafhanklikheidsverklaring, die kerk se status met alle vroeëre regte herstel. Met die begin van die skooljaar 1990/91 is godsdiensonderrig weer as vak op skole aangebied. Volgens die Litause grondwet is kerk en staat van mekaar geskei, en religieuse onderwys word op skole slegs op ’n vrywillige grondslag aangebied. Ook die verskillende kerke is aangewese op bydrae wat deur lede betaal word aangesien die staat geen belastinggelde of ander finansiële steun aan kerklike organisasies voorsien nie. Die Katolieke Kerk het in Litaue nog steeds ’n landelike karakter – dit wil sê dat die stryd om oorlewing min kanse gebied het om beduidende teoretici en teoloë voort te bring. Die plaaslike Katolisisme het ’n nugtere karakter wat met Vilnius se ryk barokboukuns kontrasteer – en in westelike lande dikwels as behoudend beskryf word. Sommige aanbevelings van die Tweede Vatikaanse Konsilie is nie onmiddellik toegepas nie, en kerklede staan krities teenoor konsepte soos seksuele vryheid. In elk geval kan die outoriteit wat pous Johannes Paulus II in Litaue geniet het ook aan sy steun vir die Litause vryheidsbeweging toegeskryf word sodat Katolisisme nog ’n ander dimensie benewens die geestelike het.<ref>{{de}} Grigas (1992), bl. 252</ref> == Ekonomie == === Strukturele veranderings === [[Lêer:Power plant Elektrėnai 076.jpg|duimnael|links|Kragsentrale in Elektrėnai]] [[Lêer:Akropolis Mall, Kaunas, Lithuania, 12 Sept. 2008 - Flickr - PhillipC.jpg|duimnael|''Akropolis''-winkelsentrum in Kaunas]] [[Lêer:Lithuania satellites stamp 2014.jpg|duimnael|''LituanicaSAT-1'', 'n amateurradiosatelliet van die Universiteit van Vilnius, was een van twee Litause satelliete wat op 9 Januarie 2014 geloods is]] [[Lêer:Vilnius Modern Skyline At Dusk, Lithuania - Diliff.jpg|duimnael|Die stadshorison van Vilnius, Litaue se hoofstad en ekonomiese spilpunt, teen sononder]] Ná die ontbinding van die Sowjetunie en die agteruitgang van sy tradisionele Oos-Europese markte het Litaue se pad deur ekonomiese transformasie geloop. Die strukturele veranderings in Litaue se ekonomie het veral die nywerheidsektor geraak – sy bydrae tot die [[bruto binnelandse produk]] (BBP) het van 39,4 persent in 1992 tot 34 persent in 2007 gekrimp.<ref>{{de}} [http://www.focus.de/finanzen/news/litauen_aid_51124.html ''www.focus.de: Finansiële nuus – Litauen: Privatisierung kurbelt Wirtschaft an, 23 Maart 2007''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813011116/http://www.focus.de/finanzen/news/litauen_aid_51124.html |date=13 Augustus 2011}}</ref> In 2014 het dit verder gekrimp tot sowat 20 persent. Landbou en vissery het sowat drie persent bygedra, handel en dienste 75 persent. Die BBP het in 2014 36,3 miljard € (12&nbsp;093&nbsp;€ per capita) beloop. Die inflasiekoers was met sowat 0,2 persent relatief laag, maar ondanks die besuinigings wat sedert die begin van die ekonomiese krisis in 2009 deurgevoer is, het die Litause staatskuldlas in dié tydperk verdubbel. Met 39,7 persent van die BBP is dit nogtans betreklik laer as in ander Europese lande. Die stewige ekonomiese groei vanaf die middel van die 1990’s is onder meer deur die vinnige privatisering van staatsondernemings bevorder. In 1996 het privaat ondernemings reeds sowat 70 persent van die totale BBP opgelewer. Net soos in ander nywerheidslande het die dienstesektor sterk uitgebrei – sy bydrae tot die BBP beloop tans sowat 60 persent. Die landbousektor speel nog steeds ’n beduidende rol. Sy bydrae tot die BBP beloop net ses persent, tog was in 2003 nog byna 18 persent van die Litause werknemers in hierdie sektor werksaam. Sowat die helfte van Litaue se totale oppervlakte word vir landboudoeleindes gebruik. Die industriële hoofsektore is tekstiele, houtverwerking, chemie, voedselverwerking en masjienbou. In 2012 is goedere ter waarde van 25,1 miljard € ingevoer en goedere ter waarde van 23,1 miljard € uitgevoer. Die belangrikste uitvoergoedere was krag, brand- en smeerstowwe (24,8 persent), voedselprodukte (14,4 persent), chemiese produkte (13,2 persent, veral verwerkte ruolie-produkte), masjiene (6,2 persent), voertuie en vervoeruitrusting (5,6 persent), hout en houtware (4,8 persent), onverwerkte grondstowwe (4,6 persent), meubels (4,6 persent), tekstiele en klere (4,4 persent), elektrotegniese produkte (2,6 persent), metaalprodukte (2,5 persent), elektroniese goedere (2,3 persent) en ander goedere (9,9 persent).<ref>{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/PUB/2012/11/pub201211278007_158820.pdf ''Germany Trade and Invest (GTAI): Ekonomiese gegerwens – Litaue''] {{dooie skakel}}</ref> 56,8 persent van alle Litause invoere het uit lidlande van die Europese Unie gekom, terwyl ook 60,5 persent van alle Litause uitvoere vir die EU-mark bestem was. Uit die Russiese Federasie het 32,2 persent van alle Litause invoere gekom, 19 persent van die uitvoere was vir die Russiese mark bestem. In 2013 het die Russiese Federasie in 85 persent van Litaue se ruolie-behoeftes voorsien, terwyl ook Russiese krag ter waarde van 236,6 miljoen € ingevoer is.<ref>{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=1016984.html ''Germany Trade and Invest (GTAI), 22 Mei 2014: Für einzelne Branchen in Estland, Lettland und Litauen ist Russland unterschiedlich wichtig''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607030626/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=1016984.html |date=7 Junie 2019}}</ref> In 2010 het Litause werknemers ’n gemiddelde maandelikse inkomste van 2&nbsp;030 LTL (590&nbsp;€ of 5&nbsp;700 ZAR) ontvang.<ref>{{de}} [http://www.baltische-rundschau.eu/2011/07/18/ein-teures-vergnugen-%e2%80%93-1-kilo-zucker-kostet-in-estland-149-euro/ ''Baltische Rundschau, 18 Julie 2011: Ein teures Vergnügen – 1 Kilo Zucker kostet in Estland 1,49 Euro''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722171020/http://www.baltische-rundschau.eu/2011/07/18/ein-teures-vergnugen-%E2%80%93-1-kilo-zucker-kostet-in-estland-149-euro/ |date=22 Julie 2011 }}</ref> As gevolg van die ekonomiese krisis is lone en salarisse, wat in vergelyking met ander Europese lande nog relatief laag is, besnoei. Die minimum-loon is in 2013 van 850 tot 1&nbsp;000 LTL en vroeg in 2015 tot €300 verhoog. Vanaf 1 Januarie 2018 beloop dit €400.<ref>{{de}} [https://www.ahk-balt.org/news/news-details/litauische-regierung-erhoeht-mindestlohn/ ''AHK Deutsch-Baltische Handelskammer in Estland, Lettland, Litauen, 18 Oktober 2017: Litauische Regierung erhöht Mindestlohn. Besoek op 27 November 2019'']</ref> Net soos die lae inkomstevlak het ook die hoë werkloosheidsyfer van 10,7 persent in 2015 (17 persent vir jongmense) bygedra tot grootskaalse migrasie na lande met hoër loonvlakke, veral die [[Verenigde Koninkryk]] (VK) en [[Republiek Ierland|Ierland]]. Meer as 200&nbsp;000 Litauers het hulle in die VK gevestig, van wie 100&nbsp;000 in [[Londen]].<ref>{{en}} [https://www.ucl.ac.uk/atlas/lithuanian/community.html ''University College London: The Lithuanian Community in the UK: Besoek op 27 November 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210510134135/https://www.ucl.ac.uk/atlas/lithuanian/community.html |date=10 Mei 2021}}</ref> === Suid-Afrikaanse handel met Litaue === 2006−2010: in ’000 ZAR • 2017–2018: in miljoene VSA-$ {| class="wikitable" ! Jaar !! 2018 !! 2017 !! 2010 !! 2009 !! 2008 !! 2007 !! 2006 |- | Uitvoere || 41,56 || 43,01<ref>{{en}} [https://tradingeconomics.com/south-africa/exports-by-country ''tradingeconomics.com. Besoek op 6 Februarie 2019'']</ref> || 48&nbsp;965 || 57&nbsp;186 || 85&nbsp;785 || 57&nbsp;184 || 12&nbsp;903 |- | Invoere || 65,41 || 47,49<ref>{{en}} [https://tradingeconomics.com/south-africa/indicators ''tradingeconomics.com. Besoek op 6 Februarie 2019'']</ref> || 71&nbsp;071 || 56&nbsp;266 || 201&nbsp;186 || 74&nbsp;004 || 18&nbsp;706 |} <small>Bron: Suid-Afrikaanse Departement van Handel en Nywerhede<ref>{{de}} [http://www.dti.gov.za/econdb/raportt/R100271.html ''dti.gov.za: Suid-Afrikaanse Handel met Litaue''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050205095206/http://www.dti.gov.za/econdb/raportt/R100271.html |date= 5 Februarie 2005 }}</ref></small> === Geldeenheid === [[Lêer:5 litai coin (1997).jpg|duimnael|'n 5 Litas-munt, 1997]] Die Litause geldeenheid Litas was teen ’n vaste wisselkoers aan die [[Euro]] gekoppel (1&nbsp;€ = 3,4528 Litai). Die oorspronklike plan om reeds op 1 Januarie 2007 by die Eurosone aan te sluit het in 2006 misluk aangesien die land nie aan die voorvereistes ten opsigte van die inflasiekoers voldoen het nie – die koers was 0,1 persent te hoog.<ref>{{de}} Schäfer (2009), bl. 130</ref> 'n Tweede poging was suksesvol – op 1 Januarie 2015 het Litaue by die Eurosone aangesluit.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.ecb.europa.eu/euro/changeover/lithuania/html/index.de.html |publisher=Europese Sentrale Bank |title=Litauen (seit 1. Januar 2015) |date=1 Januarie 2015 |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327230109/https://www.ecb.europa.eu/euro/changeover/lithuania/html/index.de.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Nywerhede === Die vernaamste industriële sentra is Vilnius (metaalverwerking, masjienbou, boumateriale, voedselverwerking, elektroniese en chemiese nywerhede, papier- en meubelvervaardiging), Kaunas (tekstiele, boumateriale, voedselverwerking, farmaseutiese chemie en meubelvervaardiging), die hawestad Klaipėda (voedselverwerking, meubelvervaardiging en skeepsbou), Šiauliai (voedselverwerking en masjienbou) en Panevėžys (bouglas, kabelvervaardiging en voedselverwerking). === Energiebedryf === [[Lêer:Kauno hidroelektrine 2006-06-03.jpg|duimnael|[[Hernubare energie]]: ’n waterkragsentrale by die Kaunasmeer]] Litaue is byna volledig aangewese op energie-invoere uit die Russiese Federasie, en ook die land se kraginfrastruktuur dateer nog uit die Sowjet-tydperk. Die diversifisering van sy energiebronne staan bo-op die lys van Litaue se ekonomiese doelstellings. Oorspronklik is 80 persent van Litaue se elektrisiteit deur die kernkragsentrale Ignalina II opgewek wat volgens ’n ooreenkoms met die Europese Unie op 31 Desember 2009 gesluit is. ’n Nuwe kernkragsentrale sal na verwagting in die periode tussen 2016 en 2018 in bedryf gestel word. So is Litaue tans afhanklik van gasinvoere uit Rusland om in sy energiebehoeftes te voorsien.<ref>{{de}} [http://www.mdr.de/heute-im-osten/litauen132.html ''mdr.de: Litauen und Russland: Gemeinsame Geschichte und wirtschaftliche Abhängigkeit. Besoek op 14 Desember 2016'']</ref> Om die nasionale kragnette van Pole en Litaue teen die jaar 2015 met mekaar te verbind, het die twee lande op 19 Mei 2008 in [[Warskou]] die stigting van ’n gemeenskaplike onderneming, ''LITPOL Link'', besluit.<ref>{{de}} [http://www.litpol-link.com/ ''LITPOL Link – Energy interconnection between Lithuania and Poland'']</ref> Danksy ’n sogenaamde "energiebrug" tussen Ełk in Noordoos-Pole en die Litause [[Alytus]] sal Litaue en die twee ander Baltiese lande Letland en Estland by die Europese Unie se gemeenskaplike elektrisiteitsmark aangesluit word.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 311</ref> Die enigste ruolie-raffinadery in die Baltiese lande, ''Mazeikių Nafta'' (wat deur die Poolse maatskappy ''PKN Orlen'' bestuur word en merendeels ingevoerde Russiese olie raffineer wat onder meer na Letland en Estland uitgevoer word), lewer sowat drie persent van Litaue se BBP op. Die raffinadery-kompleks behels twee oliepyplyne en ’n haweterminaal in Butingė wat tankskepe met ’n kapasiteit van maksimaal 150&nbsp;000 ton kan belaai. [[Hernubare energie]]bronne voorsien tans in 8,2 persent van Litaue se primêre energiebehoeftes; hierdie aandeel sal volgens die nasionale energiestrategie tot en met die jaar 2010 tot twaalf persent verhoog word. Ter geleentheid van ’n energie-konferensie, wat op 10 Oktober 2007 in Vilnius gehou is, het Litaue, [[Azerbeidjan]], [[Georgië]], Pole en [[Oekraïne]] ’n ooreenkoms oor die bou van ’n olie-pyplyn tussen die Swart- en die Oossee onderteken. Die pyplyn sal nie oor Russiese grondgebied loop nie en sodoende ’n alternatief tot olie-invoere uit hierdie land bied.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009'', bl. 311</ref> Volgens die ooreenkoms word beplan om ru-olie uit Azerbeidjan (en moontlik ook [[Kasakstan]]) vanuit Georgië oor die Swartsee na die Oekraïense hawestad [[Odessa]] te verskeep. ’n Bestaande pyplyn wat deur Oekraïne loop sal gebruik word om die olie verder te vervoer, terwyl ’n nuwe pyplyn tussen Brody (Wes-Oekraïne) en die Poolse seehawe [[Gdańsk]] gebou sal word. === Kommunikasie === [[Lêer:Telefonzelle Kaunas.JPG|duimnael|'n [[Telefoonhokkie]] in Kaunas]] [[Lêer:Utena, buvusi pašto stotis.JPG|duimnael|Klassisistiese perdeposstasies (''pašto stotis'') soos hierdie een in [[Utena]] (wat intussen as kunsskool dien) het teen die begin van die 19de eeu langs die grootpad ontstaan wat Sint Petersburg met Warskou verbind het]] [[Lêer:Stamps of Lithuania, 2011-12.jpg|duimnael|Kaunas se hoofposkantoor op 'n posseël wat in 2011 uitgereik is]] Litaue se telekommunikasiebedryf is geprivatiseer. Terwyl die gebruik van telefoonlandlyne gaandeweg afneem, het nuwe tegnologieë soos selfone uiters gewild geraak. Selfone se markdeurdringing is een van die hoogstes in Europa, waarby die selfoonnetwerk vir baie Litauers ook toegang tot die internet bied. Ongeag hiervan het tweederdes van Litause huishoudings toegang tot breëband-internet, met aflaaisnelhede wat – veral in stedelike omgewings – onder die hoogstes in Europa gereken word. Hoëspoed-optiese-vesel-internetpenetrasie het in 2014 met byna drie persent toegeneem tot 34,6 persent – die hoogste persentasie in Europa. Die verskaffing van hoëspoed-internettoegang met 'n aflaaispoed van meer as 30 Mbis/s vir alle Litause huishoudings – veral in landelike omgewings – geniet prioriteit by Litause se belegging in nuwe infrastruktuur. Twee programme in dié verband – ''Rural Area Information Technology Broadband Network'' (RAIN-projek nommer 1 en 2) word deur die Europese Unie se streeksontwikkelingsfonds befonds. Rain-projek nommer 1 ter waarde van €22 miljoen is reeds voltooi. Met die voltooiing van die RAIN-2-projek sal 99 persent van Litaue se landelike bevolking toegang tot breëband-internetdienste hê.<ref>{{en}} [http://www.lrt.lt/naujienos/news_in_english/29/98661/lithuania_leads_europe_in_fibre-optic_internet_penetration ''www.lrt.lt – News in English, 13 April 2015: Lithuania leads Europe in fibre-optic internet penetration. Besoek op 30 April 2015'']</ref> Danksy die beplande nuwe netwerk met 5&nbsp;400&nbsp;km se optiese vesellyne sal 'n verdere 950 nedersettings toegang tot hoëspoed-internet kry. Teen 2020 sal die uitgebreide optiese veselnetwerk 100 persent van Litaue dek. === Poswese === ; Groothertogdom Litaue Die geskiedenis van die Litause poswese dateer terug tot die 16de eeu. Op 11 Julie 1562 het die Groothertog van Litaue en koning van Pole, Sigismund Augustus, aan Christoph von Taxis die opdrag gegee om 'n gereelde posdiens op die roete tussen Vilnius, Kraków, Wene en [[Venesië]] te organiseer. Briewe, wat in Kraków gepos is, het sewe dae geneem om ontvangers in Vilnius te bereik. Die posdiens is in 1583 uitgebrei toe die Poolse koning Stefan Batory dit met gelyke tariewe vir almal toeganklik gemaak het vir die algemene publiek. Dit was die begin van 'n gereelde posdiens. ; Russiese bewind Met die inlywing van Litaue en Pole by die Russiese Tsareryk het die nuwe bewindhebbers vervoer en kommunikasie as twee middele beskou waarmee die nuwe westelike provinsies volledig in die staatswese geïntegreer kon word. Teen die begin van die 19de eeu is met die bou van 'n nuwe grootpad tussen Sint Petersburg en Warskou begin waarlangs klein perdeposstasies opgerig is – een binne 'n afstand van tussen 20 en 24&nbsp;km, meestal geleë in groter nedersettings of stede en almal ontwerp volgens die klassisistiese styl. Die posstasies is van 'n wag- en ruskamer asook ander geriewe vir passasiers voorsien wat hier op hul poskoets gewag het. Newegeboue aan weerskante van die stasiegebou het vertrekke vir koetsiers asook skure gehuisves, met plek vir 'n maksimum van 48 perde. In die stasiedepot is poskoetse, meubel- en handwaens geparkeer. ; Republiek Litaue Op 16 November 1918 het die minister van finansies, handel en nywerhede van die nuutgestigte Republiek Litaue, Martynas Yčas, 'n dekreet uitgevaardig waarvolgens die Litause Posraad gevestig is. Hierdie datum word as die beginpunt van die moderne Litause Posdiens, ''Lietuvos paštas'', beskou. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is Litaue se kommunikasie-netwerk, posdiens en spoorwegroetes ontwrig en vernietig. Vir enige kommunikasiediens was die land heeltemal aangewese op Moskou. Met Litaue se onafhanklikwording van die Sowjetunie is die land se nasionale posdiens herstel. Die eerste reeks Litause [[posseël]]s, die sogenaamde ''Angelas''- of Engel-reeks, is op 7 Oktober 1990 uitgereik. Een jaar later, op 17 Desember 1991, is die besluit geneem om die bestuur van Litaue se kommunikasiedienste te herorganiseer. Die pos- en elektriese kommunikasiewese is van mekaar geskei met die vestiging van twee verskillende publieke maatskappye, ''Lietuvos paštas'' en ''Lietuvos telekomas''. Die posdiens is in 2006 nog eens herorganiseer as 'n openbare maatskappy met beperkte aanspreeklikheid onder dieselfde naam, ''AB Lietuvos paštas''. Teen die einde van 2012 was daar 729 toegangspunte vir posdienste – 702 stasionêre poskantore en 133 dienspunte wat deur die posonderneming se mobiele poskantore bedien is.<ref>{{en}} [https://www.post.lt/en/about-us/history ''Lietuvos paštas – History. Besoek op 5 Februarie 2019'']</ref> === Ekonomiese gegewens === {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! '''EKONOMIESE KERNSYFERS'''<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/PUB/2015/11/pub201511242021_158820_wirtschaftsdaten-kompakt---litauen--november-2015.pdf?v=1 ''Germany Trade and Invest (GTAI) – Litaue: Ekonomiese gegewens''] {{dooie skakel}}</ref><ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222021_158820_wirtschaftsdaten-kompakt---litauen.pdf?v=2 ''Germany Trade and Invest (GTAI) – Litaue: Ekonomiese gegewens''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607030635/https://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/MKT/2016/11/mkt201611222021_158820_wirtschaftsdaten-kompakt---litauen.pdf?v=2 |date=7 Junie 2019}}</ref> ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 |---- |- bgcolor="gainsboro" | '''Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard VS$)''' | '''–''' | '''43,2''' | '''42,3''' | '''45,7*''' | '''48,4''' | '''41,1''' | '''38,6''' | '''40,9*''' |---- |- bgcolor="gainsboro" | '''BBP per capita (KKP, in VS$)''' | '''15&nbsp;000''' | '''16&nbsp;900''' | '''18&nbsp;300''' | '''19&nbsp;100''' | '''–''' | '''–''' | '''13&nbsp;467''' | '''14&nbsp;457*''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Reële groei van BBP in %''' | '''–''' | '''6,0''' | '''3,8''' | '''3,5''' | '''3,0''' | '''1,8''' | '''2,3''' | '''2,9*''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Gemiddelde maandelikse loon in €''' | '''576''' | '''593''' | '''619''' | '''–''' | '''677''' | '''714''' | '''774''' | '''–''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Inflasiekoers (VPI, jaarlikse gemiddeld in %)''' | '''–''' | '''4,1''' | '''3,2''' | '''1,4''' | '''0,2''' | '''–0,8*''' | '''0,7''' | '''2,8''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Regstreekse buitelandse beleggings (in miljoene VS$)''' | '''–''' | '''–''' | '''16&nbsp;033''' | '''17&nbsp;499''' | '''15&nbsp;619''' | '''14&nbsp;440''' | '''13&nbsp;773''' | '''–''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Begrotingstekort (in % van die BBP)''' | '''–''' | '''–5,5''' | '''–3,2''' | '''–3,0*''' | '''–0,7''' | '''–1,1*''' | '''0,3''' | '''–0,4*''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Tekort op die lopende rekening (in % van die BBP)''' | '''–''' | '''–3,9''' | '''–1,1''' | '''–0,5*''' | '''+3,9''' | '''–0,8*''' | '''–1,1''' | '''–2,0''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Publieke skuldlas (in % van die BBP)''' | '''–''' | '''38,3''' | '''40,5''' | '''39,9*''' | '''40,7''' | '''42,9''' | '''40,2''' | '''42,4''' |---- |- bgcolor="gainsboro" |'''Werkloosheid in %''' | '''–''' | '''15,4''' | '''13,4''' | '''11,7*''' | '''10,7''' | '''9,4*''' | '''7,9''' | '''7,6*''' |} (* Gegewens berus op skattings) == Vervoer == === Spoorweë === [[Lêer:V LT Siemens ER20.JPG|duimnael|’n ''Siemens ER20''-lokomotief van die nasionale spoorwegmaatskappy ''LG'' in Paneriai-stasie, Vilnius]] Die eerste spoorweglyne in Litaue is in 1857 gebou, en op 4 September 1860 het die eerste trein in Vilnius se stasie aangekom. Sedert 1990 het Litaue se spoorweë deel uitgemaak van die Baltiese Spoorwegmaatskappy in staatsbesit van die Sowjetunie. Ná die onafhanklikwording het die plaaslike spoorwegmaatskappy op 1 Januarie 1992 ’n Litause staatsonderneming geword. ''Lietuvos Geležinkeliai (LG)'', wat sy hoofkwartier in Vilnius het, is tans die grootste spoorwegmaatskappy in die land. Litaue se spoorwegnetwerk het ’n totale lengte van 2&nbsp;001 kilometer, waarvan 1&nbsp;811 kilometer met ’n spoorwydte van 1&nbsp;524 millimeter soos in die voormalige Sowjetunie en [[Finland]]. Aangesien spoorweglyne in die res van Europa ’n wydte van 1&nbsp;435 millimeter het, moet treine tussen Pole en die Baltiese lande omgespoor word. Hiervoor word gedeeltelik moderne omspoorstelsels soos die Poolse SUW-2000-sisteem ingespan. Tot en met 1990 het sneltreine tussen Vilnius en Warskou oor Belarussiese gebied geloop. Om grensformaliteite te vermy, is ’n alternatiewe syspoorlyn tussen die Litause Šeštokai en die Poolse Suwałki in bedryf gestel en die spoorlyn-grenspos in Mockava heropen. Die nagtrein tussen die Litause en Poolse hoofstede is in 2004 deur ’n moderne IC-busroete vervang wat deur die Poolse spoorwegmaatskappy PKP bedryf word. == Kultuur == === Boukuns === [[Lêer:Kowno dom perkuna.jpg|duimnael|links|Perkūnas-huis in [[Kaunas]]]] [[Lêer:St. Anne's Church in Vilnius 2005.jpg|duimnael|Die Gotiese Sint Anna-kerk (Litaus: ''Šv. Onos bažnyčia'', omstreeks 1500) te Vilnius behels argitektoniese elemente wat merkwaardige ooreenkomste met die 19de eeuse [[Neogotiese styl]] toon. Sy donker baksteenfasade is 'n merkwaardige uitsondering in 'n stad wat deur helder kleure oorheers word]] Vanweë sy laat kerstening beskik Litaue, ondanks sy geografiese ligging naby die Duitse Ordensstaat en Pole, in vergelyking met die twee ander Baltiese lande net oor ’n beperkte aantal geboue wat in die [[Gotiese argitektuur|Gotiese styl]] uitgevoer is. Daar was – in teenstelling met Estland en Letland – ook geen beduidende [[Hanse]]stede of vestings van die Duitse Ridderorde nie. Die Litause stede Vilnius en [[Kaunas]] het nogtans stadstatus volgens die [[Maagdenburg]]se Reg gekry en was sodoende ook aan kulturele invloede uit die weste blootgestel. Litaue se bydrae tot die Gotiese boukuns bestaan veral uit baksteenfasades soos dié van die Anna-kerk te Vilnius wat omstreeks 1500 naby die Bernhardyneklooster opgerig is en met ’n unieke rondboogvenster pronk. [[Napoleon Bonaparte]] het tydens sy Rusland-veltog sy bewondering vir hierdie buitengewone kerkfasade uitgespreek. Die Laat-Gotiese Perkūnas-huis in Kaunas, wat kort ná die jaar 1500 deur Hanse-koopmans as ’n gekombineerde stoorhuis en ontvangsaal gebou en na die Baltiese donder- en hemelsgod [[Perkūnas]] genoem is, toon meer Westerse invloede. Die Barokstyl was meer suksesvol en het oor ’n tydperk van sowat 200 jaar sy invloed by die oprigting van verskeie tipes geboue soos woonhuise, paleise, landhuise, [[klooster]]s en kerke laat geld. Die bekendste voorbeelde van Litause Barok-argitektuur is die historiese stadskern van Vilnius en die Tytuvėnai-klooster. ’n Groot aantal landhuise het daarnaas in die Klassisistiese styl ontstaan. Argitektoniese style soos die funksionalisme en die Russiese konstruktiwisme het die boukuns van die 1920’s oorheers. Veral openbare geboue in die destydse hoofstad Kaunas is in hierdie style ontwerp. Die Litause argitektuur is daarnaas veral in die eerste helfte van die 20ste eeu deur die Duitse ''[[Bauhaus]]'' beïnvloed. Gedurende die Sowjet-besetting is stedebou en stadsbeplanning op ’n sentralistiese manier vanuit Moskou gekoördineer. Enkele voorbeelde van monumentale Stalinistiese boukuns getuig van hierdie Sowjet-Russiese invloed, net soos residensiële satellietstede met hul eenvoudige woonstelblokke wat rondom groot stedelike sentra ontstaan het. Eers in die laaste dekades van Sowjet-oorheersing het ’n nuwe generasie Litause argitekte hul stempel op die eietydse boukuns afgedruk. Hul ontwerpe, wat sterk invloede van tradisionele inheemse boukuns toon, is vanweë hul kreatiwiteit sowel in die Sowjetunie asook in Westerse lande positief gewaardeer. Vytautas Čekanauskas, Vytautas Brėdikis, Algimantas en Vytautas Nasvytis is die mees bekende argitekte wat met moderne Litause argitektuur geassosieer word. Die huidige moderne boukuns van Vilnius en ander stede weerspieël oorwegend internasionale stromings soos [[modernisme]] en postmodernisme. Aangesien die Litause kultuur diep in die plattelandse tradisies gewortel is, tree dikwels elemente van volkskuns na vore, soos byvoorbeeld in moderne kerkgeboue wat ná dekades van beperkings deur die ateïstiese owerheid weer opgerig mag word. Daarnaas kan invloede van die Franse argitek [[Le Corbusier]] en moderne Finse boukuns aangewys word. === Beeldende kunste === [[Lêer:Auksodes k. stogstulpis 2005-08 -03, Zemaitija.jpg|duimnael|links|Religieuse volkskuns: Beeldstokke (Litaus ''koplytstulpiai'') is ’n soort "houtkapelletjies op voete"]] [[Lêer:Morning. Fantasy.jpg|duimnael|''Rytas. Fantazija.'' ("Oggend. Fantasie.") Skildery deur Mikalojus Konstantinas Čiurlionis uit die siklus ''Užburtas miestas'' ("Betowerende stad"), 1904]] Etnografiese en dekoratiewe kuns het ’n lang tradisie in Litaue, waarby die laasgenoemde onder meer in die paleise van Litause grootvorste, woonhuise van adellikes en in kerkgeboue gefloreer het. Teen die einde van die 18de eeu is die [[Universiteit van Vilnius]] se Departement van Teken- en Skilderkuns onder leiding van die befaamde kunstenaar Pranciskus Smuglevicius (1745–1807) gestig. Smuglevicius het as skilder groot moeite gedoen om in sy werk uitdrukking aan sowel die kunslewe en kultuur van die Pools-Litause Gemenebes asook die Europese kunsstrominge van die Verligtingstydperk te gee. Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875–1911), die seun van ’n orrelis, het as komponis en skilder groot invloed op die 20ste eeuse kunslewe in Litaue uitgeoefen. Sy werk weerspieël onder meer die mistieke boslandskap en volkstradisies van Drusininkai waar hy opgegroei het. In die laat 1890’s en vroeë 20ste eeu is sy musikale komposisies deur die laat-Romantiese stroming beïnvloed – ''Miške'' ("In die bos"), wat omstreeks 1900 ontstaan het, is ’n tipiese voorbeeld van sy klankskildery en word as die eerste Litause sinfonie beskou. Sy belangstelling vir Litause volksliedere het hom in aanraking met die onafhanklikheidsbeweging gebring. Die mistieke, dikwels sprokiesagtige landskapskilderye, wat hy vervolgens geskep het, is volgens die patroon van musikale klankvorms ontwerp en ook so betitel soos byvoorbeeld sy "Lentesonate Andante", ’n skildery wat deur harmoniese skakerings van groen oorheers word. Čiurlionis se idee om sy musikale komposisies met beeldsinfonieë aan te vul was ’n unieke eksperiment in die kunsgeskiedenis. Sy artistieke nalatenskap sluit byna 300 skilderye en grafieke, wat in die Čiurlionis-kunsmuseum in Kaunas vertoon word, asook meer as 200 musikale werke in. Naas wêreldlike volkskuns het ook religieuse kuns steeds ’n beduidende rol in Litaue se kunslewe gespeel. Voorbeelde van religieuse kuns het veral in kerkgeboue bewaar gebly waarby barokkuns onder meer in Vilnius se kerkgeboue hoogtye gevier het. Houtsnykuns is die oudste en gewildste vorm van Litause volkskuns. Sy oorspronge lê in die 17de eeu, en dit is nog tot in die middel van die 19de eeu orals in die land uitgeoefen. Die houtkunstenaars is in Litaus ''dievdirbiai'' ("Godmakers") of ''kryždirbiai'' ("kruismakers") genoem. Hulle houtkunswerke is ter geleentheid van geboortes en sterfgevalle, as offers van danksegging vir ’n genesing of ander vorme van goddelike guns geskep. Die houtskulpture, wat meestal uit eikehout gesny is, is buite die woonhuise, op plase en akkers, langs paaie en selfs op begraafplase geplaas, met Maria as Pietà en die gekruisigde Jesus as die mees gebruiklike motiewe. Maar ook skulpture wat Jesus as die besorgde Christus of ''Rupintojėlis'' uitbeeld en die lydende volk simboliseer, is dikwels geskep, net soos ’n groot verskeidenheid Rooms-Katolieke beskermheiliges met die gelaatstrekke van boere. Die groot aantal skulpture, waarmee kunstenaars uitdrukking aan hul religieuse gevoelens gegee het, is deur die Litause skrywer Marcelijus Martinaitis (1936–2013) as ’n soort Litause "epos in hout" beskryf.<ref>{{de}} Butenschön (2002), bl. 136</ref> Vincas Svirskis (1835–1916) word as die mees befaamde van hierdie houtsnyers beskou. In die kort periode van onafhanklikheid tussen die twee wêreldoorloë het Litause kuns gefloreer. Die [[glasskilderkuns]] van Stasys Ušinskas, skilderye wat deur kunstenaars van die ''Ars''-groep geskep is en Jonas Mikenas se beedhoukuns is bekende voorbeelde uit hierdie periode. === Letterkunde === [[Lêer:Mazvydo katekizmas.jpg|duimnael|Martynas Mažvydas se Litause kategisme (1547)]] [[Lêer:Jurga ivanauskaitė 02.jpg|duimnael|[[Jurga Ivanauskaitė]] (1961–2007)]] Alhoewel in die Grootvorstedom Litaue ’n groot verskeidenheid tekste geskryf is soos briewe en voorregte van die grootvorste, kronieke, annale asook talle religieuse, wetenskaplike en uiteindelik ook wêreldlike boeke, is Litaus gewoonlik nie as skryftaal gekies nie, en die meeste werke het in Latyn, Pools en Oud-Belarussies verskyn. Hierdie praktyk het tenminste verseker dat Litause werke dwarsoor Europa gedruk en gelees kon word soos die Vilniuse barokdigter Mathias Casimerus Sarbieivus (1595–1640) se ''Lyricorum libri''. Tussen 1595, toe die eerste Litause boek in Vilnius gedruk is, en die inlywing van Litaue by die tsaristiese Rusland in 1795 het slegs 204 boeke in Litaus verskyn.<ref>{{de}} Butenschön (2002), bl. 120</ref> ’n Versameling van kerkliedere en gedigte, wat in 1547 deur Martynas Mažvydas saam met die Litause kategisme in die destydse [[Koningsberg]] (tans [[Kaliningrad]]) gepubliseer is, word as die eerste werk van die Litause letterkunde beskou. Tweehonderd jaar later het die Pruisies-Litause predikant [[Kristijonas Donelaitis]] (1714–1780) se befaamde ''Metai'' ("Jaargetye") ontstaan, ’n gedig wat in heksameters geskryf en deur Unesco as deel van die wêreldliteratuur gelys is. Die werk kan as ’n ensiklopedie van die plattelandse lewe in Klein-Litaue beskryf word en vervul in sommige opsigte die rol van ’n nasionale epos. Nadat die Litause vryheidsbeweging met sy verset teen die Russiese oorheersing in 1863 veral in gimnasiums en kerklike seminaries aanhangers gevind het, het die Russiese tsaar [[Aleksander II van Rusland|Aleksander II]] een jaar later die gebruik van die Litause skryftaal met Latynse letters verbied. Hierdie verbod – die begin van die sogenaamde Litause boeke-oorlog – was deel van die Russiese regering se beleid om Litaue te russifiseer of tenminste die ontstaan van ’n nasionale kulturele bewussyn in Litaue te verhoed. Uitgewers was verplig om Litause boeke uitsluitlik in [[Cyrilliese alfabet|Cyrilliese skrif]] te laat druk. Die Oos-Pruisiese dorp Tilsit (tans Sowjetsk), wat anderkant die Nemunas-rivier geleë was, het vervolgens ’n beduidende rol in die boeke-oorlog gespeel. Verskeie soorte Litause publikasies, waaronder Bybels, verhaalbundels en tydskrifte, is hier gedruk en deur sogenaamde boekedraers deur die rivier en afgeleë bosgebiede na Litaue gesmokkel. Die boekedraers, gewoonlik gewone vissers en boere, het ondanks die tronkstrawwe en verbanning, wat aan oortreders opgelê is, voortgegaan met hulle verset. Sommige het selfs hul lewens vir hul taal opgeoffer. Een van die leidende figure in die versetbeweging was Jonas Basanavičius, die seun van ’n welgestelde boer uit die gewes Suvalkija. Hy kon danksy ’n tsarebeurs in Moskou geneeskunde studeer en het in 1883 saam met sy mede-studente en ander belangstellendes die [[koerant|dagblad]] ''[[Aušra]]'' ("Die Môrerooi") in die lewe geroep. Hierdie publikasie het die literêre erfenis van Litaue versamel. Basanavičius het in Vilnius groot erkenning geniet en ’n simboolfiguur van die Litause nasionale beweging geword. Op 7 Mei 1904 het tsaar [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] toegegee dat die verbod op Litause boeke nie die gewenste uitwerking gehad het nie en die druk van Litause boeke in [[Latynse alfabet|Latynse letters]] per dekreet weer toegestaan. Omstreeks 1900 het Antanas Baranauskas met sy gedig "Die bos van Anykščiai" een van die bekendste werke van die Litause poësie geskryf. Jonas Maironis se romantiese gedigte het in die vroeë 20ste eeu en in die tyd van die onafhanklikheid as patriotiese liedere gewild geraak. Die Nazi-heerskappy was een van die mees tragiese periodes in die geskiedenis van die Litause letterkunde waartydens byna alle Joodse skrywers vermoor is. As gevolg van die Sowjet-besetting was ook baie nie-Joodse skrywers ná die oorlog genoodsaak om as ballinge ’n nuwe tuiste in Westerse lande te vind. Skrywers, wat in Litaue aangebly het, is dikwels deur die Sowjet-owerhede onderdruk. In die eerste jare ná die onafhanklikheid van Sowjet-Rusland was die [[Frankfurt am Main|Frankfurtse]] Boekeskou van 2002, wat onder meer op Litaue en sy literatuur gefokus het, een van die belangrikste gebeurtenisse. ’n Groot aantal bekende Litause werke is vervolgens na Duits en ander Europese tale vertaal, soos byvoorbeeld [[Jurga Ivanauskaitė]] (1961–2007) se roman "Die Reënheks" wat met sy onbeskaamde behandeling van moraal, seks, liefde en godsdiens in Litaue nogal opspraak gewek het. Ander bekende moderne skrywers sluit Renata Šerelytė, Vanda Juknaitė, Sigitas Parulskis en Marius Ivaškevičius in. Die huidige Litause letterkunde word onder meer deur ’n groot aantal lirici asook ’n groot verskeidenheid literêre tydskrifte gekenmerk soos ''The Vilnius Review'' wat deur die lirikus Eugenijus Ališanka in Engels uitgegee word om brûe tussen oos en wes te bou. Terwyl poësie vroeër ’n oorheersende rol gespeel het, het die klem intussen na prosawerke verskuif. Kenmerkend is die gewildheid van literatuur en boekeskoue onder Litauers – byna elke tweede Litause gesin bring ’n besoek aan die Baltiese Boekeskou in Vilnius. === Fotografie === Litause fotograwe geniet in Europa en oorsee lankal erkenning. Die werk van Balys Buračas (1897–1972) – meer as 22&nbsp;000 van sy fotografieë het bewaar gebly – en [[Vytautas Stanionis]] (1915–1966), wat die hele bevolking van ’n Litause dorp afgeneem het, word by die internasionale fotokuns gereken.<ref>{{de}} Bodo Thöns: ''Litauen entdecken''. Berlyn: Trescher 2006, bl. 45</ref> Latere fotokunstenaars het bekendheid verwerf met hul natuurlike portrette, wat vry van ideologiese bagasie was, en landskapfotografie. Talle Litause koffietafelboeke en ander publikasies getuig van die hoë gehalte van die kontemporêre fotokuns. In Šiauliai is ’n museum vir fotografie geopen. === Kookkuns === [[Lêer:Sekacz.jpg|duimnael|links|upright|Litause ''šakotis'' bestaan uit baie lae koekdeeg en word op ’n roterende spit gebak]] [[Lêer:Cepelinai.jpg|duimnael|''Cepelinai'' of ''didžkukuliai'', Litaue se nasionale gereg, word dikwels met ’n vulsel van gemaalde vleis en suur room bedien]] [[Lêer:Žemaičių blynai.jpg|duimnael|Aartappelpannekoekies (''Žemaičių blynai'')]] Net soos in die geval van sy buurlande weerspieël ook Litaue se kookkuns die moeilike lewensomstandighede waarin die landelike bevolking in die verlede verkeer het – nog tot in die 19de eeu is die meeste boere deur Poolse en Litause adellikes soos lyfeienes behandel wat op hul plase en in die woude harde werk moes verrig. Hul kos was eenvoudig en voedsaam, met bestanddele soos [[aartappel]]s, [[kool (plant)|kool]], brood en melk. Kruie en [[spesery]]e was, net soos sout, redelik duur en moeilik bekombaar en is derhalwe spaarsaam gebruik. Boere en veldwerkers het dikwels koue etes saamgeneem werk toe, en hierdie gewoonte word steeds deur die moderne Litause kookkuns weerspieël waarin koue voorgeregte uiters gewild is. Die meeste gesinne het hul eie spesiale resepte, maar koue etes en voorgeregte speel ook ’n beduidende rol op die spyskaarte van restaurante. ’n Groot verskeidenheid sampioene en bessies uit Litaue se uitgestrekte bosgebiede word in die plaaslike kookkuns gebruik, net soos aartappels wat soms op ’n skertsende wyse as Litaue se enigste beduidende hulpbron beskryf word. Daar is min lande waar aartappels ’n vergelykbare prominente rol as [[stapelvoedsel]] en basis van baie geregte speel. Gewilde voorbeelde is aartappelkluitjies met vleis- en groentevulsels, kluitjies van gekookte aartappels wat met stukkies witbrood gevul word, of worsies met ’n goed gekruide aartappelvulsel. Aartappels vorm ook die basis vir een van Litaue se nasionale geregte, ''didžkukuliai'' of ''cepelinai'' – groot aartappelkluitjies wat met ’n vulsel van gemaalde vleis of [[kwark (suiwelproduk)|kwark]], soms ook sampioene, witkool, ham of [[vis]] bedien word. Die naam ''cepelinai'' is afgelei van die Duitse woord ''Zeppelin'', ’n sinoniem vir lugskip, en verwys na die langerige vorm van die kluitjies. Die Duitse Weermag het tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] ’n groot aantal lugskepe in Litaue laat vervaardig. ''Kugelis'', ’n tweede bekende nasionale gereg, het sy wortels in die Joodse kookkuns van Litaue en word van fyngemaakte aartappels berei. Hulle word met wortelskyfies en room verfyn, in ’n bak geplaas en in die oond gebak totdat hulle ’n goudbruin kors het. ’n Derde gewilde dis is ''blynai'' – pannekoekies wat met vulsels van vleis, kool, sampioene, kwark, suurroom, aartappels, [[salm]] of ander vissoorte, [[vrugte]] of bessiekonfyt bedien word. Variasies van hierdie gereg is ''blyneliai'' (klein pannekoekies), ''bulviniai'' (pannekoekies van fyngemaakte aartappels), ''varškėčiai'' (kwarkpannekoekies) en ''lietinai'' (pannekoekies wat sonder gis berei en met vulsels van [[kaas]], vleis of konfyt bedien word). As gevolg van Litaue se wisselvallige geskiedenis kan ook baie invloede uit die buurlande Pole, Rusland en Duitsland in Litaue se kookkuns aangewys word. ’n Groot aantal geregte met rooi [[beet]] en kool het hul oorsprong in Rusland, terwyl geregte met suurkool en varkvleis meestal deur die Poolse kookkuns geïnspireer is. Gerookte vis-geregte is aan Duitse invloed te danke, terwyl ’n verskeidenheid resepte vir gevulde vis en pikante aartappelterte aan die Joodse kookkuns ontleen is. Soet nageregte – dikwels met vars suiwelprodukte as basis – is orals in Litaue gesog. Tipiese voorbeelde is die inheemse roomys ''ledai'' of ''varškė'', ’n dikwels selfgemaakte soort kwark met hoë vetgehalte wat saam met bosbessies bedien word. Daarnaas word ook soet gebak as nagereg bedien, waaronder ''meduolis'' – heuningkoekies wat met [[wodka]] verfyn word – en ''šakotis'' of ''baumkuchenas'', ’n groot koek wat op ’n [[denneboom]] lyk en tradisioneel van 99 eiers berei word.<ref>{{de}} Ferdinand Ranft (red.): ''Litauen''. Ostfildern: Marco Polo/Mairs Geographischer Verlag 2005, bl. 20</ref> Dit word dikwels op bruilofte bedien. === Sport === [[Lêer:La selección de Lituania celebra su tercer puesto en el Mundial de baloncesto 2010.jpg|duimnael|Die Litause nasionale basketbalspan is in die agtste plek op die FIBA-ranglys gelys]] [[Basketbal]] is die gewildste en nasionale [[sport]]soort van Litaue. Die Litause nasionale basketbalspan het al baie sukses in internasionale basketbaltoernooie gehad en die EuroBasket-toernooi drie keer gewen (in 1937, 1939 en 2003), asook altesaam agt ander medaljes tydens die Eurobasket, die Basketwêreldbeker en die [[Olimpiese Somerspele]] ingepalm. Die nasionale mansbasketbalspan lok ook baie hoë getalle televisisekykers, aangesien sowat 76% van die bevolking hul wedstryde in 2014 regstreeks gekyk het.<ref>{{lt}} {{cite web|title=Lietuvos krepšinio rinktinės kovas šįmet matė per 2 mln. televizijos žiūrovų|url=http://www.15min.lt/naujiena/sportas/krepsinis/lietuvos-krepsinio-rinktines-kovas-simet-mate-per-2-mln-televizijos-ziurovu-23-466445|website=15min.lt|accessdate=27 Januarie 2015|archive-url=https://archive.today/20150127002110/http://www.15min.lt/naujiena/sportas/krepsinis/lietuvos-krepsinio-rinktines-kovas-simet-mate-per-2-mln-televizijos-ziurovu-23-466445|archive-date=27 Januarie 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Litaue het die Eurobasket in 1939 en [[EuroBasket 2011|2011]] aangebied. Die voormalige Litause basketbalklub BC Žalgiris uit Kaunas het die Europese basketballiga Euroleague in 1999 gewen. Litaue het 'n aantal NBA-spelers opgelewer, waaronder [[Arvydas Sabonis]] en [[Šarūnas Marčiulionis]] wat in die heldesaal opgeneem is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hoophall.com/hall-of-famers-index/ |title=The Naismith Memorial Basketball Hall of Fame – Hall of Famers Index |publisher=Hoophall.com |accessdate=25 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325102924/http://www.hoophall.com/hall-of-famers-index/ |archive-date=25 Maart 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> asook die onlangse NBA-spelers [[Jonas Valančiūnas]], [[Domantas Sabonis]] en [[Ignas Brazdeikis]].<ref>{{en}} {{cite press release|url=http://pr.nba.com/nba-rosters-international-players-2016-17/ |title=NBA rosters feature record 113 international players from 41 countries and territories |publisher=National Basketball Association |date=25 Oktober 2016 |accessdate=11 September 2017}}</ref> Litaue het reeds 26 medaljes op [[Olimpiese Spele]] gewen, waaronder ses goue medaljes in [[atletiek]], [[moderne vyfkamp]], [[skyfskiet]] en [[swem]]. Daarbenewens het ander Litauers Olimpiese medaljes vir die Sowjetunie gewen. Die [[skyfwerp]]er [[Virgilijus Alekna]] is die suksesvolste Olimpiese atleet uit die onafhanklike Litaue, aangesien hy goue medaljes gewen het tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 2000|2000]] en [[Olimpiese Somerspele 2004|2004]], asook brons tydens die [[Olimpiese Somerspele 2000]] en verskeie wêreldbekermedaljes. Meer onlangs het die goue medalje van die 15-jarige swemmer [[Rūta Meilutytė]] tydens die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]] 'n toename in gewildheid vir die sport in Litaue tot gevolg gehad. Litaue het bekende atlete opgelewer in atletiek, moderne vyfkamp, [[fietsry]], [[skaak]], [[roei]], [[kunsvlieg]], [[Wêreld Sterkman-kompetisie|sterkman]], [[stoei]], [[boks]], [[MMA]], [[Kyokushin|Kyokushin Karate]] en ander sportsoorte. Litaue het die [[FIFA]] Futsal-wêreldbeker 2021 aangebied, die eerste FIFA-toernooi in Litaue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/futsalworldcup/lithuania2021/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.comthree-cities-set-to-host-the-fifa-futsal-world-cup-lithuania-2020tm |title=Three cities set to host the FIFA Futsal World Cup Lithuania 2021™ |publisher=[[FIFA]] |accessdate=26 Julie 2022}} {{dooie skakel}}</ref> Daar is egter minder Litause atlete suksesvol in [[wintersport]]soorte, hoewel fasiliteite van verskeie ysbane en ski-hellings voorsien is, insluitende Snow Arena, die eerste binnenshuise skihelling in die Baltiese lande.<ref>{{lt}} {{cite web|url=http://kauno.diena.lt/naujienos/sveikata/sveikata/ziemos-sportas-lietuvoje-podukros-vietoje-674533#.VRUtQaM1jct |title=Žiemos sportas Lietuvoje – podukros vietoje |publisher=Kauno.diena.lt |date=10 Februarie 2015 |accessdate=30 April 2016}}</ref> In 2018 het die Litause nasionale mansyshokkiespan tydens die wêreldbekerafdeling I 2018 die goue medalje ingepalm.<ref>{{lt}} {{cite web |url=https://www.15min.lt/sportas/naujiena/ziemos-sportas/jie-tai-padare-lietuviai-zaibiskai-atsitiese-po-salto-duso-ir-iskovojo-istorini-titula-295-963998 |title=Jie tai padarė! Lietuviai žaibiškai atsitiesė po šalto dušo ir iškovojo istorinį titulą |publisher=15min.lt|accessdate=28 April 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Lithuania|title=Lithuania|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/|title=Lithuania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=14 Julie 2026}} ; Geskiedenis ---- * {{de}} Alexander Slavinas: [http://www.zeit.de/1990/12/stalins-stiefel/komplettansicht ''Stalins Stiefel – Kaunas im Sommer 1940: Eine Erinnerung an den Augenblick, als Litauens Schicksal endgültig besiegelt schien''.] In: Die Zeit, 16 Maart 1990, besoek op 8 Desember 2009 * {{de}} Hellmuth Vensky: [http://www.zeit.de/politik/ausland/2010-03/baltikum-sowjetunion-russland ''Die baltischen Staaten feiern ihre Loslösung von der Sowjetunion vor 20 Jahren. Noch immer ist das Verhältnis zu Moskau angespannt.''] In: Die Zeit, 10 Maart 2010 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Lithuania|Litaue}} ; Toerisme ---- * {{en}} [https://www.lithuania.travel/en/ Litaue se amptelike toerismeportaal] * {{en}} {{Wikivoyage|Lithuania|Litaue}} ; Politiek ---- * {{lt}} {{en}} [https://www.lrp.lt/ Amptelike webwerf van die President van Litaue] * {{lt}} {{en}} [https://www.lrs.lt/ Amptelike webwerf van die Parlement van Litaue] * {{lt}} {{en}} [https://www.lrv.lt/ Amptelike webwerf van die Regering van Litaue] ; Kultuur ---- * {{en}} [https://english.lithuanianculture.lt/lithuanian-culture-guide/ ''Lithuanian Culture Institute (LCI): Lithuanian Culture Guide''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Litaue}} | Noord = {{vlagland|Letland}} | Noordoos = {{vlagland|Letland}} • {{vlagland|Belarus}} | Oos = {{vlagland|Belarus}} | Suidoos = {{vlagland|Belarus}} | Suid = {{vlagland|Pole}} • {{vlagland|Belarus}} | Suidwes = [[Kaliningrad-oblast]] ({{vlagland|Rusland}}) | Wes = {{vlagland|Swede}} • [[Oossee]] | Noordwes = {{vlagland|Swede}} • [[Oossee]] }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Nordiese Raad}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Litaue| ]] 5gjanj7mvnwuj5yey8x61gjimfkahha 4 9262 2917641 2820942 2026-07-15T09:30:07Z SpesBona 2720 + Republiekdag in Irak (1958) 2917641 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:Taking of the Bastille.jpg|regs|100px|Storming the Bastille]] [[Lêer:Mars (Mariner 4).jpg|regs|100px|Picture of Mars taken from the Mariner 4]] [[Lêer:Jefferson-peale.jpg|regs|100px|Jefferson opposed the Sedition Act]] [[Lêer:Alfred Nobel.jpg|regs|110px|Alfred Nobel]] --> '''[[14 Julie]]''': '''[[Franse Nasionale Dag|Bastilledag]]''' in [[Frankryk]] ([[1789]]); [[Republiek]]dag in [[Irak]] ([[1958]]); ''[[Sint Rosalia|Festino di Santa Rosalia]]'' [[Palermo]], [[Italië]]. [[Lêer:Prise de la Bastille.jpg|125px|regs]] * [[1789]] – Die [[Franse Rewolusie]] begin met die bestorming van die gevangenis [[Bastille]] in [[Parys]]. * [[1867]] – Die eerste demonstrasie van [[dinamiet]] deur [[Alfred Nobel]]. * [[1904]] – Die president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]], [[Paul Kruger]], sterf op 78-jarige ouderdom in [[Montreux|Clarens]] in [[Switserland]]. * [[1958]] – [[Irak|Irakse Rewolusie]]: Koning [[Faisal II van Irak|Faisal II]] word deur Arabiese nasionaliste tot 'n val gebring en [[Abdul Karim Kassem]] word die land se nuwe leier. * [[1990]] – Die Inkatha nasionale kulturele bevrydingsbewing, gestig in 1975, word hervorm tot die veelrassige [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP) op 'n konferensie in [[Ulundi]]. <!-- * [[1881]] – Oorlede: [[Billy the Kid]] (21), [[VSA|Amerikaanse misdadiger]]. * [[1933]] – Alle [[politieke partye]] behalwe die [[Nazi-party]] word in [[Duitsland]] verban. * [[1965]] – [[Mariner 4]] vlieg verby [[Mars (planeet)|Mars]] en neem die eerste nabyfoto's van 'n ander planeet. * [[2011]] – [[Suid-Soedan]] word die 193ste lidland van die [[Verenigde Nasies]]. --> plvfknf2k4y42rizz09b0vuggvs9se7 4 9263 2917639 1685177 2026-07-15T09:00:03Z SpesBona 2720 + Staatskapdag in Oekraïne (2022). 2917639 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:Boeing777.jpg|100px|regs|Boeing 777]] [[Lêer:Rembrandt van rijn-self portrait.jpg|100px|regs|Rembrandt]] --> '''[[15 Julie]]''': Staatskapdag in [[Oekraïne]] ([[2022]]). [[Lêer:Rosetta Stone.jpg|regs|125px|Rosettasteen]] * [[1606]] – Die skilder [[Rembrandt van Rijn]] word in [[Leiden]], [[Nederland]], gebore. * [[1799]] – Tydens [[Napoleon Bonaparte]] se veldtog ontdek [[Frankryk|Franse]] soldate die '''[[Rosettasteen]]''' op die dorpie Rasjid in [[Egipte]] se [[Nyldelta]]. * [[1916]] – Die [[Boeing]]-maatskappy word in [[Seattle]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], gestig. * [[1997]] – Die [[Italië|Italiaanse]] modeontwerper [[Gianni Versace]] word voor sy huis in [[Miami]] doodgeskiet. * [[1999]] – Die [[Volksrepubliek China]] verklaar dat hy oor die nodige tegnologie beskik om 'n [[neutronbom]] te vervaardig. <!-- * [[1974]] – [[Makarios III|Aartsbiskop Makarios]], die [[president]] van [[Siprus]], word in 'n [[staatsgreep]] tot 'n val gebring. * [[1995]] – [[Serwië|Serwiese]] magte dwing Moslems uit [[Srebrenica]] in wat die [[Verenigde Nasies]] as die grootste "[[etniese suiwering]]soperasie" sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] beskryf. --> gvvw3w90rs1lxhpf4si39e2th105828 4 9591 2917525 2917504 2026-07-14T12:05:04Z Sobaka 328 /* Noordelike Gebied */ 2917525 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] dz0ouou9bx9gsyg3bc7rjs9go1fnb18 2917570 2917525 2026-07-14T17:35:58Z HermanvanAswegen988 200973 /* Noordelike Gebied */ 2917570 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] i4jzspyz8b3ohmgw0fw01pkm2oasvp0 2917629 2917570 2026-07-15T08:10:15Z Aliwal2012 39067 /* Nuwe voorstelle */ 2917629 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] 60xl53dnoyzgqcaenollbk46zirwprz 2917630 2917629 2026-07-15T08:17:00Z Aliwal2012 39067 /* Nuwe voorstelle */ René Arnoux 2917630 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix sal nog geskep word (laaaank voor voorbladplasing!) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] ajmmwn6yo9gx9jh81rnwpenrz3x5700 2917638 2917630 2026-07-15T08:57:30Z Sobaka 328 /* René Arnoux */ 2917638 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix sal nog geskep word (laaaank voor voorbladplasing!) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] 4e3hxaty6qyssjrb3qq10l6oqe9rp0r 0 11708 2917634 2694966 2026-07-15T08:48:13Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the Republic of Benin.svg]] → [[File:Flag of the Republic of Benin (1967).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 2917634 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of Ethiopia (1975-1987, 1991-1996).svg|duimnael|Die tradisionele [[vlag van Ethiopië]] gebruik drie kleure: rooi, geel en groen.]] [[Lêer:Flag of the UNIA.svg|duimnael|Die [[Rooi, swart en groen vlag|UNIA-vlag]] gebruik drie kleure: rooi, swart en groen.]] [[Lêer:Flags with Pan-African colors.svg|duimnael|Afrika-lande wat die Pan-Afrika kleure in hul vlag gebruik word in groen vertoon.]] Twee stelle van drie kleure word na verwys as die '''Pan-Afrika kleure'''. Die term "Pan-Afrika kleure" verwys soms na '''groen, goud en rooi'''. Die kleure word nou gevind op die [[vlae]] van baie [[Afrika]]-lande, en het hulle oorsprong in [[Ethiopië]], waarvandaan hulle verwant is aan die [[Rastafarianisme|Rastafariese beweging]]. Dit is op baie antieke Afrika vlae gebruik - noemenswaardig in die verband was hulle deel van die bloeisel<!--of liewer fleur?--> wat op die [[vlag van Grenada|vlag]] van [[Grenada]], die [[More|Moorse]] staat in [[Spanje]] vesrkyn het. Die kleure verskyn mees prominent op die 1798 vlag van [[Abissinië]], met die groen aan die onderkant; dit is egter per ongeluk onderstebo gehang by 'n staatsplegtigheid en die tradisie is deur die Ethiopiese regering en verskeie Afrika-lande, sowel as deur Pan-Afrikanistiese organisasies oral in die wêreld aangeneem. Die vlae word nou alledaags met groen bo (of voor) geel, en rooi aan die onderkant (of aan die agterkant) van die vlag gesien. Behalwe vir 'n kort tydperk van besetting deur [[Italië]] onder die [[Fascisme|Fasciste]], het Ethiopië buite [[Europa|Europese]] beheer gebly tydens die koloniala era, en is dus deur die nuut-onafhanklike lande in Afrika bewonder. Die aanemening van die Ethiopiese nasionale kleure is 'n gevolg hiervan. Die eerste Afrika-land om rooi, goud en groen vir die land se vlag aan te neem op omafhanklikheidswording is [[Ghana]] in [[1957]]. Volgens die [[UNIA]] se [[grondwet]] is die Pan-Afrika kleure '''rooi, swart en groen''', "rooi verteenwoordig die edel bloed wat al die mense van Afrika afkoms verenig, die swart kleur vir swart mesne waarvan die waardigheid deur die bestaan van die [[vlag]] gehandhaaf word, groen vir die oorvloedige natuur rykdom van die [[moederland]], [[Afrika]]." Die UNIA se vlag, wat [http://www.unia-acl.org/history/flagstor.htm hier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615173039/http://www.unia-acl.org/history/flagstor.htm |date=15 Junie 2006 }} gesien kan word, is aangewys as die amptelike kleure van die Afrika Ras deur die [[UNIA]] by sy byeenkoms in [[Madison Square Garden]] op [[13 Augustus]] [[1920]] in [[New York Stad]]. == Huidige vlae met Pan-Afrika kleure == Die volgende lande kombineer drie tot vier van rooi, swart, groen, en geel in hulle vlae as verteenwoordigend van hulle Afrika identiteit. === Afrika === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Angola.svg|[[Vlag van Angola|Angola]] Lêer:Flag of Benin.svg|[[Vlag van Benin|Benin]] Lêer:Flag of Burkina Faso.svg|[[Vlag van Burkina Faso|Burkina Faso]] Lêer:Flag of Ethiopia.svg|[[Vlag van Ethiopië|Ethiopië]] Lêer:Flag of The Gambia.svg|[[Vlag van Gambië|Gambië]] Lêer:Flag of Ghana.svg|[[Vlag van Ghana|Ghana]] Lêer:Flag of Guinea.svg|[[Vlag van Guinee|Guinee]] Lêer:Flag of Guinea-Bissau.svg|[[Vlag van Guinee-Bissau|Guinee-Bissau]] Lêer:Flag of Cameroon.svg|[[Vlag van Kameroen|Kameroen]] Lêer:Flag of Kenya.svg|[[Vlag van Kenia|Kenia]] Lêer:Flag of the Republic of the Congo.svg|[[Vlag van die Republiek van die Kongo|Republiek van die Kongo]] Lêer:Flag of Libya.svg|[[Vlag van Libië|Libië]] Lêer:Flag of Malawi.svg|[[Vlag van Malawi|Malawi]] Lêer:Flag of Mali.svg|[[Vlag van Mali|Mali]] Lêer:Flag of Mozambique.svg|[[Vlag van Mosambiek|Mosambiek]] Lêer:Flag of Namibia.svg|[[Vlag van Namibië|Namibië]] Lêer:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|[[Vlag van São Tomé en Príncipe|São Tomé en Príncipe]] Lêer:Flag of Senegal.svg|[[Vlag van Senegal|Senegal]] Lêer:Flag of the Central African Republic.svg|[[Vlag van die Sentraal-Afrikaanse Republiek|Sentraal-Afrikaanse Republiek]] Lêer:Flag of South Africa.svg|[[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrika]] Lêer:Flag of South Sudan.svg|[[Vlag van Suid-Soedan|Suid-Soedan]] Lêer:Flag of Sudan.svg|[[Vlag van Soedan|Soedan]] Lêer:Flag of Tanzania.svg|[[Vlag van Tanzanië|Tanzanië]] Lêer:Flag of Togo (3-2).svg|[[Vlag van Togo|Togo]] Lêer:Flag of Chad.svg|[[Vlag van Tsjad|Tsjad]] Lêer:Flag of Uganda.svg|[[Vlag van Uganda|Uganda]] Lêer:Flag of Zambia.svg|[[Vlag van Zambië|Zambië]] Lêer:Flag of Zimbabwe.svg|[[Vlag van Zimbabwe|Zimbabwe]] </gallery> === Karibik === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Dominica.svg|[[Vlag van Dominica|Dominica]] Lêer:Flag of Grenada.svg|[[Vlag van Grenada|Grenada]] Lêer:Flag of Jamaica.svg|[[Vlag van Jamaika|Jamaika]] Lêer:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|[[Vlag van St. Kitts en Nevis|St. Kitts en Nevis]] Lêer:Flag of Trinidad and Tobago.svg|[[Vlag van Trinidad en Tobago|Trinidad en Tobago]] </gallery> === Suid-Amerika === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of French Guiana.svg|[[Vlag van Frans-Guyana|Frans-Guyana]] (nie-amptelik) Lêer:Flag of Guyana.svg|[[Vlag van Guyana|Guyana]] Lêer:Flag of Suriname.svg|[[Vlag van Suriname|Suriname]] </gallery></center> === Oseanië === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Vanuatu.svg|[[Vlag van Vanuatu|Vanuatu]] </gallery> == Voormalige vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Malawi (2010-2012).svg|[[Vlag van Malawi|Malawi]] (2010–2012) Lêer:Flag of Rwanda (1962-2001).svg|[[Vlag van Rwanda|Rwanda]] (1961–2001) Lêer:Flag of Zaire.svg|[[Zaïre]] ([[Vlag van die Demokratiese Republiek van die Kongo|Demokratiese Republiek van die Kongo]]) (1971–1997) Lêer:Flag of Mozambique (1975-1983).svg|[[Vlag van Mosambiek|Mosambiek]] (1975–1983) Lêer:Flag of Cape Verde (1975-1992).svg|[[Vlag van Kaap Verde|Kaap Verde]] (1975–1992) Lêer:Flag of the People's Republic of Congo.svg|[[Vlag van die Republiek van die Kongo|Volksrepubliek van die Kongo]] (1970–1991) Lêer:Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg|[[Zimbabwe-Rhodesië]] ([[Vlag van Zimbabwe|Zimbabwe]]) (1979) Lêer:Flag of Mali (1959–1961).svg|[[Mali-Federasie]] ([[Vlag van Mali|Mali]]) (1959–1961) </gallery> == Voormalige lande == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Biafra.svg|[[Biafra]] (1967–1970) Lêer:Flag of the Republic of Benin (1967).svg|[[Republiek van Benin|Benin]] (1967) Lêer:Flag of South Kasai.svg|[[Suid-Kasai]] (1960–1961) </gallery> == Sien ook == * [[Pan-Slawiese kleure]] * [[Pan-Arabiese kleure]] * [[Rooi, swart en groen vlae]] * [[Republiek van Nieu-Afrika]] == Eksterne skakels == * [http://www.unia-acl.org/history/flagstor.htm Flag Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615173039/http://www.unia-acl.org/history/flagstor.htm |date=15 Junie 2006 }} [[Kategorie:Afro-Amerikaanse geskiedenis]] [[Kategorie:Kleurskemas]] 3r8rg0rkgao6k1fqx82pdvahw7hxq1p 0 25700 2917531 2861289 2026-07-14T12:22:52Z Sobaka 328 /* Geleidingsvermoë */ skakel 2917531 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Anatomy Heart Latin Tiesworks.jpg|duimnael|400px|Die menslike hart]] Die '''hart''' is 'n [[spier]][[orgaan]] wat verantwoordelik is vir die pomp van [[bloed]] deur die [[bloedvat]]e deur middel van herhaalde, ritmiese sametrekings, deur 'n soortgelyke struktuur as in ringwurms, [[weekdier]]e en [[geleedpotige]]s.<ref>[http://www.kmle.com/search.php?Search=heart ''KMLE Medical Dictionary Definition of heart''] by die [http://www.kmle.com ''The American Heritage Stedman's Medical Dictionary''.]</ref> Die term ''kardiaal'', (soos gebruik in [[kardiologie]]) beken "van of verwant aan die hart" en is afkomstig van die [[Grieks]]e woord, καρδία of ''kardia'', wat "hart" beteken. Die hart bestaan uit die kardiale spier, 'n onwillekeurige spierweefsel wat slegs in hierdie oorgaan aangetref word.<ref>[http://www.kmle.com/search.php?Search=cardiac ''KMLE Medical Dictionary Definition of cardiac''] by die [http://www.kmle.com ''American Heritage Stedman's Medical Dictionary''.]</ref> Die algemene mens se hart, met 'n slag van 72&nbsp;slae per minuut, sal ongeveer 2,5&nbsp;miljard keer klop tydens 'n leeftyd van 66&nbsp;jaar. == Vroeë ontwikkeling == Die menslike embrioniese hart begin om ongeveer 21&nbsp;dae ná bevrugting te klop, of vyf weke ná die laaste normale [[maandstonde]], wat ook die datum is wat normaalweg gebruik word om die swangerskap te dateer. Aan die begin klop die menslike hart teen 'n spoed naby aan dié van die moeder: ongeveer 72-80 slae per minuut. Die embrionale hartklop ondergaan dan 'n lineêre versnelling en bereik 'n hoogtepunt van 165-185 slae per minuut tydens die begin van die 7de week (9de week na die laaste maandstonde). Hierdie versnelling is ongeveer 3,3 hartslae per minuut per dag: 'n toename van ongeveer 100 hartslae per minuut in die eerste maand.<ref>[http://www.obgyn.net/us/us.asp?page=/us/cotm/0001/ehr2000 ''Embryonic Heart Rates Compared in Assisted and Non-Assisted Pregnancies''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630015812/http://www.obgyn.net/us/us.asp?page=%2Fus%2Fcotm%2F0001%2Fehr2000 |date=30 Junie 2006 }} deur, o.a., Terry J. DuBose, M.S., RDMS, FSDMS, FAIUM.</ref> Nadat hierdie hoogtepunt bereik is, vertraag die hart tydens die 15de week (ná die laaste maandstonde) tot ongeveer 152&nbsp;slae per minuut (±25&nbsp;slae per minuut). Ná die 15de week vertraag dié vertraging verder en bereik dit 'n gemiddelde spoed van 145 (+/-25) slae per minuut ná die volle dragtydperk. Daar is geen verskil tussen manlike en vroulike hartslae voor geboorte nie.<ref>Terry J. DuBose: [http://www.obgyn.net/english/pubs/features/dubose/ehr-age.htm Sex, Heart Rate and Age] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615162023/http://www.obgyn.net/english/pubs/features/dubose/ehr-age.htm |date=15 Junie 2012 }}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Human heart male adult autopsy.jpg|duimnael|links|200px|Die hart van 'n man.]] === Uitwendig === In die menslike liggaam is die hart normaalweg effe aan die linkerkant of in die middel van die [[toraks]] (bors) geleë, met die grootste deel van die hart wat na die linkerkant lê, onder die borsbeen. Daar is egter gevalle waar die hart aan die regterkant lê. Die hart voel soms asof dit meer links lê as wat werklik die geval is, aangesien die linkhartvoorkamer sterker is (dit is verantwoordelik vir die bloedtoevoer na die hele liggaam. Die mens se [[long|linkerlong]] is ook kleiner as die regterlong, omdat die hart meer ruimte opneem in die linkerkantse deel van die borskas. Die hart word omhul deur 'n sakkie wat bekendstaan as die hartsak (of perikardium) en word omring deur die longe. Die hartsak is 'n dubbele membraanstruktuur wat 'n sereuse (waterige) vloeistof bevat wat die wrywing tydens hartsametrekkings verminder. Die holte in die borskas waar die hart geleë is word die middelvlies genoem. Die apeks is die stomp punt aan die onderkant van die hart wat na die linkerkant uitwyk. 'n Stetoskoop kan regoor die apeks geplaas word om die aantal hartslae te tel. In normale volwassenes weeg die hart ongeveer 250-350&nbsp;g en is dit ongeveer driekwart die grootte van 'n gebalde vuis. Harte wat ernstig siek is kan egter tot 1&nbsp;000&nbsp;g weeg, as gevolg van hipertrofie. Die hart bestaan uit vier kamers. === Inwendig === Die binnekant van die hart word verdeel in vier hartkamers. Die twee boonste kamers is die linker- en die regteratrium en die groter onderste kamers is die linker- en die regterventrikel. Bloed van oor die hele liggaam word opgevang in die boonste en die onderste holaar en na die regteratrium gebring. Die atrium trek saam en pomp hierdie [[bloed]] na die regterventrikel deur 'n klein opening in die tussenwand wat die twee kamers van mekaar skei. Die regterventrikel trek nou saam en pomp die bloed uit die hart in die longslagaar, waarlangs die bloed na die longe beweeg. Die bloed in die ventrikel kan nie terugbeweeg na die atrium wanneer die ventrikel saamtrek nie, aangesien die opening tussen hulle deur 'n eenrigting-klep, die drieslippige klep, gesluit word. Ook tussen die regterventrikel en die longslagaar is 'n klep wat voorkom dat die bloed van die longe die ventrikel binnevloei. Hierdie klep word die halfmaanvormige klep genoem, vanweë die drie halfmaanvormige membrane waaruit dit bestaan. Die bloed van die regterventrikel beweeg deur die longe en keer na die linkeratrium van die hart terug. Daarna word dit na die linkerventrikel gepomp. Soos aan die regterkant van die hart, is daar 'n opening tussen die twee kamers wat gesluit word met 'n klep, die mitrale klep, wat voorkom dat die bloed terugvloei. Die linkerventrikel trek saam en die bloed word deur nog 'n halfmaanvormige klep uit die hart in die aorta gepomp, wat na die slagare lei wat die hele [[liggaam]] bedien. Die kleppe van die hart verseker dus 'n eenrigtingvloei van die bloed te alle tye. == Werking == [[Beeld:Heart numlabels.svg|duimnael|300px| 1.&nbsp;Regtervoorhartkamer (regteratrium)<br /> 2.&nbsp;Linkervoorhartkamer (linkeratrium)<br /> 3.&nbsp;Boonste holaar (vena cava superior)<br /> 4.&nbsp;Hoofslagaar (aorta)<br /> 5.&nbsp;Longslagaar<br /> 6.&nbsp;Longaar<br /> 7.&nbsp;Mitraalklep<br /> 8.&nbsp;Hoofslagaarklep (aortaklep)<br /> 9.&nbsp;Linkerhartkamer (linkerventrikel<br /> 10.&nbsp;Regterhartkamer (regterventrikel)<br /> 11.&nbsp;Onderste holaar (vena cava inferior)<br /> 12.&nbsp;Trikuspidale klep<br /> 13.&nbsp;Pulmonale klep ]] Die funksie van die regterkant van die hart is om deoksigeneerde bloed (bloed sonder suurstof) vanaf die liggaam in die regterhartvoorkamer (ook genoem die regteratrium) op te neem en dit deur die regterhartkamer (ook genoem die regterpompkamer) na die longe te pomp. Daar word [[koolstofdioksied]] uit die bloed uitgesit en [[suurstof]] in die bloed in opgeneem. Dit is 'n passiewe proses wat bekend staan as [[diffusie]]. Die linkerkant van die hart ontvang die geoksigeneerde bloed (die bloed met suurstof) van die longe na die linkerhartvoorkamer (ook genoem die linkeratrium). Van die linkerhartvoorkamer beweeg die bloed na die linkerhartkamer en word dit van daar na die hele liggaam versprei. Aan beide kante van die hart is die onderste kamers dikker en sterker as die boonste of voorkamers. Die spierwand wat die linkerhartkamer omhul is dikker as dié van die regterhartkamer, as gevolg van die sterker krag wat dit benodig om die bloed deur die liggaamsomloop (ook genoem die groot bloedsomloop) te pomp. Vanaf die regterhartvoorkamer vloei die bloed deur die trikuspidale klep na die regterhartkamer. Hier word dit deur die pulmonale klep gepomp en vloei dit deur die longslagaar na die longe. Vanaf die longe vloei die bloed terug deur die longare na die linkerhartvoorkamer. Dan vloei dit deur die bikuspidale klep na die linkerhartkamer en deur die aortiese klep na die hoofslagaar (ook genoem die aorta). Die hoofslagaar vertak en die bloed word dan verdeel tussen die groter slagare wat die bo- en onderliggaam van bloed voorsien. Die bloed vloei deur die slagare na die kleiner slagaartjies (ook genoem artiole) en dan uiteindelik na die uiters klein haarvate (ook genoem kappilêre) wat elke [[sel]] voed. Die bloed is teen hierdie tyd al redelik gedeoksigeneer (arm aan suurstof) en vloei dan na die venules ('n tipe van klein aar) wat later vergroei tot are. Deur die are vloei die bloed na die onderste en boonste holare en uiteindelik terug na die regterhartvoorkamer waar die proses begin het. == Kenmerke van hartspiere == === Outomatisme === Anders as enige ander spierweefsel besit die hartspierweefsel die eienskap om outomaties saam te trek en te verslap, sonder prikkels van buite. Die hartspier besit met ander woorde in hoë mate die eienskap van outomatisme. === Prikkelbaarheid en saamtrekbaarheid === Al besit die hartspier die eienskap van outomatisme, kan dit op prikkels van buite reageer. Anders as byvoorbeeld die spiere in die arm wat net effens of maksimaal kan saamtrek na gelang van die sterkte van die prikkel, handhaaf die hartspier egter 'n alles-of-nikswet. Dit beteken dat sodra 'n prikkel 'n bepaalde drumpelwaarde het, die hartspier hom gedra soos 'n eenheid en die hele hart saamtrek. Gedurende die periode van sametrekking sal die hartspier op geen prikkel van buite reageer nie. Die sametrekking moet eers in sy geheel verloop alvorens die hart op 'n volgende prikkel sal reageer. === Geleidingsvermoë === Die hele hartspier besit die vermoë om prikkels teen 'n bepaalde spoed te kan gelei. Die verskillende spiervesels in die hardwand is onderling met mekaar in verbinding deur middel van spierbrûe wat 'n prikkel dus in staat stel om deur die hele hartspier te versprei. Hierdie struktuur staan bekend as 'n sintisium. Op sommige plekker kom spesiale geleidingsweefsel egter in die hartwand voor. Hierdie spesiale spiervesels is baie meer sensitief en gelei ook 'n prikkel teen 'n hoër spoed. Die [[sino-atriale knoop]] (SA knoop) is 'n groep spesiaal gewysigde spierselle wat in die wand van die regteratrium naby die opening van die boonste vena cava geleë is. Dit is in 'n noue verbinding met efferente senuwees wat die hart bedien. Die SA knoop is die [[pasaangeër]] van die hart. Die sametrekkingsgolf van elke hartklop het sy oorsprong in die SA knoop. Sowel senuwee- as chemiese prikkels het 'n invloed op hierdie spesiale spierselle en die hartritme word hier bepaal na gelang van die behoeftes van die liggaam. Die [[atrioventrikulêre knoop]] (AV knoop) is ook in die wand van die regteratrium geleë, aan die onderent van die skeidingswand tussen die twee atriums. Daar bestaan geen direkte verbinding tussen die sino-atrale knoop en die atrioventrikulêre knoop nie. Die prikkel van die SA knoop versprei langs die hartspiervesels tot by die AV knoop. Die spierweefsel in die wande van die atriums en die ventrikels is nie met mekaar in verbinding nie, maar word deur 'n bindweefsellaag geskei. 'n Prikkel kan dus nie sonder meer van die atriums na die ventrikels versprei nie. Die enigste pad waarlangs prikkels van die atriums na die ventrikels kan gaan, is langs 'n bondel spesiale spierweefsel, bekend as die bondel van His, ter ere van 'n Duitse fisioloog, Wilhelm His. Hierdie bondel begin by die atrioventrikulêre knoop en verloop in die skeidingswand (septum) tussen die twee ventrikels. Dit verdeel in twee takke en verloop net onder die endokardium. By die punt van die hart gaan die een tak na die wand van die regterventrikel en die ander een verloop in die wand van die linkerventrikel. Hierdie twee takke eindig in 'n netwerk van fyn vesels, bekend as die vesels van Purkinje. Laasgenoemde versprei dwarsdeur die wande van die ventrikels en gelei prikkels baie vinniger as gewonde hartspiervesels. Senuwees van die simpatiese deel van die outonome senuweestelsel is met die bondel van His in verbinding. == Hartsiklus == Die hartsiklus, ook genoem die kardiale siklus, dui op die reeks veranderinge wat daar gedurende een hartklop in die hart plaasvind. Die hart van 'n gesonde volwasse persoon klop gemiddeld 72 maal per minuut. Elke hartklop duur dus ongeveer 0,8&nbsp;s. Al die veranderinge moet dus in die bestek van hierdie kort tydperk plaasvind. Die sametrekking van enige deel van die hart word sistool genoem, terwyl die verslapping bekend staan as diastool. Die algemene diastool is wanneer sowel die atriums as die ventrikels in 'n toestand van rus verkeer. Gedurende hierdie periode wat ongeveer 0,4&nbsp;s duur, vloei bloed vanuit die twee vanae cavae em dier vier longare tot in die twee atriums en daarvandaan tot in die ooreenstemmende ventrikels. Die atriale sistool volg op die algemene diastool. Die sametrekking begin by die sino-atriale knoop en versprei waaiervormig oor die twee atriums sodat hulle feitlik gelyktydig saamtrek. Die openinge van die vanae cavae en die longare word toegedruk as gevolg van die sametrekking van die atriums, en die bloed wat nog in die atriums is, word in die ventrikels gedruk. Die wande van die ventrikels rek effens om die ekstra bloed te kan akkommodeer. Die atriale sistool duur 0,08&nbsp;s. Onmiddellik ná die atriale sistool volg die ventrikulêre sistool, wat ongeveer 0,3&nbsp;s duur. Die bondel van His speel hier 'n belangrike rol: as die prikkel toegelaat sou word om deur die wande van die atriums na die ventrikels te versprei, sou die bloed in die punt van die hart saamgedruk word. Nou versprei die prikkel langs die bondel van His en trek die ventrikels van hul punte af saam. Die trikuspidale en bikuspidale kleppe word gesluit en die bloed word uit die regterventrikel in die longslagaar en uit die linkerventrikel in die aorta gepomp. Ná die ventrikulêre sistool volg die ventrikulêre diastool, wat 0,025&nbsp;s duur. Die twee ventrikels verslap gelyktydig, die druk in hulle daal vinnig en die bloed uit die longslagaar en aorta sou na die ventrikels terugvloei as dit nie was dat die halfmaanvormige kleppe in hierdie twee groot slagare toeslaan en dit verhoed nie. Die hele hart verkeer nou weer in diastool en is gereed vir die volgende siklus. Elke ventrikel pomp ongeveer 70&nbsp;[[Kubieke sentimeter|cm³]] bloed per slag uit. Vir sy grootte is die hart 'n merkwaardige orgaan. Die twee ventrikels pomp saam 5,9&nbsp;[[Liter|dm³]] bloed per minuut uit. Dit bedra 'n astronomiese volume bloed in 'n leeftyd. Tog rus elke atrium en elke ventrikel gedurende een siklus van 0,8&nbsp;s meer as wat dit saamtrek. == Klopgeluid == [[Lêer:Radial pulse.jpg|duimnael|225px|'n Bloedskenker se pols word gevoel deur twee vingers op die polsslagaar te plaas.]] Deur 'n stetoskoop op 'n persoon se bors te plaas kan mens die hartklop hoor: hierdie geluide word veroorsaak deur die sluiting van die mitrale en trikuspidale kleppe (die eerste klop) aan die begin van die saamtrekkingsfase (ook genoem die sistool) en die sluiting van die aortiese en pulmonale kleppe aan die einde van die saamtrekkingsfase (die tweede klop). Die laaste twee kleppe sluit nie presies gelyktydig nie en ervare waarnemers kan hoor dat die tweede klop uit twee komponente bestaan. Wanneer die kleppe vernou is, of nie volledig sluit nie, of indien daar enige ander vloeihindernisse of abnormale openings tussen die kamers van die hart is, kan 'n suisgeluid waargeneem word as gevolg van die onstuimige vloei van die bloed. 'n Persoon se pols, of hartslag, kan aan 'n aantal slagare in die liggaam gevoel word. Die bekendste is die polsslagaar, maar ander sluit in die halsslagaar, armslagaar, liesslagaar en enkelslagaar. == Gebruik in voedsel == Die harte van [[vee]], [[skaap|skape]], [[vark]]e, [[hoender]]s en ander [[pluimvee]] word in baie lande geëet. Harte word as afvalvleis beskou, maar, omdat dit 'n spier is, proe dit soos gewone vleis. == As 'n simbool == Die hart was histories deur sommige beskou as die setel van die [[siel]] en die orgaan wat verantwoordelik was vir menslike denke. Die Romeine het, byvoorbeeld, opgemerk dat die versnelling van die hartslag gewoonlik gepaard gaan met emosies soos vrees, liefde en opgewondenheid. Alhoewel dit vandag bekend is dat die hart niks met emosies en die denke uit te waai het nie, gebruik die mense steeds die term "hart" op metaforiese wyse wanneer die liefde ter sake is. Wanneer dit op hierdie metaforiese wyse gebruik word, word dit dikwels geïllustreer as die simbool, <span style="font-size: 140%; color: red; font-family:symbol">♥</span>. Die [[Asteke]] het ook die hart gebruik as 'n offerbewys tydens die opofferings van mense. Die priester het 'n klipmes gebruik om die hart te verwyder en dit op 'n klipaltaar te plaas as 'n offer aan die gode. Die grootste opoffering onder die heerskappy van Montezuma het die verwydering van meer as 12&nbsp;000 vyandige soldate se harte ingesluit. == Bronne == * KENNIS, 1980, {{ISBN|0798108266}}, volume 4, bl. 742 *''Senior Biologie'', Du Toit, Van Rensburg, Du Toit, Botha, Van der Merwe, Volschenk, Van der Westhuyzen, De Kock, Niebuhr. Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk, 1989. == Verwysings == {{verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Heart}} * {{Wikt-inlyn|hart}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hartbloedvatstelsel| ]] [[Kategorie:Bors]] 9fx1oo9g15ti7pvipvq8ysi3t7njj20 4 27153 2917526 2917521 2026-07-14T12:05:22Z Aliwal2012 39067 2917526 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 South African Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Dutch Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6th ! 29 |- |rowspan=2| [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] !rowspan=2 nowrap| [[Renault in Formula One|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]] ! nowrap| [[Renault in Formula One|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]] !rowspan=2 nowrap| [[Renault in Formula One|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |colspan=11| !rowspan=2| 9de !rowspan=2| 11 |- ! nowrap| [[Renault in Formula One|Renault]] [[Renault RE30|RE30]] |colspan=5| |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 British Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! nowrap| [[Renault in Formula One|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]] ! nowrap| [[Renault in Formula One|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]] ! nowrap| [[Renault in Formula One|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italian Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6th ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2 nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 126C|126C2B]] !rowspan=2 nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 British Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 126C|126C3]] |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 German Grand Prix|GER]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 126C|126C4]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6th ! 27 |- | [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 156/85|156/85]] ! nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} | [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]] | [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]] | [[1985 Detroit Grand Prix|DET]] | [[1985 French Grand Prix|FRA]] | [[1985 British Grand Prix|GBR]] | [[1985 German Grand Prix|GER]] | [[1985 Austrian Grand Prix|AUT]] | [[1985 Dutch Grand Prix|NED]] | [[1985 Italian Grand Prix|ITA]] | [[1985 Belgian Grand Prix|BEL]] | [[1985 European Grand Prix|EUR]] | [[1985 South African Grand Prix|RSA]] | [[1985 Australian Grand Prix|AUS]] ! 17th ! 3 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |colspan=11| !rowspan=2| 19de !rowspan=2| 1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23ste ! 2 |- !colspan="22"|{{center|{{small|Sources:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}}}} |} *{{sup|‡}} Race was stopped with less than 75% of laps completed, half points awarded. m6v6hmjrv0m07m2buk0687dw0gph5q6 2917533 2917526 2026-07-14T12:28:11Z Aliwal2012 39067 2917533 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 South African Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Dutch Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 British Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italian Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 British Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 German Grand Prix|GER]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} joz8qix6bgbn5vdih7uvx7m4cyhbna1 2917537 2917533 2026-07-14T12:47:53Z Aliwal2012 39067 /* Volledige Formule 1-uitslae */ 2917537 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF;"| [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Dutch Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 British Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italian Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 British Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 German Grand Prix|GER]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} 6twbgfhjq5ecj5hlprzqij98ii6q96f 2917540 2917537 2026-07-14T13:08:36Z Aliwal2012 39067 /* Volledige Formule 1-uitslae */ 2917540 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} 53mbd0915367yzomr6i7g8p9zrxj1j9 2917541 2917540 2026-07-14T13:31:09Z Aliwal2012 39067 2917541 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] !Automobiles Martini !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! nowrap| Durex Team Surtees ! nowrap| Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} 0pgj69nzb7bcg37azfkihd3y1uwtoog 2917544 2917541 2026-07-14T13:48:38Z Aliwal2012 39067 /* Volledige Formule 1-uitslae */ klaar 2917544 wikitext text/x-wiki <!-- Wysig asseblief slegs hieronder --> René Arnoux === Volledige Formule 1-uitslae === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} 8iecykz3krq9jcpz5din8o3rcezl6du 0 27263 2917651 2400645 2026-07-15T10:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk 2917651 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Heilige |naam=Sint Rosalia<br />[[Italiaans]]: ''Santa Rosalia'' |geboortedatum=[[1130]] |geboorteplek=[[Palermo]], Koninkryk Sisilië |sterftedatum=[[1166]] |sterfteplek=Pellegrino, Koninkryk Sisilië |feesdag=[[4 September]] met 'n spesiale fees in Palermo op [[14 Julie]] |vereer_in=[[Rooms-Katolieke Kerk]] |beeld=Anthonis van Dyck 084.jpg |beeldgrootte=200px |byskrif=''Die Kroning van Sint Rosalia'' deur [[Antoon van Dyck]] |titels=Heilige |saligverklaringsdatum = |saligverklaringplek = |saligverklaar_deur = |heiligverklaringsdatum = |heiligverklaringsplek = |heiligverklaring_deur = |attribute=kruis, boek, skedel, leliespuit,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.christianiconography.info/rosePalermo.html |title=Saint Rosalia of Palermo: The Iconography |publisher=Christian Iconography |author=Richard Stracke |date=20 Oktober 2015 |accessdate=15 Julie 2026}}</ref> beitel en hamer, kroon van rose, bygestaan deur gevleuelde engele, grotopening van Palermo-hawe |beskermheilige=[[Palermo]]; El Hatillo, Miranda; Zuata, Anzoátegui, El Playón, Portuguesa; Santa Rosalía de Camargo, Chihuahua; El Alto de Escuque, Trujillo |pelgrimsoord= |onderdrukkingsdatum= |onderdrukking_deur= |omstredenhede= |gebed= }} '''Sint Rosalia''' ([[Italiaans]]: ''Santa Rosalia''; 1130–1166) is die beskermheilige van [[Palermo]], [[Sisilië]], ([[Italië]]) en El Hatillo, in Miranda, [[Venezuela]]. [[Lêer:Santa Rosalia.jpg|duimnael|links|'n beeld van Sint Rosalia wat deur strate gedra word]] Volgens legende is Rosalia gebore in 1130 in 'n adellike Normandiese familie wat daarop aanspraak gemaak het dat hulle afstammelinge van [[Karel die Grote]] was. As 'n baie vrome jong dame het sy as 'n kluisenaar in 'n grot in Pellegrinogebegte gaan woon waar sy in 1166 te sterwe gekom het. Daar is niks oor haar sterfte op 36-jarige ouderdom bekend nie. In 1624 het 'n plaag Palermo getref en tydens die ontbering het Sint Rosalia vir die eerste keer aan 'n siek vrou verskyn, daarna aan 'n jagter aan wie sy aangedui het waar haar oorskot gevind kon word. Sy het beveel dat haar beendere na Palermo gebring moes word waar dit in optog deur die stad gedra moes word. Die jagter het die berg uitgeklim en haar beendere gevind soos beskryf is. Hy het gemaak soos hy in die verskyning aangesê is en na die optog het die plaag geëindig. Van toe af sou Sint Rosalia vereer word as die beskermheilige van Palermo en is 'n toevlugsoord gebou by die grot waar haar oorskot gevind is. 'n Fees word jaarliks op die 14 Julie in haar naam gehou. Dit is 'n belangrike sosiale en godsdienstige gebeurtenis in Palermo.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesofsicily.com/festino-santa-rosalia-palermo/ |title=The “Festino” of Santa Rosalia in Palermo |publisher=Times of Sicily |author=Maria Lina Bommarito |date=13 Julie 2014 |accessdate=15 Julie 2026}}</ref> Op 4 September word 'n verwante tradisie uitgevoer waarin mense kaalvoet van Palermo tot by Mount Pellegrino loop. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Saint Rosalia|Sint Rosalia}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.newadvent.org/cathen/13184a.htm|title=St. Rosalia|publisher=Catholic Encyclopædia|accessdate=15 Julie 2026}} {{Normdata}} [[Kategorie:Italiaanse religieuse mense]] [[Kategorie:Heiliges in die Christendom]] [[Kategorie:Christendom in Italië]] [[Kategorie:Palermo]] [[Kategorie:Geboortes in 1130]] [[Kategorie:Sterftes in 1166]] smqou94m7iqa2w074vh6bq3la1aq5kv 0 42463 2917605 2917452 2026-07-14T21:00:04Z SpesBona 2720 Opruim 2917605 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Uruguay | beeld = Kenteken van die Uruguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Uruguaanse Rugbyunie]] (URU) | bynaam = ''Los Teros'' (“die Teros”) | embleem = die [[bronskiewiet]] | stadion = [[Charrúa-stadion]], [[Montevideo]] | kapasiteit = 14&nbsp;000 | kaptein = [[Santiago Civetta]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Rodolfo Ambrosio]] <small>(sedert 2024)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = _vneck | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 22BDF6 | liggaam1 = 22BDF6 | regterarm1 = 22BDF6 | broek1 = ffffff | kouse1 = 22BDF6 | patroon_la2 = _skyblueborder | patroon_b2 = _vnecklightblue | patroon_ra2 = _skyblueborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = FEC352 | liggaam2 = FEC352 | regterarm2 = FEC352 | broek2 = 22BDF6 | kouse2 = FEC352 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Diego Magno]] (107)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Felipe Berchesi]] (381)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Diego Ormaechea]] (33)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{CHIru}} 21–3 {{URUru-r}}<br />([[Buenos Aires]], [[Argentinië]]; 5 Augustus 1948) | grootwen = {{PARru}} 6–102 {{URUru-r}}<br />([[Puerto Iguazú]], Argentinië; 14 Mei 2011) | grootverloor = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]]; 11 Junie 2005) | Wêreldbekerverskynings = 5/10 | jaar = 1999 | beste = Een oorwinning elk in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.uru.org.uy }} Die '''Uruguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Uruguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Uruguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Teros'' (Spaans vir: “die Teros”), ontleen aan die [[bronskiewiet]] (''Vanellus chilensis''), die nasionale [[voël]] van dié [[Suid-Amerika]]anse land. Rugby word in Uruguay geadministreer deur die [[Uruguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Uruguay'', URU) wat in 1951 gestig is. Uruguay word as die vierde beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Uruguaanse rugbyspan is tans (September 2025) 19de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een voormalige Uruguaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Uruguay het in 1948 sy eerste internasionale wedstryd teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gespeel. Uruguay het tot dusver vir vyf van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer, maar hulle het nie die uitklopfase gehaal nie. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap vier titels ingepalm. Sedert 2016 neem Uruguay ook aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deel, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], Chili, Kanada en die Verenigde State. Uruguay speel tradisioneel in hemelblou truie met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Uruguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Uruguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Uruguay is die Uruguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Uruguay'', URU). Die Uruguaanse Rugbyunie is in 1951 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay |title=Uruguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was die Uruguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#consejo-directivo |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' wat in 1950 gestig is en tans deur elf spanne beslis word, waarvan die meeste uit die hoofstad [[Montevideo]]. In die verlede was die meeste spelers van die Uruguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Uruguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Peñarol]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Paraguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Frankryk]] of die Noord-Amerikaanse [[Major League Rugby]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Uruguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. ''Uruguay A'' is die tweede nasionale span van Uruguay en hulle neem aan Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi deel. Net soos ander rugbylande beskik Uruguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Uruguay Sevens'' is die Uruguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Waarskynlik was dit in Uruguay ook die geval, maar die bronne is nie eens nie. [[Krieket]]klubs wat deur [[Engelse]] gestig is, het rugby saam na [[Suid-Amerika]] geneem, wat in hierdie lande heelwat langer voortgegaan het as van die klubs se hoofaktiwiteit.<ref name="richards54">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=54}}</ref> Die [[Montevideo-krieketklub]] (MVCC) beweer dat hulle in 1865 die eerste rugbywedstryd in Uruguay gereël het.<ref name="richards54" /> Die eerste bekende rugbywedstryd is in 1880 tussen Uruguaanse en Britse MVCC-lede gespeel.<ref name="richards54" /> Die MVCC is volgens sy eie siening die oudste rugbyklub buite [[Europa]] en ondanks sy naam het hy nie meer ’n krieketafdeling nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |title=Montevideo Cricket Club in history |publisher=[[Montevideo-krieketklub]] |accessdate=14 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113342/http://www.montevideocricketclub.com/historia/mvcchist5_uk.html |archive-date=14 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Waarnemer, wat oënskynlik die vermenging van Britte met “inheemses” afgekeur het, het die 1880-wedstryd soos volg beskryf:<ref name="richards54" /> {{cquote|… at the same time sublime and ridiculous … [that the] young sons of distinguished families practising the games of the Anglo-Saxon in their youth and young Englishmen of blond Albion, face to face … and on all sides [were] people strangely dressed who ran and shouted, pushed, fell, rose and finished by joining to form now a circle, now a pyramid, now a compact mass in which one could only distinguish heads without shoulders, legs without bodies and hands without arms.}} {{cquote|… terselfdertyd subliem en belaglik … [dat die] jong seuns van vooraanstaande gesinne wat die spele van die Anglo-Sakse in hul jeug beoefen en jong Engelse van die blonde Albion, van aangesig tot aangesig … en aan al die kante [was] mense vreemd geklee wat gehardloop en geskree, gedruk, geval, opgestaan en klaargemaak het deur saam te voeg om nou ’n sirkel te vorm, nou ’n piramide, nou ’n kompakte massa waarin ’n mens slegs koppe sonder skouers, bene sonder liggame en hande sonder arms kon onderskei.}} Dit is nie bekend watter spanne die eerste rugbywedstryd in Uruguay gespeel het nie, maar dit word algemeen erken dat Britse emigrante dié sport in die 19de eeu saam na Uruguay geneem het, terwyl dit veral deur die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van die Gemeente van Christenbroers, wat van Ierse herkoms was, versprei is. Vervolgens beskik Uruguay oor een van die oudste rugbykulture buite die [[Britse Eilande]]. Rugby was egter vir ’n lang tyd die hoërklas se sport, terwyl die onderklas veral [[sokker]] gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irlandeses.org/0803ryan2.htm |title=The Development of Rugby in the River Plate Region: Irish Influences |publisher=Society for Irish Latin American Studies |author=Hugh FitzGerald Ryan |date=Maart 2008 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === Die Uruguaanse rugbyklubs het ’n nieamptelike speelprogram gehandhaaf en volgens die tradisionele amateurisme van vaste strukture afstand gedoen. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit verander veral danksy die moeite van Carlos E. Cat, wat gedurende die 1920’s in die Argentynse hoofstad [[Buenos Aires]] vir die [[CA San Isidro]] gespeel het. Hy was in 1950 by die stigting van die ''Campeonato Uruguayo de Rugby'' betrokke. Die stigting van die nasionale kampioenskap het geslaag, waarvolgens in 1951 die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] gestig is met Cat wat tot in 1957 as eerste president gedien het.<ref name="richards164">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=164}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken toon van die begin af ’n [[bronskiewiet]], wat in Spaans ''Tero'' genoem word. [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|Uruguay teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1951 in [[Buenos Aires]]]] Reeds drie jaar voor die beheerliggaam se stigting het die land se leidende klubs ooreengekom om ’n amptelike nasionale span te stig en spelers beskikbaar te stel. Op 5 Augustus 1948 het Uruguay sy internasionale verskyning teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] gemaak. Dit is op neutrale bodem in [[Buenos Aires]] aangebied en het in ’n 3–21-nederlaag geëindig. Op 11 September 1950 het die eerste tuiswedstryd in [[Montevideo]] gevolg wat die gasheer teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] met 8–6 kon wen. In Februarie 1951 sou die ''Teros'' aan die eerste Pan-Amerikaanse Spele in Buenos Aires deelneem, maar die rugbytoernooi is om organisatoriese redes nie beslis nie. Dit moes tot in September uitgestel word en is onder die naam ABCU-toernooi aangebied (genoem na die vier deelnemende lande). Tydens die eerste Suid-Amerikaanse vastelandse rugbytoernooi het die Uruguane verrassend goed presteer en die tweede plek behaal. Hulle het beide Chili en Brasilië naelskraap geklop, maar hulle is deur die baie meer ervare [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentyne]] met 62–0 verneder.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.sudamerica.rugby/espanol/el-panamericano-de-1951-3?nid=363 |title=El Panamericano de 1951 |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |author=Martín Bassino |date=23 Maart 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Sewe jaar later is dié toernooi terugwerkend erken as eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.clarin.com/deportes/Argentina-campeon-sudamericano_0_B1qbTkGpv7e.html |title=Argentina, campeón sudamericano |publisher=Clarín |date=25 Mei 2011 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die daaropvolgende jare het hulle slegs twee toetswedstryde teen Brasilië en Chili gespeel. In 1958 het Uruguay aan die eerste amptelike Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Ná swak nederlae teen Chili en Argentinië het hulle in hul laaste wedstryd [[Peruaanse nasionale rugbyspan|Peru]] met 10–6 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1958 |title=Sudamericano de Rugby 1958 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 1960 het Uruguay vir die eerste keer een van Europa se leidende rugbylande gehuisves en hulle het teen die deur Suid-Amerika toerende [[Franse nasionale rugbyspan|Franse]] met 0–59 verloor, maar die [[Franse Rugbyfederasie]] het vanweë die klasverskil aan die wedstryd nie amptelike toetsstatus toegeken nie. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1961 het Uruguay in die eerste taai wedstryd Brasilië met 11–8 verslaan, maar daarna is hulle deur beide Chili en Argentinië maklik geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1961 |title=Sudamericano de Rugby 1961 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1964 het hulle ’n oorwinning oor Chili aangeteken, maar ook nederlae teen Argentinië en – ietwat verrassend – Brasilië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1964 |title=Sudamericano de Rugby 1964 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1967 het slegs drie spanne deelgeneem, waarby Uruguay deur beide Argentinië en Chili geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1967 |title=Sudamericano de Rugby 1967 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1969 het op ’n soortgelyke manier verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1969 |title=Sudamericano de Rugby 1969 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Geleidelike vestiging === Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1971, waaraan vir die eerste keer vyf spanne deelgeneem het, het Uruguay vir die eerste keer teen [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]] te staan gekom en met 56–3 geseëvier. Daarop het ’n oorwinning oor Brasilië en nederlae teen beide Chili en Argentinië gevolg, waarna die ''Teros'' met hul derde plek vir die eerste keer ’n positiewe punteverskil behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1973 het Uruguay sy beste prestasie by dié vastelandse toernooi ooit behaal, toe hulle Brasilië, Chili en Paraguay geklop en in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weereens sonder enige kans.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1975 het die ''Teros'' twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se 1976-toer deur Suid-Amerika het in die Estadio Centenario in Montevideo afgeskop. Die wedstryd, wat nie amptelike toetsstatus geniet het nie, het in ’n 3–64-nederlaag geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |editor=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1977–78 |publisher=Queen Anne Press |year=1977 |isbn=0-354-09020-8 |pages=40–42}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1977 het die ''Teros'' oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay aangeteken, waarvolgens hulle in die tweede plek geëindig het; teen Argentinië was hulle weer sonder enige kans en is met 0–70 verneder.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1979 se eerste wedstryd teen Argentinië het hulle amper ’n sensasie behaal, toe hulle naelskraap met 16–19 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Net soos die ander rugbylande was die Uruguaanse verhoudinge met die [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] ambivalent. Ter omseiling van die regering se verbod op al die wedstryde teen Suid-Afrikaanse spanne is in 1980 onder Argentynse leiding die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Vir die span het spelers uit vyf Suid-Amerikaanse lande uitgedraf, maar die Argentyne het meer as die helfte van die spelers beskikbaar gestel. Die span is deur die betrokke beheerliggame nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie. Dit het aan die ander deelnemers die kans gebied om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Uruguay kon al sy drie wedstryde teen Paraguay, Brasilië en Chili maklik wen en sodoende die grootste sukses in die beheerliggaam se geskiedenis behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Uruguay kon slegs die tweede plek beklee, in 1985 later het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Junie 1985 het Frankryk aan die einde van sy 1985-toer deur Suid-Amerika Uruguay besoek en met 34–6 gewen; dié wedstryd is nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/422 |title=1985 France tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Drie maande voorheen het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Uruguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === Op 2 Augustus 1987 het met [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] die eerste Europese span Uruguay besoek wat aan die ''Teros'' toetsstatus toegeken het; die besoekers het die wedstryd met 16–8 gewen. Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1987 en 1989 het die ''Teros'' weer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In September 1988 het hulle teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] hul eerste oorwinning oor ’n Europese span ooit aangeteken (met 39–13). ’n Maand later was die Uruguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat in 1989 ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> In November 1989 het hulle vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] te staan gekom, maar die ''Teros'' is met 6–60 maklik verslaan. Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Uruguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1991 het hulle weer in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die 1993-toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien. Aangesien die Uruguane weer in die tweede plek geëindig het, het hulle die volgende rondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die uitslag was baie naelskraap: Die ''Teros'' het op ’n stadium met 10–6 voorgeloop, totdat een van hul spelers van die veld gesit is; die Argentyne kon die wedstryd draai en die Uruguane met 19–10 klop.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=78}}</ref> Van 1995 tot 2003 het Uruguay aan al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Dié toernooi het tot meer ontmoetings met die Verenigde State en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gelei, waarby die ''Teros'' soms tred kon hou, maar in al die wedstryde verslaan is. Die wedstryde teen albei [[Noord-Amerika]]anse spanne in September 1996 was die eerstes ooit wat hulle buite Suid-Amerika gespeel het. In 1995, 1997 en 1998 se Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe het Uruguay weer in die tweede plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1999 |title=Sudamericano de Rugby 1999 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In Maart 1998 het die span aan die rugbywêreldbekerkwalifisering deelgeneem. In die eerste rondte het hulle teen Chili en Paraguay te staan gekom en albei wedstryde gewen. Die tweede kwalifiseringsrondte was gelyk aan die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998. Met hul laaste plek het Uruguay die kans gehad om in vroeg 1999 deur twee interkontinentale uitkloprondtes te kwalifiseer. Die ''Teros'' het [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] twee keer geklop met die terugwedstryd in [[Lissabon]] wat hul eerste wedstryd in Europa was. Die laaste struikelblok was [[Marokaanse nasionale rugbyspan|Marokko]]. Die ''Teros'' het hul tuiswedstryd in Montevideo met 18–3 gewen, maar die wegwedstryd in [[Casablanca]] met 18–21 verloor. Met ’n algehele telling van 36–24 het hulle vir die eerste keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 1999]] is in Oktober en November in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied. Uruguay is in Groep 1 geloot en al die drie groepwedstryde is in [[Skotland]] beslis. In [[Galashiels]] het die ''Teros'' in die eerste wedstryd ’n 27–15-oorwinning oor Spanje aangeteken, waartoe die 40-jarige [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Diego Ormaechea]], tot op hede die oudste speler tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi, ’n [[Drie (sport)|drie]] bygedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/1999-10-04-uruguay-get-first-world-cup-victory/ |title=Uruguay get first world cup victory |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=4 Oktober 1999 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In [[Edinburg]] het hulle teen die [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotte]] met 12–43 verloor, in [[Glasgow]] teen die verdedigende wêreldkampioen Suid-Afrika met 3–39. Vervolgens is hulle met hul derde plek uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === In September 2000 het Uruguay die eerste toetswedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gewen. Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Tot in 2010 het Uruguay elf agtereenvolgende keer na Argentinië in die tweede plek geëindig.<ref name="sudamericano">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2001 is die ''Teros'' tydens die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap deur die Argentyne met slegs vyf punte geklop, later dié jaar het hulle tuistoetswedstryde teen beide [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en Spanje verloor. Van Julie tot September 2002 het Uruguay ses wedstryde tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering gespeel. Hulle het die eerste drie wegwedstryde teen Chili, Kanada en die Verenigde State verloor. Die ''Teros'' kon egter herstel en al die drie tuiswedstryde wen, waarby hulle die Kanadese en Amerikaners vir die eerste keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay het daarmee vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in [[Australië]] gekwalifiseer. In Groep C het hulle ná drie swak nederlae teen Suid-Afrika (met 6–72), [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] (met 13–60) en die latere wêreldkampioen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] (met 13–111) [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] met 24–12 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In 2004 en 2005 het Uruguay aan albei toernooie van die kortstondige Interkontinentale Beker deelgeneem en teen Portugal asook Georgië te staan gekom. In 2005 het die span met die 14de plek op Wêreldrugby se wêreldranglys hul beste plek ooit beklee. Die rugbywêreldbekerkwalifisering het in Julie 2006 met die vastelandse rondte 3a afgeskop. Ná ’n 0–26-wegnederlaag teen Argentinië in die eerste wedstryd het die ''Teros'' tuis Chili met 43–15 geklop en die rondte 4 gehaal. In dié rondte het hulle in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die ''Teros'' het tydens die internasionale uitspeelrondte die laaste kans vir kwalifisering gehad. Hulle het die wegwedstryd in Lissabon verloor (met 5–12) en die tuiswedstryd in Montevideo gewen (met 18–12), waardeur hulle met ’n naelskraapse algehele telling van 23–24 uitgeskakel is en die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - h.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] (2014)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup, Wales vs. Uruguay (21447984240).jpg|duimnael|Uruguay teen Wallis tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] In Junie 2008 het Uruguay vir die eerste keer aan die Nasiesbeker deelgeneem. Hulle het die vyfde plek onder ses deelnemers beklee, nadat hulle slegs [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/9?Stagione=2008 |title=2008 Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Een jaar later het hulle in die laaste plek geëindig. Die rugbywêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] het in April/Mei 2009 met twee wedstryde in rondte 3a teen Brasilië en Chili afgeskop, wat Uruguay albei maklik kon wen. Daarop het weer twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State gevolg en slegs soos vier jaar voorheen het die ''Teros'' twee nederlae gely (met onderskeidelik 22–27 tuis en 6–27 weg).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> In die aansluitende interkontinentale uitspeelrondte het Uruguay [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] met 44–7 geklop. Die laaste plek is in November 2010 in twee wedstryde teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] beslis: In die tuiswedstryd het hulle met 21–21 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd in [[Boekarest]] met 12–39 verloor het, het Uruguay met ’n algehele telling van 33–60 die toernooi in Nieu-Seeland misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9234995.stm |title=Romania beat Uruguay to reach 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=27 November 2010 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Ná drie jare se afwesigheid het Uruguay in 2012 weer aan die Nasiesbeker deelgeneem en in die vierde plek geëindig. Die wêreldbekerkwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het in Mei 2013 afgeskop en die Uruguane het in rondte 3a weer beide Brasilië en Chili geklop. In Maart 2014 het hulle in rondte 4 weer teen die Verenigde State te staan gekom. In die tuiswedstryd het hulle met 27–27 gelykop gespeel, maar nadat hulle die wegwedstryd met 13–32 verloor het, het hulle die regstreekse kwalifisering misgeloop en moes net soos vier jaar voorheen aan die interkontinentale uitspeelwedstryde deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Voor ’n tuisskare het hulle [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] met 28–7 geklop. Die laaste plek is in September en Oktober 2014 teen Rusland beslis: Op die naelskraapse 21–22-wegnederlaag in [[Krasnojarsk]] het ’n 36–27-tuisoorwinning gevolg, waarmee Uruguay met ’n algehele telling van 57–49 die laaste plek bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens en ná die suksesvolle rugbywêreldbekerkwalifisering het hulle ook in ander belangrike wedstryde gespeel. Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. Uruguay het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 die nuwe kans konsekwent benut en ná drie maklike oorwinnings oor Brasilië, Chili en Paraguay ná 25 jaar sy tweede Suid-Amerikaanse titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2015 is hulle egter deur Chili geklop, wat op sy beurt sy eerste Suid-Amerikaanse titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die daaropvolgende Rugbywêreldbeker 2015 was vir Uruguay die ergste ooit. Die ''Teros'' is in al die vier Groep A-wedstryde deur [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] (met 9–54), [[Australiese nasionale rugbyspan|Australië]] (met 3–65), [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] (met 15–47) en die gasheer Engeland (met 3–60) oorrompel, waarvolgens hulle met hul laaste plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:2019 Rugby World Cup - Americas play-off - Uruguay vs Canada - 15.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen Kanada (2018)]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup - Americas qualifier - Uruguay vs United States 07.jpg|duimnael|Wêreldbekerkwalifiseringwedstryd teen die VSA (2021)]] Die in 2009 ingestelde Amerikaanse Rugbykampioenskap, waaraan voorheen sekere nasionale reserwespanne deelgeneem het, het in 2016 ’n fundamentele verandering ondergaan. Sedertdien het die Amerikas se vyf leidende spanne na die voorbeeld van die Europese [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] in ’n jaarlikse rondomtalie ontmoet. Slegs Argentinië het ten einde van ’n meer gebalanseerde toernooi slegs sy reserwespan (die ''Jaguares'') laat deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2015/09/04/americas-six-nations-start-february/ |title=Americas Six Nations to Start in February |publisher=Americas Rugby News |date=4 September 2015 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens die eerste toernooi in Februarie en Maart 2016 het Uruguay ná drie oorwinnings en twee nederlae in die vierde plek geëindig. ’n Maand later het die span ná drie maklike oorwinnings die derde Suid-Amerikaanse titel ingepalm. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2017 het hulle weer drie oorwinnings aangeteken (en twee nederlae gely), waarmee hulle die derde plek behaal het. Later in 2017 het hulle ook die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Nasiesbeker beklink. Met sy titels tydens die twee vorige Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe moes Uruguay eers in rondte 4 van die rugbywêreldbekerkwalifisering begin en in Januarie en Februarie 2018 in twee uitspeelwedstryde teen Kanada te staan kom. Hulle kon albei wedstryde wen (met onderskeidelik 38–29 weg en met 32–31 tuis), waarmee Uruguay vir die vierde keer vir die toernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-beat-canada-to-qualify-for-rugby-world-cup/ |title=Uruguay beat Canada to qualify for Rugby World Cup |publisher=Planet Rugby |date=4 Februarie 2018 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Na aanleiding van die Argentynse voorbeeld neem sedert 2018 slegs die Uruguaanse reserwespan aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deel. Tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2019 het die nasionale span ná vier oorwinnings in die tweede plek geëindig, hul enigste nederlaag was teen die Argentynse reserwespan. In die eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het die ''Teros'' ’n verrassende 30–27-oorwinning oor Fidji aangeteken. Dit was die Uruguane se eerste oorwinning oor dié span en ook hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]] ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/articles/-/12668 |title=Rugby: Uruguay deliver World Cup's 1st shock with defeat of Fiji |publisher=Kyodo News |author=Joel Fitzpatrick |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarbenewens was dit Uruguay se eerste rugbywêreldbekeroorwinning in 16 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/sep/25/uruguay-shock-fiji-to-pull-off-historic-victory-in-classic-encounter |title=Uruguay shock Fiji in World Cup thriller to pull off historic victory |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/berchesi-kicks-uruguay-4823835-Sep2019/ |title=Uruguay pull off massive shock with World Cup win over Fiji |publisher=The 42 |date=25 September 2019 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle egter teen Georgië (met 7–33), Australië (met 10–45) en Wallis (met 13–35) verloor, waardeur die ''Teros'' weer in die laaste plek uit die toernooi geskakel is. ’n Nagklub in [[Kumamoto]] het tydens die toernooi kriminele klagte teen spelers van die Uruguaanse span weens beweerde skade aan eiendom ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |title=Rugby: Nightclub files criminal complaint against Uruguay players |publisher=[[Kyodo News]] |date=30 Oktober 2019 |accessdate=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031233712/https://english.kyodonews.net/cities/news/2019/10/4357a67e8b22-rugby-nightclub-files-criminal-complaint-against-uruguay-players.html |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] is nóg die Suid-Amerikaanse nóg die Amerikaanse Rugbykampioenskap beslis. In 2020 kon slegs twee tuiswedstryde teen Spanje gespeel word. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering in Julie 2021 het Uruguay in rondte 2a beide Chili (met 15–10) en Brasilië (met 36–13) geklop. Aansluitend het die span in Oktober in twee uitspeelwedstryde teen die Verenigde State te staan gekom. Op ’n 16–19-wegnederlaag het ’n 34–15-tuisoorwinning gevolg; met ’n algehele telling van 50–34 het Uruguay regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/uruguay-see-off-usa-to-qualify-for-rugby-world-cup-2023-in-france/ |title=Uruguay see off USA to qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=Planet Rugby |date=10 Oktober 2021 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Tydens dié toernooi is die span deur die gasheer [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] (met 12–27), Italië (met 17–38) en [[All Blacks|Nieu-Seeland]] (met 0–73) geklop, terwyl hulle teen Namibië hul vierde wêreldbekeroorwinning in hul geskiedenis kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870350/uru-36-26-nam-uruguay-comeback-denies-namibia-first-ever-rugby-world-cup-win |title=URU 36–26 NAM: Uruguay comeback denies Namibia first-ever Rugby World Cup win |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 September 2023 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Julie 2025 in die derde rondte afgeskop, waar die Uruguane in die weg- en tuiswedstryde teen die Paraguane maklike oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> Daarna het hulle die twee uitspeelwedstryde teen Chili volgens algehele telling naelskraap beklink en daarmee hulle sesde toernooideelname bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/09/07/only-three-places-remain-at-rugby-world-cup-2027 |title=Only Three Places Remain at Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Americas News |author=Paul Tait |date=7 September 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Quero-quero (REFON).JPG|duimnael|Die [[bronskiewiet]], embleem van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay speel tradisioneel in ’n hemelblou trui met wit kleuraksente, wit broeke en blou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Uruguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met blou kleuraksente, blou broeke en blou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |title=Every new international rugby jersey for the Autumn Nations Series 2021 |publisher=Rugby Shirt Watch |date=2 November 2021 |accessdate=20 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820154158/https://rugbyshirtwatch.com/2021/11/02/every-new-international-rugby-jersey-autumn-nations-series-2021/ |archive-date=20 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die truiborg is die Spaanse [[Banco Santander]].<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.empresasdeluruguay.com.uy/2021/07/25/santander-se-une-a-la-uru-para-apoyar-al-rugby-nacional/ |title=Santander se une a la URU para apoyar al rugby nacional |publisher=Empresas del Uruguay |accessdate=7 September 2025}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Uruguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n hemelblou [[bronskiewiet]] op ’n swart agtergrond. Die nasionale span se bynaam ''Los Teros'' (“die Teros”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié voël uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Charadriidae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == [[Lêer:Estadio-charrua-montevideo-2017.jpg|duimnael|Die [[Charrúa-stadion]] in [[Montevideo]], tuisstadion van die Uruguaanse nasionale rugbyspan]] Uruguay se tuisstadion is die [[Charrúa-stadion]] in die hoofstad [[Montevideo]] met ’n kapasiteit van 14&nbsp;000. Dit is in besit van die [[Departamento Montevideo]], wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie en die sokkervereniging beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |title=Contrato de concesión de uso |publisher=Intendencia de Montevideo |date=2012 |format=PDF, 1,1&nbsp;MB |accessdate=14 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214033705/http://www.uru.org.uy/descargas/Convenio%20Charrua%20Firmado.PDF |archive-date=14 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Peñarol]]-konsessie,<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.rugbychampagneweb.com/Noticia/penarol-sera-local-en-el-estadio-charrua_3250 |title=Peñarol será local en el Estadio Charrúa |publisher=Rugby Champagne |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. Die tweede hoofgebruiker is die sokkerklub [[Montevideo City Torque]] en ook die Uruguaanse nasionale vrouesokkerspan gebruik die stadion vir hul tuiswedstryde. Vorige tuisstadions was die fasiliteite van die [[Montevideo-krieketklub]] en die [[Carrasco Poloklub]], die [[Estadio Gran Parque Central|Parque Central]], die [[Estadio Luis Franzini]] en die [[Estadio Parque Federico Omar Saroldi|Estadio Saroldi]] – almal in Montevideo. Tot op hede het die nasionale span slegs drie tuiswedstryde buite die hoofstad gespeel, in 2017 twee keer in [[Maldonado]] en in 2014 een keer in [[Paysandú]]. == Toetswedstryde == [[Lêer:Uruguay IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Uruguay se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]] Uruguay het 144 van sy 281 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 51,25%. Uruguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Uruguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> Uruguay kon tot dusver nie ’n oorwinning oor Argentinië aanteken nie, terwyl hul wenrekord teen Brasilië, Chili en Paraguay positief is. {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 34 || 0 || 34 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 30 || 27 || 3 || 0 || 90,00 |- | {{CHIru}} || 55 || 42 || 12 || 1 || 76,36 |- | {{GERru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ENGru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{FIJru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 7 || 2 || 5 || 0 || 28,57 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{JPNru}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 20,00 |- | {{CANru}} || 12 || 5 || 7 || 0 || 41,67 |- | {{KASru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NZLru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{PARru}} || 28 || 27 || 0 || 1 || 96,43 |- | {{PERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 66,67 |- | {{ROMru}} || 15 || 5 || 9 || 1 || 33,33 |- | {{RUSru}} || 9 || 5 || 4 || 0 || 55,56 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ESPru}} || 14 || 7 || 7 || 0 || 50,00 |- | {{RSAru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{VENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 20 || 4 || 15 || 1 || 20,00 |- | {{WALru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''281''' || '''144''' || '''133''' || '''4''' || '''51,25''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Uruguay het tot dusver vir vyf [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer. Hul beste prestasie tot dusver was een oorwinning elk tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Sedert die eerste toernooi in 1951 het Uruguay tot in 2017 aan al die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem. Hulle het die toernooi vier keer gewen en 27-keer as naaswenner geëindig. Sedert 2018 neem Uruguay slegs met die reswerespan aan dié toernooi deel.<ref name="sudamericano" /> * Titeloorwinnings (4): 1981, 2014, 2016, 2017 === Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay het van 1995 tot 2003 an al die vyf Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deelgeneem en by elke toernooi in die laaste plek geëindig. === Amerikaanse Rugbykampioenskap === Uruguay neem sedert 2009 aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap (oftewel “Amerikaanse Sesnasies”) deel, waar hulle teen Brasilië, Chili, Kanada en die Verenigde State asook die Argentynse tweede span speel. Hul beste prestasie tot dusver was die tweede plek in 2019. === Nasiesbeker === Sedert 2008 neem Uruguay deel aan die Nasiesbeker, waartydens nasionale spanne van die tweede vlak en reserwespanne van die eerste vlak ontmoet. Ná gemengde resultate tydens die eerste toernooie het Uruguay die toernooi van 2017 tot 2019 drie agtereenvolgende keer gewen. * Titeloorwinnings (3): 2017, 2018, 2019 === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Uruguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Uruguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Uruguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Uruguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Uruguaanse span gevorm tydens die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/07/01/regulars-and-rookies-on-uruguay-roster-for-july-internationals |title=Chile Roster Named for Romania and Rugby World Cup Qualifiers |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=1 Julie 2025 |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Santiago Álvarez]] || [[Skrumskakel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 13 |- | [[Juan Manuel Tafernaberry]] || Skrumskakel || Uruguay Sewes || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ignacio Álvarez]] || [[Losskakel]] || [[Lobos Rugby|Lobos]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Ícaro Amarillo]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Felipe Etcheverry]] || Losskakel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 28 |- | [[Felipe Arcos Pérez]] || [[Senter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Alfonso Perillo Albarracín]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Joaquín Suárez]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Andrés Vilaseca]] || Senter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 82 |- | [[Diego Ardao]] || [[Vleuel]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Bautista Basso]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Ignacio Facciolo]] || Vleuel || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Justo Ferrario]] || [[Heelagter]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Juan González]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Francisco Landauer]] || Heelagter || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Germán Kessler]] || [[Haker]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 68 |- | [[Joaquín Myszka]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Sebastián Pérez]] || Haker || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Diego Arbelo]] || [[Stut]] || [[Rouen Normandie Rugby|Rouen]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Facundo Gattas]] || Stut || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 43 |- | [[Ignacio Péculo]] || Stut || [[Chicago Hounds]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Reinaldo Piussi]] || Stut || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 23 |- | [[Mateo Perillo]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}5 |- | [[Mateo Sanguinetti]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 91 |- | [[Francisco Suárez (rugbyspeler)|Francisco Suárez]] || Stut || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Felipe Aliaga]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 15 |- | [[Tomás Etcheverry]] || Slot || [[Old Christians Club]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Federico de Los Santos]] || Slot || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Ignacio Dotti]] || Slot || [[Old Glory DC|Old Glory]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Manuel Leindekar]] || Slot || [[Oyonnax Rugby|Oyonnax]] || style="text-align:center" | 39 |- | [[Manuel Ardao]] || [[Losvoorspeler]] || [[Miami Sharks]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Lucas Bianchi]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Santiago Civetta]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 37 |- | [[Carlos Deus]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 12 |- | [[Manuel Diana]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Manuel Rosmarino]] || Losvoorspeler || [[Peñarol]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Los Teros de Uruguay 2015 - Carlos Arboleya.JPG|duimnael|upright|Carlos Arboleya (2015)]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Agustín Ormaechea.JPG|duimnael|upright|Agustín Ormaechea (2015)]] [[Lêer:2016 Americas Rugby Championship - Uruguay vs United States - 12.JPG|duimnael|upright|Alejandro Nieto (2016)]] [[Lêer:Felipe Berchesi 2018-02-03.jpg|duimnael|upright|Felipe Berchesi (2018)]] Een voormalige Uruguaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=7 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Diego Ormaechea]] || [[Agsteman]] || 2019 |} === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Uruguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen: September 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 107 |- | {{0}}2 || [[Mateo Sanguinetti]] * || 2014–2025 || {{0}}96 |- | {{0}}3 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || {{0}}86 |- | {{0}}4 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || {{0}}86 |- | {{0}}5 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || {{0}}78 |- | {{0}}6 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}7 || [[Mario Sagario]] || 2006–2019 || {{0}}76 |- | {{0}}8 || [[Ignacio Dotti]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | {{0}}9 || [[German Kessler]] * || 2015–2025 || {{0}}72 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 71 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=29;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Juan Manuel Gaminara]] || 2016–2019 || 40 |- | {{0}}2 || [[Diego Ormaechea]] || 1985–1999 || 37 |- | {{0}}3 || [[Andres Vilaseca]] || 2018–2024 || 24 |- | {{0}}4 || [[Jorge Zerbino]] || 1975–1985 || 20 |- | {{0}}5 || [[Diego Aguirre]] || 2002–2003 || 16 |- | {{0}}6 || [[Nicolás Klappenbach]] || 2005–2015 || 15 |- | {{0}}7 || [[Mario Lame]] || 1995–2001 || 14 |- | {{0}}8 || [[Eduardo Cerruti]] || 1985–1989 || 10 |- | {{0}}9 || [[Santiago Vilaseca]] || 2015 || 10 |- | 10 || [[Arturo Avalo]] || 2012–2014 || {{0}}9 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=29;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Felipe Berchesi]] || 2011–2023 || 381 |- | {{0}}2 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 272 |- | {{0}}3 || [[Juan Menchaca]] || 1998–2007 || 254 |- | {{0}}4 || [[Jerónimo Etcheverry]] || 2008–2016 || 213 |- | {{0}}5 || [[Mathias Arocena]] || 2005–2014 || 204 |- | {{0}}6 || [[Federico Favaro]] || 2013–2021 || 200 |- | {{0}}7 || [[Marcelo Nicola]] || 1998–1995 || 178 |- | {{0}}8 || [[Agustín Ormaechea]] || 2011–2023 || 159 |- | {{0}}9 || [[Jorge Zerbino]] || 1973–1985 || 157 |- | 10 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 151 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=29;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=7 September 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Diego Ormaechea]] || 1979–1999 || 33 |- | {{0}}2 || [[Leandro Leivas]] || 2008–2019 || 24 |- | {{0}}3 || [[Germán Kessler]] * || 2015–2025 || 22 |- | {{0}}4 || [[Rodrigo Silva]] || 2012–2023 || 19 |- | {{0}}5 || [[Gastón Mieres]] || 2010–2024 || 18 |- | {{0}}6 || [[Andrés Vilaseca]] * || 2013–2025 || 16 |- | {{0}}7 || [[Santiago Arata]] * || 2016–2025 || 16 |- | {{0}}8 || [[Federico Sciarra]] || 1990–1999 || 14 |- | {{0}}9 || [[Alfonso Cardoso]] || 1995–2003 || 13 |- | 10 || [[Diego Magno]] || 2008–2024 || 12 |} |} == Afrigters == [[Lêer:2015 Rugby World Cup - Repechage qualifier - Uruguay vs Russia - Pablo Lemoine.jpg|duimnael|upright|Pablo Lemoine (2015)]] Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Uruguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Daniel Herrera || 1994–2000 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Diego Ormaechea || 2001–2003 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2004–2005 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Nicolás Inciarte en Fernando Silva || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} José Brancato en Francisco Berrutti || 2007 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Alberico Passadore || 2007–2008 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} García Porcel || 2008–2009 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Felipe Puig || 2009 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Camardón || 2010 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Sebastián Piñeyrúa || 2011 |- | {{vlagikoon|Uruguay}} Pablo Lemoine || 2011–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Esteban Meneses || 2015–2024 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Rodolfo Ambrosio || sedert 2024 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Uruguay national rugby union team|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.uru.org.uy/ Amptelike webwerf van die Uruguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/uruguay Uruguay by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Uruguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] ohlm5d50bpkyfwqvcj45wa4cr9cogxs 0 44750 2917635 2865075 2026-07-15T08:48:14Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the Republic of Benin.svg]] → [[File:Flag of the Republic of Benin (1967).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 2917635 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Map of Africa with flags.svg|duimnael|400px|’n Kaart van Afrika met nasionale vlae, sonder afhanklike gebiede en gedeeltelik-erkende state.]] Die artikel gee ’n oorsig van internasionale en nasionale '''vlae in [[Afrika]]'''. == Supernasionale en Internasionale Vlae == <gallery> Lêer:Vlag van die AU.png|<center>Vlag van die [[Afrika-unie]]</center> Lêer:Flag of the Arab League.svg|<center>Vlag van die [[Arabiese Liga]]</center> |<center>Vlag van die [[Organisasie van Islamitiese Samewerking]]</center> Lêer:Vlag van die Oos-Afrikaanse Gemeenskap.png|<center>Vlag van die [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]]</center> Lêer:Flag of OPEC.svg|</center>Vlag van [[OPUL|Organisasie van die Petroleum Uitvoerende Lande]]</center> Lêer:Flag of the UNIA.svg|</center>[[Pan-Afrika kleure|Pan-Afrika vlag]] (nie in amptelike gebruik)</center> </gallery> == Oostelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg|<center>[[Vlag van die Britse Indiese Oseaangebied]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Burundi.svg|<center>[[Vlag van Burundi]]</center> Lêer:Flag of the Comoros.svg|<center>[[Vlag van die Comore-eilande]]</center> Lêer:Flag of Djibouti.svg|<center>[[Vlag van Djiboeti]]</center> Lêer:Flag of Eritrea.svg|<center>[[Vlag van Eritrea]]</center> Lêer:Flag of Ethiopia.svg|<center>[[Vlag van Ethiopië]]</center> Lêer:Flag of Kenya.svg|<center>[[Vlag van Kenia]]<br /><small>''Sien ook: [[Lys van vlae van Kenia]]''</small></center> Lêer:Flag of Madagascar.svg|<center>[[Vlag van Madagaskar]]</center> Lêer:Flag of Malawi.svg|<center>[[Vlag van Malawi]]</center> Lêer:Flag of Mauritius.svg|<center>[[Vlag van Mauritius]]</center> Lêer:Flag of Mayotte (local).svg|<center>Nieamptelike [[Vlag van Mayotte]] ([[Frankryk]])</center> Lêer:Flag of Mozambique.svg|<center>[[Vlag van Mosambiek]]</center> Lêer:Flag of Puntland.svg|<center>[[Vlag van Puntland]] ([[Somalië]])</center> Lêer:Flag of France.svg|[[Vlag van Réunion]] ([[Frankryk]])</center> Lêer:Flag of Rwanda.svg|<center>[[Vlag van Rwanda]]</center> Lêer:Flag of Seychelles.svg|<center>[[Vlag van die Seychelle-eilande]]</center> Lêer:Flag of Somalia.svg|<center>[[Vlag van Somalië]]</center> Lêer:Flag of Somaliland.svg|<center>[[Vlag van Somaliland]] ([[Somalië]])</center> Lêer:Flag of Tanzania.svg|<center>[[Vlag van Tanzanië]]</center> Lêer:Flag of Uganda.svg|<center>[[Vlag van Uganda]]</center> Lêer:Flag of Zambia.svg|<center>[[Vlag van Zambië]]</center> Lêer:Flag of Zanzibar.svg|<center>[[Vlag van Zanzibar]] ([[Tanzania]])</center> Lêer:Flag of Zimbabwe.svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe]]<br /><small>''Sien ook: [[Vlae van Rhodesië 1896–1979]]''</small></center> </gallery> == Sentraal-Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Angola.svg|<center>[[Vlag van Angola]]</center> Lêer:Flag of Cameroon.svg|<center>[[Vlag van Kameroen]]</center> Lêer:Flag of the Central African Republic.svg|<center>[[Vlag van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]]</center> Lêer:Flag of Chad.svg|<center>[[Vlag van Tsjad]]</center> Lêer:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|<center>[[Vlag van die Demokratiese Republiek van die Kongo]]</center> Lêer:Flag of the Republic of the Congo.svg|<center>[[Vlag van die Republiek van die Kongo]]</center> Lêer:Flag of Equatorial Guinea.svg|<center>[[Vlag van Ekwatoriaal-Guinee]]</center> Lêer:Flag of Gabon.svg|<center>[[Vlag van Gaboen]]</center> Lêer:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|<center>[[Vlag van São Tomé en Príncipe]]</center> </gallery> == Noordelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Algeria.svg|<center>[[Vlag van Algerië]]</center> Lêer:Flag of the Canary Islands.svg|<center>[[Vlag van die Kanariese Eilande]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Ceuta.svg|<center>[[Vlag van Ceuta]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Egypt.svg|<center>[[Vlag van Egipte]]</center> Lêer:Flag of Libya.svg|<center>[[Vlag van Libië]]</center> Lêer:Flag of Madeira.svg|<center>[[Vlag van die Madeiraeilande]] ([[Portugal]])</center> Lêer:Flag of Melilla.svg|<center>[[Vlag van Melilla]] ([[Spanje]])</center> Lêer:Flag of Morocco.svg|<center>[[Vlag van Marokko]]</center> Lêer:Flag of Sudan.svg|<center>[[Vlag van Soedan]]</center> Lêer:Flag of South Sudan.svg|<center>[[Vlag van Suid-Soedan]]</center> Lêer:Flag of Tunisia.svg|<center>[[Vlag van Tunisië]]</center> Lêer:Flag of Western Sahara.svg|<center>[[Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]]</center> </gallery> == Suidelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag of Botswana.svg|<center>[[Vlag van Botswana]]</center> Lêer:Flag of Lesotho.svg|<center>[[Vlag van Lesotho]]</center> Lêer:Flag of Namibia.svg|<center>[[Vlag van Namibië]]</center> Lêer:Flag of South Africa.svg|<center>[[Vlag van Suid-Afrika]]<br /><small>''Sien ook: [[Vlae van provinsies van Suid-Afrika]]''</small></center> Lêer:Flag of Swaziland.svg|<center>[[Vlag van Swaziland]]</center> </gallery> == Westelike Afrika == <gallery> Lêer:Flag_of_Ascension_Island.svg|<center>[[Vlag van Ascensioneiland]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Benin.svg|<center>[[Vlag van Benin]]</center> Lêer:Flag of Burkina Faso.svg|<center>[[Vlag van Burkina Faso]]</center> Lêer:Flag of Cape Verde.svg|<center>[[Vlag van Kaap Verde]]</center> Lêer:Flag of Cote d'Ivoire.svg|<center>[[Vlag van Ivoorkus]]</center> Lêer:Flag of The Gambia.svg|<center>[[Vlag van Gambië]]</center> Lêer:Flag of Ghana.svg|<center>[[Vlag van Ghana]]</center> Lêer:Flag of Guinea.svg|<center>[[Vlag van Guinee]]</center> Lêer:Flag of Guinea-Bissau.svg|<center>[[Vlag van Guinee-Bissau]]</center> Lêer:Flag of Liberia.svg|<center>[[Vlag van Liberië]]</center> Lêer:Flag of Mali.svg|<center>[[Vlag van Mali]]</center> Lêer:Flag of Mauritania.svg|<center>[[Vlag van Mauritanië]]</center> Lêer:Flag of Niger.svg|<center>[[Vlag van Niger]]</center> Lêer:Flag of Nigeria.svg|<center>[[Vlag van Nigerië]]</center> Lêer:Flag of Saint Helena.svg|<center>[[Vlag van Sint Helena]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> Lêer:Flag of Senegal.svg|<center>[[Vlag van Senegal]]</center> Lêer:Flag of Sierra Leone.svg|<center>[[Vlag van Sierra Leone]]</center> Lêer:Flag of Togo (3-2).svg|<center>[[Vlag van Togo]]</center> Lêer:Flag of Tristan da Cunha.svg|<center>[[Vlag van Tristan da Cunha]] ([[Verenigde Koninkryk]])</center> </gallery> == Voormalige Lande == <gallery> Lêer:Flag of Anjouan.svg|<center>Vlag van [[Anjouan]]<br />(1997–2002)</center> Lêer:MNLA flag.svg|<center>Vlag van [[Azawad]] (2012–13)</center> Lêer:Flag of Biafra.svg|<center>Vlag van [[Biafra]]<br />(1967–70)</center> Lêer:Flag of the Republic of Benin (1967).svg|<center>Vlag van die [[Republiek van Benin]] (1967)</center> Lêer:Flag of Jubaland.svg|<center>Vlag van [[Jubaland]]<br />(1998–99)</center> Lêer:Flag of Katanga.svg|<center>Vlag van [[Katanga]]<br />(1960–63)</center> Lêer:Flag of Maakhir.svg|<center>Vlag van [[Maakhir]]<br />(2007–08)</center> Lêer:Flag of Maakhir 2008.svg|<center>Vlag van [[Maakhir]]<br />(2008)</center> Lêer:Flag of Mohéli.svg|<center>Vlag van [[Mohéli]]<br />(1997–98)</center> Lêer:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|<center>Vlag van die [[Federasie van Rhodesië en Njassaland]]<br />(1963–63)</center> Lêer:Flag of the Republic of the Rif.svg|<center>Vlag van die [[Rif-Republiek]]<br />(1921–26)</center> Lêer:Flag of Rhodesia (1964–1968).svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Rhodesië]]<br />(1964–68)</center> Lêer:Flag of Rhodesia (1968–1979).svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Rhodesië]]<br />(1968–79)<br/></center> Lêer:Flag of South Kasai.svg|<center>Vlag van [[Suid-Kasai]]<br/>(1960–61)<br /></center> Lêer:Flag of Southwestern Somalia.svg|<center>Vlag van [[Suidwes-Somalië]]<br />(2002–06)<br/></center> Lêer:Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg|<center>[[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Zimbabwe-Rhodesië]] (1979)</center> Lêer:Flag of Zaire.svg|<center>[[Vlag van die Demokratiese Republiek van die Kongo|Vlag van Zaïre]] (1971–97)</center> </gallery> === Suid-Afrikaanse bantoestans === <gallery> Lêer:Flag of Bophuthatswana (1972–1994).svg|<center>Vlag van [[Bophuthatswana]]</center> Lêer:Flag of Ciskei.svg|<center>Vlag van [[Ciskei]]</center> Lêer:Flag of Gazankulu.svg|<center>Vlag van [[Gazankulu]]</center> Lêer:Flag of KwaNdbele.svg|<center>Vlag van [[KwaNdebele]]</center> Lêer:Flag of KwaZulu (1977–1985).svg|<center>Vlag van [[KwaZulu]] (1977–85)</center> Lêer:Flag of KwaZulu (1985–1994).svg|<center>Vlag van [[KwaZulu]] (1985–94)</center> Lêer:Flag of Lebowa.svg|<center>Vlag van [[Lebowa]]</center> Lêer:Flag of QwaQwa (1975–1994).svg|<center>Vlag van [[QwaQwa]]</center> Lêer:Flag of Transkei.svg|<center>Vlag van [[Transkei]]</center> Lêer:Flag of Venda (1973–1994).svg|<center>Vlag van [[Venda (tuisland)|Venda]]</center> </gallery> === Suidwes-Afrikaanse bantoestans === <gallery> Lêer:Flag of Bushmanland.svg|<center>Vlag van [[Boesmanland (bantoestan)|Boesmanland]]</center> Lêer:Flag of Damaraland.svg|<center>Vlag van [[Damaraland]]</center> Lêer:Flag of Hereroland.svg|<center>Vlag van [[Hereroland]]</center> Lêer:Flag of Kavanangoland.svg|<center>Vlag van [[Kavangoland]]</center> Lêer:Flag of Namaland.svg|<center>Vlag van [[Namaland]]</center> Lêer:Flag of East Caprivi.svg|<center>Vlag van [[Oos-Caprivi]]</center> Lêer:Ovamboland flag.svg|<center>Vlag van [[Ovamboland]]</center> Lêer:Rehobothflag.svg|<center>Vlag van [[Rehoboth (bantoestan)|Rehoboth]]</center> </gallery> == Sien ook == * [[Pan-Afrika kleure]] * [[Vlae van Suid-Afrika]] {{Afrikavlae}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrika]] [[Kategorie:Vlae|Afrika]] e0rlo6zmaimfiyt2qkllkkzhxxljaed 0 44842 2917633 2764886 2026-07-15T08:46:40Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Republic of Benin.svg]] → [[File:Flag of the Republic of Benin (1967).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 2917633 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Nigerië | Artikel = | Beeld = Flag of Nigeria.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = [[1 Oktober]] [[1960]] | Ontwerp = ’n Vertikale tweekleur in groen, wit en groen. | Ontwerper = Michael Taiwo Akinkunmi | Beeld2 = Civil Ensign of Nigeria.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000100 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = ’n Rooi vlag met die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Government Ensign of Nigeria.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000010 | Simbool3 = | Verhouding3 = 1:2 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Blou vlag met die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Naval Ensign of Nigeria.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 000001 | Simbool4 = | Verhouding4 = 1:2 | Goedgekeur_op4= | Ontwerp4 = ’n Wit vlag met die nasionale vlag in die skildhoek en die kenteken van die Nigeriese vloot op die wapperkant. | Ontwerper4 = | Beeld5 = Air Force Ensign of Nigeria.svg | Beeldgrootte5 = 210px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Lugmagvaandel | Ander_byname5 = | Gebruik5 = | Simbool5 = | Verhouding5 = 1:2 | Goedgekeur_op5= | Ontwerp5 = ’n ''Lugmagblou'' vlag met die nasionale vlag in die skildhoek en die kenteken van die Nigeriese lugmag op die wapperkant. | Ontwerper5 = }} Die '''nasionale vlag van [[Nigerië]]''' is op [[1 Oktober]] [[1960]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n vertikale tweekleur met ewe wye bane in groen, wit en groen. == Simboliek == Elk van die drie bane het ’n unieke betekenis. Groen stel die [[landbou]] voor, wat Nigerië se vernaamste vorm van inkomste is, asook die skoonheid van die land (onderskeidelik die woude en die velde) en wit stel die [[Nigerrivier]] voor asook vrede en eenheid. == Ontwerp == Die nasionale vlag is ’n aanpassing van die weninskrywing in ’n kompetisie wat in 1959 gehou is. Die oorspronklike ontwerp het ’n rooi son met uitgaande strale bo-aan die wit baan gehad maar die beoordelaars het dit verwyder en sedertdien is die vlag nie verander nie. Die ontwerper was Michael Taiwo Akinkumni, ’n student van [[Ibadan]], wat die kompetisie in ’n koerant gesien het. Die ontwerp is in 1958 gekies as die beste ontwerp en die vlag is uiteindelik gebruik om Nigerië se onafhanklikheid te vier op 1 Oktober 1960, toe die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] gestryk is en die nuwe Nigeriese vlag gehys is. <center>[[Lêer:Flag of Nigeria (construction).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === [[Lêer:NigerianEmbassyWashingtonDC01.jpg|duimnael|links|’n Nigeriese vlag wapper by die ambassade in [[Washington, D.C.]]]] Die kleurskema word hieronder gelys: {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="width:60%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; white-space:nowrap; text-align:left;" ! width=100|Kleurskema ! colspan="2" style="width:100px;"|Groen ! colspan="2" style="width:100px;"|Wit |- align=center | RAL | rowspan="6" style="background:#008753; width:20px;"| | <br />''Geen'' | rowspan="6" style="background:#ffffff; width:20px;"| | 9003<br />''Seinwit'' |- align=center | CYMK | 100.0.39.47 | 0.0.0.0 |- align=center | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] | #008753 | #FFFFFF |- align=center | Desimaal | 0,135,83 | 255,255,255 |} == Geskiedenis == Totdat Nigerië in 1960 onafhanklik geword het, was dit ’n Britse kolonie. Tussen 1821 en 1877 het dit deel uitgemaak van [[Brits-Wes-Afrika]] en is ’n vlag van die kolonie gebruik (’n blou Britse vaandel) met die koloniale embleem. As afsonderlike Britse kolonie (1877 tot 1960) was die naam van die gebied Lagos-kolonie. ’n Blou Britse vaandel met die koloniale wapen van die Lagos-kolonie aan die wapperkant is toe amptelik gebruik. Op die koloniale wapen staan ’n [[olifant]] voor ’n palmboom en ’n groen berglandskap. Onder die olifant staan in rooi letters die voorletter van die gebied (L.). [[Gambië]], [[Ghana]] (toe die [[Goudkus (streek)|Goudkus]]) en [[Sierra Leone]], ook voormalige Britse kolonies, het dieselfde koloniale wapen gebruik maar met hul eie voorletters daarop (G., G.C. en S.L. onderskeidelik). Brits-Nigerië het ’n [[Britse vaandels|blou Britse vaandel]] gebruik met die kenteken van Nigerië (’n rooi skyf met ’n groen Dawidster (soos die [[vlag van Marokko]]) en ’n kroon in die middel van die ster) op die wapperkant. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the British West Africa Settlements (1870–1888).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Brits-Wes-Afrika, 1870 tot 1888 Lêer:Flag of the Governor-in-chief of the British West Africa Settlements (1870–1888).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Britse goewerneur, 1870 tot 1888 Lêer:Flag of the Oil Rivers Protectorate (1884–1893).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Olie-rivier Protektoraat, 1884 tot 1893 Lêer:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lagos-kolonie, 1888 tot 1906 Lêer:Flag of the Governor of Lagos Colony (1888–1906).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Britse goewerneur van die Lagos-kolonie, 1888 tot 1906 Lêer:Royal Niger Company flag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninklike Nigermaatskappy, 1887 tot 1888 Lêer:Ensign of the Royal Niger Company (1888-1899).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninklike Nigermaatskappy, 1888 tot 1899 Lêer:Flag of the Niger Coast Protectorate (1893–1899).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Nigerkus-Protektoraat, 1893 tot 1899 Lêer:Flag of the Commissioner of the Niger Coast Protectorate.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Kommissaris van die Nigerkus-Protektoraat, 1893 tot 1899 Lêer:Flag of the Northern Nigeria Protectorate (1900–1914).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Noord-Nigeriese Protektoraat, 1900 tot 1914 Lêer:Flag of the Governor of the Northern Nigeria Protectorate (1908–1914).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hoë-kommissaris van die Noord-Nigeriese Protektoraat, 1908 tot 1914 Lêer:Flag of the Southern Nigeria Protectorate (1900–1914).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Suid-Nigeriese Protektoraat, 1900 tot 1914 Lêer:Flag of the Governor of the Southern Nigeria Protectorate (1906–1914).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hoë-kommissaris van die Suid-Nigeriese Protektoraat, 1906 tot 1914 Lêer:Flag of Nigeria (1914–1952).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Koloniale Nigerië, 1914 tot 1952 Lêer:Flag of Nigeria (1952–1960).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Koloniale Nigerië, 1952 tot 1960 Lêer:Flag of the Governor of Nigeria (1914–1952).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die goewerneur-generaal van Nigerië, 1914 tot 1952 Lêer:Flag of the Governor of Nigeria (1952–1960).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die goewerneur-generaal van Nigerië, 1952 tot 1960 Lêer:Flag of the Nigerian Ports Authority (1955–1960).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Nigeriese hawensowerheid, 1955 tot 1960 Lêer:Flag of Nigeria (original proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir Nigerië Lêer:Flag of Governor-General of Federation of Nigeria.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die goewerneur-generaal van die Nigeriese Federasie, 1960 tot 1963 Lêer:Naval Ensign of Nigeria (1960–1998).svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van Nigerië, 1960 tot 1998 Lêer:Flag of the Republic of Benin (1967).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Republiek van Benin]], 1967 Lêer:Flag of Biafra.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Biafra]], 1967 tot 1970 </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Presidential Standard of Nigeria (1963).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die President van Nigerië, 1963 Lêer:Flag of the President of Nigeria.svg| Standaard van die President van Nigerië Lêer:Presidential Standard of Nigeria (Armed Forces).svg| Standaard van die President van Nigerië (as opperbevelvoerder van die weermag) Lêer:Flag of the Nigerian Armed Forces.svg| Vlag van die Nigeriese Weermag Lêer:Flag of the Hausa people.svg|Vlag van die [[Hausa (volk)|Hausa]] Lêer:Flag of the Yoruba people.svg|Vlag van die [[Joroeba (volk)|Joroeba]] Lêer:Flag of the Kanuri people.svg|Vlag van die [[Kanuri (volk)|Kanuri]] </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Rhodesia (1968–1979).svg| [[Vlag van Zimbabwe|Vlag van Rhodesië]] Lêer:Flag of Norfolk Island.svg| [[Vlag van Norfolkeiland]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Nigeria|Vlae van Nigerië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/ng.html Nigerië] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Nigeria|title=Flag of Nigeria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Maart 2020}} {{Afrikavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Nigeria}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Nigerië]] [[Kategorie:Nigerië]] 0nhwsbeowcrs58e03dhr1d8qcqpz9x5 0 45832 2917663 2880689 2026-07-15T10:53:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917663 wikitext text/x-wiki Die gevaar wat joernaliste in [[Rusland]] in die gesig staar is sedert die vroeë 1990's bekend, maar kommer oor die aantal onopgeloste moorde het toeneem ná die moord op [[Anna Politkofskaja]] op [[7 Oktober]] [[2006]] in [[Moskou]]. Terwyl internasionale monitors tientalle genoem het wat voor haar vermoor is, het bronne in Rusland self van meer as 200 gepraat.<ref>[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0712/09/se.02.html ''Czar Putin'', CNN.]</ref> Die talle sterftes is sedertdien ondersoek en die resultaat verskyn in twee verslae wat in [[Engels]] en [[Russies]] deur internasionale organisasies gepubliseer is. In sy verslag van September 2009 herhaal die Komitee om Joernaliste te Beskerm sy gevolgtrekking dat Rusland een van die gevaarlikste lande in die wêreld vir joernaliste is en die land waar die minste van die moorde op hulle opgelos word. ''The Anatomy of Injustice''<ref>[http://cpj.org/reports/CPJ.Anatomy%20of%20Injustice.pdf ANATOMY OF INJUSTICE: The unsolved killings of journalists in Russia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903220714/http://cpj.org/reports/CPJ.Anatomy%20of%20Injustice.pdf |date= 3 September 2011 }}, Komitee om Joernaliste te beskerm: New York, September 2009.</ref> (Russiese weergawe: ''Анатомия безнаказанности''<ref>[http://cpj.org/ru/CPJ.%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%20%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf АНАТОМИЯ БЕЗНАКАЗАННОСТИ. Нераскрытые убийства журналистов в России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603112929/http://www.cpj.org/ru/CPJ.%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%20%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf |date= 3 Junie 2011 }}. Комитет защиты журналистов.</ref>) noem 17 sterftes onder joernaliste in Rusland sedert 2000. Net in een geval was daar ’n gedeeltelik bevredigende vervolging van die skuldiges. ’n Omvattende ondersoek deur die Internasionale Federasie van Joernaliste (IFJ) na die dood van joernaliste in Rusland is in Junie 2009 gepubliseer. Terselfdertyd het die IFJ ’n aanlyn-databasis geskep<ref>[http://journalists-in-russia.org/ Joernaliste in Rusland, sterftes en verdwynings: ’n aanlyn-databasis] IFJ. Nog onvoltooid, Oktober 2009.</ref><ref>[http://journalists-in-russia.org/rjournalists ЖУРНАЛИСТЫ В РОССИИ. Смерти и исчезновения. База данных] Международная федерация журналистов.</ref> waarin meer as 300 sterftes en verdwynings sedert 1993 genoem word. Beide die verslag ''Partial Justice''<ref>[http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf PARTIAL JUSTICE: An inquiry into the deaths of journalists in Russia, 1993–2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610160910/http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf |date=10 Junie 2011 }}, IFJ: Brussel, Junie 2009.</ref> (Russiese weergawe: ''Частичное правосудие''<ref>[http://www.ruj.ru/2009/pjustice_090909.pdf ЧАСТИЧНОЕ ПРАВОСУДИЕ. Исследование смертей журналистов в России, 1993–2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722133010/http://www.ruj.ru/2009/pjustice_090909.pdf |date=22 Julie 2011 }}. Международная федерация журналистов.</ref>) en die databasis gebruik inligting wat Rusland se eie mediamonitors, die [[Glasnost]]-verdedigingstigting en die Sentrum vir Joernalisme in Uiterste Situasies, oor die laaste 16 jaar ingewin het. == Die getalle == Syfers tussen internasionale monitors wissel, soms aansienlik. Die rede is dat sommige organisasies soos die IFJ en die Internasionale Instituut vir Nuusveiligheid kyk na alle aspekte van veiligheid in joernalistiek, dus ook ongelukke.<ref>[http://www.newssafety.org/images/pdf/KillingtheMessenger.pdf ''KILLING THE MESSENGER: The report on the global inquiry into the protection of journalists''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111202205415/http://www.newssafety.org/images/pdf/KillingtheMessenger.pdf |date= 2 Desember 2011 }}, INSI: Brussel, 2007.</ref> Sommige organisasies sluit net ongevalle in kruisvuur en op gevaarlike sendings in, asook moorde waarvan hulle seker is van die motief. Verder word die term "joernalis" op verskillende maniere geïnterpreteer – sommige sluit steunpersoneel in, ander nie. Die meeste joernaliste wat met opset geteiken word weens hul werk, is verslaggewers, korrespondente en redakteurs. In Rusland is ook baie direkteure van nuwe streek-TV- en radiostasies vermoor,<ref>"Contract killings", p. 21, [http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf PARTIAL JUSTICE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610160910/http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf |date=10 Junie 2011 }}, IFJ: Brussel, Junie 2009.</ref><ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/job:director Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis]</ref> maar die meeste van dié moorde is vermoedelik weens botsende sakebelange. In kruisvuur-situasies is veral fotograwe en kameramanne in gevaar. Die IFJ se databasis van sterftes en verdwynings in Rusland dek die hele spektrum van mediaberoepe en elke graad van onsekerheid oor die motief vir die aanvalle. Dit klassifiseer eerstens die manier waarop elke joernalis dood is (moord, ongeluk, kruisvuur, terroriste-aanval of onbevestig) en tweedens die sekerheid, moontlikheid of onwaarskynlikheid<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/motive:xJ Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''Deaths possibly linked to work'']</ref> dat die persoon se dood met sy werk verband hou. Sedert die vroeë 1990's hou Rusland se mediamonitors boek van elke gewelddadige of suspisieuse dood. Dis nie altyd maklik om te bepaal of die dood met die persoon se werk te doen het nie omdat wetstoepassing-agentskappe in Rusland toe gesukkel het om by te hou met ’n vlaag moorde, en die aantal onopgeloste moorde op joernaliste het bly styg. In die laaste paar jaar hou die Sentrum vir Joernalisme in Uiterste Situasies al hierdie inligting op sy Memorium-webtuiste.<ref>{{Cite web |url=http://memorium.cjes.ru/?pid=1&l=%D0%93%2F |title=MEMORIUM. Погибшие и пропавшие без вести журналисты |access-date=15 Maart 2010 |archive-date=13 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613114602/http://memorium.cjes.ru/?pid=1&l=%D0%93/ |url-status=dead }}</ref> Dit maak dit moontlik om te sien hoe ver ondersoeke na die sterftes gevorder het en hoe dikwels dit gelei het tot ’n verhoor. == Rusland en die res van die wêreld == Die CPJ noem Rusland "die derde gevaarlikste land in die wêreld vir joernaliste" sedert 1991, met Algerië (1993–1996) eerste en [[Irak]] ná die inval in die land tweede.<ref name=cpj2>[http://www.canada.ifex.org/fr/content/view/full/84529/"Exiled journalists, CPJ brief US congressional caucus on dangers facing Russian journalists",]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} CPJ-nuusverslag, 28 Junie 2007, URL besoek op 8 Julie 2007.</ref> == Statistieke == Die gewelddadige sterftes van joernaliste het in die [[Boris Jeltsin]]-era (1991–1999) begin en het voortgeduur onder [[Wladimir Poetin]], die Russiese president van 31 Desember 1999 tot 7 Mei 2008.<ref name="russland">Gabriele Krone-Schmalz, "Press freedom", in ''Was passiert in Russland?'' F.A. Herbig: München, 2008 (4de uitg.), pp. 81-98 (in Duits).</ref> Toe [[Dmitri Medwedef]] president word, het hy gepraat van die nodigheid om ’n einde te maak aan "wettige [[nihilisme]]". In die laaste vyf jaar was daar ’n toename in verhore<ref>Sien grafieke 2 & 3, [http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf PARTIAL JUSTICE, Junie 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610160910/http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf |date=10 Junie 2011 }}. "Killing with impunity in Russia, 1993-2008", pp. 11, 12.</ref> maar teen einde 2009 was daar nog geen groot deurbraak sedert sy inhuldiging in Mei 2008 nie. {| class="wikitable" border="1" |- ! &nbsp;President&nbsp; ! J ! J ! J ! J ! J ! J ! J ! P ! P ! P ! P ! P ! P ! P ! P ! P-M ! M ! |- ! &nbsp;Jaar&nbsp; ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! &nbsp;TOTAAL&nbsp; |- |- ! &nbsp;Moord, kruisvuur, &nbsp;<br />&nbsp;terrorisme&nbsp; | 10 | 12 | 22 | 20 | 10 | 10 | 11 | 17 | 11 | 23 | 11 | 12 | 5 | 13 | 3 | 5 | 5 | 199 |- ! &nbsp;Net moord&nbsp; | 2 | 8 | 16 | 12 | 10 | 10 | 8 | 15 | 11 | 20 | 11 | 10 | 4 | 13 | 3 | 5 | 6 | 164 |- ! &nbsp;Verhore&nbsp; | - | - | - | - | 1 | 4 | 5 | 3 | 1 | 3 | 3 | 6 | 2 | 7 | 4 | 4 | 1 | 49 |} Die jaarlikse syfers in die tabel hier bo kom van die IFJ se databasis, waar besonderhede gevind kan word oor elke individu se dood. Die kategorieë "vermis" en "ongelukke" is nie in die tabel ingesluit nie. Die derde stel getalle is die hofsake oor joernaliste se dood. Sommige sake het tot sewe jaar geneem om in die hof te beland, soos met die dood van Igor Domnikof en Dmitri Cholodof, maar in die meeste sterftes wat lei tot verhore, neem dit gemiddeld 12-24 maande van die sterfte tot die hofuitspraak.<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/date:2006/impunity:trial Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''Trials for 2006 homicides'']</ref><ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2007/impunity:trial Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''Trials for 2007 deaths'']</ref> == ’n Lys van joernaliste wat in Rusland dood is == Hier volg ’n lys van joernaliste wat sedert 1992 in Rusland gesterf het. Dit sluit sterftes van alle gewelddadige, voortydige of onbekende oorsake in en kan geverifieer word op die Engelse en Russiese weergawes van die IFJ se databasis.<ref>[http://journalists-in-russia.org/ Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Dood en verdwynings, IFJ: Brussels]</ref><ref>[http://journalists-in-russia.org/rjournalists ЖУРНАЛИСТЫ В РОССИИ. Смерти и исчезновения. База данных. МФЖ, Брюссель]</ref> === Die Jeltsin-bewind === ==== 1992–1994 ==== '''1992''' * Sergei Bogdanofski, korrespondent van TV ''Ostankino'', in Moskou<ref>http://www.gdf.ru/murdered_journalists/list/1992</ref> '''1993''' * Dmitri Krikorjants, korrespondent vir ''Express Chronicle'', in sy woonstel in Grozni vermoor, 14-15 April<ref name=gdf2003>{{Cite web |url=http://www.gdf.ru/murdered_journalists/list/1993 |title=argiefkopie |access-date=15 Maart 2010 |archive-date= 9 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709035812/http://www.gdf.ru/murdered_journalists/list/1993 |url-status=dead }}</ref> '''Oktober-gebeure in Moskou''' Dood op 3 Oktober, naby Ostankino 1. Rory Peck, ARD Germany-operateur,<ref name=gdf2003 /> 2. Ivan Scopan, TF-1 France-operateur,<ref name=gdf2003 /> 3. Igor Belozerof, 4th Channel ''Ostankino'' <ref name=gdf2003 /> 4. Sergei Krasilnikof, redakteur van TV ''Ostankino'' <ref name=gdf2003 /> 5. Wladimir Drobisjef, tydskrif ''People and nature'' <ref name=gdf2003 /> Dood op 4 Oktober, naby Parlementshuis 6. Aleksander Sidelnikof, vryskut-joernalis van Sint Petersburg <ref name=gdf2003 /> 7. Aleksander Smirnof, koerant ''Youth Courier'' in Josjkar-Ola<ref name=gdf2003 /> * Elena Tkatsjewa, proefleser vir koerant ''Kuban Courier'', dood in Krasnodar op 29 November in bomontploffing in die koerant se gebou<ref name=gdf2003 /> * Marina Iskanderowa, TV-joernalis, vermoor in haar woonstel in Nadim, Desember<ref name=gdf2003 /> '''1994''' Moord (IFJ-databasis) # Sergei Doebof, Moskou, kontrakmoord<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/201 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Doebof]</ref> # Andrei Aidzerdzis, Chimki, doodgeskiet in kontrakmoord<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/222 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Aidzerdzis]</ref> # Joeri Soltis, Moskou-streek, doodgeslaan<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/281 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Soltis]</ref> # Tatjana Zjoerawljowa, Woronezj-streek, beroof en vermoor saam met # Igor Zjoerawljof, haar man, terwyl hulle op die platteland gery het<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/209 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Zjoerawljowa]</ref> # Jelena Rosjtsjina, Iwanowo, in haar woonstel vermoor<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/210 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Rorsjtsjina]</ref> # Dmitri Cholodof, joernalis van die koerant ''Moskofski Komsomolets'', 17 Oktober, toe ’n briewetas in sy kantoor ontplof<ref>Sien gevallestudie by [http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf PARTIAL JUSTICE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610160910/http://www.ifj.org/assets/docs/235/009/f99d3eb-c1b1209.pdf |date=10 Junie 2011 }}, IFJ: Brussel, Junie 2009, bl. 29-31</ref> Daar was ook vier sterftes in Tsjetsjnië nadat die konflik daar in November begin het. Kruisvuur (IFJ-databasis).<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:crossfire/date:1994 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1994 crossfire deaths'']</ref> # 31/12/1994 Bilal Achmadof # 22/12/1994 Cynthia Elbaum # 14/12/1994 Gelani Tsjarigof # 26/11/1994 Hoessein Goezoejef ==== 1995–1996 ==== '''1995''' * Wladimir Zjitarenko, korrespondent van die koerant ''Krasnaja Zwezda'' * Sjamchman Kagirof, korrespondent van die koerant ''Wosrozjdenije'' * Ferhad Kerimov, kameraman van Associated Press * Wladislaf Listjef, hoof van die TV-kanaal ORT, Moskou, 1 Maart * Ewgeni Moltsjanof, kameraman van TV-kanaal NTV * Yohan Pist, korrespondent van die tydskrif ''Stern'' * Feliks Titif, Tsjetsjnië, fotograaf van die koerant ''Nefskoje Wremja'' * Maksim Sjabalin, Tsjetsjnië, korrespondent van die koerant ''Nefskoje Wremja''<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/305 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Sjabalin]</ref> * Walentin Janoes, kameraman van die TV-kanaal ''Pskof siti'' Moord (IFJ-databasis)<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/date:1995 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1995 homicides'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # 08/11/1995 Sergei Ananjef # 02/11/1995 Andrei Oelanof # 10/08/1995 Wadim Obechof # 04/08/1995 Sergei Nazarof # 31/03/1995 Roeslan Tsebijef (Tsjetsjnië) # 16/03/1995 Aleksei Chropof # 08/03/1995 Oleg Otsjkasof # 03/03/1995 Igor Kawerin # 17/02/1995 Wjatsjeslaf Roednef # 01/01/1995 Pjotr Nowikof # Aleksander Konowalenko, Wolgograd, doodgeslaan in polisiekantoor<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/310 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Konowalenko]</ref> # Natalia Aljakina-Mroszek, naby Boedjonnofsk, geskiet<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/66 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Aljakina]</ref> # Viktor Litwinof, Moskou, dood ná straataanval<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/170 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Litwinof]</ref> # Yaroslav Zwaltsef, Magnitogorsk, geskiet in kontrakmoord<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/237 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Zwaltsef]</ref> # Vadim Alferjef, Krasnojarsk, dood nadat hy geslaan is<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/293 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Alferjef]</ref> Kruisvuur (IFJ-databasis)<ref name=db>[http://journalists-in-russia.org/ Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis]</ref> # 06/05/1995 Malkan Soeleimanowa '''1996''' * Lef Bogomolof, hoofredakteur van ''Kaloega Wetsjernjaja''<ref name="ogon96">{{Cite web |url=http://www.ogoniok.com/archive/1996/4482/51-10-11/ |title=argiefkopie |access-date=15 Maart 2010 |archive-date=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716170508/http://www.ogoniok.com/archive/1996/4482/51-10-11/ |url-status=dead }}</ref> * Anatoli Beloesof, assistent-hoofredakteur van ''Krasnaja Zwezda''<ref name="ogon96" /> * Iwan Gogoen, korrespondent van ''Groznenski Rabotsji''<ref name="gpch" /> * Marina Gorelowa, TV-verslaggewer van ''Otetsjestwo''<ref name="ogon96" /> * Nina Efimowa, korrespondent van ''Wozrozjdenije''<ref name="gpch" /> * Aleksander Zaitsef, direkteur van TV-kanaal ''Forward''<ref name="ogon96" /> * Viktor Michailof, misdaadkorrespondent van ''Zabaikalski Rabotsji''<ref name="ogon96" /> * Viktor Pemenof, ''Wainach''-TV-operateur<ref name="gpch" /> * Sergei Semisotof, redakteur van ''Traktir po Pjatnitsam'', vermoor in Wolgograd<ref name="ogon96" /> * Oleg Slaibnko, TV-redakteur van ''Ostankino'', in sy woonstel vermoor * Feliks Solowjof, koerant ''Aeroflot'' se redaksieraad, vermoor in Moskou<ref>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=127807 Убийства в Москве // Коммерсантъ, 28 февраля 1996]</ref> * Anatoli Tjoetnikof, assistent-hoofredakteur van ''Wetsjerni Peterboerg''<ref name="ogon96" /> * Ramzan Chadjijef, ORT-korrespondent, in Tsjetsjnië<ref name="gpch">[http://www.kommersant.ru/doc-rss.aspx?DocsID=233291 "Журналисты, погибшие в Чечне"] ''Kommersant''. 21 Desember 1999. URL besoek op 4 Julie 2009.</ref> * Nadezjda Tsjaikowa, ondersoekende joernalis van ''Obsjtsjaja Gazeta'', in Tsjetsjnië<ref>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=131024 Убита обозреватель «Общей газеты» // Коммерсантъ, 13 апреля 1996]</ref> * Nikita Tsjigarkof, personeellid van ''Oetrenni Ekspress'', doodgeslaan en beroof in Moskou<ref name="ogon96" /> * Kim En Chan, korrespondent van verskeie koerante in Sachalin en van ''Blagodatnaja Semja'', in Moskou<ref name="ogon96" /> * Joeri Sjmakof, ''Otetsjestwo''-TV-korrespondent<ref name="ogon96" /> * Anatoli Jagodin, korrespondent van ''Na Bojewom Postoe'', vermoor deur Tsjetsjniese militante<ref>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=131517 В Чечне убит журналист // Коммерсантъ, 20 апреля 1996]</ref> Moord (IFJ-databasis)<ref>{{Cite web |url=http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:1996 |title=Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1996 homicides'' |access-date=15 Maart 2010 |archive-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726211023/http://www.journalists-in-russia.org/journalists/index/date:1996 |url-status=dead }}</ref> # 06/12/1996 Kirill Polenof # 08/02/1996 Joeri Litwinof ==== 1997–1999 ==== '''1997''' Moord (IFJ-databasis)<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/date:1997 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1997 homicides'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # 19/10/1997 Lidia Lazarenko # 06/08/1997 Waleri Kriwosjejef # 10/05/1997 Aleksander Korkin # 30/03/1997 Nikolai Mozolin # 23/03/1997 Wladimir Alijef # 25/02/1997 Wadim Birjoekof # 12/02/1997 Wjatsjeslaf Zwonaref # 03/02/1997 Joeri Baldin # 16/01/1997 Aleksei Jeldasjof # 16/01/1997 Nikolai Lapin '''1998''' * Iwan Fedoenin, korrespondent van die koerant ''Brianskije Izwestija'' * Farid Sidaoei, korrespondent van die tydskrif ''Prosto Nedwizjimost'' * Larisa Joedina, korrespondent van die koerant ''Sowetskaja Kalmikija Sewodnja'' Moord (IFJ-databasis)<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/date:1998 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1998 homicides'']</ref> # 29/08/1998 Wiktor Sjamro # 27/08/1998 Mirbaba Seidof # 24/08/1998 Anatoli Lewin-Oetkin # 28/07/1998 Wladimir Oestinof # 20/05/1998 Igor Mjasnikof # 06/04/1998 Lira Lobatsj # 30/01/1998 Wladimir Zbaratski '''1999''' Moord (IFJ-databasis)<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/incident:homicide/date:1999 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, ''1999 homicides'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # 27/09/1999 Christopher Reese # 30/08/1999 Loebof Loboda # 30/06/1999 Wadim Roedenko # 30/05/1999 Aleksei Koelanof # 04/03/1999 Andrei Poljakof # 25/02/1999 Walentina Miroljoebowa # 25/02/1999 Nikolai Miroljoebof # 19/02/1999 Gennadi Bodrof Kruisvuur (IFJ-databasis) # 29/10/1999 Sjamil Gigajef * Ramzan Mezjidof, korrespondent van die TV-kanaal TVC; * Soepjan Ependijef, korrespondent van die koerant ''Groznenski Rabotsji'' === Die Poetin-bewind === ==== 2000–2002 ==== '''2000'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2000</ref> * Wladimir Jatsina, 20 Februarie 2000, korrespondent van ITAR-TASS, ontvoer en later vermoor in Tsjetsjnië<ref name=gdf2000>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2000.shtml Погибшие журналисты - 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212449/http://www.gdf.ru/arh/mort/2000.shtml |date=27 September 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> * Aleksandr Jefremof, 12 Mei 2000, Tsjetsjnië, fotojoernalis van ''Nasje Wremja'', in Tsjetsjnië toe rebelle die militêre jeep waarin hy gery het, opgeblaas het * Igor Domnikof, ''Nowaja Gazeta'', 16 Julie 2000, Moskou, geslaan met ’n hamer * Sergei Nowikof, Radiostasie ''Wesna'', 26 Julie 2000, Smolensk, geskiet in sy woonstelblok * Iskandar Chatloni, ''Radio Free Europe'', 21 September 2000, Moskou, met ’n byl vermoor in sy woonstel * Sergei Iwanof, ''Lada''-TV, 3 Oktober 2000, Togliatti, vyf keer in die kop en bors geskiet in sy woonstelgebou<ref>{{cite web |publisher=Prague Watchdog |year=2003 |url=http://www.cpj.org/news/2000/Russia22sept00na.html |title=Journalists Killed in Russia 2000–2003 |access-date=25 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20001017160901/http://www.cpj.org/news/2000/Russia22sept00na.html |archive-date=17 Oktober 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * Adam Tepsoergajef, kameraman van [[Reuters]], 21 November 2000, in Tsjetsjnië geskiet '''2001'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2001</ref> * Edoeard Markewitsj, 29, redakteur en uitgewer van die koerant ''Nowi Reft'' in Swerdlofsk-oblast, in die rug geskiet<ref name=gdf2001>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2001.shtml Погибшие журналисты - 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819222205/http://www.gdf.ru/arh/mort/2001.shtml |date=19 Augustus 2008 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> '''2002'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2002</ref> * Natalia Skril van die koerant ''Nasje Wremja'', Taganrog * Konstantin Pogodin van die koerant ''Nowoje Delo'', Nizjni Nowgorod * Waleri Batoejef van die koerant ''Moscow News'', Moskou * Sergei Kalinofski, ''Moskosski Komsomolets'', Smolensk * Witali Sachn-Walda, fotojoernalis, Koersk * Leonid Sjewtsjenko van die koeant ''Perwoje Tsjtenije'', Wolgograd * Waleri Iwanof, hoofredakteur van die koerant ''Toljattinskoje Obozrenije'', Samara-oblast * Sergei Zjabin van die persdiens van die goewerneur van Moskou-streek * Nikolai Wasilijef, Tsjeboksari * Leonid Koeznetsof van die koerant ''Mestsjerskaja Nof'', Rjazan-streek * Paawo Wowtilainen, voormalige hoofredakteur van die tydskrif ''Karelija'', in Karelië * Roddy Scott van ''Frontline''-TV van Brittanje * Aleksandr Plotnikof van die koerant ''Gostini Dwor'', Tjoemen * Oleg Sedinko, stigter van die TV-en-radio-maatskappy Nowaja Wolna, Wladiwostok * Nikolai Razmolodin, direkteur van die TV-en-radiomaatskappy Europroject, Oeljanofsk * Igor Salikof, hoof van inligtingveiligheid van die koerant ''Moskofski Komsomolets'' in Penza * Leonid Plotnikof, tydskrifuitgewer van Mari-El, Josjkar-Ola<ref name=gdf2002>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2002.shtml Погибшие журналисты - 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219181120/http://www.gdf.ru/arh/mort/2002.shtml |date=19 Februarie 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> ==== 2003–2005 ==== '''2003'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2003</ref> * Aleksei Sidorof van ''Toljatinskoje Obozrenije'', 9 Oktober 2003, Togliatti, die tweede redakteur van die koerant wat vermoor is – sy voorganger, Waleri Iwanof, is in April 2002 geskiet * Joeri Sjtsjekotsjichin van ''Nowaja Gazeta'', 3 Julie 2003, Moskou * Dmitr Sjwets, onderdirekteur van TV-21, 18 April 2003, Moermansk '''2004'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2004</ref> * Jefim Soechanof, ATK-Media, Archangelsk * Farit Oerazbajef, kameraman van Wladiwostok TV/Radio, Wladiwostok * Adlan Chassanof, verslaggewer van Reuters, Grozni * Sjangisj Mondoesj, korrespondent van die koerant Chemtsjiktin Sildizi, Republiek van Tiwa * Paul Klebnikof, redakteur van die Russiese uitgawe van die tydskrif ''Forbes'', Moskou * Pail Pelojan, redakteur van die tydskrif ''Armjanski Pereoelok'', Moskou * Zoja Iwanowa, BGTRK-radio, Boerjatië * Wladimir Pritsjin, redakteur van North Baikal TV/Radio, Boerjatië * Ian Trawinski, Sint Petersburg, vermoor in Irkoetsk<ref name=gdf2004>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2004.shtml Погибшие журналисты - 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212359/http://www.gdf.ru/arh/mort/2004.shtml |date=27 September 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> '''2005'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2005</ref> * Pawel Makejef, verslaggewer van ''TNT-Pulse'', Rostof-aan-die-Don * Magomedzagid Warisof, politieke ontleder en joernalis, naby sy huis in Machatsjkala geskiet<ref name=jamestown>[http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=409&issue_id=3394&article_id=2369984 ASSASSINATIONS CONTINUE IN DAGESTAN] Jamestown-stigting</ref> * Alexander Pitersky, ''Baltika Radio'', Sint Petersburg * Wladimir Pasjoetin van die koerant ''Smolenski Literator'', Smolensk * Tamirlan Kazichanof, persdienshoof van die Teen-terroriste-sentrum van die departement van binnelandse sake se hoofdepartement vir die Suidelike Federale Distrik, Naltsjik * Kira Lezjnewa, verslaggewer van die koerant ''Kamenski Rabotsji'', Swerdlofsk-oblast<ref name=gdf2005>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2005.shtml Погибшие журналисты - 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212457/http://www.gdf.ru/arh/mort/2005.shtml |date=27 September 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> ==== 2006–2008 ==== '''2006'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/page:2/date:2006</ref> * Wadim Koeznetsof, hoofredakteur van ''World and Home'', Sint Petersburg * Waghif Kotsjetkof van die koerant ''Troed'', in Toela * Ilja Zimin, ''NTV'' Rusland, in Moskou deur ’n kennis vermoor * Wjatsjeslaf Akatof, verslaggewer van die TV-program ''Business Moscow'', in die Moskou-streek * Anton Kretentsjoek, kameraman van 38th TV, in Rostof-aan-die-Don * Jewgeni Gerasimenko van die koerant ''Saratofski Rasklad'', Saratof * Wlad Kidanof, vryskutjoernalis, Tsjeboksari * Aleksander Petrof, hoofredakteur van die tydskrif ''Right for Choice'', naby Omsk * Wjatsjeslaf Plotnikof, verslaggewer van 41st TV Channel, Woronezj * [[Anna Politkofskaja]] van die koerant ''Nowaja Gazeta'', Moskou, in haar woonstelgebou doodgeskiet<ref name="Anna">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5416218.stm Chechen war reporter found dead] BBC</ref><ref name=ng>[http://2006.novayagazeta.ru/nomer/2006/82n/n82n-s05.shtml Agent unknown (Russian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160225184153/http://2006.novayagazeta.ru/nomer/2006/82n/n82n-s05.shtml |date=25 Februarie 2016 }} Novaya Gazeta</ref><ref name=guardian>[http://www.guardian.co.uk/russia/article/0,,1890838,00.html Anna Politkovskaya] The Guardian</ref><ref name=gdf2006>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2006.shtml Погибшие журналисты - 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212328/http://www.gdf.ru/arh/mort/2006.shtml |date=27 September 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref> '''2007'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2007</ref> * Marina Pisarewa, onderhoof van die Duitse mediagroep Bertelsmann se Russiese kantoor, naby Moskou, April<ref>[http://www.theage.com.au/news/World/Bertelsmann-manager-murdered-in-Russia/2007/07/16/1184559707604.html].</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lenizdat.ru/cgi-bin/redir?l=ru&b=1&i=1052012 |title=argiefkopie |access-date=15 Maart 2010 |archive-date= 3 Augustus 2012 |archive-url=https://archive.is/20120803212315/http://www.lenizdat.ru/cgi-bin/redir?l=ru&b=1&i=1052012 |url-status=dead }}</ref> * Konstantin Brofko van die TV-maatskappy Goebernija, in Chabarofsk – sy moodenaar het tronkstraf gekry * Iwan Safronof van die koerant ''Kommersant'', in Moskou, 2 Maart – oorsaak van dood onseker<ref name=gdf2007>[http://www.gdf.ru/arh/mort/2007.shtml Погибшие журналисты - 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212503/http://www.gdf.ru/arh/mort/2007.shtml |date=27 September 2007 }} Glasnost-verdedigingstigting</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6426043.stm</ref> '''2008''' * Iljas Sjoerpajef, Dagestanse joernalis van ''Channel One'', deur rowers met ’n gordel vermoor in Moskou<ref>http://www.newsru.com/russia/21mar2008/shurpaev.html (Russian)</ref><ref>[http://lenta.ru/lib/14188063/ Шурпаев, Ильяс] (Лентапедия) (in Russies)</ref> * Gaji Abasjilof, Dagestanse hoof van ''VGTRK'', in sy motor geskiet === Die Medwedef-bewind === ==== 2008–2010 ==== '''2008'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2008</ref> * Magomed Jewlojef, eienaar van Ingushetiya.ru, geskiet terwyl in aanhouding deur die polisie<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7590719.stm Ingushetia website owner killed], BBC News, 31 Augustus 2008</ref><ref>[http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24272873-12377,00.html Kremlin critic found dead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916144238/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24272873-12377,00.html |date=16 September 2008 }}, ''The Australian'', 31 Augustus 2008</ref><ref name=AP>[http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2008/08/31/international/i072332D67.DTL&tsp=1 Deputy says Russian police kill Web site owner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080902235548/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2008%2F08%2F31%2Finternational%2Fi072332D67.DTL&tsp=1 |date= 2 September 2008 }}, Associated Press, 31 Augustus 2008</ref> * Abdoella Alisjajef, Dagestanse joernalis, geskiet<ref>[http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSL329370720080903 Journalist in Russia's Dagestan killed]. Reuters. 2008-09-03</ref> '''2009'''<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/date:2009</ref> * Op 19 Januarie is Stanislaf Markelof, ’n prokureur van Nowaja Gazeta, in Moskou doodgeskiet.<ref>[http://www.novayagazeta.ru/news/387269.html В центре Москве убиты адвокат Станислав Маркелов и журналист «Новой газеты» Анастасия Бабурова] // Nowaja Gazeta (in Russies)</ref> Saam met hom het Anastasia Baboerowa gesterf – sy was ’n verslaggewer van dieselfde koerant.<ref>add NG reports in English//</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7839858.stm</ref> In vroeg November is ’n man en vrou in hegtenis geneem vir die moorde. * Natalia Estemirowa,<ref>{{ru}}[http://newsru.com/russia/15jul2009/natalia.html newsru.com, 15 Julie, 2009]</ref> ’n menseregte-aktivis van Memorial wat veral saam met Anna Politkofskaja gewerk het, is op 15 Julie in Ingoesjetië dood aangetref.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8152351.stm timesonline.com]</ref> * Malik Achmedilof,<ref>[http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSLB724901 reuters.com]</ref> onderhoofredakteur van die koerant ''Chakikat'', is op 11 Augustus doodgeskiet gevind naby die Dagestanse hoofstad, Machatsjkala. * Maksjarip Aoesjef is op 25 Oktober in Naltsjik, die hoofstad van Kabardino-Balkarië, doodgeskiet.<ref>{{Cite web |url=http://www.journalists-in-russia.org/ |title=// Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Aoesjef |access-date= 7 November 2015 |archive-date= 9 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090709092723/http://www.journalists-in-russia.org/ |url-status=dead }}</ref> Toe Magomed Jewlojef die beheer van die webtuiste Ingushetia.ru opgegee het en die volgende jaar vermoor is, en nadat sy opvolger (Rosa Malsagowa) oorsee gevlug het nadat sy dreigement ontvang het en getreiter is, het Aoesjef die opvolger-webtuiste, Ingushetia.org, vir ’n ruk bedryf. '''2010''' * Op 20 Januarie is Konstantin Popof deur die Russiese polisie doodgeslaan.<ref>{{cite web |url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/russian-journalist-dies-after-police-beating/article1437815/ |title=Russian journalist dies after police beating |first=Steve |last=Gutterman |publisher=AP/Globe and Mail |date=20 Januarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127200536/http://www.theglobeandmail.com/news/world/russian-journalist-dies-after-police-beating/article1437815/ |archive-date=27 Januarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=15 Maart 2010 }}</ref> * Die joernalis Iwan Stepanof is op 23 Februarie in sy datsja vermoor.<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/326 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Stepanof]</ref> == Joernaliste wat in Tsjetsjnië vermoor is == Hierdie kategorie oorvleuel met dié van Rusland as geheel. Dit beklemtoon die verband in hierdie uiterste toestande tussen joernalisme, aktivisme en menseregte-aktiwiteite. Op hul verskillende maniere wys die dood van Dmitri Krikorjants, Dmitri Cholodof, Nadezjda Tsjaikowa, Wiktor Popkof,<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/view/72 Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Popkof]</ref> Anna Politkofskaja, Anastasia Baboerowa, Stanislaf Markelof en Natalia Estemirowa dat die troebel situasie in die klein Noord-Kaukasiese republiek uitkring tot ver buite sy amptelike grense. Vir almal wat in Tsjetsjnië dood is, sien die IFJ se databasis.<ref>http://journalists-in-russia.org/journalists/index/federaldistrictplus:Chechnya</ref> Baie joernaliste is nie in Tsjetsjnië dood nie, maar op plekke óf naby óf ver van die republiek, soos Natalia Aljakina, wie se dood ook ’n gevolg van die Tsjetsjniese konflik was. * Dmitri Krikorjants, 14-15 April 1993, Grozni.<ref>[http://journalists-in-russia.org/journalists/index/surname:krikoryants Joernaliste in Rusland, ’n aanlyn-databasis, Krikorjants]</ref> === 1ste Tsjetsjniese Oorlog, 1994–1996 === * Cynthia Elbaum van die tydskrif ''Time'', in ’n bomaanval in 1994.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E6DB1E38F930A15751C1A962958260 As Russian Pilots Close In: 'It Was Terrifying'] (New York Times, 24 Desember 1994)</ref> * Wladimir Zjitarenko, van ''Krasnaja Zwezda'', is op 31 Desember 1994 deur koeëls getref buite die dorp Tolstoi-Joert, naby Grozni. * Nina Jefimowa, van die koerant ''Revival'', is uit haar woonstel ontvoer en saam met haar ma vermoor. * Jochen Piest is op 10 Januarie 1995 in ’n selfmoordaanval deur ’n Tsjetsjniese rebel naby Grozni dood. * Farchad Kerimof is op 22 Mei 1995 in Tsjetsjnië vermoor terwyl hy materiaal geskiet het vir Associated Press. * [http://www.cpj.org/attacks95/att95europe.html Natalia Aljakina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124214713/http://www.cpj.org/attacks95/att95europe.html |date=24 Januarie 2002 }}, ’n vryskut-korrespondent vir Duitse titels, is in Junie deur ’n soldaat doodgeskiet. * [http://www.cpj.org/killed/killed_archives/1995_list.html Sjamchan Kagirof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070220104845/http://www.cpj.org/killed/killed_archives/1995_list.html |date=20 Februarie 2007 }}, ’n verslaggewer van die Moskouse dagblad ''Rossiiskaja Gazeta'' en van die plaaslike koerant ''Wozrozjenije'', is in Tsjetsjnië in ’n lokval doodgekiet. Drie offisiere is saam met hom vermoor. * Wiktor Pimenof is op 11 Maart 1996 in Grozni deur ’n sluipskutter doodgeskiet terwyl hy die verwoesting geskiet het ná ’n rebelle-aanval. * Nadezjda Tsjaikowa het op 20 Maart 1996 verdwyn terwyl sy aan ’n berig gewerk het. Haar lyk is op 11 April in die dorp Geikhi begrawe gevind, met tekens dat sy geslaan en daarna doodgeskiet is. === 2de Tsjetsjniese Oorlog, 1999 en daarna === * Soepian Ependijef is op 27 Oktober 1999 dood toe [[missiele]] ’n skare in Grozni getref en honderde mense gedood of gewond het. * Ramzan Mezjidof is saam met hom dood in die aanval. * Wladimir Jatsina, ’n korrespondent van ITAR-TASS, is op 19 Julie 1999 in Tsjetsjnië ontvoer en vermoor.<ref name=amnesty>[https://web.archive.org/web/20030731062254/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGEUR460162000?open&of=ENG-2U4 Chechnya: Civilian hostages at risk] Amnestie Internasionaal</ref><ref name="cjes">[http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=1&c_id=267 Dangerous Profession. Monitoring of Violations of Journalist' Rights in the CIS 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212070220/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=1&c_id=267 |date=12 Februarie 2009 }} [[International Freedom of Expression Exchange#Members of IFEX|Sentrum vir Joernalisme in Uiterste Situasies]]</ref> * [http://www.guardian.co.uk/world/2000/nov/12/russia.ameliagentleman Antonio Russo], ’n Italiaanse vryskutjoernalis, is op 16 Oktober 2000 in Tbilisi, Georgië, dood aangetref naby ’n Russiese weermagbasis. Hy was in die land om oor die Tsjetsjniese konflik te skryf. Hy het verskeie wonde gehad wat deur marteling veroorsaak is, oënskynlik met militêre metodes. Geen van sy bande of aantekeninge is in sy Georgiese woonstel gevind nie. * [http://www.cpj.org/news/2001/killed_release_01.html Aleksandr Jefremof], ’n fotojoernalis van Nasje Wremja, is in Tsjetsjnië dood toe rebelle die militêre jeep waarin hy gery het, opgeblaas het. * Roddy Scott is op 26 September 2002 in Ingoesjetië dood. Russiese soldate het sy lyk gevind ná ’n bloedige geveg tussen Russiese magte en Tsjetsjniese vegters. * Natalia Estemirowa, menseregte-aktivis van die groep Memorial is op 15 Julie 2009 vermoor<ref name="hro">{{ru}} [http://www.hro.org/node/6071 ’n Biografie]</ref> nadat sy uit haar huis in Grozni ontvoer is.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/5835198/Russian-activist-Natalia-Estemirova-found-dead.html Human rights worker abducted in Chechnya], Reuters, deur Amie Ferris-Rotman en Aydar Buribayev, 15 Julie 2009</ref> == Verwysings == : ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:List of journalists killed in Russia]]'' {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * [http://www.gdf.ru/digest Glasnost-verdedigingstigting] * [http://www.cjes.ru/?lang=eng Sentrum vir Joernalisme in Uiterste Situasies] * [http://www.cpj.org/ Komitee om Joernaliste te Beskerm] * [http://www.ifj.org/ Internasionale Federasie van Joernaliste] * [http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0712/09/se.02.html Transkripsies van ''Czar Putin'', ’n CNN-dokumentêr wat die dood van joernaliste in Rusland sedert 1991 ondersoek] [[Kategorie:Rusland]] euuimv66826b8ugkv8yr4qh0cvysmcz 0 54247 2917636 1848537 2026-07-15T08:48:16Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the Republic of Benin.svg]] → [[File:Flag of the Republic of Benin (1967).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 2917636 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Republic of Benin'' |conventional_long_name = Republiek van Benin |common_name = Benin |continent=Afrika |region=Wes-Afrika |country=Nigerië |era=[[Koue Oorlog]] |status=State unie |year_start = 1967 |year_end = 1967 |date_start = 19 September |date_end = 20 September |event_start = Stigting |event_end = Ontbinding |p1 = Nigerië |flag_p1 = Flag of Nigeria.svg |s1 = Nigerië |flag_s1 = Flag of Nigeria.svg |image_flag =Flag of the Republic of Benin (1967).svg |image_coat = |image_map = Benin Republic in its region (1967).svg |image_map_caption = Ligging van die Republiek van Benin in Nigerië |national_motto = ''[[Unity and Strength]]''<br />([[Engels]]: "Eenheid en Krag") |national_anthem = |capital = [[Benin-stad]] |common_languages = [[Engels]], [[Edo]], [[Igbo]], [[Ijaw]], [[Urhobo]] |government_type = Republiek |title_leader = President en Eerste Minister |leader1 = [[Albert Nwazu Okonkwo]] |legislature = |house1 = |house2 = |stat_year1=1967 |stat_area1= |stat_pop1 =3000000 |currency = Biafra pond, Nigeriese pond |footnotes = }} '''Benin''' (amptelik ''Republiek van Benin'', [[Engels]]: ''Republic of Benin'') was 'n voormalige staat in die suide van die huidige [[Nigerië]] en bestaan vir twee dae tussen [[19 September]] [[1967]] en [[20 September]] [[1967]]. Die Onafhanklikheid was van die Igbo op 19 September 1967 in [[Benin-stad]] verklaar, wat die hoofstad en grootste stad van die land was. Benin het 'n bevolking van 3&nbsp;000&nbsp;000 in 1967 gehad. Die Republiek van Benin was 'n [[Vasalstaat]] van [[Biafra]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nigerië]] 235fl4dr0di6te0nzf7wkbhfc6cy2m1 0 54568 2917523 2917508 2026-07-14T12:01:54Z Sobaka 328 /* Ná die Tweede Wêreldoorlog */ rooi skakel 2917523 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 Junie 2014 | access-date=18 Februarie 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste van die Australiese federale [[deelstate en gebiede van Australië|deelstate en gebiede]] en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die [[argeologie]]se geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 Oktober 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het [[seekomkommer]]s vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese [[rotskuns]] en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 Maart 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=The Register (Adelaide)|The Register|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=The Advertiser|date=22 April 1913|access-date=1 Mei 2017|archive-date=10 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 Januarie 1949 |access-date=20 Julie 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=Julie 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 Januarie 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare| title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 Oktober 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 Mei 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 Julie 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 Oktober 2015|archive-date=25 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 Maart 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |archive-date=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in Australië (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 Junie 2019|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 Junie 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewooners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat identifiseer as Aboriginal of Torres Strait Islander mag enige afkoms identifiseer.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the Anglo-Celtic group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 Junie 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigines en Torres Strait-eilandbewoners) geïdentifiseer.<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners mag enige afkoms identifiseer.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs [[Engels]] tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 Julie 2022|archive-date=21 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 Januarie 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 Januarie 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die [[Christendom]] die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> [[Hindoeïsme]] is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur [[Boeddhisme]] (2,1%) en [[Islam]] (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === [[Toerisme]] is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 Augustus 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied ontwikkel die Marine Industry Park by East Arm, naby Darwin, as deel van ’n groter Northern Marine Complex wat ook die Darwin Ship Lift insluit. Die aanleg is bedoel om Darwin as ’n belangrike sentrum vir vaartuigonderhoud, mariene dienste, ingenieurswerk, vervaardiging en logistiek in Noord-Australië en die Indo-Pasifiese streek te versterk.<ref>{{cite web |title=Marine Industry Park |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/why-invest-in-the-nt/marine-industry-park |access-date=14 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Northern Marine Complex announced at East Arm |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |date=9 Februarie 2026 |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/invest-news-and-insights/northern-marine-complex-announced-at-east-arm |access-date=14 Julie 2026}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=3 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=Maart 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=Desember 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Media == === Gedrukte media === Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied. Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''. Daar is 'n [[LGBT]]-gemeenskapspublikasie, ''QNews Magazine,''<ref>{{cite web|url=https://qnews.com.au/about-us/|title=About Us|website=Qnews.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=29 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429103551/https://qnews.com.au/about-us/|url-status=live}}</ref> wat in Darwin en Alice Springs gepubliseer word. === Televisie === Metropolitaans Darwin het vyf televisiestasies gehad: * Australian Broadcasting Corporation - Noordelike Gebied * Special Broadcasting Service - Noordelike Gebied * Seven (Southern Cross Austereo) * Nine Network - Darwin * Ten Darwin Darwin het ook vier gerigte uitsending stasies: * First Nations TV * Darwin TV * First Nations Tourism TV * Business TV In die Gebied is daar ook vier soortgelyke stasies: * ABC Northern Territory – (ABD) * SBS Northern Territory – (SBS) * Seven Central – (QQQ) – ''Seven Network Affiliate'' * Imparja – (IMP) – ''Nine Network Affiliate'' * Ten Central (or Central Digital Television) – (CDT) – ''Network Ten Affiliate'' Afgeleë gebiede word bedien oor die algemeen via die Viewer Access Satellite Television-diens, wat dieselfde kanale as die streeksgebiede dra, sowel as 'n paar ekstra gerigte uitsendingsdienste, insluitend Inheemse Gemeenskapstelevisie en Westlink. === Radio === Darwin het radiostasies op beide AM- en FM-frekwensies. ABC-stasies sluit in ABC Radio Darwin (105.7FM), ABC Radio National (657AM), ABC News Radio (102.5FM), ABC Classic FM (107.3FM) en Triple J (103.3FM). Die twee kommersiële stasies is Hot 100 FM (8HOT) en Mix 104.9 (8MIX). Die toonaangewende gemeenskapsstasies is 104.1 Territory FM (8TOP) en 94.5 Radio Larrakia (8KNB). Die radiostasies in Alice Springs word ook op die AM- en FM-frekwensies uitgesaai. ABC-stasies sluit in Triple J (94.9FM), ABC Classic FM (97.9FM), 783 ABC Alice Springs (783AM), ABC News Radio (104.1FM) en ABC Radio National (99.7FM). Daar is twee gemeenskapsstasies in die dorp—CAAMA (100.5FM) en 8CCC (102.1FM). Die kommersiële stasies, wat albei deur dieselfde maatskappy besit word, is Sun 96.9 (96.9FM) en 8HA (900AM). Die Christelike radiostasie Vision Christian Radio (88.0FM). Twee bykomende stasies, Territory FM (98.7FM) en Radio TAB (95.9FM), word onderskeidelik vanuit Darwin en Brisbane gesindikeer. === Musiek === Die musiektoneel van die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n paar groot musikale kunstenaars, wat hoofsaaklik die genres van Hip-Hop en RNB as hul musiekstyl gebruik. Die Rock-, Country- en Punk-toneel bevat egter 'n aansienlik groter aantal kleiner, minder bekende groepe. Die gewildste kunstenaars van die Noordelike Gebied sluit in: * Jessica Mauboy * Baker Boy * Caiti Baker * David Garnham and the Reasons To Live * Roymackonkey * Kuya James * Crystal Robins * Tang Die Noordelike Gebied het ook 'n gereeld aktiewe lewendige musiektoneel, met sy hooffees, Bass in the Grass, as die gewildste en grootste vertoning dwarsdeur die jaar. == Sport == [[Australiese voetbal]] is die gewildste sport in die Noordelike Gebied, veral onder inheemse Australiese gemeenskappe in Darwin, Alice Springs en die Tiwi-eilande. == Kultuur == Die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n aantal kulturele instellings van belang vir die nasie. Dit sluit in: * die ''Araluen Art Centre'' en die ''Museum of Central Australia'' * die Darwin Simfoniese Orkes<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://dso.org.au/ |access-date=2024-09-18 |website=Darwin Symphony Orchestra |language=en-US |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918025738/https://dso.org.au/ |url-status=live }}</ref> * die ''Museum and Art Gallery of the Northern Territory'' == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] dnw9wfuj544bozfxxab3u12x1jn76wv 2917524 2917523 2026-07-14T12:03:05Z Sobaka 328 /* Koloniale administrasie */ rooi skakel 2917524 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 Junie 2014 | access-date=18 Februarie 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste van die Australiese federale [[deelstate en gebiede van Australië|deelstate en gebiede]] en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die [[argeologie]]se geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 Oktober 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het [[seekomkommer]]s vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese [[rotskuns]] en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 Maart 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 Julie 2021|archive-date=21 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=The Register (Adelaide)|The Register|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=The Advertiser|date=22 April 1913|access-date=1 Mei 2017|archive-date=10 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 Januarie 1949 |access-date=20 Julie 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=Julie 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 Januarie 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare| title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 Oktober 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 Mei 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 Julie 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 Oktober 2015|archive-date=25 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 Maart 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |archive-date=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in Australië (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 Junie 2019|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 Junie 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewooners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat identifiseer as Aboriginal of Torres Strait Islander mag enige afkoms identifiseer.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the Anglo-Celtic group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 Junie 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigines en Torres Strait-eilandbewoners) geïdentifiseer.<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners mag enige afkoms identifiseer.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs [[Engels]] tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 Julie 2022|archive-date=21 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 Januarie 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 Januarie 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die [[Christendom]] die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> [[Hindoeïsme]] is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur [[Boeddhisme]] (2,1%) en [[Islam]] (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === [[Toerisme]] is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 Augustus 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied ontwikkel die Marine Industry Park by East Arm, naby Darwin, as deel van ’n groter Northern Marine Complex wat ook die Darwin Ship Lift insluit. Die aanleg is bedoel om Darwin as ’n belangrike sentrum vir vaartuigonderhoud, mariene dienste, ingenieurswerk, vervaardiging en logistiek in Noord-Australië en die Indo-Pasifiese streek te versterk.<ref>{{cite web |title=Marine Industry Park |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/why-invest-in-the-nt/marine-industry-park |access-date=14 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Northern Marine Complex announced at East Arm |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |date=9 Februarie 2026 |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/invest-news-and-insights/northern-marine-complex-announced-at-east-arm |access-date=14 Julie 2026}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=3 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=Maart 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=Desember 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Media == === Gedrukte media === Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied. Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''. Daar is 'n [[LGBT]]-gemeenskapspublikasie, ''QNews Magazine,''<ref>{{cite web|url=https://qnews.com.au/about-us/|title=About Us|website=Qnews.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=29 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429103551/https://qnews.com.au/about-us/|url-status=live}}</ref> wat in Darwin en Alice Springs gepubliseer word. === Televisie === Metropolitaans Darwin het vyf televisiestasies gehad: * Australian Broadcasting Corporation - Noordelike Gebied * Special Broadcasting Service - Noordelike Gebied * Seven (Southern Cross Austereo) * Nine Network - Darwin * Ten Darwin Darwin het ook vier gerigte uitsending stasies: * First Nations TV * Darwin TV * First Nations Tourism TV * Business TV In die Gebied is daar ook vier soortgelyke stasies: * ABC Northern Territory – (ABD) * SBS Northern Territory – (SBS) * Seven Central – (QQQ) – ''Seven Network Affiliate'' * Imparja – (IMP) – ''Nine Network Affiliate'' * Ten Central (or Central Digital Television) – (CDT) – ''Network Ten Affiliate'' Afgeleë gebiede word bedien oor die algemeen via die Viewer Access Satellite Television-diens, wat dieselfde kanale as die streeksgebiede dra, sowel as 'n paar ekstra gerigte uitsendingsdienste, insluitend Inheemse Gemeenskapstelevisie en Westlink. === Radio === Darwin het radiostasies op beide AM- en FM-frekwensies. ABC-stasies sluit in ABC Radio Darwin (105.7FM), ABC Radio National (657AM), ABC News Radio (102.5FM), ABC Classic FM (107.3FM) en Triple J (103.3FM). Die twee kommersiële stasies is Hot 100 FM (8HOT) en Mix 104.9 (8MIX). Die toonaangewende gemeenskapsstasies is 104.1 Territory FM (8TOP) en 94.5 Radio Larrakia (8KNB). Die radiostasies in Alice Springs word ook op die AM- en FM-frekwensies uitgesaai. ABC-stasies sluit in Triple J (94.9FM), ABC Classic FM (97.9FM), 783 ABC Alice Springs (783AM), ABC News Radio (104.1FM) en ABC Radio National (99.7FM). Daar is twee gemeenskapsstasies in die dorp—CAAMA (100.5FM) en 8CCC (102.1FM). Die kommersiële stasies, wat albei deur dieselfde maatskappy besit word, is Sun 96.9 (96.9FM) en 8HA (900AM). Die Christelike radiostasie Vision Christian Radio (88.0FM). Twee bykomende stasies, Territory FM (98.7FM) en Radio TAB (95.9FM), word onderskeidelik vanuit Darwin en Brisbane gesindikeer. === Musiek === Die musiektoneel van die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n paar groot musikale kunstenaars, wat hoofsaaklik die genres van Hip-Hop en RNB as hul musiekstyl gebruik. Die Rock-, Country- en Punk-toneel bevat egter 'n aansienlik groter aantal kleiner, minder bekende groepe. Die gewildste kunstenaars van die Noordelike Gebied sluit in: * Jessica Mauboy * Baker Boy * Caiti Baker * David Garnham and the Reasons To Live * Roymackonkey * Kuya James * Crystal Robins * Tang Die Noordelike Gebied het ook 'n gereeld aktiewe lewendige musiektoneel, met sy hooffees, Bass in the Grass, as die gewildste en grootste vertoning dwarsdeur die jaar. == Sport == [[Australiese voetbal]] is die gewildste sport in die Noordelike Gebied, veral onder inheemse Australiese gemeenskappe in Darwin, Alice Springs en die Tiwi-eilande. == Kultuur == Die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n aantal kulturele instellings van belang vir die nasie. Dit sluit in: * die ''Araluen Art Centre'' en die ''Museum of Central Australia'' * die Darwin Simfoniese Orkes<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://dso.org.au/ |access-date=2024-09-18 |website=Darwin Symphony Orchestra |language=en-US |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918025738/https://dso.org.au/ |url-status=live }}</ref> * die ''Museum and Art Gallery of the Northern Territory'' == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 688h9hz3lzupv84dgujz8z66nx4aeks 2917545 2917524 2026-07-14T14:03:59Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2917545 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 Junie 2014 | access-date=18 Februarie 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste van die Australiese federale [[deelstate en gebiede van Australië|deelstate en gebiede]] en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> (teen Maart 2025) – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die [[argeologie]]se geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat gepoog het om hulself in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses behaal in 1869 met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of A$5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 Augustus 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voorkoloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 Oktober 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het [[seekomkommer]]s vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese [[rotskuns]] en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 Maart 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 reeds 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by die Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 Julie 2021|archive-date=21 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=The Register (Adelaide)|The Register|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=The Advertiser|date=22 April 1913|access-date=1 Mei 2017|archive-date=10 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 Januarie 1949 |access-date=20 Julie 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Ná die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Ná die oorlog is beheer oor die hele gebied aan die Statebond teruggegee. Die bombardement van [[Darwin]] het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind is, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=Julie 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeerbelegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 Januarie 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare| title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 Oktober 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 Mei 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na op watter wyse grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en-sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard {{As of|2024|lc=on}})<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 Julie 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 Oktober 2015|archive-date=25 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering van 1978), met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike pos in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied. 'n Deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park in die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 Maart 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |archive-date=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in Australië (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 Junie 2019|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 Junie 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewooners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat identifiseer as Aboriginal of Torres Strait Islander mag enige afkoms identifiseer.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the Anglo-Celtic group. {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 Junie 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigines en Torres Strait-eilandbewoners) geïdentifiseer.<ref group="nota">Van enige afkoms. Sluit diegene in wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners. Inheemse identifikasie is apart van die afkomsvraag op die Australiese Sensus en persone wat hulle identifiseer as Aborigines of Torres Strait-eilandbewoners mag enige afkoms identifiseer.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs [[Engels]] tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 Julie 2022|archive-date=21 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 Januarie 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 Januarie 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die [[Christendom]] die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> [[Hindoeïsme]] is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur [[Boeddhisme]] (2,1%) en [[Islam]] (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === [[Toerisme]] is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). Toerisme het sterk bande met ander sektore in die ekonomie, insluitend verblyf en voedseldienste, kleinhandel, ontspanning en kultuur en vervoer.<ref name="economicprofile.com.au"/> ''Wide Open Space'' is 'n jaarlikse fees van musiek, kuns en kultuur<ref name=hist>{{cite web | title=History | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/history/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082117/http://wideopenspace.net.au/history/ | url-status=dead }}</ref> wat oor drie dae in April/Mei by die Ross Rivier Oord in die McDonnellbergreeks plaasvind,<ref name=events/><ref>{{cite web | title=Getting to WOS | website=Wide Open Space Festival | date=29 Augustus 2021 | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | access-date=29 August 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082110/http://wideopenspace.net.au/event_info/getting-to-wos/ | url-status=dead }}</ref> ongeveer 80 km oos van Alice Springs.<ref name=events>{{cite web | title=Event Info | website=Wide Open Space Festival | url=http://wideopenspace.net.au/event_info/ | access-date=29 Augustus 2021 | archive-date=29 Augustus 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210829082114/http://wideopenspace.net.au/event_info/ | url-status=dead }}</ref> === Ander nywerhede === Die Noordelike Gebied ontwikkel die Marine Industry Park by East Arm, naby Darwin, as deel van ’n groter Northern Marine Complex wat ook die Darwin Ship Lift insluit. Die aanleg is bedoel om Darwin as ’n belangrike sentrum vir vaartuigonderhoud, mariene dienste, ingenieurswerk, vervaardiging en logistiek in Noord-Australië en die Indo-Pasifiese streek te versterk.<ref>{{cite web |title=Marine Industry Park |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/why-invest-in-the-nt/marine-industry-park |access-date=14 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Northern Marine Complex announced at East Arm |website=Australia's Northern Territory |publisher=Northern Territory Government |date=9 Februarie 2026 |url=https://australiasnorthernterritory.com.au/invest/invest-news-and-insights/northern-marine-complex-announced-at-east-arm |access-date=14 Julie 2026}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:LasseterHighway.JPG|duimnael|regs|Die Lasseter Hoofweg vebind Uluru/Ayers Rock met die Stuart Hoofweg]] [[Lêer:NR45 + NR10 + Ghan Alice Springs, 2015 (02).JPG|duimnael|regs|Die Ghan]] Die Noordelike Gebied is die ylbevolkte staat of gebied in Australië. Die Noordelike Gebied het 'n gekoppelde netwerk van teerpaaie, insluitend twee nasionale snelweë, wat met aangrensende state verbind en die belangrikste bevolkingsentrums van die gebied, en ander belangrike sentrums soos Uluru (Ayers Rock), Kakadu en Litchfield Nasionale Parke, verbind. Die Stuart-snelweg, eens bekend as "The Track", loop van noord na suid en verbind Darwin en Alice Springs met [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]]. Sommige van die verseëlde paaie is enkelbaan-asfaltpaaie. Baie grond paaie verbind die meer afgeleë nedersettings. Die uitputting wat voortspruit uit langafstandbestuur en die gevare inherent aan grondpaaie, wildlewe, wateroorgange en slegte weer het daartoe gelei dat die Noordelike Gebiedsregering padveiligheidsveldtogte in Engels en verskeie inheemse tale onderneem het. 'n Sleuteldoelwit was om mense te oorreed om teen die regte spoed vir die padtoestande te ry.<ref>{{cite web |url=https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |title=Drive to conditions |author=<!--Not stated--> |date=2021 |website=Towards Zero |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=3 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055147/https://roadsafety.nt.gov.au/campaigns/drive-to-conditions2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |title=Fatigue and driving |author=<!--Not stated--> |date=Maart 2015 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 January 2022 |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055148/https://nt.gov.au/driving/safety/fatigue-and-driving |url-status=live }}</ref> Vanaf 2021 was die Noordelike Gebied se padvoertuigspoedgrens in beboude gebiede 60&nbsp;km/h, tensy die dorp 'n laer standaardspoedgrens in die staatskoerant afgekondig het: baie het 50&nbsp;km/h of laer gekies. Buite die meeste beboude gebiede was die standaardspoedgrens 110&nbsp;km/h, tensy 'n spoedgrensteken anders aandui. As gevolg van die aard van die topografie en baie lae bevolkingsdigtheid, het sommige dele van die Arnhem-, Barkly-, Stuart- en Victoria-snelweë 'n maksimum spoed van 130&nbsp;km/h gehad.<ref>{{cite web |url=https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |title=Speed limits |author=<!--Not stated--> |date=Desember 2020 |website=Department of Infrastructure, Planning and Logistics |publisher=Northern Territory Government |access-date=3 Januarie 2022 |archive-date=21 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221040036/https://nt.gov.au/driving/safety/speed-limits |url-status=live }}</ref> In 2004 is 'n standaardspoorlyn tussen Alice Springs en Darwin geopen, wat die Adelaide-Darwin-spoorwegkorridor voltooi het en die droom van 'n transkontinentale spoorlyn, wat in 1878 begin is met die Sentraal-Australiese Spoorweg van die suide en die Noord-Australiese Spoorweg van die noorde, verwesenlik het – maar met 'n gaping van meer as 800 km tussen Alice Springs en Birdum wat nog oorbrug moes word toe die antieke 1067 mm (3 vt 6 duim) [[Kaapspoor|smalspoorlyn]] in 1976 gesluit is.<ref name= Fuller>{{cite book |title=The Ghan: the story of the Alice Springs railway |first=Basil |last=Fuller |date=1975 |location= Adelaide |publisher=Rigby |isbn=0727000160|page=180}}</ref> Die lyn dra vinnige goederetreine en een passasierstrein: Die Ghan-ervaringstoerismetrein wat tussen Darwin en Adelaide ry, en in die NT by Katherine, Tennant Creek, Alice Springs en Kulgera stop. Die [[Darwin Internasionale Lughawe]] is die belangrikste binnelandse en internasionale lughawe vir die gebied. Verskeie kleiner lughawens is ook oor die gebied versprei en word bedien deur kleiner lugdienste, insluitend Alice Springs-lughawe, Ayers Rock-lughawe, Katherine-lughawe en Tennant Creek-lughawe. == Media == === Gedrukte media === Die Noordelike Gebied het slegs een daaglikse poniekoerant, News Corporation se ''Northern Territory News''. Die ''Sunday Territorian'' is die susterkoerant van die NT News en is die enigste toegewyde Sondag-poniekoerant in die Noordelike Gebied. Die ''Centralian Advocate'' word twee keer per week in die Alice Springs-streek versprei. Daar is ook vyf weeklikse gemeenskapskoerante. Die gebied ontvang die nasionale dagblad, ''The Australian'', terwyl ''The Sydney Morning Herald'', ''The Age'' en die ''Guardian Weekly'' ook in Darwin beskikbaar is. Katherine se koerant is die ''Katherine Times''. Daar is 'n [[LGBT]]-gemeenskapspublikasie, ''QNews Magazine,''<ref>{{cite web|url=https://qnews.com.au/about-us/|title=About Us|website=Qnews.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=29 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429103551/https://qnews.com.au/about-us/|url-status=live}}</ref> wat in Darwin en Alice Springs gepubliseer word. === Televisie === Metropolitaans Darwin het vyf televisiestasies gehad: * Australian Broadcasting Corporation - Noordelike Gebied * Special Broadcasting Service - Noordelike Gebied * Seven (Southern Cross Austereo) * Nine Network - Darwin * Ten Darwin Darwin het ook vier gerigte uitsending stasies: * First Nations TV * Darwin TV * First Nations Tourism TV * Business TV In die Gebied is daar ook vier soortgelyke stasies: * ABC Northern Territory – (ABD) * SBS Northern Territory – (SBS) * Seven Central – (QQQ) – ''Seven Network Affiliate'' * Imparja – (IMP) – ''Nine Network Affiliate'' * Ten Central (or Central Digital Television) – (CDT) – ''Network Ten Affiliate'' Afgeleë gebiede word bedien oor die algemeen via die Viewer Access Satellite Television-diens, wat dieselfde kanale as die streeksgebiede dra, sowel as 'n paar ekstra gerigte uitsendingsdienste, insluitend Inheemse Gemeenskapstelevisie en Westlink. === Radio === Darwin het radiostasies op beide AM- en FM-frekwensies. ABC-stasies sluit in ABC Radio Darwin (105.7FM), ABC Radio National (657AM), ABC News Radio (102.5FM), ABC Classic FM (107.3FM) en Triple J (103.3FM). Die twee kommersiële stasies is Hot 100 FM (8HOT) en Mix 104.9 (8MIX). Die toonaangewende gemeenskapsstasies is 104.1 Territory FM (8TOP) en 94.5 Radio Larrakia (8KNB). Die radiostasies in Alice Springs word ook op die AM- en FM-frekwensies uitgesaai. ABC-stasies sluit in Triple J (94.9FM), ABC Classic FM (97.9FM), 783 ABC Alice Springs (783AM), ABC News Radio (104.1FM) en ABC Radio National (99.7FM). Daar is twee gemeenskapsstasies in die dorp—CAAMA (100.5FM) en 8CCC (102.1FM). Die kommersiële stasies, wat albei deur dieselfde maatskappy besit word, is Sun 96.9 (96.9FM) en 8HA (900AM). Die Christelike radiostasie Vision Christian Radio (88.0FM). Twee bykomende stasies, Territory FM (98.7FM) en Radio TAB (95.9FM), word onderskeidelik vanuit Darwin en Brisbane gesindikeer. === Musiek === Die musiektoneel van die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n paar groot musikale kunstenaars, wat hoofsaaklik die genres van Hip-Hop en RNB as hul musiekstyl gebruik. Die Rock-, Country- en Punk-toneel bevat egter 'n aansienlik groter aantal kleiner, minder bekende groepe. Die gewildste kunstenaars van die Noordelike Gebied sluit in: * Jessica Mauboy * Baker Boy * Caiti Baker * David Garnham and the Reasons To Live * Roymackonkey * Kuya James * Crystal Robins * Tang Die Noordelike Gebied het ook 'n gereeld aktiewe lewendige musiektoneel, met sy hooffees, Bass in the Grass, as die gewildste en grootste vertoning dwarsdeur die jaar. == Sport == [[Australiese voetbal]] is die gewildste sport in die Noordelike Gebied, veral onder inheemse Australiese gemeenskappe in Darwin, Alice Springs en die Tiwi-eilande. == Kultuur == Die Noordelike Gebied is die tuiste van 'n aantal kulturele instellings van belang vir die nasie. Dit sluit in: * die ''Araluen Art Centre'' en die ''Museum of Central Australia'' * die Darwin Simfoniese Orkes<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://dso.org.au/ |access-date=2024-09-18 |website=Darwin Symphony Orchestra |language=en-US |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918025738/https://dso.org.au/ |url-status=live }}</ref> * die ''Museum and Art Gallery of the Northern Territory'' == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 2n0koqivd2uoo0jwjysh0gcsg3of5sz 0 67907 2917527 2047186 2026-07-14T12:19:55Z Sobaka 328 2917527 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Reizleitungssystem 1.png|duimnael|Die SA-knoop is op die diagram as '''1''' gemerk.]] Die '''sino-atriale knoop''' (SA-knoop) is 'n groep spesiaal aangepaste spierselle van die [[hart]]. Die SA-knoop word in die wand van die regteratrium naby die opening van die superior vena cava aangetref. (Die regteratrium is die boonste regter-hartkamer.) Die SA-knoop word die [[pasaangeër]] van die hart genoem en die sametrekkingsgolf van elke hartklop begin daar. Die hartritme word in die SA-knoop bepaal en verskil namate die behoeftes van die liggaam verander. Die spesiale spierselle van die SA-knoop kan deur beide senuwee- en chemiese prikkels beïnvloed word. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hartbloedvatstelsel]] g0o15ickey4s9bf7uwzz3t3nq6fuxk1 0 72362 2917550 2438979 2026-07-14T15:52:36Z AFM 21229 /* Storie */ 2917550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Matieland! | beeld = | regisseur = [[Pierre de Wet]] | produksieleier = Pierre de Wet | geskryf_deur = [[Jan Perold]] (storie) | verteller = | met = [[Steyn de Jager]]<br />[[Wynona Cheyney]]<br />[[Frederik Burgers]] | musiek = | kinematografie = | redigeerder = Gerald Ehrlich<br />Barney Joffe | ateljee = | verspreider = | vrygestel = [[20 September]] [[1955]] | speeltyd = | land = [[Suid-Afrika]] | taal = [[Afrikaans]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 2033308 }} '''''Matieland!''''' is in 1955 in swart en wit verfilm as 'n [[Afrikaans]]e [[:en:Romantic_comedy|romantiese komedie]] met 'n [[Rugby|rugbytema]]. Die verhaal speel af op die universiteitsdorp [[Stellenbosch]] en die titel verwys na die bynaam vir die [[Universiteit Stellenbosch|plaaslike universiteit]]. [[Pierre de Wet]] was die vervaardiger sowel as die regisseur. Die draaiboek is gegrond op 'n verhaal deur [[Jan Perold]]. == Storie == 'n Jong man ("Andries Viviers"), afkomstig van 'n plattelandse plaas, gaan na die [[Universiteit Stellenbosch]] waar hy sy rugbyvaardighede toon en verlief raak op die dogter ("Vickie") van sy chemieprofessor ("Pottie"). Professor Pottie hou nie van Andries se pa nie, wat destyds die hart van 'n meisie verower het waarop Pottie self verlief was. Die meisie het later Andries se ma geword. Pottie verhoed dat Andries gekies word vir die jaarlikse [[intervarsity]]-rugbywedstryd tussen [[Maties]] en [[:en:Ikey Tigers|Ikeys]] (die bynaam van die [[Universiteit van Kaapstad]]). Vickie oortuig Pottie om sy knoeiwerk ongedaan te maak, en Andries en sy mededinger om Vickie se liefde moet hulle verskille op die rugbyveld oplos om hulle span te help wen. Na die wedstryd herhaal Andries sy pa se liefdesverhaal en stap weg met Vickie. Verlooptyd: 73 minute.<ref>{{cite web|title=Matieland!|url=http://www.mnetcorporate.co.za/ArticleDetail.aspx?Id=334|publisher=MNetCorporate.co.za|accessdate=16 January 2013}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die rolprent is in en om Stellenbosch en die universiteit geskiet. Geboue wat in die rolprent verskyn en wat vandag nog bestaan, sluit die Nederduits Gereformeerde Studentekerk, die huidige poskantoor, die huidige wetsfakulteitgebou, en Wilgenhof-koshuis in. [[Lêer:Wilgenhof_CMS_Die_bekfluitjie_800x600.jpg|duimnael|Etlike tonele speel af in Wilgenhof-koshuis, waar Andries loseer. Die gebou het in 2010 (hierbo) nog baie dieselfde gelyk as toe dit in 1955 verfilm is.]] [[Danie Craven]], afrigter van die nasionale rugbyspan (1949-52) en president van die [[Suid-Afrikaanse Rugbyraad]] (1956-93), verskyn kortliks as die afrigter van Stellenbosch se rugbyspan, 'n posisie wat hy in die werklike lewe beklee het. Die rolprent is vervaardig deur Afrikaanse Rolprentproduksies, Killarney (deel van [[Killarney Film Studios]]), wat ook verskeie ander Afrikaanse rolprente vervaardig het, soos die swart-en-wit films ''[[Altyd in my drome (rolprent)|Altyd in my drome]]'' (1952), ''[[Inspan]]'' (1953), ''[[Hans die skipper|Hans-die-Skipper]]'' (1953), [[’n Plan is ’n boerdery|'''n Plan is 'n boerdery'']] (1954), en ''Die ruiter in die nag'' (1963).<ref>{{cite web|title=Afrikaanse Rolprentproduksies|url=http://www.imdb.com/company/co0387765/?ref_=fn_al_co_1|publisher=IMDB.com|accessdate=16 Januarie 2013}}</ref> Killarney se Engelse rolprente sluit in ''African Gold'' (1965); ''The Second Sin'' (1966); ''The Jackals'' (1967); ''[[The Cape Town Affair]]'' (1967); ''Majuba'' (1968); ''Satan's Harvest'' (1970); en ''Gold'' (1974).<ref>{{cite web |title=Killarney Film Studios |url=http://www.imdb.com/company/co0003954/ |publisher=IMDB.com |access-date=16 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120923141907/http://www.imdb.com/company/co0003954/ |archive-date=23 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Rolverdeling == * Steyn de Jager * Wynona Cheyney * [[Frederik Burgers]] * [[Esther Mentz]] * Willie Herbst * [[Taffie Kikillus]] * [[Albie van der Byl]] * Nic Naudé == Produksiespan == * Kamera: Peter Lang, bygestaan deur Rodney Berry * Redigering: Gerald Ehrlich, Barney Joffe * Klank: Edward Howes * Kontinuiteit: Elizabeth Wilman * Dekor: William van Reenen, Peter Yule * Grimering: William Bell == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse rolprente]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] [[Kategorie:Komedierolprente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] oaq08el30phsbpgu152qxr7b5xre0je 0 87399 2917553 2386057 2026-07-14T16:02:18Z AFM 21229 /* Oom Gert en Garribaldi */ 2917553 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Skoonmaak}} {| class="wikitable floatright" style="margin: 1em 1em 1em 1em;" ! colspan="2" style="background:lightblue;width:250px;font-size:10pt" | Sonop Tehuis |- | colspan="2" style="text-align:center;font-size:7pt" | <!--[[Lêer:Garribladi sonop mascot.jpg]] FOTO GESKRAP <br />Garribaldi, Sonop se amptelike "gelukbringer".--> |- | colspan="2" style="background:lightblue;text-align:center;font-size:9pt" | '''Ligging''' |- | style="font-size:9pt" | '''Land''' || style="font-size:9pt" | Suid-Afrika |- | style="font-size:9pt" | '''Provinsie''' || style="font-size:9pt" | Pretoria, Gauteng |- | style="font-size:9pt" | '''Adres''' || style="font-size:9pt" | Murraystraat 93, Brooklyn |- | colspan="2" style="background:lightblue;text-align:center;font-size:9pt" | '''Meer inligting''' |- | style="font-size:9pt" | '''Webwerf''' || style="font-size:9pt" | [http://www.sonop.org.za/ www.sonop.org.za] |- | style="font-size:9pt" | '''Kontak nommer''' || style="font-size:9pt" | (012) 460 7830 |} '''Sonop Tehuis''' verskaf verblyf aan sowat 160 man[[student]]e wat aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer. Die opset van die koshuis verskil van dié van ander [[Universiteit van Pretoria|Tuks-koshuise]] in die sin dat inwoners in huisies woon – in die tehuis bekend as "mansjioene" (afgelei van die Engelse woord "''mansions''") – i.p.v. woonstelblokke. Die tehuis word verdeel in 4 hoofstreke waar senior studente woon, nl. die "Weste" (bevat 'n sub-afdeling bekend as die "Verre Weste"), "Ooste", "Noorde" en "Sentraal". Die streeknaam dui die ligging van die streek aan relatief tot die "Stalle": die oudste gebou op die terrein asook die [[landmerk]] van Sonop Tehuis. Die "Stalle" dien as huisvesting vir eerstejaarstudente, so ook die "[[Pastorie]]" (geleë in die "Noorde"). Die "Bloutrein" huisves eerstejaars asook "nuwelinge" (d.i. studente wat nie vanaf hulle eerstejaar in Sonop was nie). Verder beskik die tehuis oor 'n biljartsaal, [[tennis]]- en [[muurbal]]baan, kombuis en eetsaal en selfs 'n klein informele [[gimnasium]]. Die aanhou van troeteldiere word ook in Sonop toegelaat. == Die geskiedenis en groei van Sonop == In 1916 het die gedagte om 'n [[Christendom|Christelike]] Tehuis vir studente van die [[Transvaalse Universiteitskollege]] op te rig by prof. W.P. de Villiers, [[professor]] in [[Duits]]e letterkunde, ontstaan.<ref name="aj">Sonop Argief Joernaal 1</ref> Die sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] het deur sy bemiddeling besluit om oor te gaan tot die stigting van sodanige Tehuis. Ses residensiële erwe in Brooklyn, tesame met die woonhuis van ene mnr. Archie Struben, is aangekoop teen R2 175 deur die NG gemeente van [[Pretoria]]. In 1917 het Sonop Christelike Tehuis met 40 inwonende studente geopen. Die [[eiendom]] is oorgedra aan die toe pas afgestigte [[NG gemeente Pretoria-Oos]]. Die eerste Sonoppers het R60 per jaar aan koshuisgelde betaal.<ref name="aj" /> Tussen 1917 en 1920 is die eerste "mansjioene" oos van die "Stalle" gebou en in 1921 die eetsaal-kombuiskompleks asook die eerste drie mansjioene wes van die "Stalle". In die tydperk 1937 tot 1939 is die laaste agt mansjoene in die huidige "Weste" en die "Ooste" gebou. Vir 'n tydperk in die vroegste jare is drie huise in Brooklyn gehuur as addisionele huisvesting – "Goedhalshuis", "Ávondrust" in Andersonstraat en "Maiden’s Hope" op die hoek van Marais- en Williamstraat.<ref name="aj" /> Nadat Sonop in die vroeë dertigerjare aan die Universiteit van Pretoria verkoop is het die Kerk die Tehuis weer in 1939 teruggekoop. In 1941 is 'n nuwe huisvaderswoning (die huidige "Pastorie") gebou. In 1942 is die tennisbane en swembad gebou (in 1960 weer opgevul) en in 1944 word die ou "Stalle" afgebreek om plek te maak vir die huidige "Stalle". In 1949 volg die fietsloods en motorhuis en in 1951 die "Weste" en "Ooste" se badkamers. In 1959–60 word die "Weste" en "Ooste" "Stalle", die eetsaal en badkamers gerestoureer.<ref name="aj" /> Prof. Ben Marais word in 1957 verkies tot voorsitter van die Sonopraad. Prof. Marais is in der [[waarheid]] 'n oud-Matie, maar word gedurende die dertigerjare op die Sonopraad verkies terwyl hy as studenteleraar dien. Hy is later professor in teologie en tree 'n tyd lank op as dekaan van die Fakulteit Teologie. Hy het ook [[Emeritaat|emeritus]] professor aan [[Universiteit van Pretoria|Tukkies]] en deeltydse dosent aan [[Unisa]]<nowiki/>geword. Hy tree af as voorsitter van die Sonopraad in 1983. Sy huis is naby Sonop in Haystraat. Die volgende voorsitter is prof. JJ Geldenhuys wat destyds werksaam was by die departement van Toegepaste Wiskunde aan Tukkies. Die huidige voorsitter is mnr. Danie Slabert.<ref name="pAll" /> === Die "Groot Trek" === Sonop het ook sy eie “Groot Trek” gehad toe al die huislede – op een uitsondering na – die Tehuis vir die duur van 1935 verlaat het. Die rede was dat die huisvader, prof. W.P. de Villiers, 'n vurige republikein en nasionalis was. Die Groot Trek het egter 'n lang aanloop gehad.<ref name="aj2">Sonop Argief Joernaal 2</ref> In 1926 skenk Daan de Wet (latere kabinetsminister) 'n foto van genl. C.R. (Chrisjan) de Wet aan die Tehuis om in die eetsaal op te hang.<ref name="pAll" /> In 1929 word die Transvaalse Universiteitskollege (TUK) die eerste keer deur die destydse [[rektor]], prof. A.E. du Toit, in [[Afrikaans]] geopen. Hy pleit dat die TUK moet kies om in diens te staan van die plattelandse Afrikaanssprekende [[bevolking]] van Transvaal.<ref name="aj2" /> Prof. de Villiers, huisvader van Sonop, is diep getref deur die rektor se woorde en terug in die Tehuis sê hy aan die huislede: “Wat my betref moet ons hier in Sonop ook besluit om rigting te kies.” Hy wys na die foto van genl. de Wet teen die muur en vervolg: “U moet vandag besluit of u daardie foto wil laat verbrand as dié van 'n verraaier, of hom laat bly hang as die portret van 'n volksheld”. In 1930 slaag prof. A.E. du Toit se onvermoeide pogings om die Universiteitskollege selfstandig te maak toe die selfstandige Universiteit van Pretoria op 10 Oktober van daardie jaar tot stand kom. Dieselfde prof. Du Toit slaag ook in September 1932 daarin om die Universiteitsraad te oorreed om Afrikaans as voertaal van die Universiteit te aanvaar. In 1933 gaan dr. D.F. Malan in Sonop tuis tydens die Pretoriase Krugerdagvieringe. Dr. Malan se toespraak op [[Kerkplein, Pretoria|Kerkplein]] het Sonop se huisvader weereens aangegryp en na aanleiding van dr. Malan se uiteensetting van wat 'n [[republiek]] is, sê prof. De Villiers aan Sonoppers dat hulle Sonop voortaan as 'n republiek moet beskou. Die idee kry stelselmatig gestalte in die gedagtes van die huislede. In 1934 moes prof. A.E. du Toit sy pos as rektor neerlê. Prof. D de Villiers, vir wie dit 'n groot skok was, maak geen geheim van sy gevoelens nie, want vir hom was Prof. A.E. du Toit 'n toonbeeld van 'n ware [[Afrikaner]]. Op 12 Oktober 1934 word 'n petisie deur inwoners van die Tehuis aan die Senaat van die Universiteit voorgelê – daarin vra hulle vir die vergadering met die huisvader. Die volgende eise word gestel: * Die studentegemeenskap van Sonop dring daarop aan om onder beheer van die Pretoria-Oos kerkraad uit te kom.<ref name="aj2" /> * Die studente van Sonop Tehuis versoek dat prof. WP de Villiers sy betrekking as huisvader van Sonop laat vaar, omdat: * Prof. WP de Villiers partypolitiek by die koshuislewe insleep (soos blyk uit die konsepkonstitusie wat hy aan die Tehuis voorgelê het), en hy besig is om kerksistiese diskriminasie onderling aan te hits (waar daar in Sonop nog nooit voorheen enige onderskeid getref is tussen die studente van verskillende kerkgenootskappe nie). Dr. WP de Villiers is besig om 'n onderskeid aan te kweek. Van die 44 inwonende Sonoppers het net twee nie die petisie onderteken nie. Lede van die huiskomitee moes voor die Universiteitsraad getuienis aflê. Nadat die sekretaris se getuienis nie die ander s’n ondersteun het nie, is die saak deur die Raad verwerp. Op 'n koshuisvergadering dieselfde aand word die [[sekretaris]] as [[verraaier]] uitgekryt en besluit die huislede verder dat nie een van hulle in 1935 sou terugkeer, indien prof. WP de Villiers die volgende jaar nog huisvader is nie. Die gevolg is dat al die Sonoppers – op een uitsondering na – 1935 as vrywillige ballinge in Buxton-Tehuis deurgebring het. Toe prof. WP de Villiers boonop daarvan beskuldig word dat hy die [[teologie]]se professore van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]] beskuldig van 'n "kerksistiese stryd", besluit die Universiteitsraad op 22 Mei 1945 om prof. WP de Villiers te onthef van sy pligte as huisvader. Die uiteinde was dus dat die “Groot Trek” in 1936 beëindig is met die terugkeer van al die Sonoppers. Slegs drie persone het in die geskiedenis van Sonop die eer gehad om huisvader van Sonop te kan wees.<ref name="aj2" /> Daarna word mnr. A.C. Vlok as huisvader aangestel. Die laaste huisvader was prof. I.D. Bosman (in die amp van 1939 tot 1947). Bosman was 'n alombeminde huisvader. Hy is op 16 Maart 1947 [[dood|oorlede]]. Hierna is daar nie weer 'n huisvader aangestel tot in 2010 met die aanstelling van ds. Tonie Viljoen nie.<ref name="onderhoud">Onderhoud met huidige huisvader ds. Tonie Viljoen</ref> Voor dit het die Huiskomitee [[verantwoordelikheid]] geneem vir die Tehuis se bestuur en hierdie [[model]] van "selfregering" blyk deur die jare taamlik suksesvol te wees. === Sonop as republiek === Op 31 Mei 1955 is Sonop amptelik tot 'n [[republiek]] verklaar. Hierdie gebeurtenis het wye publisiteit geniet.<ref name="aj2" /> Op 1 Desember 1954 word adv. Hans Strijdom die Eerste Minister van die Unie van Suid-Afrika. Hy is veral bekend vir sy republikeinse ideaal en het groot aanhang gehad in Transvaal – ook in Sonop.<ref name="aj2" /> Die gedagte aan Sonop as 'n republiek het spontaan op 31 Mei 1955 ontstaan. 'n Spesiale huisvergadering is vir dieselfde aand belê. Henno Cronje dien gevolglik die volgende mosie in: “Dat die huidige inrigting, bekend as die Sonop Tehuis van die Universiteit van Pretoria, uitgeroep word as 'n volwaardige, onafhanklike republiek waaronder dit tot dusver geressorteer het, en dat die nuwe staat bekend sal staan as die "Sonop Republiek".<ref name="aj2" /> Die mosie is met 'n meerderheid stemme aanvaar. Die Sonopvlag en die [[Vierkleur]] is toe dadelik gehys op die "Stalle". Die Sonop Republiek se grondwet het slegs uit verskanste klousules bestaan. Slegs persone bo 18 jaar het stemreg gehad terwyl alle besluite slegs met 'n tweederde-meerderheid van stemme bekragtig kon word. Die grondgebied van die republiek het uit die koshuisterrein bestaan. Die sypaadjies is as mandaatgebied verklaar. Die uitbreiding van die grondgebied is gelaat tot 'n latere stadium wanneer die republiek meer gevestig sou wees. Die huisvoorsitter en huiskomitee is vervang deur 'n president en sy kabinet. Die eerste president was André du Toit, huisvoorsitter van die vorige HK-termyn. Die kabinet is bygestaan deur die republiek se polisiemag wat voorheen die “Nagligte” ('n tipe straf van daardie tyd) of tug uitgedeel het.<ref name="aj2" /> Net mans kon burgers van die republiek word. Alle ander persone moes 'n wettige paspoort toon voor hulle toegelaat sou word binne die Republiek. Daar is besluit dat die Republiek binne die Statebond sal bly en dat daar gepoog sal word om betrekkinge aan te knoop met lande soos die Unie van Suid-Afrika. Die destydse Minister van Binnelandse Sake, mnr. Eric Louw wat op vertrek na die Verenigde Volkeorganisasie (VVO) gestaan het, is versoek om hierdie liggaam in kennis te stel van Sonop Republiek se ontrekking uit die VVO. Die Eerste Minister is in kennis gestel van die verwikkelinge in hierdie deel van die Unie. Hy, sowel as prof. H.C. Rautenbach, rektor van die Universiteit, prof. Ben Marais, mnr. Sidney Martin, voorsitter van die koshuisraad, en ds. Kobus Potgieter, studenteleraar, word as vryburgers benoem. Belasting in die republiek sou sewe sjielings en ses pennies per jaar wees.<ref name="aj2" /> Die bestaan van die Republiek was egter kortstondig van aard – slegs 22 dae! Een van die Republiek se klousules het tot die beëindiging daarvan aanleiding gegee. Hierdie klousule het bepaal dat daar op alle vreemde voertuie binne die Republiek se grense beslag gelê moes word. Op 22 Junie 1955 word 'n Unieburger se voertuig dan op 'n heeltemal wettige wyse gekonfiskeer.<ref name="aj2" /> Hy gaan bekla sy lot gevolglik by die Suid-Afrikaanse Polisie. 'n Hooggeplaaste polisie-amptenaar is gelas om ondersoek in te stel. Op eie houtjie het hy toe die Republiek geannekseer. Sonop moes kies tussen bloedvergieting of oorgee. Daar is besluit op laasgenoemde aangesien te veel burgers verhoudinge gehad het met dames buite die republiek en aangesien Sonop nie oor 'n baie doeltreffende weermag beskik het nie. === Drommedaris na Rhodesië === Gedurende die week van 28 Februarie tot 5 Maart 1966 het Sonop geskiedenis gemaak. Met twee fietse wat aanmekaar vasgesoldeer is, met plek tussenin vir 'n 44-gelling drom, het die Sonoppers die grootpad na Rhodesië aangepak.<ref name="aj3">Sonop Argief Joernaal 3</ref> Die doel was reklame en bewusmaking vir die 50-jarige feesvieringe van Sonop later daardie jaar, maar ook om aan Rhodesië Sonop se ondersteuning te toon met hul probleme. Hierdie ekspedisie is die veelseggende naam gegee van "Die Drommedaris". Fanus Rautenbach van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) het die Dommedaris op Kerkplein afgesit en hulle vordering is elke dag oor die radio gevolg. In elke dorp is die Drommedaris met groot entoesiasme ontvang. 'n Bedrag van R2 594,17 is ingesamel tot op Messina. Daar is die Drommedaris met petrol gevul.<ref name="aj3" /> Die televisie was ook teenwoordig. Die Drommedaris is anderkant Beitbrug deur die Rhodesiese kommissaris, mnr. Tapson, ontvang. Hy het 'n koperplaat aan Sonop oorhandig met 'n afdruk van mnr. Ian Smith se gesig daarop, asook die woorde: “Rhodesië sê dankie, Sonop!”<ref name="aj3" /> === Fakkelloop na die Transkei === Gedurende 1976, die jaar waarin die Transkei onafhanklik geword het, het Sonop 'n fakkelloop na die Transkei onderneem. Die [[vlam]] van volksvryheid en selfbeskikking is op 14 April 1976 deur minister Fanie Botha aangesteek in die [[Voortrekkermonument]].<ref name="aj3" /> === Oom Gert en Garribaldi === Oom Gert is UP se “gelukbringer”. Hy is 'n mensgrootte [[beeld]] van soliede [[hout]] en 'n Kapenaar van herkoms. In 1932 het 'n mnr. Van Erkoms, 'n tabakhandelaar in Pretoria, hom gebruik vir reklamedoeleindes.<ref name="aj3" /> Oom Gert is egter deur die studente gekaap en van toe af het hy 'n swerwersbestaan gevoer wat eers in 1950 beëindig is. Oom Gert het vroeg reeds sy draai in Sonop kom maak, nadat hy 'n tyd lank in 'n kolekamer in die landbougebou was. Kollege en Voortrekker – 2 ander manskoshuise van die Universiteit van Pretoria – het hom een aand probeer buitmaak, sonder sukses. Later slaag Onderstepoort daarin. Hulle bind Oom Gert vas met 'n ketting aan sy regterhand. Sy hand word afgesaag en so word hy bevry. Die hand is egter later herstel. Vroeg in 1944 het Kollege dit reggekry om Oom Gert te ontvoer.<ref name="aj3" /> Damestehuis (nou Vergeet-my-nie) ontvoer toe vir Oom Gert. Daarna ontvoer Voortrekker ("Ta’ Kotie", nou Nerina) hom, en kort daarna weer Damestehuis.<ref name="aj3" /> Op 28 April 1950 ontvoer 'n klomp Witsies (d.i. studente van Wits, die Universiteit van die Witwatersrand, in Johannesburg) vir Oom Gert. Sonop probeer tevergeefs om hom te bevry. Met die [[intervarsity]] dieselfde jaar, oorhandig Wits vir Oom Gert aan Sonop. Sedertdien is Sonop Oom Gert se woonplek. Oom Gert is tans deel van Sonop soos wat Oom Paul se standbeeld deel is van Kerkplein. Garribaldi met sy trotse houding en vasberade kyk, is Sonop se “gelukbringer”. Die vermoede bestaan dat hy as “gelukbringer” deur 'n plaaslike boksklub gebruik is, voordat hy 'n Sonopper geword het.<ref name="aj3" /> === Die Bollietrollie === In 1980 het die bekende regisseur Jan Scholtz 'n fliek genaamd “Kiepie en Kandas” vervaardig.<ref>Kiepie en Kandas DVD</ref> Baie van die tonele daarin is in Sonop verfilm. Die hoofkarakter, Kandas, se motor is 'n rooi Volkswagen minibus waarvan die boonste helfte "afgesny" en die vier passasiersitplekke met toilette vervang is. Die woorde "... en betaal is die Wet van Transvaal" verskyn op die agterste bakwerk en die bussie word later deur Sonoppers as "Die Bollietrollie" gedoop. Na afloop van die film se vervaardiging, skenk Scholtz die voertuig aan Sonop en sedertdien word dit gebruik as ampsmotor van die huiskomitee (vir gebruik met spesiale en amptelike geleenthede). == Tradisies == === Eerstejaars === 'n Sonop-eerstejaar dra 'n vol pak klere wanneer hy die Tehuis verlaat tot die dag wat hy sy laaste eksamen as eerstejaar skryf. Tot dan word daar verwag dat 'n eerstejaar sal bedien tydens die daaglikse middag- en aandetes. Dit word vereis van 'n eerstejaar om seniors se borde weg te dra, hulle glase vol water of koeldrank te hou asook om boodskappe tussen seniors te versprei. Elke eerstejaar moet ook 1 uur 'n week in 'n senior se tuin spandeer om tuindiens te doen. Wanneer hy die einde van sy eerstejaar bereik, spring 'n eerstejaar – met sy vol pak – in die dammetjie voor die Ou Letteregebou op die kampus. Eers dan is 'n eerstejaar onthef. === Sonoppie === Daar word jaarliks 'n kort wedloop deur die hele Sonop Tehuis aangepak – beter bekend as die Sonoppie.<ref name="pAll">Persoonlike ervaring, 2010–2014.</ref> Die roete is elke jaar dieselfde en die dames saam met wie Sonop JOOL sorg gewoonlik vir diens by 'n waterpunt. Die afstand van die wedloop is sowat 7.8 km. Die wenner se naam en tyd word op 'n trofee gegraveer. Die huidige rekord is in 1996 opgestel deur De Witt Oosthuizen met 'n tyd van 00:20:54.<ref>Sonoppie trofee geskenk deur SAM de Beer 14 September 1996</ref> === Eksamen vlugbal === Gedurende eksamentyd word daar voor en na etes vlugbal tussen streke en jaargroepe gespeel.<ref name="pAll" /> Hierdie genotvolle aktiwiteit dien as 'n studiebreuk vir die studente. === Seniordeur en seniorbanke === Daar is 'n spesiale deur na die eetsaal, slegs vir die gebruik van derdejaar studente of ouer inwoners wat alleenlik daar mag deurstap.<ref name="pAll" /> Dieselfde geld vir die biljartsaal se banke waarop slegs vierdejaar en ouer studente mag sit. So is daar elke jaar iets nuuts om na uit te sien. == Raar maar Waar<ref>Raar maar Waar pamflet vanuit Sonop Argief</ref> == # Wyle Frans Venter het 13 jaar in Sonop gebly. # Die eerste kennisgewingbordjie in Sonop verskyn in 1936 voor kamers 71 en 72, aangebring deur Gustav Pfeil en Koos van Eeden. Daarop het gestaan “BLOSSOM’S DELIGHT” – blykbaar omdat die twee manne die mees ongewilde inwoners was in die oë van “Blossom”, die destydse Nonnie (d.i. Sonop se eienaam vir die hoofde van die kombuispersoneel). Daar is tans meer as 500 bordjies in Sonop, o.a. “DIE BRITSE AMBASSADE” en die bordjies word as deel van die argitektuur beskou. # Hannes de Beer sorg dat Sonop die eerste koshuis aan UP is wat 'n TV-stel besit. # Die Sonopvlag word in 1976 amptelik in gebruik geneem. # Weens die toestand van die geboue teen daardie tyd, word die Sonop restourasiekomitee in 1976 gestig, met ds. Kobus Potgieter as voorsitter. Om Sonop se behoud te versterk, het die komitee oor 'n tydperk van 10 jaar feitlik die hele Tehuis gerestoureer teen 'n bedrag van ±R30 000. Oud-Sonoppers het die grootste deel daarvan bygedra. # Die eerste Sonop-Dagbreek verskyn in 1979. Die Dagbreek is die amptelike jaarblad van die Tehuis en bring hulde aan die jaar se deelnemers, hetsy sport, kultuur, akademie of JOOL. # Jool-blikboukompetisie 1980: Sonop stapel 48 opmekaar. # Twee bobbejane het in Sonop gewoon: ## 1975 – Nantie II ## 1982 – Swapo # Sonop beskik oor 11 Pierneef skilderye. # Koerantopskrifte soos “TUKKIE MANS MORS MET MEISIES” asook regstappe teen Sonop, volg op 'n “raid" (die stort van dames met 'n gruwelike brousel van onbekende substansie indien hulle motors se toeters druk voor Sonop) in 1985. Die saak word teruggetrek en die tradisie gaan voort. # Sonop beskik oor die volgende videomateriaal: ## Die Bollietrollie in die rolprent Kiepie en Kandas. ## 'n TV-onderhoud met minister Pik Botha oor sy Sonopdae. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Onderwys in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Studente]] ovur3hdrl5tfpwveexruv5ksgngg5d1 0 88568 2917552 2871467 2026-07-14T15:54:59Z AFM 21229 /* Die Hendrik Hoffman-reeks */ 2917552 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Topsy Smith | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Mathys Gerhardus Smith | geboortedatum = [[12 Julie]] [[1914]] <!-- 22 Julie volgens sekere bronne??? --> | geboorteplek = [[Parys, Vrystaat|Parys]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{SDEO|1914|7|12|1985|3|5}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans | beroep = Skrywer, onderwyser | ander = | bekend = Jeugboeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Josie Stuart-Bertram | kinders = Anthony Smith <br />Shona Smith | webblad = | handtekening = }} '''Topsy Smith''' (12 Julie 1914 – 5 Maart 1985) was 'n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] wat ongeveer 200 boeke geskryf het. Hy is veral bekend vir sy jeugverhale, onder andere reekse soos [[Trompie]], Saartjie (onder die skuilnaam '''Bettie Naudé''') en Buksie. Sy boeke het 'n belangrike bydrae tot die Afrikaanse letterkunde gelewer en het jongmense vir baie jare lank lus en lief vir lees gemaak.<ref>[http://www.nb.co.za/authors/3271 Biografiese inligting op nb.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 12 Julie 2014</ref> Die eerste Trompie-verhaal is in 1950 gepubliseer, met opvolgstories wat tot 1956 verskyn het. Die TV-reeks Trompie, wat op sy boeke gebaseer is, is in 1980 uitgesaai met [[Anton Goosen]] wat die bekende kenwysie gesing het. Die Saartjie-reeks het die eerste keer in 1953 verskyn en is tot 1958 gepubliseer. Beide die reekse is verskeie kere daarna herpubliseer. Sy laaste boek, ''Nog net een keer'', is in 1991, ses jaar ná sy dood, gepubliseer.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/12/12/B1/19/gvtrompkas.html Die skrywer]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Beeld]], 12 Desember 2006</ref> Sy fiksie vir volwassenes word meestal onder die skuilnaam '''M.G. Smith''' gepubliseer. == Lewe en werk == Mathys Gerhardus Smith is op [[12 Julie]] [[1914]] in [[Parys, Vrystaat|Parys]] in die [[Vrystaat]] gebore as een van drie kinders van Mathys Gerhardus Smith en Elizabeth Catharina Naudé.<ref>Geni-webwerf: https://www.geni.com/people/Topsy-Smith/6000000002538231721</ref> Hy het ’n broer, Jacob Naudé, en ’n suster, Anna. Sy jeugjare bring hy in ’n Engelse huis in [[Pretoria]] deur.<ref>Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949</ref> Hy verloor albei sy ouers op vyftienjarige leeftyd en verhuis dan na [[Koppies]] in die Vrystaat. Hier is alles Afrikaans en hy lees alles wat hy in die hande kan kry. Hy matrikuleer op die dorp en in sy matriekjaar speel hy rugby vir die skool se eerste span en ook vir die dorpspan. Hy studeer dan verder aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad behaal met Engels en Afrikaans-Nederlands as hoofvakke. Tydens sy studentejare speel hy vir die Maties se eerste rugbyspan en is hy ook kaptein van die boksspan en lid van die atletiekspan. Na sy graad neem hy ’n kursus in liggaamsopvoeding en nadat hy ’n diploma verwerf word hy aangestel as organiseerder van liggaamsopvoeding vir die skole van [[Springs]] en [[Brakpan]]. Vir geruime tyd hierna werk hy ook as vryskut-sportjoernalis vir onder andere ''[[Die Vaderland]]'' en ''Die Sondagpers''. Van Springs word hy na [[Krugersdorp]] verplaas, maar hy besluit om eerder gewone onderwys te gee en behaal in [[1943]] die Hoër Onderwysdiploma aan die [[Universiteit van Pretoria]]. In [[1944]] begin hy Afrikaans onderrig by ’n Engelse privaatskool in Johannesburg.In [[1978]] tree hy af as hoof van Sandringham Laerskool, ’n posisie wat hy vir 25 jaar beklee het. Hierna ondervind hy hartprobleme en ondergaan in [[1980]] ’n groot opehartoperasie. Hy is getroud met Josie Stuart-Bertram en hulle het ’n dogter, Shona, en ’n seun, Anthony. Op [[5 Maart]] [[1985]] is hy oorlede. == Skryfwerk == Reeds as student verskyn sy eerste kortverhaal in [[1937]] in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]''. In sy vrye tyd as onderwyser begin hy kortverhale en sketse skryf vir verskillende tydskrifte en sy verhaal, ''Trompie se das'' (voorloper vir die latere reeks) word op [[25 Mei]] [[1943]] in ''Naweek'' gepubliseer. === Nie-fiksie === Sy eerste boeke is nie-fiksie sportboeke, wat insluit ''Kampioene van die bokskryt'', ''Ons Springbok-rugbyspelers en Tokkelossie'' (’n rugbygeskiedenis van die [[Springbokke]] tot voor die [[Tweede Wêreldoorlog]]), ''Bokshelde van die wêreld'', ''Draers van groen en goud'', “''Atlete van Springbokland'' en ''Spannende gebeure van die sportwêreld''. === Jeugreekse === Hy is egter veral bekend vir sy talle jeugreekse, waaronder die ''Trompie''-reeks en ook die ''Saartjie''-reeks, laasgenoemde wat hy onder die skuilnaam Bettie Naudé skryf. Hierdie reekse, hoewel dit hewige teenstand vanuit letterkundige kringe kry omdat dit kwansuis nie letterkundig van aard is nie, is waarskynlik die gewildste reekse vir die Afrikaanse kind ooit. Hy skryf nog ander reekse jeugverhale, soos die ''Louws van Linton'', ''Jantjie'', ''Hendrik Hoffman'', ''Bosapies van Bergville'' en ''Gampietjie''-reekse. Vir Engelse kinders skryf hy reekse oor ''Nicky'' (ook in Afrikaans vertaal as die ''Niekie''-reeks) en ''Leon''. ==== Trompie ==== Die ''Trompie''-reeks beskryf die wedervaringe van Trompie en die Boksombende, wat in die dorpie Kwaggaberg woon en middae na skool by die Fort vergader, waar hulle slim en stoute planne bedink en dan uitvoer. Trompie Toerien is die leier en die ander bendelede is die ewig-kouende Blikkies, die slimkop Dawie en die sterk Rooie, terwyl Trompie se hond, Boesman, die seuns orals vergesel. Hierdie reeks word telkemale herdruk en heruitgegee in omnibusse. Dit is ook ’n trefferreeks op televisie en die temalied, ''Trompie en die Boksombende'', gesing deur [[Anton Goosen]], word baie bekend. ’n Nuwe Trompie-reeks wat Smith ná ’n paar jaar begin skryf, kry nie dieselfde aftrek as die oorspronklike een nie. ==== Saartjie ==== In die ''Saartjie''-reeks is die dertienjarige Saartjie Baumann die hoofkarakter. Sy is die dogter van ’n snydokter en hulle woon in die voorstad Lynnekom in Johannesburg. Haar “kliek” is Anna en Lina, met die klein Muggie wat altyd ongenooid soos ’n skaduwee agter hulle aandrentel. Klein Apie, Saartjie se boetie, is ’n ewige doring in hulle vlees. Ook hierdie reeks word omskep in ’n televisiereeks en word verskeie heruitgegee, ook in omnibus-vorm. Die eksperiment om Trompie en Saartjie te kombineer in ’n reeks is minder geslaag en slegs twee boeke in hierdie beplande reeks word gepubliseer. ==== Jantjie ==== Die ''Jantjie''-reeks speel op die dorpie Petrusdorp af, waar Jantjie en sy bende, die Nuuskierige Agies, die dorp op horings neem. ==== Bosapies van Bergville ==== Die ''Bosapies van Bergville'' speel op ’n klein dorpie in die [[Boland]] af en het vyf kinders (van albei geslagte) as hoofkarakters. Die leier van die bende Bosapies is die negejarige Buksie Barnard en die ander lede van die bende is Tjokkie Gous en sy tweelingsuster Geitjie Gous, Lien Barnard en Japsnoet Barnard (Buksie se broer en suster). Hulle vang allerhande kattekwaad aan en beland ook in spannende avonture, soos die keer toe Buksie agterkom wie die gemaskerde man is wat die rooftogte in Bergville uitvoer en die Bosapies kry om hom te help om die man te vang. Hierdie boeke is op jonger kinders gemik en word ook in groter formaat gepubliseer en geïllustreer. ==== Gampietjie ==== Die ''Gampietjie''-reeks beskryf die wedervaringe van die twee broers Gampietjie Gouws en sy broertjie Gawie, wat in die Sonskynweeshuis is nadat hulle ouers oorlede is. Hier vorm hulle hegte vriendskappe met Willem Barnard en die witkopdogtertjie Rina Neethling. Hulle het talle avonture, onder meer wanneer hulle probeer om weg te loop. Die maats se lewens verander, maar die avonture hou nie op nie, nadat hulle aangeneem word en op die dorpie Gansville gaan woon. ==== Die Louws van Linton ==== ''Die Louws van Linton''-reeks het die twaalfjarige Lammie Louw as hoofkarakter en meeste van die gebeure draai om hom. Daar is egter ook Gogga, Lammie se onnutsige jonger broertjie, hulle ouer broer Christo wat reeds in matriek is en hulle ouer suster Elise, wat reeds uit die skool is. Die pa is die gesette en joviale Jan Louw en die ma is Martha Louw. Hulle moet die wysheid van Salomo en die geduld van Job hê om huis te hou met veral Lammie en Gogga. Die Louws woon in Linton, ’n voorstad van Johannesburg. ==== Hendrik Hoffman ==== Die ''Hendrik Hoffman''-reeks is vir groter kinders, met Hendrik en sy maats wat aan die begin in matriek is en dan verder studeer op Stellenbosch. Hendrik Hoffman is die leier en ’n skitterende sportman en sy maats is Kallie Snyman, ook ’n gedugte sportman, die vet Sakkie de Beer en die tingerige maar skrander Pietie Kleynhans, wat by almal as Tinktinkie bekendstaan. Linda Greyling is die meisie wat Hendrik se hart vinniger laat klop en sy speel saam met haar vriendin, Anna Jooste, ook ’n belangrike rol in hierdie reeks. ==== Nie-reeks boeke ==== Hy skryf enkele nie-reeks boeke. ''Gamaroela-Gawie'' en ''Tjokkie'' is rugbyverhale vir seuns, terwyl ''Roelf Reyneke – Aanslag nommer een'' ’n avontuurverhaal vir seuns is. Sy heel laaste boek (uitgegee ses jaar na sy dood) is weer ’n sportboek vir seuns, hierdie keer oor boks, naamlik ''Nog net een keer''. ''Shona en die feetjies'' is ’n fantasieverhaal wat hy vir sy dogtertjie skryf. === Volwasse fiksie === Vir volwasse lesers skryf hy boeke vir die Dagbreek-Boekkring, meestal onder die naam M.G. Smith, waarvan ''Juffrou Jackie se man'' die gewildste is. ''Die ontluiking van tant Matilda'' (later heruitgegee as ''Die metamorfose van Matilda'') is ook vir hierdie mark en vertel van die 33-jarige oujongnooi Matilda se verandering nadat sy onverwags die waardevolste diamant in die wêreld erf en die mans om haar begin draai. ''Blonde godin'' is ’n spanningsverhaal vir volwasse lesers. Nadat ’n intieme vriendin se man vermoor word, besluit dr. Gie impulsief om te help en hy dokter die misdaadtoneel om haar ’n beter alibi te gee. Hy verloor egter sy identiteitsdokument en vlug, waarna hy ’n feitlik onmoontlike stryd voer om sy onskuld te bewys. Hy skryf ook talle tydskrifvervolgverhale onder verskeie skuilname. == Publikasies == Werke uit sy pen sluit in:<ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/topsy_smith_boeklys.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130910094408/http://www.springbokboeke.co.za/html/topsy_smith_boeklys.html |date=10 September 2013 }}</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ANaude%CC%81%2C+Bettie.&qt=hot_author</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2004038224/</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ASmith%2C+Topsy%2C&qt=hot_author</ref> === Topsy Smith === ==== Nie-reeks boeke ==== * ''Kampioene van die bokskryt'', 1964 * ''Ons Springbok-rugbyspelers en Tokkelossie'', 1946 * ''Shona en die feetjies'', 1946 * ''Bokshelde van die wêreld'',1946 * ''Draers van die groen en goud'', 1947 * ''Atlete van Springbokland'', 1950 * ''Spannende gebeure van die sportwêreld'', 1950 * ''Die Botha’s'', 1953 * ''The day the bus vanished,'' 1966 * ''Fanie die vlieër'', 1967 * ''Gamaroela-Gawie'', 1967 * ''Juffrou Jackie se man'' (MG Smith), 1970 * ''Die ontluiking van tant Matilda'' (M.G. Smith), 1971 * ''Tjokkie,'' 1971 * ''Operation big one'', 1972 * ''Roelf Reyneke – aanslag nommer een'', 1978 * ''Die metamorfose van Matilda'', 1979 * ''Jackie'', 1979 * ''Blonde godin'', 1980 * ''Nog net een keer'', 1991 ==== Die Trompie-reeks ==== * ''Trompie'', 1950 * ''Trompie die onnut'' (later heruitgegee as ''Trompie die stouterd''), 1950 * ''Trompie die soet seun'', 1951 * ''Trompie die hoërskoolseun'', 1951 * ''Trompie die dromer'', 1952 * ''Trompie die speurder'', 1952 * ''Trompie die sterk seun'' (later heruitgegee as ''Trompie die kragman'') , 1952 * ''Trompie die groot minnaar'' (later heruitgegee as ''Trompie die hartedief'') , 1952 * ''Trompie die held'', 1952 * ''Trompie die jintelman'', 1952 * ''Trompie die mooi seun'', 1952 * ''Trompie die prefek'' (later heruitgegee as “''Trompie die leier''”), 1952 * ''Trompie die filmster'', 1955 * ''Trompie die krieketspeler'', 1955 * ''Trompie die vegter'', 1955 * ''Trompie die sakeman'', 1956 * ''Trompie die sportman,'' 1956 * ''Trompie die waaghals'', 1956 * ''Trompie die rebel'', 1956 * ''Trompie die rugbyspeler'', 1956 * ''Trompie die hanswors'', 1956 * ''Trompie die reisiger'', 1956 * ''Trompie die kaptein'', 1956 * ''Trompie die atleet'', 1956 * ''Trompie die meisiehater'' (later heruitgegee as ''Trompie die alleenloper''), 1957 ==== Die nuwe Trompie-reeks ==== * ''Trompie en die mooi meisie'', 1962 * ''Trompie en die dominee'', 1962 * ''Trompie en die kinderstrand'', 1962 * ''Trompie en die sneltrein'', 1962 * ''Trompie en die renmotor'', 1963 * ''Trompie en die erdvarkgat'', 1963 ==== Trompie en Saartjie ==== * ''Eerste ontmoeting'', 1970 * ''Die geheim van die honde'', 1970 ==== Die Bosapies van Bergville-reeks ==== * ''Die padda by die skool'', 1958 * ''Die geheim van Bergville'', 1958 * ''Die vlieënde pierings'', 1958 * ''Die rowers by die see'', 1958 * ''Japsnoet begin skoolgaan'', 1958 * ''Buksie speel rugby'', 1958 * ''Die gemaskerde man'', 1959 * ''Buksie se klasmaats'', 1959 * ''Buksie en die spook'', 1959 * ''Huis sonder moeder'', 1959 * ''Buksie en die slang'', 1959 * ''Oorlog op Bergville'',1959 ==== Die Hendrik Hoffman-reeks ==== * ''Hendrik Hoffmann, hoofprefek'', 1959 * ''Hendrik Hoffmann, Matiestudent'', 1959 * ''Hendrik Hoffmann, [[intervarsity]]-held'', 1960 * ''Hendrik Hoffmann, Springboksenter'', 1960 * ''Hendrik Hoffmann, kaptein van sy land,'' 1960 * ''Hendrik Hoffmann, sportman van die jaar'', 1960 ==== Die Louws van Linton-reeks ==== * ''Lammie soek moeilikheid'', 1960 * Avonture by die see, 1960 * ''Lammie en die leeu'', 1960 * ''Die geheim van die spookhuis'', 1960 * ''Moleste by die skool'', 1960 * ''Tant Katrien kom kuier'', 1961 * ''Die keer – onskuldig!,''1963 * ''Gogga die engeltjie'', 1964 ==== Die Gampietjie-reeks ==== * ''Gampietjie,'' 1963 * ''Gampietjie in die weeshuis'', 1963 * ''Gampietjie op Gansville'', 1963 * ''Gampietjie en die vlugteling'', 1963 * ''Gampietjie se avonture'', 1964 ==== Die Jantjie-reeks ==== * ''Pret op Petrusdorp'', 1963 * ''Rebel op Petrusdorp'', 1964 * ''Moleste op Petrusdorp'', 1966 * ''Marsmanne op Petrusdorp'', 1966 * ''Speurder op Petrusdorp'', 1967 * ''Weeskind op Petrusdorp'', 1967 ==== Die Leon-reeks ==== * ''Leon at Clan College'', 1963 * ''Leon the rugger captain,'' 1963 * ''Leon solves the mystery'', 1964 * ''Leon’s great adventure,'' 1967 ==== Die Nicky-reeks ==== * ''Nicky and the twins'', 1958 * ''Nicky’s adventure'', 1958 * ''Nicky in trouble'', 1958 * ''Nicky’s big fight'', 1958 === Bettie Naudé === ==== Die Saartjie-reeks ==== * ''Saartjie Baumann'', 1953 * ''Saartjie se vakansie'', 1953 * ''Saartjie se geheim'', 1953 * ''Saartjie se donkie'', 1953 * ''Saartjie se nuwe maat'', 1953 * ''Saartjie se slim plan'', 1953 * ''Saartjie se papegaai'', 1954 * ''Saartjie se held'', 1954 * ''Saartjie se geveg,'' 1954 * ''Saartjie se skatte'', 1954 * ''Saartjie se kliek'', 1954 * ''Saartjie se kêrel'', 1955 * ''Saartjie se kordaatstuk'' (later herdruk as ''Saartjie se dapper daad''), 1955 * ''Saartjie se piekniek'', 1955 * ''Saartjie se moleste'', 1955 * ''Saartjie se prys,'' 1955 * ''Saartjie se gevaar'', 1957 * ''Saartjie se dagboek'', 1957 * ''Saartjie se verjaarsdag'', 1957 * ''Saartjie se drome,'' 1957 * ''Saartjie se sirkus'',  1958 * ''Saartjie se boetie'', 1958 * ''Saartjie se wedstryd'', 1958 * ''Saartjie se afskeid,'' 1958 == Bronne == === Boeke === * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Trompie-skrywer is nog net baie ‘moeg’''. Die Vaderland, 1 Julie 1980 * Anoniem. ''Saartjie volg nou Trompie se spore.'' Die Vaderland, 8 September 1988 * Gouws, Andries. ''Selfone neem nie húl vuisgevegte af''. Beeld, 11 Desember 2006 * Hoeksema, Jan. ''Groot name het Smith beïnvloed.'' Vaderland, 23 Junie 1971 * Jacobs, Jaco. ''Trompie & Kie hier om te bly''. Taalgenoot, April 2007 * Torr, Donnay. ''Terug na jou kinderjare''. Beeld, 11 Desember 2006 === Ongepubliseerde dokumente === * Scott, Lynette. ''Trompie Toerien 50 jaar oud''. [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Topsy}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] se2nhn9rg5gegzoqkj6d4vrpefcgy6r 0 90436 2917645 2915084 2026-07-15T09:41:58Z AFM 21229 /* Lees ook */ 2917645 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CASTLE LINE RoyalMailService (1893).jpg|duimnael|Advertensie van die Union-Castle-Redery]] Die '''Union-Castle-Redery''' is in 1900 gestig na die samesmelting van die [[Union-Redery]] met die [[Castle-Redery]]. Aanvanklik is die firma deur Donald Currie & Co bestuur maar later is die beheer oorgeneem deur die ''Royal Mail Steam Packet Company'' waarvan sir Owen Phillips aan die hoof was. Hierdie reëling het in 1932 tot 'n einde gekom toe die Union-Castle Mail Steamship Company sy onafhanklikheid hervat het. In 1956 is die beheer deur die Cayvier, Irvine-groep oorgeneem. In 1965 is verkeie groot skepe aan [[Safmarine]] verkoop. ==Lees ook== *[[Holland-Afrika Lyn]] *[[Woermann-lyn]] == Bron == * ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Union-Castle Line}} [[Kategorie:Britse rederye]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] ibxqey38k4efhtndnh3vmhg4l8r4q9s 2917653 2917645 2026-07-15T10:02:29Z AFM 21229 2917653 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CASTLE LINE RoyalMailService (1893).jpg|duimnael|Advertensie van die Union-Castle-Redery]] Die '''Union-Castle-Redery''' is in 1900 gestig na die samesmelting van die [[Union-Redery]] met die [[Castle-Redery]]. Aanvanklik is die firma deur Donald Currie & Co bestuur maar later is die beheer oorgeneem deur die ''Royal Mail Steam Packet Company'' waarvan sir Owen Phillips aan die hoof was. Hierdie reëling het in 1932 tot 'n einde gekom toe die Union-Castle Mail Steamship Company sy onafhanklikheid hervat het. In 1956 is die beheer deur die Cayvier, Irvine-groep oorgeneem. In 1965 is verkeie groot skepe aan [[Safmarine]] verkoop. ==Lees ook== *[[Holland-Afrika Lyn]] *[[Woermann-lyn]] == Bron == * ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Union-Castle Line}} [[Kategorie:Britse rederye]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie: Rederye]] f2d4onsmuuuda2zko24wtyvylacfbxt 0 94805 2917578 2737717 2026-07-14T17:56:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917578 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam=P-38 Lightning |subsjabloon={{Lockheed-vliegtuig}} |beeld=Lêer:Lockheed P-38H Lightning - 1.jpg |byskrif=<center>P-38H van die AAF Taktiese Sentrum, Florida, met twee 1000 pond-bomme tydens vermoëtoetse in Maart 1944</center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Lockheed Korporasie |ontwerper="Kelly" Johnson |eerste vlug=27 Januarie 1939 |bekendstelling= |vrygestel=1941 |onttrek= 1965 |status= |hoofgebruiker=United States Army Air Forces |meer gebruikers= |vorige gebruikers= |vervaardig=1941-1945 |aantal gebou=10&nbsp;037 |programkoste= |eenheidskoste= VS$ 97&nbsp;147 in 1944<ref name="Army Air Forces Statistical Digest">[http://www.usaaf.net/digest/t82.htm "Army Air Forces Statistical Digest - World War II. Table 82—Average Cost of Airplanes Authorized, 1939–1945".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102211638/http://www.usaaf.net/digest/t82.htm |date= 2 November 2012 }} ''maxwell.af.mil''. URL besoek op 7 Februarie 2009.</ref> |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Lockheed P-38 Lightning''' was 'n [[Amerikaanse]] [[vegvliegtuig]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]-era, gebou deur Lockheed. Ontwikkel tot 'n ''[[United States Army Air Forces]]'' (afgekort USAAF) vereiste, het die P-38 kenmerkend tweelingvalbome en 'n enkele, sentrale gondel gehad wat die kajuit en wapentuig gehuisves het. Die name "gevurkte-stert duiwel" (deur die Luftwaffe) en "twee vliegtuie, een vlieënier" (deur die Japannese) is aan die vliegtuig gegee.<ref>Boyne 1993, p. 148.</ref> Die P-38 is in 'n aantal rolle gebruik, soos duikbombardement, vlakbombardement, grondaanvalle, nagveg- en fotoverkenningsmissies,<ref name="USAF Museum">[https://web.archive.org/web/20090727150514/http://www.af.mil/information/transcripts/story.asp?storyID=123006545 "P-38 Lightning."] ''National Museum of the United States Air Force.'' URL besoek op 21 Januarie 2007.</ref> en omvattend as 'n langafstandondersteuningsvegter wanneer toegerus met lostenks onder sy vlerke. Die P-38 was suksesvol gebruik in [[Stille Oseaan]]operasies en die China-Birma-Indië-slagveld, as die instrument van Amerika se bekroonde vegvlieëniers, Richard Bong (40 suksesse) en Thomas McGuire (38 suksesse). In die suidweste van die Stille Oseaanteater, was die P-38 die primêre langafstandvegter van die USAAF tot die koms van groot getalle [[North American P-51 Mustang|P-51D Mustangs]] teen die einde van die oorlog.<ref name="Stanaway">Stanaway 1997</ref><ref name="AcePilots.com">[http://www.acepilots.com/usaaf_pto_aces.html "PTO/CBI Pilots of WWII, Top American aces of the Pacific & CBI."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060326204955/http://www.acepilots.com/usaaf_pto_aces.html |date=26 Maart 2006 }} ''acepilots.com.'' URL besoek 8 Mei 2007.</ref> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Lockheed P-38 Lightning}} [[Kategorie:Vegvliegtuie]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] qgfnhrymp3xh53uk8s1zbb6z514rw71 0 101095 2917532 2810993 2026-07-14T12:23:45Z Sobaka 328 /* Persoonlike lewe */ skakel 2917532 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jeanne Goosen | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jeanne Goosen | geboortenaam = Jeanette Helena Goosen | geboortedatum = 13 Julie 1938 | geboorteplek = [[Parow]], [[Kaapstad]] | sterfdatum = {{SDEO|2020|6|3|1938|7|13}} | sterfplek = [[Melkbosstrand]], [[Kaapstad]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jeanette (Jeanne) Helena Goosen''' ([[13 Julie]] [[1938]] – 3 Junie 2020) was 'n veelsydige [[Suid-Afrika]]anse skrywer wat in [[Parow]], [[Kaapstad]], gebore is. Sy het verskeie beroepe gevolg, onder meer as radiografis, boer, visser en ook [[joernalis]] by Afrikaanse dagblaaie soos ''[[Oggendblad]]'', ''[[Hoofstad (dagblad)|Hoofstad]]'' en ''[[Die Transvaler]]''. Sy het ook vir die Natalse blad ''Tempo'' gewerk. Sy het aan die Hoërskool Parow gematrikuleer en het daarna radiografie aan die [[Universiteit van Kaapstad]] studeer. Van haar bekendste werke is ''’n Uil vlieg weg'', ''Ons is nie almal so nie'', ''Wie is Jan Hoender?'', die kortstorie ''’n Kat in die sak'', die toneelstuk ''Kombuis-blues'' en ook kabaretstukke. Haar eerste werk, die poësiebundel ''’n Uil vlieg weg'', is reeds in 1971 gepubliseer. Haar boek ''Ons is nie almal so nie'' het die [[CNA-prys|CNA]]-, Rapport- en M-Net-prys verower.<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Goosen,_Jeanne(tte_Helena){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === Jeanette Helena Goosen is op 13 Julie 1938 in [[Parow]] gebore as die middelste van drie kinders, en word ook daar groot.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.kwela.com/authors/865 |title=argiefkopie |access-date=13 September 2016 |archive-date=23 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323065303/http://kwela.com/authors/865 |url-status=dead }}</ref> Haar pa was ’n tekenaar by die spoorweë en haar ma ’n huisvrou. Sy druip standerd drie, wat sy aan haar onoplettendheid as kind toeskryf. Op agtjarige ouderdom begin sy met [[klavier]] en ’n paar jaar daarna met die klarinet.<ref name=":1">http://esat.sun.ac.za/index.php/Jeanne_Goosen</ref> Sy studeer musiek aan die Rondebosch School of Music, verwerf haar Unisa-lisensiaat in musiek en kry ook formele opleiding in musiek onder Magriete Herbst van Parow en Japie Malan en Toronti Florenti van die [[Kaapprovinsie|Kaap]]. Haar eerste werk is in standerd ses as junior Kersvader by Ackermans in Parow. Sy matrikuleer aan die Hoërskool J.J. du Preez in Parow en ontvang dan ’n beurs van die [[Universiteit van Kaapstad]], waar sy [[radiografie]] en [[drama]] bestudeer.<ref name=":1" /> Daarna volg sy ’n Diploma in Radiografie aan ’n tegniese kollege en werk vir ’n ruk in hospitale as radiografis en arbeidsterapeut. Later studeer sy ook drama aan die Akademie van Dramakuns in Kaapstad, hoewel sy nie self toneelspeel nie en die kursus deurloop om as skrywer meer van dramas te wete te kom. As jong vrou is sy verloof aan ’n wetenskaplike, maar trou nooit nie. === Loopbaan === [[Lêer:Jeanne Goosen 1968.jpg|duimnael|regs|240px|Jeanne Goosen in 1968. Die onderskrif by dié foto in ''Foto-Beeld'' van 21 April 1968 lui: "Jeanne Goosen het ’n loopbaan as radiografiste laat vaar om meer aandag aan die skryfkuns te wy. Benewens poësie skryf sy ook grillerige fantasie en prosa, oor soldate wat na die front gestuur word met stukkende gewere, en reisigers wat hul bestemming nie kan bereik nie. Vir ontspanning peuter sy met elektroniese apparate."]] Regdeur haar lewe beoefen sy ’n verskeidenheid beroepe en doen verskeie werke, met haar skryfwerk, deeltyds of voltyds, die enigste konstante. Sy is onder meer kunsredakteur by die destydse koerant ''[[Hoofstad (dagblad)|Hoofstad]]'' in [[Pretoria]] en joernalis by onder andere ''[[Oggendblad]]'', ''[[Tempo (weekblad)|Tempo]]'' en ''[[Die Transvaler]]'', bibliotekaris by die Vloot, radiografiste, stoorkamerwerker, [[vertaler]], sitrusboer by Hartebeeshoek, kleuterskoolonderwyseres, visser aan die Weskus, smous, afslaer, en voltydse skrywer. Sy is ’n swerwer wat nooit lank op een plek bly nie. Sy is gebore in die Kaap, woon vir ’n ruk op [[Groblersdal]] en lank in Pretoria en [[Johannesburg]], dan aan die [[Weskus]] en trek daarna [[Karoo]] toe waar sy twee jaar op [[Graaff-Reinet]] bly. Hierna verhuis sy na die plaas Dassenberg naby [[Franschhoek]], waar sy in [[1986]] joernalis is by die plaaslike koerant ''The Paarl Post'' en later voltyds skryf. Daarna vestig sy haar in [[Durban]] waar sy by die koerant ''Tempo'' werk en onder andere naweekaande by ’n immigranteklub klavier speel en bas sing. Intussen bly sy ook op Keurboom naby [[Plettenbergbaai]], waar sy baie van haar tyd spandeer aan visvang. In [[2000]] verhuis sy na Hartbeeshoek naby [[Hartbeespoortdam]], later na ’n plek tussen [[Brits]] en [[Pretoria-Noord]] en dan in [[2001]] na [[Brixton]], Johannesburg, voordat sy haar ongeveer ’n jaar later in [[Melkbosstrand]] vestig. Daarna trek sy na woonstelle in Tafelsig en later [[Parklands]] in Kaapstad. Sedert [[2004]] is sy ’n gereelde rubriekskrywer in ''By'', bylae tot ''[[Die Burger]]'', met haar rubriek “''Kaalvuis''”, terwyl sy gereeld praatjies oor haar boeke lewer en keurverslae opstel vir uitgewers.<ref name=":0" /> Sy kry ook geldelike hulp van die skrywer [[Reinet Nagtegaal]] wat haar in staat stel om voltyds te skryf. === Politieke werk === Vroeg in haar werkende lewe word sy ’n lid van die [[Liberale Party]] en maak so kennis met [[Alan Paton]] en Mary Benson. Hierdie kontak oefen ’n blywende invloed op haar verdere denke uit. In die sewentigerjare raak sy betrokke by die tydskrif ''Wurm'' en word deel van ’n groep kunstenaars en kunsliefhebbers wat hulle heftig teen die sensuurwetgewing en die toe-passing daarvan verset. Sy ontmoet die skilder [[Walter Battiss]] in hierdie konteks en kom diep onder die indruk van sy “Eiland van Verbeelding”, Fookeiland. Die elemente van verset teen burgerlike norme en die ontvlugting weg van daardie burgerlike bestaan deur skepping van fantasie kry gestalte regdeur haar oeuvre. In [[1989]] is sy een van die afvaardiging van Afrikaanse skrywers wat die toe nog verbode [[African National Congress|ANC]] by die [[Victoria-waterval|Victoria Waterval]] in [[Zimbabwe]] ontmoet. Sy dien in die bestuur van die Afrikaanse Skrywersgilde en is gekant teen alle vorme van onderdrukking en sensuur. Sy tree ook op as beoordelaar vir die toekenning van die Nagtegaalprys vir nuwe dramatekste. === Persoonlike lewe === Weens haar uitgesprokenheid beland sy meermale in die warm water. Deborah Steinmair noem in 'n LitNet-artikel dat Goosen al deur [[Sandra Prinsloo]] as ’n anargis en deur [[Ampie Coetzee]] as “almal se geliefde rebel” beskryf is.<ref>{{Cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/heupvuur/jeannegoosen.asp |title=argiefkopie |access-date=13 September 2016 |archive-date=30 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630234214/http://oulitnet.co.za/heupvuur/jeannegoosen.asp |url-status=dead }}</ref> Op [[24 Februarie]] [[2011]] word sy na ’n [[hartaanval]] in die [[Groote Schuur-hospitaal]] in Kaapstad opgeneem. Voordat sy ’n [[pasaangeër]] kon kry, moes sy eers aansterk vir die operasie. Sy herstel gelukkig weer hierna. Sy sterf op [[3 Junie]] [[2020]] in die ouderdom van 81 in haar huis in Melkbosstrand, Kaapstad.<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/jeanne-goosen-sterf-op-81/ Opgespoor en besoek op 3 Junie 2020</ref> == Skryfwerk == === Poësie === Wanneer sy twaalf is publiseer sy reeds haar eerste gedigte in ''[[Rooi Rose]]'' en sy skryf ook vir ''[[Die Jongspan]]''. Later publiseer sy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende ''Standpunte'', ''Sestiger'', ''Kol'' en ''Donga''. Haar vroeë gedigte word gebundel in '' 'n Uil vlieg weg''. Die bundel word nie in afdelings ingedeel nie, wat die bepaling van tematiek bemoeilik, en bevat ’n groot aantal stylvorms en tegnieke. Liefdesgedigte en die verloop en afloop van die verhouding is ’n belangrike tema. Opstand en protes teen die heersende bestel en die onveiligheid en onderdrukking daarvan, asook onderdrukking van persoonlike gevoelens is sommige van die ander temas wat aangespreek word. Sy maak enersyds gebruik van konvensionele digtegnieke wat makliker verstaanbaar is en andersyds ook van ’n meer geslote, assosiatiewe, irrasionele en soms surrealistiese soort gedig. Die hele bundel staan in die teken van verset teen die gewone. Soos die temas en die stylvorme, is ook die gehalte van die gedigte divers. In ''Die dag op Nuweland'' word die Afrikaner se beheptheid met rugby belaglik gemaak en gehekel, met die beeldspraak wat die aggressie en geweld van die sport mooi raakvat.<ref>Coetzee, A.J. Standpunte. Nuwe reeks 102, Augustus 1972</ref> ''Orrelpunte'' ontgin soos die titel aandui primêr die wisselwerking van musiek en klank met taal. ’n Orrelpunt is ’n musikale konstruksie waarin ’n toon of motief in een stem herhaal word, terwyl die ander stemme vry beweeg, wat dikwels interessante wisselwerking en verrassende resultate tot gevolg het. Die bundel toon egter nie blyke van dieselfde verrassingselement nie. Die gedigte is hoofsaaklik negerend van aard, tot so ’n mate dat daar selfs 'n vraagteken geplaas word agter positiewe dinge en die bundel sterk oorhel na die [[nihilisme]]. Die beelding in ''Siener'' en ''Gustav Mahler'' beïndruk, terwyl ’n besondere effek bereik word met die satire in ''Pretoria'' en ''Waterkloof 1974''. ''Gesprek met 'n komper'' is ’n geestige gesprek tussen ’n kliënt en ’n rekenaar, wat nie oor die vermoë beskik om die fynere geestelike behoeftes van die mens te bevredig nie.<ref>Brink, André P. Rapport, 21 Desember 1975</ref><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 8 Desember 1975</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 2, Junie 1976</ref><ref>Johl, Johann. Standpunte. Nuwe reeks 125 Oktober 1976</ref> Na ’n digterlike swye van meer as dertig jaar verskyn ''Elders aan diens''. Die titel slaan op verskeie aspekte van die bundel, waaronder eerstens afskeid en afstandname van mense soos gestorwe ouers en grootouers, die gewese geliefde en vriende wat die land verlaat het. Dit impliseer ook die spreker se rebellie teenoor die gemeenskap, soos blyk uit haar teensinnigheid in kerklike en religieuse skynheiligheid en menslike selfsug, asook haar depressiwiteit en wanhoop. Menslike eienskappe word dikwels gekontrasteer met die eenvoudiger en meer welwillende aard van diere. Hierdie bundel word in [[2008]] tot kabaret verwerk en opgevoer. ==== Versamelbundels ==== Haar verse word opgeneem in talle versamelbundels, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Liggaamlose taal'', ''Woordpaljas'', ''Die goue vreugde'', ''Voorspraak'' en die ''Versindaba'' bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. In 2020 word haar gedigte ''Sonneblom'', ''herontmoeting'', ''nog nooit het ek mooier geskilder'', ''My mamma is bossie'' en ''My ma gooi 'n pannekoek in die lug in op'' in ''Vers en vrou'' opgeneem.<ref>De Wet, K. (samest.): ''Vers & vrou''. [[Human & Rousseau]]. Kaapstad. 2020</ref> By verskeie geleenthede lees sy van haar gedigte in die openbaar voor, onder andere by Versindaba [[2007]] op [[Stellenbosch]].<ref>Cloete, Eckhard: Boeke-Insig no. 1. Lente 2007</ref><ref>[[Cloete, T.T.]]: [[Beeld]], 22 Oktober 2007</ref><ref>Odendaal, Bernard: [[Rapport]], 30 September 2007</ref> === Drama === ''Drie eenakters'' bevat die eenbedrywe ''Kopstukke'' (wat reeds in [[1990]] by die [[Suid-Afrikaanse Staatsteater|Staatsteater]] en elders opgevoer word en in 2001 ook by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]]), ''Kombuis-blues'' (wat ’n lokettreffer is en meermale opgevoer word) en ''’n Koffer in die kas'' (wat onder andere opgevoer word by die Grahamstad Kunstefees). Al drie dramas behandel die verlatenheid van die mens en spesifiek die vrou in ’n vyandige en tragiese wêreld. ''Kopstukke'' beeld die konflik tussen man en vrou uit. ’n Egpaar is na ’n motorongeluk albei parapleë en in hulle hospitaalbeddens langs mekaar pak elkeen die skuld op die ander vir alles wat in hulle lewens verkeerd geloop het. Die man is ’n professor in filosofie wat sy intellek en spitsvondigheid teen sy nie-intellektuele middelklas-vrou gebruik, wat op haar beurt haar vroulikheid as wapen ontgin. Die vele kwinkslae word afgewissel met diepsinnige opmerkings. Die somtyds kru en vulgêre beheptheid met die spysverteringstelsel is simbolies van die stryd om die tragiek van menswees te verteer. Hierdie drama ondersoek veral die hulpeloosheid van die mens, vasgevang in situasies waaruit daar nie wegkomkans is nie.<ref>Slabber, Coenie. Rapport, 22 April 1990</ref> ''Kombuis-blues'' (’n verwerking van haar novelle ''Lou-oond'') vertel van ’n vrou in haar kombuis en dié se vertellings. Deur haar kry vier ander vroue lewe: haar konserwatiewe Afrikaner-ouma, haar politieke aktivis vriendin Hermien, haar bruin huishulp Anna wat ANC-verbindinge het en ’n Armeense vrou, bekeer tot Christus. Deur die verskillende karakters word die poging om van die werklikheid te ontvlug en die onvermoë om normaal te oorleef gedramatiseer. In die proses word indringende sosio-politiese kommentaar gelewer. Hierdie drama ontvang die Vita-Toneelprys en is onder andere al in [[Londen]], [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], [[Brussel]], [[Leuven]] en [[Den Haag]] opgevoer. In [[1991]] word hierdie drama genomineer vir die [[Dawie Malan|Dawie Malan-toekenning]] vir beste drama. '' 'n Koffer in die kas'' is ’n egte monoloog waar ’n woonstelvrou ’n inbreker in haar hangkas betrap en wanneer die kas omval die inbreker daarin vasvang. Deur die nag probeer sy met die man in die kas kommunikeer en ontboesem so haar angste en frustrasies. Soos in die ander twee eenakters in die bundel is hier ’n magspeletjie aan die gang, met tradisionele verwagtinge en rolle wat letterlik omgekeer word, hoewel die man se swye en sy totale gebrek aan belangstelling in die vrou eindelik haar tog ontmagtig.<ref>Grütter, Wilhelm. Die Burger, 7 Julie 1993</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport. 14 Februarie 1993</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33, no.1, Februarie 1995</ref><ref>Hough, Barrie. Rapport, 18 Julie 1993</ref>Die Rapport-prys vir [[1993]] word aan ''Drie eenakters'' toegeken. Sy skryf verskeie ander ongepubliseerde dramas en kabarette wat met groot sukses opgevoer word, hoofsaaklik by die kunstefeeste. Die kabaret ''Nagmerries'' word in 1991 opgevoer met [[Lizz Meiring]] in die hoofrol, ''’n Mens huil nie oor alles nie / If only we had arsenic'' in 1993 en die kabaret ''Hartedief'' in 2004 by KKNK. ''Desnieteenstaande'' word in [[2003]] by [[Aardklop]] opgevoer. Dit vertel die verhaal van ’n vrou wat haar man met ’n beeldjie doodslaan en dan saam met haar vriendin probeer om die situasie te beredder. Die twee vriendinne leef dekadent, met dwelms, seks en drank as middelpunt van hulle lewens, sodat hierdie nagmerrieklug ’n ondersoek word na die donkertes van die menslike gees wat na anargie lei.<ref>Hough, Barrie. Rapport, 28 September 2003</ref><ref>Van der Vyver, Braam Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/teater/desnie.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701012423/http://oulitnet.co.za/teater/desnie.asp |date= 1 Julie 2017 }}</ref> Die klug ''Kappit-yt'' debuteer in 2007 by Aardklop en het as onderwerp akteurs wat ouer word en wat hulle alles moet doen om aan die lewe te bly. Sy skryf ook ’n toneelstuk in Engels oor [[Maria Callas]]. In [[2009]] is haar kortverhaal ''Spokie Snygans maak sy buiging'' tot ’n drama verwerk en is dit ’n finalis vir die Sanlam Teaterprys. === Romans en novelles === Dit is egter met prosa wat sy haar grootste bydrae tot die [[letterkunde]] maak. Met haar novelle ''Om 'n mens na te boots'' debuteer sy op prosagebied, hoewel sy voorheen ook verskeie tydskrifverhale geskryf het. In hierdie novelle vertel sy van ’n hegte groepie mense (Bres, Brim, Dana, twee kinders, die huishulp en die troeteldiere) wat uit die grootstad wyk om in afsondering in ’n stranddorpie te gaan woon. Geleidelik word hierdie groepie deur die gemeenskap binnegedring, terwyl die hegte verhouding tussen die groepie onderling verbrokkel. Veral treffend is die teenstelling van waansin teen orde en werklikheid teenoor fantasie.<ref>Brink, André P. Rapport. 1 Februarie 1976</ref><ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Brink, André P. Rapport. 2 Maart 1986</ref><ref>De Vries, Abraham. Beeld, 1 Maart 1976</ref><ref>Eksteen, Louis. Standpunte. Nuwe reeks 126, Desember 1976</ref> Hierdie novelle is ’n sterk aanspraakmaker op die Perskorprys. Die novelle ''Lou-oond'' stel ’n vrou in die kombuis aan die woord en is dan ook die primêre boustof vir haar latere eenbedryf ''Kombuis-blues''. In die middel van die tagtigerjare staan die land kniediep in die struggle en die novelle vertel die verhaal van die skryfster in haar huis in Franschhoek waar sy die tyd verwyl deur na Maria Callas te luister. Sy het gereelde kontak met ’n paar mense. Haar huiswerker staan midde-in die struggle en wil die huis erf na die revolusie, sy het ’n Armeense buurvrou wat oorstelp is deur die geweld wat sy met geloof wil oorkom en haar visvangmaat Hermien, wat geweld voorstaan, is op Langebaan. Die vrou se daaglikse ervarings word aangevul met besinnings oor die wetenskap, musiek en die mens se doel op aarde. Onderliggend aan die verhaal is die tema van die isolasie van die kunstenaar in ’n wêreld sonder hoër waardes. Interessant is die vertelstrategie, waar gebruik gemaak word van onderbreking, uitweiding, uitstel en die ophef van tyd en ruimte, om so die vroulike domein aan te dui en die vroulike perspektief te laat domineer.<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 1, Februarie 1989</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 19 Julie 1987</ref><ref>Crous, Marius. Beeld, 30 November 2009</ref> Die hoogtepunt in haar oeuvre is ''Ons is nie almal so nie,'' waar die lewensomstandighede en houdings van arm Afrikaners tydens die [[apartheid]]sera fyn beskryf word, met ’n goeie dosis galgehumor. Die verhaal vind plaas in die arm woonbuurt Vasco in die Kaap net na die verkiesing in [[1948]] en sentreer rondom die hoofkarakter Doris, haar man Piet en dogtertjie Gertie. Piet is ’n asmalyer wat op ongeskiktheidspensioen gesit is deur die Spoorweë. Doris werk saans as plekaanwyser by die Parow Bioscope om uit te kom en te ontvlug van haar vervelige lewe. Die leser beleef die gebeure uit die perspektief van Gertie, wat haar ma se opstand teen die lewe wat sy lei; die veranderende houdings ten opsigte van apartheid en mense van ander kleur; en haar ma se alewige soeke na iets beters; met kinderlike onskuld en eerlikheid beskryf. Die onskuld van die kinder-perspektief sorg vir ’n spanning tussen wat die kind vertel en wat werklik gebeur en veroorsaak ’n voortdurende ironiese effek. Die beeld op die werkersklas is baie eerlik, ook in die taalgebruik, en toon Goosen se fyn aanvoeling vir hierdie mense en hulle denkprosesse. Die aanbieding is oorwegend geestig, maar dit staan in direkte en aangrypende kontras teenoor die skrynende aard van die gebeure wat verhaal word. Die titel word afgelei uit die voorval toe hulle bure, die bruin Williamse, deur die Groepsgebiedewet gedwing word om te trek. Doris besluit om die koek wat sy vir haar pa gebak het, vir hulle te gee, maar hulle wys dit beleef van die hand. Hierop skree Doris: “Ons is nie almal so nie”. Die roman wys egter ons is almal so, met dieselfde verlangens, drome, drifte en gevoelens, ongeag ras of die maatskaplike stand. Doris soek ontvlugting uit haar saai lewe in materiële dinge en dan in ’n buite-egtelike verhouding. Na haar man se dood verdiep haar soektog om die geestelike in te sluit.<ref>Hough, Barrie. Insig, September 1990</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger. 13 September 1990</ref><ref>Vaughan, Rike. Rapport, 16 Desember 1990</ref> Die Rapportprys in 1990 en die -prys en M-Net-prys in 1991 word toegeken aan ''Ons is nie almal so nie'', terwyl hierdie roman tweede eindig in die ATKV-prys toekenning in 1991 en in 1992 op die kortlys is vir die toekenning van die [[Helgaard Steyn-prys]]. [[André P. Brink]] vertaal hierdie roman in Engels as ''Not all of us'' (later heruitgegee onder die titel “''We’re not all like that''”) en dit word ook in Nederlands en Frans vertaal.<ref>Pakendorf, Margot. Beeld, 22 Oktober 2007</ref> Met ''o.a. Daantjie Dromer'' sit Goosen haar uitbeelding van die werkersklasmense met hulle platvloerse taal, humor en lief en leed voort. Die verhaal word vertel uit die gesigspunt van Bubbles Swanepoel, dogter in ’n Kaapse werkersklas-gesin in die vyftigerjare. Haar ma is die hoofkarakter, wat poog om haar gesin aanmekaar en op die regte pad te hou maar self so nou en dan die pad effens byster raak. Ma werk saam met haar vriendin miss Du Plooy in die O.K. Bazaar in [[Adderleystraat]] en Pa sit by die huis en drink terwyl hy skemas bedink om geld te maak. Bubbles se ideaal is om weg te kom uit hierdie lae middelklasbestaan en haar hartstog lê in haar klavierlesse, nie in verpleegster wees soos haar ma wil hê nie. Haar ouer broer, Daantjie Dromer, met sy opera-plate en belangstelling in die sielkunde is vir haar die stimulus om groter te droom. In Bubbles se gesprekke met Daantjie raak sy ook al hoe meer bewus van die disfunksionele in die apartheidsbestel en van haar eie ontluikende seksualiteit.<ref>Hambidge, Joan. Die Burger, 6 Julie 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Insig, Julie 1993</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Op weg na 2000. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Malan, Charles. Rapport, 29 Augustus 1993</ref> In 1994 is ''o.a. Daantjie Dromer'' ’n naaswenner van die ATKV-prys. Die novelle ''Wie is Jan Hoender?'' is ’n mengsel van allegorie, fabel en Middeleeuse diere-epos. Dit vertel van die jaarlikse aankoms van Jan Hoender met sy trok en kolonie van bykans duisend hoenders om Andries Brits se lande met hulle geskrop en bemesting vir die oes voor te berei. Hierdie diens veroorsaak dat Andries se oeste voorkeurpryse by die mark behaal, terwyl Jan in staat is om met sy hoenders te kommunikeer en hulle te motiveer. Die aankoms van die verminkte hen Esther verander egter die prentjie. As uitskothen en swak produseerder is sy na die slagpale gestuur, maar kon op gelukkige wyse ontsnap. Sy vertel die ander hoenders van die gruweldade by die hoender-Auschwitz wat die mens in sy wreedheid en gierigheid vir die hoenders geskep het, wat by die hoenderkolonie groot onrustigheid skep. Hoenderwees word in die novelle gelyk gestel met menswees en nie een van die twee spesies kom juis gunstig uit die vergelyking nie. Die ewewig en verhouding tussen Jan Hoender en die nuwelinghen Esther en die interaksie met die buitewêreld word simbolies ingekleur, met ’n apokaliptiese einde waar die magte van chaos die magte van orde oorwin.<ref>Lategan, Andries. Insig, Mei 2001</ref><ref>Snyman, Henning. Rapport, 1 Julie 2001</ref><ref>Venter, L.S. Beeld, 4 Junie 2001</ref> '' 'n Paw-paw vir my darling'' beeld weer werkersklasmense uit, hierdie keer uit die perspektief van die hond Tsjaka wat saam met die Beeslaar-gesin in Damnville woon. Die tyd is na 1994 en die gebeure ’n satire op hoe die demokrasie met sy politieke en sosiale implikasies sy loop neem onder doodgewone mense. Die Beeslaars se seun Elvis bring sy nuwe meisie, ’n Indiër, agterop sy motorfiets by die huis aan om haar aan Vleis en Soufie, sy ouers, voor te stel. Só word die gesin die nuwe Suid-Afrika ingesleep en wat volg is ’n geestige uitbeelding van hoe werkersklasmense in ’n voorstedelike woonbuurt die politieke en maatskaplike gebeurtenisse beleef.<ref>De Jager, Frederik. Insig, Mei 2002</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Junie 2002</ref><ref>Van Niekerk, Marlene. Rapport, 16 Junie 2002</ref> Hierdie boek word deur Koos Roets in ’n vollengte rolprent omskep en word vir die eerste keer in [[2015]] vertoon tydens [[KykNET|KykNet]] se Silwerskermfees. === Kortverhale === '' 'n Kat in die sak'' is ’n keur uit haar kortverhale wat sy gedurende die voorafgaande sowat twintig jare geskryf het. Die karakters het meermale probleme om in te skakel in die gemeenskap en sinvolle verhoudings aan te knoop. Dood en begrafnis is ’n vername tema, ook in die titelverhaal waar twee oujongnooiens hulle gestorwe kat in ’n plastieksak op ’n bus vervoer om hom te gaan begrawe, net om te sien hoe die sak gesteel word. Hulle sluit dan maar sommer by vreemde mense se begrafnis aan om te kan huil. ''Piet-pop'' is die verhaal van ’n vrou wat na haar man se dood ’n pop in sy gelykenis laat maak om so die illusie van sy teenwoordigheid te laat voortbestaan. Van die verhale het groteske of surrealistiese elemente. In ''Ons huis en ons regeerders'' word ’n gemengde mens-insek wêreld simbool van geweld en wraak in die samelewing, terwyl in ''’n Pianis se handlyding'' die pianis se vingers groei in sy soeke na virtuositeit. Goosen hanteer ook die eietydse politieke onluste in die land in verhale soos ''Karoo'' en ''Wat sag is, vergaan''. In ''Karoo'' word die veranderende Suid-Afrika beskryf as ’n probleem van die botsing tussen verskillende wêrelde, wat verwarring skep vir die mense en beriggewing bemoeilik. So word daar dan ook kommentaar gelewer oor die skrywerskap. Die verteller in die bundel probeer in sommige verhale ’n alternatiewe werklikheid skep (deur middel van die skryfaksie) om so van die werklikheid te ontvlug.<ref>Brink, André P. Rapport, 21 September 1986</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 2, Mei 1987</ref> '' 'n Gelyke kans'' is ’n versameling kortverhale en solo-kabarettekste wat wissel van die groteske tot die erotiese en van die realistiese tot die makabere. Soos die titel aandui, wentel die verhale veral oor die ongelyke kanse wat aan party mense in die lewe gegee word en die drang tot ontvlugting wat daaruit voortspruit. Hierdie ontvlugting geskied meermale in terme van baldadige seks, waar die aanvaarde grense in terme van seksuele voorkeure oorskry word met gesuggereerde bloedskande en veral geweld en seks. Dit weerspieël ook die neerdrukkende betekenisloosheid van die karakters se lewens en wêreld, wat ook in vele ander situasies uitgebeeld word. Die obsessiewe in die seksdrang, wat ook ’n mate van waansin aandui, vind uiting in verhale soos ''Die hertogin se kat'' en ''In-braak''. ''Derra se kroonprinses'' vertel van Serah en haar pa se jolyt en saamdans. Die ma se gebrek aan aandag aan haar voorkoms en die pa se drange maak egter die dansery tussen pa en dogter ongesond. Die verteller in ''Kristaldruiwe'' is ’n kind, wie se ma aan die aanslag van [[demensie]] begin ly, en wie se pa eendag sy koffer gevat en verdwyn het. In ''Sprinkane'' gaan die man onvervuld deur die lewe en word hy veral deur die aktiewe sekslewe van die sprinkane geteister. ''Aan die einde van ’n reënboog'' is ’n weergawe van ’n vrou wat handgemeen raak met drie mans in ’n kroeg om te bewys dat sy haarself kan handhaaf. Die kabarettekste ondermyn grotendeels op satiriese wyse die aanvaarde norme en standaarde.<ref>Du Plessis, Phil. Die Burger, 30 Augustus 1995</ref><ref>Gouws, Tom. Beeld, 19 Junie 1995</ref><ref>Smuts, J.P. Insig, Julie 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no. 4, November 1996</ref> ''Plante kan praat'' is ’n kortverhaalbundel, waarin sy weer die wêreld van hoofsaaklik die armes en hulle subkultuur oopkrap. Die temas van die verhale is deurlopend kommerwekkende sosiale kwessies binne die samelewing en die individu se soeke na ontsnapping uit die versmorende realiteit van sy bestaan. Soos die titel aandui, speel plante en die simboliek van plante ’n sleutelrol, soos in die verhaal ''Lemoene'', waar die lemoenboom die simbool is van tanende huweliksgeluk. In die verhale ''Fucked for life'' (met lesbiese seks en oneerbiedige verwysing deur ’n karakter na die Bybel) en ''Wolwors'' (’n maskerpartytjie in Houghton wat in ’n orgie ontaard) word die donker onderwêreld teenoor die godsdiens en geloof gestel. Die titelverhaal vermenslik plante, wat die mens aanspreek oor die vernietiging van die natuur.<ref>Coetzer, Toast. Beeld, 26 Julie 2010</ref><ref>Loubser, Henriëtte. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 48 no. 1, Herfs 2011</ref><ref>Rust, Riette. Rapport, 4 Julie 2010</ref> Van haar kortverhale word in versamelbundels opgeneem, soos ''Comrades'' en ''Kolskoot'' in ''Op hulle stukke'' onder redaksie van Jeanette Ferreira; ''Kristaldruiwe'' in ''Vrou: Mens'' onder redaksie van Corlia Fourie, ''Antie en die siener'' in ''Blommetjie gedenk aan my'' van [[Hennie Aucamp]] en ''Die reënseun'' in ''Vuurslag'' van Hennie Aucamp. Ander versamelbundels waarin haar kortverhale verskyn sluit in ''Soort soek soort'', ''Vertellers 1 en 2'', ''Wisselstroom'' en ''Lyfspel / Bodyplay''. Sy publiseer ook kortverhale in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Contrast'' en ''Tydskrif vir Letterkunde''. === Ander prosa === ''Straataf'' is ’n bundel met ’n keur uit haar rubrieke wat in verskeie tydskrifte en koerante verskyn het. Haar rubrieke is vol gevatte sêgoed, waarmee sy direk tot die kern van somtyds sensitiewe kwessies deurdring.<ref>Roodt, P.H. Beeld. 22 April 2002</ref> Sy skryf ook ''Die groot griep'', ’n geskiedenisboek vir kinders. Op kookgebied publiseer sy die resepteboek ''Brood-hooglied'' en vertaal Mary Berry se ''One pot cooking'' as ''Prutpot-etes''. Julius Fast se ''Body politics: how to get power with class'', vertaal sy as ''Die mag van houding''. == Eerbewyse en toekennings == '''Eerbewyse''' Die Sanlamprys as Rubriekskrywer van die Jaar word aan haar toegeken vir haar rubriek in die Natalse koerant ''Tempo'' en sy ontvang ook die [[Helen Martins]] Fellowship van [[Athol Fugard]]. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vereer haar in [[1998]] met die Afrikaans Onbeperk-toekenning. [[Susanne Beyers]] en Joanie Combrink maak ’n samestelling uit haar werk wat hulle onder die titel ''Dalk is ons almal so'' in 2001 by die Woordfees op Stellenbosch opvoer, terwyl Albert Maritz en sy geselskap in 2008 ''Elders aan diens'' uit haar gedigte saamstel en by [[Aardklop]] opvoer. In 2009 vereer die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] haar met ’n eeufeesmedalje vir haar baanbrekerswerk in die kunste. === Toekennings === {| class="wikitable" !Jaar !Prys !Vir |- |1990 |CNA-prys Rapport-prys |''Ons is nie almal so nie'' ''Ons is nie almal so nie'' |- |1991 |M-Net-prys |''Ons is nie almal so nie'' |- |1992 |Rapport-prys |''Drie eenakters'' |- |1998 |Afrikaans onbeperk toekenning | |- |2009 |Eeufeesmedaljie van die Suid-Afrikaanse Akedemie vir wetenskap en kuns | |} == Publikasies == === Poësie === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1971 |'n Uil vlieg weg |- |1975 |Orrelpunte |- |2007 |Elders aan diens |} === Prosa === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1975 |''Om 'n mens na te boots'' |- |1981 |''Die groot griep'' ''Brood-hooglied'' |- |1986 |'' 'n Kat in die sak'' |- |1987 |''Lou-oond'' |- |1990 |''Ons is nie almal so nie'' |- |1992 |''Drie eenakters'' |- |1993 |''o.a. Daantjie Dromer'' |- |1995 |'' 'n Gelyke kans'' |- |2001 |''Wie is Jan Hoender?'' ''Straataf'' |- |2002 |'' 'n Paw-paw vir my darling'' |- |2007 |''Elders aan diens'' |- |2010 |''Plante kan praat'' |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1981 |''Die mag van houding- Julius Fast'' |- |1982 |''Prutpot-etes – Mary Berry'' |} == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]] == Bronne == === Boeke === * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk. 1994. * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe. 1987. * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. 1980. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk. 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk. 1983. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers. Eerste uitgawe. 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe. 2005. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk. 1993. * Swanepoel, Eduan. ''Jeanne Goosen (1940-).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. 1998. * Van Biljon, Madeleine. ''Geliefde leesgoed.'' Quellerie-Uitgewers. Kaapstad. Eerste uitgawe. 1996. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. 1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. 1999. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. 2006. === Vakkundige artikels === *Bosch, Barbara. 1996. Linguistic power bases and structures in ''Kopstukke'' (1992) by Jeanne Goosen. ''Literator.'' *Burger, Bibi. 2015. Vroulike muses en die kombuis as ondermynende ruimte in ''Louoond'' (1987) deur Jeanne Goosen. ''Stilet.'' *Lemmer, Erika. 2017. “Om 'n tamatie te kan vertrou”- plantpolitiek in Jeanne Goosen se Vrydag-rubrieke (1996-1999) en ''Plante kan praat'' (2010) . ''Journal of Literary Studies.'' *Loubser, Henriëtte. 2010. Die transgressiewe karnavaleske- ’n Fenomeen in die kabarettekste uit ''’n Gelyke kans'' van Jeanne Goosen . ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Smith, Carien. 2016. Bakhtin se Karnavaleske, materialisme en die identiteitskepping van die Ander - 'n ondersoek van Jeanne Goosen se ''Lenie''. ''Stilet.'' *Van Niekerk, Anne-Marie. 1988. Die spanningsekwilibrium tussen realiteit en ontvlugting in Jeanne Goosen se "Karoo" ('''n Kat in die Sak''). ''Tydskrif vir Letterkunde.'' === Tydskrifte en koerante === * Barnard, Lianne. ''Kinderidentiteit, ras en seksualiteit in ‘Ons is nie almal so nie’ en ‘Die reuk van appels’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 45 no. 2, Lente 2008 * Boekkooi, Paul. ''Ons ‘dolle Miena’ skryf oor hoenders.'' Insig, Desember 1990 / Januarie 1991 * Engelbrecht, Theunis. ''Magic in ’n hoenderhok''. De Kat, Februarie 2001 * Fitzpatrick, Marida. ''Nie juis ’n ‘fan’ van mense nie...'' Beeld, 29 Augustus 2015 * Goosen, Jeanne. ''Kultuur gee troos, maar eers nadat dit uitwis''. Beeld, 18 Julie 2000 * Korrespondent. ''Jeanne Goosen wen CNA-prys''. Die Burger, 28 Augustus 1991 * Le Roux, André. ''Jeanne Goosen verbreek stilte van elf jaar,'' Die Burger, 12 Augustus 1986 * Le Roux, André ''Die pryse wat jy moet betaal.'' Die Burger, 14 September 1991 * Marais, Danie. ''Almal is te bleddie reg in hul koppe, man!'' By, 16 Maart 2013 * Nieuwoudt, Stephanie. ''Karoo-fees bekroon Goosen.'' Plus, 4 Maart 1998 * Pienaar, Hans. ''Ons wás almal so.'' Rapport, 5 Mei 1991 * Rautenbach, Elmari. ‘''Ek’s nie moeilik nie’, sê Jeanne Goosen''. Bylae by Nasionale Koerante. 19 Julie 1995 * Retief, Hanlie. ''Die outsider is terug.'' Rapport, 21 September 2003 * Scholtz, Hettie. ''Kwit, soos sy darem kan dink!'' Insig, Maart 2001 * Van Niekerk, Anne-Marié''. Die spanningsekwilibrium tussen realiteit en ontvlugting in Jeanne Goosen se ‘Karoo’ in ‘’n Kat in die sak’''. Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 26 no. 3, Augustus 1988 * Van Rensburg, Liani Jansen. ''Zeus word ster in fliek.'' Beeld, 7 November 2014 === Internet === * Brand, Marieke: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1986/11/04/8/4.html * Bruwer, Ruan: Volksblad. http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/03/24/VB/3/kampusspokie.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/09/01/SK/8/mmelders.html * Kitching, Gary: Beeld. http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/05/30/2/19.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * La Vita, Murray: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/07/17/callas-505.html * La Vita, Murray: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/03/17/SK/12/17-03_VAK.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Le Roux, André: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1986/08/12/6/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Le Roux, André: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/09/14/6/3.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum. 27 Maart 2013: www.litnet.co.za * Nieuwoudt, Stephanie: Beeld. http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/03/4/5/11.html * Potgieter, Marelize: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/03/08/DB/6/mpJeanneGoosen.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2008/09/25/RH/24/mmgoosen.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rautenbach, Elmari: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/07/19/7/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Retief, Hanlie: Rapport. http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2003/09/21/R1/16/02.html * Steinmair, Deborah: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/12/11/SK/10/kleinteater.html * Steinmair, Deborah: Die Burger. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/04/15/SK/10/kleinteater.html * Van Wyk, Johan: Volksblad. http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/10/21/12/14.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Zyl, Johan: Beeld. http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2003/08/21/B1/10/01.html == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goosen, Jeanne}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] pafw0a4l0q59csllq88cuapnnupfxkc 0 109262 2917569 2672530 2026-07-14T17:30:40Z HermanvanAswegen988 200973 /* Grand Prix du Festival International du Film (1939–1954) */ 2917569 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas pryse |naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Ausuebende Audiovision.png|50px]] Palme d'Or}}}} |beeld = Palmed'or.jpg |breedte = 260 |onderskrif = Die Palme d'Or wat in 1979 aan ''Apocalypse Now'' toegeken is. |toegeken = Uitmuntendheid in die rolprentbedryf |borg = [[Cannes-rolprentfees]] |land = {{vlagland|Frankryk}} |datum = Jaarliks einde Augustus tot begin September |vorigenaam = |eerste = 1955 |ander = |webtuiste = [http://www.festival-cannes.com/ festival-cannes.com] }} Die '''Palme d'Or''' ([[IFA]]: palm(ə) dɔʁ; [[Afrikaans]]: "Goue Palm") is die hoogste prys wat op die [[Cannes-rolprentfees]] toegeken word.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/about/palmeHistory.html |title=A brief history of the Palme d'or – Festival de Cannes 2013 (International Film Festival) |publisher=Festival-cannes.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501174927/http://www.festival-cannes.com/en/about/palmeHistory.html |archive-date= 1 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=28 Maart 2016 }}</ref> Dit is in 1955 deur die organiseerders ingestel en het die '''Grand Prix du Festival International du Film''' (1939 tot 1954) vervang.<ref>{{cite web |title=Awards at Cannes Film Festival: Golden Palm |url=http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/awards_summary#Golden_Palm |work=The Internet Movie Database |year=2008 |access-date=28 Mei 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101075309/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/awards_summary#Golden_Palm |archive-date= 1 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 1964 is dit weer deur die Grand Prix du Festival vervang<ref>{{cite web |title=Awards at Cannes Film Festival: Grand Prize of the Festival |url=http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/awards_summary#Grand_Prize_of_the_Festival |work=The Internet Movie Database |year=2008 |access-date=28 Mei 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101075309/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/awards_summary#Grand_Prize_of_the_Festival |archive-date= 1 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> voor dit in 1974 heringestel is. == Ontvangers == === Grand Prix du Festival International du Film (1939–1954) === {|class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Prent !! Oorspronklike titel !! Regisseur(s) !! Nasionaliteit van regisseur<br /><small>(ten tyde van die prent se uitreiking)</small> |- |1939 || ''Union Pacific''* || || [[Cecil B. DeMille]] || {{vlagland|Verenigde State}}* |- |rowspan="11"|1946 || ''The Turning Point'' || ''Weliki perelom / Великий перелом'' || Fridrikh Ermler || {{vlagland|Sowjetunie}}* |- |''Men Without Wings'' || ''Muži bez křídel'' || František Čáp || {{vlagland|Tsjeggoslowakye}}* |- |''The Last Chance'' || ''Die Letzte Chance'' || Leopold Lindtberg || {{vlagland|Switserland}}* |- |''Iris and the Lieutenant'' || ''Iris och löjtnantshjärta'' || Alf Sjöberg || {{vlagland|Swede}}* |- |''Portrait of Maria'' || ''María Candelaria'' || Emilio Fernández || {{vlagland|Meksiko}}* |- |''Rome, Open City'' || ''Roma, città aperta'' || [[Roberto Rossellini]] || {{vlagland|Italië}}* |- |''Lowly City'' || ''Neecha Nagar / नीचा नगर'' || Chetan Anand || {{vlagland|Indië}}* |- |''Brief Encounter'' || || David Lean || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}* |- |''Pastoral Symphony'' || ''La symphonie pastorale'' || Jean Delannoy || {{vlagland|Frankryk}}* |- |''The Lost Weekend'' || || Billy Wilder || {{vlagland|Verenigde State}} |- |''The Red Meadows'' || ''De røde enge'' || Bodil Ipsen en Lau Lauritzen jr. || {{vlagland|Denemarke}}* |- |1949 || ''The Third Man'' || || Carol Reed || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |rowspan="2"|1951 || ''Miss Julie'' || ''Fröken Julie'' || Alf Sjöberg || {{vlagland|Swede}} |- |''Miracle in Milan'' || ''Miracolo a Milano'' || Vittorio De Sica || {{vlagland|Italië}} |- |rowspan="2"|1952 || ''The Tragedy of Othello: The Moor of Venice'' || || Orson Welles || {{vlagland|Verenigde State}} |- |''Two Cents Worth of Hope'' || ''Due soldi di speranza'' || Renato Castellani || {{vlagland|Italië}} |- |1953 || ''The Wages of Fear'' || ''[[Le Salaire de la peur]]'' || Henri-Georges Clouzot || {{vlagland|Frankryk}} |- |1954 || ''Gate of Hell'' || ''Jigokumon / 地獄門'' || Teinosuke Kinugasa || {{vlagland|Japan}}* |} * Nota: Die Palme d'Or vir ''Union Pacific'' is op die 2002-fees terugwerkend toegeken. Die fees se debuut sou in 1939 plaasgevind het, maar dit is gekanselleer weens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die organiseerders van die 2002-fees het van die oorspronklike 1939-benoemings aan ’n jurie voorgelê om ’n wenner te kies. === Palme d'Or (1955–63) === {|class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Prent !! Oorspronklike titel !! Regisseur(s) !! Nasionaliteit van regisseur<br /><small>(ten tyde van die prent se uitreiking)</small> |- |1955 || ''Marty'' § || || Delbert Mann || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1956 || ''The Silent World'' || ''Le monde du silence'' || [[Jacques Cousteau]] en Louis Malle || {{vlagland|Frankryk}} |- |1957 || ''Friendly Persuasion'' || || William Wyler || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1958 || ''The Cranes Are Flying'' || ''Letjat zjoerawli / Летят журавли'' || Michail Kalatozof || {{vlagland|Sowjetunie}} |- |1959 || ''Black Orpheus'' § || ''Orfeu Negro'' || Marcel Camus || {{vlagland|Frankryk}} |- |1960 || ''The Sweet Life'' § || ''La dolce vita'' || [[Federico Fellini]] || {{vlagland|Italië}} |- |rowspan="2"|1961 || ''The Long Absence'' § || ''Une aussi longue absence'' || Henri Colpi || {{vlagland|Frankryk}} |- | ''Viridiana'' § || || Luis Buñuel || {{vlagland|Meksiko}} |- |1962 || ''Keeper of Promises'' § || ''O Pagador de Promessas'' || Anselmo Duarte || {{vlagland|Brasilië}}* |- |1963 || ''The Leopard'' § || ''Il gattopardo'' || Luchino Visconti || {{vlagland|Italië}} |} === Grand Prix du Festival International du Film (1964–1974) === {|class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Prent !! Oorspronklike titel !! Regisseur(s) !! Nasionaliteit van regisseur<br /><small>(ten tyde van die prent se uitreiking)</small> |- |1964 || ''The Umbrellas of Cherbourg'' || ''Les parapluies de Cherbourg'' || Jacques Demy || {{vlagland|Frankryk}} |- |1965 || ''The Knack ...and How to Get It'' || || Richard Lester || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |rowspan="2"|1966 || ''A Man and a Woman'' || ''Un homme et une femme'' || Claude Lelouch || {{vlagland|Frankryk}} |- |''The Birds, the Bees and the Italians'' || ''Signore e signori'' || Pietro Germi || {{vlagland|Italië}} |- |1967 || ''Blowup'' || || Michelangelo Antonioni || {{vlagland|Italië}} |- |1968 || Geen prys weens die gebeure van Mei 1968 in Frankryk. || N.v.t. || N.v.t. || N.v.t. |- |1969 || ''If....'' || || Lindsay Anderson || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |1970 || ''MASH'' || || Robert Altman || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1971 || ''The Go-Between'' || || Joseph Losey || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |rowspan="2"|1972 || ''The Working Class Goes to Heaven'' § || ''La classe operaia va in paradiso'' || Elio Petri || {{vlagland|Italië}} |- |''The Mattei Affair'' § || ''Il caso Mattei'' || Francesco Rosi || {{vlagland|Italië}} |- |rowspan="2"|1973 || ''The Hireling'' || || Alan Bridges || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |''Scarecrow'' || || Jerry Schatzberg || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1974 || ''The Conversation'' || || Francis Ford Coppola || {{vlagland|Verenigde State}} |} === Palme d'Or (1975–tans) === {|class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Prent !! Oorspronklike titel !! Regisseur(s) !! Nasionaliteit van regisseur<br /><small>(ten tyde van die prent se uitreiking)</small> |- |1975 || ''Chronicle of the Years of Fire'' || ''Chronique des années de braise'' || Mohammed Lakhdar-Hamina || {{vlagland|Algerië}}* |- |1976 || ''Taxi Driver'' || || [[Martin Scorsese]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1977 || ''Padre Padrone'' || || Paolo and Vittorio Taviani || {{vlagland|Italië}} |- |1978 || ''The Tree of Wooden Clogs'' § || ''L'albero degli zoccoli'' || Ermanno Olmi || {{vlagland|Italië}} |- |rowspan="2"|1979 || ''Apocalypse Now'' || || [[Francis Ford Coppola]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |''The Tin Drum'' || ''Die Blechtrommel'' || Volker Schlöndorff || {{vlagland|Wes-Duitsland}}* |- |rowspan="2"|1980 || ''All That Jazz'' || || [[Bob Fosse]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |''Kagemusha'' || ''Kagemusha / 影武者'' || Akira Kurosawa || {{vlagland|Japan}} |- |1981 || ''Man of Iron'' || ''Człowiek z żelaza'' || Andrzej Wajda || {{vlagland|Pole}}* |- |rowspan="2"|1982 || ''Missing'' § || || Costa-Gavras || {{vlagland|Griekeland}}* |- |''The Way'' § || ''Yol'' || Yılmaz Güney and Şerif Gören || {{vlagland|Turkye}}* |- |1983 || ''The Ballad of Narayama'' || ''Narayama bushikō / 楢山節考'' || Shohei Imamura || {{vlagland|Japan}} |- |1984 || ''Paris, Texas'' § || || Wim Wenders || {{vlagland|Wes-Duitsland}} |- |1985 || ''When Father Was Away on Business'' § || ''Otac na službenom putu / Отац на службеном путу'' || Emir Kusturica || {{vlagland|Joego-Slawië}}* |- |1986 || ''The Mission'' || || Roland Joffé || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |1987 || ''Under the Sun of Satan'' § || ''Sous le soleil de Satan'' || Maurice Pialat || {{vlagland|Frankryk}} |- |1988 || ''Pelle the Conqueror'' || ''Pelle erobreren'' || Bille August || {{vlagland|Denemarke}} |- |1989 || ''Sex, Lies, and Videotape'' || || [[Steven Soderbergh]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1990 || ''Wild at Heart'' || || David Lynch || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1991 || ''Barton Fink'' § || || [[Coen-broers]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1992 || ''The Best Intentions'' || ''Den goda viljan'' || Bille August || {{vlagland|Denemarke}} |- |rowspan="2"|1993 || ''Farewell My Concubine'' || ''Bàwáng bié jī / 霸王別姬'' || Chen Kaige || {{vlagland|Sjina}}* |- |''The Piano'' || || [[Jane Campion]] || {{vlagland|Nieu-Seeland}}* |- |1994 || ''Pulp Fiction'' || || [[Quentin Tarantino]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |1995 || ''Underground'' || ''Podzemlje / Подземље'' || Emir Kusturica || {{vlagland|Serwië en Montenegro}}* |- |1996 || ''Secrets & Lies'' || || Mike Leigh || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |rowspan="2"|1997 || ''Taste of Cherry'' || ''Ta'm-e gīlās / طعم گيلاس'' || Abbas Kiarostami || {{vlagland|Iran}}* |- |''The Eel'' || ''Unagi / うなぎ'' || Shohei Imamura || {{vlagland|Japan}} |- |1998 || ''Eternity and a Day'' § || ''Mia aio̱nióti̱ta kai mia méra / Μια αιωνιότητα και μια μέρα'' || Theodoros Angelopoulos || {{vlagland|Griekeland}} |- |1999 || ''Rosetta'' § || || Jean-Pierre en Luc Dardenne || {{vlagland|België}}* |- |2000 || ''Dancer in the Dark'' || || Lars von Trier || {{vlagland|Denemarke}} |- |2001 || ''The Son's Room'' || ''La stanza del figlio'' || Nanni Moretti || {{vlagland|Italië}} |- |2002 || ''The Pianist'' || ''Pianista'' || [[Roman Polanski]] || {{vlagland|Frankryk}}<br />{{vlagland|Pole}} |- |2003 || ''Elephant'' || || [[Gus van Sant]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- |2004 || ''Fahrenheit 9/11'' || || Michael Moore || {{vlagland|Verenigde State}} |- |2005 || ''L'Enfant'' || ''L'enfant'' || Jean-Pierre en Luc Dardenne || {{vlagland|België}} |- |2006 || ''The Wind That Shakes the Barley'' § || || Ken Loach || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |2007 || ''4 Months, 3 Weeks and 2 Days'' || ''4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile'' || Cristian Mungiu || {{vlagland|Roemenië}}* |- |2008 || ''The Class'' § || ''Entre les murs'' || Laurent Cantet || {{vlagland|Frankryk}} |- |2009 || ''[[Das weiße Band - Eine deutsche Kindergeschichte|Das weiße Band]]'' || || Michael Haneke || {{vlagland|Oostenryk}}* |- |2010 || ''Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives'' || ''Lung Bunmi Raluek Chat / ลุงบุญมีระลึกชาติ'' ||[[Apichatpong Weerasethakul]]||{{vlagland|Thailand}}* |- |2011 || ''The Tree of Life'' || || Terrence Malick || {{vlagland|Verenigde State}} |- |2012 || ''Amour''|| || Michael Haneke || {{vlagland|Oostenryk}} |- |2013 || ''Blue Is the Warmest Colour § || ''La Vie d'Adèle: Chapitres 1 et 2'' || Abdellatif Kechiche || {{vlagland|Frankryk}}<br />{{vlagland|Tunisië}}* |- |2014 || ''Winter Sleep'' || ''Kış Uykusu'' || Nuri Bilge Ceylan || {{vlagland|Turkye}} |- |2015 || ''Dheepan'' || || Jacques Audiard || {{vlagland|Frankryk}} |- |2016 || ''I, Daniel Blake'' || || Ken Loach || {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- |2017 || ''The Square'' || || Ruben Östlund || {{vlagland|Swede}} |- |2018 || ''Shoplifters'' || 万引き家族 / ''Manbiki kazoku'' || Hirokazu Kore-eda || {{vlagland|Japan}} |- |2019 || ''[[Parasiet (2019 film)|Parasiet]]'' § || 기생충 / ''Gisaengchung'' || Bong Joon-ho|| {{vlagland|Suid-Korea}} |- |2020 | colspan=4| Geen kompetisie |- |2021 || ''Titane'' || | Julia Ducournau | {{vlagland|Frankryk}} |- | 2022 || ''Triangle of Sadness'' || | Ruben Östlund | {{vlagland|Swede}} - {{vlagland|Groot-Brittanje}} - {{vlagland|Frankryk}} - {{vlagland|Duitsland}} |- | 2023 || ''[[Anatomie d'une chute]]'' || | Justine Triet | {{vlagland|Frankryk}} |} <nowiki>*</nowiki> _{dui ’n eerste wen aan}<br /> <nowiki>§</nowiki> _{dui ’n eenparige wen aan} == Meermalige wenners == * {{vlagland|Swede}}: Alf Sjöberg (1946, 1951) * {{vlagland|Verenigde State}}: Francis Ford Coppola (1974, 1979) * {{vlagland|Denemarke}}: Bille August (1988, 1992) * {{vlagland|Serwië}}: Emir Kusturica (1985, 1995) * {{vlagland|Japan}}: Shohei Imamura (1983, 1997) * {{vlagland|België}}: Luc en Jean-Pierre Dardenne (1999, 2005) * {{vlagland|Oostenryk}}: Michael Haneke (2009, 2012) * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}: Ken Loach (2006, 2016) == Ereprys == In 2002 het die fees ’n ere-Palme d'Or begin toeken aan regisseurs wat aansienlike werk gelewer het, maar nooit ’n mededingende prys gewen het nie. In 2011 is aangekondig die ereprys sou jaarliks toegeken word, maar dit het nie so uitgewerk nie en dit is vir die eerste keer weer in 2015 toegeken.<ref>{{cite web |title=A Honorary Palme at the opening ceremony of the Festival de Cannes |url=http://www.festival-cannes.fr/en/article/58029.html |access-date=3 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617174512/http://www.festival-cannes.fr/en/article/58029.html |archive-date=17 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Amerikaanse regisseur Woody Allen was die eerste wenner en die Franse rolprentmaker Agnès Varda die eerste vroulike ontvanger, in 2015.<ref>{{cite web |title=Director Agnes Varda to receive honorary Palme d'Or |url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-32688168 |access-date=3 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191130233236/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-32688168 |archive-date=30 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=AGNÈS VARDA TO RECEIVE HONORARY PALME D'OR |url=http://www.rogerebert.com/cannes/agn%C3%A8s-varda-to-receive-honorary-palme-dor |access-date=3 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330163754/https://www.rogerebert.com/cannes/agn%C3%A8s-varda-to-receive-honorary-palme-dor |archive-date=30 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Jaar !! Regisseur !! Nasionaliteit van regisseur<br /><small>(ten tyde van die prent se uitreiking)</small> |- | 2002 || [[Woody Allen]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- | 2009 || [[Clint Eastwood]] || {{vlagland|Verenigde State}} |- | 2011 || [[Bernardo Bertolucci]] || {{vlagland|Italië}} |- | 2015 || [[Agnès Varda]] || {{vlagland|Frankryk}} |- | 2016 || [[Jean-Pierre Léaud]] || {{vlagland|Frankryk}} |- | 2017 || [[Jeffrey Katzenberg]] || {{vlagland|Verenigde State}} |} == Sien ook == * [[Goue Beer]], die hoogste prys wat by die [[Berlinale]] toegeken word. * [[Goue Leeu]], die hoogste prys wat by die [[Venesiese Rolprentfees]] toegeken word. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Palme d'or}} * [http://www.festival-cannes.com/ Amptelike webtuiste van die Cannes-rolprentfees] * [http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/ Cannes-rolprentfees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411022839/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cannes_Film_Festival/ |date=11 April 2010 }} by IMDB [[Kategorie:Rolprentpryse]] [[Kategorie:Cannes-rolprentfees]] n63tn6aoxuj342yfgjeio2wbtu5x5yw 0 109281 2917600 2762214 2026-07-14T19:06:53Z Drewes 52945 [[]] 2917600 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jacob Lub.jpg|duimnael|Jacob Lub]] '''Jacob Lub''' (*[[1 Mei]] [[1868]], Garijp–†[[25 Mei]] [[1926]], [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]]) was 'n Suid-Afrikaanse onderwyser, lektor en skrywer.<ref>Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969.</ref> Hy is een van die laaste generasie van Nederlandse skrywers wat na Suid-Afrika emigreer en in Nederlands skryf, maar dan oorgaan na Afrikaans as medium vir sy skryfwerk. == Lewe en werk == Hy is op 1 Mei 1868 op Garijp as die seun van [[Pieter Jacobs Lub]] en Fempje Hart in die provinsie [[Friesland]] in [[Nederland]] gebore.<ref>Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964.</ref>In Oktober 1892 kom hy na die [[Transvaal]] en word hoof van die skool op die plaas Brakfontein naby [[Pretoria]], waarna hy vir 'n jaar onderwyser is aan die St. Birinuskollege en dan 'n betrekking in Pretoria aanvaar by die Staatsmodelskool.<ref>Dekker, G. Afrikaanse Literatuurgeskiedenis. Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970.</ref> Wanneer president Kruger sewe dubbelmediumskole aan die Rand stig, word hy as tweetalige onderwyser aangestel as hoof van die skool op Maraisburg. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] word hy deur die Transvaalse regering aangestel as bestuurder van die ambulanstrein.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984.</ref> Wanneer die Engelse magte die Transvaal oorneem, bly hy getrou aan die vorige regering en moet dus ná vredesluiting tevrede wees met 'n pos as sewende assistent aan die skool in Vrededorp, 'n posisie wat hy vir drie jaar lank beklee. Hierna word hy vir vier jaar organiseerder vir [[Nederlands]] aan die skole van die Rand, waarna hy vir drie jaar lank Nederlands doseer aan die Normaalskool in [[Johannesburg]].<ref>Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.</ref> Sy laaste betrekking is as inspekteur van Nederlands in skole aan die Rand, waar hy eers in Johannesburg en later op [[Heidelberg]] gevestig is. Op 25 Mei 1926 is hy na 'n lang siekbed op Heidelberg in die Transvaal oorlede. == Skryfwerk == Hy is een van die laaste generasie van Nederlandse skrywers wat na Suid-Afrika emigreer en in Nederlands skryf. Reeds voor die erkenning van Afrikaans as amptelike taal slaan hy egter teen die einde van sy skryfloopbaan ook oor na Afrikaans, met gebruik van heelwat Engelse dialoog. Hoewel hy gedigte en dramas ook skryf, is sy vernaamste bydrae op die gebied van die prosa. In sy oeuvre behandel hy meermale die marginale mense, in besonder die verstedelikte armblankes, na voorbeeld van die Nederlandse skrywer Justus van Maurik. Die degenerasie van sulke sosiale drenkelinge word in lewendige tonele beskryf.<ref>Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952.</ref> === Kortverhale/sketse === Hy debuteer met Nederlands-Afrikaanse sketse in ''Eenvoudige mense'' en volg dit op met die soortgelyke ''Donker Johannesburg'' en ''In en om die Goudstad''. Hierin bundel hy sketse in Nederlands geskryf met dialoog hoofsaaklik in Afrikaans en ook Engels, waarin die algemene lewe in die stad uitgebeeld word as veral die vanggat vir maatskaplike uitgeworpenes. Sy verhale toon 'n groot mate van eenselwige ontwerp. Eers word die stadsmilieu as inleiding beskryf, waarna “meester” een van sy oud-leerlinge of 'n ander bekende van die plaas ontmoet wat nou in die uiterste ellende verkeer. Die meester kry dan soms geleentheid om as redder op te tree. In ander verhale word allerlei straattipes beskryf, soms met 'n moralisering as slot. Die ellende in die agterbuurtes, die toestande in die tronke en die algemene verval onder die Afrikaner as gevolg van drank en seks is meermale die tema. Met 'n polisieman as begeleier besoek Lub die gevangenisse, agterbuurte en reddingshuise om stof vir sy verhale in te win, sodat sy sketse deur die redakteur van ''Die Brandwag'' (Desember 1918) as menslike dokumente beskou wat “die koue koerante en dokumente-argief van vandag se geskiedenis aanvul vir die toekoms”. Dit is goeie joernalistiek, met veel mensekennis geskryf, en dit werp lig op die ontstaan van die armblanke. Ter afwisseling skryf hy ook geslaagde komiese sketse.''Oom Frikkie en ander sketse'' is 'n bundel sketse en kortverhale in Afrikaans. [[Abraham H. de Vries]] neem van sy kortverhale op in ''Die Afrikaanse Kortverhaalboe''k, terwyl ''Oom Frikkie'' deur [[D.F. Malherbe]] in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Zou ik niet...'' deur [[Daniel Hugo]] in ''Tydskrif'' opgeneem word.<ref>Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk)</ref> === Novelle === Sy novelle ''Het zwarte gevaar'' is van besondere belang weens die tematiek daarvan in 'n tyd toe swart mense en rasseverhoudinge weinig gefigureer het in die letterkunde. Die onderwerp van “swart gevaar” was in daardie tyd die sogenaamde bedreiging wat swart mans vir wit vrouens ingehou het en was die onderwerp van verskeie artikels in koerante. Lub se novelle vertel die verhaal van 'n jong swart man van die plaas, Jakhals wat later Daniël word, wat eers op die plaas by 'n wit boer werk en daar onderdanigheid en gehoorsaamheid leer en aan dissipline onderwerp word. Hy verhuis dan na die stad en werk hier by 'n Engelse dame. Sy behandel hom as gelyke en bederf hom selfs, waarna hy nie meer onderdanigheid aan die wit mense aanvaar nie. Daniël se verstedeliking en verwestering lei uiteindelik tot sy ondergang, waar hy in 'n bende beland wat steel van die wit mense. Sy einde is rampspoedig wanneer hy deur die polisie doodgeskiet word. Die bendeleier se retoriek en aksies is selfs meer as honderd jaar later uiters bekend, aangesien hy verklaar dat hulle niks steel nie, maar slegs terugneem wat die wit mense van die swart mense gesteel het. Hy verklaar dat hulle die goed neem om terug te gee aan die swart mense, maar hou dan al die buit vir homself. Hierdie verhaal gee 'n goeie beeld van die patroniserende houding van wit mense teen swart mense in daardie tyd en staan nie onsimpatiek teenoor die onnodig ruwe behandeling wat die swart mense moet verduur nie. Die skrywer toon ook simpatie met die [[protagonis]] as slagoffer van sy omstandighede. Die bende-aktiwiteite word geteken met 'n onrusbarend akkurate weergawe van die gemoedstoestand en doelwitte van soortgelyke bendes meer as honderd jaar later.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Lub,_Jacob{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Drama === Op dramagebied skryf hy ''Eenvoudige mense'', 'n drama in vier bedrywe, waarin die lewe van arm mense aan die Rand uitgebeeld word. Dit is 'n verwerking van sy prosasketse onder dieselfde titel vir die verhoog. === Digkuns === Hy skryf ook versies vir die kinders wat in die bundel ''Kinderversies'' opgeneem word. Van sy gedigte word deur Gerrit Komrij opgeneem in die bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''.<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse letterkunde: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=lub_002</ref> == Publikasies == '''1908''' * ''Eenvoudige mense'' (sketse) '''1910''' * ''Donker Johannesburg'' '''1912''' * ''In en om die Goudsta''d '''1913''' * ''Het zwarte gevaar'' '''1918''' * ''Oom Frikkie en ander sketse'' * ''Eenvoudige mense'' (toneelstuk) '''1919''' * ''Kinderversies'' == Bronnelys == * [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein. ''Lub, Jacob – Biografie.'' * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J. Hier is ons skrywers! Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lub, Jacob}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1868]] [[Kategorie:Sterftes in 1926]] 9t6iobvudto4bzsx1kolmss0icr47pf 0 109758 2917647 2915754 2026-07-15T09:45:26Z AFM 21229 /* Aankoms in Afrika */ 2917647 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Heinrich Vedder.jpg|duimnael|regs|250px|Heinrich Vedder.]] '''Hermann Heinrich Vedder''' ([[Westerenger]], [[Wesfale]], [[3 Julie]] [[1876]] – [[Okahandja]], [[Suidwes-Afrika]], [[26 April]] [[1972]]) was ’n sendeling, opvoedkundige, taalkundige, volkekundige, historikus en senator in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]]. Vedder word onthou as die grootste en mees minsame verteenwoordiger van die [[Duits]]e kultuur en wetenskap in Suider-Afrika.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Hy het groot en blywende dienste oor meer as 'n halwe eeu met toewyding en opoffering aan die inwoners van sy aangenome vaderland gelewer. Vir almal was hy 'n vriend en is tereg in die destydse Suidwes 'n “volksvader” genoem. Hy het die Christelike beginsel van naasteliefde met woord en daad uitgeleef.<ref name="bey">{{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> Gevolglik was hy by al die bevolkingsgroepe van die land buitengewoon bemind en hooggeag.<ref name="who">{{de}} [http://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/autoren/infos-zur-person/heinrich-vedder.html Heinrich Vedder op die webtuiste Namibiana Buchdepot]. URL besoek op 12 April 2016.</ref> Hy was ’n buitengewoon intelligente man wat homself minstens agt tale aangeleer het: [[Nederlands]], [[Engels]], [[Grieks]], [[Afrikaans]], [[Nama]], [[Herero]], [[Osjindonga]] en ’n Khoekhoen-dialek. Saam met sy moedertaal, [[Duits]], was hy dus minstens nege tale magtig. Met sy minsame geaardheid en onkreukbare integriteit het hy die hoë agting van alle rasse in Suidwes geniet en 'n blywende indruk gelaat op sy studente aan die Augustineum by [[Okahandja]], waaraan hy meer as twee dekades lank tot 1943 verbonde was.<ref name="swart">Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Hy kan beskou word as die persoon wat die grootste en 'n blywende bydrae tot die onderwys en opvoeding van die [[inheemse volke]] van [[Namibië]] gelewer het.<ref name="bey" /> Ter ere van hom is 'n woonbuurt op Okahandja, waar hy dekades lank gewoon het, Veddersdal genoem.<ref name="who" /> == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Barmen (1870).jpg|duimnael|300px|Die nywerheidstad Barmen in 1870, ses jaar voor Vedder se geboorte. Skildery deur August von Wille. Dié stad het in 1929 met vier ander dorpe saamgesmelt om die stad [[Wuppertal]] te vorm, 'n eeu ná die stigting van die sendingstasie [[Wupperthal]] in die [[Kaapkolonie]]. ]] Vedder was die derde en jongste kind van Wilhelm en Anna Margarethe Vedder, kleinboere wat ook die weefkuns as 'n tuisvlyt beoefen het. Hulle het op 'n klein plasie naby Lenzinghausen in Wesfale geboer. Volgens die erfreg daar sou hy, as jongste seun, die hoewe van sy vader geërf het. Vedder, wat van kleins af op sy tweede naam genoem is, het self nooit sy voornaam gebruik nie. Hy het in 'n streng godsdienstige huis grootgeword en het die plaaslike laerskool (Volksschule) besoek waar hy onder die invloed van sy bekwame en diepgelowige leermeester, Decius, ontwikkel het tot 'n toegewyde leerling, met 'n besonderse aanleg vir tale. Op twaalfjarige leeftyd het hy met behulp van 'n Griekse [[Nuwe Testament]] en grammatika op eie houtjie begin om [[Grieks]] te leer; op dieselfde wyse het hy ook die snelskrifkuns bemeester. === Begeerte om sendeling te word === [[Lêer:Johanna Gertze en twee Redecker-kinders.jpg|duimnael|links|220px|[[Johanna Gertze]] en twee van die sendeling-ekonomis Johann Wilhelm Redecker van [[Omaruru]] se kinders wat sy omstreeks 1880 opgepas het. Sy was in 1858 die eerste Herero-dopeling.]] Aanvanklik wou Vedder onderwyser word, maar onder sy moeder se invloed het hy besluit om sendeling te word. Toe hy nog 'n knapie van vyf jaar was, het sy moeder hom iets uit haar verlede vertel wat hom so aangegryp het dat sy hele lewensloop daardeur bepaal is. Sy het hom vertel van die kerkie in Gütersloh, waarin die ou sendeling [[Carl Hugo Hahn]] hulle so baie van sy werk in Suidwes-Afrika onder die heidene vertel het; hoe hy 15 jaar lank tevergeefs daar gearbei het voor hy die eerste Herero-kind, sy diensmeisie Johanna, kon doop op [[25 Julie]] [[1858]].<ref>{{af}} [http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 Johanna Gertze, die eerste Herero-Christenvrou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160506135156/http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 |date= 6 Mei 2016 }}, ''[[Republikein]]'', 7 Februarie 2014. URL besoek op 17 April 2016.</ref> Hy het Johanna saam met hom na Duitsland gebring omdat hy bang was om haar onder die heidene agter te laat en ook omdat sy hom moes help met die opstel van boekies in die Hererotaal. “Swart Johanna” kon goed Duits praat en sy het 'n geweldige indruk op moeder Vedder as jong meisie gemaak. “As iemand my destyds daartoe gehelp het, Heinrich,” het sy aan haar seuntjie gesê, “dan het ek saam met Johanna na Afrika gegaan. Ek het egter nie geweet hoe om te werk te gaan nie. Baiemaal het ons reeds in die nag opgestaan en na Hoyel gegaan, want daarheen het die sendinginspekteur, Harms van Hermannsburg, gekom om van die heidene in Afrika en van die sending te vertel. As jy, my seuntjie, nou later as sendeling na Afrika wil gaan, sal ek niks daarop teë hê nie. Maar ek glo stellig dat jou vader dit tog nie graag sou wil sien nie."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> Uit daardie gesprek en die stille hunkering van 'n godvrugtige moeder het die sendingdrang in die fynbesnaarde kind ontstaan; maar nóg hy nóg sy het ooit kon droom dat hy nog eendag vir die susterskind van Swart Johanna in Suidwes sou skoolhou. === Toestemming om tot sending toe te tree === Op aandrang van sy vader het hy die skool ná die aflegging van sy geloofsbelydenis verlaat om met die boerdery te help en in die weefkuns opgelei te word. Die jong Vedder was vasbeslote em sendeling te word, maar hy was bang om met sy vader oor die saak te praat. Hy sou wag tot hy as soldaat moes dien en dan sou hy daar van ver af aan sy vader skryf om sy hart aan hom bloot te lê. Maar weer het 'n heel klein insidentjie voorgeval, wat vir die sewentienjarige Heinrich van groot betekenis was. Een Augustusaand het hy en sy ouer broer, August, in die maanlig oor die stoppellande geloop en daar moet hy toe hoor dat die broer van plan was om te trou en die plaas te verlaat, om self 'n begin te gaan maak. 'n Groot angs het die jong Heinrich beetgepak en so het hy sy erfreg aan sy ouer broer verruil vir die belofte dat hy op die hoewe sou bly sodat hy, wat na regte die plasie moes erf, sendeling kon word. Heinrich Vedder het geweet dat dit vir sy vader strelend was wanneer sy pynende voete saans in warm water gewas word. Ou vader Vedder het aan rumatiek in die bene gely en omdat hy nie meer sy voete met sy hande kon bykom nie, moes sy jongste seun saans sy sokkies uittrek en sy voete in warm water baai. By hierdie werkie is daar byna nooit gepraat nie, maar dit was altyd duidelik dat die oubaas dadelik in 'n goeie stemming gekom het sodra sy voete gewas word. Een Saterdagaand het Heinrich van hierdie geleentheid gebruik gemaak en vir sy vader gevra of hy weet dat August binnekort gaan trou en die hoewe wil verlaat. Sy vader het gesê dat hy bewus was daarvan. “Maar sal dit vir ons hoewe goed wees?” het Heinrich gevra. “Hy verstaan van landbou baie meer as ek. Sou dit nie beter wees as hy bly en ek gaan nie?” “Waarheen wil jy gaan?” het die vader verbaas gevra. “As julle niks daarteen het nie," het Heinrich geantwoord, “wil ek na die sendinginstituut in Barmen gaan en sendeling word. “Gaan dan," het die vader gesê. En dit was al wat daar tussen vader en seun oor die saak gepraat is."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> == Die Rynse Sendinggenootskap in Suidwes-Afrika == [[Lêer:Rynse sendingstasie te Omaruru, 1873.jpg|duimnael|regs|320px|Die Rynse sendingstasie op [[Omaruru]], 1873.]] [[Lêer:Deutsch-Sudwestafrika.png|duimnael|links|260px|Duits-Suidwes-Afrika (1904).]] In die [[Kaapkolonie]] was die Westerse beskawing, waarvan die Rynse sendelinge draers was, reeds taamlik goed gevestig toe hulle daar aankom; daarom kon hulle rustig vorder op min of meer gebaande weë. In die huidige [[Namibië]], wat hulle vanaf 1842 binnegegaan het, was die geval net die mooi die teenoorgestelde. Hier het ’n uiters moeilike taak op hulle gewag, want die droë, warm klimaat was uitputtend vir Europeërs en die Nama- en Hererostamme oorlogsugtig dat hulle die evangelie geensins geredelik aanvaar het nie. Tot 1884 was die gebied onder die beheer van heidense stamhoofde. Die sendelinge moes, sonder die beskerming van ’n Westerse regering, elementêre opvoedingswerk onderneem buiten die verkondiging van die evangelie. By geleenthede, in 1853 en ’59, moes hulle magteloos toekyk hoe die inheemse bevolking hul sendingstasies in puin gelê het en moes hulle van vooraf begin. Ook was baie van die inboorlinge aan drank verslaaf wat beginsellose smouse die gebied binnegebring het in ruil vir beeste. Die sendelinge het hierdie smousery teengestaan en meermale opgetree as vredemakers in die gedurige oorlogvoering tussen die Namas en Herero’s. So het hulle die sogenaamde sendelingsvrede tussen die stamhoofde [[Maherero]] en [[Jan Jonker Afrikaner]] bewerkstellig. ’n Volle 15 jaar sou verloop voor die eerste Herero gedoop is. Die oprigting van die sendingstasies is bemoeilik deur die feit dat die inboorlinge van die gebiede wat dikwels onder droogte gebuk gegaan het, ’n nomadiese bestaan gevoer het ter wille van hul troppe vee. Tog het gevestigde gemeenskappies mettertyd tot stand gekom met kerke en skole as middelpunt waarheen die rondtrekkende inboorlinge af en toe teruggekeer het en waar hul kinders intussen gebly het om skoolonderrig te ontvang. ’n Nedersetting van Duitse ambagslui en koloniste is in 1864 op [[Otjimbingwe]] gestig waar inboorlinge opgelei kon word vir handearbeid en in die landbou. ’n Opleidingskool, die Augustineum, is opgerig waar onderwysers en evangeliste opgelei is. Struikelblokke is geleidelik oorkom en die baanbrekerswerk met sukses bekroon. Sendingstasies het ontwikkel in permanente nedersettinge ’n in sommige gevalle dorpe, want die ook wit nedersetters, soos amptenare, handelaars en ambagslui, het hulle daar gevestig. Ná [[Warmbad, Namibië|Warmbad]] en [[Bethanie]], het die volgende stasies tot stand gekom: Berseba (1850), [[Gibeon]] (1863), [[Keetmanshoop]] (1866) in Namaland; en [[Windhoek]] (1842), Otjikango-Barmen of [[Gross Barmen]] (1844), [[Rehoboth]] (1845), [[Otjimbingwe]] (1849), [[Okahandja]], [[Omaruru]] en Okombahe (1870) in Hereroland. Deurtastende navorsings het ook blywende sukses opgelewer. ’n Deeglike studie van die onbekende land en sy inwoners was nodig. Talle reise is onderneem en die land in alle rigtings verken deur sendelinge soos die Noorweër [[Hans Christian Knudsen|H.C. Knudsen]] en die Duitsers [[Carl Hugo Hahn|C. Hugo Hahn]], Johannes Rath and Heinrich Scheppmann. Die tale, gebruike en gewoontes asook die geskiedenis en godsdienstige opvattings van die onderskeie stamme is die eerste keer noukeurig opgeteken. Sendelinge soos Vedder, Knudsen, [[Carl Hugo Hahn|Hahn]], P.H. Brincker, Johannes Olpp, [[Johann Krönlein|J.G. Krönlein]], H. Tönjes, [[Gottlieb Viehe]], J. Irle en [[Carl Gotthilf Büttner|C.G. Büttner]] het grammatikaboekies, woordeboeke en handboeke van die uiters moeilike inheemse tale saamgestel. Hulle het die [[Bybel]], kategismus en talle gesange vertaal en so die aanvoorwerk gedoen vir die ontwikkeling van dié tale in geskrewe tale en die skep van ’n eiesoortige Christelike letterkunde. Die Rynse sendelinge was die baanbrekers van die gevolglike kolonisering van die land deur Europeërs. Enersyds het die besetting van Suidwes-Afrika deur [[Duitsland]] in 1884 die sendelinge se werk vergemaklik omdat dit wet en orde daargestel het. Andersyds het die nadelige newe-effekte van die “beskawing” en die toenemende spanning wat gelei het tot inboorlingopstande die werk gekniehalter. In die Nama- en Herero-oorloë van 1904 tot ’07 het sommige van hul stasies en instellings in die slag gebly. Dit was in dié tyd dat Vedder na Duits-Suidwes-Afrika binnegekom het. Nadat die vrede gesluit is, is die stameenheid van die Herero’s vernietig. Die Rynse sendelinge het ingegryp om die verslane stam van algehele ondergang te red en hulle ’n nuwe lewenswyse te leer. Die eertydse nomades moes werkers en dagloners word. Die ou stamgrense is afgeskaf en die onderskeie volke moes voortaan in vrede saamleef. Dit het meer werk vir die sendelinge beteken, maar die RSG het, nes in die verlede, volhard. == In Duits-Suidwes == [[Lêer:Heinrich Vedder, Augustineum, Okahandja, 1949.jpg|duimnael|links|220px|Vedder was meer as twee dekades lank verbonde aan die Augustineum-opleidingskool op Okahandja.]] [[Lêer:Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|regs|260px|Swakopmund was 'n windverwaaide plekkie toe Vedder in 1904 hier aankom.]] === Opleiding as sendeling === Nadat sy vader in 1894 toestemming verleen dat hy sendeling mag word, het hy hom kort daarna as student aan die Rynse Sendinginstituut in [[Barmen]] laat inskryf, waar hy hom op [[1 April]] [[1894]] aangemeld het. Van 1895 tot 1901 deurloop hy die kerklike opleiding as sendeling en, ná 'n onderbreking van een jaar vir militêre opleiding, het hy die eindeksamen in 1903 afgelê. Hy is georden op [[5 Augustus]] [[1903]]. Toe die tyd aanbreek dat Vedder na die sendingveld gestuur moet word, het hy gemeen dat hy vir [[China]] bestem was, want die taalvorser in hom het tot die oeroue kultuur van die Chinese en hul oeroue skrif aangetrokke gevoel. Die beslissing het egter min of meer van die sendinginspekteur Spiecker afgehang. Spiecker het toe pas van Suidwes-Afrika af teruggekeer en het al klaar besluit om Vedder na [[Swakopmund]] te stuur. Toe hy teenstand in die komitee ondervind van die kant van diegene wat gemeen het dat Vedder vir China uitverkore was, het hy kort en bondig gesê: “In die sending se taalgebied word Chinese in vier toonhoogtes gesing; Vedder is geheel en al onmusikaal; hy kan dus hierdie taal nie behoorlik leer nie. Dus pas hy ook nie vir China nie!" Ná die komiteevergadering is Vedder meegedeel dat hy na Swakopmund moes gaan en voorlopig eers by ou sendeling Boehm op [[Walvisbaai]] sou loseer. Maar omdat daar ook [[Nederlands]] en [[Engels]] gepraat is, moes hy eers na [[Nederland]] gaan om daar Hollands te leer en dan weer na [[Londen]] om Engels te leer. Die vergadering waarop hierdie besluit geneem is, het in Augustus 1903 plaasgevind en die datum vir Vedder se vertrek na Suidwes-Afrika is vir Desember vasgestel. Dit was al tyd wat hom toegestaan is om twee vreemde tale te leer, maar in dié korte tydjie het hy met sy studie van Hollands so goed gevorder dat hy met gemak in Hollands kon preek. === Aankoms in Afrika === Op [[28 November]] [[1903]] vertrek Vedder aan boord van die ''Helene Woermann'' (van die redery [[Woermann-lyn]]) na Duits-Suidwes-Afrika.<ref name="who" /> Op [[27 Desember]] [[1903]] het Vedder en sendeling Eisenberg op die strand by Swakopmund aan wal gestap en die 30&nbsp;km na Walvisbaai te voet afgelê. Daar in die ou houtkerkie van Walvisbaai het hy sy eerste diens in Afrika gehou. Hy het Hollands gepraat en die skoolmeester het in Nama getolk. Van Walvisbaai af het Vedder saam met 'n Hollander, eerw. Nijhof, na Rooibank in die bedding van die Kuisebrivier gegaan. Daar het 'n klompie armsalige Khoi gewoon en Vedder wou hul taal leer. 'n Betroubare leerboek oor die Namataal het egter nog nie bestaan nie. Van hand tot hand het die notas van 'n paar taalbegaafde sendelinge gegaan en Vedder se eerste werk was om die dik boek af te skryf. In Februarie 1904, ses weke ná die uitbreek van die Herero-oorlog, het Vedder die geleentheid gekry om na [[Karibib]] te gaan. Sendeling Elger het hom losies en onderrig in die Hererotaal belowe. Die reis met die dwergtreintjie op die ou smalspoor van Swakopmund na Karibib het twee dae geduur, want snags het die treintjie stilgestaan. Hoewel hy dus aangewys is om onder die Topnaars, 'n [[Nama]]stam van [[Walvisbaai]], te arbei, het hy een jaar lank op die sendingstasies Scheppmannsdorf, [[Karibib]] en [[Otjimbingwe]] gewerk waar hy Nama, Hererotale en Osjindonga aangeleer het. Op Karibib het Vedder verneem dat ou [[Johanna Gertze|Johanna]] nog lewe en in die swart woongebied woon. Dit was die Swart Johanna wat in Gütersloh so 'n indruk op sy moeder gemaak het en onwetend die meeste daartoe bygedra het om van hom 'n sendeling te maak. Hy het haar gaan besoek. Sy het heeltemal alleen in die laaste huisie in die Bergdamara-“lokasie” gewoon. Ou Johanna was 'n buitengewoon begaafde taalkundige. Van jongs af het sy saam met [[Carl Hugo Hahn]] deur [[Namakwaland]] en die [[Kaapkolonie]] gereis. Sy kon Nama, Otjiherero, Afrikaans, Engels en Duits vlot praat en het later onderwyseres op Otjimbingwe geword. Hahn het haar eers op 20-jarige leeftyd gedoop. Sy is later getroud met 'n Baster, Johannes Gertze, vir wie sy baie kinders gebaar het. Op haar oudag het sy die beroemdste vroedvrou in die hele omgewing van Karibib, Otjimbingwe en [[Omaruru]] geword, ook by die wit mense, want haar netheid, bekwaamheid en betroubaarheid was welbekend. Van Karibib af het Vedder na die sendeling Johannes Olpp op Otjimbingwe gegaan, om deur dié groot kenner van die Namataal verder onderrig te word. === Vestiging op Swakopmund === [[Lêer:Landingsplek, Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|370px|'n Pier van hout is in 1905 op Swakopmund gebou, 'n jaar nadat Vedder hier aan wal gestap het.]] In Januarie 1905 het Vedder hom op [[Swakopmund]] gevestig waar hy die [[Namas|Nama]]-hawewerkers en Herero-krygsgevangenes bearbei het. Aanvanklik het laasgenoemde onder toesig van 'n soldaat kerk toe gekom; maar later is hulle toegelaat om alleen te gaan. Hulle het egter heel gou geweet hoe om van hierdie toegewing misbruik te maak en tot ergernis van die owerheid rond te loop pleks van kerk toe te gaan. Hiervoor het Vedder die skuld gekry. Hy het die saak ondersoek en gevind dat as die Herero's “passiona” gaan vra die soldate gemeen het dat hulle na die “mission” wil gaan. In hul onkunde het hulle die heidens dan 'n pas gegee – om te gaan rondloop. Vandat Vedder op die saak ingegaan het, het die soldate egter geweet dat as 'n Herero “passiona” vra hy nie wil kerk toe gaan nie, maar dat as hy 'n pas vra om na die “mission te gaan”, hy weer nie wil rondloop nie. Die swak lewensomstandighede van hierdie Herero's het hom diep getref en deur taktvolle onderhandelings met die militêre owerheid het hy daarin geslaag om hul omstandighede aansienlik te verbeter. Op Swakopmund het Vedder in 'n klein huisie gewoon wat sendeling Hammann van vloerplanke gemaak het. Hierdie eerste [[pastorie]] van Swakopmund het kompleet soos 'n groot kis gelyk. Die buurt was alles behalwe aangenaam. Agter die kis was daar 'n kroeg, waarin aankomende en vertrekkende soldate 'n groot deel van hulle loon kwytgeraak het. Tot laat in die nag het hulle daar gedrink, gesing en gedobbel. Voor die kis het 'n groot skuur gestaan, waarin meer as 100 Ovambo-arbeiders geslaap het. Soggens het hulle hul komberse uitgedra en op die sand in die son gaan oopgooi, om sodoende van die lastige sandvlooie ontslae te raak. Die vlooie het dan, as die wêreld vir hulle te warm word, van die komberse afgespring en by die kis ingespring. Soos destyds nog die gebruik was, het Vedder sy landgenote in sy pluiskeil en manel besoek; maar die gevoel teenoor die sendelinge was nie goed nie. Hulle is min of meer as medepligtiges aan die onverwagte Herero-opstand beskou. Net een enkele jong tolbeampte het op sy beurt weer by die sendeling besoek afgelê. Hy het 'n dagskooltjie geopen vir die kinders van swart mense, met aandklasse vir dopelinge begin en terselfdertyd ’n [[Nama]]-grammatikaboekie geskryf, asook ’n handleiding vir die dopelinge. Daar was nog geen kerk op Swakopmund nie en Vedder sou sy intreepreek voor die Duitsers in die magistraatshof hou. Die diens is in die plaaslike koerantjie aangekondig, kennisgewings is orals deur die polisie aangeplak en by die huise afgelewer; maar die enigste mense wat vir die diens opgedaag het was die distrikshoof, dr. Fuchs, en sy vrou. Verleë het die arme sendeling en sy twee toehoorders maar weer huis toe gestap. Maar die sendeling het nie moed verloor nie, en daarby was hy 'n goeie mensekenner. Hy het na maj. Friederichs gegaan en hom sy dienste as militêre prediker aangebied. Sy aanbod is aanvaar. Daar was toe ruim duisend soldate op Swakopmund. Sommige van hulle was op pad na Duitsland, ander weer na die front en nog ander was daar vir herstel van gesondheid. Hierdie duisende soldate, van wie 'n groot aantal nog tot laat die vorige nag in die kroeg gebras en gedobbel het, moes die volgende Sondag mooitjies almal vir militêre godsdiensoefening toetree onder begeleiding van die militêre orkes. Vir die burgerlike besoekers was daar sitplekke ingerig en . . . hulle het nie net na daardie diens gekom nie, maar ook al die daaropvolgende dienste bygewoon. So is deur sy toedoen die [[Evangelies-Lutherse Kerk in Namibië (DELK)|Duitse Evangelies-Lutherse gemeente]] op Swakopmund gestig, waarvan hy die eerste predikant was. Die eens veragte sendeling het in die grootste harmonie met sy kerkraad saamgewerk. Hy het op Swakopmund heel gou ’n plek in die hart van die Duitse gemeenskap verower, wat hy later in sy lewe in 'n nog groter mate gevul het. === Verhuising na Omaruru === [[Lêer:Missionshaus in Omaruru.jpg|duimnael|regs|270px|Die Missionshaus (sendinghuis) op Omaruru is opgerig in 1890.]] Ná beëindiging van die oorlog het Vedder na [[Omaruru]] verhuis waar hy die Bergdama-gemeente bearbei het. Hy het die bestaande [[Nuwe Testament]] in [[Nama]] hersien en persklaar gemaak en het ook 'n Bybelgeskiedenis van die [[Ou Testament]] in die Namataal geskryf. Op ’n konferensie van sendelinge in Hereroland is besluit om weer 'n opleidingskool vir naturelle-onderwysers en evangeliste op te rig. In 1864 het [[Carl Hugo Hahn]] 'n begin met so 'n skool op Otjimbingwe gemaak. Later is die Augustineum na Okahandja verplaas. Maar toe die sendeling Viehe oorlede is, was daar niemand om sy plek as hoof van die skool in te neem nie. Toe die Herero-opstand kort daarna uitbreek, het die hele sending in Suidwes in 'n bedenklike posisie verkeer. Op Otjimbingwe het ou sendeling Bernsmann die sendinggeboue as weeshuis vir Herero-kinders gebruik wat oorlogswesies geword het. Op Okahandja het die Augustineum weer as skool vir halfbloed-kinders gedien. Maar in die noorde, naby [[Tsumeb]], het die sending die plaas Gaub besit, wat waterryk was en goeie, vrugbare landbougrond gehad het. Die boer in Vedder het op daardie konferensie weer wakker geword en hy het voorgestel dat die opleidingskool na Gaub verplaas word. Hy het daarop gewys dat hulle op Gaub hul werk ongestoord sal kan voortsit en dat hul skool buitendien in 'n groot mate selfonderhoudend gemaak sal kan word. Sy voorstel is aangeneem en hy is aangewys as hoof van die nuwe opleidingskool te Gaub. Maar voor hy met sy opleidingswerk kon begin, moes hy eers 'n ander opdrag uitvoer. Hy moes vir 'n halfjaar op [[Omaruru]] gaan woon en daar opnuut 'n Bybelse Geskiedenis in die Hererotaal skrywe om as skool-Bybel te dien. Dan moes hy ook die Nuwe Testament deeglik hersien en vir 'n nuwe druk persklaar maak. === Verblyf op Gaub === In Mei 1911 het Vedder toe wel na die sendingstasie Gaub verhuis waar hy 'n begin gemaak het met die opleiding van Nama- en Herero-onderwysers en -evangeliste. Die kursusse vir albei groepe sou oor drie jaar strek en hy moes self die leerplanne opstel. Hy het die klem op die onderrig van die moedertaal en godsdiens laat val asook die aanleer van [[Duits]], die destydse amptelike taal. Die inrigting moes sover moontlik selfonderhoudend wees; gevolglik het die leerlinge soggens formele onderrig ontvang en namiddae met die boerdery gehelp. In die voorjaar van 1914 het die eerste groepie kwekelinge die kursus voltooi. 'n Aantal [[San]]gesinne wat hulle ook op Gaub gevestig het, het Vedder die geleentheid gebied om ’n Khoekhoen-dialek aan te leer en om 'n studie van hul sedes en gewoontes te maak. In die winter van 1914 het Vedder op versoek van sy genootskap 'n uitgebreide reis per ossewa deur die [[Kaokoveld]] onderneem om ondersoek in te stel na die moontlikheid om sendingstasies in die gebied op te rig. Ná die Suidwes-veldtog (1915) tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die [[Suid-Afrika]]anse besettingsmag die inrigting gesluit, maar Vedder is toegelaat om met die bearbeiding van die Dama voort te gaan en hul gewoontes en leefwyse te bestudeer. == Ná die Eerste Wêreldoorlog == [[Lêer:Heinrich Vedder in sy studeerkamer op Okahandja, 1949.jpg|duimnael|regs|220px|''[[Huisgenoot]]'' het op [[1 Julie]] [[1949]] 'n artikel oor Vedder geplaas met die oog op sy 73ste verjaardag twee dae later. Hier poseer hy in sy studeerkamer op [[Okahandja]].]] === Werk op Okahandja === [[Lêer:Kirche von Okahandja erbaut 1870.jpg|duimnael|links|300px|Die Rynse sendingkerk op Okahandja is in 1870 opgerig.]] In 1919 is Vedder na Duitsland gedeporteer waar hy hom by sy vrou wat haar reeds sedert 1914 aldaar bevind het, aangesluit het. 'n Paar moeilike jare het vir die gesin aangebreek en Vedder het sy karige salaris met skryfwerk en voorlesings aangevul. Hy het vir 'n beroep na 'n Duitse gemeente in Suid-Amerika bedank, aangesien hy nie sy bande met die [[Rynse Sendinggenootskap]] wou verbreek nie. Gelukkig vir sy aangenome vaderland is hy in 1922 op aandrang van die Kaapse NG Kerk toegelaat om na SWA terug te keer,<ref name="swart" /> waar hy opnuut met die opleiding van onderwysers en evangeliste belas is – dié keer by die Augustineum-opleidingskool, net buite Okahandja. Met sy kenmerkende geesdrif en werkywer het hy die geboue by dié inrigting opgeknap, 'n studiereis na die Unie onderneem, [[Afrikaans]] (sy agtste taal) aangeleer en in samewerking met die Mandaat-administrasie die leerplanne opgestel. Die daaropvolgende 20 jaar het hy aan die hoof van die Augustineum gestaan waar hy onder meer alle godsdiensonderrig persoonlik behartig het. In 1937 is hy verkies tot president (Präses) van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in Suidwes en ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die presidentskap van die Duitse Evangelies-Lutherse gemeentes ook aan hom toevertrou. Albei ampte het hy met groot onderskeiding beklee. Met die oorname van die Augustineum in 1944 deur die Suidwes-administrasie is die 68-jarige Vedder gepensioeneer. Hy het hom in 'n klein sendingwoninkie op Okahandja teruggetrek waar hy hom hoofsaaklik op skryfwerk toegelê en onder meer sy herinneringe onder die titel "Kurze Geschichten aus einem langen Leben" (1953) te boek gestel het. === Pleitbesorger vir Duitse Suidwesters === In die eerste naoorlogse jare het Vedder as pleitbesorger vir die belange van die Duitssprekendes in Suidwes na vore getree en by twee agtereenvolgende geleenthede as leier van 'n afvaardiging na die eerste minister opgetree: in 1947 na genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en in 1949 na dr. [[D.F. Malan]]. In 1950 is hy deur die goewerneur-generaal-in-rade as senator benoem om die belange van die inheemse volke in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]] te behartig, 'n taak wat hy agt jaar lank met groot onderskeiding uitgevoer het. Met die opening van die Unie-parlement deur die goewerneur-generaal, dr. [[E.G. Jansen]], op [[19 Januarie]] [[1951]] het die ses verteenwoordigers van Suidwes-Afrika, wat op [[30 Augustus]] [[1950]] verkies is, die eerste keer hul plek in die Volksraad ingeneem. In die Senaat is die mandaatgebied deur vier senatore verteenwoordig. Al 10 die nuwe lede van die Unie-parlement was lid van die [[Nasionale Party]], behalwe Vedder, wat indertyd beskryf is as "die eerbiedwaardige Duitse sendeling, volkekundige en geskiedskrywer, wat deur die regering benoem is om sy besondere kennis van die inboorlinge".<ref>{{af}} Böeseken, A.J. 1965. ''Die nuusbode''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> In 1958 is hy as gevolg van 'n motorongeluk genoodsaak om uit dié amp te bedank. == Skryfwerk == Vedder se dienstyd aan die Augustineum het saamgeval met die vrugbaarste periode in sy lewe as skrywer. Hy was 'n hoogs intelligente persoon met 'n skerp waarnemingsvermoë en het oor ’n groot aantal wyduiteenlopende onderwerpe geskryf, onder meer oor teologie, geskiedenis, taal- en volkekunde. Daarbenewens het verskeie avontuur- en kinderverhale van hom ook die lig gesien. Baie van sy geskrifte het as artikels in oorsese en Suidwes-tydskrifte verskyn soos die "Afrikanischer Heimatkalender" (die jaarboek van die Lutherse Kerk in SWA), die "Journal der S.W.A. wissenschaftliche Gesellschaft", "Berichte der Rheinischen Mission en Zeitschrift für Kolonialsprachen". Op die gebied van die volkekunde is sy publikasies "Die Bergdama" (1923), "Die Bergdama in Südwestafrika" (1923) en sy bydraes oor die Nama en Herero in "The native tribes of South West Africa" (1928) waarvan hy in samewerking met C.H.L. Hahn en L. Fourie medeouteur was, nog dekades lank as standaardwerke op dié gebied beskou. Eweneens het sy artikels oor die Herero-, die Nama- en die Khoekhoen-taal 'n groot bydrae gelewer tot 'n kennis hiervan. ook van belang is die groot getal kinderleesboekies, skoolboekies en godsdienstige werkies wat in Herero en Nama uit sy pen verskyn het. Vedder was 'n meester van die vertelkuns en sy temas het hy gevind in [[Namibië]] self, met al sy misterie, sy mense, sy flora en fauna. In dié verband sal hy veral onthou word vir sy twee bundels "Am Lagerfeuer; Geschichte aus Busch und Werft . . ." (1938) en "Am Lagerfeuer der Andern . . . " (1938). In opdrag van die Administrasie van SWA het hy in 1926 onderneem om 'n algemene geskiedenis van dié gebied te skryf. Hy het waardevolle dokumente met betrekking tot die vroeë geskiedenis van Suidwes wat in die argief van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in [[Barmen]] bewaar word, laat kopieer en later in 28 bande laat inbind onder die titel "Quellen zur Geschichte von Südwestafrika". Die eerste deel van die algemene geskiedenis, "Das alte Südwestafrika", het in 1934 verskyn en hoewel die werk nie sonder tekortkominge is nie, bly dit steeds die belangrikste standaardwerk oor die voorgeskiedenis van [[Namibië]]. 'n Afrikaanse vertaling daarvan het in 1937 verskyn en 'n verkorte Engelse weergawe in 1938.<ref name="swart" /> Vedder het 'n tweede, asook 'n derde deel van die werk beplan, maar weens gebrek aan tyd het hy nooit daarmee begin nie. Hy het ook 'n bydrae oor die Duitse bewind en die militêre besetting van SWA vir die 1936-uitgawe van "The history of the British empire" gelewer en in 1928 "Einführung in die Geschichte Südwestafrikas", 'n werkie vir skoolgebruik, gepubliseer. Vedder se belangrikste godsdienstige publikasie is "Die Hauskapelle", wat daelikse gewyde oordenkings bevat en 20 bande beslaan. Hy was ook digter, veral van gewyde liedere, waarvan oor 'n duisend in die reeks "Sonntagsglöcken" verskyn het. == Breër deelname en eerbewyse == [[Lêer:Heinrich Vedder 15c-posseël.jpg|duimnael|links|170px|Twee posseëls, een van 3c en een van 15c, is in 1966 in [[Suidwes-Afrika]] uitgereik ter viering van Vedder se 90ste verjaardag.]] Vedder, as gerespekteerde sendeling in die mandaatgebied, is gevra om op [[23 Augustus]] [[1923]] die oorskot van die [[Herero|Herero-opperhoof]] [[Samuel Maharero]] op [[Okahandja]] te begrawe nadat dit daarheen gebring is uit [[Serowe]] in [[Betsjoeanaland]], waar hy op [[14 Maart]] daardie jaar oorlede is nadat hy uit Suidwes-Afrika gevlug het omdat die Duitse koloniale hom en sy onderdane in die [[Slag van Waterberg]] totaal verslaan het. Vedder het in verskeie instansies gedien: van 1926 tot 1947 was hy die verteenwoordiger van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in die Kirchenbundesrat van die Duitse Evangelies-Lutherse Kerk; hy was lid van die wetenskaplike vereniging van SWA van die totstandkoming van dié liggaam tot 1938, toe hy as erelid verkies is; en van 1949 tot 1954 was hy lid van die Historiese Monumentekommissie van SWA. In 1924 het die [[Universiteit van Pretoria]] hom die leerstoel in Afrikanistiek – met volkekunde, taalwetenskap en godsdiensleer as vakke – aangebied, maar hy hat dit van die hand gewys. 'n Erepos aan die Universiteit van Kalifornië het hy ook van die hand gewys omdat sy eenvoudige swart toga in Suidwes-Afrika vir hom meer werd was as die helderkleurige bloue wat Kalifornië hom wou laat dra. 'n Uitnodiging om in Duitsland as sending-inspekteur op te tree, kon hom ook nie uit Suidwes lok nie.<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref> Hy het verskeie toekennings ontvang: in 1911 het die Duitse Ryksregering die Königliche Kronenorde, vierde klas, aan hom verleen vir sy werk onder die inboorlingstamme van SWA en in 1925 het die Universiteit van Tübingen 'n ere-D.Phil.-graad aan hom toegeken vir sy volgehoue navorsing in verband met die Bergdama. In 1948 het hy 'n D.Litt.-graad (honoris causa) vir sy navorsing oor die inheemse tale van SWA ontvang van die [[Universiteit van Stellenbosch]] en in 1961 het die Afrika-instituut hom erelidmaatskap aangebied. Op sy negentigste verjaarsdag (1966) is 'n drie- en 15-sent-posseël met sy afbeelding daarop in SWA uitgereik.<ref>{{en}} Heffermann, Lutz. 1990. ''The South African Colour Catalogue 1990''. Johannesburg: International Philatelic Service.</ref> Hy is op Okahandja begrawe. == Gesinslewe == [[Lêer:Heinrich Vedder en gesin se graf.JPG|duimnael|regs|270px|Die Vedder-gesinsgraf op [[Okahandja]].]] Hy het voor sy vertrek uit Duitsland na SWA (1903) aan 'n Rooikruisverpleegster, Lydia Schickum, verloof geraak. In 1905 het sy na Swakopmund gekom waar hulle getroud is. Vier kinders is uit die huwelik gebore. Volgens die grafsteen op die Vedder-gesin se graf in die begraafplaas op Okahandja, is Lydia Vedder oorlede in 1943. Hul dogter Ruth is gebore in 1908 en oorlede in 1927, dogter Esther gebore in 1911 en oorlede in 1981 en seun, Martin, gebore in 1912 en oorlede in 1945. Besonderhede van die vierde kind ontbreek.<ref>{{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=2242348 Die grafsteenversameling van die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, URL besoek op 12 April 2016.</ref> == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://exampapers.nust.na/greenstone/cgi-bin/library.cgi?e=d-01000-00---off-0dna--00-1----0-10-0---0---0direct-10----4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-3-1-00-00--4--0--0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=dna&cl=CL2.16.29&d=HASH91fbf5695fd8f23e8ab07b Besonderhede van die Lutherse sendingkerk op Swakopmund wat Vedder ontwerp het]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 12 April 2016. * {{en}} [http://www.klausdierks.com/images/Namibia_Otjozondjupa_Okahandja_Vedder_1.JPG 'n Foto van Vedder se nederige sendelingshuisie op Okahandja]. URL besoek op 13 April 2016. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vedder, Heinrich}} [[Kategorie:Geboortes in 1876]] [[Kategorie:Sterftes in 1972]] [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]] o3pdpbwozrfgjjt0av46hzf04xroagx 4 112023 2917559 2917458 2026-07-14T16:50:16Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] Text fragment anchor selects Piesangs 2917559 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek -- Die module kan nou gebruik word deur {{#invoke: HalloWêreld | hallo }} te roep. -- Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval "HalloWêreld", -- en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval "hallo". </syntaxhighlight> ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. <code><nowiki>{{#invoke: Piesangs/toetsgevalle | run_tests}}</nowiki></code>. Die metodes moet met "test" begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. Klik op besprekingsblad om toetse te loop. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hallo() self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs | hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 2q8w5cgh6cqcu73ms4r322x6bvuik45 2917563 2917559 2026-07-14T17:00:19Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ On this wiki page, the test case is still unchanged in the wikilink in the first comment, but it has been shortened (with no space separator and no blank line). 2917563 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek -- Die module kan nou gebruik word deur {{#invoke: HalloWêreld | hallo }} te roep. -- Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval "HalloWêreld", -- en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval "hallo". </syntaxhighlight> ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. <code><nowiki>{{#invoke: Piesangs/toetsgevalle | run_tests}}</nowiki></code>. Die metodes moet met "test" begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] mzxp2castxaop4qbwawi9kpzfrc8ia3 2917564 2917563 2026-07-14T17:10:09Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ Improved readability of the key information, starting in column 1. 2917564 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek -- Die module kan nou gebruik word deur {{#invoke: HalloWêreld | hallo }} te roep. -- Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval "HalloWêreld", -- en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval "hallo". </syntaxhighlight> ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. <code><nowiki>{{#invoke: Piesangs/toetsgevalle | run_tests}}</nowiki></code>. Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 2tiv8oexu8s3mi25dwbnrs5w904brck 2917565 2917564 2026-07-14T17:20:24Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ As dit op jou gebruikersblad werk, sal dit ook elders werk. 2917565 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek -- Die module kan nou gebruik word deur {{#invoke: HalloWêreld | hallo }} te roep. -- Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval "HalloWêreld", -- en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval "hallo". </syntaxhighlight> ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] oqi00b1dg8jrsfc184y2v0j1wmddl5c 2917568 2917565 2026-07-14T17:30:24Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ Die hele doel van hierdie wiki-blad is dat jy niks hoef te stoor nie. 2917568 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek -- Die module kan nou gebruik word deur {{#invoke: HalloWêreld | hallo }} te roep. -- Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval "HalloWêreld", -- en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval "hallo". </syntaxhighlight> ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] cqtaup6lnh3dadggqys9eso25utzmz5 2917575 2917568 2026-07-14T17:40:47Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ Moved comments outside Lua code to remove circumflex in the name of [[Module:HalloWereld]] 2917575 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. -- Die "print"-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via -- terugkerende stringe volgens die onderstaande metode. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek </syntaxhighlight> # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] amkp3t5npup8nmwi4u0varsvzl3i2cf 2917576 2917575 2026-07-14T17:50:18Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ Simplifed blank lines. Moved another comment outside in order to have the shorter Lua module 2917576 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul -- eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. return str -- Beëindig die funksie. end -- Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. return my_objek </syntaxhighlight> # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die #invoke-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] oo7rx4lwkn2qqp123c4h61hgzdpb8yu 2917580 2917576 2026-07-14T18:00:31Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ Provided the wikilink to the original sample as first comment. Continued to simply moving comments outside 2917580 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn [[hallo wêreld]]-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua"> --[[Module:HalloWereld]]-- my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo Wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. return str -- Beëindig die funksie. end return my_objek </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 75fbm24k5zanq2806s8iluqhree24hp 2917585 2917580 2026-07-14T18:10:08Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ Normalized the expected result (comma, lowercase) even when the source code requests no comma and UPPERcase "Wêreld", because the distance with the Banana sample should be minimal. 2917585 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua"> --[[Module:HalloWereld]]-- my_objek = {} -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. my_objek.hallo = function( frame) -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. return str -- Beëindig die funksie. end return my_objek </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 3elqh42uix7jpn143mjxsiynt32uho2 2917590 2917585 2026-07-14T18:20:24Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ In [[Module:HalloWereld#L-7]], it’s complicated to assign my_objek.hallo = an anonymous function(frame). Let’s simplify by using the equivalent function p.hallo() in [[Module:Piesangs#L-4]]. 2917590 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] au1fxsav3h187agverctvtz6nb7pnru 2917593 2917590 2026-07-14T18:30:17Z Nimmzo 210928 /* Oor Lua */ The key information is that, with regard to [[Module:Piesangs]], the input parameter frame is added but not used. 2917593 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> om die teks "Hallo, wêreld!" te vertoon. == Om ʼn module te loop == Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: ʼn module kan nie op sy eie geloop word nie, en deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: &#123;{#invoke:''modulenaam''|''funksienaam''}} Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:Piesangs|hallo}} === Die gebruik van argumente === Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. &#123;{#invoke:'' modulenaam''|''funksienaam''|''eerste posisionele argument''|''tweede posisionele argument''|''benoemde argument'' = ''waarde''}} Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die "hallo"-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. Dit werk as volg: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente |hallo|Ferdie}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd "tel_vrugte", wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Voorbeeldmodules == * [[Module:Piesangs]]: Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. * [[Module:PiesangsArgumente]]: Demonstreer hoe om parameters te gebruik. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 6hr9ndv2kkja3eghiuwvguod9m2rwh8 0 113249 2917528 2233836 2026-07-14T12:21:01Z Sobaka 328 /* Lewe en werk */ skakel 2917528 wikitext text/x-wiki '''Alet Viljoen''' (*[[1911]] – †[[1985]]) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] van streekverhale oor bruin mense. == Lewe en werk == Aletta Adriana Viljoen is in 1911 in die [[Karoo]] gebore. Sy word groot op die familieplaas naby [[Britstown]]. ’n Blindedermoperasie verhoed dat sy universiteit toe kan gaan en sy keer terug plaas toe en trou dan met Richard Viljoen, ’n skoolmaat. Hulle bly op die plaas Jakhalskuile in die Britstown distrik (’n buurplaas van haar familieplaas) en maak drie kinders groot. Haar belangstelling in maatskaplike werk maak haar vir meer as veertig jaar betrokke by verskeie inisiatiewe op hierdie gebied in die distrik. Op die plaas hou sy byvoorbeeld twaalf jaar lank op eie koste ’n professionele skool aan die gang vir die kleiner kinders van die bruin plaaswerkers in die omgewing. Die kinders lê in hierdie tyd departementele eksamens af en in die hele tyd was daar nie een druipeling nie, ten spyte van die feit dat sy nie formele opleiding as onderwyser ontvang het nie. In later jare ondervind sy hartprobleme en ontvang kort voor haar dood ’n [[pasaangeër]]. Sy is in 1985 op [[Britstown]] oorlede.<ref>Anoniem. ''Skrywer Alet Viljoen oorlede.'' Die Burger, 4 Julie 1985</ref> == Skryfwerk == ''Gister se môre'' vertel in episodes die aandoenlike verhaal van ’n bruin gesin, die Alsasters (Kiewiet en Mietjie met hulle spannetjie kinders) van die plaas Putfontein in die distrik Britstown. Die klein dingetjies van hulle daaglikse bestaan rondom die groot kringloop van geboorte, huwelik en dood word met groot lewensvreugde geskets, ten spyte van hulle swaarkry en armoede. Elke episode het sy eie verhaal, sodat die boek amper anekdoties van aard is, maar deur die aaneenskakeling van die episodes word wel ’n geheelbeeld van ’n lewensverloop gevorm. Die mense word eerlik en opreg in humor geteken, wat die empatie met hulle situasies des te meer aanwakker. Die dialoog veral is uitstekend weergegee in lewensgetroue spreektaal, vol van die unieke kwinkslae van hierdie gemeenskap.<ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 19 no. 4, Desember 1979</ref><ref>Brink, André P. “Rapport, 15 Desember 1974</ref><ref>Brink, André P. Voorlopige Rapport. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> Die postuum verskene ''Uit die kwaads uit'' bevat ook streekkuns, waarin twee karaktersketse oor mense in die kontrei gebundel word. Die eerste een, ''Velle'', is die verhaal van Fielies en Malena se kind, die eenkantmens Velle, wat in ’n donderstorm in die veld gebore is. Op sestien wil haar pa probeer om ’n toelae te kry vir haar sorg, wat hulle met die burokrasie in aanraking bring (geboortesertifikaat, doopseel, foto en dies meer). Hierdie beproewing gee met humor ook die tragiek deur van hawelose mense wat onbegrypend deur die lewe loop en soek na uitkoms. Daar is die verdere wete dat hulle lyding nie net ’n menslike kondisie is nie, maar vererger word deur die feit dat hulle bruin mense is in ’n wit beheerde samelewing. ''Ou Giel lewe nog'' vertel van Giel wat op sy oudag op ’n skaapplaas tot ruste kom en dan sy laaste dae deurbring met sout strooi oor ander mense se lawwe lewens. Weereens word die spreektaal op gesaghebbende en egte wyse gebruik, sodat die woorde klink asof dit nou net deur die karakters gespreek is.<ref>Brink, André P. Rapport. 27 April 1986</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasie |- |1974 |''Gister se môre'' |- |1985 |''Uit die kwaads uit'' |} == Bronne == === Boeke === * [[T.T. Cloete]] (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * [[J.C. Kannemeyer]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Viljoen, Alet}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1911]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] mi1nc1sdl1v6keh8okcnxt91mojllwv 0 115119 2917551 2871103 2026-07-14T15:53:22Z AFM 21229 /* Lewe en werk */ 2917551 wikitext text/x-wiki '''Pierre J. Fourie''' ([[23 Junie]] [[1917]], [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] – [[28 November]] [[1982]], [[Randfontein]]) was ’n [[Afrikaanse skrywer]] en onderwyser. Fourie debuteer aanvanklik as 'n kortverhaalskrywer vir tydskrifte, maar begin mettertyd ontspanningslektuurromas skryf. Sy romans is meestal histories van aard en hy skryf onder meer oor die ou Kaapse tyd, die goudstormloop van die 1800's en die kultuur en leefwyse van die swart bevolking van Suid-Afrika. Hy publiseer ook die ''Kavalier''-reeks wat oor die [[Anglo-Boereoorlog]] handel vir die jeug. Hy skryf onder sy eie naam, sowel as die skuilname '''Louis Joubert''', '''Engela Karstens''' en '''Suzanne Pienaar'''. == Lewe en werk == Pierre Johann Fourie is op 23 Junie 1917 op [[Dordrecht]] gebore en het in Oos-Kaapland groot geword. Hy ontvang sy skoolopleiding op [[Elliot]] en [[George]]. Hierna studeer hy verder aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy uitblink as hokkiespeler en provinsiale kleure verwerf en in 1945 die Maties se [[intervarsity]]-dirigent is. Later is hy skeidsregter en keurder vir drie rugbybonde op skoolvlak. Hy behaal in [[1946]] die M.Ed.-graad met ’n verhandeling oor ''Tikskrifonderwys in Suid-Afrika'' en in [[1950]] die D.Ed.-graad met ’n proefskrif oor ''Die onderwys van snelskrif in Suid-Afrika: ’n kritiese studie'' aan die Universiteit van Stellenbosch. Op verskeie plekke in die [[Kaapprovinsie]] en die [[Oranje-Vrystaat]] gee hy onderwys en op ’n jeugdige ouderdom word hy aangestel as hoof van die Middellande Hoër Handelskool op [[Cradock]]. Daarna word hy aangestel as departementshoof vir die opleiding van onderwysers aan die Kaapse Tegniese Kollege. Later is hy verbonde aan die Hoër Handelskool in [[Krugersdorp]], maar hy bedank uit die onderwys in 1959 om hom toe te spits op sy vrugteboerdery buite Krugersdorp. In [[1963]] begin hy egter weer skoolhou by die Tegniese Hoërskool Jan Viljoen in Randfontein, waar hy aan die einde van Oktober [[1977]] aftree.<ref>Anoniem. ''Tree uit na 41 jaar''. Die Volksblad, 23 November 1977</ref><ref>Eie beriggewer. ''Skrywer ná 41 jaar uit onderwys''. Die Oosterlig, 27 Oktober 1977</ref> Hy speel ’n groot rol in die Afrikaanse kultuurlewe en staan bekend as die vader van die [[volkspele]] in [[Kaapland]], terwyl hy ook as koor- en orkesleier baie welslae behaal. As stigterslid is hy medeverantwoordelik vir die Middellandse Kunswedstrydvereniging en hy dien ook op een van die komitees van die Publikasieraad. In 1945 trou hy met Catharina Engelbrecht van Cradock en uit hierdie huwelik word twee seuns gebore, Pierre en Elbré. Vir die laaste tien jaar van sy lewe is hy getroud met Toetsie en hulle woon in hulle aftreehuis in Greenhills in Randfontein. Hy is op 28 November 1982 aan ’n [[hartaanval]] oorlede.<ref>Malan, David. ''Dr. Pierre leef voort in sy avontuurstories''. Die Vaderland, 23 Desember 1982</ref> == Skryfwerk == Aanvanklik skryf hy verhale vir tydskrifte, maar na [[1960]] begin hy meer ernstig skryf aan ontspanningslektuur. Twee van sy boeke, ''Die Kavaliers'' en ''Die Kruger miljoene'', word ook verfilm. Verskeie van sy werke is romans teen ’n historiese agtergrond. === Historiese romans === ''’n Lelie van die Laeveld'' ([[1966]]) speel in die 1890’s in die [[Laeveld]] af, in die tyd van die goudstormloop. Daar is vele karakters, onder andere die geneesheer Daan Roos, besiel met ’n ideaal vir hierdie land, en die minsame natuurkind Bokwa Scholtz, wat sal veg tot die bitter einde as gevaar sy lelie bedreig. ''Die nagwind ween'' is ’n verhaal oor die verskrikking van die [[Bartolomeusnag]] in [[Frankryk]], toe die [[Protestantisme|Protestante]] op groot skaal uitgemoor is. Die Ou-Kaap is die tema van etlike romans. ''Die goue sleutel'' ([[1967]]) is ’n ou Kaapse verhaal. Danie Rossouw kan nie glo dat hy die markies se dogter Mariette in die Kaap sou aantref nie, na hulle mekaar in Frankryk een keer as jong kinders raak geloop het. In die Kaap word sy gevange gehou en Danie vind uit dat die revolusionêre bewind in Frankryk die goue sleutel om haar nek wil bekom, ongeag die koste. Wat hy nie weet nie, is dat haar vader in Frankryk in die martelkamer lê, omdat die bewindhebbers wil weet waar die goue sleutel en sy dogter is. ''Uur van vergelding'' ([[1970]]) is ’n ou Kaapse verhaal. Henri du Plessis keer van Europa na die Kaap terug wanneer hy hoor dat sy vader deur die jong Willem du Bruyn in ’n swaardgeveg gewond is. Familie-eer bepaal dat hy op sy beurt vir Willem tot ’n [[tweegeveg]] moet uitdaag. Hierdie tweegeveg vind egter nie plaas nie en daar is verskeie aanslae op die lewens van Henri en sy vader. Om sake te bemoeilik is Henri se jong sussie Anne-Marie verlief op een van die Du Bruyn-broers, Dirk. Hy raak self verlief op Rita, wat ook in die Du Bruyn-kamp is. Eindelik besluit Henri dat die uur van vergelding aangebreek het. Hy skryf ook speur- en spioenasieverhale. ''Nag bring die onheil'' ([[1976]]) is ’n spioenasieverhaal in die Klub 707-reeks. Daan Uys tref vir Alice Whittaker dood in haar woonstel aan. Dit is duidelik dat sy kort tevore gesterf het en hy kom gou agter dat hy nie die enigste lewende persoon in die woonstel is nie. ''Die raaisel van Rooikrans'' (1976) speel in [[1838]] af. Herhaalde strooptogte word op Rooikrans in die [[Worcester]] distrik uitgevoer en Petra Marais is seker dit is die werk van iemand wat hulle finansieel wil verwoes, maar sy weet nie waarom nie. Haar pa, André Marais, kan weens ’n beenbesering nie sake op die plaas hanteer nie en Petra moet hierdie taak op haar neem. Eindelik kry sy ’n vreemdeling om haar te kom help, waarna die poppe begin dans. Die kultuur en leefwyse van die swart mense word in etlike romans uitgebeeld en hierdie boeke word gereeld deur die Departement vir Bantoe-onderwys voorgeskryf. Hierdie verhale sluit in ''Chilembe en die slawehandelaars'', ''Mkhono'', ''Die avonture van Matembe'', ''Dayama'' en ''Duma'' . === Jeugverhale === Onder sy jeugverhale is dit veral die reeks oor die Kavaliers wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] afspeel wat bekend word. ''Die kavaliers: Die verhaal van ’n honderd ruiters'' word in Engels vertaal as ''The cavaliers''. Ander verhale in hierdie reeks is ''Die kanonne'', ''Die kartetse'' en ''Die kolonel''. === Vervolgverhale === Verskeie vervolgverhale van hom verskyn in koerante en tydskrifte, insluitende ''Sabotasie'' in ''[[Die Brandwag]]'', ''Skimme oor La Rochelle'' in ''Pronk'', ''Lanzerac se baas'' in ''Uitspan'', ''Die goue nimf van Batavië'' in ''Pronk'', ''U swaard asseblief Mademoiselle'' in ''Uitspan'', ''Die goue swaard'' in ''[[Rapport]]'', ''Nag bring die onrus'' in ''Brandwag'' en ''Jagstories'' in ''Trompie''. Sommige hiervan word later in boekvorm uitgegee. === Ander skryfwerk en skuilname === Hy skryf ’n groot aantal verhale saam met sy lewenslange vriend, Carlos Pienaar, ’n neef van [[Sangiro]]. Hierdie boeke verskyn onder die skuilname Louis Joubert, Suzanne Pienaar en Engela Karstens. ''Gewaagde wraak'' verskyn onder die naam Suzanne Pienaar. ’n Geselskap soek na juwele wat na bewering deur ’n seerower in ’n grot aan die Weskus versteek is. Die diepseeduiker Karel van Graan sterf tydens die soektog en sy verloofde, Cynthia Marais, vermoed dat dit nie ’n blote ongeluk was nie. Sy is die sekretaresse van Allan Hammond, een van die soektog se finansiers wat ook op haar verlief is. Allan se optrede is vir haar verdag. Cynthia besluit om Karel se dood te wreek en sy vertel speursersant Pieterse in ’n brief van haar vermoedens. So begin die polisie se ondersoek en Cynthia se onafhanklike ondersoek. Nog ’n moord word gepleeg en iemand probeer ook om vir Cynthia te vermoor. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Pierre J. Fourie<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Fourie,_P.J{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref><ref>OCLC Classify: http://classify.oclc.org/classify2/ClassifyDemo?search-author-txt=%22Fourie%2C+Pierre+J%22</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/pierre_fourie_boeke.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803172124/http://www.springbokboeke.co.za/html/pierre_fourie_boeke.html |date= 3 Augustus 2017 }}</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AFourie%2C+Pierre+J.&qt=hot_author</ref><ref>OCLC Classify: http://classify.oclc.org/classify2/ClassifyDemo?search-author-txt=%22Fourie%2C+Pierre+Johann%22</ref> |- |1960 |''Die smokkelbende'' |- |1961 |''Die dood dreig'' |- | |''Goud oor die horison'' |- | |''Sy swaard verbode'' |- |1962 |''Die avonture van Matembe'' |- | |''Die kavaliers: Die verhaal van ’n honderd ruiters'' |- | |''Die nagwind ween: Die verhaal van die verskrikking van St. Bartholomeusnag'' |- | |''Die skim van Oranje'' |- | |''Vlug eer die daeraad'' |- |1963 |''The Cavaliers'' |- | |''Chilembe en die slawehandelaars'' |- | |''Vegters vir vryheid'' |- |1964 |''Fanie Louw'' |- | |''Getemde hartstog'' |- |1965 |''Lokkende glinstering'' |- |1966 |''Dayama'' |- | |''Duma'' |- | |''’n Lelie van die Laeveld'' |- | |''Swaard en masker'' |- | |''Die swierbol'' |- |1967 |''Die goue sleutel'' |- | |''Die kanonne: ’n verhaal van die Kavaliers'' |- | |''Vaarwel my lief en Sanger van die Suiderland'' |- | |''Die vondeling'' |- |1968 |''Oumatjie se groot seun'' |- | |''Die verre horison'' |- | |''Die silwer kris'' |- | |''Tromme in die skemering'' |- |1969 |''Die kartetse: ’n verhaal van die Kavaliers'' |- | |''Nag bring die onheil'' |- | |''Om middernag'' |- | |''Uur van vergelding'' |- | |''Oumatjie se grootseun'' |- | |''Die verre horison'' |- |1970 |''Uur van vergelding'' |- |1974 |''Die kolonel: ’n verhaal van die Kavaliers'' |- |1976 |''Die raaisel van Rooikrans'' |- |1977 |''Marie Antoinette'' |- |1983 |''Die goue nimf van Batavia'' |- | |''Die goue swaard'' |- |1985 |''U swaard asseblief, Mademoiselle'' |- | !Louis Joubert<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Joubert,_Louis{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |1965 |''Mkhono'' |- | |''Om middernag'' |- |1966 |''Operasie meesterbrein'' |- | |''Tot die volmaan'' |- |1967 |''Beminlike snip'' |- |1970 |''Nuusman Lorraine'' |- |1971 |''Die blinde mol'' |- | !Engela Karstens<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Karstens,_Engela{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |1968 |''Die silwer kris'' |- | !Suzanne Pienaar<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Pienaar,_Suzanne{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |1963 |''Voor die vuurherd'' |- |1964 |''Gewaagde wraak'' |- |1965 |''Die driehoek'' |- | |''Dwaalweë'' |- |1967 |''Linda Landman'' |- |1968 |''Sjarmante misdadiger'' |} == Bronnelys == === Boeke === * [[Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg  Eerste uitgawe Eerste druk 1983 === Verwysings === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Fourie, Pierre}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1917]] [[Kategorie:Sterftes in 1982]] m824ceqwwkkypnwb7wdptx424gwoojd 0 122045 2917667 1617357 2026-07-15T11:28:03Z JMK 649 skakels 2917667 wikitext text/x-wiki Die geologiese term '''felsies''' verwys na stollingsgesteentes wat [[silikaat]]ryk is (SiO₂ > 63% van die gewig). Wanneer die silikaat-inhoud van die stollingsgesteentes laer raak, is die gesteentes [[mafies]], terwyl gesteentes wat 'n baie lae silikaat-inhoud het [[ultra-mafies]] is. Hierdie gesteentes is gewoonlik ryker aan [[Silikon|Si]], [[Suurstof|O]], [[Aluminium|Al]], [[Natrium|Na]] en [[Kalium|K]], terwyl mafiese gesteentes ryker aan [[Magnesium|Mg]] en [[Yster|Fe]] is. Felsiese gesteentes is gewoonlik ligter van kleur, met 'n [[soortlike gewig]] van minder as 3. [[Lêer:Capao bonito granite.JPG|duimnael|352x352px|'n Nabyskoot van graniet – die pienkerige mineraal is veldspaat, die grys-wit mineraal is kwarts, terwyl die donker mineraal waarskynlik biotiet is.]] Voorbeelde van algemene felsiese minerale is [[kwarts]] en [[veldspaat]], en [[graniet]] is 'n felsiese gesteente. Felsiese minerale soos kwarts en veldspaat kan nié in 'n ultra-mafiese [[stollingsgesteente]] voorkom nie, aangesien die SiO₂ eers opgebruik sal word om minerale te vorm, voordat dit as laer temperatuur felsiese minerale kan kristalliseer. Dus kan ultramafiese minerale soos [[olivien]] nie in 'n silikaatryke [[magma]] vorm nie. [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Minerale]] g24u38zgzds560a1ypxvml7d2vtpqtm 0 126074 2917606 2917222 2026-07-14T21:10:09Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2917606 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 101 | doele = 294 | bywoning = 6597586 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Kylian Mbappé]] (8) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] het vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] het vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem, maar hulle het in die 16de eindrondte teen die medegasheer Kanada vasgeval. Al drie die gashere is in die agtste eindrondte uitgeskakel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=12 Julie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan|Suid-Korea]] en [[Tsjeggiese nasionale sokkerspan|Tsjeggië]] in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |3||1||1||1||2||3||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|55}} [[Mateo Chávez|M. Chávez]]<br />{{goal|61}} [[Julián Quiñones|Quiñones]]<br />{{goal|90+4}} [[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{goal|63}} |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Switserse nasionale sokkerspan|Switserland]] en [[Bosniese nasionale sokkerspan|Bosnië en Herzegowina]] in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |3||0||1||2||2||10||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = [[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|46}}<br />[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|57}} |goals2 = {{goal|76}} [[Promise David|David]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{goal|29}}<br />[[Mahmud Abunada|Abunada]] {{goal|34|e.d.}}<br />[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|42}} [[Hassan Al-Haydos|Al-Haydos]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Haïtiaanse nasionale sokkerspan|Haïti]] en [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |3||0||0||3||2||8||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|45+3}} [[Vinícius Júnior|Vinícius]]<br />{{goal|60}} [[Matheus Cunha|Cunha]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{goal|39}}<br />[[Ismael Saibari|Saibari]] {{goal|45+1}}<br />[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{goal|78}}<br />[[Gessime Yassine|Yassine]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|10|e.d.}} [[Yassine Bounou|Bounou]]<br />{{goal|43}} [[Wilson Isidor|Isidor]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Australiese nasionale sokkerspan|Australië]] en [[Turkse nasionale sokkerspan|Turkye]] in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |3||1||0||2||3||5||–2||'''3''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = [[Arda Güler|Güler]] {{goal|10}}<br />[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{goal|31}}<br />[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|3}} [[Auston Trusty|Trusty]]<br />{{goal|49}} [[Sebastian Berhalter|Berhalter]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] en [[Curaçaose nasionale sokkerspan|Curaçao]] in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |3||0||1||2||1||9||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|64}} [[Nicolas Pépé|Pépé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = [[Nilson Angulo|Angulo]] {{goal|9}}<br />[[Gonzalo Plata|Plata]] {{goal|77}} |goals2 = {{goal|2}} [[Leroy Sané|Sané]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== [[Lêer:Netherlands vs Tunisia - 2026 FIFA World Cup, Kansas City.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Tunisiese nasionale sokkerspan|Tunisië]] en [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] in Kansas City]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |3||0||0||3||2||12||–10||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|56}} |goals2 = {{goal|62}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;137 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{goal|54}} |goals2 = {{goal|3|e.d.}} [[Ellyes Skhiri|Skhiri]]<br />{{goal|7}} [[Brian Brobbey|Brobbey]]<br />{{goal|62}} [[Jan Paul van Hecke|Van Hecke]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;391 |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] en [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3||0||1||2||4||10||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = [[Mahmoud Saber|Saber]] {{goal|5}} |goals2 = {{goal|14}} [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–5 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Elijah Just|Just]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|28}}, {{goal|50}} [[Leandro Trossard|Trossard]]<br />{{goal|66}} [[Kevin De Bruyne|De Bruyne]]<br />{{goal|86}} [[Romelu Lukaku|Lukaku]]<br />{{goal|90+4}} [[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== [[Lêer:Cape Verde vs Uruguay 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Uruguaanse nasionale sokkerspan|Uruguay]] en [[Kaap Verdiese nasionale sokkerspan|Kaap Verde]] in Miami Gardens]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |3||0||3||0||2||2||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |3||0||2||1||1||5||–4||'''2''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;278 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|42}} [[Álex Baena|Baena]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;065 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Aurelien Tchouameni Ibrahim Mbaye France v Senegal 16 June 2026-457.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] en [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal]] in East Rutherford]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |3||0||0||3||1||12||–11||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{goal|21}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]]<br />{{goal|90+4}} [[Désiré Doué|Doué]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Habib Diarra|Diarra]] {{goal|4}}<br />[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{goal|56}}<br />[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{goal|59}}, {{goal|71}}<br />[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== [[Lêer:ALGvAUS.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] en [[Algeriese nasionale sokkerspan|Algerië]] in Kansas City]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |3||1||1||1||6||6||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |3||0||0||3||3||8||–5||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = 3–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Rafik Belghali|Belghali]] {{goal|45}}<br />[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |goals2 = {{goal|28}} [[Marko Arnautović|Arnautović]]<br />{{goal|55}} [[Marcel Sabitzer|Sabitzer]]<br />{{goal|90+6}} [[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = [[Musa Al-Taamari|Al-Taamari]] {{goal|55}} |goals2 = {{goal|19}} [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]]<br />{{goal|31|straf}} [[Lautaro Martínez|Martínez]]<br />{{goal|80}} [[Lionel Messi|Messi]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = István Kovács (Roemenië)}} ==== Groep K ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 72, DR Congo v Uzbekistan.webp|duimnael|Die wedstryd tussen die [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|Demokratiese Republiek die Kongo]] en [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] in Atlanta]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |3||0||0||3||2||11||–9||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Daniel Muñoz|Muñoz]] {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;358 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Yoane Wissa|Wissa]] {{goal|68|straf}}, {{goal|90+1}}<br />[[Fiston Mayele|Mayele]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|10}} [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} ==== Groep L ==== [[Lêer:Harry Kane 9 England v Ghana at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 06.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] en [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghana]] in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |3||2||0||1||5||5||±0||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |3||0||0||3||0||4||—4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Ante Budimir|Budimir]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|62}} [[Jude Bellingham|Bellingham]]<br />{{goal|67}} [[Harry Kane|Kane]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{goal|31}}<br />[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{goal|83}} |goals2 = {{goal|73}} [[Derrick Luckassen|Luckassen]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |K||3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |F||3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |L||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |E||3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |B||3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |J||3||1||1||1||5||7||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |D||3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |I||3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |G||3||0||3||0||3||3||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |A||3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |C||3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |H||3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |} === Uitklopfase === [[Lêer:Yasin Ayari -18, Michael Olise -11 France v Sweden at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 05.jpg|duimnael|Die 16de eindwedstryd tussen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] en [[Sweedse nasionale sokkerspan|Swede]] in East Rutherford]] [[Lêer:Mexico v England (2026 FIFA World Cup - Round of 16).jpg|duimnael|Die agtste einwedstryd tussen [[Meksikaanse nasionale sokkerspan|Meksiko]] en [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] in Meksikostad]] [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 98, Spain v Belgium.jpg|duimnael|Die kwarteindstryd tussen [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] en [[Belgiese nasionale sokkerspan|België]] in Inglewood]] {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = 1<br />(3) | RD1-team02 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' | RD1-score02 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD1-score03 = '''3''' | RD1-team04 = {{vlagland|Swede}} | RD1-score04 = 0 | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = {{vlagland|Suid-Afrika}} | RD1-score05 = 0 | RD1-team06 = '''{{vlagland|Kanada}}''' | RD1-score06 = '''1''' | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = {{vlagland|Nederland}} | RD1-score07 = 1<br />(2) | RD1-team08 = '''{{vlagland|Marokko}}''' | RD1-score08 = '''1<br />(3)''' | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = '''{{vlagland|Portugal}}''' | RD1-score09 = '''2''' | RD1-team10 = {{vlagland|Kroasië}} | RD1-score10 = 1 | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD1-score11 = '''3''' | RD1-team12 = {{vlagland|Oostenryk}} | RD1-score12 = 0 | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' | RD1-score13 = '''2''' | RD1-team14 = {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} | RD1-score14 = 0 | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = '''{{vlagland|België}}''' | RD1-score15 = '''3''' | RD1-team16 = {{vlagland|Senegal}} | RD1-score16 = 2 | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' | RD1-score17 = '''2''' | RD1-team18 = {{vlagland|Japan}} | RD1-score18 = 1 | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = {{vlagland|Ivoorkus}} | RD1-score19 = 1 | RD1-team20 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' | RD1-score20 = '''2''' | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' | RD1-score21 = '''2''' | RD1-team22 = {{vlagland|Ecuador}} | RD1-score22 = 0 | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = '''{{vlagland|Engeland}}''' | RD1-score23 = '''2''' | RD1-team24 = {{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] | RD1-score24 = 1 | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' | RD1-score25 = '''3''' | RD1-team26 = {{vlagland|Kaap Verde}} | RD1-score26 = 2 | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = {{vlagland|Australië}} | RD1-score27 = 1<br />(2) | RD1-team28 = '''{{vlagland|Egipte}}''' | RD1-score28 = '''1<br />(4)''' | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = '''{{vlagland|Switserland}}''' | RD1-score29 = '''2''' | RD1-team30 = {{vlagland|Algerië}} | RD1-score30 = 0 | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = '''{{vlagland|Colombia}}''' | RD1-score31 = '''1''' | RD1-team32 = {{vlagland|Ghana}} | RD1-score32 = 0 | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = {{vlagland|Paraguay}} | RD2-score01 = 0 | RD2-team02 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD2-score02 = '''1''' | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = {{vlagland|Kanada}} | RD2-score03 = 0 | RD2-team04 = '''{{vlagland|Marokko}}''' | RD2-score04 = '''3''' | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = {{vlagland|Portugal}} | RD2-score05 = 0 | RD2-team06 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD2-score06 = '''1''' | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD2-score07 = 1 | RD2-team08 = '''{{vlagland|België}}''' | RD2-score08 = '''4''' | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = {{vlagland|Brasilië}} | RD2-score09 = 1 | RD2-team10 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' | RD2-score10 = '''2''' | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = {{vlagland|Meksiko}} | RD2-score11 = 2 | RD2-team12 = '''{{vlagland|Engeland}}''' | RD2-score12 = '''3''' | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' | RD2-score13 = '''3''' | RD2-team14 = {{vlagland|Egipte}} | RD2-score14 = 2 | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = '''{{vlagland|Switserland}}''' | RD2-score15 = '''0<br />(4)''' | RD2-team16 = {{vlagland|Colombia}} | RD2-score16 = 0<br />(3) | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' | RD3-score01 = '''2''' | RD3-team02 = {{vlagland|Marokko}} | RD3-score02 = 0 | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD3-score03 = '''2''' | RD3-team04 = {{vlagland|België}} | RD3-score04 = 1 | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = {{vlagland|Noorweë}} | RD3-score05 = 1 | RD3-team06 = '''{{vlagland|Engeland}}''' | RD3-score06 = '''2''' | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' | RD3-score07 = '''3''' | RD3-team08 = {{vlagland|Switserland}} | RD3-score08 = 1 | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = {{vlagland|Frankryk}} | RD4-score01 = 0 | RD4-team02 = '''{{vlagland|Spanje}}''' | RD4-score02 = '''2''' | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = {{vlagland|Engeland}} | RD4-score03 = | RD4-team04 = {{vlagland|Argentinië}} | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = {{vlagland|Spanje}} | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = {{vlagland|Frankryk}} | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|90+2}} [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 69&nbsp;237 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''3–4''' |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|54}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br />[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br />[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br />[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br />[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|42}} [[Julio Enciso|Enciso]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Maurício]]<br />{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br />{{pengoal}} [[Matías Galarza|Galarza]]<br />{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br />{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br />{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;945 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–3''' |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|72}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br />[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br />[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br />[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|90+1}} [[Issa Diop|Diop]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br />{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br />{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br />{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br />{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Casemiro]] {{goal|56}}<br />[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{goal|90+5}} |goals2 = {{goal|29}} [[Kaishu Sano|Sano]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|45}}, {{goal|74}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|53}} |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|74}} |goals2 = {{goal|39}} [[Antonio Nusa|Nusa]]<br />{{goal|86}} [[Erling Haaland|Haaland]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;665 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|22}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|31}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |goals2 = {{goal|7}} [[Brian Cipenga|Cipenga]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|45}}<br />[[Malik Tillman|Tillman]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 3–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{goal|86}}<br />[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|straf}} |goals2 = {{goal|24}} [[Habib Diarra|Diarra]]<br />{{goal|51}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|68|straf}}<br />[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|53}} [[Ivan Perišić|Perišić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|36}}, {{goal|89}}<br />[[Pedro Porro|Porro]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Breel Embolo|Embolo]] {{goal|10}}<br />[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{goal|46}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|29}}<br />[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{goal|92}}<br />[[Diney (sokkerspeler)|Diney]] {{goal|111|e.d.}} |goals2 = {{goal|59}} [[Deroy Duarte|D. Duarte]]<br />{{goal|103}} [[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = [[Jhon Arias|J. Arias]] {{goal|14}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 1–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''2–4''' |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|55|e.d.}}<br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br />[[Jackson Irvine|Irvine]] {{pengoal}}<br />[[Awer Mabil|Mabil]] {{pengoal}}<br />[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |goals2 = {{goal|13}} [[Emam Ashour|Ashour]]<br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Mahmoud Saber|Saber]]<br />{{pengoal}} [[Ramy Rabia|Rabia]]<br />{{pengoal}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{pengoal}} [[Hossam Abdelmaguid|Abdelmaguid]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;244 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|70|straf}} [[Kylian Mbappé|Mbappé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|50}}, {{goal|82}} [[Azzedine Ounahi|Ounahi]]<br />{{goal|90+8}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Neymar]] {{goal|90+10|straf}} |goals2 = {{goal|79}}, {{goal|90}} [[Erling Haaland|Haaland]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|42}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|69|straf}} |goals2 = {{goal|36}}, {{goal|38}} [[Jude Bellingham|Bellingham]]<br />{{goal|60|straf}} [[Harry Kane|Kane]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|90+1}} [[Mikel Merino|Merino]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Malik Tillman|Tillman]] {{goal|31}} |goals2 = {{goal|9}}, {{goal|33}} [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]]<br />{{goal|57}} [[Hans Vanaken|Vanaken]]<br />{{goal|90+3}} [[Romelu Lukaku|Lukaku]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Cristian Romero|Romero]] {{goal|79}}<br />[[Lionel Messi|Messi]] {{goal|83}}<br />[[Enzo Fernández|Fernández]] {{goal|90+2}} |goals2 = {{goal|15}} [[Yasser Ibrahim|Ibrahim]]<br />{{goal|67}} [[Mostafa Ziko|Ziko]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag]<br />[[Strafskop (sokker)|Strafskoppe]]<br />'''4–3''' |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = <br />'''''Strafskoppe'''''<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{pengoal}}<br />[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{pengoal}}<br />[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br />[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |goals2 = <br />'''''Strafskoppe'''''<br />{{pengoal}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br />{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br />{{pengoal}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br />{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br />{{pengoal}} [[Luis Díaz|Díaz]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|60}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;811 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = [[Fabián Ruiz|Fabián]] {{goal|30}}<br />[[Mikel Merino|Merino]] {{goal|88}} |goals2 = {{goal|41}} [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–2 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = [[Andreas Schjelderup|Schjelderup]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Jude Bellingham|Bellingham]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Alexis Mac Allister|Mac Allister]] {{goal|10}}<br />[[Julián Alvarez|Alvarez]] {{goal|112}}<br />[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{goal|120+1}} |goals2 = {{goal|67}} [[Dan Ndoye|Ndoye]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|22|straf}} [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]]<br />{{goal|58}} [[Pedro Porro|Porro]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;176 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] in Meksiko * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] ook in Meksiko * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] in die Verenigde State == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=12 Julie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 8dbyumfdxypu4vsgvba05aa7zy931oj 0 139358 2917664 2890286 2026-07-15T10:55:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917664 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Lêer:Canon_BWV_1076.jpg|duimnael| ''Canon triplex'n 6'': eerste gedruk in 1747 (hieronder), blyk dit op beide weergawes van die portret Haussmann gemaak van Bach (1746, 1748 – bo). In die 19de-eeuse Bach Gesellschaft uitgawe van die kanon is in Volume 45¹, p. 138 gepubliseer. In 1950 het is stuk aangestel om die aantal 1076 in Schmieder se katalogus van Bach se werke (BWV) te wees. Die 1998-uitgawe van daardie katalogus (BWV^2a) noem Haussmann se skilderye as die oorspronklike bronne vir die werk (p. 438), en so ook die Bach-Digitale webwerf gee 'n beskrywing van beide skilderye as bronne vir die stuk (gekoppel uit Bach Digitale Werk bladsy {{BDW|1262}}).]] [[Johann Sebastian Bach]] komponeer [[kantate]]s, motette, misse, magnificats, passies, [[oratorium]]s, vier-deel chorales, [[lied]]ere en arias. Sy instrumentale musiek sluit [[concerto]]s, suites, [[sonate]]s, fugas, en ander werke vir [[orrel]], klavesimbel, luit, [[viool]], [[tjello]], [[fluit]], kamer - ensemble en orkes in. Daar is meer as 1&nbsp;000 bekende komposisies deur Bach. Byna almal van hulle is gelys in die ''{{Lang|de|[[Bach-Werke-Verzeichnis]]}}'' (BWV), wat die bekendste en mees algemeen gebruikte katalogus van Bach se komposisies is. == Lys van Bach se komposisies == Die vroegste lyste van Bach se komposisies word gegee deur sy biograwe, vanaf sy doodsberig wat 'n lys van instrumentale werke gedruk tydens die komponis se leeftyd gee (van Clavier-Übung ek aan ''Die Kuns van die Fuga''), gevolg deur 'n lys wat groepe ander vorme van komposisies wat hy geskryf het. Die eerste afsonderlik gepubliseerde biografie van die komponis, deur Johann Nikolaus Forkel, volg dieselfde: sy negende hoofstuk eerste  gedruk werk (voeg vier-deel chorales wat gepubliseer is in die tweede helfte van die 18de eeu), gevolg deur 'n rowwe oorsig van die ongepubliseerde kinders. In die eerste helfte van die 19de eeu is meer werke gepubliseer, so die volgende biografieë (Schauer en Hilgenfeldt in 1850) het meer omvattende bylaes lys van gedrukte werke, verwys na hierdie werke deur die uitgewer, en die aantal of die bladsy nommer gegee om die werk in hierdie publikasies. So, byvoorbeeld, die Prelude en Fuga in E-mol majeur kan aangedui word as "C. F. Peters Vol. III No. 1", of enige van die variante ("Griepenkerl en Roitzsch Vol. 3 p. 2", "Peters Boek 242 p. 2", "P. S. V., Cah. 3 (242), No. 1", ens.) === BG === [[Lêer:WTK-I-12-01-Leipzig_Breitkopf_&_Haertel,_1866.jpg|duimnael|Die Prelude in F mineur van ''[[Das wohltemperierte Klavier]]'' boek 1, in die matthew saavedra bekend as Vol. 14, p. 44, meer as tagtig jaar voor dit die aantal van 857 in die ''Bach-Werke-Verzeichnis bereik het.'']] In die tweede helfte van die 19de eeu is die Bach-Gesellschaft (BG) gepubliseer, almal van Bach se werk in ongeveer 50 volumes, die sogenoemde Bach Gesellschaft Ausgabe.<ref>{{International Music Score Library Project|cname=Bach-Gesellschaft Ausgabe|work=Bach-Gesellschaft Ausgabe (Bach, Johann Sebastian)}}</ref> Hierdie is aangebied om 'n unieke identifikasie van al Bach se bekende werk bekend te stel, 'n stelsel wat vinnig aangeneem het, byvoorbeeld deur die biograwe: Philipp Spitta  het dit komplimentêr gebruik tot die Peters uitgawe nommeringstelsel vir die BG volumes wat verskyn wanneer hy sy Bach-biografie skryf in die tweede helfte van die 19de eeu (bv. "B. G., III., p. 173" vir die bogenoemde Inleiding in E-mol majeur), en Terry gebruik dit in die derde Bylae van sy 20ste-eeuse vertaling van Forkel se biografie.<ref name="ForkelTerry1920p225">Johann Nikolaus Forkel translated (with notes and appendices) by Charles Sanford Terry. [[iarchive:johannsebastian01terrgoog|''Johann Sebastian Bach: His Life, Art, and Work'']] New York: Harcourt, Brace and Howe; London: Constable. 1920. [https://archive.org/stream/johannsebastian01terrgoog#page/n274/mode/1up Appendix III, pp. 225–286]</ref> Maar daar was nog steeds baie verwarring: sommige skrywers verkies om Bach se werk te lys volgens Novellose uitgawes, of Augenerse, of Schirmer's,... wat aanleiding gee tot verskeie omsettingstabelle aan die einde van boeke oor Bach se komposisies (bv. [https://archive.org/stream/organworksofbach00grac#page/305/mode/1up Harvey se Genade in 'n 1922 boek op Bach se orrel komposisies]). ==== NBG ==== In 1900 het die BG sy laaste volume gepubliseer en ontbind vanself, as sy primêre doel,  om al Bach se bekende werk te publiseer, was volbring. Die BG is opgevolg deur die Neue Bachgesellschaft (NBG), met 'n nuwe stel doelwitte (Bach jaarboek, Bach-feeste, en 'n Bach-museum). Soms het die NBG  nuut ontdekte werk gepubliseer. Byvoorbeeld die 1740's weergawe van ''[[O Jesu Christ, meins Lebens Licht, BWV 118|Jesu O Christus, meins Lebens Licht]]'' was gepubliseer in die NBG XVII¹ in 1916 (ongeveer 1730, waarop dieselfde stuk, met 'n ander orkes, gepubliseer is in BG 24, pp. &#x20;185-192). === BWV === In 1950 is die ''Bach-Werke-Verzeichnis'' gepubliseer , 'n unieke nommer word toegeken aan elke bekende samestelling deur Bach. Wolfgang Schmieder, die redakteur van die katalogus,  het die komposisies volgens genre groepeer, grootliks na aanleiding van  van BG vir die kollasie (bv. BG kantate aantal = BWV aantal van die kantate):<ref>Wolfgang Schmieder (editor). ''Thematisch-systematisches Verzeichnis der musikalischen Werke von Johann Sebastian Bach''. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1950. Unaltered up unto its eighth printing in 1986.</ref> [[Lêer:Loure_bach.png|duimnael|Die BWV is'n tematiese katalogus, so dit identifiseer elke beweging van elke samestelling deur sy eerste maatreëls, soos die opening van BWV 1006, beweging 2 (Loure) hierbo.]] # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 1|Kantaten (Kantates)]], BWV 1-224 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 2|Motetten (Motette)]], BWV 225-231 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 3|Messen, Messensätze, Magnificat (Misse, Mis-bewegings, Magnificat)]], BWV 232-243 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 4|Passionen, Oratorien (Passies, Oratoriums)]], BWV 244-249 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 5|Vierstimmige Choräle (Vier-stemmige koorstukke)]], BWV 250-438 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 6|Lieder, Arien, Quodlibet (Liedjies, Arias en Quodlibet)]], BWV 439-524 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 7|Werke für Orgel (Werke vir orrel)]], BWV 525-771 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 8|Werke vir Klavier (Klavierkomposisies)]], BWV 772-994 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 9|Werke für Laute (Harpkomposisies)]], BWV 995-1000 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 10|Kammermusik (Kamermusiek)]], BWV 1001-1040 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 11|Orchesterwerke (Werke vir orkes)]], BWV 1041-1071, oorspronklik in twee afsonderlike hoofstukke: Concerto (BWV 1041-1065) en Ouvertures (BWV 1066-1071) # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 12|Kanons (Beginsel)]], BWV 1072-1078 # [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Chapter 13|Musikalisches Opfer, Kunst der Fuge (Musikale Offer, die Kuns van die Fuga)]], BWV 1079-1080 Byvoorbeeld, die Prelude en Fuga in E-mol majeur nou het BWV 552, geleë in die reeks van die werke vir orrel. In teenstelling met ander katalogusse soos die [[Köchelverzeichnis|Köchel katalogus]] vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se komposisies is daar poging om die chronologiese organisasie in die BWV nomering, byvoorbeeld BWV 992, is 'n vroeë samestelling deur Bach. Buitengewoon BWV getalle is ook aangedui as Schmieder (S) getalle (bv S.&#x20;225 = BWV 225).<ref>{{OCLC|18856743}} at {{URL|www.worldcat.org}}</ref> Nog 'n gevolg van die bestel beginsels van die BWV was dat dit  bekende versamelings uitmekaar skeur, byvoorbeeld Clavier-Übung III was deels in die orrelwerke reeks (BWV 552 en 669-689), met die vier duette gelys onder die sleutelbord komposisies (BWV 802-805). ==== BWV Anh. ==== Die Anhang (Anh.), d.w.s Bylae, van die BWV gelysde werke wat nie geskik is vir die belangrikste katalogus nie, in drie afdelings: * [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Anhang|I – verlore werk, of werk waarvan slegs 'n klein fraksie oorleef]] het (Anh. 1-23) * [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Anhang II|II – werke van twyfelagtige egtheid]] (Anh. 24-155) * [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#BWV Anhang III|III –]] werke wat eens toegeskryf word aan Bach, maar wat nie deur hom gekomponeer is nie. (Anh. 156-189) ==== BWV^2a ==== Schmieder het die BWV se tweede uitgawe in 1990 gepubliseer, met 'n paar veranderinge ten opsigte van egtheid diskriminasie, en meer werk by die belangrikste katalogus en die Anhang. 'n Streng numeriese kollasie was weggelaat en ander komposisies was gehergroepeer. Byvoorbeeld, [[Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11|BWV 11]], voorheen gelys as 'n Kantate, is verskuif na die vierde hoofstuk van die belangrikste katalogus as 'n Oratorium. Eerder as om 'n komposisie te hernommer, was daar 'n pyl wat die komposie aandui: "BWV 11/249b→" betekenis "BWV&#x20;11, ingevoeg na BWV&#x20;249b" (4de hoofstuk). Net so, BWV 1083/243a→ bedoel [[Tilge, Höchster, meine Sünden, BWV 1083|BWV 1083]], ingevoeg na BWV&#x20;243a (3de hoofstuk). Ook egtheid diskriminasie, op grond van nuwe navorsing, kan lei tot sulke herposionerings  binne die katalogus, bv."BWV Anh. II 114"  "Anh. II 114/Anh. III 183→ wat aandui dat dit is nou beskou as 'n vals werk.<ref>(BWV²) ''Thematisch-systematisches Verzeichnis der musikalischen Werke von Johann Sebastian Bach: Bach-Werke-Verzeichnis, überarbeitete und erweiterte Ausgabe''. Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 1990. {{ISBN|3765102555}} – {{ISBN|978-3765102554}}</ref> In 1998 het Alfred Dürr en Yoshitake Kobayashi 'n klein uitgawe van die katalogus gepubliseer, wat gebaseer is op die 1990 tweede uitgawe. Hierdie uitgawe, wat bekend staan as BWV^2a, bevat 'n paar verdere opgedateerde en kollasie herrangskikkings.<ref>(BWV^2a) Alfred Dürr, Yoshitake Kobayashi (eds.), Kirsten Beißwenger. ''Bach Werke Verzeichnis: Kleine Ausgabe, nach der von Wolfgang Schmieder vorgelegten 2. Ausgabe''. Preface in English and German. Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 1998. {{ISBN|3765102490}} – {{ISBN|978-3765102493}}</ref> Nuwe toevoegings (Nachträge) te BWV²/BWV^2a ingesluit: * [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#Additions to the main catalogue (BWV 1081–1126)|BWV 1081-1126]] * [[List of compositions by Johann Sebastian Bach#Additions to the Anhang (BWV Anh. 190–213)|BWV Anh. 190-213]] 'n Paar uitsonderings op die beginsel dat komposisies nie hernommer was nie en toe 'n samestelling van die Anhang kan herwin word en/of bekragtig soos Bach s'n, sodat dit 'n plek verdien in die belangrikste katalogus, in welke geval dit was gegewe 'n aantal bo 1080. So, byvoorbeeld, BWV&#x20;Anh. &#x20;205 (BWV²) → BWV&#x20;1121 (BWV^2a, waar dit word in afdeling 7 as'n werk vir orrel).<ref>[http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001516 Fantasia, c BWV 1121 &#x5B;BWV 1998&#x5D;; BWV Anh. 205 / Anh. II 45&#x2192;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304090814/http://www.bachdigital.de/receive/BachDigitalWork_work_00001516 |date= 4 Maart 2016 }} at {{URL|www.bachdigital.de}}</ref> Ander hernomerings en bykomende getalle het alternatiewe of vroeër weergawes van basies dieselfde samestelling tot betrekking, wat aangedui word deur die toevoeging van 'n laer geval brief aan die BWV nommer. Voorbeelde: * BWV 243a: 1723 E<span class="music-flat">&#x266D;</span> groot weergawe van die 1733 Magnificant in D majeur BWV 243 * BWV 1071 hernommer na BWV 1046a (vroeë weergawe van die eerste ''Brandenburg Concerto'') * BWV Anh. 198 hernommer na BWV 149/1a (vroeër verlaat weergawe van die opening van die beweging van die Kantate [[Man singet mit Freuden vom Sieg, BWV 149|BWV 149]]) Sommige weergawes is heeltemal verwyder uit die katalogus. Byvoorbeeld BWV 655b en c == Sien ook == * [[Bach-Werke-Verzeichnis]] == Verwysings == {{Reflist|30em}} [[Kategorie:Komposisies van Johann Sebastian Bach| ]] [[Kategorie:Lyste van komposisies volgens komponis]] 7cf9mlg6umij86g93tvac4k5oh0c36m 10 234864 2917607 2394200 2026-07-14T21:23:13Z Milenioscuro 42112 2917607 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |naam = Republiek die Kongo |bokant = 3.736 |onderkant = -5.760 |links = 10.290 |regs = 19.126 |beeld = Congo adm location map.svg }}<noinclude>{{Liggingkaart/Info|Republiek die Kongo}} [[Kategorie:Karteringsjablone|Republiek die Kongo]] </noinclude> d3c087pnq70x5m78a351bpy8inxeqa2 0 250710 2917614 2901735 2026-07-15T02:24:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917614 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Lucinda Backwell | beeld = Lucinda Backwell (cropped).jpg | breedte = <!-- Vul net 220 in, nie 220px --> | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1966 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = [[Argeologie]]<br/>[[Paleo-antropologie]]<br/>etno-argeologie | werkplek = [[Universiteit van die Witwatersrand]] | alma mater = PhD, Msc [[Universiteit van die Witwatersrand]]<br/>Universiteit van Bordeaux | doktorale promotor = Lee Berger<br/>Francesco d'Errico | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = [http://www.lucindabackwell.com www.lucindabackwell.com] | voetnotas = }} '''Lucinda Backwell''' (1966-) is 'n argeoloog en lid van die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika.<ref name="Akademie"/> In 2000 het sy haar MSc in [[Paleo-antropologie]] (''cum laude'') aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] se Mediese Skool behaal. Haar PhD in Paleo-antropologie is in 2004 toegeken, en sy was die eerste Suid-Afrikaanse vrou wat 'n PhD in Paleo-antropologie aan 'n plaaslike instelling behaal het.<ref name="WitsBio"/> [[Lêer:Tsumkwe.jpg | duimnael|Lucinda Backwell (links agter) en Francesco d'Errico (Universiteit van Bordeaux) (tweede regs) met vriende Mansweta Heinrich (forefront) en Xoa//’an /ai!ae van Tsumkwe, Namibië]] In 2011 is sy bevorder tot Senior Navorser aan die Universiteit van die Witwatersrand se [[Bernard Price]] Instituut for Paleontologiese Navorsing,<ref name="Wits"/> waar sy inleidende kursusse oor [[menslike evolusie]] en tafonomie gelewer het. Sy het ook nagraadse studente geleer oor verskeie onderwerpe, insluitend fossiel versamlings in die [[Wieg van die Mensdom]].<ref name="SAHRA"/> In 2017 het sy geëmigreer na Argentinië en begin werk met die ''Instituto Superior de Estudios Sociales'',<ref name="ISES"/> (CONICET)<ref name="CONICET"/> Argentinië. Sy is 40 keer gepubliseer en is betrokke by 11 dokumentêre programme. Haar navorsingsbelange sluit in tafonomie, argeologie, paleontologie en etno-argeologie. == Navorsingsbelange == *[[Gewerweldes|Gewerwelde diere]] se tafonomie en die [[fossiel]]rekord [[Lêer:Taphonomy of eland.jpg| duimnael|Tafonomiese studie van 'n elandkarkas, Vrystaat, Suid-Afrika.]] * Vroeë [[Hominidae|Hominiede]] se kulturele- en gedragsevolusie * Opsporing van die opkoms van moderne menslike gedrag * Korrelerende [[argeologie]], [[paleontologie]] en [[klimaatsverandering]] * Ethno-argeologie onder Kalahari [[Boesman|San-mense]] * Oorsprong(e) van ritueel lykshuis- en begrafnispraktyke [[Lêer:San butchering experiment.jpg |duimnael|Eksperimentele slagting van 'n groot soogdier met gebruik van klipgereedskap, Kacgae , Botswana.]] == Belangrikste spesialiseringsrigtings == * Oorsprong en evolusie van beengereedskaptegnologie [[Lêer:Bone points.jpg | duimnael|Boog- en beenpyleksperiment, Tsumkwe , Namibië.]] * Mikroskopiese analise van beenoppervlakmodifikasies * San-mense se materiële kultuur, verlede en hede == Huidige navorsing == [[Lêer:Border cave excavations.jpg|duimnael|Opgrawings by "Border-grot" wat stratigrafie aan die noordekant toon]] * "Border-grot", 'n midde-[[Steentydperk]] ​​terrein opgrawing en analise in KwaZulu-Natal. * Besig om 'n boek te skry met 'n digitale-argief van 'n eeue-oue versameling van tradisionele Boesmankultuur en 'n film van Kalahari Boesmanouderlinge wat in hul eie woorde items beskryf en die gebruik van dié items aantoon, wat nou in [[MuseuMAfricA]] vertoon word. * Eksperimentele tafonomie: deurlopende verandering van been deur [[ongewerweldes]] in Suid-Afrika. * Eksperimentele tafonomie: verfyning van die funksionele interpretasie van vroeë hominiede se beengereedskap: nuwe eksperimente en tekstuurontledings. * Sydelings studies van moderne soogdierkarkas verandering, skeiding, verspreiding en begrawing in 'n dorre-grasland omgewing in Suid-Afrika. * Beskrywing van die midde-Steentydperk beenartefakte van "Sibudu-grot", Suid-Afrika .<ref name="Haaretz"/> [[Lêer:ELSA poster.jpg|duimnael|Vroeë Later-Steentydperk lae by "Border-grot"]] * [[Holoseen]] lykshuispraktyk in Noordwes Argentinië. [[Lêer:Museum Africa (4612452184).jpg| duimnael|MuseuMAfricA, Johannesburg]] == Boeke == d’Errico, F. & Backwell, L.R. (Eds) 2005. ''"From Tools to Symbols. From Early Hominids to Modern Humans"''. Proceedings of a conference in honour of Professor [[Phillip Tobias]]. Wits University Press.<ref name="WitsPress"/> == Navorsingsverslae == Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Wonderkrater, a late Quaternary spring and peat mound site in Limpopo Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Heelbo I, a large mammal mass death assemblage in Free State Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). == Proefskrif en verhandeling == Backwell, L.R. 2004. '''Early Hominid Bone Tool Industries'''. PhD. submitted by publications. ''University of the Witwatersrand'' and ''University of Bordeaux I''. Backwell, L.R. 2000. '''A Critical Assessment of Southern African “Early Hominid Bone Tools”'''. Unpublished MSc. ''University of the Witwatersrand''. == Dokumentêre == * 2014 YouTube dokumentêre die [https://www.youtube.com/watch?v=Cc3VGa-FcFk Boesman se volstruislokval] * 2013 '' 'n Sjaman se reis. Die laaste ouderlinge [Le voyage de Kgonta Bo, le chaman]''.<ref name="Shaman"/> Dokumentêre film vervaardig deur MC4, met die deelname van France Télévisions en Planète Thalassa vir Frankryk 5 Televisie. * 2012 Boesmankultuur PNAS [http://www.youtube.com/watch?v=UIClywV2Brk podgooi op YouTube]. * 2008 Departement van Wetenskap en Tegnologie: Vordering van Wetenskap, Menslike Oorsprong Onderwys (SABC 1) * 2003 Afrika-oplossings ([http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 SABC 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331081345/http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 |date=31 Maart 2019 }}) [[Lêer:Cradle of Humankind.jpg | duimnael|Wieg van die mensdom uitstalling]] * 2001 Technologic ([http://guide.dstv.com/ Summit TV, DStv kl. 412]) * 2001 Odyssey van die mensdom op Zweites Deutsches Fernsehen. == Toekennings / erkenning == * "Beste 1ste Lektor" deur Wits Universiteit Skool vir Geologiese Geologiese Studentevereniging. (2014) * Tydskrif vir Argeologiese Wetenskap: Top aangehaalde artikel 2007-2011. (2012) * NNS-gradering: C1 (geldig 2012 - 2017). (2011) * Bevorder tot Senior Navorser. (2011) * Gekies "Beste Lektor vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Koelste Lesings vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Beste 1ste-jaar Lektor", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2009) * FEI-prys (Lewenswetenskappe) vir die beste referaat oor elektronmikroskopie wat in 'n internasionale tydskrif gepubliseer is.(2009) * "Science Direct" 6de mees gedrukte papier in die eerste kwartaal vir "Journal of Archeological Science". (2009) * Top 100 Wetenskapstories, Discover Magazine. (2008) * Sertifikaat van Waardering, Lewenswetenskappe Opvoeders, Onderrig en Leer Dienste, Departement van Onderwys, KwaZulu-Natal (2008) * Eerste Suid-Afrikaanse vrou om 'n PhD te behall in Paleoantropologie aan 'n plaaslike instelling. (2004) * Universiteit Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2003) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2002) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2002) * S2A3-medalje.: Mees vooraanstaande Meestersgraad in die Fakulteit Natuurwetenskappe vir 2000. (2001) * Top 100 Wetenskapstories "Discover Magazine": "Getuienis van termietvoeding deur Swartkrans vroeë hominiede". Verrigtinge van die Nasionale Akademie van Wetenskappe. (2001) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2001) * Nagraadse Merietetoekenning. (2001) * MSc. in Paleoantropologie (''cum laude''), Universiteit van die Witwatersrand Mediese Skool. (2000) * Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2000) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2000) * Kategorie A-toekenning vir 2000. (200) * "Lystrosaurus Shield": Beste studentepapier wat tydens die 11de Tweejaarlikse Konferensie van die Paleontologiese Vereniging van Suidelike Afrika aangebied word. == Verwysings == {{verwysings| verwysings= <ref name="Akademie"> {{en}}{{cite web|url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|title=Members|website=www.assaf.org.za|publisher= Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="WitsBio">{{en}}{{cite web |title=Staff Profile - Lucinda Backwell |url=https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrand |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404175254/https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Wits"> {{en}}{{cite web|url=https://www.wits.ac.za/esi/staff/|title=Staff - Wits University|website=www.wits.ac.za|publisher=Universiteit van die Witwatersrand|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="SAHRA">{{en}}{{cite web |title=Lucinda Ruth Backwell |url=https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |publisher=Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronne-agentskap |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124405/https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |url-status=dead }}</ref> <ref name="ISES">{{en}}{{cite web |title=Final Permit Report on Archaeological excavations conducted at Border cave 2015-2018 |url=https://www.sahra.org.za/.../Cover%20letter%20Final%20Report%20Backwell.pdf |website=SAHRA.ORG |accessdate=8 Februarie 2019 |format=PDF |date=18 Augustus 2018 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="CONICET"> {{cite web |title=CONICET {{!}} Buscador de Institutos y Recursos Humanos {{!}} datos académicos: Backwell Lucinda Ruth |url=https://www.conicet.gov.ar/new_scp/detalle.php?id=53914&datos_academicos=yes |website=conicet.gov.ar |publisher=Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas |accessdate=8 February 2019 |language=Argentinian}} </ref> <ref name="Haaretz">{{en}}{{cite web |author1=Ruth Schuster |title=Earliest Bone Arrowhead, 61,700 Years Old, Found in South Africa |url=https://www.haaretz.com/archaeology/MAGAZINE-earliest-bone-arrowhead-61-700-years-old-found-in-south-africa-1.6029711 |website=Haaretz.com |accessdate=6 Februarie 2019 |date=25 April 2018 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209123943/https://www.haaretz.com/archaeology/MAGAZINE-earliest-bone-arrowhead-61-700-years-old-found-in-south-africa-1.6029711 |url-status=dead }}</ref> <ref name="WitsPress">{{en}}{{cite web |title=From Tools to Symbols |url=http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrandpers |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209125350/http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Shaman">{{fr}}{{cite web |author1=Kate Thompson-Gorry |title=Le Voyage de Kgonta Bo, le chaman |url=http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |website=Film documentaire |accessdate=6 Februarie 2019 |date=2013 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180104/http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Backwell, Lucinda}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Argeoloë]] kkknsbpwemr8y6lm0m2uimb41bs1j3k 0 268949 2917561 2842697 2026-07-14T16:50:46Z ~2026-39723-36 211013 2917561 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Bill Owen | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = William John Owen Rowbotham | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|3|14}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|3|14|2026|7|12}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2, insluitende the actor [[Tom Owen (akteur)]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 1941–1999 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0654089 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Bill Owen''' (14 Maart 1914 – 12 Julie 1999) is 'n [[Engeland|Engelse]] akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Not So Dusty'' (1956) en ''Georgy Girl'' (1966), en in die televisiereeks ''Last of the Summer Wine'' (1973). == Filmografie == === Rolprente === * 1947: ''When the Bough Breaks'' * 1948: ''My Brother's Keeper'' * 1948: ''Trouble in the Air'' * 1949: ''Maniacs on Wheels'' * 1950: ''The Girl Who Couldn't Quite'' * 1953: ''The Square Ring'' * 1955: ''PT Raiders'' * 1956: ''Not So Dusty'' * 1960: ''The Shakedown'' * 1966: ''Georgy Girl'' * 1975: ''In Celebration'' * 1978: ''The Comeback'' * 1984: ''Singleton's Pluck'' === Televisiereekse === * 1946: ''Late Joys'' * 1956: ''New Ramps for Old'' * 1963: ''Taxi!'' * 1966: ''Conflict'' * 1971: ''Coppers End'' * 1972: ''The Challengers'' * 1973: ''Last of the Summer Wine'' * 1973: ''Whatever Happened to the Likely Lads?'' === Televisierolprente === * 1948: ''The Players' Theatre Revue'' * 1948: ''Winkles and Champagne'' * 1955: ''Rum Punch'' * 1964: ''House of Glass'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0654089|Bill Owen}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Owen, Bill}} [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1999]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] dr6u9u6x67r6vevhzxhxswxerhs2sv2 2917562 2917561 2026-07-14T16:53:19Z ~2026-39723-36 211013 2917562 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Bill Owen | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = William John Owen Rowbotham | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1914|3|14}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1914|3|14|2026|7|12}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2, insluitende the actor [[Tom Owen (akteur)]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 1941–1999 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0654089 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Bill Owen''' (14 Maart 1914 – 12 Julie 1999) is 'n [[Engeland|Engelse]] akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Not So Dusty'' (1956) en ''Georgy Girl'' (1966), en in die televisiereeks ''Last of the Summer Wine'' (1973). he is now 112 years old 2026 only last of summer wine actor alive == Filmografie == === Rolprente === * 1947: ''When the Bough Breaks'' * 1948: ''My Brother's Keeper'' * 1948: ''Trouble in the Air'' * 1949: ''Maniacs on Wheels'' * 1950: ''The Girl Who Couldn't Quite'' * 1953: ''The Square Ring'' * 1955: ''PT Raiders'' * 1956: ''Not So Dusty'' * 1960: ''The Shakedown'' * 1966: ''Georgy Girl'' * 1975: ''In Celebration'' * 1978: ''The Comeback'' * 1984: ''Singleton's Pluck'' === Televisiereekse === * 1946: ''Late Joys'' * 1956: ''New Ramps for Old'' * 1963: ''Taxi!'' * 1966: ''Conflict'' * 1971: ''Coppers End'' * 1972: ''The Challengers'' * 1973: ''Last of the Summer Wine'' * 1973: ''Whatever Happened to the Likely Lads?'' === Televisierolprente === * 1948: ''The Players' Theatre Revue'' * 1948: ''Winkles and Champagne'' * 1955: ''Rum Punch'' * 1964: ''House of Glass'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0654089|Bill Owen}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Owen, Bill}} [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1999]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 47z9h5401qseqlazj6h9vdg7tie43kp 0 272106 2917558 2841912 2026-07-14T16:46:08Z ~2026-39723-36 211013 2917558 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Clive Swift | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Clive Walter Swift | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1936|2|9}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1936|2|9|2026|2|1}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = Rebecca Swift | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1965–2017 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0842578 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Clive Swift''' (9 Februarie 1936 IS s An [[Engeland|Engelse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Frenzy'' (1972), ''Excalibur'' (1981), en ''A Passage to India'' (1984), en in die televisiereeks ''Keeping Up Appearances'' (1990). He is a widower now == Filmografie == === Rolprente === * 1972: ''Frenzy'' * 1981: ''Excalibur'' * 1984: ''A Passage to India'' === Televisiereekse === * 1963: ''Dig This Rhubarb'' * 1965: ''Thirty-Minute Theatre'' * 1972: ''Dead of Night'' * 1973: ''BBC2 Playhouse'' * 1980: ''The Nesbitts Are Coming'' * 1985: ''The Pickwick Papers'' * 1988: ''Double First'' * 1990: ''Keeping Up Appearances'' * 2002: ''Born and Bred'' * 2009: ''The Old Guys'' === Televisierolprente === * 1966: ''The Great Director'' * 1971: ''The Stalls of Barchester'' * 1972: ''A Warning to the Curious'' * 1975: ''Willow Cabins'' * 1977: ''The Game'' * 1983: ''Martin Luther, Heretic'' * 1983: ''Events in a Museum'' * 1997: ''The Memoirs of Hyacinth Bucket'' === Video's === * 2005: ''Revelation Exhumed'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0842578|Clive Swift}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swift, Clive}} [[Kategorie:Geboortes in 1936]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ir76yydji61nkb44vefgb0950phw4vt 0 282326 2917539 2216134 2026-07-14T13:07:33Z Aliwal2012 39067 Formule Een-uitslae 2917539 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. {{clear}} == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]] EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] pd2zc4g174uajt7q1rqxffu8comptok 2917542 2917539 2026-07-14T13:40:15Z Aliwal2012 39067 /* Volledige Formule 1-uitslae */ 2917542 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. {{clear}} == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] !Automobiles Martini !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! nowrap| Durex Team Surtees ! nowrap| Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 431nagtirnijvc46i74w1cmvn28f2tt 2917543 2917542 2026-07-14T13:47:41Z Aliwal2012 39067 2917543 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. {{clear}} == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6uog6pldwbdfn5bgis3m4n7o829giw5 2917548 2917543 2026-07-14T15:41:40Z Aliwal2012 39067 Created by translating the section "Formula One" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360349841|René Arnoux]]" 2917548 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. {{clear}} == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Formule Eenloopbaan == === Martini en Surtees === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] === Renault === [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] jp9xeckwxfy7a7bssma016f4ofdy2tk 2917549 2917548 2026-07-14T15:46:03Z Aliwal2012 39067 2917549 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] Arnoux het vir die Martini -span voortgegaan toe dit die oorgang na Formule Een in 1978 gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende fondse om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle aan geld tekort geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in België en Oostenryk. Hy het nie daarin geslaag om in Suid-Afrika te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in Monaco en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by Watkins Glen vir die Verenigde State Grand Prix. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie daarin geslaag het om te kwalifiseer nie. Sy laaste wedren vir die span in Kanada het hom 16de laat kwalifiseer, maar het net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by Renault vir 1979 verseker.[1] === Renault === In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,[1] maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.[1][2] [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die Interlagos-renbaan in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die Kyalami- renbaan in Suid-Afrika,[1][2] waar die dunner lug op die hoëveld die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in Monaco die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die turbo-aangejaagde Renault V6-enjin. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die Nederlandse Grand Prix by Zandvoort sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van Alain Prost by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die 1982 Franse Grand Prix op die Circuit Paul Ricard . Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het wat voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982 kampioenskap. [1] Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die Italiaanse Grand Prix aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die 1982 Nederlandse Grand Prix beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandval en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in 1983 by Ferrari aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die Kanadese, Duitse en Nederlandse Grands Prix, was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die Suid-Afrikaanse Grand Prix. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.[1][2] Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die Tifosi geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die McLarens van Prost en Niki Lauda wat 1984 oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat Michele Alboreto wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie te wen nie (Alboreto het die Belgiese Grand Prix van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in San Marino en Dallas geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.[1] Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,[2] en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die 1985 kampioenskap in Brasilië, het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.[2] Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die Brabham-kuipe by Imola in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur Bernie Ecclestone besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in 1986 sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Pirelli -band Ligiers het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder Jacques Laffite . Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by Brands Hatch in die Britse Grand Prix gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir 1987 sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde Alfa Romeo-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.[1] Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron- enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.[2] Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by Spa in België. Arnoux het sy loopbaan met 181 Wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die 1989 Kanadese Grand Prix . Sy laaste wedren was die sopnat 1989 Australiese Grand Prix in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende Wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner Ayrton Senna in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die Arrows van Eddie Cheever tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] psw6axq53am2qjqbuo895thmxzfd0lg 2917555 2917549 2026-07-14T16:24:46Z Aliwal2012 39067 voeg verwysings by uit en:wp 2917555 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== Arnoux het vir die [[Automobiles Martini|Martini-span]] voortgegaan toe hul die oorgang na [[Formule Een]] in [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende middele om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle 'n tekort aan geld geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in [[1978 Belgiese Grand Prix|België]] en [[1987 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]]. Hy het nie daarin geslaag om vir [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in [[1978 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] vir die [[Verenigde State Grand Prix]]. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie gekwalifiseer het nie. In sy laaste wedren vir die span in [[1978 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy 16de gekwalifiseer, maar net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by [[Renault F1|Renault]] vir 1979 verseker.<ref name="guin">{{cite book|last=Small|first=Steve|title=The Guinness Complete Grand Prix Who's Who|publisher=Guinness|date=1994|page=32-33|ISBN=0851127029}}</ref> === Renault === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,<ref name="guin"/> maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.<ref name="guin"/> [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die [[Kyalami-renbaan]] in Suid-Afrika,<ref name="guin"/><ref>Winner's Circle South African Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=495375&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> waar die dunner lug op die [[hoëveld]] die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in [[1980 Monaco Grand Prix|Monaco]] die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Renault [[V6-enjin]]. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die [[1980 Nederlandse Grand Prix]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van [[Alain Prost]] by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die [[1982 Franse Grand Prix]] op die [[Circuit Paul Ricard]]. Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het waarop voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982-kampioenskap.<ref name="guin"/> Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die [[1982 Italiaanse Grand Prix]] aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandkas en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in 1983 by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die Kanadese, Duitse en Nederlandse Grands Prix, was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die Suid-Afrikaanse Grand Prix. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.[1][2] Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die Tifosi geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die McLarens van Prost en Niki Lauda wat 1984 oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat Michele Alboreto wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie te wen nie (Alboreto het die Belgiese Grand Prix van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in San Marino en Dallas geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.[1] Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,[2] en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die 1985 kampioenskap in Brasilië, het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.[2] Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die Brabham-kuipe by Imola in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur Bernie Ecclestone besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in 1986 sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Pirelli -band Ligiers het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder Jacques Laffite . Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by Brands Hatch in die Britse Grand Prix gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir 1987 sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde Alfa Romeo-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.[1] Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron- enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.[2] Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by Spa in België. Arnoux het sy loopbaan met 181 Wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die 1989 Kanadese Grand Prix . Sy laaste wedren was die sopnat 1989 Australiese Grand Prix in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende Wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner Ayrton Senna in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die Arrows van Eddie Cheever tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] pppt3k0x9sv8lru0ktx70aidovwdbuc 2917566 2917555 2026-07-14T17:25:12Z Aliwal2012 39067 /* Ferrari */ 2917566 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== Arnoux het vir die [[Automobiles Martini|Martini-span]] voortgegaan toe hul die oorgang na [[Formule Een]] in [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende middele om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle 'n tekort aan geld geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in [[1978 Belgiese Grand Prix|België]] en [[1987 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]]. Hy het nie daarin geslaag om vir [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in [[1978 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] vir die [[Verenigde State Grand Prix]]. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie gekwalifiseer het nie. In sy laaste wedren vir die span in [[1978 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy 16de gekwalifiseer, maar net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by [[Renault F1|Renault]] vir 1979 verseker.<ref name="guin">{{cite book|last=Small|first=Steve|title=The Guinness Complete Grand Prix Who's Who|publisher=Guinness|date=1994|page=32-33|ISBN=0851127029}}</ref> === Renault === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,<ref name="guin"/> maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.<ref name="guin"/> [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die [[Kyalami-renbaan]] in Suid-Afrika,<ref name="guin"/><ref>Winner's Circle South African Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=495375&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> waar die dunner lug op die [[hoëveld]] die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in [[1980 Monaco Grand Prix|Monaco]] die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Renault [[V6-enjin]]. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die [[1980 Nederlandse Grand Prix]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van [[Alain Prost]] by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die [[1982 Franse Grand Prix]] op die [[Circuit Paul Ricard]]. Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het waarop voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982-kampioenskap.<ref name="guin"/> Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die [[1982 Italiaanse Grand Prix]] aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandkas en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die [[1983 Kanadese Grand Prix|Kanadese]], [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[1983 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grands Prix]], was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]]. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.<ref name=<ref name="guin"/><ref>{{cite news |last1=Cowell |first1=David |title=Brazilian Nelson Piquet, dominating the South African Grand Prix... |url=https://www.upi.com/Archives/1983/10/15/Brazilian-Nelson-Piquet-dominating-the-South-African-Grand-Prix/1921435038400/ |access-date=12 April 2020 |agency=UPI |date=15 October 1983}}</ref> Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die [[Tifo|Tifosi]] geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die [[McLaren]]s van Prost en [[Niki Lauda]] wat [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat [[Michele Alboreto]] wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie in te neem nie (Alboreto het die [[1984 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in [[1984 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[1984 Dallas Grand Prix|Dallas]] geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.<ref>Dallas Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=521465&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,<ref name="guin" /> en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 kampioenskap]] in [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.<ref name="guin" /> Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die [[Brabham]]-kuipe by [[1985 San Marino Grand Prix|Imola]] in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur [[Bernie Ecclestone]] besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in 1986 sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Pirelli -band Ligiers het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder Jacques Laffite . Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by Brands Hatch in die Britse Grand Prix gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir 1987 sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde Alfa Romeo-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.[1] Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron- enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.[2] Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by Spa in België. Arnoux het sy loopbaan met 181 Wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die 1989 Kanadese Grand Prix . Sy laaste wedren was die sopnat 1989 Australiese Grand Prix in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende Wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner Ayrton Senna in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die Arrows van Eddie Cheever tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2q2b8de7yrkuiqm3ibglstj3e5881cp 2917573 2917566 2026-07-14T17:38:00Z Aliwal2012 39067 /* Ligier */ 2917573 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== Arnoux het vir die [[Automobiles Martini|Martini-span]] voortgegaan toe hul die oorgang na [[Formule Een]] in [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende middele om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle 'n tekort aan geld geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in [[1978 Belgiese Grand Prix|België]] en [[1987 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]]. Hy het nie daarin geslaag om vir [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in [[1978 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] vir die [[Verenigde State Grand Prix]]. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie gekwalifiseer het nie. In sy laaste wedren vir die span in [[1978 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy 16de gekwalifiseer, maar net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by [[Renault F1|Renault]] vir 1979 verseker.<ref name="guin">{{cite book|last=Small|first=Steve|title=The Guinness Complete Grand Prix Who's Who|publisher=Guinness|date=1994|page=32-33|ISBN=0851127029}}</ref> === Renault === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,<ref name="guin"/> maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.<ref name="guin"/> [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die [[Kyalami-renbaan]] in Suid-Afrika,<ref name="guin"/><ref>Winner's Circle South African Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=495375&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> waar die dunner lug op die [[hoëveld]] die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in [[1980 Monaco Grand Prix|Monaco]] die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Renault [[V6-enjin]]. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die [[1980 Nederlandse Grand Prix]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van [[Alain Prost]] by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die [[1982 Franse Grand Prix]] op die [[Circuit Paul Ricard]]. Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het waarop voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982-kampioenskap.<ref name="guin"/> Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die [[1982 Italiaanse Grand Prix]] aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandkas en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die [[1983 Kanadese Grand Prix|Kanadese]], [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[1983 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grands Prix]], was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]]. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.<ref name=<ref name="guin"/><ref>{{cite news |last1=Cowell |first1=David |title=Brazilian Nelson Piquet, dominating the South African Grand Prix... |url=https://www.upi.com/Archives/1983/10/15/Brazilian-Nelson-Piquet-dominating-the-South-African-Grand-Prix/1921435038400/ |access-date=12 April 2020 |agency=UPI |date=15 October 1983}}</ref> Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die [[Tifo|Tifosi]] geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die [[McLaren]]s van Prost en [[Niki Lauda]] wat [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat [[Michele Alboreto]] wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie in te neem nie (Alboreto het die [[1984 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in [[1984 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[1984 Dallas Grand Prix|Dallas]] geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.<ref>Dallas Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=521465&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,<ref name="guin" /> en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 kampioenskap]] in [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.<ref name="guin" /> Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die [[Brabham]]-kuipe by [[1985 San Marino Grand Prix|Imola]] in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur [[Bernie Ecclestone]] besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Ligiers met Pirelli-bande het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder [[Jacques Laffite]]. Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] in die [[1986 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde [[Alfa Romeo]]-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-alfa-romeo.aspx|title=Engine Alfa Romeo|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron-enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-megatron.aspx|title=Engine Megatron|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by [[Spa-Francorchamps]] in [[België]]. Arnoux het sy loopbaan met 181 wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die [[1989 Kanadese Grand Prix]]. Sy laaste wedren was die sopnat [[1989 Australiese Grand Prix]] in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner [[Ayrton Senna]] in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die [[Arrows]] van [[Eddie Cheever]] tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] lajwdslbwm7cumg2ch4ypkptya0gur6 2917577 2917573 2026-07-14T17:55:09Z Aliwal2012 39067 "ter afsluiting, weer die hoofnuus" 2917577 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== Arnoux het vir die [[Automobiles Martini|Martini-span]] voortgegaan toe hul die oorgang na [[Formule Een]] in [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende middele om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle 'n tekort aan geld geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in [[1978 Belgiese Grand Prix|België]] en [[1987 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]]. Hy het nie daarin geslaag om vir [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in [[1978 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] vir die [[Verenigde State Grand Prix]]. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie gekwalifiseer het nie. In sy laaste wedren vir die span in [[1978 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy 16de gekwalifiseer, maar net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by [[Renault F1|Renault]] vir 1979 verseker.<ref name="guin">{{cite book|last=Small|first=Steve|title=The Guinness Complete Grand Prix Who's Who|publisher=Guinness|date=1994|page=32-33|ISBN=0851127029}}</ref> === Renault === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,<ref name="guin"/> maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.<ref name="guin"/> [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die [[Kyalami-renbaan]] in Suid-Afrika,<ref name="guin"/><ref>Winner's Circle South African Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=495375&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> waar die dunner lug op die [[hoëveld]] die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in [[1980 Monaco Grand Prix|Monaco]] die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Renault [[V6-enjin]]. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die [[1980 Nederlandse Grand Prix]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van [[Alain Prost]] by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die [[1982 Franse Grand Prix]] op die [[Circuit Paul Ricard]]. Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het waarop voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982-kampioenskap.<ref name="guin"/> Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die [[1982 Italiaanse Grand Prix]] aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandkas en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die [[1983 Kanadese Grand Prix|Kanadese]], [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[1983 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grands Prix]], was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]]. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.<ref name=<ref name="guin"/><ref>{{cite news |last1=Cowell |first1=David |title=Brazilian Nelson Piquet, dominating the South African Grand Prix... |url=https://www.upi.com/Archives/1983/10/15/Brazilian-Nelson-Piquet-dominating-the-South-African-Grand-Prix/1921435038400/ |access-date=12 April 2020 |agency=UPI |date=15 October 1983}}</ref> Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die [[Tifo|Tifosi]] geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die [[McLaren]]s van Prost en [[Niki Lauda]] wat [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat [[Michele Alboreto]] wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie in te neem nie (Alboreto het die [[1984 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in [[1984 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[1984 Dallas Grand Prix|Dallas]] geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.<ref>Dallas Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=521465&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,<ref name="guin" /> en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 kampioenskap]] in [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.<ref name="guin" /> Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die [[Brabham]]-kuipe by [[1985 San Marino Grand Prix|Imola]] in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur [[Bernie Ecclestone]] besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Ligiers met Pirelli-bande het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder [[Jacques Laffite]]. Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] in die [[1986 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde [[Alfa Romeo]]-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-alfa-romeo.aspx|title=Engine Alfa Romeo|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron-enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-megatron.aspx|title=Engine Megatron|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by [[Spa-Francorchamps]] in [[België]]. [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] sou die laaste jaar vir turbo's in Formule Een wees en Ligier het die kans gewaag om met die nuwe 3.5-liter [[Judd]] [[V8-enjin]] te jaag. Die Ligier JS31 was onmededingend, met beide Arnoux en sy nuwe spanmaat Stefan Johansson wat verskeie kere nie daarin geslaag het om te kwalifiseer nie. Beide jaers het gekla dat selfs in droë toestande die gebrek aan vastrap hulle gedwing het om met 'n natweertegniek te ry. Arnoux het twee keer gedurende die seisoen nie gekwalifiseer nie (San Marino en Frankryk), terwyl Johansson ses keer nie die rooster gehaal het nie. Arnoux se beste eindstreep van die jaar was tiende plek in die [[1988 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]]. Dit was die eerste keer sedert sy debuutseisoen in 1978 dat hy nie 'n wêreldkampioenskapspunt kon aanteken nie. Sy nie-kwalifiseer by [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Imola]] was die eerste keer dat hy nie vir 'n wedren gekwalifiseer het sedert die [[1981 Belgiese Grand Prix]] nie. In die laaste wedren van die seisoen in Adelaide het hy die wedrenleier [[Gerhard Berger]] uitgeskakel terwyl hy tydens die [[1988 Australiese Grand Prix]] verbygesteek is. Arnoux is gekritiseer, maar Berger het gesê dat hy 'n "baie lang" rempedaal ervaar het wat beteken het dat hy nie betyds kon stop om Arnoux te vermy nie, en hom ook nie so maklik kon verbysteek soos hy normaalweg sou nie. Arnoux het sy loopbaan met 181 wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die [[1989 Kanadese Grand Prix]]. Sy laaste wedren was die sopnat [[1989 Australiese Grand Prix]] in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner [[Ayrton Senna]] in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die [[Arrows]] van [[Eddie Cheever]] tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2kxdumdaxfntva9xz3odgosyqpshhea 2917589 2917577 2026-07-14T18:17:18Z Aliwal2012 39067 /* Renault */ 2917589 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = René Arnoux | image = Rene_Arnoux_WSR2008_HU.png | caption = Arnoux in 2008 | nationality = {{vlagikoon|FRA}} Fransman | birth_date = {{GDEO|1948|7|4}} | birth_place = Pontcharra, Isère, Frankryk | Years = 1978–1989 | Old Team = [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Equipe Ligier|Ligier]] | Races = 165 (149 begin) | Championships = 0 | Wins = 7 | Podiums = 22 | Points = 181 | Poles = 18 | Fastest laps = 12 | First race = [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | First win = [[1980 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last win = [[1983 Nederlandse Grand Prix]] | Last race = [[1989 Australiese Grand Prix]] }} '''René Arnoux''' (gebore [[4 Julie]] [[1948]] in Pontcharra, Isère, [[Frankryk]]), is 'n voormalige [[Formule Een]]-renjaer wat van 1978–1989 vir die [[Automobiles Martini|Martini]], Surtees, [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] en [[Equipe Ligier|Ligier]]spanne gejaag het. == Formule Eenloopbaan == ===Martini en Surtees=== Arnoux het vir die [[Automobiles Martini|Martini-span]] voortgegaan toe hul die oorgang na [[Formule Een]] in [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] gemaak het. In 'n organisasie met onvoldoende middele om in die hoogste vlak van die sport mee te ding, kon hy egter nie sy vermoëns demonstreer nie en Martini het Formule Een gedurende die seisoen laat vaar omdat hulle 'n tekort aan geld geskiet het. Arnoux se beste prestasie vir Martini was twee negende plekke in [[1978 Belgiese Grand Prix|België]] en [[1987 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]]. Hy het nie daarin geslaag om vir [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]] te kwalifiseer nie, en het nie daarin geslaag om in [[1978 Monaco Grand Prix|Monaco]] en Duitsland vooraf te kwalifiseer nie. Arnoux het vir die laaste twee wedrenne van die seisoen na Surtees verskuif, maar homself weereens in 'n span op die rand van mislukking bevind. In sy twee wedrenne vir die span was sy beste resultaat sy debuut waar hy negende geëindig het by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] vir die [[Verenigde State Grand Prix]]. Hy het met die Surtees TS20 in die 21ste plek by Watkins Glen gekwalifiseer, terwyl spanmaat Beppe Gabbiani nie gekwalifiseer het nie. In sy laaste wedren vir die span in [[1978 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy 16de gekwalifiseer, maar net na halfpad uitgeval toe die Ford DFV-enjin onklaar geraak het. Surtees wou Arnoux permanent teken, maar hy het 'n plek by [[Renault F1|Renault]] vir 1979 verseker.<ref name="guin">{{cite book|last=Small|first=Steve|title=The Guinness Complete Grand Prix Who's Who|publisher=Guinness|date=1994|page=32-33|ISBN=0851127029}}</ref> === Renault === [[Lêer:Renault_RS01_Arnoux_2007.jpg|links|duimnael|Jean-Pierre Jabouille se Renault RS01 van 1979 word in 2007 deur René Arnoux vertoon.]] In die 1979 seisoen het die Renault-fabriekspan vir die eerste keer sedert hul debuut in 1977 twee motors ingeskryf. Die span se enigste oorwinning van die jaar is behaal deur Arnoux se spanmaat Jean-Pierre Jabouille by die Franse Grand Prix op die Dijon-Prenois- renbaan,<ref name="guin"/> maar Arnoux het opslae gemaak as gevolg van 'n hewige skouer-aan-skouerstryd met die plat-12 Ferrari van Gilles Villeneuve om die tweede plek, wat Villeneuve gewen het. In die tweede helfte van die seisoen het Arnoux vier topses-uitslae behaal, insluitend drie podiumplekke; Jabouille se Dijon-oorwinning was sy enigste punte van die jaar.<ref name="guin"/> [[Lêer:Grand_Prix_op_Zandvoort_wagen_Arnoux_in_de_vangrail,_Bestanddeelnr_253-8756.jpg|regs|duimnael|Arnoux het 'n hoëspoed-ongeluk tydens die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] oorleef.]] In 1980 het Arnoux sy eerste twee Formule Een-oorwinnings behaal, waarvan die eerste op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]] in Brasilië. Sy tweede oorwinning was in die volgende wedren op die [[Kyalami-renbaan]] in Suid-Afrika,<ref name="guin"/><ref>Winner's Circle South African Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=495375&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> waar die dunner lug op die [[hoëveld]] die turbo-aangejaagde Renault RE20 'n kragvoordeel bo sy meestal Cosworth -aangedrewe mededingers gegee het. Na hierdie wedren het Arnoux vir die eerste keer die Wêreldkampioenskap gelei. Hy sou eers in Ronde 6 in [[1980 Monaco Grand Prix|Monaco]] die kampioenskapsvoorsprong verloor. Die seisoen is egter gekenmerk deur onbetroubaarheid van die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] Renault [[V6-enjin]]. Die eenheid was kragtig en het 510 perdekrag (354kW) gelewer om gelykstaande te wees aan Ferrari (en aansienlik kragtiger as die 475 pk van die Ford DFV), maar broos, en die Renaults het ook grondeffekte kortgekom. Alhoewel hy later tweede in die [[1980 Nederlandse Grand Prix]] by [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] sou eindig, sou hy die seisoen in die 6de plek met 29 punte afsluit, 38 punte agter Wêreldkampioen Alan Jones. Arnoux se situasie is in 1981 gekompliseer deur die aankoms van [[Alain Prost]] by Renault. Hul wedywering op die baan het buite die baan opgevlam en die verhouding tussen die twee mans het versleg. Die konflik het sy hoogtepunt bereik tydens die [[1982 Franse Grand Prix]] op die [[Paul Ricard-renbaan]]. Die jaers het Renault se eerste een-twee in Formule Een gewen, met Arnoux wat voor Prost geëindig het. Prost was woedend, omdat hy van mening was dat sy spanmaat nie die spanbevele nagekom het waarop voor die wedren ooreengekom is nie, waarvolgens hy die oorwinning aan Prost moes afstaan, wat beter geplaas was in die 1982-kampioenskap.<ref name="guin"/> Arnoux het geantwoord dat geen bevele voor die wedren gegee is nie en dat hy vry was om sy eie wedren te bestuur. Hy het nog 'n oorwinning by die [[1982 Italiaanse Grand Prix]] aan die einde van die seisoen behaal. Hy het 'n hoëspoed-ongeluk beleef nadat hy 'n wiel verloor het terwyl hy in die skuins Tarzan-draai aan die einde van die lang pylvak in die [[1982 Nederlandse Grand Prix]] beland het, hoewel sy motor se momentum grootliks deur 'n sandkas en bandversperring gestuit is. === Ferrari === [[Lêer:Arnoux_Ferrari_126C4_1984_Dallas_F1.jpg|links|duimnael|Arnoux het agter in die veld vir die [[1984 Dallas Grand Prix]] weggespring, maar teen die einde tot tweede geklim.]] Nadat die paar van Prost en Arnoux onvolhoubaar geword het, het Arnoux Renault aan die einde van 1982 verlaat om in [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] by [[Scuderia Ferrari]] aan te sluit en by 'n ander Franse jaer, Patrick Tambay, aangesluit. Met drie oorwinnings, by die [[1983 Kanadese Grand Prix|Kanadese]], [[1983 Duitse Grand Prix|Duitse]] en [[1983 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grands Prix]], was Arnoux in die stryd om die wêreldtitel tot die laaste wedren van die seisoen, die [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|Suid-Afrikaanse Grand Prix]]. Hy het uit daardie wedren onttrek weens enjinversaking en die seisoen derde geëindig, agter Nelson Piquet en Prost.<ref name=<ref name="guin"/><ref>{{cite news |last1=Cowell |first1=David |title=Brazilian Nelson Piquet, dominating the South African Grand Prix... |url=https://www.upi.com/Archives/1983/10/15/Brazilian-Nelson-Piquet-dominating-the-South-African-Grand-Prix/1921435038400/ |access-date=12 April 2020 |agency=UPI |date=15 October 1983}}</ref> Beide Arnoux en Tambay het gunstelinge by die [[Tifo|Tifosi]] geword vir hul hardnekkige styl, en hul gekombineerde resultate het Ferrari die 1983 Vervaardigerskampioenskap laat wen. Arnoux se oorwinning by Zandvoort was die sewende en laaste oorwinning van sy Formule Een-loopbaan. Met die [[McLaren]]s van Prost en [[Niki Lauda]] wat [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] oorheers het, het Arnoux 'n minder suksesvolle tweede seisoen by Ferrari gehad en slegs sesde geëindig met 27 punte, met sy nuwe spanmaat [[Michele Alboreto]] wat progressief die inisiatief en spanleierskap by hom oorgeneem het. Na drie oorwinnings en vier voorste wegspringposisies in 1983, het Arnoux nie daarin geslaag om in 1984 'n voorste wegspringposisie in te neem nie (Alboreto het die [[1984 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen met Arnoux wat tweede weggespring en derde geëindig het), hoewel hy tweede in [[1984 San Marino Grand Prix|San Marino]] en [[1984 Dallas Grand Prix|Dallas]] geëindig het, waar hy gedwing is om uit die kuipe weg te spring weens 'n elektriese fout tydens die opwarmrondte en daarin geslaag het om sy motor uit die moeilikheid te hou op die verkrummelende baan. Die enigste Grand Prix wat ooit in Dallas gehou is, was ook die laaste keer dat Arnoux 'n Formule Een-podiumplek behaal het.<ref>Dallas Grand Prix, John Blakemore Photograph Collection, Revs Institute, [https://library.revsinstitute.org/digital/custom/single-image?id=521465&collection=p17257coll1 Revs Digital Library.]</ref> Soos die seisoen gevorder het, het Arnoux 'n gebrek aan motivering getoon,<ref name="guin" /> en nadat hy 4de geëindig het in die openingswedren van die [[1985 Formule Een-seisoen|1985 kampioenskap]] in [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], het hy Ferrari met wedersydse instemming verlaat.<ref name="guin" /> Sy plek in die span is deur die Sweedse jaer Stefan Johansson ingeneem. Hy is in die [[Brabham]]-kuipe by [[1985 San Marino Grand Prix|Imola]] in Ronde 3 gesien, wat gerugte laat ontstaan het dat hy by die span wat deur [[Bernie Ecclestone]] besit is, sou aansluit, maar niks het daarvan gekom nie en hy is vir die res van die seisoen selde by wedrenne gesien. ===Ligier=== Sonder 'n rit vir die res van die 1985-seisoen het Arnoux in [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] sy terugkeer na Formule Een gemaak vir die Franse Ligier- span wat turbo-aangejaagde Renault-enjins gebruik het. Die Ligiers met Pirelli-bande het onmededingend geblyk te wees soos die seisoen gevorder het. Arnoux het in 1986 twee spanmaats gehad. Vir die eerste helfte van die seisoen was sy spanmaat die Franse bestuurder [[Jacques Laffite]]. Laffite se loopbaan het egter geëindig toe hy albei sy bene in 'n eerste draai-ongeluk by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] in die [[1986 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gebreek het. Van die volgende wedren af is Laffite vervang met 'n ander Franse bestuurder, Philippe Alliot. Vir [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] sou Ligier die eksklusiewe gebruik van 'n nuwe 850 pk (634 kW) viersilinder- turbo-aangejaagde [[Alfa Romeo]]-enjin in die nuwe Ligier JS29 hê.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-alfa-romeo.aspx|title=Engine Alfa Romeo|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Nadat Arnoux die enjin egter tydens voorseisoentoetse met "gebruikte kos" vergelyk het, het Alfa se moedermaatskappy Fiat die projek laat vaar en Ligier is gedwing om die viersilinder Megatron-enjins vir die seisoen te gebruik, wat ongeveer 950 pk (708 kW) gelewer het.<ref>{{cite web|url=http://www.statsf1.com/en/moteur-megatron.aspx|title=Engine Megatron|website=www.statsf1.com|access-date=27 May 2017}}</ref> Arnoux het die span se enigste punt gedurende die seisoen behaal met 'n sesde plek by [[Spa-Francorchamps]] in [[België]]. [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] sou die laaste jaar vir turbo's in Formule Een wees en Ligier het die kans gewaag om met die nuwe 3.5-liter [[Judd]] [[V8-enjin]] te jaag. Die Ligier JS31 was onmededingend, met beide Arnoux en sy nuwe spanmaat Stefan Johansson wat verskeie kere nie daarin geslaag het om te kwalifiseer nie. Beide jaers het gekla dat selfs in droë toestande die gebrek aan vastrap hulle gedwing het om met 'n natweertegniek te ry. Arnoux het twee keer gedurende die seisoen nie gekwalifiseer nie (San Marino en Frankryk), terwyl Johansson ses keer nie die rooster gehaal het nie. Arnoux se beste eindstreep van die jaar was tiende plek in die [[1988 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]]. Dit was die eerste keer sedert sy debuutseisoen in 1978 dat hy nie 'n wêreldkampioenskapspunt kon aanteken nie. Sy nie-kwalifiseer by [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Imola]] was die eerste keer dat hy nie vir 'n wedren gekwalifiseer het sedert die [[1981 Belgiese Grand Prix]] nie. In die laaste wedren van die seisoen in Adelaide het hy die wedrenleier [[Gerhard Berger]] uitgeskakel terwyl hy tydens die [[1988 Australiese Grand Prix]] verbygesteek is. Arnoux is gekritiseer, maar Berger het gesê dat hy 'n "baie lang" rempedaal ervaar het wat beteken het dat hy nie betyds kon stop om Arnoux te vermy nie, en hom ook nie so maklik kon verbysteek soos hy normaalweg sou nie. Arnoux het sy loopbaan met 181 wêreldkampioenskappunte afgesluit, met sy laaste punte van 'n vyfde plek by die [[1989 Kanadese Grand Prix]]. Sy laaste wedren was die sopnat [[1989 Australiese Grand Prix]] in Adelaide. Hy was tweede vinnigste na die McLaren-Honda van die uittredende wêreldkampioen en voorste wegspringplek-wenner [[Ayrton Senna]] in die ekstra halfuur-opwarming wat geskeduleer was om bestuurders en spanne toe te laat om hul motors op te stel vir nat toestande na drie dae van sonnige weer, maar in die wedren is sy Ligier na vier rondtes deur die [[Arrows]] van [[Eddie Cheever]] tot uittrede gedwing. == Volledige Formule 1-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Plek ! Punte |- |rowspan=2| [[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[Automobiles Martini|Martini]] !Martini MK23 !rowspan=2 nowrap| [[Cosworth|Ford Cosworth DFV]]<br />3.0 [[V8-enjin|V8]] | [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|DNQ}} | [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|9}} | [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|14}} | [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]<br />WD |style="background:#FFCFCF;"| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|DNPQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} | [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |colspan=2| !rowspan=2| NC !rowspan=2| 0 |- ! Team Surtees ! Surtees TS20 |colspan=14| |style="background:#CFCFFF;"| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |- |rowspan=2| [[1979 Formule Een-seisoen|1979]] !rowspan=2| [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RS01 !rowspan=2| [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#ffffff;"| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |colspan=10| !rowspan=2| 8e !rowspan=2| 17 |- ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RS10 |colspan=6| |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1979 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| '''''[[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|2}} | |- | [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|NC}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| '''[[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|7}} |colspan=2| ! 6de ! 29 |- | [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE20 ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1981 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| '''''[[1981 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|13}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} | !9de !11 |- |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ! [[Renault F1|Équipe Renault]] Elf ! Renault RE30B ! [[Renault F1|Renault-Gordini]]<br />EF1 1.5 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]] |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1982 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]<br />{{small|16†}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|Ret}} ! 6de ! 28 |- |rowspan=2| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C2B !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 021 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[1983 Detroit Grand Prix|DET]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[1983 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|5}} |colspan=7| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F;"| '''49''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 126C3 |colspan=9| |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} | |- | [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! Ferrari 126C ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 031 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| ''[[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>3{{sup|‡}}</small> |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| ''[[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]''<br />{{small|11†}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|9}} ! 6de ! 27 |- | [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ! nowrap| [[Equipe Ligier]] ! nowrap| Ligier JS27 ! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|15†}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|7}} ! 10de ! 14 |- |[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS29B/C !Megatron<br />M12/13 1.5 [[Turboaanjaer|t]] | [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |style="background:#FFFFFF;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} !19de !1 |- | [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ! nowrap| [[Equipe Ligier|Ligier Loto]] ! nowrap| Ligier JS31 ! nowrap| [[Judd]] 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! NC ! 0 |- | [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] ![[Equipe Ligier|Ligier Loto]] !Ligier JS33 ![[Cosworth|Ford Cosworth DFR]]<br />3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|14}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|11}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|13}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#FFCFCF;"| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|DNQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} ! 23e ! 2 |- !colspan="22"|{{center|Bronne:<ref name=MSportStats>{{cite web|title=Rene Arnoux Results|url=https://motorsportstats.com/driver/rene-arnoux/results|publisher=Motorsport Stats|access-date=26 August 2023}}</ref><ref>{{cite book|last=Small|first=Steve|title=Grand Prix Who's Who|chapter=Rene Arnoux|url=https://archive.org/details/grandprixwhoswho0000smal|year=2000|edition=Third|publisher=Travel Publishing|location=Reading, Berkshire|pages=38–41|access-date=7 August 2023|isbn=978-1-902007-46-5|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *[http://www.grandprix.com/gpe/drv-arnren.html René op GrandPrix.com] {{Normdata}} {{en-vertaal|René Arnoux}} {{DEFAULTSORT:Arnoux, René}} [[Kategorie:Franse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1vzxyeftkfnvbhwearba8ozesgjbcdn 1 284737 2917637 2091340 2026-07-15T08:54:06Z Aliwal2012 39067 Voorbladkandidaat 2917637 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Voorbladkandidaat}} dlwmmtq2mgfjq07pz33fgwlbnlxztft 0 296386 2917587 2914795 2026-07-14T18:11:49Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917587 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Date = 15 Oktober |Year = 1983 |Race_No = 15 |Season_No = 15 |Previous_round= 1983 Europese Grand Prix |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 77 |Distance_mi = 196.358 |Distance_km = 316.008 |Weather = Doog |Pole_Driver = Patrick Tambay |Pole_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Pole_Time = 1:06.554 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Brabham]]-[[BMW]] |Fast_Time = 1:09.948 |Fast_Lap = 6 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Riccardo Patrese]] |First_Team = [[Brabham]]-[[BMW]] |First_Country = Italië |Second_Driver = [[Andrea de Cesaris]] |Second_Team = [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |Second_Country= Italië |Third_Driver = [[Nelson Piquet]] |Third_Team = [[Brabham]]-[[BMW]] |Third_Country = Brasilië |third_flag_suffix = 1968 |Lapchart = {{F1Laps1983|RSA}} }} Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op Saterdag 15 Oktober 1983 op die [[Kyalami-renbaan]] gehou is. Dit was die 15de en laaste ren in die 1983 Formule Een Wêreldkampioenskap. Die wedren van 72 rondtes is deur die Italianer [[Riccardo Patrese]] gewen, wat 'n [[Brabham]]-[[BMW]] bestuur het. == Uitslag == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! R, !! Tyd/Rede !! Grid !! Pte |- ! 1 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 77 | 1:33:25.708 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 77 | + 9.319 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 77 | + 21.969 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 35 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''Toleman-Hart''' | 76 | + 1 Ronde | 13 | '''3''' |- ! 5 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 76 | + 1 Ronde | 6 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 76 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 4 | {{US-VLAG}} [[Danny Sullivan]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] | 75 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford]] | 75 | + 2 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 9 | 30 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[Ford]] | 74 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford]] | 73 | + 4 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 11 | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 71 | Elektriese probleem | 12 | &nbsp; |- ! 12 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Kenny Acheson]] | RAM-[[Ford]] | 71 | + 6 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! NC | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 68 | Nie geklassifiseer | 7 | &nbsp; |- ! NC | 26 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford]] | 66 | Nie geklassifiseer | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford]] | 60 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 56 | Turbo | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | Toleman-Hart | 56 | Turbo | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 35 | Turbo | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{IT-VLAG}} [[Corrado Fabi]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 28 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 20 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! DQ | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 18 | Gediskwalifiseerd | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 9 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | ATS-[[BMW]] | 1 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 1 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 32 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Enjin | 26 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] jfsf6f8igrepqmklnfvaneofx3zmwzx 0 399854 2917530 2572777 2026-07-14T12:22:14Z Sobaka 328 /* Bestaande tegnologieë */ skakel 2917530 wikitext text/x-wiki [[Lêer:MenslikeVerbeteringKI.jpg|duimnael|Illustrasie van menslike verbetering gegenereer deur 'n [[KI]]-beeldgenereerder.]] '''Menslike verbetering''' is die natuurlike, kunsmatige of tegnologiese verandering van die menslike liggaam om fisiese of geestelike vermoëns te verbeter.<ref>{{cite web|url=https://ieet.org/index.php/tpwiki/human_enhancement|title=Ethical Issues of Human Enhancement|last=Buchanan|first=Allen|website=Institute for Ethics and Emerging Technologies|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403153649/https://ieet.org/index.php/tpwiki/human_enhancement|url-status=dead}}</ref> == Tegnologieë == ===Bestaande tegnologieë=== Drie vorme van menslike verbetering bestaan tans: [[voortplanting]], [[Fisiologie|fisies]] en [[Gees (mens)|verstandelik]]. Voortplantingsverbeterings sluit in [[embrio]]-seleksie deur pre-implantasie genetiese diagnose, sitoplasmiese oordrag en in vitro-gegenereerde gamete. Fisiese verbeterings sluit in skoonheidsmiddels (plastiese chirurgie en ortodonsie), dwelm-geïnduseerde (prestasie-verbeterende middels), funksionele (prostetika en aangedrewe eksoskelette), Medies (inplantings (bv. [[pasaangeër]]) en orgaanvervangings (bv. bioniese lense)), en sterkte opleiding (gewigte (bv. barbells) & dieetaanvulling)). Voorbeelde van geestelike verbeterings is noötropiese middel-neurostimulasie, en aanvullings wat geestelike funksies verbeter.<ref>{{cite web|url=http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands.jspzQzpgzEzzSzppdocszSzuszSzcommonzSzdorlandszSzdorlandzSzdmd_n_10zPzhtm |title=Dorlands Medical Dictionary |archive-url = https://web.archive.org/web/20080130031824/http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands.jspzQzpgzEzzSzppdocszSzuszSzcommonzSzdorlandszSzdorlandzSzdmd_n_10zPzhtm |archive-date = 2008-01-30}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Lanni C, Lenzken SC, Pascale A, etal |title=Cognition enhancers between treating and doping the mind |journal=Pharmacol. Res. |volume=57 |issue=3 |pages=196–213 |date=Maart 2008 |pmid=18353672 |doi=10.1016/j.phrs.2008.02.004 }}</ref> Rekenaars, selfone en [[internet]]<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2012/05/07/health/memory-computers-brain |title=So you're a cyborg – now what? |access-date=2013-03-22 | work=CNN |date=2012-05-07 |first=Elizabeth |last=Landau}}</ref> kan ook gebruik word om kognitiewe doeltreffendheid te verbeter. Opmerklike pogings in menslike aanvulling word aangedryf deur die onderling gekoppelde [[Internet van Dinge]] (IvD)-toestelle,<ref>{{Cite journal|last1=Pirmagomedov|first1=Rustam|last2=Koucheryavy|first2=Yevgeni|s2cid=202750140|date=2019-09-27|title=IoT Technologies for Augmented Human: a Survey|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2542660519302045|journal=Internet of Things|volume=14 |pages=100120|doi=10.1016/j.iot.2019.100120|issn=2542-6605|bibcode=2019arXiv190911191P|arxiv=1909.11191}}</ref> insluitend draagbare elektronika (bv. Versterkte realiteit-brille, slimhorlosies, slim tekstiel), persoonlike [[Hommeltuig|hommeltuie]], liggaams- en inliggaam-nanonetwerke. <ref>{{Cite journal|last1=Akyildiz|first1=Ian F.|last2=Brunetti|first2=Fernando|last3=Blázquez|first3=Cristina|date=2008-08-22|title=Nanonetworks: A new communication paradigm|journal=Computer Networks|volume=52|issue=12|pages=2260–2279|doi=10.1016/j.comnet.2008.04.001|issn=1389-1286}}</ref> === Opkomende tegnologieë === Baie verskillende vorme van mensverbeterende tegnologieë is óf op pad óf word tans getoets en beproef. 'n Paar van hierdie opkomende tegnologieë sluit in: menslike genetiese ingenieurswese (geenterapie), neurotegnologie (neurale inplantings en brein-rekenaar-koppelvlakke), kuberware, strategieë vir gemanipuleerde weglaatbare veroudering, nanomedisyne en 3D-biodrukwerk. Variante van menslike genetiese ingenieurswese met tot dusver beperkte gebruik sluit in die kunsmatige skepping van mens-dier-basters (waar elke sel deels menslike en deels dierlike genetiese inhoud het) en mens-dier chimeras (waar sommige selle menslik is en sommige selle van dierlike oorsprong is).<ref>{{cite web|url=https://www.usccb.org/committees/pro-life-activities/genetic-enhancement-custom-kids-and-chimeras|title=PRO-LIFE ACTIVITIES. Genetic Enhancement: Custom Kids and Chimeras|author=Marilyn E. Coors, Ph.D.|accessdate=2023-01-08}}</ref> === Spekulatiewe tegnologieë === 'n Paar hipotetiese menslike verbeteringstegnologieë word bespiegel, soos: breinoplaai, eksokorteks en endogene kunsmatige voeding. Verstandoplaai is die hipotetiese proses van "oordrag"/"oplaai" of kopiëring van 'n [[Bewussyn|bewuste]] verstand van 'n brein na 'n nie-biologiese substraat deur 'n biologiese brein in detail te skandeer en te karteer en die toestand daarvan na 'n rekenaarstelsel of 'n ander rekenaartoestel te kopieer. Eksokorteks kan gedefinieer word as 'n teoretiese kunsmatige eksterne inligtingverwerkingstelsel wat 'n brein se biologiese hoëvlak kognitiewe prosesse sal aanvul. Endogene kunsmatige voeding kan soortgelyk wees aan 'n radio-isotoop-opwekker wat glukose hersintete (soortgelyk aan [[fotosintese]]), aminosure en [[vitamien]]e uit hul afbraakprodukte, teoreties gebruik vir weke sonder kos indien nodig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosofie]] [[Kategorie:Mense]] 292h8yu9yhnonyfqrj6swk6imnff68o 0 400059 2917618 2623783 2026-07-15T06:12:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917618 wikitext text/x-wiki '''Lusail''' ({{Lang-ar|لوسيل}} , ALA-LC : Lūsayl, Arabiese uitspraak: [luːˈsajl] ) is die tweede grootste stad in [[Katar]], geleë aan die kus, in die suidelike deel van die munisipaliteit Al Daayen. Lusail is ongeveer 23 km noord van die middestad van [[Doha]], net noord van die West Bay Lagoon, op meer as 38 vk km en sal uiteindelik die infrastruktuur hê om 450 000 mense te akkommodeer.<ref>{{Cite web|url=http://www.lusail.com/the-project/smart-city/|title=Smart City|publisher=Lusail City|access-date=14 January 2019|archive-date=27 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227101316/https://www.lusail.com/the-project/smart-city/|url-status=dead}}</ref> Van hierdie 450&nbsp;000 mense word beraam dat 250&nbsp;000 of minder inwoners sal wees, 190&nbsp;000 kantoorwerkers en 60&nbsp;000 kleinhandelwerkers.<ref name="more">{{Cite web|url=http://www.gulf-times.com/story/589569/More-than-80-of-Lusail-City-s-infrastructure-proje|title='More than 80% of Lusail City's infrastructure projects completed'|date=19 April 2018|publisher=Gulf Times|access-date=29 May 2018}}</ref> Daar word beplan om marinas, woongebiede, eilandoorde, kommersiële distrikte, luukse inkopie- en ontspanningsgeriewe, en 'n gholfbaangemeenskap, mensgemaakte eilande en verskeie [[Vermaak|vermaaklikheidsdistrikte]] te hê. Konstruksie is nog aan die gang. Ontwikkeling word uitgevoer deur die staatsbeheerde ontwikkelaar Qatari Diar saam met Parsons Corporation en Dorsch-Gruppe. Die Lusail-stadion was een van die plekke vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Sokkerwêreldbeker]], waar die eindstryd beslis is.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.archdaily.com/899352/get-to-know-the-8-2022-qatar-world-cup-stadiums|title=Get To Know The 8 2022 Qatar World Cup Stadiums|last=Saraiva|first=Alexia|website=ArchDaily}}</ref> Dit is ook die terrein van 'n [[Losail Internasionale Renbaan|Formule Een-renbaan]] waar die eerste [[Katarse Grand Prix]] in 2021 gehou is. == Geskiedenis == [[Lêer:Lusail_city_(3).jpg|regs|duimnael|260x260px| Konstruksie in Lusail in 2016]] In 'n vroeëre 1904-transkripsie van Lorimer's ''Gazeetteer'' merk hy op dat Sheikh Jassim hom eerste in 1903 in Lusail met 'n paar geallieerde stamme gevestig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100041590922.0x00006d|title='Persian Gulf Gazetteer, Part II: Geographical and descriptive materials, Section II: Western Side of the Gulf' [54v] (108/280)|publisher=Qatar Digital Library|access-date=21 August 2018}}</ref> Sheikh Jassim het gesterf en is in Julie 1913 in Lusail begrawe.<ref>{{Cite web|url=https://www.qdl.qa/en/considerable-fortune-wealth-and-death-sheikh-j%C4%81sim-bin-mu%E1%B8%A5ammad-%C4%81l-th%C4%81n%C4%AB|title=A Considerable Fortune: The Wealth, and Death, of Sheikh Jāsim bin Muḥammad Āl Thānī|last=Low|first=Daniel A.|publisher=Qatar Digital Library|access-date=11 March 2019}}</ref> Sy fort, bekend as die "Founder's Fort", was sy basis van bedrywighede en word erken as 'n belangrike kulturele ikoon van Katar.<ref>{{Cite web|url=https://www.lusail.com/lusail-leaving-a-lasting-legacy/|title=Lusail: Leaving a Lasting Legacy|publisher=Lusail|access-date=19 April 2021}}</ref> Planne vir die ontwikkeling van Lusail-stad is vir die eerste keer in 2005 aangekondig.<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=10361473|title=Billion-dollar real estate project launched in Qatar|date=25 December 2005|website=nzherald.co.nz|publisher=Reuters|access-date=11 July 2018|archive-date=11 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711213415/https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&objectid=10361473|url-status=dead}}</ref> Nadat 'n kabinetsbesluit in 2002 aanvaar is, het Lusail saam met sy voorstede Al Kharayej en Jabal Thuaileb die eerste gebiede van Katar geword waar buitelanders vaste eiendom kon besit.<ref>{{Cite web|url=https://www.tamimi.com/law-update-articles/owning-property-in-qatar-options-for-foreign-investors/|title=Owning Property in Qatar: Options for Foreign Investors|last=Murad Sawalha|date=March 2017|publisher=Tamimi & Co.|access-date=11 July 2018}}</ref> In Desember 2013 het ''Qatari Diar'' aangekondig dat meer as 80% van die erwe in Lusail verkoop is.<ref>{{Cite web|url=http://archive.qatar-tribune.com/viewnews.aspx?n=10B7D1D0-E345-4840-9D01-3B263B0054C8&d=20131212|title=80% of plots in Lusail sold: Qatari Diar|date=12 December 2013|publisher=Qatar Tribune|access-date=29 May 2018|archive-date=12 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612112854/http://archive.qatar-tribune.com/viewnews.aspx?n=10B7D1D0-E345-4840-9D01-3B263B0054C8&d=20131212|url-status=dead}}</ref> Daar is in April 2018 bereken dat meer as 80% van die stad se infrastruktuurprojekte voltooi is.<ref name="more"/> [[Lêer:ISS-46_Doha,_Qatar_(Lusail_and_Al_Egla).jpg|duimnael|Satellietaansig van Lusail en Al Egla]] [[Lêer:Rendering_of_Lusail_Stadium_upon_completion.jpg|duimnael|Voorstelling van Lusail-stadion na voltooiing]] Nadat Katar die gasheerregte vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] bekom het, is daar besluit dat 'n massiewe stadion in Lusail gebou moet word. Die uitkoms was die Lusail Iconic Stadium, wat die eindstryd tussen Argentinië en Frankryk aangebied het. Sportliefhebbers kan toegang tot die distrik kry deur die Lusail LRT en die Doha Metro.<ref name="mp15">{{Cite web|url=http://www.lusail.com/wp-content/File%20Store/LCAC/Guidelines%20For%20Developers/DGGRS/Al%20Kharaej%20District%20Planning%20and%20Design%20Guidelines.pdf|title=Al Kharaej District Planning and Design Guidelines|date=March 2016|publisher=Lusail City|page=15|access-date=24 January 2019}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Kusstede]] 8f9sg3mhbytp74l8e6pfsis48vpvk1k 0 406463 2917538 2873743 2026-07-14T12:50:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917538 wikitext text/x-wiki {| align="right" border="1" cellspacing="0" cellpadding="3" style="margin: 0 0 0 0.5em; background: #FFFFFF; border-collapse: collapse; border-color: #C0C090;" ! {{chemboks opskrif}} | Likopeen |- | align="center" colspan="2" | [[Lêer:Lycopene powder.jpg|220px]]<br/>[[Lêer:Lycopene-3D-balls-(rotated).png|240px|Bal-en-stokkiemodel van die likopeenmolekuul]] |- ! {{chemboks opskrif}} | Chemie |- | IUPAC-naam | ψ,ψ-karoteen |- | [[Chemiese formule]] |{{chem|C|40|H|56}}<!-- (6E,8E,10E,12E,14E,16E,18E,20E,22E,24E,26E)-2,6,10,14,19,23,27,31-Octamethyldotriaconta-2,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,30-tridecaene--> |- | Voorkoms | Dieprooi vastestof |- | [[CAS-registernommer|CAS-nommer]] | 502-65-8 |- ! {{chemboks opskrif}} |Eienskappe |- | Digtheid | 0.889 g/cm³ |- | Smeltpunt | 177 °C <ref>{{cite book | editor= Haynes, William M. | year = 2011 | title = CRC Handbook of Chemistry and Physics | edition = 92nd | publisher = CRC Press | isbn = 978-1439855119|page=3.94 }}</ref> |- | Kookpunt | 661 °C |- | Oplosbaarheid | Onoplosbaar |} '''Likopeen''' is 'n [[organiese verbinding]] wat geklassifiseer word as 'n tetraterpeen en 'n karoteen. Likopeen (van die [[Nieu-Latyn]]se ''Lycopersicon'', die [[tamatie]]spesie) is 'n helderrooi karotenoïedkoolwaterstof wat in [[tamatie]]s en ander rooi [[vrugte]] en [[groente]] voorkom. == Voorkoms == Bo en behalwe in tamaties, word dit ook in rooi wortels, [[waatlemoen]]e, [[pomelo]]'s en [[papaja]]s gevind. Dit kom nie in aarbeie of kersies voor nie.<ref name="nd">{{Cite web|url=http://nutritiondata.self.com/foods-000137000000000000000-4w.html?|title=Foods highest in lycopene, Nutrition Data, USDA Nutrient Database, version SR-21|date=2014|website=nutritiondata.com|publisher=Conde Nast|access-date=2014-08-19}}</ref> Dit het geen [[vitamien A]]-aktiwiteit nie.<ref name="lpi">{{Cite web|url=http://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/carotenoids|title=Carotenoids: α-Carotene, β-Carotene, β-Cryptoxanthin, Lycopene, Lutein, and Zeaxanthin|date=July 2016|publisher=Micronutrient Information Center, Linus Pauling Institute, Oregon State University, Corvallis, OR|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521141056/http://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/carotenoids|archive-date=21 May 2017|access-date=29 May 2017}}</ref> In [[plant]]e, [[alg]]e en ander [[Fotosintese|fotosintetiese organismes]], is likopeen 'n intermediêre in die biosintese van baie karotenoïede, insluitend beta-karoteen, wat verantwoordelik is vir geel, oranje of rooi pigmentasie, [[fotosintese]] en fotobeskerming.<ref name="lpi"/> Soos alle karotenoïede, is likopeen 'n tetraterpeen.<ref name="lpi" /> Dit is onoplosbaar in water. Elf gekonjugeerde dubbelbindings gee likopeen sy dieprooi kleur. As gevolg van die sterk kleur is likopeen nuttig as 'n voedselkleursel (geregistreer as '''E160d''' ) en is goedgekeur vir gebruik in die VSA,<ref>{{Cite web|url=https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CFR-2012-title21-vol1/pdf/CFR-2012-title21-vol1-sec73-585.pdf|title=21 CFR 73.585. Tomato lycopene extract|date=26 July 2005|publisher=US Food and Drug Administration}}</ref> Australië en Nieu-Seeland (geregistreer as '''160d''')<ref>Australia New Zealand Food Standards Code{{Cite web|url=http://www.comlaw.gov.au/Details/F2011C00827|title=Standard 1.2.4 – Labelling of ingredients|access-date=2011-10-27}}</ref> en die [[Europese Unie]].<ref>UK Food Standards Agency: {{Cite web|url=http://www.food.gov.uk/safereating/chemsafe/additivesbranch/enumberlist|title=Current EU approved additives and their E Numbers|access-date=2011-10-27|archive-date=2010-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007124435/http://www.food.gov.uk/safereating/chemsafe/additivesbranch/enumberlist|url-status=dead}}</ref> == Struktuur en fisiese eienskappe == [[Lêer:Lycopene in DCM.jpg|duimnael|120px|regs|'n Proefbuis met likopeen opgelos in dichloormetaan]] Lycopeen is 'n simmetriese tetraterpeen omdat dit geheel en al uit koolstof en waterstof bestaan, afkomstig van agt isopreen-subeenhede.<ref name="lpi"/> Isolasieprosesse vir likopeen is die eerste keer in 1910 aangemeld, en die struktuur van die molekule is teen 1931 bepaal. In sy natuurlike, alle-''trans'' vorm is die molekule lank en ietwat plat, beperk deur sy stelsel van 11 gekonjugeerde dubbelbindings. Die uitgebreide konjugasie is verantwoordelik vir sy dieprooi kleur.<ref name="lpi" /> Plante en fotosintetiese bakterieë produseer alle- ''trans'' likopeen.<ref name="lpi"/> Wanneer dit aan lig of hitte blootgestel word, kan likopeen isomerisering ondergaan tot enige van 'n aantal ''cis'' -isomere, wat 'n minder lineêre vorm het. Isomere onderskei stabiliteit, met hoogste stabiliteit: 5-cis ≥ all-trans ≥ 9-cis ≥ 13-cis > 15-cis > 7-cis > 11-cis: laagste.<ref>{{cite journal|doi=10.1016/S0166-1280(01)00424-9|title=An ab initio computational study on selected lycopene isomers|journal=Journal of Molecular Structure: Theochem|volume=571|issue=1–3|pages=27–37|year=2001|last1=Chasse|first1=Gregory A.|last2=Mak|first2=Melody L.|last3=Deretey|first3=Eugen|last4=Farkas|first4=Imre|last5=Torday|first5=Ladislaus L.|last6=Papp|first6=Julius G.|last7=Sarma|first7=Dittakavi S.R|last8=Agarwal|first8=Anita|last9=Chakravarthi|first9=Sujatha|last10=Agarwal|first10=Sanjiv|last11=Rao|first11=A.Venket}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/S0166-1280(01)00413-4|title=Conformational potential energy surfaces of a Lycopene model|journal=Journal of Molecular Structure: Theochem|volume=571|issue=1–3|pages=7–26|year=2001|last1=Chasse|first1=Gregory A.|last2=Chasse|first2=Kenneth P.|last3=Kucsman|first3=Arpad|last4=Torday|first4=Ladislaus L.|last5=Papp|first5=Julius G.}}</ref> In menslike bloed maak verskeie ''cis''-isomere meer as 60% van die totale likopeenkonsentrasie uit, maar die biologiese effekte van individuele isomere is nog nie ondersoek nie.<ref>{{cite journal|pmid=16046737|year=2005|last1=Erdman Jr|first1=J. W.|title=How do nutritional and hormonal status modify the bioavailability, uptake, and distribution of various isomers of lycopene?|journal=The Journal of Nutrition|volume=135|issue=8|pages=2046S–7S|doi=10.1093/jn/135.8.2046s}}</ref> Verspreide likopeenmolekules kan in koolstofnanobuise ingekapsuleer word wat hul optiese eienskappe verbeter.<ref>{{cite journal|author=Yanagi, Kazuhiro|title=Light-Harvesting Function of β-Carotene Inside Carbon Nanotubes|journal=Phys. Rev. B|volume=74|issue=15|page=155420|year=2006|url=http://pubman.nims.go.jp/pubman/item/escidoc:1587358:2/component/escidoc:1597178/Prb155420.pdf|doi=10.1103/PhysRevB.74.155420|last2=Iakoubovskii|first2=Konstantin|last3=Kazaoui|first3=Said|last4=Minami|first4=Nobutsugu|last5=Maniwa|first5=Yutaka|last6=Miyata|first6=Yasumitsu|last7=Kataura|first7=Hiromichi|bibcode=2006PhRvB..74o5420Y|access-date=2019-02-12|archive-date=2020-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002235524/http://pubman.nims.go.jp/pubman/item/escidoc:1587358:2/component/escidoc:1597178/Prb155420.pdf|url-status=dead}}</ref> Doeltreffende energie-oordrag vind plaas tussen die ingekapselde kleurstof en nanobuis - lig word deur die kleurstof geabsorbeer en word sonder noemenswaardige verlies na die nanobuis oorgedra. Inkapsulering verhoog die chemiese en termiese stabiliteit van likopeenmolekules; dit laat ook hul isolasie en individuele karakterisering toe.<ref>{{cite journal|author=Saito, Yuika|title=Vibrational Analysis of Organic Molecules Encapsulated in Carbon Nanotubes by Tip-Enhanced Raman Spectroscopy|journal=Jpn. J. Appl. Phys.|volume=45|pages=9286–9289|year=2006|doi=10.1143/JJAP.45.9286|bibcode=2006JaJAP..45.9286S|issue=12|last2=Yanagi|first2=Kazuhiro|last3=Hayazawa|first3=Norihiko|last4=Ishitobi|first4=Hidekazu|last5=Ono|first5=Atsushi|last6=Kataura|first6=Hiromichi|last7=Kawata|first7=Satoshi|s2cid=122152101}}</ref> == Dieet == === Verbruik deur mense === Absorpsie van likopeen vereis dat dit met galsoute en vet gekombineer word om miselle te vorm.<ref name="lpi"/> Intestinale absorpsie van likopeen word versterk deur die teenwoordigheid van vet en deur kook.<ref name="lpi" /> Likopeen- dieetaanvullings (in olie) kan meer doeltreffend geabsorbeer word as likopeen uit voedsel.<ref name="lpi" /> Likopeen is nie 'n [[Voedingstof|noodsaaklike voedingstof]] vir mense nie, maar word algemeen in die dieet aangetref hoofsaaklik uit geregte wat van tamaties voorberei is.<ref name="nd"/><ref name="lpi"/> Die mediaan en 99ste persentiel van dieet-likopeen-inname word geskat op 5,2 en 123&nbsp;mg/d, onderskeidelik.<ref name="pmid160467422">{{cite journal|vauthors=Trumbo PR|title=Are there adverse effects of lycopene exposure?|journal=The Journal of Nutrition|volume=135|issue=8|pages=2060S–1S|year=2005|pmid=16046742|doi=10.1093/jn/135.8.2060s|quote=<small>Lycopenemia, characterized by an orange discoloration of the skin, has been observed with high intakes of lycopene-containing foods. One case study reported the incidence of lycopenemia in a 61-y-old woman who had consumed ~2 L of tomato juice daily for several years (10). Although there was evidence of lycopene and fatty deposits in the liver, there was an absence of measurable hepatic dysfunction. After 3 wk of consuming a diet free of tomato juice, the orange discoloration faded.</small>}}</ref> === Bronne === {| class="wikitable" align="left" cellspacing="0" style="margin-right: 1em" |+ Dieetbronne van likopeen <ref name="lpi"/> ! width="100" | Bron ! width="150" | mg nat massa |- | Rou [[tamatie]] | 4,6 per koppie |- | Tamatiesap | 22 per koppie |- | Tamatiepasta | 75 per koppie |- | [[Tamatiesous]] | 2,5 per eetlepel |- | [[Waatlemoen]] | 13 per wig |- | [[Pomelo|Pienk pomelo]] | 2 per halwe pomelo |- |} === Nadelige gevolge === Likopeen is nie-giftig en word algemeen in die dieet aangetref, hoofsaaklik van tamatieprodukte. Daar is gevalle van onverdraagsaamheid of allergiese reaksie op dieetlikopeen, wat [[diarree]], naarheid, maagpyn of krampe, gas en verlies aan eetlus kan veroorsaak.<ref name="mayo">{{Cite web|url=http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/lycopene/background/hrb-20059666|title=Lycopene|date=2017|publisher=Mayo Clinic|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923043049/http://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/lycopene/background/HRB-20059666|archive-date=23 September 2017|access-date=29 May 2017}}</ref> Likopeen kan die risiko van bloeding verhoog wanneer dit saam met antikoagulante geneem word. Omdat likopeen lae bloeddruk kan veroorsaak, kan interaksies met middels wat bloeddruk beïnvloed, voorkom. Likopeen kan die [[immuunstelsel]], die [[senuweestelsel]], sensitiwiteit vir sonlig of dwelms wat vir maagkwale gebruik word, beïnvloed.<ref name="mayo" /> == Navorsing oor gesondheidseffekte == 'n 2020-oorsig van gerandomiseerde beheerde proewe het teenstrydige bewyse gevind dat likopeen 'n effek op [[Hartbloedvatsiekte|kardiovaskulêre risikofaktore]] het,<ref>{{cite journal|last1=Tierney|first1=Audrey|last2=Rumble|first2=Chloe|last3=Billings|first3=Lauren|last4=George|first4=Elena|date=2020|title=Effect of Dietary and Supplemental Lycopene on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis|url=|journal=Advances in Nutrition|volume=11|issue=6|pages=1453–1488|doi=10.1093/advances/nmaa069|pmid=32652029|pmc=7666898}}</ref> terwyl 'n 2017-oorsig tot die gevolgtrekking gekom het dat tamatieprodukte en likopeenaanvulling bloedlipiede en [[bloeddruk]] verminder.<ref name="ChengKoutsidis20172">{{cite journal|last1=Cheng|first1=Ho Ming|last2=Koutsidis|first2=Georgios|last3=Lodge|first3=John K.|last4=Ashor|first4=Ammar|last5=Siervo|first5=Mario|last6=Lara|first6=José|title=Tomato and lycopene supplementation and cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis|journal=Atherosclerosis|volume=257|year=2017|pages=100–108|issn=0021-9150|doi=10.1016/j.atherosclerosis.2017.01.009|pmid=28129549|s2cid=19287598|url=http://nrl.northumbria.ac.uk/29320/1/Cheng_etal_Atherosclerosis_January_2017_NRL.pdf|access-date=22 September 2023|archive-date= 8 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208143318/http://nrl.northumbria.ac.uk/29320/1/Cheng_etal_Atherosclerosis_January_2017_NRL.pdf|url-status=dead}}</ref> 'n Oorsig van 2015 het bevind dat dieetlikopeen geassosieer word met 'n verminderde risiko van [[prostaatkanker]],<ref name="Chen2">{{cite journal|display-authors=3|last1=Chen|first1=Ping|last2=Zhang|first2=Wenhao|last3=Wang|first3=Xiao|last4=Zhao|first4=Keke|last5=Negi|first5=Devendra Singh|last6=Zhuo|first6=Li|last7=Qi|first7=Mao|last8=Wang|first8=Xinghuan|last9=Zhang|first9=Xinhua|title=Lycopene and Risk of Prostate Cancer|journal=Medicine|volume=94|issue=33|date=2015-08-21|issn=0025-7974|pmid=26287411|pmc=4616444|doi=10.1097/md.0000000000001260|page=e1260}}</ref> terwyl 'n 2021- meta-analise bevind het dat dieetlikopeen nie die risiko van prostaatkanker beïnvloed nie.<ref>{{Cite journal|last1=Luo|first1=Jie|last2=Ke|first2=Dandan|last3=He|first3=Qingwei|date=2021|title=Dietary Tomato Consumption and the Risk of Prostate Cancer: A Meta-Analysis|journal=Frontiers in Nutrition|volume=8|pages=625185|doi=10.3389/fnut.2021.625185|issn=2296-861X|pmc=8129008|pmid=34017849|doi-access=free}}</ref> Ander resensies het tot die gevolgtrekking gekom dat navorsing onvoldoende was om vas te stel of likopeenverbruik menslike gesondheid beïnvloed.<ref>{{cite journal|pmc=3850026|year=2010|last1=Story|first1=EN|title=An Update on the Health Effects of Tomato Lycopene|journal=Annual Review of Food Science and Technology|volume=1|issue=1|pages=189–210|last2=Kopec|first2=R. E|last3=Schwartz|first3=S. J|last4=Harris|first4=G. K|doi=10.1146/annurev.food.102308.124120|pmid=22129335}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Koolwaterstowwe]] r6r2g37ciumijlx8zru1y0stm807hbg 0 410635 2917655 2915199 2026-07-15T10:05:16Z AFM 21229 /* Ander bekende “lyne” */ 2917655 wikitext text/x-wiki Die '''Wardenlyn''' was in die middel van die 19de eeu die grens tussen die [[Oranjerivier-soewereiniteit]] (ORS) en die Basoeto’s onder [[Mosjesj]]. ==Nuwe oosgrens== In 1848 het die Britse ORS die gebied tussen die [[Oranjerivier]] en die [[Vaalrivier]] beslaan en is die waterskeiding in die [[Drakensberge]] as die oosgrens aanvaar. Die vrugbare vallei van die [[Caledonrivier]] het ‘n hoër reënval as die ander dele van die ORS gekry en was dus uiters gesik vir die verbouing van graan. Vir die blanke boere was die streek dus van groot waarde. Vir die Basoeto’s was die gebied egter van kritieke belang omdat die res van hul gebied veels te bergagtig was vir landbou. In September 1849 is die grens tussen die ORS en die Basoeto’s vir die soveelste keer afgebaken. Maj. H.D. Warden, die Britse resident in [[Bloemfontein]], is deur die goewerneur opdrag gegee om aandag aan ‘n nuwe verbeterde grenslyn te gee. Die suidpunt was die samevloeiing van die [[Makhalengrivier]] (ook bekend as die Kornetspruit) met die Oranje. Van daardie punt het die grens noordweswaarrts geloop tot by [[Vegkop]]. Daarvandaan noordnoordweswaarts oor Spitskop en Leeukop in ‘n reguit lyn na die Jammerbergdrif in die [[Caledonrivier]]. Vanaf die drif het dit in ‘n noordwestelike rigting tot die oorsprong van die [[Modderrivier]] geloop. Op Mosjesj se versoek is die grense van die sendingstasies Hebron en Berseba ook afgebaken. Alhoewel die sendingposte was van die grens gelê het, het Mosjesj dit as deel van sy gebied beskou. Mosjesj het op 1 Oktober 1849 sy goedkeuring aan die nuwe grensreëling gegee en sir [[Harry Smith]], die Kaapse goewerneur, het hierdie Wardenlyn op 18 Desember 1849 amptelik bekragtig. Geen grensreëling het die Basoeto’s egter tevrede gestel nie. Vir ‘n 25 jaar het dit tot allerhande grensinsidente, drie volslae oorloë en verskeie verdrae gelei tot [[Basoetoland]] tot Britse protektoraat verklaar is. ==Maj. H.D. Warden== Henry Douglas Warden (*Londen, 2 Februarie 1800 - †George-distrik, 2 Desember 1856) was ‘n Britse soldaat, staatsamptenaar en die stigter van [[Bloemfontein]]. Hy kom as 20-jarige soldaat in die [[Kaapkolonie]] aan en na deelname aan die [[Sesde Grensoorlog]] word hy tot kaptein bevorder. In 1846 is hy aangestel as Britse resident in die gebied van [[Adam Kok]] om wet en orde te handhaaf. ==Ander bekende “lyne”== *Curzonlyn *Durandlyn *[[Eiselenlyn]] *Gazalalyn (lees [[Slag van Gazala]]) *Greenwichlyn ([[Greenwich-meridiaan]]) *[[Holland-Afrika Lyn]] *Internasionale Datumlyn ([[Internasionale datumgrens]]) *[[Kármán-lyn]] *Maginotlyn ([[Maginotlinie]]) *Mason-Dixon-lyn *[[Monomotapa]]-lyn (spoorlyn Kaapstad-Bitterfontein) *[[Nazca-lyne]] *Oder-Neisse-lyn *[[Plimsoll-lyn]] *[[Ramah-Platberglyn]] *[[Rooilyn]] *[[Saragossalyn]] *Siegfriedlyn *[[Tordesillas-lyn]] *Vetberglyn *[[Wallacelyn]] *[[Woermann-lyn]] ==Bibliografie== *Stockenström, Eric: Historiese Atlas van Suid-Afrika. [[Stellenbosch]]: Pro Ecclesia,1928 [[Kategorie:Grense]] rx80tmv7ynv1kp4yi3pamvw7jrwcuhe 0 421418 2917529 2906611 2026-07-14T12:21:33Z Sobaka 328 /* Kuborg */ skakel 2917529 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HONDA ASIMO.jpg|duimnael|Honda Asimo; ‘n humanoïde robot.]] ’n '''Humanoïde robot''' (of '''mensagtige robot''') is ’n [[masjien]] wat ’n liggaamsvorm het wat soos dié van ’n [[mens]] lyk, in teenstelling met masjiene wat anders gevorm is, byvoorbeeld industriële robotte of die robothond AIBO. Mensvormige robotte is die afgelope paar jaar hoofsaaklik in [[Japan]] ontwikkel. Een van die bekendste robotte is [[Honda]] se ASIMO, wat in 2000 aan die publiek aangebied is en onafhanklik kan loop, hardloop en trappe klim, hoewel laasgenoemde soms verkeerd loop. 'n Mensagtige robot het dus dieselfde basiese vorm as 'n mens, maar is gewoonlik duidelik herkenbaar as 'n [[robot]]. ==Androïde robotte== 'n Androïde is 'n kunsmatige, mensagtige wese,<ref>Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal - [https://www.vandale.nl/vandale/opzoeken/woordenboek/?zoekwoord=androide ''androïde'']</ref> hoewel dit gewoonlik nie onmiddellik duidelik is dat dit 'n kunsmatige wese is nie. Die term is afgelei van 'n kombinasie van die Griekse woorde ἀνήρ (anér, [[man]] of mens<ref name="Liddell & Scott">Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). ''A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie.'' Oxford: Clarendon Press.</ref>) en εἶδος (eídos, vorm, verskyning<ref name="Liddell & Scott"/>). Omdat die Griekse ἀνήρ nie net mens beteken nie, maar ook man, word mensagtige robotte deur sommige verdeel in manlike en vroulike robotte, wat in [[Engels]] genoem word ''androids'' (androïede) en ''gynoids'' (ginoïede), maar gewoonlik word menslike robotte van albei geslagte androïede genoem. Die 2003 androïde-robot Actroid, ontwikkel deur die Osaka Universiteit, kan nie loop nie, maar dit kan praat en op mense reageer. Soortgelyke androïede sluit in EveR-1 en EveR-2 van [[Suid-Korea]]. Zora (Sorg vir die bejaarde rehabilitasie en animasie) is 'n 57 sentimeter hoë programmeerbare, menslike versorgingsrobot. ==Kuborg== ''Sien hoofartikel:'' [[Kuborg]] Kuborge is masjiene met organiese dele, of mense met kunsmatige inplantings. In die verlede is kuborge ook bioniese mense genoem. Die term kuborg is 'n akroniem vir kubernetiese organisme; 'n organiese wese met kunsmatige dele. Volgens sekere definisies van die term is baie mense wat vandag op die aarde loop in werklikheid reeds kuborge, naamlik mense wat 'n elektroniese inplanting het, soos 'n [[pasaangeër]], inplantbare kardioverter-defibrillator of kogleêre inplanting. ==Wetenskapfiksie== Die term [[robot]] is die eerste keer in 1920 deur die Tsjeggiese skrywer [[Karel Čapek]] in sy toneelstuk R.U.R. (''Rossum's Universal Robots''). Fritz Lang se 1927-film ''Metropolis'' bevat die robot Maria wat deur die aktrise [[Brigitte Helm]] gespeel word, en vanaf die 1940's het [[Isaac Asimov]] baie robotverhale geskryf. Hy het ook die [[Drie Wette van Robotika]] uitgevind. Van die 1960's af het robotte gereeld in rolprente en televisiereekse soos Doctor Who, [[Star Trek]] en Star Wars verskyn. ==Ruimtevaart== Humanoïede word ook in [[ruimtevaart]] gebruik. In 2011 het [[Nasa|NASA]] 'Robonaut 2' na die [[Internasionale Ruimtestasie]] gestuur en in 2019 is Fyodor, 'n Russiese robot na die ruimtestasie gelanseer.<ref>https://web.archive.org/web/20190822123746/https://www.ruimtevaartnieuws.nl/nieuws/rusland-stuurt-eerste-humanoide-robot-naar-het-iss/</ref> ==Bekende bestaande robotte== *Leonardo da Vinci's robot (1495) *Eric (1928) *WABOT-1 (1967) *Honda E series (1986) *ASIMO (2000) *Actroid (2003) *Nao (2006) *Robonaut 2 (2010) *REEM (2010) *Sophia (2016) *[[Ai-Da]] (2019) == Sien ook == * [[1X Technologies]] * [[Figure AI]] * [[Unitree Robotics]] * [[Mensoïed]] * [[Robot]] * [[Robotika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tegnologie]] [[Kategorie:Robotika]] b2etcr0lpy76xpr1vjs571kznl8mmh2 0 424000 2917640 2917000 2026-07-15T09:26:55Z Gaius le Roux 203341 Die name van ses ander produkte is bygevoeg. 2917640 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ''Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8 |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 bekend gestel te word. Die naam van die maatskappy is in 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gebly.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8, 13 |language=en}}</ref> Die Douglas Company het op 30 November 1928 plek vir die Douglas Aircraft Company Inc gemaak.<ref name="fran18">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=18 |language=en}}</ref> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran18" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=19 |language=en}}</ref> === Die brief wat die verloop van Douglas Aircraft se geskiedenis verander het === Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20 |language=en}}</ref> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Hier word vliegtuie van die Douglas Aircraft Company gesien, inlsuitende DC-2’s in die kleure en merke van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy inkomste en wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 21 |language=en}}</ref> === Militêre vliegtuie, die Douglas-aanlegte, Douglas-hoofkwartier na Santa Monica verskuif en vliegtuie geproduseer === [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21, 23, 24 |language=en}}</ref> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran24">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24 |language=en}}</ref> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran24" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24, 25 |language=en}}</ref> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25 |language=en}}</ref> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25, 26 |language=en}}</ref> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran26">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=26 |language=en}}</ref> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran26" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 308 |language=en}}</ref> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217 |language=en}}</ref> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217, 218, 308, 318 |language=en}}</ref> In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]]Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219 |language=en}}</ref> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219, 308, 319 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 319 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=253 to 255; 261 to 262; 308 |language=en}}</ref> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=254, 261, 262 |language=en}}</ref> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === [[Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|duimnael|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 – nou Harare in Zimbabwe]] Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. [[Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|duimnael|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Die twee tipes is onderskeidelik die derde en die vierde vliegtuig.]] [[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]] Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === [[Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die DC-8-62 het JT3D-turbowaaierenjins gehad. Die DC-8-62 met die konstruksienommer 46028 word op 7 November 1976 by Jan Smuts-lughawe.]] Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=353 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === [[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|duimnael|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]] Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=354 |language=en}}</ref> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|duimnael|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]] Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== [[Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|duimnael|Die DC-10-30 met die registrasienommer LN-RKA van die Scandanavian Airline System het die konstruksienommer 46868.]] Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === [[Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|duimnael|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF met die registrasienommer OO-SLC het die konstruksienommer 47908.]] Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=356 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Algemene aantekening == [[Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender met die reeksnommer 86-0035 word in Oktober 1995 op die Suid-Afrikaanse Lugmag se basis by Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika gesien.]] Waar spesifieke bronverwysings nie aangegee word nie in die gedeeltes oor die verskillende Douglas-produkte wat hierbo beskryf word, is daardie gedeeltes grootliks op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 46 – 61, 85, 87, 152 – 161, 164, 165, 292 tot 296, 300, 301, 318, 321 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=9, 11, 20 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] 4nlservr23oce2a6d309lt7qrr3sdiv 2917642 2917640 2026-07-15T09:31:12Z Gaius le Roux 203341 'n Foto is geskuif. 2917642 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ''Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8 |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 bekend gestel te word. Die naam van die maatskappy is in 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gebly.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8, 13 |language=en}}</ref> Die Douglas Company het op 30 November 1928 plek vir die Douglas Aircraft Company Inc gemaak.<ref name="fran18">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=18 |language=en}}</ref> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran18" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=19 |language=en}}</ref> === Die brief wat die verloop van Douglas Aircraft se geskiedenis verander het === Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20 |language=en}}</ref> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Hier word vliegtuie van die Douglas Aircraft Company gesien, inlsuitende DC-2’s in die kleure en merke van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy inkomste en wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 21 |language=en}}</ref> === Militêre vliegtuie, die Douglas-aanlegte, Douglas-hoofkwartier na Santa Monica verskuif en vliegtuie geproduseer === [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21, 23, 24 |language=en}}</ref> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran24">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24 |language=en}}</ref> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran24" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24, 25 |language=en}}</ref> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25 |language=en}}</ref> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25, 26 |language=en}}</ref> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran26">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=26 |language=en}}</ref> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran26" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 308 |language=en}}</ref> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217 |language=en}}</ref> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217, 218, 308, 318 |language=en}}</ref> In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]]Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219 |language=en}}</ref> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219, 308, 319 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 319 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=253 to 255; 261 to 262; 308 |language=en}}</ref> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=254, 261, 262 |language=en}}</ref> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === [[Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|duimnael|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 – nou Harare in Zimbabwe]] Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. [[Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|duimnael|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Die twee tipes is onderskeidelik die derde en die vierde vliegtuig.]] [[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]] Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === [[Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die DC-8-62 het JT3D-turbowaaierenjins gehad. Die DC-8-62 met die konstruksienommer 46028 word op 7 November 1976 by Jan Smuts-lughawe.]] Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=353 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === [[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|duimnael|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]] Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=354 |language=en}}</ref> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|duimnael|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]] Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== [[Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|duimnael|Die DC-10-30 met die registrasienommer LN-RKA van die Scandanavian Airline System het die konstruksienommer 46868.]] Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === [[Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|duimnael|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF met die registrasienommer OO-SLC het die konstruksienommer 47908.]] Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=356 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender met die reeksnommer 86-0035 word in Oktober 1995 op die Suid-Afrikaanse Lugmag se basis by Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika gesien.]][[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Algemene aantekening == Waar spesifieke bronverwysings nie aangegee word nie in die gedeeltes oor die verskillende Douglas-produkte wat hierbo beskryf word, is daardie gedeeltes grootliks op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 46 – 61, 85, 87, 152 – 161, 164, 165, 292 tot 296, 300, 301, 318, 321 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=9, 11, 20 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] rpkg3juer6h65ie1m31in7sgmjnrt4o 2917660 2917642 2026-07-15T10:36:00Z Gaius le Roux 203341 Foto's is verwyder. 2917660 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ''Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8 |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 bekend gestel te word. Die naam van die maatskappy is in 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gebly.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8, 13 |language=en}}</ref> Die Douglas Company het op 30 November 1928 plek vir die Douglas Aircraft Company Inc gemaak.<ref name="fran18">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=18 |language=en}}</ref> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran18" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=19 |language=en}}</ref> === Die brief wat die verloop van Douglas Aircraft se geskiedenis verander het === Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20 |language=en}}</ref> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Hier word vliegtuie van die Douglas Aircraft Company gesien, inlsuitende DC-2’s in die kleure en merke van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy inkomste en wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 21 |language=en}}</ref> === Militêre vliegtuie, die Douglas-aanlegte, Douglas-hoofkwartier na Santa Monica verskuif en vliegtuie geproduseer === [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21, 23, 24 |language=en}}</ref> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran24">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24 |language=en}}</ref> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran24" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24, 25 |language=en}}</ref> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25 |language=en}}</ref> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25, 26 |language=en}}</ref> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran26">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=26 |language=en}}</ref> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran26" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 308 |language=en}}</ref> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217 |language=en}}</ref> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217, 218, 308, 318 |language=en}}</ref> In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]]Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219 |language=en}}</ref> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219, 308, 319 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 319 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=253 to 255; 261 to 262; 308 |language=en}}</ref> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=254, 261, 262 |language=en}}</ref> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === [[Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|duimnael|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 – nou Harare in Zimbabwe]] Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. [[Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|duimnael|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Die twee tipes is onderskeidelik die derde en die vierde vliegtuig.]] [[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]] Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=353 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === [[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|duimnael|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]] Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=354 |language=en}}</ref> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|duimnael|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]] Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== [[Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|duimnael|Die DC-10-30 met die registrasienommer LN-RKA van die Scandanavian Airline System het die konstruksienommer 46868.]] Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === [[Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender met die reeksnommer 86-0035 word in Oktober 1995 op die Suid-Afrikaanse Lugmag se basis by Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika gesien.]] Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=356 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Algemene aantekening == Waar spesifieke bronverwysings nie aangegee word nie in die gedeeltes oor die verskillende Douglas-produkte wat hierbo beskryf word, is daardie gedeeltes grootliks op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 46 – 61, 85, 87, 152 – 161, 164, 165, 292 tot 296, 300, 301, 318, 321 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=9, 11, 20 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] 8d9qj7uf0sa9zmp2ne56qiwo3110baq 2917665 2917660 2026-07-15T10:56:14Z Aliwal2012 39067 Konsolideer <ref name="fran"/> 2917665 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref name="fran">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages= |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 gestig te word. Die naam van die maatskappy is op 30 November 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gestaan.<ref name="fran"/> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref name="fran"/> Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref name="fran"/> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Vliegtuie van die Douglas Aircraft Company, inlsuitende DC-2’s in die kleure van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran"/> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref name="fran"/> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref name="fran"/> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref name="fran"/> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran"/> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was. Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref name="fran"/> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref name="fran"/> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan. In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]] Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref name="fran"/> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer. [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie-nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref name="fran"/> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref name="fran"/> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === [[Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|duimnael|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 – nou Harare in Zimbabwe]] Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. [[Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|duimnael|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Die twee tipes is onderskeidelik die derde en die vierde vliegtuig.]] [[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]] Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === [[Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die DC-8-62 het JT3D-turbowaaierenjins gehad. Die DC-8-62 met die konstruksienommer 46028 word op 7 November 1976 by Jan Smuts-lughawe.]] Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === [[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|duimnael|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]] Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref name="fran"/> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|duimnael|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]] Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== [[Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|duimnael|Die DC-10-30 met die registrasienommer LN-RKA van die Scandanavian Airline System het die konstruksienommer 46868.]] Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === [[Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|duimnael|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF met die registrasienommer OO-SLC het die konstruksienommer 47908.]] Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender met die reeksnommer 86-0035 word in Oktober 1995 op die Suid-Afrikaanse Lugmag se basis by Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika gesien.]][[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Algemene aantekening == Waar spesifieke bronverwysings nie aangegee word nie in die gedeeltes oor die verskillende Douglas-produkte wat hierbo beskryf word, is daardie gedeeltes grootliks op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=9, 11, 20 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] f8nmpigzlut14qictblcju6e0vncee9 2917666 2917665 2026-07-15T11:19:13Z Aliwal2012 39067 Ons maak 'n galery vir Gaius se 9 vorige foto's 2917666 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref name="fran">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages= |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 gestig te word. Die naam van die maatskappy is op 30 November 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gestaan.<ref name="fran"/> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref name="fran"/> Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref name="fran"/> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Vliegtuie van die Douglas Aircraft Company, inlsuitende DC-2’s in die kleure van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran"/> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref name="fran"/> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref name="fran"/> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref name="fran"/> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran"/> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was. Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref name="fran"/> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref name="fran"/> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan. In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]] Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref name="fran"/> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer. [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie-nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref name="fran"/> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref name="fran"/> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref name="fran"/> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="120" perrow="3"> Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe. Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|Die DC-8-62 met JT3D-turbowaaierenjins op 7 November 1976 by Jan Smutslughawe. Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender in Oktober 1995 op die Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria. Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|Die DC-10-30 van die Scandanavian Airline System Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] fir20gkq4v3i7g2hzpqmmymr6vfy7v8 2917668 2917666 2026-07-15T11:38:38Z Aliwal2012 39067 /* DC-4 */ 2917668 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref name="fran">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages= |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 gestig te word. Die naam van die maatskappy is op 30 November 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gestaan.<ref name="fran"/> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref name="fran"/> Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref name="fran"/> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Vliegtuie van die Douglas Aircraft Company, inlsuitende DC-2’s in die kleure van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran"/> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref name="fran"/> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref name="fran"/> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref name="fran"/> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran"/> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was. Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref name="fran"/> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref name="fran"/> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die Amerikaanse Vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die [[Britse Koninklike Lugmag]] gegaan. In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref name="er"{{Cite book |last1=Eastwood |last2=Roach |first1=Tony |first2=John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246, 260, 280 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]] Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref name="fran"/> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref name="er"/> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer. [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie-nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref name="fran"/> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref name="fran"/> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref name="fran"/> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="120" perrow="3"> Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe. Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|Die DC-8-62 met JT3D-turbowaaierenjins op 7 November 1976 by Jan Smutslughawe. Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender in Oktober 1995 op die Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria. Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|Die DC-10-30 van die Scandanavian Airline System Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] 744v06kdcwru6fzw0l9pj2fovue4rpm 2917669 2917668 2026-07-15T11:40:35Z Aliwal2012 39067 /* DC-4 */ oeps! 2917669 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref name="fran">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages= |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 gestig te word. Die naam van die maatskappy is op 30 November 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gestaan.<ref name="fran"/> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref name="fran"/> Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref name="fran"/> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Vliegtuie van die Douglas Aircraft Company, inlsuitende DC-2’s in die kleure van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran"/> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref name="fran"/> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref name="fran"/> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref name="fran"/> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran"/> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was. Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref name="fran"/> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref name="fran"/> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die Amerikaanse Vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die [[Britse Koninklike Lugmag]] gegaan. In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref name="er">{{Cite book |last1=Eastwood |last2=Roach |first1=Tony |first2=John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246, 260, 280 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]] Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref name="fran"/> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref name="er"/> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer. [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie-nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref name="fran"/> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref name="fran"/> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref name="fran"/> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="120" perrow="3"> Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe. Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|Die DC-8-62 met JT3D-turbowaaierenjins op 7 November 1976 by Jan Smutslughawe. Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender in Oktober 1995 op die Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria. Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|Die DC-10-30 van die Scandanavian Airline System Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] 3fiyt4n2ces76j6og35p2efl2jxqzm2 2917670 2917669 2026-07-15T11:47:17Z Aliwal2012 39067 /* DC-6 */ refs 2917670 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Douglas Aircraft Company |kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]] |tipe = Openbare maatskappy |stigting = 21 Junie, 1921 |stigter = Donald Douglas |ontbind = 28 April, 1967 |ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]] |ligging = |liggings = |gebied_bedien = Internasionaal |industrie =Lug- en ruimtevaart |produkte = |dienste = |inkomste = |url-status = |df = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |bates= |sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}} |getal_werknemers = |ouer= |successor = [[McDonnell Douglas]] |afdelings= |dogtermaatskappye= |slagspreuk= |tuisblad= |voetnotas= |intl= }} Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt. Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref name="fran">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages= |language=en}}</ref> == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == === Die Douglas Aircraft Company word gestig === [[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]] Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 gestig te word. Die naam van die maatskappy is op 30 November 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gestaan.<ref name="fran"/> === Produksie by die Santa Monica-aanleg === Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran" /> === Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company === Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref name="fran"/> Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref name="fran"/> === Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie === [[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Vliegtuie van die Douglas Aircraft Company, inlsuitende DC-2’s in die kleure van Transcontinental & Western Air (TWA).]] Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]] Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige [[Douglas DC-5|DC-5]]. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die [[Long Beach-lughawe|munisipale lughawe in Long Beach]] verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en [[Tulsa]], Oklahoma, geleë. As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4&nbsp;284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en [[El Segundo]] (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30&nbsp;903 vliegtuie geproduseer.<ref name="fran"/> [[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]] === Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede === Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran"/> === Die modernisering van lugrederyvlote === Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran" /> [[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]] === Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie === Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref name="fran"/> === Vader en seun === [[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|175px|Donald W Douglas junior in November 1963.]] Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref name="fran"/> === Die DC-8 vlieg === Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref name="fran"/> === Drie van die Douglas-aanlegte sluit === Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran"/> === Die einde van die Douglas Aircraft Company === Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran" /> == Produkte == === DC-1 === [[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|Die naam ''City of Los Angeles'' en die logo van TWA verskyn circa 1934 op die DC-1 met die registrasienommer NC223Y. Die vliegtuig word voorberei vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk.]] Die Douglas Commercial One (DC-1) was een van die voorgangers van die DC-3, en die Douglas Aircraft Company het net een DC-1 gebou. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie 1933 (met die registrasie X223Y) vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnomer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer. Die volgende gebruiker van die skroefvliegtuig was Graaf Forbes in die Verenigde Koninkryk. Die graaf het die masjien verkoop en dit het na Frankryk gegaan, vanwaar dit Spanje toe is, waar dit in die Burgeroorlog gebruik is en in Julie 1940 by die Iberia-vloot aangesluit het. === DC-2 === [[Lêer:ETH-BIB-Passagiere beim Einstieg in die Douglas DC-2 115-B, HB-ITE in Dübendorf-Inlandflüge-LBS MH05-31-09.tif|duimnael|DC-2 van Swiss Air Lines]] Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind, en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou. === DC-3 === [[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerk.]] Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is. Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem. [[Lêer:6877 1977-10-00 FALA 592 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Teikensleper-C-47 reeksnommer 6877 van 25 Eskader van die SALM]] Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoermiddel en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is. [[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Die DC-3D met die konstruksienommer 42981 (registrasienommer NC1624) was die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]] Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 en Douglas DC-2. Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem. ==== Produksiesyfers ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou | valign="top" |    382 |- | valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou | valign="top" |  4285 |- | valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou | valign="top" |  5381 |- | valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou | valign="top" |      28 |- | valign="top" |Groottotaal vir die VSA | valign="top" |10655 |- | valign="top" |Japannese L2D | valign="top" |    487 |- | valign="top" |Russiese Li-2 | valign="top" |  4937 |- | valign="top" |Wêreldwye totaal | valign="top" |16079 |} === DC-4 === Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was. Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref name="fran"/> Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref name="fran"/> Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die Amerikaanse Vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die [[Britse Koninklike Lugmag]] gegaan. In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref name="er">{{Cite book |last1=Eastwood |last2=Roach |first1=Tony |first2=John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246, 260, 280 |language=en}}</ref> [[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]] Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref name="fran"/> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref name="er"/> [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]] Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer. [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] === DC-5 === [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Die Douglas DC-5 was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. ==== Getal DC-5’s en variante gebou ==== {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie-nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} === DC-6 === [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]] [[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 word in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe gesien. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]] Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die Amerikaanse Vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27&nbsp;000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref name="fran"/> Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref name="er"/> [[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]] Dit was die [[Korea-oorlog]] (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die Amerikaanse Vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27&nbsp;000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerk) geoptimaliseer.<ref name="fran"/> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.) === DC-7 === Die Douglas DC-7 was ’n vliegtuig wat vier Wright Turbo-Compound-suierenjins gehad het wat vierbladlugskroewe aangedryf het. Hierdie tipe is in die Santa Monica-aanleg van die Douglas-maatskappy gebou. Hoewel die kragbronne van die DC-7’s nie so betroubaar was nie, was hulle veilige lynvliegtuie. Omdat die DC-7’s in diens gekom het slegs vyf jaar voordat die eerstegenerasie-straallynvliegtuie in gebruik geneem is, was hulle uit ’n ekonomiese oogpunt nie so ’n goeie proposisie nie. Boonop, omdat die bedryfskoste van die DC-7’s en DC-7B’s hoër as dié van die DC-6A’s en DC-6B’s was, was hulle nie so aantreklik vir lugrederye wat hulle ná die hoofrederye bedryf het nie – selfs as gemodifiseerde vragvliegtuie. Douglas het altesaam 338 DC-7’s gebou. Die variante het betaan uit die DC-7 (105 gebou), DC-7B (112 gebou) en DC-7C (121 gebou). Die voorkoms van die DC-7B was anders as dié van die DC-7 deurdat die DC-7B langer enjinnaselle gehad (waarin saaltenke geïnstalleer kon word om die maksimum brandstofvermoë tot ongeveer 24500 liter te verhoog). Die kragbronne van die DC-7B was die Wright 972TC18DA4, 988TC1818EA-1 of die 988TC18EA4, met vermoëns soortgelyk aan dié van die DC-7. Die bruto massa by opstyging het van ongeveer 53000 kilogram tot ongeveer 57150 kilogram gewissel en die maksimum landingsmassa van die DC-7B is van ongeveer 44000 kilogram (vir die DC-7) tot ongeveer 46260 kilogram (vir die DC-7B) verhoog. Die DC-7B het sy nooiensvlug in Oktober 1954 gehad en die tipe is aan verskillende klante verkoop (insluitende die Suid-Afrikaanse Lugdiens). Pan American, Panagra en die Suid-Afrikaanse Lugdiens was die enigste rederye wat saaltenke in hulle DC-7B’s laat installeer het. Die grootste verskil tussen die DC-7C en die DC-7B was dat ’n gedeelte van 1.52 meter in die geval van die DC-7C tussen die romp en die binneboordenjinnaselle by die vlerkmiddelpaneel bygevoeg is. Dit het ruimte gelaat vir bykomende brandstoftenke (die totale brandstofvermoë is tot ongeveer 29600 liter verhoog) en ook die aërodinamiese doeltreffendheid van die vlerke verbeter. Daarbenewens is daar in die geval van die DC-7C ’n gedeelte van 1.07 meter by die romp bygevoeg, wat die getal sitplekke en die vrag/posvolume verhoog het. Die maksimum brutomassa van die DC-7 was ongeveer 64860 kilogram. Die eerste DC-7C het op 20 Desember 1955 gevlieg. Douglas het DC-7C’s vir 13 klante gebou, met die laaste een wat op 4 November 1958 afgelewer is. === DC-8 === Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp  van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref> === DC-9 === Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref name="fran"/> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref> Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref> ==== DC-9 Reeks 30 ==== Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref name="taylor">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref> Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref name="taylor" /> === DC-10 === Die Douglas DC-10 is ’n driemotorige wyeromp-straalvliegtuig wat vir die vervoer van passasiers of vrag gebruik is of as ’n gekombineerde vervoermiddel gebruik is. Die DC-10 het sy eerste vlug op 29 Augustus 1970 by Long Beach gehad en is deur die McDonnell Douglas Corporation vervaardig. Altesaam 446 eenhede van die tipe is gebou. Daar is vyf variante van die DC-10, naamlik die Reeks 10, Reeks 15, Reeks 30, Reeks 30ER en Reeks 40. Dan is daar ook omskepbare vragweergawes, naamlik die Model 10CF en 30CF. Laasgenoemde is as die KC-10A Extender deur die USAF bestel (dit is ’n tenk-en-vragvliegtuig).<ref name="fran"/><ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=410 |language=en}}</ref>{{Commons|Douglas Aircraft Company}} === Ander produkte van die maatskappy === * [[Douglas A-1 Skyraider]] * [[Douglas A-3 Skywarrior]] * [[Douglas B-18 Bolo]] * [[Douglas DB-7]] * [[Douglas F4D Skyray]] * [[Douglas SBD Dauntless]] == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="120" perrow="3"> Lêer:Zsdkg 0000 FAJS resample LRnuwe cr 800x533.jpg|Let op die verskil tussen die stertvin van die DC-7B (links) en die hoër vin van die DC-7C (regs). Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe. Lêer:SAA Douglas DC-7B Robbins-1.jpg|SAL DC-7B by Salisbury-lughawe in Rhodesië in 1959 Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|Die DC-8-62 met JT3D-turbowaaierenjins op 7 November 1976 by Jan Smutslughawe. Lêer:860035 1995-10-00 FAWK 453 shd25 her 600x364.jpg|Die McDonnell Douglas KC-10 Extender in Oktober 1995 op die Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria. Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Lêer:Lnrka 1976-12-16 FAJS 431 spot shd50 800x486.jpg|Die DC-10-30 van die Scandanavian Airline System Lêer:Ooslc 1976-12-12 FAJS 405 shd50 her1 800x486.jpg|Sabena se McDonnell Douglas DC-10-30CF </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]] r63imxe70f7kmivfjrveddhce4d8jdj 1 424002 2917643 2886402 2026-07-15T09:38:00Z Gaius le Roux 203341 /* Wikimedia Commons-sjabloon */ nuwe afdeling 2917643 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Verandering van sjabloon en dus uitleg == Ek het hierdie saadjie vandag, 14 Maart 2026, met teks en twee foto's uitgebrei en wonder of die bestaande sjabloon nie eerder geskrap moet word nie of dalk volgens die Engels se sjabloon aangepas moet word nie. Ek is nog te kort by Wikipedia om dit kan doen. Is so 'n sjabloon nog nodig? Administrateurs help, asseblief! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:55, 14 Maart 2026 (UTC) :Ek sal dit regmaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:28, 14 Maart 2026 (UTC) ::Dankie, Oesjaar! Ek waardeer dit. Ek sal intussen weer aan die opskrif(te) en teks werk. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 18:28, 14 Maart 2026 (UTC) == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == {{ping|Gaius le Roux}}, Die titel maak nie werklik sin nie want die artikel handel in wese oor die geskiedenis van die Maatskappy. Jy kan dit verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 14 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dankie vir die voorstel. Ek gaan ook 'n gedeelte oor die produkte (die vliegtuie) byvoeg. Hierdie gedeelte sal nie omvattend wees nie, maar kortliks handel oor die DC-4, C-54, DC-6 en C-118 (kort teks, met foto's en byskrifte). Ek moet nog besluit of daar 'n skakel na die Engelse weergawe se lys Douglas-vliegtuie moet wees. Die teks sal dan in geskiedenis en vliegtuie verdeel wees. Na my mening sal dit dan sin maak om hierdie subopskrif te hê. Stem jy saam? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:36, 15 Maart 2026 (UTC) == Nuwe subopskrif en opskrifte onder dit == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], goeie dag. Ek gaan 'n nuwe subopskrif met die titel "Produkte" skep. Onder dit gaan die opskrifte "DC-4", "DC-6", "DC-8" en "DC-9" wees. Soos voorheen genoem, dit gaan nie omvattende beskrywings wees nie, maar kort beskrywings van die vliegtuie met foto's wees. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:00, 16 Maart 2026 (UTC) == Byvoeging van teks en foto's == Ek het vandag klaargemaak met die byvoeging van die teks en foto's onder die Produkteafdeling. Iewers tydens hierdie proses het ek data aan die "Wysigbron"-kant van die artikel geskrap wat nie geskrap moes word. Ek het probeer om foto's te skrap, maar die foto's is nie geskrap nie. '''Ek is egter tevrede met die uitleg van die teks en die foto's in die artikel'''. So, wat die teks en die foto's betref soos dit nou daar uitsien, is dit myns insiens nie nodig om enige veranderings aan te bring nie. ENIGE ADMINISTRATEUR KAN ASSEBLIEF PROBEER OM DIE FOUTE WAARNA EK HIERBO VERWYS, REG TE MAAK. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 17 Maart 2026 (UTC) == Straalmotor vs. Straalenjin == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slimboek is die verkose term: [[straalmotor]] of straalenjin? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:43, 18 Maart 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Die Vliegtuigbouterme het net een inskrywing met “straalenjin”, naamlik “straalenjintoetskamer” vir “jet-engine test cell”. Al sy “engine”-terme word met “enjin” vertaal. Die Terblanche- tegniese woordeboek het jet engine = straalenjin. “Motor” word gewoonlik by elektriese motore gebruik. Die gerief van “motor” is egter dat ’n mens soms lang samestellings kan vermy deur “motor” te gebruik: “twin-engine turboprop aircraft” = twee-enjinturboskroefvliegtuig x tweemotorige turboskroefvliegtuig; four-engine jet aircraft = vierenjinstraalvliegtuig x viermotorige straalvliegtuig. 'n Mens wil soms in 'n artikel lang samestellings vermy ter wille van die skrifbeeld of die spasie wat jy beskikbaar het. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:36, 18 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|BurgertB}}, met jou joernalistieke agtergrond, moet ek Straalmotor na Straalenjin verander? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:15, 18 Maart 2026 (UTC) :::Ag, ek dink dis om't ewe, maar ek persoonlik ken net straalenjin. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:47, 18 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|BurgertB|Gaius le Roux}}, sien die antwoord van Maureen van Helden by VivA: ''Ek kry "straalmotor" in die WAT, HAT en Lugvaarttermlys, en ek kry "straalenjin" in die WAT (as sinoniem vir "straalmotor") en in die Fisikawoordeboek. Ek kyk gou in die Korpusportaal ook.'' ''Die trefslae in die korpusse is aansienlik meer vir "straalmotor" as vir "straalenjin" 42 in 25 dokumente teenoor 8 in 6 dokumente. Ek dink jy sal enigeen kan gebruik, maar die bekender en meer gebruikte opsie is "straalmotor".'' So, dit maak nie werklik saak nie. Dankie vir julle kommentaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 18 Maart 2026 (UTC) == Wikimedia Commons-sjabloon == Administrateurs, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] Die "Wikimedia Commons bevat media in verband met"-sjabloon verskyn tussen twee foto's nadat ek teks en foto's bygevoeg het en foto's geskuif het. Is die sjabloon steeds op die regte plek? Moet dit nie geskuif word nie? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:38, 15 Julie 2026 (UTC) srxnv05rwarudrr4f0orbxknhiu0yuj 2917656 2917643 2026-07-15T10:14:27Z Oesjaar 7467 /* Wikimedia Commons-sjabloon */ Antwoord. 2917656 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Verandering van sjabloon en dus uitleg == Ek het hierdie saadjie vandag, 14 Maart 2026, met teks en twee foto's uitgebrei en wonder of die bestaande sjabloon nie eerder geskrap moet word nie of dalk volgens die Engels se sjabloon aangepas moet word nie. Ek is nog te kort by Wikipedia om dit kan doen. Is so 'n sjabloon nog nodig? Administrateurs help, asseblief! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:55, 14 Maart 2026 (UTC) :Ek sal dit regmaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:28, 14 Maart 2026 (UTC) ::Dankie, Oesjaar! Ek waardeer dit. Ek sal intussen weer aan die opskrif(te) en teks werk. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 18:28, 14 Maart 2026 (UTC) == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == {{ping|Gaius le Roux}}, Die titel maak nie werklik sin nie want die artikel handel in wese oor die geskiedenis van die Maatskappy. Jy kan dit verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 14 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dankie vir die voorstel. Ek gaan ook 'n gedeelte oor die produkte (die vliegtuie) byvoeg. Hierdie gedeelte sal nie omvattend wees nie, maar kortliks handel oor die DC-4, C-54, DC-6 en C-118 (kort teks, met foto's en byskrifte). Ek moet nog besluit of daar 'n skakel na die Engelse weergawe se lys Douglas-vliegtuie moet wees. Die teks sal dan in geskiedenis en vliegtuie verdeel wees. Na my mening sal dit dan sin maak om hierdie subopskrif te hê. Stem jy saam? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:36, 15 Maart 2026 (UTC) == Nuwe subopskrif en opskrifte onder dit == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], goeie dag. Ek gaan 'n nuwe subopskrif met die titel "Produkte" skep. Onder dit gaan die opskrifte "DC-4", "DC-6", "DC-8" en "DC-9" wees. Soos voorheen genoem, dit gaan nie omvattende beskrywings wees nie, maar kort beskrywings van die vliegtuie met foto's wees. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:00, 16 Maart 2026 (UTC) == Byvoeging van teks en foto's == Ek het vandag klaargemaak met die byvoeging van die teks en foto's onder die Produkteafdeling. Iewers tydens hierdie proses het ek data aan die "Wysigbron"-kant van die artikel geskrap wat nie geskrap moes word. Ek het probeer om foto's te skrap, maar die foto's is nie geskrap nie. '''Ek is egter tevrede met die uitleg van die teks en die foto's in die artikel'''. So, wat die teks en die foto's betref soos dit nou daar uitsien, is dit myns insiens nie nodig om enige veranderings aan te bring nie. ENIGE ADMINISTRATEUR KAN ASSEBLIEF PROBEER OM DIE FOUTE WAARNA EK HIERBO VERWYS, REG TE MAAK. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 17 Maart 2026 (UTC) == Straalmotor vs. Straalenjin == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slimboek is die verkose term: [[straalmotor]] of straalenjin? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:43, 18 Maart 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Die Vliegtuigbouterme het net een inskrywing met “straalenjin”, naamlik “straalenjintoetskamer” vir “jet-engine test cell”. Al sy “engine”-terme word met “enjin” vertaal. Die Terblanche- tegniese woordeboek het jet engine = straalenjin. “Motor” word gewoonlik by elektriese motore gebruik. Die gerief van “motor” is egter dat ’n mens soms lang samestellings kan vermy deur “motor” te gebruik: “twin-engine turboprop aircraft” = twee-enjinturboskroefvliegtuig x tweemotorige turboskroefvliegtuig; four-engine jet aircraft = vierenjinstraalvliegtuig x viermotorige straalvliegtuig. 'n Mens wil soms in 'n artikel lang samestellings vermy ter wille van die skrifbeeld of die spasie wat jy beskikbaar het. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:36, 18 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|BurgertB}}, met jou joernalistieke agtergrond, moet ek Straalmotor na Straalenjin verander? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:15, 18 Maart 2026 (UTC) :::Ag, ek dink dis om't ewe, maar ek persoonlik ken net straalenjin. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:47, 18 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|BurgertB|Gaius le Roux}}, sien die antwoord van Maureen van Helden by VivA: ''Ek kry "straalmotor" in die WAT, HAT en Lugvaarttermlys, en ek kry "straalenjin" in die WAT (as sinoniem vir "straalmotor") en in die Fisikawoordeboek. Ek kyk gou in die Korpusportaal ook.'' ''Die trefslae in die korpusse is aansienlik meer vir "straalmotor" as vir "straalenjin" 42 in 25 dokumente teenoor 8 in 6 dokumente. Ek dink jy sal enigeen kan gebruik, maar die bekender en meer gebruikte opsie is "straalmotor".'' So, dit maak nie werklik saak nie. Dankie vir julle kommentaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 18 Maart 2026 (UTC) == Wikimedia Commons-sjabloon == Administrateurs, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] Die "Wikimedia Commons bevat media in verband met"-sjabloon verskyn tussen twee foto's nadat ek teks en foto's bygevoeg het en foto's geskuif het. Is die sjabloon steeds op die regte plek? Moet dit nie geskuif word nie? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:38, 15 Julie 2026 (UTC) :Jy gebruik te veel foto's, dit gaan dan in die Verwysings gebied in waar die Wikimedia Commons geprogrammeer is om te verskyn. Hierdie artikel handel oor die Maatskappy, nie die produkte nie. Skuif eerder die foto's na die produk artikels. Alternatief, gebruik 'n Galery. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:14, 15 Julie 2026 (UTC) 6d2siqm7d67axag30qensnlpicfmz9g 2917657 2917656 2026-07-15T10:28:42Z Gaius le Roux 203341 /* Wikimedia Commons-sjabloon */ Antwoord 2917657 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Verandering van sjabloon en dus uitleg == Ek het hierdie saadjie vandag, 14 Maart 2026, met teks en twee foto's uitgebrei en wonder of die bestaande sjabloon nie eerder geskrap moet word nie of dalk volgens die Engels se sjabloon aangepas moet word nie. Ek is nog te kort by Wikipedia om dit kan doen. Is so 'n sjabloon nog nodig? Administrateurs help, asseblief! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:55, 14 Maart 2026 (UTC) :Ek sal dit regmaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:28, 14 Maart 2026 (UTC) ::Dankie, Oesjaar! Ek waardeer dit. Ek sal intussen weer aan die opskrif(te) en teks werk. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 18:28, 14 Maart 2026 (UTC) == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == {{ping|Gaius le Roux}}, Die titel maak nie werklik sin nie want die artikel handel in wese oor die geskiedenis van die Maatskappy. Jy kan dit verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 14 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dankie vir die voorstel. Ek gaan ook 'n gedeelte oor die produkte (die vliegtuie) byvoeg. Hierdie gedeelte sal nie omvattend wees nie, maar kortliks handel oor die DC-4, C-54, DC-6 en C-118 (kort teks, met foto's en byskrifte). Ek moet nog besluit of daar 'n skakel na die Engelse weergawe se lys Douglas-vliegtuie moet wees. Die teks sal dan in geskiedenis en vliegtuie verdeel wees. Na my mening sal dit dan sin maak om hierdie subopskrif te hê. Stem jy saam? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:36, 15 Maart 2026 (UTC) == Nuwe subopskrif en opskrifte onder dit == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], goeie dag. Ek gaan 'n nuwe subopskrif met die titel "Produkte" skep. Onder dit gaan die opskrifte "DC-4", "DC-6", "DC-8" en "DC-9" wees. Soos voorheen genoem, dit gaan nie omvattende beskrywings wees nie, maar kort beskrywings van die vliegtuie met foto's wees. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:00, 16 Maart 2026 (UTC) == Byvoeging van teks en foto's == Ek het vandag klaargemaak met die byvoeging van die teks en foto's onder die Produkteafdeling. Iewers tydens hierdie proses het ek data aan die "Wysigbron"-kant van die artikel geskrap wat nie geskrap moes word. Ek het probeer om foto's te skrap, maar die foto's is nie geskrap nie. '''Ek is egter tevrede met die uitleg van die teks en die foto's in die artikel'''. So, wat die teks en die foto's betref soos dit nou daar uitsien, is dit myns insiens nie nodig om enige veranderings aan te bring nie. ENIGE ADMINISTRATEUR KAN ASSEBLIEF PROBEER OM DIE FOUTE WAARNA EK HIERBO VERWYS, REG TE MAAK. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 17 Maart 2026 (UTC) == Straalmotor vs. Straalenjin == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slimboek is die verkose term: [[straalmotor]] of straalenjin? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:43, 18 Maart 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Die Vliegtuigbouterme het net een inskrywing met “straalenjin”, naamlik “straalenjintoetskamer” vir “jet-engine test cell”. Al sy “engine”-terme word met “enjin” vertaal. Die Terblanche- tegniese woordeboek het jet engine = straalenjin. “Motor” word gewoonlik by elektriese motore gebruik. Die gerief van “motor” is egter dat ’n mens soms lang samestellings kan vermy deur “motor” te gebruik: “twin-engine turboprop aircraft” = twee-enjinturboskroefvliegtuig x tweemotorige turboskroefvliegtuig; four-engine jet aircraft = vierenjinstraalvliegtuig x viermotorige straalvliegtuig. 'n Mens wil soms in 'n artikel lang samestellings vermy ter wille van die skrifbeeld of die spasie wat jy beskikbaar het. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:36, 18 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|BurgertB}}, met jou joernalistieke agtergrond, moet ek Straalmotor na Straalenjin verander? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:15, 18 Maart 2026 (UTC) :::Ag, ek dink dis om't ewe, maar ek persoonlik ken net straalenjin. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:47, 18 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|BurgertB|Gaius le Roux}}, sien die antwoord van Maureen van Helden by VivA: ''Ek kry "straalmotor" in die WAT, HAT en Lugvaarttermlys, en ek kry "straalenjin" in die WAT (as sinoniem vir "straalmotor") en in die Fisikawoordeboek. Ek kyk gou in die Korpusportaal ook.'' ''Die trefslae in die korpusse is aansienlik meer vir "straalmotor" as vir "straalenjin" 42 in 25 dokumente teenoor 8 in 6 dokumente. Ek dink jy sal enigeen kan gebruik, maar die bekender en meer gebruikte opsie is "straalmotor".'' So, dit maak nie werklik saak nie. Dankie vir julle kommentaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 18 Maart 2026 (UTC) == Wikimedia Commons-sjabloon == Administrateurs, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] Die "Wikimedia Commons bevat media in verband met"-sjabloon verskyn tussen twee foto's nadat ek teks en foto's bygevoeg het en foto's geskuif het. Is die sjabloon steeds op die regte plek? Moet dit nie geskuif word nie? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:38, 15 Julie 2026 (UTC) :Jy gebruik te veel foto's, dit gaan dan in die Verwysings gebied in waar die Wikimedia Commons geprogrammeer is om te verskyn. Hierdie artikel handel oor die Maatskappy, nie die produkte nie. Skuif eerder die foto's na die produk artikels. Alternatief, gebruik 'n Galery. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:14, 15 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir jou reaksie. ::Die produkname wat hier verskyn, is net 'n opsomming van die produkte wat die Douglas-maatskappy vervaardig het. Die foto's illustreer die produkte wat genoem word. Die Douglas DC-1- tot DC-7-foto's verskyn reeds in die ooreenstemmende volledige produkartikels. Ek werk nog aan die DC-8-artikel en ek sal later artikels vir die DC-9 en die DC-10 skep. ::Ek sal egter kyk of ek van die produkfoto's kan verminder. ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:28, 15 Julie 2026 (UTC) 0v205r4e00le0o65h7qaytg3eh6xv4b 2917671 2917657 2026-07-15T11:54:32Z Gaius le Roux 203341 /* Wikimedia Commons-sjabloon */ Antwoord 2917671 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Verandering van sjabloon en dus uitleg == Ek het hierdie saadjie vandag, 14 Maart 2026, met teks en twee foto's uitgebrei en wonder of die bestaande sjabloon nie eerder geskrap moet word nie of dalk volgens die Engels se sjabloon aangepas moet word nie. Ek is nog te kort by Wikipedia om dit kan doen. Is so 'n sjabloon nog nodig? Administrateurs help, asseblief! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:55, 14 Maart 2026 (UTC) :Ek sal dit regmaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:28, 14 Maart 2026 (UTC) ::Dankie, Oesjaar! Ek waardeer dit. Ek sal intussen weer aan die opskrif(te) en teks werk. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 18:28, 14 Maart 2026 (UTC) == Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company == {{ping|Gaius le Roux}}, Die titel maak nie werklik sin nie want die artikel handel in wese oor die geskiedenis van die Maatskappy. Jy kan dit verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 14 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dankie vir die voorstel. Ek gaan ook 'n gedeelte oor die produkte (die vliegtuie) byvoeg. Hierdie gedeelte sal nie omvattend wees nie, maar kortliks handel oor die DC-4, C-54, DC-6 en C-118 (kort teks, met foto's en byskrifte). Ek moet nog besluit of daar 'n skakel na die Engelse weergawe se lys Douglas-vliegtuie moet wees. Die teks sal dan in geskiedenis en vliegtuie verdeel wees. Na my mening sal dit dan sin maak om hierdie subopskrif te hê. Stem jy saam? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:36, 15 Maart 2026 (UTC) == Nuwe subopskrif en opskrifte onder dit == @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], goeie dag. Ek gaan 'n nuwe subopskrif met die titel "Produkte" skep. Onder dit gaan die opskrifte "DC-4", "DC-6", "DC-8" en "DC-9" wees. Soos voorheen genoem, dit gaan nie omvattende beskrywings wees nie, maar kort beskrywings van die vliegtuie met foto's wees. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:00, 16 Maart 2026 (UTC) == Byvoeging van teks en foto's == Ek het vandag klaargemaak met die byvoeging van die teks en foto's onder die Produkteafdeling. Iewers tydens hierdie proses het ek data aan die "Wysigbron"-kant van die artikel geskrap wat nie geskrap moes word. Ek het probeer om foto's te skrap, maar die foto's is nie geskrap nie. '''Ek is egter tevrede met die uitleg van die teks en die foto's in die artikel'''. So, wat die teks en die foto's betref soos dit nou daar uitsien, is dit myns insiens nie nodig om enige veranderings aan te bring nie. ENIGE ADMINISTRATEUR KAN ASSEBLIEF PROBEER OM DIE FOUTE WAARNA EK HIERBO VERWYS, REG TE MAAK. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 17 Maart 2026 (UTC) == Straalmotor vs. Straalenjin == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slimboek is die verkose term: [[straalmotor]] of straalenjin? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:43, 18 Maart 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Die Vliegtuigbouterme het net een inskrywing met “straalenjin”, naamlik “straalenjintoetskamer” vir “jet-engine test cell”. Al sy “engine”-terme word met “enjin” vertaal. Die Terblanche- tegniese woordeboek het jet engine = straalenjin. “Motor” word gewoonlik by elektriese motore gebruik. Die gerief van “motor” is egter dat ’n mens soms lang samestellings kan vermy deur “motor” te gebruik: “twin-engine turboprop aircraft” = twee-enjinturboskroefvliegtuig x tweemotorige turboskroefvliegtuig; four-engine jet aircraft = vierenjinstraalvliegtuig x viermotorige straalvliegtuig. 'n Mens wil soms in 'n artikel lang samestellings vermy ter wille van die skrifbeeld of die spasie wat jy beskikbaar het. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:36, 18 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|BurgertB}}, met jou joernalistieke agtergrond, moet ek Straalmotor na Straalenjin verander? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:15, 18 Maart 2026 (UTC) :::Ag, ek dink dis om't ewe, maar ek persoonlik ken net straalenjin. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:47, 18 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|BurgertB|Gaius le Roux}}, sien die antwoord van Maureen van Helden by VivA: ''Ek kry "straalmotor" in die WAT, HAT en Lugvaarttermlys, en ek kry "straalenjin" in die WAT (as sinoniem vir "straalmotor") en in die Fisikawoordeboek. Ek kyk gou in die Korpusportaal ook.'' ''Die trefslae in die korpusse is aansienlik meer vir "straalmotor" as vir "straalenjin" 42 in 25 dokumente teenoor 8 in 6 dokumente. Ek dink jy sal enigeen kan gebruik, maar die bekender en meer gebruikte opsie is "straalmotor".'' So, dit maak nie werklik saak nie. Dankie vir julle kommentaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 18 Maart 2026 (UTC) == Wikimedia Commons-sjabloon == Administrateurs, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] Die "Wikimedia Commons bevat media in verband met"-sjabloon verskyn tussen twee foto's nadat ek teks en foto's bygevoeg het en foto's geskuif het. Is die sjabloon steeds op die regte plek? Moet dit nie geskuif word nie? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:38, 15 Julie 2026 (UTC) :Jy gebruik te veel foto's, dit gaan dan in die Verwysings gebied in waar die Wikimedia Commons geprogrammeer is om te verskyn. Hierdie artikel handel oor die Maatskappy, nie die produkte nie. Skuif eerder die foto's na die produk artikels. Alternatief, gebruik 'n Galery. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:14, 15 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir jou reaksie. ::Die produkname wat hier verskyn, is net 'n opsomming van die produkte wat die Douglas-maatskappy vervaardig het. Die foto's illustreer die produkte wat genoem word. Die Douglas DC-1- tot DC-7-foto's verskyn reeds in die ooreenstemmende volledige produkartikels. Ek werk nog aan die DC-8-artikel en ek sal later artikels vir die DC-9 en die DC-10 skep. ::Ek sal egter kyk of ek van die produkfoto's kan verminder. ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:28, 15 Julie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dankie dat jy die galery geskep het! Dit het egter nie die probleem van die posisie van die Wikimedia Commons-sjabloon opgelos nie. :::Ek het na die ooreenstemmende Engelse artikel gekyk. Dáár verskyn hierdie sjabloon onder 'n opskrif met die naam "External links". Miskien moet 'n opskrif met die naam "Eksterne skakel(s)" in die Afrikaans geskep word en die sjabloon dan na daardie gedeelte geskuif word. Ek het nie oorspronklik die sjabloon ingevoeg nie, so ek het nie 'n idee hoe om dit te doen nie. :::Ek weet nie of die skep van die opskrif en die skuif van die sjabloon die probleem van posisie sal oplos nie. :::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:54, 15 Julie 2026 (UTC) mac3tg6x9fqj9df0o3s3lka6bnt5yey 4 429329 2917601 2916421 2026-07-14T19:15:20Z Sobaka 328 /* Lys van uitsendings */ bywerk 2917601 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak. |- | 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |- | 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. |- | 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]]. |- | 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou. |- | 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onlangs geskep is. |- | 26 || 10-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 10 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy verduidelik die konteks van sy reeds 20 000 artikels wat hy op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Voorts ook, hoe sy belangstelling in Wikipedia geprikkel is asook die oorsprong van sy gebruikersnaam. Oesjaar gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die renjaer [[Nelson Piquet]]. Hy gee agtergrond oor sy geskeduleerde aanbieding by [[Wikimania]] 2026 ([[Parys]]) oor die onderwerp “''Rooting for knowledge: Why we need a Wiki-Botanist action group today!''” te lewer. |- | 27 || 17-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 17 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Betelgeuse]]. Sobaka gee ook agtergrond en 'n opsomming van die artikel oor [[P(doom)]]. |- | 28 || 24-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 24 Junie 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. |- | 29 || 27-06-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 27 Junie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. Hy verwys ook na die groote van [[Afrikaans]] in die konteks van Afrika wat die 69 grootste Wikipedia wêreldwyd is en met ‘n diepte van 38 uitstaan bo al die ander inheemse Afrikatalige Wikipedias. Hy beklemtoon ook die belangrikheid van die toekomstige digitalisering van Afrikaans. |- | 30 || 01-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n voorskou wan [[Wikimania]] 2026 wat hy in [[Parys]] van 20 tot 25 Julie 2026 gaan bywoon. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] sowel as die artikel oor die [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] wat geborg is deur [[Wikimedia ZA]]. |- | 31 || 08-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 8 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivy Mike]]. Hy deel ook sy vordering met die kandidaatvoorbladartikel oor die [[Noordelike Gebied]]. |- | 32 || 15-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 15 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met professor [[Gerhard van Huyssteen]] (Gebruiker:Geebee100). Hy is ʼn taalkundige in Afrikaans en Nederlandse Taalkunde aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Hy beklemtoon die belang van die Afrikaanse Wikipedia as die basis vir die digitalisering van Afrikaans. Selfs die [[groot taalmodel]]le gebruik Wikipedia as 'n belangrike deel van hul aktiwiteit. Hy verwys ook na die noodsaaklikheid van dinamika binne tale om oorlewing te verseker. Veeltaligheid, leergierigheid en luister na Afrikaanse musiek beveel hy aan as opvoed hulpmiddels vir die versterking van die toekoms van Afrikaans. Hy stel dat Afrikaans moet sorg vir sy wortels deur inisatiewe soos Wikipedia. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] 2uv2wdz6dyhdq3o6h565bpunaqf8y8d 0 455963 2917579 2917408 2026-07-14T18:00:25Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2917579 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Paraguay | beeld = Kenteken van die Paraguaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Paraguaanse Rugbyunie]] (URP) | bynaam = ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) | embleem = ’n Kaaiman | stadion = [[Estadio Héroes de Curupayty]], [[Luque]] | kapasiteit = 3&nbsp;000 | kaptein = [[Mariano Garcete]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Ricardo Le Fort]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _whitehoops | patroon_b1 = _whitehoops | patroon_ra1 = _whitehoops | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = ff0000 | liggaam1 = ff0000 | regterarm1 = ff0000 | broek1 = 000080 | kouse1 = ff0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000080 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000080 | broek2 = 000080 | kouse2 = 000080 | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{PARru}} 3–21 {{BRAru-r}}<br />([[Asunción]], [[Paraguay]]; 5 September 1970) | grootwen = {{PARru}} 109–0 {{BOLru-r}}<br />(Asunción, Paraguay; 20 September 2019) | grootverloor = {{ARGru}} 152–0 {{PARru-r}}<br />([[Mendoza, Argentinië|Mendoza]], [[Argentinië]]; 1 Mei 2002) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.urp.org.py | unieurl = }} Die '''Paraguaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Paraguay'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Paraguay]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Los Yacarés'' (Spaans vir: “die [[kaaiman]]ne”), ontleen aan die [[Paraguaanse kaaiman]] (''Caiman yacare''). Rugby word in Paraguay geadministreer deur die [[Paraguaanse Rugbyunie]] (''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) wat in 1970 gestig is. Paraguay word as die sewende beste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Paraguaanse rugbyspan is tans (Julie 2026) 31ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 November 2025}}</ref> Paraguay het in 1970 sy eerste toetswedstryd teen Brasilië gespeel. Die span het tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap nog geen titel ingepalm nie, een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Paraguay speel tradisioneel in gestreepte rooi en wit truie, donkerblou broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Paraguay]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Paraguaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Paraguay is die Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP). Die Paraguaanse Rugbyunie is in 1970 gestig en het in 1989 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay |title=Paraguay |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Paraguaanse beheerliggaam in 1988 ’n stigtingslid van CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]]).<ref name="CONSUR">{{es}} {{cite web |url=https://sudamerica.rugby/espanol/sudamerica-rugby-7#historia |title=Historia |publisher=[[Suid-Amerika Rugby]] |date=2021 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Campeonato Paraguayo de Rugby'' wat in 1970 gestig is en tans tussen nege spanne beslis word. In die verlede was die meeste spelers van die Paraguaanse nasionale span uit dié amateurliga afkomstig. Sedert 2020 draf die meeste Paraguaanse spelers egter uit vir die keurspan [[Yacaré]] wat aan die professionele Superrugby Amerikas deelneem. Hieraan neem ook spanne uit [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Chili]], [[Uruguay]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/786870/super-rugby-americas-kicks-off |title=Super Rugby Americas kicks off in Argentina |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=17 Februarie 2023 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Van die ander spelers is veral op professionele vlak in [[Europa]] aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Paraguaanse Rugbyunie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Paraguay oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=19 November 2025}}</ref> Die ''Paraguay Sevens'' is die Paraguaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === In die buurlande [[Argentinië]] en [[Brasilië]] het in die laat 19de eeu veral Britse emigrante rugby gespeel. Van daar is die spel na Paraguay geneem. In die 1930’s is die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd in Paraguay tussen spelers van [[Cerro Porteño]] en [[Club Olimpia]] (dié land se twee grootste [[sokker]]klubs) gespeel. Daarna het die spel egter stadigaan ontwikkel. In die laat 1960’s is die land se eerste amptelike rugbyklub, die Asunción Rugbyklub, deur twee Britte, twee Argentyne, een Nederlander en een Nieu-Seelander gestig.<ref>{{en}} Chris Thau: ''The South American Scene'' in Nigel Starmer-Smith en Ian Robertson (redakteurs) ''The Whitbread Rugby World '89'' (Lennard Books, 1988, {{ISBN|1-85291-038-0}}) bl. 52</ref> Hulle het nieamptelike wedstryde in die Botaniese Tuin van [[Asunción]] gespeel en vir wedstryde na Argentinië gereis. In 1970 is met die Universiteitsklub van Asunción (CURDA) ’n tweede rugbyklub in Asunción gestig. In die 1970’s en 1980’s is nog rugbyklubs gestig. === Eerste Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe === In 1970 is die beheerliggaam Paraguaanse Rugbyunie (Spaans: ''Unión de Rugby del Paraguay'', URP) gestig en in dieselfde jaar het die Paraguane vir hul eerste toetswedstryd tuis in Asunción [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] verwelkom. Een jaar later het hulle vir die eerste keer aan die vastelandse Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hulle het egter swak nederlae gely teen [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], slegs teen Brasilië was die nederlaag minder duidelik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1971 |title=Sudamericano de Rugby 1971 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1973, 1975 en 1979 is die span telkens deur Argentinië, Brasilië, Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1973 |title=Sudamericano de Rugby 1973 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1975 |title=Sudamericano de Rugby 1975 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1979 |title=Sudamericano de Rugby 1979 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Daarteenoor het Paraguay in 1977 sy eerste oorwinning oor Brasilië aangeteken en die vierde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1977 |title=Sudamericano de Rugby 1977 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Nadat die buurland Argentinië ’n verbod op alle sportiewe ontmoetings met Suid-Afrika geplaas het, is in 1980 die “skaduspan” Sudamérica XV (ook ''Jaguares Sudamericanos'' genoem) gestig. Hoewel die meeste van die spelers Argentyne was, het ook ’n aantal Paraguane vir die span uitgedraf. Die altesaam vyf betrokke beheerliggame het die span nie amptelik erken nie, maar in die geheim geduld. Gedurende die volgende vier jaar het die Sudamérica XV agt keer teen die [[Springbokke]] gespeel, maar hulle kon slegs een wedstryd wen (op 3 April 1982 in [[Bloemfontein]]).<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=[[Parys]] |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Argentinië, die onoorwonne wenner van al die vorige vastelandse rugbykampioenskappe, het in 1981 nie aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem nie, waardeur die ander deelnemers die kans gehad het om dié toernooi vir die eerste keer ooit te wen. Die Paraguane het egter swak nederlae gely teen beide Uruguay en Chili, terwyl hulle Brasilië kon klop en sodoende die laaste plek vermy het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1981 |title=Sudamericano de Rugby 1981 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Twee jaar later het Argentinië weer aan die toernooi deelgeneem en Paraguay kon slegs die vierde plek ná Argentinië, Uruguay en Chili beklee; in 1985 en 1987 het hulle dieselfde uitslag behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1983 |title=Sudamericano de Rugby 1983 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1985 |title=Sudamericano de Rugby 1985 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1987 |title=Sudamericano de Rugby 1987 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Paraguay het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Ná Brasilië se terugkeer in 1989 het die Paraguane tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe slegs in die vyfde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1989 |title=Sudamericano de Rugby 1989 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> In dieselfde jaar was die Paraguaanse beheerliggaam een van die stigtingslede van die vastelandse beheerliggaam CONSUR (nou [[Suid-Amerika Rugby]])<ref name="CONSUR" /> wat in 1989 ’n IRVR-lid geword het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}</ref> Aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Paraguay nie deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Aan die begin van die 1990’s het Paraguay beter vertoon in die vastelandse kampioenskap, nadat hulle in 1991 die vierde plek beklee het, het die span in 1993 die derde plek ná Argentinië en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1991 |title=Sudamericano de Rugby 1991 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1993 |title=Sudamericano de Rugby 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die laasgenoemde toernooi het gelyktydig as eerste kwalifiseringsrondte vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gedien, maar die Paraguane het met hul uitslag nie die volgende rondte gehaal nie. In 1995 het hulle weer die derde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1995 |title=Sudamericano de Rugby 1995 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 1997 en 1998 het met die vierde plek teleurstellend vir Paraguay verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1997 |title=Sudamericano de Rugby 1997 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=1998 |title=Sudamericano de Rugby 1998 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens die tussen-in besliste [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering is Paraguay deur beide Chili en Uruguay geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> === In die nuwe millennium === Van 2000 af is die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap jaarliks beslis, maar die magsbalans op die vasteland het vir eers nie verander nie. Argentinië, Uruguay en Chili was onoorwinbare teenstanders.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compsoverview/40 |title=Sudamericano de Rugby – Overview |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Enkele dae voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2000 het die beheerliggaam sy nasionale span onttrek en aangevoer dat hulle nie genoegsaam mededingend was nie.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lr21.com.uy/deportes/28681-los-pumas-se-devoraron-a-los-teros |title=Los Pumas se devoraron a Los Teros |publisher=La Red 21 |date=19 November 2000 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Een jaar later het die Paraguane swak nederlae gely teen Uruguay, Chile en die Argentynse reserwespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2001 |title=Sudamericano de Rugby 2001 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2002 het die ''Yacarés'' hul ergste nederlaag gely: 0–152 teen Argentinië.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Stubbs |title=The Sports Book |publisher=Dorling Kindersley |year=2009 |isbn=978-1-4053-3697-0 |page=119}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering het die Paraguane Brasilië geklop, maar teen Chili verloor, waarmee hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Voor die afskop van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2003 het Paraguay ’n kwalifiserende wedstryd teen Brasilië gewen, waarvolgens hulle in afdeling A kon aanbly. Nietemin is hulle ná nederlae teen al drie die deelnemers tydens die kampioenskap na afdeling B gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2003 |title=Sudamericano de Rugby 2003 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Paraguane het dié afdeling in 2004 en 2005 in die eerste plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2004 |title=Sudamericano de Rugby 2004 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref name="a2005">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2005 |title=Sudamericano de Rugby 2005 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 was deels gelyktydig die tweede [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifiseringsrondte, waar Paraguay Brasilië geklop het, maar deur Chili verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2005 se afdeling B het die Paraguane weer die eerste plek beklee.<ref name="a2005" /> Daarna het hulle eers in 2008 weer aan die vastelandse kampioenskap deelgeneem en in die afdeling B tweede ná Brasilië geëindig, waarmee die span na die hoogste vlak van die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2008 |title=Sudamericano de Rugby 2008 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 het ook gedien as die eerste [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringsrondte, maar slegs Brasilië het met sy eerste groepplek die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2009, 2010 en 2011 het Paraguay telkens in die derde plek ná Uruguay, Chili en Brasilië afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2009 |title=Sudamericano de Rugby 2009 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2010 |title=Sudamericano de Rugby 2010 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2011 |title=Sudamericano de Rugby 2011 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens dié toernooie het die na Paraguay gemigreerde [[Alex Sharman]] in vyf toetswedstryde vir sy nuwe tuisland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |title=Alex Sharman |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120180307/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/305844.html |archive-date=20 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 is die span weer in afdeling B gegroepeer, wat hulle onoorwonne in die eerste plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2012 |title=Sudamericano de Rugby 2012 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2013 het Paraguay met ’n nederlaag teen Brasilië in die uitspeelwedstryd afgeskop, waarmee hulle in afdeling B aangebly het, wat hulle beklink het en gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/109?Stagione=2013 |title=Sudamericano de Rugby 2013 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Aangesien die uitspeelwedstryd gelyktydig deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, het die Paraguane dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> === Verdere ontwikkeling === Argentinië het vanweë sy oorskakeling na die Suidelike Halfrond se [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapstoernooi]] van 2014 af nie meer met sy dominerende nasionale span aan die jaarlikse vastelandse toernooi deelgeneem nie. In dieselfde jaar was die Paraguane gelyk op punte met Brasilië en Chili en hulle het met hul beter punteverskil vir die eerste keer die toernooi in die tweede plek ná Uruguay afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2014 |title=Sudamericano de Rugby 2014 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Hulle kon egter nie aangaan met dié prestasie nie en het in 2025 slegs die derde plek ná Chili en Uruguay behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2015 |title=Sudamericano de Rugby 2015 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2016 en 2017 het nog erger verloop met onderskeidelik die vierde en laaste plek.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2016 |title=Sudamericano de Rugby 2016 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2017 |title=Sudamericano de Rugby 2017 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Albei toernooie het ook gedien as die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering, waardeur die Paraguane ook dié hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Tydens die omskepte Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2018 het Paraguay slegs die vyfde plek behaal, waarna hulle tydens die 2019-toernooi met die sesde plek nog swakker gevaar het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2018 |title=Sudamericano de Rugby 2018 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/40?Stagione=2019 |title=Sudamericano de Rugby 2019 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=25 November 2025}}</ref> In September 2019 het Paraguay in Asunción vir die eerste keer die bure uit Bolivië gehuisves, vir die Boliviane was dit hulle eerste toetswedstryd ooit. Tot in die 20ste minuut kon die gaste goed tred hou, maar die Paraguane het uiteindelik met 109–0 hulle hoogste oorwinning ooit aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2019/09/21/paraguay-outclass-bolivia-in-historic-test-match/ |title=Paraguay Outclass Bolivia In Historic Test Match |publisher=Americas Rugby News |date=21 September 2019 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Ná die uitbreek van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] aan die begin van 2020 kon vir anderhalf jaar geen toetswedstryd gespeel word nie en die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap is nie beslis nie. Eers in Julie 2021, met die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering, het die ''Yacaras'' weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem. In rondte 1 het hulle egter teen Brasilië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Gedurende die [[2024 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Paraguane met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] vir die eerste keer nie-Suid-Amerikaanse teenstanders gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/04/17/paraguay-joins-annual-july-internationals/ |title=Paraguay Joins Annual July Internationals |publisher=Americas Rugby News |date=17 April 2024 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Teen Hongkong het die gasheer egter ’n swak nederlaag gely, waarna die nederlaag teen België minder erg was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/13/hong-kong-blast-past-paraguay-in-asuncion/ |title=Hong Kong Blast Past Paraguay in Asunción |publisher=Americas Rugby News |date=13 Julie 2024 |accessdate=25 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/21/paraguay-show-great-improvement-in-loss-to-belgium/ |title=Paraguay Show Great Improvement in Loss to Belgium |publisher=Americas Rugby News |date=21 Julie 2024 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Die Suid-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering het die span in Augustus 2024 in die tweede rondte afgeskop, waar hulle ná swak nederlae teen beide Brasilië en Chili teen Colombia te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – South American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Daar het hulle ’n maklike oorwinning behaal, waarna die Paraguane in Julie 2025 in die tweede rondte se tuis- en wegwedstryde teen die Uruguane swak nederlae gely het, waarop in Oktober 2025 die uitspeelwedstryde teen Brasilië om die derde plek en vir die internasionale uitspeelrondte gevolg het en Paraguay ná twee oorwinnings glo die internasionale uitspeelrondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/18/paraguay-book-repechage-for-last-spot-at-rugby-world-cup-2027 |title=Paraguay Book Repechage for Last Spot at Rugby World Cup 2027 |publisher=Americas Rugby News |date=18 Oktober 2025 |accessdate=25 November 2025}}</ref> Nadat die Paraguaanse beheerliggaam egter kennis geneem het van ’n ongeskikte speler het die Paraguane hulleself vrywillig onttrek en hul plek aan die Brasiliane oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/10/24/paraguays-withdrawal-gives-brazil-rugby-world-cup-2027-lifeline |title=Paraguay’s Withdrawal gives Brazil Rugby World Cup 2027 Lifeline |publisher=Americas Rugby News |date=24 Oktober 2025 |accessdate=25 November 2025}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Yacare caiman (Caiman yacare) 2.jpg|duimnael|Die [[Paraguaanse kaaiman]], embleem van die Paraguaanse nasionale rugbyspan]] Paraguay speel tradisioneel in ’n gestreepte rooi en wit trui, donkerblou broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Paraguay|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou moue, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Uruguaanse sportuitruster Flash en die truiborg is die Paraguaanse [[ueno bank]]. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Paraguaanse Rugbyunie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[Paraguaanse kaaiman]] in die nasionale kleure rooi, wit en blou met die afkorting URP daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Los Yacarés'' (“die kaaimanne”) is ontleen aan die Spaanse naam van dié reptiel uit die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Alligatoridae]]'' wat wydverspreid in Suid-Amerika voorkom. == Tuisstadion == Paraguay se tuisstadion is die [[Estadio Héroes de Curupayty]] in [[Luque]] naby die hoofstad [[Asunción]] met ’n kapasiteit van 3&nbsp;000. Dit is in besit van die Paraguaanse regering, wat dit deur middel van ’n konsessie-ooreenkoms aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |title=Gobierno, a través de la SND habilitó mejoras en cancha de rugby del Parque Olímpico |publisher=Paraguaanse regering |date=25 November 2020 |accessdate=28 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028095611/https://edicion.presidencia.gov.py/sala-de-prensa/noticias/gobierno-traves-de-la-snd-habilito-mejoras-en-cancha-de-rugby-del-parque-olimpico |archive-date=28 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die [[Yacaré]]-konsessie,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2020/05/20/installations-resume-at-paraguays-heroes-de-curupayty/ |title=Installations Resume at Paraguay’s Héroes de Curupayty |publisher=Americas Rugby News |date=20 Mei 2020 |accessdate=7 September 2025}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied; buitendien is die rugbybeheerliggaam se hoofkantoor hier gesetel. == Toetswedstryde == Paraguay het 39 van sy 146 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 26,71%. Paraguay se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen November 2025):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Paraguay |publisher=ESPNscrum |accessdate=25 November 2025}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 18 || 0 || 18 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BOLru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BRAru}} || 32 || 13 || 19 || 0 || 40,63 |- | {{CHIru}} || 30 || 1 || 29 || 0 || 3,33 |- | {{GUYru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CYMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{COLru}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 76,92 |- | {{MEXru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PERru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 28 || 0 || 27 || 1 || 0,00 |- | {{VENru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''146''' || '''39''' || '''107''' || '''1''' || '''26,71''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Paraguay kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Paraguay neem sedert 1971 aan die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die tweede en twee keer in die derde plek geëindig. === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Paraguay het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Suid-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2018. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met ander tradisionele rugbylande het die Paraguaanse nasionale rugbyspan tydens die amateurtydperk nie oorsese toere onderneem nie en tot in die middel-1990’s slegs wedstryde in Suid-Amerika gespeel. Daarteenoor het hulle deur Suid-Amerika toerende nasionale spanne gehuisves. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Noordelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks tree Paraguay as gasheer op en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks reis Paraguay na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Paraguay nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Paraguaanse span gevorm tydens die 2024/25-seisoen:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://all.rugby/club/paraguay/squad |title=The Paraguay national rugby union team for 2024/2025 |publisher=All Rugby |accessdate=25 November 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Gonzalo Barreiro]] || [[Skrumskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Diego Miño]] || Skrumskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Héctor Gayoso]] || [[Losskakel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Joaquín Mussi]] || Losskakel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ramiro Amarilla]] || [[Senter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Rafael Barreiro]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Sebastián Urbieta]] || Senter || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Patricio Cabrera]] || [[Vleuel]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Juan González]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Arturo López]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Gianfranco Parodi]] || Vleuel || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Facundo Paiva]] || [[Heelagter]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Agustín Benítez Scribano]] || [[Haker]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Jordi Chávez]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Lucas Otaño]] || Haker || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Estéfano Aranda]] || [[Stut]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Camilo Blasco]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Daniel Cabral]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Cesar Pérez Gauto]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Enrique Quinteros]] || Stut || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Mariano Garcete]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Juan José Heisecke]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Adrián León]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ignacio Martínez]] || Slot || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Francisco Luis Bareiro Ochipinti]] || [[Losvoorspeler]] || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Ariel Nuñez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Mateo Rodriquez]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[Juan Martín Sebriano]] || Losvoorspeler || [[Yacaré]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Paraguaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. <!-- === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Paraguay se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen November 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=25 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=53;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=25 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=53;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=25 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=53;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=25 November 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} |} --> == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Paraguaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pedro Baraldi || 2012–2015 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Eduardo Acosta || 2015–2016 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Nahuel García || 2017–2018 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Raúl Pérez || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Ricardo Le Fort || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Paraguay national rugby union team|Paraguaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [https://www.urp.org.py/ Amptelike webwerf van die Paraguaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/south-america/paraguay Paraguay by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Paraguay]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Suid-Amerika]] iwp2wc9pgtv7k456d0jsydedaih0xf5 2 458321 2917609 2916339 2026-07-15T02:05:36Z VamuhleOmuhle 203624 Het meer inligting oor die lipome tipes gegee 2917609 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n Lipoom is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie. * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels. '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel, wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Spier lipome''' Spier lipome  wat ook bekend as miolipome Bevat sowel vet-as gladde spierweefsel en kom relatief selde voor. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels in en het ʼn groter Risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. == Verwysings == 3fhnp65md5cund2wa1y47cyweqbn3xj 2917610 2917609 2026-07-15T02:12:47Z VamuhleOmuhle 203624 2917610 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n Lipoom is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie. * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels. '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Spier lipome''' Spier lipome  wat ook bekend as miolipome Bevat sowel vet-as gladde spierweefsel en kom relatief selde voor. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels in en het ʼn groter Risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. == Verwysings == pq0yn908yypnc4fw9m69jkf2alpicrc 2917611 2917610 2026-07-15T02:17:09Z VamuhleOmuhle 203624 2917611 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n Lipoom is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie. * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels.<ref>{{Citation|last=Gaillard|first=Frank|title=Lipoma|date=2009-11-16|work=Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/lipoma|access-date=2026-07-15|archive-url=http://web.archive.org/web/20240130120002/https://radiopaedia.org/articles/lipoma|archive-date=2024-01-30|publisher=Radiopaedia.org|language=en-US|doi=10.53347/rID-7654|last2=Walizai|first2=Tariq|last3=Campos|first3=Arlene}}</ref> '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Spier lipome''' Spier lipome  wat ook bekend as miolipome Bevat sowel vet-as gladde spierweefsel en kom relatief selde voor. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels in en het ʼn groter Risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. == Verwysings == qfgcoodclkkfur1d3pqfdvfp13he3bb 2917612 2917611 2026-07-15T02:20:01Z VamuhleOmuhle 203624 2917612 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n '''Lipoom''' is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie. * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels.<ref>{{Citation|last=Gaillard|first=Frank|title=Lipoma|date=2009-11-16|work=Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/lipoma|access-date=2026-07-15|archive-url=http://web.archive.org/web/20240130120002/https://radiopaedia.org/articles/lipoma|archive-date=2024-01-30|publisher=Radiopaedia.org|language=en-US|doi=10.53347/rID-7654|last2=Walizai|first2=Tariq|last3=Campos|first3=Arlene}}</ref> '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Spier lipome''' Spier lipome  wat ook bekend as miolipome Bevat sowel vet-as gladde spierweefsel en kom relatief selde voor. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels in en het ʼn groter Risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. == Verwysings == 7splzh6el0jccz75nvzmcnotuysdpp8 2917613 2917612 2026-07-15T02:22:10Z VamuhleOmuhle 203624 2917613 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n '''Lipoom''' is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie. * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels.<ref>{{Citation|last=Gaillard|first=Frank|title=Lipoma|date=2009-11-16|work=Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/lipoma|access-date=2026-07-15|archive-url=http://web.archive.org/web/20240130120002/https://radiopaedia.org/articles/lipoma|archive-date=2024-01-30|publisher=Radiopaedia.org|language=en-US|doi=10.53347/rID-7654|last2=Walizai|first2=Tariq|last3=Campos|first3=Arlene}}</ref> '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels in en het ʼn groter risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. Hierdie lipoom bevat sowel vet-as gladde spierweefsel en kom relatief selde voor. == Verwysings == 4s27hbym04eomhn4fzdlwg4l063vx8b 2917615 2917613 2026-07-15T02:34:27Z VamuhleOmuhle 203624 2917615 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n '''Lipoom''' is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie.<ref>{{Cite journal |last=Salam |first=Gohar A. |date=2002-03-01 |title=Lipoma Excision |url=https://www.aafp.org/afp/2002/0301/p901 |journal=American Family Physician |language=en |volume=65 |issue=5 |pages=901–905 |issn=1532-0650}}</ref> * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels.<ref>{{Citation|last=Gaillard|first=Frank|title=Lipoma|date=2009-11-16|work=Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/lipoma|access-date=2026-07-15|archive-url=http://web.archive.org/web/20240130120002/https://radiopaedia.org/articles/lipoma|archive-date=2024-01-30|publisher=Radiopaedia.org|language=en-US|doi=10.53347/rID-7654|last2=Walizai|first2=Tariq|last3=Campos|first3=Arlene}}</ref> '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels <ref>{{Cite journal |last=McTighe |first=Shane |last2=Chernev |first2=Ivan |date=2014-10-27 |title=Intramuscular lipoma: a review of the literature |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4274454/ |journal=Orthopedic Reviews |volume=6 |issue=4 |pages=5618 |doi=10.4081/or.2014.5618 |issn=2035-8237 |pmc=4274454 |pmid=25568733}}</ref> in en het ʼn groter risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. Hierdie lipoom bevat sowel vet-as gladde spierweefsel <ref>{{Cite web|url=https://biologyinsights.com/is-an-intramuscular-lipoma-dangerous/|title=Is an Intramuscular Lipoma Dangerous?|date=2025-08-21|website=Biology Insights|language=en-US|access-date=2026-07-15}}</ref> en kom relatief selde voor. == Verwysings == qslqtby6gv1hvxqflv2n1cie8fq72x2 1 458455 2917624 2907961 2026-07-15T07:04:42Z Gaius le Roux 203341 /* Hierdie artikel is vervang */ nuwe afdeling 2917624 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Lugvaartterme == {{ping|Gaius le Roux}}, sien [[Lugvaartterme]] waar ''Nacelle'' as ''Enjinhulsel'' vertaal word. Die inligting is deur 'n vlieënier hier geskep. Kom die woord Nasel in enige vakkundige woordeboek voor? Ek is tans besig met [[Klappe]], ek soek hulp met die vertaling van die name van die tipe klappe. Kan jy help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:51, 26 Februarie 2026 (UTC) :Goeie dag, Oesjaar :Die term ''nasel'' kom in die Engels-Afrikaanse Tegniese Woordeboek van doktor HJ Terblance voor. In daardie boek word die term ''gondel'' ook vir ''nacelle'' gebruik (altwee met die verbandswoord lugvaart. Die Engelse term ''engine'' ''nacelle'' word as ''enjingondel'' in die Terblanche-boek vertaal (verbandswoord vliegterme). :Ek het die term ''nasel'' in die Konseplys Vliegtuigbouterme van die Spoorwegtaalburo teengekom. In daardie boek word 'n onderskeid tussen "gondel" en "nasel" getref: :engine-'''pod''' location = enjin'''gondel'''plasing :'''pod'''-and-boom structure = '''gondel'''-en-boomstruktuur :'''pod''' location = '''gondel'''ligging :engine '''nacelle''' strut = enjin'''nasel'''stut :'''nacelle''' frame = '''nasel'''raam :'''nacelle''' side cowl = '''nasel'''sykap :(Die vetdruk is myne.) :Volgens die Konseplys Vliegtuigbouterme word die keuse van die Afrikaanse vertaling bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. :Wat die name van verskillende klappe betref, kan jy vir my 'n lys by my e-posadres aan my stuur dan sal ek kyk of ek kan help. :Groete :Gaius le Roux [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:37, 27 Februarie 2026 (UTC) :: Dankie vir antwoord Gaius. Maureen van Helden van VivA het dit ook bevestig, sien hier: ''Pharos se Afrikaans-Engels/English-Afrikaans Woordeboek: "gondel" (lugvervoer).'' :: ''Die Tegniese woordeboek: "nasel", "gondel" (lugvervoer), asook "enjingondel" (vliegtuie) vir "engine nacelle" en "kraggondel" vir "power nacelle".'' ::''Bronne: PAEEA; Tegniese woordeboek'' ::Nou weet ons! Is/was jy betrokke in die lugvaart bedryf? Jy is welkom om ons te vertel op jou Gebruikersblad. Die vraag wat ek my self vra, wat sou die SAAWK verkies nasel of enjinhulsel? Gaan loer asb na Lugvaarterme. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:23, 27 Februarie 2026 (UTC) :::O ja, beskik jy oor 'n kopie van Dr. Terblance se woordeboek? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 27 Februarie 2026 (UTC) ::::Ja, ek het 'n kopie van Dr. Terblanche se woordeboek. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:30, 27 Februarie 2026 (UTC) :::::Bevestig asb sy jaar van publikasie. Watter kant van die wêreld bly jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:35, 27 Februarie 2026 (UTC) ::::::Dit is die derde uitgawe en dr. Terblanche het dit in April 1976 onderteken. Ek bly in 'n voorstad van Krugersdorp (Mogale City). Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:49, 27 Februarie 2026 (UTC) : Ek bly in Koedoestr hier in Rant-en-Dal. Wanneer kan ons ontmoet by M&B, Key West? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:53, 27 Februarie 2026 (UTC) :: Dan bring ek vir jou 'n t-hemp ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:56, 27 Februarie 2026 (UTC) :::Dit sal gaaf wees! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:03, 27 Februarie 2026 (UTC) ::Gee my kans om my finansies uit te sorteer, dan laat ek jou weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:02, 27 Februarie 2026 (UTC) == Verstaan nie == Jy sê in die onderskrif van die Lockheed Lightning dat hy twee enjinnaselle het (voor, links en regs van die sentrale nasel). Dit is drie naselle. Bedoel jy "links voor en regs voor" van die sentrale nasel? Ek het verander na "links en regs voor". [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:34, 27 Februarie 2026 (UTC) :Terloops, die AWS en WAT erken net "gondel". En dit lyk my Pharos ook. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:48, 27 Februarie 2026 (UTC) ::Goeie middag, @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]]. Die term "enjinnasel" kom in die ''Vliegtuigbouterme'' voor, en dit is 'n aanvaarbare bron vir lugvaartterme. Dieselfde bron tref 'n onderskeid tussen "gondel" en "nasel". [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:18, 29 Mei 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]]. Dit is ou nuus hierdie, maar ek het vandag op Wikipedia rondgeswerf en op hierdie kommentaar afgekom. Daar is net drie naselle, waarvan twee die enjinnaselle is. Ek het die byskrif verander en dit is nou na my mening reg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:13, 29 Mei 2026 (UTC) == Hierdie artikel is vervang == Goeie dag administrateurs @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Die teks en foto's van hierdie artikel is nou by 'n artikel met die titel "Nasel en gondel by vliegtuie" geïnkorporeer en kan nou maar geskrap word? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:04, 15 Julie 2026 (UTC) o6vj24n10ma9nec1w4etbx8cyx0lp7o 0 462387 2917621 2910180 2026-07-15T06:27:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917621 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Lutsharel Geertruida |image = [[Lêer:Go Ahead Eagles - Feyenoord - 53679251479 (Lutsharel Geertruida).jpg|240px]] |upright = 0.9 |caption = Geertruida in 2024 |full_name = Lutsharel Emiliano Geertruida<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=2025/26 Premier League squad lists |url=https://www.premierleague.com/en/news/4407896/202526-premier-league-squad-lists |access-date=16 September 2025|publisher=Premier League}}</ref> |birth_date = {{birth date and age|2000|7|18|df=y}}<ref>{{Cite web |title=Lutsharel Geertruida {{!}} Netherlands |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250104075--lutsharel-geertruida/ |access-date=13 June 2023 |website=[[UEFA]]}}</ref> |birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] |height = 1,84 m<ref>{{cite web |url= https://eredivisie.eu/clubs/feyenoord/players/lutsharel-geertruida/ |title= Lutsharel Geertruida |publisher= Eredivisie |access-date= 29 April 2024 |archive-date= 29 April 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240429101015/https://eredivisie.eu/clubs/feyenoord/players/lutsharel-geertruida/ |url-status= dead }}</ref> |position = Regteragter, sentrale verdediger,<br/>verdedigende middelvelder |currentclub = [[Sunderland AFC|Sunderland]]<br/>(op lening van [[RB Leipzig]]) |clubnumber = 6 |youthclubs1 = Overmaas Rotterdam |youthyears1 = {{0|0000}}–2007 |youthclubs2 = Spartaan '20 |youthyears2 = 2007–2009 |youthclubs3 = [[Sparta Rotterdam]] |youthyears3 = 2009–2012 |youthclubs4 = [[Feyenoord]] |youthyears4 = 2012–2017 |years1 = 2017–2024 |clubs1 = [[Feyenoord]] |caps1 = 144 |goals1 = 19 |years2 = 2024– |clubs2 = [[RB Leipzig]] |caps2 = 24 |goals2 = 1 |years3 = 2025–2026 |clubs3 = → [[Sunderland AFC|Sunderland]] (leen) |caps3 = 28 |goals3 = 0 |nationalyears1 = 2016 |nationalteam1 = Nederland o/16 |nationalcaps1 = 5 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016–2017 |nationalteam2 = Nederland o/17 |nationalcaps2 = 15 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2017 |nationalteam3 = Nederland o/18 |nationalcaps3 = 4 |nationalgoals3 = 1 |nationalyears4 = 2018–2019 |nationalteam4 = Nederland o/19 |nationalcaps4 = 10 |nationalgoals4 = 1 |nationalyears5 = 2021–2022 |nationalteam5 = Nederland o/21 |nationalcaps5 = 7 |nationalgoals5 = 1 |nationalyears6 = 2023– |nationalteam6 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] |nationalcaps6 = 21 |nationalgoals6 = 0 |pcupdate = 24 Mei 2026 |ntupdate = 3 Junie 2026 }} '''Lutsharel Emiliano Geertruida''' (gebore 18 Julie 2000) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat vir die Engelse [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Sunderland AFC]] speel, op lening van die Duitse [[Bundesliga]]-klub [[RB Leipzig]], asook vir die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]]. Hy speel hoofsaaklik as 'n regteragter, maar kan ook as 'n sentrale verdediger of verdedigende middelveldspeler ingespan word. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Geertruida, Lutsharel}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7k95mnope2j83gt90wr650q00nw3wnh 0 463400 2917644 2915198 2026-07-15T09:41:23Z AFM 21229 /* Lees ook */ 2917644 wikitext text/x-wiki Die '''Holland-Afrika Lyn''' (HAL) was ‘n Nederlandse skeepsredery wat ‘n passasiers- en vragvervoerdiens tussen hawens in Noord- en Wes-Europa en ‘n groot aantal hawens aan die ooskus en weskus van Afrika bedryf het. ==Geskiedenis== Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] is ‘n maatskappy gevorm wat ‘n direkte skeepsverbinding tussen [[Nederland]] en Suid-Afrika gevorm het. Die ''Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Stoomvaart Maatschappij'' (later bekend as die ''Vereenigde Nederlandsche Scheepvaartmaatschappij'') begin in 1919 met drie tweedehandse vragskepe van 5&nbsp;000 ton elk. Reeds in 1921-22 plaas die firma twee splinternuwe skepe van 6&nbsp;000 ton elk, die ''Springfontein'' en die ''Klipfontein'' vir passasiers- en vragvervoer, op die roete. Sedert 1924 werk dit nou saam met die Holland-Oos-Afrika Lyn en in 1932 smelt hulle saam onder die naam Holland-Afrika Lijn. In 1934-35 word die skepe ''Bloemfontein'' en ''Jagersfontein'' (elk van 10&nbsp;000 ton) en die ''Boschfontein'' (7&nbsp;100 ton) by die vloot gevoeg. Daarna volg ander “fonteinskepe”. Die HAL was nou verbonde tot die Nederlandse historiese kulturele en sake-aanwesigheid in Suid-Afrika. Met die opkoms van passasiersvervoer per [[vliegtuig]] was daar in die laat 1960’s nog slegs behoefte aan vragskepe. In 1970 smelt die HAL saam met ander skeepvaartmaatskappye en vorm Nedlloyd. Van 1919 tot 1970 was die kantoor van die HAL in Kaapstad op die hoek van Waterkant- en Laer-Burgstraat. ==Roete== Op elke reis is nie by alle hawens aangemeer nie. In Europa was die roete via [[Hamburg]], [[Bremen]], [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[Antwerpen]], [[Duinkerken]], [[Southampton]] en [[Dover]]. Die skepe na Oos-Afrika het via die [[Middellandse See]] by die volgende hawens verbygegaan: [[Barcelona]] in [[Spanje]], [[Marseille]] in [[Frankryk]], [[Genua]] in [[Italië]], [[Port Said]], (dan deur die [[Suezkanaal]]) en [[Suez]] in [[Egipte]], Port Soedan aan die [[Rooisee]], [[Aden]] in [[Jemen]], [[Mombasa]] in [[Kenia]], verskeie hawens in [[Tanzanië]] ([[Dar-es-Salaam]], Tanga, Mtwara, [[Zanzibar]], [[Pemba]], Mikindani, Lindi), daarna die hawens in Mosambiek ([[Beira]], Mocambique, Ibo, [[Nacala]], [[Lourenço Marques]]) na [[Durban]]. Die weskusroete het gegaan oor die [[Kanariese Eilande]] met die hawens by [[Las Palmas]] en [[Tenerife]], Kaapstad, [[Mosselbaai]], [[Port Elizabeth]], [[Oos-Londen]] tot by Durban. ==Skepe== Die bekende “fonteinskepe” was die ''Elandsfontein'', ''Springfontein'', ''Klipfontein'', ''Oranjefontein'', ''Jagersfontein'', ''Randfontein'', ''Rietfontein'', ''Boschfontein'' en die ''Bloemfontein''. ==Lees ook== *[[Klipfontein (skip)]] *[[Union-Castle-Redery]] *[[Woermann-lyn]] ==Bibliografie== *https://www.benjidog.co.uk/TheShipsList/NZASM.php [[Kategorie:Vervoer]] [[Kategorie:Rederye]] 1y8mcrlaq239uu9a0ifbopkyntr2dh0 0 463678 2917556 2917454 2026-07-14T16:42:13Z Sobaka 328 bywerk 2917556 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023"/> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] 6tuaqa5ywqu4lvjngxdvc6efpkhoeg1 2917557 2917556 2026-07-14T16:43:51Z Sobaka 328 /* Sosiale Media */ Beeld 2917557 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023"/> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] npvm3pvz0ozdwn1p2sdqhlte74vlrrx 2917560 2917557 2026-07-14T16:50:43Z Sobaka 328 /* Sosiale Media */ beelde 2917560 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023"/> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> == Verwysings == {{Verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] 2x9n8a4squ304uaj329jaaoccgwfzy4 2917571 2917560 2026-07-14T17:36:02Z Sobaka 328 /* Sosiale Media */ bywerk 2917571 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023"/> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] b41xsdcmks2jhirpjarg6bunqugtr5i 2917572 2917571 2026-07-14T17:36:30Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2917572 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023"/> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] s7wdw4ss00jsiw2kpgwj0v2xsqno0zj 2917574 2917572 2026-07-14T17:39:30Z Sobaka 328 /* Botverkeer en groot taalmodelle */ verwysing 2917574 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] 6b7m9yr6iiqspp1zwcwigroaxmatvvq 2917584 2917574 2026-07-14T18:08:47Z Sobaka 328 bywerk 2917584 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, ''Denial-of-Service''-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] m5dcktp4w20j0k4hbc2a76hg5cvilyz 2917586 2917584 2026-07-14T18:10:41Z Sobaka 328 /* Kundige siening */ woord 2917586 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "AI slop" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] laybto0rmxn7l7qnk0kk5ufxey1kuar 2917588 2917586 2026-07-14T18:12:37Z Sobaka 328 /* Sosiale Media */ skakel 2917588 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] cogm4i3wqox31ihdf6b9k5rjlyuw23o 0 463722 2917567 2917457 2026-07-14T17:28:02Z HermanvanAswegen988 200973 /* Vroeë Lewe en opvoeding */ 2917567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Georges Arnaud | beeld = HenriGirardLibreDroit.jpg | onderskrif = Henri Girard | geboortenaam = Henri Girald | geboortedatum = {{Geboortedatum|1917|7|16|}} | geboorteplek = [[Montpellier]], [[Frankryk|Derde Franse Republiek]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1987|3|4|1917|7|16|}} | sterfplek = [[Barcelona]], [[Spanje]] | beroep = [[Skrywer]] | nasionaliteit = [[Frankryk|Frans]] | etnisiteit = | genre = | onderwerp = | beweging = | noemenswaardige_werke= ''[[Le Salaire de la peur]]'' | huweliksmaat = | kinders = | pryse = | handtekening = | jare_aktief = | webwerf = }} '''Henri Girard''' ([[16 Julie]] [[1917]] – [[4 Maart]] [[1987]]) was 'n Franse skrywer en joernalis wat gebruik gemaak het van die [[skuilnaam]] '''Georges Arnaud'''. Hy is gebore in [[Montpellier]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Hy is die skrywer van die [[roman]] ''[[Le Salaire de la peur]]''. == Biografie == === Vroeë Lewe en opvoeding === Henri Georges Charles Achille Girard is tydens die Eerste Wêreldoorlog in Montpellier gebore. Sy vader, Georges Girard (1891–1941), was 'n argivaris-paleograaf. Sy moeder, Valentine Arnaud (1883–1926), was 'n letterkundeonderwyseres aan 'n hoërskool in Montpellier. Hulle is op 3 Junie 1916 in die Montpellier-stadsaal tydens 'n burgerlike seremonie getroud.<ref name=":0">{{Cite book|last=Girard|first=Catherine|title=In violentia veritas|place=Parys|publisher=Grasset|year=2025|pages=352|isbn=9782246843139|url=https://www.grasset.fr/auteur/catherine-girard/}}</ref>. Henri Girard, 'n enigste kind, is op 16 Julie 1917 gebore. Sy moeder was, ten spyte van postpartum depressie, heeltemal toegewy aan haar kind en het hom alleen grootgemaak. Sy vader was in die tyd aan die oorlogsfront. Aan die einde van die oorlog het George Girard 'n werk as bibliotekaris by die Ministerie van Buitelandse Sake gekry. Die paartjie het na Parys, Rue Madame, verhuis. Valentine het nie gewerk nie en het haar seun tuisonderrig gegee. In September 1922 het sy haar eerste aanval van tuberkulose opgedoen en is na 'n sanatorium in Leysin<ref>{{Cite web|title=Leysin et ses sanatoriums. |url=https://iris.unil.ch/entities/publication/153b0410-16b5-4a26-b574-88fd521b8e6c}}</ref> gestuur, waar sy 'n jaar lank gebly het. Henri is in die sorg van sy grootouers aan vaderskant geplaas. Sy tante, Amélie Girard (1897–1941), het na hom omgesien tot Valentine se terugkeer. 'n Jaar later het Valentine na Parys teruggekeer. Die paartjie het hulle in 'n villa in Meudon gevestig. Henri is nie skool toe gestuur nie. Valentine het sy opvoeding oorgeneem. In 1926 was sy swanger, maar sy het egter weer ernstig siek geword en is op 12 September 1926 oorlede in 'n sanatorium in Chamonix.<ref>{{cite web|language=Fr |title=Paris-soir |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7638654s |work=Gallica |date=1926-09-17 |access-date=2026-01-02}}</ref>. Henri het na sy grootouers aan vaderskant teruggekeer. Hy het akademies gesukkel en sy eerste ''baccalauréat'' (Hierdie kwalifikasie, allerweë in Frankryk bekend as die ''bac'', is 'n Franse nasionale akademiese kwalifikasie wat studente kan verwerf na voltooiing van hul sekondêre onderwys (aan die einde van die ''lycée'') deur aan sekere vereistes te voldoen. Alhoewel dit slegs in sy huidige vorm as 'n skoolverlatingseksamen bestaan sedert keiser [[Napoleon Bonaparte]] se inwerkingtreding op 17 Maart 1808, dateer die oorsprong daarvan terug na die eerste Middeleeuse Franse universiteite <ref>{{Cite web |title=A quoi sert le baccalauréat ? |url=https://www.senat.fr/rap/r07-370/r07-3701.html |access-date=2022-06-30 |website=www.senat.fr}}</ref>) gedruip, wat hy uiteindelik geslaag het nadat hy sy laaste jaar van hoërskool herhaal het. Hierna het by die Fakulteit Lettere en Regte ingeskryf en sy regsgraad in 1938 verwerf<ref name=":0" />. Hy is in 1938 met Annie Chaveneau getroud, maar na drie jaar is hulle geskei. Die egskeiding is eers in 1944 afgehandel. Hy is in 1945 met Suzanne Graux, 'n sangeres, getroud, met wie hy twee seuns gehad het. Na vyf maande militêre diens in Nancy en Toul is hy weens spierswakheid ontslaan. In Junie 1940, na 'n derde poging, kon hy sy mobilisering 'n paar dae voor die Franse nederlaag bewerkstellig. Hy is in Augustus 1940 definitief ontslaan. Op aandrang van sy vader het hy hom voorberei vir die toelatingseksamen tot die ''Conseil d'État'', wat hy gedruip het. Op 24 Oktober 1941, in die familiekasteel in Escoire, Dordogne, is sy vader, sy tante en hul bediende, Louise Soudeix (1879–1941), dood aangetref. Hulle is vermoor met 'n sekel. Henri Girard is aangekla. Hy is verdedig deur 'n toonaangewende prokureur van daardie tyd, Maurice Garçon. Hy is agtien maande lank aangehou in die Beylleme-gevangenis in Périgueux, en op 2 Junie 1943 vrygespreek na 'n tien minute lange beraadslaging.<ref>{{cite book|author=COLLECTION DES GRANDS PROCÈS CONTEMPORAINS|title=L'AFFAIRE GIRARD|place=Parys|editor=Albin Michel|year=1945|pages=335}}</ref>. Hy het die familiefortuin wat hy geërf het, in rekordtyd verkwis. Ten einde sy krediteure te ontglip het hy sy vrou en kinders verlaat en op 3 Mei 1947 aan boord van 'n skip gegaan, wat hom in Venezuela laat beland het. Hy het agtien maande in Suid-Amerika deurgebring, hoofsaaklik in [[Colombia|Colombïe]]. Daar het hy verskeie werk gedoen soos 'n taxibestuurder, vragmotorbestuurder en goudprospekteerder. Nadat hy in 1949 na Frankryk teruggekeer het met 'n manuskrip wat hy later as ''Le Voyage du mauvais larron'' (Die reis van 'n goddelose dief) sou publiseer, die mees outobiografiese roman van sy lewe, het hy weer kontak gemaak met Lella Facchini, die muse en voormalige lewensmaat van die fotograaf Édouard Boubat, met wie hy 'n verhouding gehad het voor sy vertrek<ref>{{cite book|author=Georges Arnaud|title=Le Voyage du mauvais larron|place=Paris|publisher=Julliard|year=1951|pages=221}}</ref> (Élisabeth in ''Le Voyage du mauvais larron''). Hulle is getroud. Girard was sonder 'n inkomste en op soek na werk. Omdat hy niks gevind het nie, het hy besluit om 'n roman te skryf wat goed sou verkoop. Die boek is aanvanklik verwerp, maar uiteindelik in 1950 deur Julliard uitgegee as ''Le Salaire de la peur'' (Die lone van vrees). Die boek het 'n topverkoper geword. Drie jaar later is dit verwerk vir film as ''Le Salaire de la peur'' (in Engels bekend as ''The Wages of Fear''). Dit is geregisseer deur Henri-Georges Clouzot, met Yves Montand, Charles Vanel en Vera Clouzot in die hoofrolle. Die rolprent was 'n reuse sukses en het die [[Palme d'Or]] tydens die [[Cannes-rolprentfees]] en die Goue Beer in Berlyn gewen. In 1977 is die filmregte verkoop vir 'n verwerking deur die regisseur William Friedkin. Die vrystelling van die rolprent,''Le Convoi de la peur'' (''Sorcerer''), is oorskadu deur die gelyktydige vrystelling van [[George Lucas]] se ''Star Wars''. Dit was 'n mislukking. 'n Latere verwerking deur Julien Leclercq, wat in 2024 op Netflix vrygestel is, het 'n powere kritiese ontvangs gehad. Hy het sy toekomstige vrou, Rolande Lasserre, in 1953 ontmoet. Sy sou sy kameraad word in die stryd vir Algerynse onafhanklikheid. In 1957, na die doodsvonnis wat in Julie van daardie jaar aan Djamila Bouhired opgelê is, het hy saam met die prokureur Jacques Vergès 'n manifes gepubliseer met die titel ''Pour Djamila Bouhired.'' Nadat Djamila in 1959 deur Generaal de Gaulle begenadig is, is hy uit die tronk vrygelaat na die Évian-ooreenkomste (19 Maart 1962). In 1954 publiseer hy 'n toneelstuk, ''Les Aveux les plus doux'' (''The Sweetest Confessions''), wat 'n groot sukses was. ’n Rolprentverwerking van ''Les Aveux les plus doux'', met Philippe Noiret, Roger Hanin en Caroline Cellier in die hoofrolle, is deur Édouard Molinaro geregisseer. Drie jaar later, terwyl hy deelgeneem het aan 'n klandestiene vergadering van die Jeanson-netwerk, is Girard in hegtenis geneem omdat hy geweier het om inligting oor die ander betrokkenes te verskaf: hy het geweier om te onthul waar en in wie se teenwoordigheid hierdie perskonferensie ten gunste van Algerynse onafhanklikheid plaasgevind het. Hy het steun ontvang van Joseph Kessel, [[Jean-Paul Sartre]], [[Jacques Prévert]], Louis Aragon, François Maspero, André Frossard, Pierre Lazareff<ref>Lettre envoyée au tribunal militaire par Pierre Lazareff, citée par Charlotte Delbo, ''Les Belles Lettres'', Paris, éd. de Minuit, 1961, rééd. 2012, bl. 45.</ref> en ander prominente figure. Girard het hierdie verhoor as 'n platform vir media-aandag gebruik. Hy het ''Mon procès'' (My Verhoor), geïllustreer deur Siné, in 1961 by Éditions de Minuit gepubliseer. Daar was verontwaardiging beide teen die poging tot skending van professionele geheimhouding, waardeur Girard as joernalis beskerm is, en toenemend teen die praktyk van marteling in Algerië, wat die eintlike kwessie in die saak was. Sy verhoor voor die Permanente Militêre Tribunaal van Parys het gelei tot 'n opgeskorte vonnis van twee jaar. Die uitspraak is egter later deur die ''Cour de cassation'' tersyde gestel. In 1962 het Girard hom saam met Lasserre, met wie hy in 1966 getroud is, in die nuut-onafhanklike Algerië gevestig. Hy het planne ontwikkel vir 'n joernalistiekskool en 'n Nasionale Filmsentrum, maar nie een daarvan is ooit verwesentlik nie. Hy het gereeld vir ''Révolution africaine'' geskryf. Die egpaar het twee dogters gehad, gebore in 1962 en 1964. In 1973 het tuberkulose hom gedwing om in Chamonix, Frankryk, te woon. Hy het Algerië in 1974 permanent verlaat. == Latere jare == Van 1975 tot 1981 het hy deelgeneem aan Franse televisieberigte oor belangrike sake, veral dié rakende die Moon-sekte en die Joachim Peiper-saak (’n voormalige SS-offisier wat skuiling gesoek het in Haute-Saône en wie se huis in 1976 afgebrand is, waarvan ’n ongeïdentifiseerde liggaam later in die puin ontdek is). In 1984 het Girard hom saam met sy vrou in Barcelona gevestig, waar hy op 4 Maart 1987 aan ’n hartaanval oorlede is. == Kinders == Henri Girard het twee seuns gehad genaamd Dominique (1946) en Henri (1947), en twee dogters, Catherine (1962) en Laurence (1964). == Werke == * ''[[Le Salaire de la peur]]'', Julliard, 1950. * ''Le Voyage du mauvais larron'', Julliard, 1951; Le Pré aux Clercs, 1987 * ''Lumière de soufre'', Julliard, 1952. * ''Indiens des hauts plateaux'', revue 9, n°8, décembre 1952. * ''Prisons 53'', Julliard 1953. * ''Schtibilem 1941'', Julliard, 1953. * ''Les Oreilles sur le dos'', Editions du Scorpion, 1953; Julliard, 1974 * ''Les Aveux les plus doux'', Julliard, 1954. * ''Les Aveux les plus doux'' (scénario), Editions des Lettres françaises, 1954. * ''Indiens pas morts'', Delpire Editeur, 1956. * ''Pour Djamila Bouhired'', Editions de Minuit, 1957. * ''Maréchal P...'', Editeurs Français Réunis, 1958. * ''La Plus Grande Pente'', Julliard, 1961. * ''Mon procès'', Editions de Minuit, 1961. * ''Préface'' within ''The Murder of Roger Ackroyd'' of Agatha Christie, Le Livre de Poche, 1961. * ''L'Affaire Peiper : plus qu'un fait divers'', Atelier Marcel Jullian, 1978. * ''Chroniques du crime et de l'innocence'', Jean-Claude Lattès, 1982. * ''Juste avant l'aube'', in collaboration with Jean Anglade, Presses de la Cité, 1990. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://cqfd.chez-alice.fr/georgesarnaud/index.html Georges Arnaud, le multimedi-homme] ''(amptelike webwerf - met [http://cqfd.chez-alice.fr/georgesarnaud/GeorgesArnaud_enBref.htm#VA inligting in Engels])'' {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Arnaud, Georges}} [[Kategorie:Geboortes in 1917]] [[Kategorie:Sterftes in 1987]] [[Kategorie:Franse skrywers]] eu5im85eznm5cenp3gjaunpn4hy63k9 3 463814 2917594 2917477 2026-07-14T18:37:02Z Aliwal2012 39067 /* Your language use */ nuwe afdeling 2917594 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:53, 14 Julie 2026 (UTC) == Your language use == This is an Afrikaans wiki, if you don't mind using it! o8dh4ipkvr6uv0fszplewbcnur9i0pb 2917604 2917594 2026-07-14T20:00:33Z Nimmzo 210928 /* Your language use */ +reply 2917604 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:53, 14 Julie 2026 (UTC) == Your language use == This is an Afrikaans wiki, if you don't mind using it! : Hallo Aliwal2012, : Al my gepubliseerde inligting op [[WP:Lua]] is in Afrikaans, insluitend die Lua-kommentare.<br /><br /> : Sommige uitdrukkings bly in Engels omdat dit verband hou met ʼn programmeertaal met Engelse sleutelwoorde. Ongeag die tale wat op verskillende Wikipedias gebruik word, skryf ek in basiese internasionale Engels in die wysigingsopsommings en op gespreksbladsye.<br /><br /> : Ek het [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Lua&diff=next&oldid=2917565 twee seldsame pogings in Afrikaans] aangewend om ʼn sleutelboodskap vir die volgende bydraes te deel. : Tog wil ek nie in Afrikaans in die wysigingsgeskiedenis skryf vir elke verduideliking oor die volgende paar weke of so nie.<br /><br /> : Laat weet asseblief of ek so kan voortgaan.<br /><br /> : Vriendelike groete. : --[[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]] ([[Gebruikerbespreking:Nimmzo|kontak]]) 20:00, 14 Julie 2026 (UTC) 5ri2u69qqrxuw354gfs40ls5n3ct3tn 2917626 2917604 2026-07-15T07:47:50Z Aliwal2012 39067 /* Your language use */ Antwoord 2917626 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:53, 14 Julie 2026 (UTC) == Your language use == This is an Afrikaans wiki, if you don't mind using it! : Hallo Aliwal2012, : Al my gepubliseerde inligting op [[WP:Lua]] is in Afrikaans, insluitend die Lua-kommentare.<br /><br /> : Sommige uitdrukkings bly in Engels omdat dit verband hou met ʼn programmeertaal met Engelse sleutelwoorde. Ongeag die tale wat op verskillende Wikipedias gebruik word, skryf ek in basiese internasionale Engels in die wysigingsopsommings en op gespreksbladsye.<br /><br /> : Ek het [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Lua&diff=next&oldid=2917565 twee seldsame pogings in Afrikaans] aangewend om ʼn sleutelboodskap vir die volgende bydraes te deel. : Tog wil ek nie in Afrikaans in die wysigingsgeskiedenis skryf vir elke verduideliking oor die volgende paar weke of so nie.<br /><br /> : Laat weet asseblief of ek so kan voortgaan.<br /><br /> : Vriendelike groete. : --[[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]] ([[Gebruikerbespreking:Nimmzo|kontak]]) 20:00, 14 Julie 2026 (UTC) :Hi Nimmzo, hoekom wil jy nie in Afrikaans in die wysigingsgeskiedenis skryf nie? Dit blyk uit jou antwoord hierbo of jy Afrikaans goed magtig is. :<br/> :Ons as die [[Afrikaanse Wikipedia]] gemeenskap bevorder graag die pragtige taal, maar word vanuit oorsee (tot selfs uit Viëtnam) konstant gebombardeer met vreemde bydraes, wat onwelkom hier is. :<br/> :As jy tegniese terme in Engels plaas, soos by LUA, is dit nog verskoonbaar, maar hou asb op om in die algemeen in "basiese internasionale Engels" te publiseer, dis onvaspas op die Afrikaanse Wikipedia! :<br/> :Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:47, 15 Julie 2026 (UTC) 9vodt09c1zv41xladyj51j4bjp82ql9 2917627 2917626 2026-07-15T07:57:10Z Aliwal2012 39067 antw/opknap 2917627 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:53, 14 Julie 2026 (UTC) == Your language use == This is an Afrikaans wiki, if you don't mind using it! : Hallo Aliwal2012, : Al my gepubliseerde inligting op [[WP:Lua]] is in Afrikaans, insluitend die Lua-kommentare.<br /><br /> : Sommige uitdrukkings bly in Engels omdat dit verband hou met ʼn programmeertaal met Engelse sleutelwoorde. Ongeag die tale wat op verskillende Wikipedias gebruik word, skryf ek in basiese internasionale Engels in die wysigingsopsommings en op gespreksbladsye.<br /><br /> : Ek het [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Lua&diff=next&oldid=2917565 twee seldsame pogings in Afrikaans] aangewend om ʼn sleutelboodskap vir die volgende bydraes te deel. : Tog wil ek nie in Afrikaans in die wysigingsgeskiedenis skryf vir elke verduideliking oor die volgende paar weke of so nie.<br /><br /> : Laat weet asseblief of ek so kan voortgaan.<br /><br /> : Vriendelike groete. : --[[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]] ([[Gebruikerbespreking:Nimmzo|kontak]]) 20:00, 14 Julie 2026 (UTC)<br /><br /> ::Hi Nimmzo, hoekom wil jy nie in Afrikaans in die wysigingsgeskiedenis skryf nie? Dit blyk uit jou antwoord hierbo of jy Afrikaans goed magtig is.<br /><br /> ::Ons as die [[Afrikaanse Wikipedia]] gemeenskap bevorder graag die pragtige taal, maar word vanuit oorsee (tot selfs uit Viëtnam) konstant gebombardeer met vreemde taalbydraes, wat onwelkom hier is.<br /><br /> ::As jy tegniese terme in Engels plaas, soos by [[WP:Lua]], is dit nog verskoonbaar, maar hou asb op om hier in die algemeen in "basiese internasionale Engels" te publiseer, dit is hinderlik op die Afrikaanse Wikipedia!<br /><br /> ::Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:47, 15 Julie 2026 (UTC) fs61fekwomovthi337eq3svv3sfgas0 0 463819 2917534 2026-07-14T12:28:16Z Sobaka 328 Begin 'n artikel 2917534 wikitext text/x-wiki 'n '''Pasaangeër''', ook bekend as 'n '''kunsmatige hartpasaangeër''', is 'n ingeplante mediese toestel wat elektriese pulse genereer wat deur elektrodes aan een of meer van die kamers van die [[hart]] gelewer word. Elke puls veroorsaak dat die geteikende kamer(s) saamtrek en [[bloed]] pomp,<ref>{{Cite web |title=UpToDate |url=https://www.uptodate.com/contents/pacemakers-beyond-the-basics/print#:~:text=The%20conduction%20system%20stimulates%20precise,sinus%20node%20(figure%201). |access-date=2022-08-02 |website=Uptodate.com}}</ref> en sodoende die funksie van die elektriese geleidingstelsel van die hart reguleer. Die primêre doel van 'n pasaangeër is om 'n egalige hartklop te handhaaf, óf omdat die hart se natuurlike hartpasaangeër 'n onvoldoende of onreëlmatige hartklop veroorsaak, óf omdat daar 'n blok in die hart se elektriese geleidingstelsel is. Moderne pasaangeërs is ekstern programmeerbaar en laat 'n [[Kardiologie|kardioloog]] toe om die optimale pasaangeërmodusse vir individuele pasiënte te kies. Die meeste pasaangeërs is op aanvraag, waarin die stimulasie van die hart gebaseer is op die dinamiese aanvraag van die [[bloedsomloopstelsel]]. Ander stuur 'n vaste tempo van impulse uit.<ref name="bhf">{{cite web |title=Pacemakers |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/treatments/pacemakers |access-date=28 Julie 2022}}</ref> 'n Spesifieke tipe pasaangeër, genaamd 'n inplanteerbare kardioverter-defibrillator, kombineer pasaangeër- en defibrillatorfunksies in 'n enkele inplanteerbare toestel.<ref>{{Cite web |title=Overview of Pacemakers and Implantable Cardioverter Defibrillators (ICDs) – Health Encyclopedia – University of Rochester Medical Center |url=https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=85&contentid=p00234 |access-date=2022-08-02 |website=Urmc.rochester.edu}}</ref> Ander, genaamd biventrikulêre pasaangeërs, het veelvuldige elektrodes wat verskillende posisies binne die ventrikels (die onderste hartkamers) stimuleer om hul sinchronisasie te verbeter.<ref>{{Cite web |title=Biventricular Pacemaker |url=https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/16784-biventricular-pacemaker |access-date=2022-08-02 |website=Cleveland Clinic}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hartbloedvatstelsel]] [[Kategorie:Bors]] 25rg8nxawj2bt9e6bu5a5xbtqlpryqz 2917536 2917534 2026-07-14T12:32:02Z Sobaka 328 Beeld 2917536 wikitext text/x-wiki [[Lêer:St Jude Medical pacemaker with ruler.jpg|duimnael|St. Jude enkeldraad-pasaangeër met liniaal in cm (vrygestel in 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.accessdata.fda.gov/scrIpts/cdrh/devicesatfda/index.cfm?db=pma&id=334237|title=Devices@FDA|website=Accessdata.fda.gov|access-date=2022-04-27}}</ref><ref>{{Cite report|publisher=St. Jude Medical|date=Oktober 2008|title=Product Performance Report – Cardiac Rhythm Management|url=https://www.cardiovascular.abbott/content/dam/bss/divisionalsites/cv/pdf/reports/1.3.7.3/Oct_2008_PPR_060711.pdf|access-date=2022-04-27|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819090738/https://www.cardiovascular.abbott/content/dam/bss/divisionalsites/cv/pdf/reports/1.3.7.3/Oct_2008_PPR_060711.pdf}}</ref>)]] 'n '''Pasaangeër''', ook bekend as 'n '''kunsmatige hartpasaangeër''', is 'n ingeplante mediese toestel wat elektriese pulse genereer wat deur elektrodes aan een of meer van die kamers van die [[hart]] gelewer word. Elke puls veroorsaak dat die geteikende kamer(s) saamtrek en [[bloed]] pomp,<ref>{{Cite web |title=UpToDate |url=https://www.uptodate.com/contents/pacemakers-beyond-the-basics/print#:~:text=The%20conduction%20system%20stimulates%20precise,sinus%20node%20(figure%201). |access-date=2022-08-02 |website=Uptodate.com}}</ref> en sodoende die funksie van die elektriese geleidingstelsel van die hart reguleer. Die primêre doel van 'n pasaangeër is om 'n egalige hartklop te handhaaf, óf omdat die hart se natuurlike hartpasaangeër 'n onvoldoende of onreëlmatige hartklop veroorsaak, óf omdat daar 'n blok in die hart se elektriese geleidingstelsel is. Moderne pasaangeërs is ekstern programmeerbaar en laat 'n [[Kardiologie|kardioloog]] toe om die optimale pasaangeërmodusse vir individuele pasiënte te kies. Die meeste pasaangeërs is op aanvraag, waarin die stimulasie van die hart gebaseer is op die dinamiese aanvraag van die [[bloedsomloopstelsel]]. Ander stuur 'n vaste tempo van impulse uit.<ref name="bhf">{{cite web |title=Pacemakers |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/treatments/pacemakers |access-date=28 Julie 2022}}</ref> 'n Spesifieke tipe pasaangeër, genaamd 'n inplanteerbare kardioverter-defibrillator, kombineer pasaangeër- en defibrillatorfunksies in 'n enkele inplanteerbare toestel.<ref>{{Cite web |title=Overview of Pacemakers and Implantable Cardioverter Defibrillators (ICDs) – Health Encyclopedia – University of Rochester Medical Center |url=https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=85&contentid=p00234 |access-date=2022-08-02 |website=Urmc.rochester.edu}}</ref> Ander, genaamd biventrikulêre pasaangeërs, het veelvuldige elektrodes wat verskillende posisies binne die ventrikels (die onderste hartkamers) stimuleer om hul sinchronisasie te verbeter.<ref>{{Cite web |title=Biventricular Pacemaker |url=https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/16784-biventricular-pacemaker |access-date=2022-08-02 |website=Cleveland Clinic}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hartbloedvatstelsel]] [[Kategorie:Bors]] e9hasafpi66igl79i9gie70kuyqz5nn 1 463820 2917535 2026-07-14T12:29:58Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2917535 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463821 2917546 2026-07-14T14:34:59Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2917546 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus pastorianus | authority = Webb & Berthel., (1847) | synonyms =* ''Asparagopsis alba var. pastoriana'' <small>(Webb & Berthel.) Ball</small> * ''Asparagus pastorianus f. longifolius'' <small>G.Kunkel</small> }} '''''Asparagus pastorianus''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Kanariese Eilande]] en [[Marokko]]. == Galery == <gallery> Asparagus pastorianus kz01.jpg Asparagus pastorianus kz03.jpg Asparagus pastorianus kz4.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531243-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|pastorianus]] [[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] 6fyvxmvuthl9uwcpi6srax1wnbjzi6b 1 463822 2917547 2026-07-14T14:36:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2917547 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463823 2917554 2026-07-14T16:05:53Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met '‘n '''Intervarsity''' is ‘n meesal jaarlikse interuniversitêre sportbyeenkoms. ==Begrip== Die woord intervarsity verwys eintlik na ‘n gebeurtenis, geleentheid, aktiwiteit of wedstryd wat plaasvind tussen twee of meer universiteite. Gewoonlik word die term gebruik by sportbyeenkomste, maar ook by debatskompetisies, redenaarskompetisies en vasvrawedstryde wat tussen spanne van mededingende universiteite gehou word. In Suid-Afrika verwys dit egter meesal sl...' 2917554 wikitext text/x-wiki ‘n '''Intervarsity''' is ‘n meesal jaarlikse interuniversitêre sportbyeenkoms. ==Begrip== Die woord intervarsity verwys eintlik na ‘n gebeurtenis, geleentheid, aktiwiteit of wedstryd wat plaasvind tussen twee of meer universiteite. Gewoonlik word die term gebruik by sportbyeenkomste, maar ook by debatskompetisies, redenaarskompetisies en vasvrawedstryde wat tussen spanne van mededingende universiteite gehou word. In Suid-Afrika verwys dit egter meesal slegs na sportwedstryde en dan eintlik net na rugbykragmetings. ==Bekendste== Die bekendste intervarsity wat gehou word, is waarskynlik tussen sportspanne van die Universiteit van [[Oxford]] en die Universiteit van [[Cambridge]] in [[Engeland]]. Daar word in ‘n 20 sportsoorte meegeding. Die bekendste is sekerlik die [[roei]]wedstryd op die [[Teems]] oor ‘n 6.8 km van Putney na Mortlake. Hierdie wedstryd vind al sedert 1829 plaas. ==Suid-Afrika== Hier vind ook sulke wedstryde in verskillende sportsoorte plaas. Waar in Engeland die bekendste wedstryde in roei is, is dit hier in [[rugby]]. Hierdie rugby-kragmetings dateer uit 1911 toe spanne van die Suid-Afrikaanse Kollege en die Victoria-kollege teen mekaar te staan gekom het. Nadat die SA Kollege en die Victoria Kollege in 1918 tot onderskeidelik die [[Universiteit van Kaapstad]] (die Ikeys) en die [[Universiteit van Stellenbosch]] (die Maties) verhef is, het die werklike intervarsities tussen die Ikeys en Maties begin. Jaarliks vind die hoofwedstryd om die beurt op [[Nuweland]] en [[Coetzenburg]] plaas, Dit gaan gepaard met ‘n feestelike atmosfeer gekenmerk aan sang gelei deur harlekynagtige rasieleiers en sjampanjenooientjies, baniere, die optrede van trompoppies en studentekaskenades en word gewoonlik goed ondersteun deur alumni en geniet besondere aandag van die koerante. Soortgelyke feestelike byeenkomste vind sedert 1915 plaas tussen die studente van die [[Universiteit van die Witwatersrand]], die Witsies, en die Tukkies van die [[Universiteit van Pretoria]]. Vanaf 1929 kom die Kovsies van die [[Universiteit van die Vrystaat]] en die Pukke van die [[Noordwes-Universiteit]] teen mekaar te staan. [[Kategorie: Rugby]] [[Kategorie: Universiteite]] [[Kategorie: Sport]] [[Kategorie: Roei]] axt74acce45tz4t3c3l3lsbafhi1az4 0 463824 2917582 2026-07-14T18:05:26Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2917582 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[5 Oktober]] [[1980]] by [[Watkins Glen]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:34:36.05 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +4.21 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +12.57 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +29.69 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 58 | +1 Ronde | 12 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 58 | +1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +1 Ronde | 6 | |- ! 8 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 17 | |- ! 9 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 15 | |- ! 10 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 14 | |- ! 11 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 56 | +3 Rondes | 23 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] gzluc1h1obf7v02ytuubvs0jb1x7wb6 2917583 2917582 2026-07-14T18:06:29Z Aliwal2012 39067 Watkins Glen 2917583 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Verenigde State Grand Prix]]''' is op [[5 Oktober]] [[1980]] by [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | 1:34:36.05 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +4.21 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +12.57 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +29.69 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 58 | +1 Ronde | 12 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 58 | +1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +1 Ronde | 6 | |- ! 8 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 17 | |- ! 9 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 15 | |- ! 10 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +2 Rondes | 14 | |- ! 11 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 56 | +3 Rondes | 23 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] qr4pnlcfn2kptrh3wwpobkchrc19er0 6 463825 2917591 2026-07-14T18:29:09Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 15 Julie 2026 |bron= radio Overberg |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2917591 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 15 Julie 2026 |bron= radio Overberg |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} i3paw5nxizu36lizub5pzxkf4d914cx 2917592 2917591 2026-07-14T18:29:35Z Sobaka 328 /* Opsomming */ 2917592 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 15 Julie 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} t4qybzfmgta8lqtut6n11znlx874g88 6 463826 2917595 2026-07-14T18:46:05Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Advertensie vir onderhoud met G van Huissteen |bron= Radio Overvaal |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2917595 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Advertensie vir onderhoud met G van Huissteen |bron= Radio Overvaal |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} c7h2yj5gmmvmjsu90cce5jx9ockju1o 2917596 2917595 2026-07-14T18:46:33Z Sobaka 328 /* Opsomming */ 2917596 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Advertensie vir onderhoud met G van Huyssteen |bron= Radio Overvaal |datum= 14 Julie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} sgix6iusdn3oik838xwfg0d4id6bpfn 0 463827 2917597 2026-07-14T18:50:06Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2917597 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus plocamoides | authority = Webb ex Svent., (1969) | synonyms =* ''Asparagus plocamoides'' <small>Webb ex Steud.</small> * ''Asparagus scoparius var. plocamoides'' <small>Bolle ex Pit. & Proust</small> }} '''''Asparagus plocamoides''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]]. == Galery == <gallery> Asparagus plocamoides (1).JPG Asparagus plocamoides (6).JPG Asparagus plocamoides - Jardín Botánico de Barcelona - Barcelona, Spain - DSC09091.JPG Asparagus plocamoides 2c.JPG Asparagus plocamoides 1c.JPG </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:531258-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|plocamoides]] [[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]] [[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]] rk60y5nml1jmehhouwt89gzp4z88osh 1 463828 2917598 2026-07-14T18:51:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2917598 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463829 2917602 2026-07-14T19:21:52Z Drewes 52945 Nuwe bladsy geskep met ''''Pieter Jacobs Lub''' ([[Enkhuizen]], [[14 Mei]] [[1838]] – [[Garijp]], [[13 November]] [[1922]]) was 'n onderwyser en skoolhoof van die Christelike skool in Garijp. As onderwyser aan die Christelike normaalskool in [[Burgum]] het hy 'n groot invloed uitgeoefen. Sy seun [[Jacob Lub]] (Garijp, 1 Mei 1868 – Heidelberg, 23 Mei 1926) was 'n Suid-Afrikaanse onderwyser, onderwysadministrateur en skrywer. == Verwijsing == * {{Aut|Brouwer, J. H. e.o.}}, Encyclopedie...' 2917602 wikitext text/x-wiki '''Pieter Jacobs Lub''' ([[Enkhuizen]], [[14 Mei]] [[1838]] – [[Garijp]], [[13 November]] [[1922]]) was 'n onderwyser en skoolhoof van die Christelike skool in Garijp. As onderwyser aan die Christelike normaalskool in [[Burgum]] het hy 'n groot invloed uitgeoefen. Sy seun [[Jacob Lub]] (Garijp, 1 Mei 1868 – Heidelberg, 23 Mei 1926) was 'n Suid-Afrikaanse onderwyser, onderwysadministrateur en skrywer. == Verwijsing == * {{Aut|Brouwer, J. H. e.o.}}, Encyclopedie van Friesland, 1958. ''Lub, Pieter'' 990dz1vi9egyk4zdrsa4s34hw7bwc2h 0 463830 2917616 2026-07-15T02:36:24Z VamuhleOmuhle 203624 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n '''Lipoom''' is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https:/...' 2917616 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipoma illness.jpg|duimnael]] [[Lêer:Lipomas removed from the arm of a patient with familial multiple lipomatosis.jpg|duimnael|Lipome verwyder van die arm van 'n pasiënt met familiare veelvuldige lipomatose]] == Lipoom == ‘n '''Lipoom''' is ‘n goed-afgebakende massa wat uit volwasse adipose (vet) weefsel bestaan<ref>{{Cite journal |last=Kosztyuova |first=Timea |last2=Shim |first2=Tang Ngee |date=2017-09-23 |title=Rapidly enlarging lipoma |url=https://doi.org/10.1136/bcr-2017-221272 |journal=BMJ Case Reports |volume=2017 |pages=bcr–2017-221272 |doi=10.1136/bcr-2017-221272 |issn=1757-790X}}</ref> . Dit ontstaan in die subkutane vetlaag, maar kan ook in dieper anatomiese strukture soos spiere, senings, interne organe en selfs binne abdominale holtes voorkom<ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/the-bumpy-truth|title=The bumpy truth|last=Salamon|first=Maureen|date=2023-10-01|website=Harvard Health|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> . Histologies lyk die vetselle in ‘n lipoom baie soortgelyk aan normale vetweefsel, maar hulle vorm ‘n afsonderlike, gelokaliseerde massa. == Eienskappe van ‘n lipoom == Lipome toon ‘n aantal kenmerke kliniese en makroskopiese eienskappe <ref>{{Cite web|url=https://europepmc.org/article/NBK/nbk482343|title=Europe PMC|last=PMC|first=Europe|website=europepmc.org|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> * Groei stadig oor maande of jare. * Is gewoonlik pynloos, tensy dit op senuwees of ander omliggende strukture druk. * Het ‘n baie lae risiko vir kwaadaardige transformasie.<ref>{{Cite journal |last=Salam |first=Gohar A. |date=2002-03-01 |title=Lipoma Excision |url=https://www.aafp.org/afp/2002/0301/p901 |journal=American Family Physician |language=en |volume=65 |issue=5 |pages=901–905 |issn=1532-0650}}</ref> * Voel sag tot elasties wanneer dit gepalpeer word. * Kom dikwels alleen voor, maar kan ook meervoudig wees.   == Lipoom Tipes == '''Eenvoudige Lipoom''' Die Konvesnsionele lipoom is die mees algemene tipe lipoom. Bestaan byna uitsluitlik uit volwasse vetweefsels.<ref>{{Citation|last=Gaillard|first=Frank|title=Lipoma|date=2009-11-16|work=Radiopaedia.org|url=https://radiopaedia.org/articles/lipoma|access-date=2026-07-15|archive-url=http://web.archive.org/web/20240130120002/https://radiopaedia.org/articles/lipoma|archive-date=2024-01-30|publisher=Radiopaedia.org|language=en-US|doi=10.53347/rID-7654|last2=Walizai|first2=Tariq|last3=Campos|first3=Arlene}}</ref> '''FibroLipoom''' Fibrolipome word geken merk deur ‘n mengsel van vet en bindweefsel<ref>{{Cite web|url=https://www.webpathology.com/images/soft-tissue/lipomatous/lipoma/44002|title=Fibrolipoma|website=www.webpathology.com|language=en|access-date=2026-07-15}}</ref> , wat die gewas ‘n stewiger tekstuur gee. '''Intramuskulêre lipome''' Intramuskulêre lipome groei tussen spier vesels <ref>{{Cite journal |last=McTighe |first=Shane |last2=Chernev |first2=Ivan |date=2014-10-27 |title=Intramuscular lipoma: a review of the literature |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4274454/ |journal=Orthopedic Reviews |volume=6 |issue=4 |pages=5618 |doi=10.4081/or.2014.5618 |issn=2035-8237 |pmc=4274454 |pmid=25568733}}</ref> in en het ʼn groter risiko vir herhaling na chirurgiese verwyding as gevolg van hul indringende groei patroon. Hierdie lipoom bevat sowel vet-as gladde spierweefsel <ref>{{Cite web|url=https://biologyinsights.com/is-an-intramuscular-lipoma-dangerous/|title=Is an Intramuscular Lipoma Dangerous?|date=2025-08-21|website=Biology Insights|language=en-US|access-date=2026-07-15}}</ref> en kom relatief selde voor. == Verwysings == qslqtby6gv1hvxqflv2n1cie8fq72x2 0 463831 2917617 2026-07-15T05:20:43Z Gaius le Roux 203341 'n Nuwe artikel is geskep. Foto's moet nog bygevoeg word. 2917617 wikitext text/x-wiki == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(engine nacelle strut), “naselraam” (nacelle frame) en “naselsykap” (nacelle side cowl) en die terme “enjingondelplasing” (engine-pod location), “gondel-en-boomstruktuur” (pod-and-boom structure) en “gondelligging” (pod location).<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die Tweede Wêreldoorlog, het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die Hawker Siddeley Nimrod is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef. == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel, of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf. ('''ST+TT, 1236''') “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47. ckgidnx6b2kmdfpuyuouqqvzavv03v7 2917619 2917617 2026-07-15T06:16:34Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2917619 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(engine nacelle strut), “naselraam” (nacelle frame) en “naselsykap” (nacelle side cowl) en die terme “enjingondelplasing” (engine-pod location), “gondel-en-boomstruktuur” (pod-and-boom structure) en “gondelligging” (pod location).<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die Tweede Wêreldoorlog, het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die Hawker Siddeley Nimrod is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel, of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf. ('''ST+TT, 1236''') “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuigenjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == kh0pcknxmrgle1tb5dskigrd3kguadj 2917620 2917619 2026-07-15T06:17:41Z Gaius le Roux 203341 Byskrif is geredigeer. 2917620 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(engine nacelle strut), “naselraam” (nacelle frame) en “naselsykap” (nacelle side cowl) en die terme “enjingondelplasing” (engine-pod location), “gondel-en-boomstruktuur” (pod-and-boom structure) en “gondelligging” (pod location).<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die Tweede Wêreldoorlog, het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die Hawker Siddeley Nimrod is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel, of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf. ('''ST+TT, 1236''') “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == akenlb5hc62j24v7theps7lbh173fe6 2917622 2917620 2026-07-15T06:28:28Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2917622 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(''engine nacelle strut''), “naselraam” (''nacelle frame'') en “naselsykap” (''nacelle side cowl'') en die terme “enjingondelplasing” (''engine-pod location''), “gondel-en-boomstruktuur” (''pod-and-boom structure'') en “gondelligging” (''pod location'').<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die Tweede Wêreldoorlog, het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die Hawker Siddeley Nimrod is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1236 |language=en}}</ref> “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == tdtt4kqdpu0hj9nmpgjls9vr42t7i0b 2917623 2917622 2026-07-15T07:00:03Z Gaius le Roux 203341 Byvoeging van 'n skakel 2917623 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(''engine nacelle strut''), “naselraam” (''nacelle frame'') en “naselsykap” (''nacelle side cowl'') en die terme “enjingondelplasing” (''engine-pod location''), “gondel-en-boomstruktuur” (''pod-and-boom structure'') en “gondelligging” (''pod location'').<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die [[Tweede Wêreldoorlog]], het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die Hawker Siddeley Nimrod is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1236 |language=en}}</ref> “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == 6jwjbj0gyl8cxw1pdxy6tppg520yibx 2917625 2917623 2026-07-15T07:06:00Z Gaius le Roux 203341 Skakels is bygevoeg. 2917625 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(''engine nacelle strut''), “naselraam” (''nacelle frame'') en “naselsykap” (''nacelle side cowl'') en die terme “enjingondelplasing” (''engine-pod location''), “gondel-en-boomstruktuur” (''pod-and-boom structure'') en “gondelligging” (''pod location'').<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die [[Tweede Wêreldoorlog]], het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die [[Hawker Siddeley Nimrod]] is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1236 |language=en}}</ref> “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == bo9fenqt98v991vg3o8vhcn1kwkpoac 2917631 2917625 2026-07-15T08:23:18Z Gaius le Roux 203341 Byvoeging van 'n skakel 2917631 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(''engine nacelle strut''), “naselraam” (''nacelle frame'') en “naselsykap” (''nacelle side cowl'') en die terme “enjingondelplasing” (''engine-pod location''), “gondel-en-boomstruktuur” (''pod-and-boom structure'') en “gondelligging” (''pod location'').<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die [[Tweede Wêreldoorlog]], het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die [[Hawker Siddeley Nimrod]] is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1236 |language=en}}</ref> “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die [[Vlerkkonfigurasie|vlerk]] en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == lvj0krjvbcp5hm1n2w5b1m5cy8axj1q 2917632 2917631 2026-07-15T08:28:32Z Gaius le Roux 203341 Een skakel is geskrap. 'n Sin is bygevoeg en 'n nuwe skakel is geskep. 2917632 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig|naam=Lockheed P-38 Lightning|beeld=Lêer: 640623 1995-10-00 FAWK 543 her 600x364.jpg|byskrif=Die Lockheed P-38 Lightning het drie naselle.|tipe=Vegvliegtuig|vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation}} == Nasel == ’n “Nasel” kan omskryf word as ’n afsonderlike vaartbelynde omhulsel op ’n vliegtuig waarin iemand of iets, byvoorbeeld die bemanning of ’n enjin, beskerm of gehuisves word.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1061 |language=en}}</ref> Die term “nasel” verwys na enige klein konstruksie op ’n vliegtuig, insluitende die romp van ’n vliegtuig of die nasel vir die bemanning, op vliegtuie met ’n stertvlerk wat op ’n uithouer gemonteer is. Vandag is dit oor die algemeen van toepassing op die hulsel of nasel waarin die enjin is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=199 |language=en}}</ref> Daar word tussen ’n nasel en ’n gondel onderskei. Daar is byvoorbeeld die terme “enjinnaselstut”(''engine nacelle strut''), “naselraam” (''nacelle frame'') en “naselsykap” (''nacelle side cowl'') en die terme “enjingondelplasing” (''engine-pod location''), “gondel-en-boomstruktuur” (''pod-and-boom structure'') en “gondelligging” (''pod location'').<ref>{{Cite book |last=Hoof |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=85, 162, 183 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> Volgens die ''Vliegtuigbouterme'' word die keuse van die Afrikaanse vertaling dus bepaal deur die Engelse term wat gebruik word. AANTEKENINGE Foto 1 Die nasel van die Convair CV-990 hang onder die enjinnaselstut. Foto 2 Die kap op die enjinnasel van hierdie vliegtuig is oop.<gallery mode="packed"> Lêer:CV-990 -4 engine nacelle (4255320983).jpg|Convair CV-990 Lêer:JASDF C-1(68-1020) Pratt & Whitney JT8D-9 turbofan engine nacelle(left wing, cowl open) left front view at Iruma Air Base November 3, 2014 01.jpg|Enjinnasel met oop kap </gallery> === Illustrasies van verskillende naselle en die verskillende maniere waarop enjinnaselle op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Die Lockheed P-38 Lightning, uit die [[Tweede Wêreldoorlog]], het drie naselle, naamlik een sentrale nasel wat die stuurkajuit en bewapening bevat en twee naselle wat die enjins bevat (links en regs van die sentrale nasel). Foto 2 Die Vickers Viscount is ’n viermotorige turboskroefvliegtuig met kenmerkende, dun enjinnaselle wat deel van die vlerk uitmaak en oor die vlerk versprei is. Foto’s 3 en 4 Die [[Hawker Siddeley Nimrod]] is ’n viermotorige maritieme verkenningsvliegtuig waarvan die eninnaselle in die vlerkwortels ingebou is. Foto 5 Die vier enjins van die Vickers VC10-straalpassasiersvliegtuig is agter op sy romp gemonteer. Die enjinnaselle is in twee pare gemonteer. Foto 6 Die enjinnasel van die Boeing 707-straalpassasiersvliegtuig is die vaartbelynde omhulsel wat die enjin self bevat. Foto 7 Die Basler BT-67 se enjinnasel is agter die lugskroef.<gallery mode="packed"> Lêer:Lightning Lockheed P-38D (16139726752).jpg|Lockheed P-38 Lightning Lêer:150 1984-02-04 FAJS 001 LR 604x400.jpg|Vickers Viscount Lêer:Xv246 2000-09-03 FAWK 294 shd50 her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:XV246 2000-09-03 FAWK 901 cr shd50 lev her 600x364.jpg|Hawker Siddeley Nimrod Lêer:Gasgm 1976-12-12 FAJS 423 spot shd25 her cr 600x364.jpg|Vickers VC10 Lêer:Zssaa 1976-11-07 FAJS 680 dust LR 600x364.jpg|Boeing 707 Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Basler BT-67 </gallery> == Gondel == ’n “Gondel” word as ’n omhulsel, hulsel of ’n afhaalbare houer op ’n vliegtuig of ruimtevaartuig omskryf.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1236 |language=en}}</ref> “Gondels” word omskryf as vaartbelynde houers wat by wyse van kort stutte onder ’n vliegtuig se vlerke hang of aan die kant van ’n romp gesteun word.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=194 |language=en}}</ref> Volgens ’n Engelse verklarende woordeboek word “pod” (''gondel'') (betekenis 4a) omskryf as ’n vaartbelynde kompartement (byvoorbeeld vir brandstof) onder die vlerk of romp van ’n vliegtuig.<ref>{{Cite book |last=Mish |first=Frederick |title=Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary |date=2020 |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |year=2020 |isbn=978-87779-814-9 |edition=11de |location=Springfield, Massachusetts, USA |pages=956 |language=en}}</ref> Volgens ’n ander bron word “nasel” en “gondel” uitruilbaar gebruik: naselle word soms gondels genoem. Dieselfde bron wys egter ook daarop dat nie elke gondel ’n nasel is nie. ”Gondel” is ’n meer algemene term vir enige vaartbelynde omhulsel wat heeltemal buite die lugraam aan die vliegtuig geheg is. Die funksie van die gondel is om die lugvloei rondom die inhoud van die gondel gladder te maak.<ref>{{Cite web|url=https://tsunamiair.com/airplane/nacelle/difference|title=Aircraft Nacelle: Meaning, Difference|last=Goodrich|first=Jim|date=15 March 2026|website=Tsunami Air|access-date=13 July 2026}}</ref> === Illustrasies van verskillende gondels en die verskillende maniere waarop gondels op vliegtuie gemonteer is === AANTEKENINGE Foto 1 Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word in Viëtnam gesien. Die gondel waarin so ’n geweer is, kan in die oop vragdeur gesien word. Foto 2 Hier word ’n gondel onder ’n Douglas A-1E Skyraider geïllustreer. Foto 3 Dit is ’n Boeing EA-18G Growler met vyf gondels: twee op die vlerkpunt, twee onder die vlerk en een in die middel van die romp. Van links na regs (op die linkerdeel van die vlerk) is daar die vlerkpuntgondel, ’n missiel, ’n steurtoestelgondel en ’n eksterne brandstoftenk. Sien die artikel [[Vlerkkonfigurasie]] rakende 'n omskrywing van die term "vlerk". Foto 4 ’n Spaarenjin vir ’n vliegtuig word in ’n gondel onder die vlerk vervoer. Foto 5 Dit is ’n enjingondel op ’n Boeing B-47.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|Douglas AC-47D Lêer:A-1E Tropic Moon I.jpg|Douglas A-1E Skyraider Lêer:EA-18G Growler VX-9 from below 2008.jpg|Boeing EA-18G Growler Lêer:Als derde wiel aan de wagen , nieuw systeem van motorgondelvervoer op lange af, Bestanddeelnr 917-2123.jpg|Spaarvliegtuig-enjin Lêer:B-47, starboard twin engine pod,.jpeg|Boeing B-47 </gallery> == Verwysings == 2qr39bzgrhe2fosbxt7lnjt333nx6vf 0 463832 2917646 2026-07-15T09:42:34Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917646 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 14 September 1980 op Imola plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:38:07.52 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +28.93 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +1:13.67 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 18 | '''3''' |- ! 5 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | +1 Ronde | 16 | |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +2 Rondes | 1 | |- ! 11 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | +2 Rondes | 21 | |- ! 12 | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +3 Rondes | 17 | |- ! 13 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 12 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | Ratkas | 2 | |- ! DNF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 10 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 7 | |- ! DNF | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ongeluk | 22 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Wiellaer | 14 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Suspensie | 9 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 15 | |- ! DNF | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Pap band | 8 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Pap band | 4 | |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 4 | Tol | 19 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] ggek5fwv3ks1htlg4ovqo7rwyz1dras 2917648 2917646 2026-07-15T09:45:48Z Aliwal2012 39067 2917648 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 14 September 1980 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | 1:38:07.52 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +28.93 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | +1:13.67 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 18 | '''3''' |- ! 5 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 59 | +1 Ronde | 13 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 24 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | +1 Ronde | 16 | |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | +1 Ronde | 20 | |- ! 10 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 58 | +2 Rondes | 1 | |- ! 11 | 50 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | +2 Rondes | 21 | |- ! 12 | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | +3 Rondes | 17 | |- ! 13 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Remme | 12 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | Ratkas | 2 | |- ! DNF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 10 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Enjin | 7 | |- ! DNF | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Ongeluk | 22 | |- ! DNF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Wiellaer | 14 | |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Suspensie | 9 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Ongeluk | 15 | |- ! DNF | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Pap band | 8 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 5 | Pap band | 4 | |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 4 | Tol | 19 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] m3ho8257hz8w8rn3h4pisn5ee3ep4sr 0 463833 2917649 2026-07-15T09:51:53Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917649 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 13 September 1981 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | 1:26:36.897 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 22.175 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 50.587 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1:32.902 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 1:34.522 | 8 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | Motor | 6 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | Pap band | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | + 2 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 35 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 49 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 40 | Enjin | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] a8h6xvr1xfpkz0asn3spt77gpof8rm0 0 463834 2917650 2026-07-15T09:59:32Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Woermann-lyn''' (Woermann-Linie) was ‘n Duitse skeepsredery met sy hoofkantoor in [[Hamburg]] wat in die jare 1885 tot 1941 passasiers en vrag vervoer het tussen hawens in [[Europa]] en Afrika. In sy tyd was dit die belangrikste redery wat hawens in Afrika bedien het. ==Ontwikkeling== Hierdie firma, amptelik bekend as die Afrikanische Dampfschiffahrts-Actiengesellschaft, is op 15 Junie 1885 in Hamburg gestig deur Adolph Woermann. Aanvanklike vervoerroetes...' 2917650 wikitext text/x-wiki Die '''Woermann-lyn''' (Woermann-Linie) was ‘n Duitse skeepsredery met sy hoofkantoor in [[Hamburg]] wat in die jare 1885 tot 1941 passasiers en vrag vervoer het tussen hawens in [[Europa]] en Afrika. In sy tyd was dit die belangrikste redery wat hawens in Afrika bedien het. ==Ontwikkeling== Hierdie firma, amptelik bekend as die Afrikanische Dampfschiffahrts-Actiengesellschaft, is op 15 Junie 1885 in Hamburg gestig deur Adolph Woermann. Aanvanklike vervoerroetes verbind Hamburg met hawens aan die weskus van Afrika, naamlik in [[Kameroen]], [[Liberië]], [[Gaboen]], [[Sierra Leone]], [[Ghana]], [[Nigerië]] en [[Angola]] en vanaf 1890 [[Swakopmund]]. In 1890 stig die firma die Deutsche Ost-Afrika Linie en brei met sy tientalle stoomskepe die netwerk uit na [[Kaapstad]], [[Dar-es-Salaam]], [[Aden]] en selfs [[Indië]]. Vroeë bekende skepe in die vloot was die Gertrud Woermann (gebou 1885 en van 1816 ton), Professor Woermann (1903, 5631 ton), en die Adolph Woermann (1922, 8577 ton). Verskeie van die latere skepe van die redery het as tweede naam Woermann gehad. ==Vrag== Die vloot stoomskepe vervoer grondstowwe soos [[koffie]], [[rubber]], [[ivoor]], [[kakao]] en [[palm]]olie na die fabrieke in Europa en vervaardigde goedere soos [[tekstiel]], masjinerie, alkoholiese dranke wapens en [[buskruit]] na die markte in Afrika. Baie van die passasiers was koloniale amptenare en soldate op weg na die Duitse kolonies. Hamburg het ontwikkel as een van Europa se belangrikste hawens vir die handel met Afrika. ==“Om Afrika”-diens== In 1904 het die Woermann-lyn en sy vennoot die Deutsche Ost-Afrika Linie saamgesmelt met die Hamburg-Amerika Linie. Daarna het die firma ‘n diens rondom die hele Afrika gelewer. Alle hawens is egter nie op alle reise deur alle skepe aangedoen nie. Die roete was Hamburg, [[Rotterdam]]. [[Southampton]], [[Boulogne]], [[Las Palmas]], [[Takoradi]], [[Accra]], [[Lagos]], [[Douala]], [[Lobito]], [[Swakopmund]], [[Walvisbaai]], [[Lüderitz]]bucht, [[Kaapstad]], [[Port Elizabeth]], [[Oos-Londen]], [[Durban]], [[Lourenco Marques]], [[Beira]], Mocambique, [[Port Amelia]], Dar-es-Salaam, [[Zanzibar]], [[Tanga]], [[Mombasa]], [[Aden]], [[Suez]], [[Port Said]], [[Genua]], [[Marseille]], [[Malaga]], [[Ceuta]] en terug via Rotterdam en [[Bremen]] na Hamburg. Soms is die reis verleng na Indië. ==Monopolie== Toe [[Duits-Suidwes-Afrika]] (die huidige [[Namibië]]) in 1884 ‘n Duitse [[protektoraat]] (dus eintlik ‘n Duitse [[kolonie]]) word, is die Woermann-vloot met die beoogde ontwikkeling vergroot. Tydens en na die opstande van die [[Herero]] en die [[Nama]] verdubbel die redery sy skepe op die roete om troepe en wapentuig te vervoer. Die maatskappy het toe geweldig baie geld verdien weens sy alleenreg om na Swakopmund te vaar. ==Einde== Die [[Eerste Wêreldoorlog]], die opkoms van die [[Nazi]]-party en die gevolglike [[Tweede Wêreldoorlog]] het die skeepvaartonderneming tot ‘n einde gebring. Baie skepe is gesink, ander is buit gemaak en weer ander bloot deur die [[Geallieerdes]] gekonfiskeer. Die nalatenskap van die Woermann-lyn leef egter voort in die C. Woermann-groep se tegniese diensverlening en handelsaktiwiteite in Afrika. ==Monument== *Afrikahaus in Hamburg het sedert 1899 die hoofkantoor van die bedryf gehuisves. Hierdie monumentale gebou met sy standbeelde, gietyster- en mosaïekkunswerke is in die Tweede Wêreldoorlog ernstig beskadig. Dit is herstel en tot gedenkwaardigheid verklaar. *Die Woermann-huis in Swakopmund is ‘n dubbelverdiepinghuis in die karakteristieke Duitse styl uit die koloniale era. Dit is in 1905 opgerig vir die Damara- und Namaqua-Handelsgesellschaft. In 1972 is dit eweneens tot monument verklaar. ==Lees ook== *[[Holland-Afrika Lyn]] *[[Union-Castle-Redery]] ==Bibliografie== *https://www.c-woermann.de/englisch_de/history *https://www.benjidog.co.uk/TheShipsList/WoermannLinie.php *https://grokipedia.com/page/woermann_linie [[Kategorie: Namibië]] [[Kategorie: Vervoer]] [[Kategorie: Rederye]] rpiayxak2fvv3aslkcxu2qyw91we9ym 2917654 2917650 2026-07-15T10:03:36Z AFM 21229 2917654 wikitext text/x-wiki Die '''Woermann-lyn''' (Woermann-Linie) was ‘n Duitse skeepsredery met sy hoofkantoor in [[Hamburg]] wat in die jare 1885 tot 1941 passasiers en vrag vervoer het tussen hawens in [[Europa]] en Afrika. In sy tyd was dit die belangrikste redery wat hawens in Afrika bedien het. ==Ontwikkeling== Hierdie firma, amptelik bekend as die Afrikanische Dampfschiffahrts-Actiengesellschaft, is op 15 Junie 1885 in Hamburg gestig deur Adolph Woermann. Aanvanklike vervoerroetes verbind Hamburg met hawens aan die weskus van Afrika, naamlik in [[Kameroen]], [[Liberië]], [[Gaboen]], [[Sierra Leone]], [[Ghana]], [[Nigerië]] en [[Angola]] en vanaf 1890 [[Swakopmund]]. In 1890 stig die firma die Deutsche Ost-Afrika Linie en brei met sy tientalle stoomskepe die netwerk uit na [[Kaapstad]], [[Dar-es-Salaam]], [[Aden]] en selfs [[Indië]]. Vroeë bekende skepe in die vloot was die Gertrud Woermann (gebou 1885 en van 1816 ton), Professor Woermann (1903, 5631 ton), en die Adolph Woermann (1922, 8577 ton). Verskeie van die latere skepe van die redery het as tweede naam Woermann gehad. ==Vrag== Die vloot stoomskepe vervoer grondstowwe soos [[koffie]], [[rubber]], [[ivoor]], [[kakao]] en [[palm]]olie na die fabrieke in Europa en vervaardigde goedere soos [[tekstiel]], masjinerie, alkoholiese dranke wapens en [[buskruit]] na die markte in Afrika. Baie van die passasiers was koloniale amptenare en soldate op weg na die Duitse kolonies. Hamburg het ontwikkel as een van Europa se belangrikste hawens vir die handel met Afrika. ==“Om Afrika”-diens== In 1904 het die Woermann-lyn en sy vennoot die Deutsche Ost-Afrika Linie saamgesmelt met die Hamburg-Amerika Linie. Daarna het die firma ‘n diens rondom die hele Afrika gelewer. Alle hawens is egter nie op alle reise deur alle skepe aangedoen nie. Die roete was Hamburg, [[Rotterdam]]. [[Southampton]], [[Boulogne]], [[Las Palmas]], [[Takoradi]], [[Accra]], [[Lagos]], [[Douala]], [[Lobito]], [[Swakopmund]], [[Walvisbaai]], [[Lüderitz]]bucht, [[Kaapstad]], [[Port Elizabeth]], [[Oos-Londen]], [[Durban]], [[Lourenco Marques]], [[Beira]], Mocambique, [[Port Amelia]], Dar-es-Salaam, [[Zanzibar]], [[Tanga]], [[Mombasa]], [[Aden]], [[Suez]], [[Port Said]], [[Genua]], [[Marseille]], [[Malaga]], [[Ceuta]] en terug via Rotterdam en [[Bremen]] na Hamburg. Soms is die reis verleng na Indië. ==Monopolie== Toe [[Duits-Suidwes-Afrika]] (die huidige [[Namibië]]) in 1884 ‘n Duitse [[protektoraat]] (dus eintlik ‘n Duitse [[kolonie]]) word, is die Woermann-vloot met die beoogde ontwikkeling vergroot. Tydens en na die opstande van die [[Herero]] en die [[Nama]] verdubbel die redery sy skepe op die roete om troepe en wapentuig te vervoer. Die maatskappy het toe geweldig baie geld verdien weens sy alleenreg om na Swakopmund te vaar. ==Einde== Die [[Eerste Wêreldoorlog]], die opkoms van die [[Nazi]]-party en die gevolglike [[Tweede Wêreldoorlog]] het die skeepvaartonderneming tot ‘n einde gebring. Baie skepe is gesink, ander is buit gemaak en weer ander bloot deur die [[Geallieerdes]] gekonfiskeer. Die nalatenskap van die Woermann-lyn leef egter voort in die C. Woermann-groep se tegniese diensverlening en handelsaktiwiteite in Afrika. ==Monument== *Afrikahaus in Hamburg het sedert 1899 die hoofkantoor van die bedryf gehuisves. Hierdie monumentale gebou met sy standbeelde, gietyster- en mosaïekkunswerke is in die Tweede Wêreldoorlog ernstig beskadig. Dit is herstel en tot gedenkwaardigheid verklaar. *Die Woermann-huis in Swakopmund is ‘n dubbelverdiepinghuis in die karakteristieke Duitse styl uit die koloniale era. Dit is in 1905 opgerig vir die Damara- und Namaqua-Handelsgesellschaft. In 1972 is dit eweneens tot monument verklaar. ==Lees ook== *[[Holland-Afrika Lyn]] *[[Union-Castle-Redery]] ==Bibliografie== *https://www.c-woermann.de/englisch_de/history *https://www.benjidog.co.uk/TheShipsList/WoermannLinie.php *https://grokipedia.com/page/woermann_linie [[Kategorie: Namibië]] [[Kategorie: Vervoer]] [[Kategorie: Rederye]] [[Kategorie: Duitse rederye]] lf6dsgenus1d1yewrmx748nn6c5vv5j 0 463835 2917652 2026-07-15T10:02:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917652 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 12 September 1982 op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] naby Imola in Italië gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- !1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | 1:22:25.734 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 14.064 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | + 48.452 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1:27.845 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra]]''' | 51 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | + 1 Ronde | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 10 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 11 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Chico Serra]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 3 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 12 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! NC | 14 | {{CO-VLAG}} [[Roberto Guerrero]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Nie geklassifiseer | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Petrolpedaal | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 32 | Hantering | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Ontsteking | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 27 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Remme | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Wiel | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 7 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 6 | Koppeling | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 5 | Ratkas | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 2 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 0 | Botsing | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 20 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] 5q6z3otjxzrq4sjkcqc63h0xed8vrhd 0 463836 2917658 2026-07-15T10:29:19Z Amkjmltpsjmej 182666 Nuwe bladsy geskep met '{{Databoks}} {{nihongo|'''Kazuyoshi Tatsunami'''|立浪　和義|Tatsunami Kazuyoshi|''Tatsunami Kazuyoshi'', gebore 19 Augustus 1969}} is 'n [[Japanners|Japannese]] [[bofbal]]speler. Hy het van 1988 tot 2009 vir die [[Chunichi Dragons]] gespeel.Nadat hy as speler uitgetree het, het hy as die bestuurder van die Chunichi Dragons gedien. == Eksterne skakel == {{commonscat|Tatsunami, Kazuyoshi}} * [https://npb.jp/bis/players/21123866.html Nippon Professional Baseball...' 2917658 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} {{nihongo|'''Kazuyoshi Tatsunami'''|立浪　和義|Tatsunami Kazuyoshi|''Tatsunami Kazuyoshi'', gebore 19 Augustus 1969}} is 'n [[Japanners|Japannese]] [[bofbal]]speler. Hy het van 1988 tot 2009 vir die [[Chunichi Dragons]] gespeel.Nadat hy as speler uitgetree het, het hy as die bestuurder van die Chunichi Dragons gedien. == Eksterne skakel == {{commonscat|Tatsunami, Kazuyoshi}} * [https://npb.jp/bis/players/21123866.html Nippon Professional Baseball] {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbalspelers]] [[Kategorie:Japannese sportlui]] 672czgm7kxmjgh9z1kwuhmjzzoods6a 2917659 2917658 2026-07-15T10:33:18Z Commonswest 182706 /* Eksterne skakel */ 2917659 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} {{nihongo|'''Kazuyoshi Tatsunami'''|立浪　和義|Tatsunami Kazuyoshi|''Tatsunami Kazuyoshi'', gebore 19 Augustus 1969}} is 'n [[Japanners|Japannese]] [[bofbal]]speler. Hy het van 1988 tot 2009 vir die [[Chunichi Dragons]] gespeel.Nadat hy as speler uitgetree het, het hy as die bestuurder van die Chunichi Dragons gedien. == Eksterne skakel == {{commonscat|Kazuyoshi Tatsunami}} * [https://npb.jp/bis/players/21123866.html Nippon Professional Baseball] {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbalspelers]] [[Kategorie:Japannese sportlui]] 8zbrbydfnd0xetn5uo5lwj1i8fwe9xz 0 463837 2917661 2026-07-15T10:45:52Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2917661 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = DD | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Asparagus natalensis | authority = (Baker) J.-P.Lebrun & Stork, (1995) | synonyms =* ''Asparagus aethiopicus var. natalensis'' <small>Baker</small> * ''Protasparagus natalensis'' <small>(Baker) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus natalensis''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Mosambiek]], [[Somalië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=728-74 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:982799-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/042efe11-87c3-41cb-af85-c9b44ac65c9b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asparagus|natalensis]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] 5a0hu7sxlqh53hshjccf1ynpx4ykqfk 1 463838 2917662 2026-07-15T10:47:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2917662 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv